<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="http://www.textpartnership.net/docs/code/pfs.css"?>
<!DOCTYPE ETS SYSTEM "http://www.textpartnership.net/docs/code/eebo2prf.xml.dtd">
<ETS>
<HEADER>
<FILEDESC><TITLESTMT><TITLE TYPE="245" I2="4">The vision of William concerning Piers the Plowman, together with Vita de Dowel, Dobet, et Dobest, secundum Wit et Resoun, by William Langland (about 1362-1393 A. D.)</TITLE><AUTHOR> Langland, William, 1330?-1400?</AUTHOR></TITLESTMT><EXTENT>1372 600dpi TIFF G4 page images</EXTENT><PUBLICATIONSTMT><PUBLISHER>University of Michigan Library</PUBLISHER><PUBPLACE>Ann Arbor, Michigan</PUBPLACE><DATE>2006</DATE><IDNO TYPE="dlps">AJT8124.0001.001</IDNO><IDNO TYPE="lccallno">820.6 E13 no.28,38,54, 67,81</IDNO><AVAILABILITY><P>The University of Michigan Library provides access to these materials in furtherance of its educational and research mission. This work has been identified as being in the public domain, free of known restrictions under copyright law, including all related and neighboring rights. You may copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. If you have questions about the collection, please contact Digital Content and Collections (mec-info@umich.edu). If you have concerns about the inclusion of an item in this collection, please contact Library Information Technology (LibraryIT-info@umich.edu).</P></AVAILABILITY></PUBLICATIONSTMT><SERIESSTMT><TITLE>Early English text society. Original series, no. 28, 38, 54, 67, 81</TITLE><TITLE>Early English Text Society (Series). 28, 38, 54, 67, 81</TITLE></SERIESSTMT><SOURCEDESC><BIBLFULL><TITLESTMT><TITLE TYPE="245" I2="4">The vision of William concerning Piers the Plowman, together with Vita de Dowel, Dobet, et Dobest, secundum Wit et Resoun, by William Langland (about 1362-1393 A. D.)</TITLE><AUTHOR> Langland, William, 1330?-1400?</AUTHOR></TITLESTMT><EXTENT>4 pt. in 6 v. facsim. 23cm.  </EXTENT><PUBLICATIONSTMT><PUBPLACE>London,</PUBPLACE><PUBLISHER>Pub. for the Early English text society, by N. Trübner &amp; co.,</PUBLISHER><DATE>1867-85.</DATE></PUBLICATIONSTMT><NOTESSTMT><NOTE>vol. 1. The Vernon text; or text A.--vol. 2. The Crowley text; or text B.--vol. 3. The Whitaker text; or text C. [pt. 1] Passus I-X. [pt. 2] Passus XI-XXIII.--vol. 4. General preface, notes and indexes. (2 v.)</NOTE><NOTE>With vol. 1 (Original series, no. 28) is bound Parallel extracts from twenty-nine manuscripts of Piers Plowman ... 1866. (Original series, no. 17)</NOTE></NOTESSTMT></BIBLFULL></SOURCEDESC></FILEDESC>
<ENCODINGDESC><PROJECTDESC>
<P>Header created with script mrcb2teiutf.xsl on 2006-02-22.</P></PROJECTDESC><EDITORIALDECL N="4">
<P>This electronic text file was created by Optical Character Recognition (OCR). No corrections have been made to the OCR-ed text and no editing has been done to the content of the original document. Encoding has been done using the recommendations for Level 1 of the TEI in Libraries Guidelines. Digital page images are linked to the text file.</P></EDITORIALDECL></ENCODINGDESC>
<PROFILEDESC>
<LANGUSAGE ID="eng">
<LANGUAGE>eng</LANGUAGE></LANGUSAGE></PROFILEDESC></HEADER>
<EEBO>
<IDG S="marc" R="UM" ID="CME00000"><STC T="X"></STC><BIBNO T="oclc"></BIBNO><VID></VID></IDG>
<TEXT>
<GROUP>
<TEXT><FRONT>
<DIV1 TYPE="title pages"><P><PB REF="00000001.tif" N="[unnumbered], A-text"/>
Langland's Vision of Piers Plowman. The Vernon Text; or Text A.</P>
<P><PB REF="00000002.tif" N="[unnumbered], A-text"/>
<LIST><ITEM>EDINBURGH: T. G. STEVENSON, 22, SOUTH FREDERICK STREET.</ITEM><ITEM>GLASGOW: OGLE &amp; CO, 1, ROYAL EXCHANGE SQUARE.</ITEM><ITEM>BERLIN: ASHER &amp; CO., UNTER DEN LINDEN, 20.</ITEM><ITEM>NEW YORK: C. SCRIBNER &amp; CO.</ITEM><ITEM>PHILADELPHIA: J. B. LIPPINCOTT &amp; CO.</ITEM><ITEM>BOSTON: DUTTON &amp; CO.</ITEM></LIST></P>
<P><PB REF="00000003.tif" N="[t.p.], A-text"/>The Vision of William concerning Piers Plowman, together
with Vita de Dowel, Dobet, et Dobest, Secundum Wit et Resoun, BY WILLIAM LANGLAND. (ABOUT 1362-1380 A.D.)</P>
<P>EDITED FROM NUMEROUS MANUSCRIPTS, WITH PREFACES, NOTES, AND A GLOSSARY, BY THE REV.
WALTER W. SKEAT, M.A., LATE FELLOW OF CHRIST'S COLLEGE, CAMBRIDGE; EDITOR OF "LANCELOT OF THE LAIK," AND "THE ROMANS OF PARTENAY;" AND TRANSLATOR OF THE "SONGS AND BALLADS OF UHLAND."</P>
<P>In Four Parts--Part I.</P>
<P>LONDON: PUBLISHED FOR THE EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY, BY N. TRÜBNER &amp; CO., 60, PATERNOSTER ROW. MDCCCLXVII.
<PB REF="00000004.tif" N="[unnumbered], A-text"/></P>
<P><PB REF="00000005.tif" N="[t.p.], A-text"/>The Vision of William concerning Piers Plowman, together
with Vita de Dowel, Dobet, et Dobest, Secundum Wit et Resoun, BY WILLIAM LANGLAND. (1362 A.D.)</P>
<P>EDITED FROM THE "VERNON" MS., COLLATED WITH MS. R.3.14. IN THE LIBRARY OF TRINITY COLLEGE, CAMBRIDGE, MSS. HARL. 875 &amp; 6041, THE MS. IN UNIVERSITY COLLEGE, OXFORD, MS. DOUCE 323, &amp;c.</P>
<P>BY THE REV. WALTER W. SKEAT, M.A., LATE FELLOW OF CHRIST'S COLLEGE, CAMBRIDGE.</P>
<P>THE "VERNON" TEXT: OR TEXT A.</P>
<P>LONDON: PUBLISHED FOR THE EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY, BY N. TRÜBNER &amp; CO., 60, PATERNOSTER ROW. MDCCCLXVII.</P>
<P><PB REF="00000006.tif" N="[unnumbered], A-text"/>28
<LB/>JOHN CHILDS AND SON, PRINTERS.</P>
</DIV1>

<DIV1 TYPE="omitted front matter">
<P>



<PB REF="00000007.tif" N="[unnumbered], A-text"/>

<PB REF="00000008.tif" N="[unnumbered], A-text"/>

<PB REF="00000009.tif" N="[unnumbered], A-text"/>

<PB REF="00000010.tif" N="[unnumbered], A-text"/>

<PB REF="00000011.tif" N="[unnumbered], A-text"/>

<PB REF="00000012.tif" N="iv, A-text"/>

<PB REF="00000013.tif" N="v, A-text"/>

<PB REF="00000014.tif" N="vi, A-text"/>

<PB REF="00000015.tif" N="vii, A-text"/>

<PB REF="00000016.tif" N="viii, A-text"/>

<PB REF="00000017.tif" N="ix, A-text"/>

<PB REF="00000018.tif" N="x, A-text"/>

<PB REF="00000019.tif" N="xi, A-text"/>

<PB REF="00000020.tif" N="xii, A-text"/>

<PB REF="00000021.tif" N="xiii, A-text"/>

<PB REF="00000022.tif" N="xiv, A-text"/>

<PB REF="00000023.tif" N="xv, A-text"/>

<PB REF="00000024.tif" N="xvi, A-text"/>

<PB REF="00000025.tif" N="xvii, A-text"/>

<PB REF="00000026.tif" N="xviii, A-text"/>

<PB REF="00000027.tif" N="xix, A-text"/>

<PB REF="00000028.tif" N="xx, A-text"/>

<PB REF="00000029.tif" N="xxi, A-text"/>

<PB REF="00000030.tif" N="xxii, A-text"/>

<PB REF="00000031.tif" N="xxiii, A-text"/>

<PB REF="00000032.tif" N="xxiv, A-text"/>

<PB REF="00000033.tif" N="xxv, A-text"/>

<PB REF="00000034.tif" N="xxvi, A-text"/>

<PB REF="00000035.tif" N="xxvii, A-text"/>

<PB REF="00000036.tif" N="xxviii, A-text"/>

<PB REF="00000037.tif" N="xxix, A-text"/>

<PB REF="00000038.tif" N="xxx, A-text"/>

<PB REF="00000039.tif" N="xxxi, A-text"/>

<PB REF="00000040.tif" N="xxxii, A-text"/>

<PB REF="00000041.tif" N="xxxiii, A-text"/>

<PB REF="00000042.tif" N="xxxiv, A-text"/>

<PB REF="00000043.tif" N="xxxv, A-text"/>

<PB REF="00000044.tif" N="xxxvi, A-text"/>

<PB REF="00000045.tif" N="xxxvii, A-text"/>

<PB REF="00000046.tif" N="xxxviii, A-text"/>

<PB REF="00000047.tif" N="xxxix, A-text"/>

<PB REF="00000048.tif" N="xl, A-text"/>

<PB REF="00000049.tif" N="xli, A-text"/>

<PB REF="00000050.tif" N="xlii, A-text"/>

<PB REF="00000051.tif" N="xliii, A-text"/>

</P>
</DIV1>
</FRONT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="version" N="A">
<DIV2 TYPE="prologue"><PB REF="00000052.tif" N="[unnumbered], A-text"/><PB REF="00000053.tif" N="[1], A-text"/>
<HEAD>[Prologus.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1">Prologus; <HI REND="I">not in any of the</HI> MSS.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>IN A somer sesun · whon softe was þe sonne,<MILESTONE N="394b:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2"><HI REND="I">whon softe was þe sonne</HI>] as y south wente U.</NOTE></L>
<L>I schop me in-to a schroud · A scheep as I were;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3"><HI REND="I">into</HI>] vndur H; in U; to D. <HI REND="I">A scheep, &amp;c</HI>.] as I a shep were TH UH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>In Habite of an Hermite · vn-holy of werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4"><HI REND="I">of</HI>] as TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="4">Wende I wydene in þis world · wondres to here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5"><HI REND="I">Wende I wydene</HI>] Wente wyde TH<HI REND="sub">2</HI>D; I wente wide UH.</NOTE></L>
<L>Bote in a Mayes Morwnynge · on Maluerne hulles</L>
<L>Me bi-fel a ferly · A Feyrie me þouhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6"><HI REND="I">A Feyrie</HI>] of fairie THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>I was weori of wandringe · and wente me to reste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7"><HI REND="I">of wandring and</HI>] of-wandrit &amp; T; forwandred H<HI REND="sub">2</HI>, forwandryd y U; for wandryng &amp; D.</NOTE></L>
<L N="8">Vndur a brod banke · bi a Bourne syde,</L>
<L>And as I lay and leonede · and lokede on þe watres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8"><HI REND="I">leonede</HI>] lened me U.</NOTE></L>
<L>I slumberde in A slepyng · hit sownede so murie.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9"><HI REND="I">sownede</HI>] swiȝede T; swyed H<HI REND="sub">2</HI>; schewed D. <HI REND="I">hit sownede</HI>] I swe|uenyd U.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne gon I Meeten · A Meruelous sweuene,</L>
<L N="12">Þat I was in A Wildernesse · wuste I neuer where,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10"><HI REND="I">wuste I</HI>] y wyste UH.</NOTE></L>
<L>And as I beo-heold in-to þe Est · an-heiȝ to þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11"><HI REND="I">And</HI>] Ac TD; H <HI REND="I">omits;</HI> But U. <HI REND="I">an heiȝ</HI>] up U.</NOTE></L>
<L>I sauh a Tour on A Toft · [triȝely] I-maket;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12">[<HI REND="I">triȝely</HI> T; triely U; tryelyche H<HI REND="sub">2</HI>] wonderliche VH; trewliche D. <HI REND="I">imaket</HI>] a-tired U.</NOTE></L>
<L>A Deop Dale bi-neoþe · A dungun þer-Inne,</L>
<L N="16">With deop dich and derk · and dredful of siht.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13"><HI REND="I">dich</HI>] dikes T; diches UH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">and dredful, &amp;c</HI>.] þat dredeful was of syghte H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000054.tif" N="2, A-text"/>
<L>¶ A Feir feld ful of folk · fond I þer bi-twene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14"><HI REND="I">fond I</HI>] I fonde H.</NOTE></L>
<L>Of alle maner of men · þe mene and þe riche,</L>
<L>Worchinge and wondringe · as þe world askeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS15">H. <HI REND="I">omits</HI> this line. <HI REND="I">wondringe</HI>] wandringe TUDH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">as</HI>] so D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="20">Summe putten hem to þe plouȝ · and pleiden hem ful seldene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS16"><HI REND="I">and pleiden hem</HI>] pleiȝede TUD. <HI REND="I">hem ful</HI>] but H.</NOTE></L>
<L>In Eringe and in Sowynge · swonken ful harde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS17"><HI REND="I">eringe</HI>] settyng TH<HI REND="sub">2</HI>D; seed tyme U. <HI REND="I">harde</HI>] sore HH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat monie of þeos wasturs · In Glotonye distruen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS18"><HI REND="I">þat monie of</HI>] whom that T; And wonnen þat U; whanne þat D. <HI REND="I">In</HI>] wiþ TUDH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And summe putten hem to pruide · apparaylden hem þer-after,</L>
<L N="24">In Cuntinaunce of cloþinge · queinteliche de-Gyset;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS19"><HI REND="I">cuntinaunce</HI>] quoyntyse H. <HI REND="I">queinteliche degyset</HI>] comen disgisid TUH<HI REND="sub">2</HI>D; þei conen hem disgyse H.</NOTE></L>
<L>To preyere and to penaunce · putten heom monye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS20"><HI REND="I">To</HI>] In THD. <HI REND="I">preyere</HI>] preyers HTUD. <HI REND="I">to</HI>] HD <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For loue of vr lord · liueden ful harde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS21"><HI REND="I">ful harde</HI>] wel streite TD; ful strayte HUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>In Hope for to haue · Heuene-riche blisse;</L>
<L N="28">As Ancres and Hermytes · þat holdeþ hem in heore Celles,</L>
<L>Coueyte not in Cuntre · to carien a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS22"><HI REND="I">carien</HI>] cairen T; cayren H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>For non likerous lyflode · heore licam to plese.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS23"><HI REND="I">non</HI>] no THU. <HI REND="I">licam</HI>] lykames U; lyke hem (!) D.</NOTE></L>
<L>¶ And summe chosen Chaffare · to cheeuen þe bettre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS24"><HI REND="I">Chaffare</HI>] to chaffare TUD. <HI REND="I">to cheeuen</HI>] þei cheuide TU; to preue H; þey cheuen D.</NOTE></L>
<L N="32">As hit semeþ to vre siht · þat suche men scholden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS25"><HI REND="I">hit semeþ to</HI>] es seen in U. <HI REND="I">suche men</HI>] þei so H. <HI REND="I">scholden</HI>] þriuen TH<HI REND="sub">2</HI>U; þryueth D.</NOTE></L>
<L>And summe Murþhes to maken · as Munstrals cunne,</L>
<L>[And gete gold wiþ here gle · giltles, I trowe.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS26"><HI REND="I">From</HI> T: <HI REND="I">also in</HI> HUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">giltles</HI>] synles HUD; synfullyche H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Bote Iapers and Iangelers · Iudas Children,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS27"><HI REND="I">Iudas</HI>] Iudases U.</NOTE></L>
<L N="36">Founden hem Fantasyes · and fooles hem maaden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS28"><HI REND="I">Founden</HI>] þa faynen H; Gon fynden U; fynden H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">maaden</HI>] maken HUTD.</NOTE></L>
<L>And habbeþ wit at heor wille · to worchen ȝif hem luste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS29"><HI REND="I">ȝif hem luste</HI>] ȝif þei wolde H; what hem liketh U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000055.tif" N="3, A-text"/>
<L>Þat Poul precheþ of hem · I dar not preouen heere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS30"><HI REND="I">dar</HI>] wol U. <HI REND="I">preouen</HI>] proue it TH<HI REND="sub">2</HI>; sey H; proue yt D.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Qui loquitur turpiloquium</HI> · Hee is Luciferes hyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS31"><HI REND="I">Qui, &amp;c</HI>.] <HI REND="I">Qui turpe loquitur</HI> D. <HI REND="I">Hee is</HI>] is HUH<HI REND="sub">2</HI>D; his T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="40">Bidders and Beggers · faste a-boute eoden,<MILESTONE N="395a:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS32"><HI REND="I">Bidders and beggers</HI>] beggeris and bydderes U. <HI REND="I">eoden</HI>] ȝede TH<HI REND="sub">2</HI>; ȝeden H; ȝedyn U.</NOTE></L>
<L>Til heor Bagges and heore Balies · weren [bratful] I-crommet;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS33"><HI REND="I">bagges—Balies</HI>] bely &amp; here bagge TH<HI REND="sub">2</HI>D; belyes and here bagges U. [<HI REND="I">bratful</HI> T; bretful H<HI REND="sub">2</HI>; bredful UD] faste VH.</NOTE></L>
<L>Feyneden hem for heore foode · fouȝten atte alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS34"><HI REND="I">Feyneden hem</HI>] Flite þanne T; þei fliten U; Fayteden H; Faytours H<HI REND="sub">2</HI>; Flytteden &amp; D. <HI REND="I">atte alle</HI>] at þe ale TD; at þe nale UH; at nale H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>In Glotonye, God wot · gon heo to Bedde,</L>
<L N="44">And ryseth vp wiþ ribaudye · þis Roberdes knaues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS35"><HI REND="I">þis</HI>] as TUD; tho H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Sleep and Sleuȝþe · suweþ hem euere.</L>
<L>¶ Pilgrimes and Palmers · Plihten hem to-gederes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS36"><HI REND="I">Plihten</HI>] pyghten H.</NOTE></L>
<L>For to seche seint Ieme · and seintes at Roome;</L>
<L N="48">Wenten forþ in heore wey · with mony wyse tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS37"><HI REND="I">wyse</HI>] vayn H.</NOTE></L>
<L>And hedden leue to lyȝen · al heore lyf [aftir].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS38">[<HI REND="I">aftir</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>D] tyme V.</NOTE></L>
<L>[Ermytes on an hep · wiþ hokide staues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS39"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>D; <HI REND="I">not in</HI> VH.</NOTE></L>
<L>Wenten to Walsyngham · &amp; here wenchis aftir;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS40"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>D; <HI REND="I">not in</HI> VH.</NOTE></L>
<L N="52">¶ Grete lobres and longe · þat loþ weore to swynke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS41"><HI REND="I">lobres</HI>] lobies TUH<HI REND="sub">2</HI>D; loburs H. <HI REND="I">þat loþ weore</HI>] loth for U.</NOTE></L>
<L>Cloþeden hem in Copes · to beo knowen for breþeren;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS42"><HI REND="I">for breþeren</HI>] from oþere TU H<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>And summe schopen [hem] to hermytes · heore ese to haue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS43">
<P><HI REND="I">om. the whole line</HI> U. <HI REND="I">And summe</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">om.;</HI> summe H. [<HI REND="I">hem</HI> THD.] V <HI REND="I">omits</HI>.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">After l</HI>. 54 <HI REND="I">the two following lines occur, in</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">only;</HI></P>
<P>Who-so ȝeueth for godes loue · wyl nat ȝeue his þankis</P>
<P>But þere his mede may be most · and most merytorye.</P></NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>I Font þere Freres · all þe Foure Ordres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS44"><HI REND="I">Font</HI>] fond TUH<HI REND="sub">2</HI>H; But I fonde D.</NOTE></L>
<L N="56">Prechinge þe peple · for profyt of heore wombes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS45"><HI REND="I">heore wombes</HI>] þe wombe TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Glosynge þe Gospel · as hem good likeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS46"><HI REND="I">Glosynge</HI>] gloside TUH<HI REND="sub">2</HI>; gloseth D. <HI REND="I">good</HI>] silf H. <HI REND="I">likeþ</HI>] likide TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000056.tif" N="4, A-text"/>
<L>For Couetyse of Copes · Construeþ hit ille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS47"><HI REND="I">ille</HI>] ful yuel H; as þei wolde TUH<HI REND="sub">2</HI>; at wille D.</NOTE></L>
<L>For monye of þis Maistres · mowen cloþen hem at lyking,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS48"><HI REND="I">cloþen—lyking</HI>] be clothed the better H.</NOTE></L>
<L N="60">For Moneye and heore Marchaundie · meeten ofte to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS49"><HI REND="I">For moneye</HI>] For here mony TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">oft</HI>] THUH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Seþþe charite haþ be chapmon · [and] cheef to schriuen lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS50"><HI REND="I">charite—chapmon</HI>] freeris han ben chapmen H. [<HI REND="I">and</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>D] V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Mony ferlyes han bi-falle · in a fewe ȝeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS51"><HI REND="I">bifalle</HI>] fallen TUD; falle ryȝt H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>But holychirche bi-ginne · holde bet to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS52"><HI REND="I">biginne</HI>] and þei T; and he U H<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">holde—togedere</HI>] þe better to holde togedre H; holde togidre U.</NOTE></L>
<L N="64">Þe moste Mischeef on molde · mounteþ vp faste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS53"><HI REND="I">mounteþ, &amp;c</HI>.] is mountyng up faste T; is mowntynge vp wel faste H. H<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>¶ Þer prechede a pardoner · as he a prest were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS54"><HI REND="I">as—were</HI>] a prest as he were U; a prest as it were H.</NOTE></L>
<L>And brouȝt vp a Bulle · with Bisschopes seles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS55"><HI REND="I">vp</HI>] forth THUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And seide þat him-self mihte · a-soylen hem alle</L>
<L N="68">Of Falsnesse and Fastinge · and of vouwes I-broken.</L>
<L>Þe lewede Men likede him wel · and leeueþ his speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS56"><HI REND="I">likede</HI>] leuide T; leued HD; lyueden U. <HI REND="I">him</HI>] DH <HI REND="I">om. wel</HI>] U <HI REND="I">om. leeueþ</HI>] likide TU; lykeden H; liked D; leued H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And comen vp knelynge · and cusseden his Bulle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS57"><HI REND="I">and cusseden</HI>] to kissen TU H<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>He bonchede hem with his Breuet · and blered heore eiȝen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS58"><HI REND="I">bonchede</HI>] bunchiþ T; bunched H<HI REND="sub">2</HI>; blessid UH; bonches D.</NOTE></L>
<L N="72">And rauhte with his Ragemon · Ringes and Broches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS59"><HI REND="I">And rauhte</HI>] Raughte hym U. <HI REND="I">Ringes and broches</HI>] broches and rynges UD.</NOTE></L>
<L>Þus ȝe ȝiueþ oure gold · Glotonye to helpen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS60"><HI REND="I">þus—gold</HI>] þus þei ȝouen here geld TD; þus ȝe ȝyuen ȝoure goodus H. <HI REND="I">Glotonye</HI>] glotonis THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>And leueþ hit to losels · þat lecherie haunten.</L>
<L>Weore þe Bisschop I-blesset · and worþ boþe his Eres,</L>
<L>Heo scholde not beo so hardi · to deceyue so þe peple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS61"><HI REND="I">Heo—hardi</HI>] His sel shulde not be sent TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">to deceyue so</HI>] to bigyle so H; TUH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">omit</HI> so.</NOTE></L>
<L>Saue hit nis not bi þe Bisschop · þat þe Boye precheþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS62"><HI REND="I">Saue—bi</HI>] It is not al be TH; y trowe it is noght for U; It is nouȝt be H<HI REND="sub">2</HI>; He is nouȝt al by D. <HI REND="I">þe Boye</HI>] þey boþe D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000057.tif" N="5, A-text"/>
<L N="78">Bote þe Parisch prest and he de-parte þe seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS63"><HI REND="I">he</HI>] þe pardoner THUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">departe</HI>] parte THU; departid H<HI REND="sub">2</HI>; parteth D.</NOTE></L>
<L>Þat haue schulde þe pore parisschens · ȝif þat heo ne weore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS64"><HI REND="I">haue—parisschens</HI>] þe pore peple of þe parissh shulde haue TH<HI REND="sub">2</HI>D; þe poore of þe parysche schuld haue H; þe pore peple schuld haue U.</NOTE></L>
<L N="80">¶ Persones and parisch prestes · playneþ to heore Bis|schops,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS65"><HI REND="I">parisch prestes</HI>] prouenders H. <HI REND="I">playneþ</HI>] playned H; pleynide hem TD; playnen hem U. <HI REND="I">Bisschops</HI>] bisshop TU.</NOTE></L>
<L>Þat heore Parisch haþ ben pore · seþþe þe Pestilence [tyme],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS66"><HI REND="I">Parisch</HI>] parischens HU. <HI REND="I">haþ ben</HI>] was T; ben U; were H<HI REND="sub">2</HI>D. [<HI REND="I">tyme</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>D] V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And askeþ leue and lycence · at londun to dwelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS67"><HI REND="I">And—lycence</HI>] To haue a licence &amp; leue TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">askeþ</HI>] han H. D <HI REND="I">omits this line</HI>.</NOTE></L>
<L>To singe þer for Simonye · for seluer is swete.</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="84">ÞEr houeþ an Hundret · In Houues of selk,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS68"><HI REND="I">houeþ</HI>] houide THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Seriauns hit semeþ · to seruen atte Barre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS69"><HI REND="I">hit semeþ</HI>] it semide THH<HI REND="sub">2</HI>; þei semeden U; it semedyn D. <HI REND="I">to seruen atte</HI>] þat seruide at þe T; pletiden at þe U.</NOTE></L>
<L>Pleden for pons · and poundes þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS70"><HI REND="I">Pleden—poundes</HI>] Pleten for penis &amp; poynteþ T; For penyes &amp; for powndis pladden H; þei pletide for pens and poundide U; plededen for pens &amp; poundes D.</NOTE></L>
<L>Not for loue of vr lord · vn-loseþ heore lippes ones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS71"><HI REND="I">vnloseþ—ones</HI>] openyd his lippes U; not open her lyppus oonus H.</NOTE></L>
<L>Þow mihtest beter meten þe Myst · on Maluerne hulles,</L>
<L N="89">Þen geten a Mom of heore Mouþ · til moneye weore schewed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS72"><HI REND="I">weore</HI>] be TH<HI REND="sub">2</HI>UD.</NOTE></L>
<L>¶ I sauh þer Bisschops Bolde · and Bachilers of diuyn<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS73"><HI REND="I">Bisschops</HI>] erchebisschopes U.</NOTE></L>
<L>Bi-coome Clerkes of A-Counte · þe kyng for to seruen;</L>
<L N="92">Erchedekenes and Deknes · þat Dignite hauen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS74"><HI REND="I">Erchedekenes</HI>] I saw <HI REND="I">þere</HI> erchedeknes U. <HI REND="I">Deknes</HI>] denis THUD; dekenes H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>To preche þe peple · and pore men to feede,</L>
<L>Beon lopen to londun · bi leue of heore Bisschopes,</L>
<L>To ben Clerkes of þe kynges Benche · þe Cuntre to schende.
</L>
<PB REF="00000058.tif" N="6, A-text"/>
<L N="96">¶ Barouns and Burgeis · and Bonde-men also<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS75"><HI REND="I">and Burgeis</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI> and. <HI REND="I">Bondemen</HI>] bondage TH<HI REND="sub">2</HI>; bondeage D; bondages U.</NOTE></L>
<L>I sauȝ in þat Semble · as ȝe schul heren her-aftur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS76"><HI REND="I">semble</HI>] semele T. <HI REND="I">heren her|aftur</HI>] heer aftir TU; seen aftur H; here after D.</NOTE></L>
<L>¶ Bakers, Bochers · and Breusters monye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS77"><HI REND="I">Bakers</HI>] Baxteris &amp; T; bakeris and HH<HI REND="sub">2</HI>U; Baksteres &amp; D.</NOTE></L>
<L>[Wollene websteris · and weueris of lynen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS78"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>D. [<HI REND="I">tanneris &amp; tokkeris</HI>] toucheris and tolleris U; towkers and tollers H<HI REND="sub">2</HI>; &amp; souters and tokkeres D.</NOTE></L>
<L N="100">Taillours, tanneris · &amp; tokkeris boþe,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS79"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>D. [<HI REND="I">tanneris &amp; tokkeris</HI>] toucheris and tolleris U; towkers and tollers H<HI REND="sub">2</HI>; &amp; souters and tokkeres D.</NOTE></L>
<L>Masons, Minours · and mony oþer craftes,</L>
<L>Dykers, and Deluers · þat don heore dedes ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS80"><HI REND="I">heore dedes</HI>] here dede T. here werk U. <HI REND="I">ille</HI>] yuol H.</NOTE></L>
<L N="103">And driueþ forþ þe longe day · with "deu vous saue, dam Emme!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS81"><HI REND="I">vous</HI>] THU <HI REND="I">om. with—saue</HI>] dieu gard D.</NOTE></L>
<L>¶ Cookes and heore knaues · Cryen "hote pies, hote!</L>
<L>Goode gees and grys · Gowe dyne, [Gowe]!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS82">[<HI REND="I">Gowe</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> Gouwe]</NOTE></L>
<L>Tauerners to hem · tolde þe same tale<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS83"><HI REND="I">to hem</HI>] tollid hem U. <HI REND="I">Tolde—tale</HI>] and tolde hem þe same U; tolde þe same TD; tolde hem the same H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Wiþ good wyn of Gaskoyne · And wyn of Oseye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS84">Wiþ wyn of osay &amp; wyn of gascoyne TH<HI REND="sub">2</HI>D (<HI REND="I">but D reads</HI> Asay); wiþ white wyn of oseye · and gas|coyne U.</NOTE></L>
<L N="108">Of Ruyn a[n]d of Rochel · þe Rost to defye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS85"><HI REND="I">Ruyn</HI>] þe ryn THDUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">Rochel</HI>] þe rochel THUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>[Al þis I sauȝ slepynge · &amp; seue siþes more.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS86"><HI REND="I">From</HI> T. <HI REND="I">Also in</HI> UD <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="1"><PB REF="00000059.tif" N="7, A-text"/>
<HEAD>PASSUS I.</HEAD>
<HEAD>[<HI REND="I">Primus passus de visione</HI>.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS87"><HI REND="I">Primus, &amp;c</HI>.] <HI REND="I">found in</HI> TUD.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>What þis Mountein be-Meneþ · and þis derke Dale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS88"><HI REND="I">bemeneþ</HI>] meniþ TD; may mene U. <HI REND="I">þis darke</HI>] þis deope H; ek þe derke TD.</NOTE></L>
<L>And þis feire feld, ful of folk · feire I schal ow schewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS89"><HI REND="I">feire feld</HI>] THUH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">omit</HI> feire; <HI REND="I">but see prol</HI>. l. 17.</NOTE></L>
<L>A louely ladi on leor · In linnene I-cloþed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS90"><HI REND="I">on leor</HI>] of lire THUD; of lore H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">I-cloþed</HI>] was clothid U.</NOTE></L>
<L N="4">Com a-doun from þe [clyf] · and clepte me feire,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS91">[<HI REND="I">clyf</HI>] <HI REND="I">so in</HI> UDH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">and</HI> H <HI REND="I">have</HI> loft; T <HI REND="I">reads</HI> fro þat kiþ. <HI REND="I">clepte</HI>] clepid H; callide TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>And seide, "sone! slepest þou? · Sixt þou þis peple<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS92"><HI REND="I">slepest þou</HI>] slepistow U. <HI REND="I">sixt</HI>] sest T; seest HUD.</NOTE></L>
<L>Al hou bisy þei ben · A-boute þe Mase?</L>
<L>Þe moste parti of þe peple · þat passeþ nou on eorþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS93"><HI REND="I">nou on</HI>] on þis TH<HI REND="sub">2</HI>; vpon HU; here on D.</NOTE></L>
<L>Hauen heo worschupe in þis world · kepe þei no betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS94"><HI REND="I">in þis</HI>] of þis HD; of þe U.</NOTE></L>
<L N="9">Of oþer heuene þen heer · [holde] þei no tale."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS95">[<HI REND="I">holde</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TUDH<HI REND="sub">2</HI>; ȝeueþ V; ȝyue H.</NOTE></L>
<L>¶ Ich was a-ferd of hire Face · þauh heo feir weore,</L>
<L>And seide, "Merci, Ma dame · What is þis to mene?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS96"><HI REND="I">is þis to mene</HI>] may þis by|meene HU.</NOTE></L>
<L N="12">¶ "Þis Tour and þis Toft," quod heo · "treuþe is þer|Inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS97"><HI REND="I">and þis</HI>] of þe T; on þe HDH<HI REND="sub">2</HI>; in þe U.</NOTE></L>
<L>And wolde þat ȝe wrouȝten · as his word techeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS98"><HI REND="I">And</HI>] he H; þat U; D <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For he is Fader of Fei · þat formed ow alle<MILESTONE N="395a:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS99"><HI REND="I">Fei</HI>] feiþ THUD. <HI REND="I">ow</HI>] ȝow TUH<HI REND="sub">2</HI>D; ȝou H.</NOTE></L>
<L>Boþe with Fel and with Face · and ȝaf ow fyue wittes,</L>
<L>Forte worschupen him [þerwith] · while ȝe beoþ heere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS100"><HI REND="I">Forte</HI>] For to THH<HI REND="sub">2</HI>DU. [<HI REND="I">þer|wiþ</HI>] V <HI REND="I">omits this word; but it occurs in</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>; D <HI REND="I">has</HI> with.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000060.tif" N="8, A-text"/>
<L N="17">And for he hihte þe eorþe · to seruen ow vchone<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS101"><HI REND="I">for—eorþe</HI>] þerfore he bad ȝow eche U. <HI REND="I">for he hihte</HI>] therefore hooteth H; þerfore he hiȝte TH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">to—uchone</HI>] to helpe ȝow ichone TDH<HI REND="sub">2</HI>; an helpen oþer U.</NOTE></L>
<L>Of wollene, Of linnene · To lyflode at neode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS102"><HI REND="I">Of—of</HI>] And wollen &amp; D.</NOTE></L>
<L>In Mesurable Maner · to maken ow at ese;</L>
<L N="20">And Comaundet of his Cortesye · In Comune þreo þinges;</L>
<L>Heore nomes beþ neodful · and nempnen hem I þenke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS103"><HI REND="I">Heore—neodful</HI>] Narn (Are H<HI REND="sub">2</HI>) none nedful but þo TH<HI REND="sub">2</HI>; Arn non nedful but þei U; Ne arn non nedful but þo D.</NOTE></L>
<L>Bi Rule and bi Resun · Rehersen hem her-aftur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS104"><HI REND="I">Bi—bi</HI>] And rekne hem in TD; And rekene hem be H<HI REND="sub">2</HI>; And rekne hem ȝow by U. <HI REND="I">Rehersen</HI>] reherse þou TD; reherse ȝow H<HI REND="sub">2</HI>; reherce ȝe U. <HI REND="I">heraftur</HI>] aftir UD.</NOTE></L>
<L>¶ Þat on Clothing is · from Chele ow to saue:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS105"><HI REND="I">cloþing is</HI>] is vesture TH<HI REND="sub">2</HI>; is vesture verrailiche U. <HI REND="I">from chele</HI>] fro cold U. <HI REND="I">ow</HI>] þe TH<HI REND="sub">2</HI>. D <HI REND="I">reads</HI>, That on is cloþing for cold · þat it may þee saue.</NOTE></L>
<L N="24">And þat oþur Mete at Meel · for meseise of þiseluen:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS106"><HI REND="I">And—meel</HI>] þe toþer is mete at ȝour meel U. <HI REND="I">meseise</HI>] myschief UH. <HI REND="I">þiseluen</HI>] ȝow selue U.</NOTE></L>
<L>And drink whon þou druiȝest · but do hit not out of Resun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS107"><HI REND="I">þow druiȝest</HI>] þe driȝeþ TH<HI REND="sub">2</HI>; ȝow drieth U.</NOTE></L>
<L>Þat þou weor[þ]e þe worse · whon þou worche scholdest.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS108"><HI REND="I">þou weore</HI>] þou worþe THD; þe worth H<HI REND="sub">2</HI>; ȝe wurche U. <HI REND="I">þou—scholdest</HI>] ȝe swynke scholde U.</NOTE></L>
<L>¶ For Lot in his lyf-dayes · for lyking of drinke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS109"><HI REND="I">for lyking</HI>] þorouȝ lykynge H.</NOTE></L>
<L N="28">Dude bi his douhtren · þat þe deuel louede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS110"><HI REND="I">louede</HI>] lykide THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Dilytede him in drinke · as þe deuel wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS111">
<P>T <HI REND="I">omits this line; but it occurs in</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">as well as in</HI> HD <HI REND="I">and</HI> U.</P>
<P>OBS. A whole folio is here lost out of U; from l. 33 down to l. 99.</P></NOTE></L>
<L>And lecherie him lauhte · and lay bi hem boþe;</L>
<L>And al he witede hit wyn · þat wikkede dede.</L>
<L N="32">Dreede dilitable drinke · And þou schalt do þe bettre;</L>
<L>Mesure is Medicine · þauh þou muche ȝeor[n]e.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS112"><HI REND="I">ȝeorne</HI>] V ȝeore; <HI REND="I">but</HI> T <HI REND="I">has</HI> ȝerne; <HI REND="I">so</HI> H <HI REND="I">and</HI> D.</NOTE></L>
<L>Al nis not good to þe gost · þat þe bodi lykeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS113"><HI REND="I">bodi</HI>] gut TD; gutt H<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">which is perhaps a better reading, as regards the alliteration. lykeþ</HI>] askeþ HH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Ne lyflode to þe licam · þat leof is to þe soule.</L>
<L N="36">¶ Leef not þi licam · for lyȝere him techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS114"><HI REND="I">lyȝere</HI>] lyar H; a liþer T; a lyere H<HI REND="sub">2</HI>; a leder D. <HI REND="I">techeþ</HI>] ledith H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000061.tif" N="9, A-text"/>
<L>Þat is þe Wikkede word · þe to bi-traye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS115"><HI REND="I">wikkede</HI>] wrecchide TH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">word</HI>] world THH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>For þe Fend and þi Flesch · folewen to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS116"><HI REND="I">folewen</HI>] foloweþ þee H.</NOTE></L>
<L>And schendeþ þi soule · seo hit in þin herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS117"><HI REND="I">seo</HI>] set T; I see H; &amp; set D; and seith H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="40">And for þou scholdest beo war · I wisse þe þe bettre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS118"><HI REND="I">bettre</HI>] best HTH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"AMadame, Merci!" quaþ I · "me likeþ wel þi wordes.</L>
<L>Bote þe Moneye on þis Molde · þat men so faste holden,</L>
<L>Tel me to whom þat Tresour appendeþ?"</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="44">"GO to þe gospel," quaþ heo · "þat god seiþ him|seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS119"><HI REND="I">þat god</HI>] þer god H. <HI REND="I">seiþ</HI>] seyde HD.</NOTE></L>
<L>Whon þe peple him a-posede · with a peny in þe Temple,</L>
<L>Ȝif heo schulden worschupe þer-with · Cesar heore kyng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS120"><HI REND="I">heo schulden</HI>] þei wile T. <HI REND="I">heore</HI>] þe TD.</NOTE></L>
<L>¶ And he asked of hem · of whom spac þe lettre,</L>
<L N="48">And whom þe ymage was lyk · þat þer-Inne stod.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS121"><HI REND="I">And—lyk</HI>] And þe imagis like T; And ymage lyk DH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">stod</HI>] standis T; stondeth HH<HI REND="sub">2</HI>; standes D.</NOTE></L>
<L>¶ "Ceesar, þei seiden · We seoþ wel vchone."<Q>[<HI REND="I">Reddite ergo que sunt cesaris cesari, et que sunt dei deo</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS122"><HI REND="I">The Latin quotation following is found in</HI> H.</NOTE></L>
<L>"þenne <HI REND="I">Reddite</HI>," quaþ God · "þat to Cesar falleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS123"><HI REND="I">þenne Reddite</HI>] Reddite cesari TH<HI REND="sub">2</HI>D; ȝeldeþ to cesar H. <HI REND="I">falleþ</HI>] befalle TH<HI REND="sub">2</HI> (<HI REND="I">which also om</HI>. to); apendiþ H; he longeþ (be-longeþ?) D.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Et que sunt dei deo</HI> · or elles do ȝe ille."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS124"><HI REND="I">Et—deo</HI>] &amp; to god his deel H; Et que sunt dei digno D. <HI REND="I">do ȝe</HI>] ȝe don THH<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">also</HI> D (<HI REND="I">which om</HI>. elles).</NOTE></L>
<L N="52">For Rihtfoliche Resoun · schulde rulen ou alle,</L>
<L>And kuynde wit be wardeyn · oure weolþe to kepe,</L>
<L>And tour of vr tresour · to take hit [ȝow] at nede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS125"><HI REND="I">tour</HI>] toure H; tutour TH<HI REND="sub">2</HI>D. [<HI REND="I">ȝow</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>; ȝou HD] V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>For husbondrie and he · holden to-gedere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS126"><HI REND="I">he</HI>] witte H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="56">ÞEnne I fraynede hire feire · for him þat hire made,</L>
<L>"Þat [dungun] in þat deope dale · þat dredful is of siht,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS127"><HI REND="I">þat—dale</HI>] þe dungeon in þe dale TDH<HI REND="sub">2</HI>; þe dale &amp; þe dongown H. [<HI REND="I">dungun</HI>] V <HI REND="I">has</HI> doun; <HI REND="I">but see prol</HI>. l. 15.</NOTE></L>
<L>What may hit Mene, Madame · Ich þe bi-seche?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS128"><HI REND="I">hit mene</HI>] þat bymeene H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000062.tif" N="10, A-text"/></LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"ÞAt is þe Castel of care," quod heo · "hose comeþ þer-Inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS129"><HI REND="I">quod heo</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">and</HI> D <HI REND="I">omit. hose</HI>] who þat THH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="60">Mai Banne þat he born was · to Bodi or to soule.</L>
<L>Þer-Inne woneþ a wiht · þat wrong is I-hote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS130"><HI REND="I">wiht</HI>] wy TH<HI REND="sub">2</HI>; wey D.</NOTE></L>
<L>Fader of Falsness · he foundede [it] him-seluen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS131"><HI REND="I">falsnes</HI>] falshed TH<HI REND="sub">2</HI>D. [<HI REND="I">it</HI> T; yt D] VHH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Adam and Eue · he eggede to don ille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS132"><HI REND="I">to don</HI>] hem to TD; to HH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="64">Counseilede Caym · to cullen his Broþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS133">Caym he cownseyled, &amp;c., H.</NOTE></L>
<L>Iudas he Iapede · with þe Iewes seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS134"><HI REND="I">wiþ</HI>] þorogh H. <HI REND="I">Iewes</HI>] Iewene T; Iewyne H<HI REND="sub">2</HI>; Iuen D.</NOTE></L>
<L>And on an Ellerne treo · hongede him after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS135"><HI REND="I">on—treo</HI>] siþen on an eldir T; sethen on An yllern D; sithen on an eldren H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>He is a lettere of loue · and lyȝeþ hem alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS136"><HI REND="I">a lettere</HI>] leder D. <HI REND="I">lyȝeþ</HI>] by|lyȝeth H.</NOTE></L>
<L N="68">Þat trusteþ in heor tresour · þer no truþe is Inne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS137"><HI REND="I">in heor</HI>] on his TH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">þer</HI>] þat H. <HI REND="I">þer—Inne</HI>] betraid arn sounest TH<HI REND="sub">2</HI>; betrayed buþ sounest D.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne hedde I wonder in my wit · what wommon hit weore,</L>
<L>Þat suche wyse wordes · of holy writ me schewede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS138"><HI REND="I">me</HI>] TDH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And halsede hire in þe heiȝe nome · er heo þeonne ȝeode,</L>
<L N="72">What heo weore witerly · þat [wisside] me so feire.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS139"><HI REND="I">wisside</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>; wysed D] techeþ V; tawght H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Holi churche Icham," quaþ heo · "þou ouhtest me to knowe:</L>
<L>Ich þe vndurfong furst · and þi feiþ þe tauȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS140"><HI REND="I">Ich—furst</HI>] I undirfange þe ferst TH<HI REND="sub">2</HI>D; I þee furst undurfonge H.<HI REND="I">þe</HI>] D <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Þow brouȝtest me Borwes · my biddyng to worche,</L>
<L N="76">And to loue me leelly · While þi lyf durede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS141"><HI REND="I">durede</HI>] duriþ TH<HI REND="sub">2</HI>; lasted H; dureth D.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne knelede I on my kneos · and criȝed hire of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS142"><HI REND="I">criȝed</HI>] prayed H.</NOTE></L>
<L>And preiede hire pitously · to preye for vr sunnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS143"><HI REND="I">And—to</HI>] To haue pytee on þe pepul &amp; to H. <HI REND="I">vr sunnes</HI>] my sennes T; my synnes H<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>And eke to teche me kuyndely · on crist to bi-leeue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS144"><HI REND="I">eke to teche</HI>] to teche H; ek kenne TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000063.tif" N="11, A-text"/>
<L N="80">Þat Ich his wille mihte worche · þat wrouhte me to Mon.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS145"><HI REND="I">his—worche</HI>] miȝte werchen his wil TH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>"Tech me to no Tresour · bote tel me þis ilke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS146"><HI REND="I">to no Tresour</HI>] no tresour, quoþ I H. <HI REND="I">tel</HI>] teche H.</NOTE></L>
<L>Hou I may saue my soule · þat seint art I-holde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS147"><HI REND="I">I-holde</HI>] yhoten TH<HI REND="sub">2</HI>; D <HI REND="I">has</HI>, þat senne had y-holden.</NOTE></L>
<L>¶ "Whon alle tresour is I-triȝed · Treuþe is þe Beste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS148"><HI REND="I">tresour is I-triȝed</HI>] tresours arn triȝed THH<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">to which</HI> H <HI REND="I">also adds</HI> quod heo.</NOTE></L>
<L N="84">I do hit on <HI REND="I">Deus Caritas</HI> · to deeme þe soþe.</L>
<L>Hit is as derworþe a drurie · as deore god him-seluen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS149">Hyt is derworthe &amp; dreury, &amp;c. D. <HI REND="I">a</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For hose is trewe of his tonge · telleþ not elles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS150"><HI REND="I">hose</HI>] whoso THH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">not elles</HI>] non oþer THH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Doþ his werkes þer-with · and doþ no mon ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS151"><HI REND="I">and doþ</HI>] &amp; wilneþ T; &amp; wyllith H<HI REND="sub">2</HI>; willeþ D.</NOTE></L>
<L>He is a-counted to þe gospel · on grounde and on lofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS152"><HI REND="I">acounted—gospel</HI>] a god be þe gospel TD; good be gospel H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">on—lofte</HI>] in heuen &amp; in erþe H.</NOTE></L>
<L N="89">And eke I-liknet to vr lord · bi seint Lucus wordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS153"><HI REND="I">Iliknet</HI>] lyke THH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Clerkes þat knowen hit · scholde techen hit aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS154"><HI REND="I">techen hit</HI>] kenne it TH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>For Cristene and vn-cristene · him cleymeþ vchone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS155"><HI REND="I">him cleymeþ</HI>] cleymeþ it TH<HI REND="sub">2</HI>; claymen it HD.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="92">Kynges and knihtes · scholde kepen hem bi Reson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS156"><HI REND="I">hem</HI>] it THH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>And Rihtfuliche Raymen · þe Realmes a-bouten,<MILESTONE N="395b:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS157"><HI REND="I">And—Raymen</HI>] And riden &amp; rappe doun TH<HI REND="sub">2</HI>; And ryden at ran|doun D. <HI REND="I">Raymen</HI>] rule H. <HI REND="I">þe Realmes</HI>] in reaumes TH<HI REND="sub">2</HI>; her rewmes H; in reames D.</NOTE></L>
<L>And take trespassours · and [teiȝen] hem faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS158"><HI REND="I">trespassours</HI>] hem þat trespas|sen H. [<HI REND="I">teiȝen</HI> T; <HI REND="I">tyen</HI> H<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">teyen</HI> D] bynden V; bynde H.</NOTE></L>
<L>Til treuþe hedde I-termynet · þe trespas to þe ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS159"><HI REND="I">þe trespas</HI>] here trespas THH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="96">For Dauid, in his dayes · he Dubbede knihtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS160"><HI REND="I">dayes</HI>] lyfdayes D.</NOTE></L>
<L>Dude hem swere on heor swerd · to serue treuþe euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS161"><HI REND="I">Dude</HI>] made TH<HI REND="sub">2</HI>D; &amp; made H. <HI REND="I">heor</HI>] his TH<HI REND="sub">2</HI>; a D.</NOTE></L>
<L>Þat is þe perte profession · þat a-pendeþ to knihtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS162"><HI REND="I">perte profession</HI>] professioun apertly TH<HI REND="sub">2</HI>D; perfyt professyoun H.</NOTE></L>
<L>And not to faste a Friday · In Fyue score ȝeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS163"><HI REND="I">a</HI>] oon H. <HI REND="I">ȝeres</HI>] wynter TH H<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>But holden with hem and with heore · þat asken þe treuþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS164"><HI REND="I">hem—heore</HI>] hym <HI REND="I">and</HI> wiþ hire TUH<HI REND="sub">2</HI>D; hem and with hers H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000064.tif" N="12, A-text"/>
<L N="101">And leuen for no loue · ne lacching of ȝiftus;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS165"><HI REND="I">leuen—loue</HI>] neuere leue hym for loue TH<HI REND="sub">2</HI>; neither leef hem for loue U; neuer leue hem for loue D. <HI REND="I">ne—ȝiftus</HI>] ne for lakkynge of siluer U; ne lachesse of gyftes D; ne no lach|ynge of ȝyftus H.</NOTE></L>
<L>And he þat passeþ þat poynt · is a-postata in þe ordre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS166"><HI REND="I">And</HI>] For H. <HI REND="I">he þat</HI>] whoso TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">þe</HI>] his THUDH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>[For crist, kyngene kyng · knyhtide tene,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS167">
<P>This line is a made up one, from H and U. The readings are,</P>
<P>For crist kynge of knyȝtus · knytted somtyme H.</P>
<P>And kyng, kyngene kyng · knyhtide tene U.</P>
<P>And crist king of kinges · kniȝtide tene TH<HI REND="sub">2</HI>.</P>
<P>And crist kyng of knyȝtes · knyȝted ten D.</P></NOTE></L>
<L N="104">¶ Cherubin and Seraphin · an al þe foure ordres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS168"><HI REND="I">an—ordres</HI>] such seuene &amp; a noþer TH<HI REND="sub">2</HI>; and siche mo oþere U; such seuene &amp; oþer D.</NOTE></L>
<L>And ȝaf hem maystrie and miht · in his Maieste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS169"><HI REND="I">maystrie—miht</HI>] miȝt in his mageste TDH<HI REND="sub">2</HI>U; honour and myȝte H. <HI REND="I">in—Maieste</HI>] þe meryere hem þouȝte TUH<HI REND="sub">2</HI>; þe meryere hym þouȝte D.</NOTE></L>
<L>[And ouer his meyne · made hem Archaungelis,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS170"><HI REND="I">From</HI> T. <HI REND="I">Also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">and</HI> D.</NOTE></L>
<L>And tauȝte [hem] þorw þe Trinite · treuþe for to knowen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS171"><HI REND="I">hem</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>D] V <HI REND="I">omits. treuþe</HI>] þe trouþe THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>And beo boxum at his biddynge · he bad hem not elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS172"><HI REND="I">biddynge</HI>] heste U.</NOTE></L>
<L N="109">¶ Lucifer with legiouns · lerede hit in heuene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS173"><HI REND="I">lerede</HI>] lernyd UD; <HI REND="I">also</HI> D <HI REND="I">omits</HI> hit.</NOTE></L>
<L>He was louelokest of siht · aftur vr lord,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS174"><HI REND="I">louelokest</HI>] þe louelyst U. <HI REND="I">of siht</HI>] to loke on TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Til he brak Boxumnes · þorw bost of him-seluen.</L>
<L>¶ Þene fel he with his felawes · and fendes bi-comen,</L>
<L N="113">Out of heuene in-to helle · hobleden faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS175"><HI REND="I">hobleden</HI>] hobelide þei TH<HI REND="sub">2</HI> UHD; hobleden wel H.</NOTE></L>
<L>Summe in þe Eir, and summe in þe Eorþe · and summe in helle deope.</L>
<L>¶ Bote Lucifer louwest · liȝþ of hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS176"><HI REND="I">liȝþ</HI>] light U.</NOTE></L>
<L N="116">For pruide þat he put out · his peyne haþ non ende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS177"><HI REND="I">þat—out</HI>] he was putte out H; he putte out U; þat he put out was D. <HI REND="I">wende</HI>] wende þedyr H.</NOTE></L>
<L>And alle þat wrong worchen · wende þei schulen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS178"><HI REND="I">wrong worchen</HI>] werchen wiþ wrong TUH<HI REND="sub">2</HI>; wurche with wronges D.</NOTE></L>
<L>After heore deþ-day · and dwellen with þat schrewe.</L>
<L>¶ Ac heo þat worchen þat word · þat holi writ techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS179"><HI REND="I">þat word þat</HI>] in þis world as H (<HI REND="I">written over an erasure</HI>).</NOTE></L>
<L N="120">And endeþ as Ich er seide · in profitable werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS180"><HI REND="I">profitable</HI>] perfite TH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000065.tif" N="13, A-text"/>
<L>Mouwen be siker þat heore soules · schullen to heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS181"><HI REND="I">schullen</HI>] shal wende THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Þer Treuþe is in Trinite · and Corouneþ hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS182"><HI REND="I">Corouneþ hem</HI>] tronen hym T; tryeste of U; trowe him H<HI REND="sub">2</HI>; crownen hem D; crowneþ hem H.</NOTE></L>
<L>¶ For I sigge sikerli · bi siht of þe textes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS183"><HI REND="I">For—sikerli</HI>] For-þi I seye as I seide er TUH<HI REND="sub">2</HI>D; For I saye as I er sayde H. <HI REND="I">þe</HI>] þise T; þese U.</NOTE></L>
<L N="124">Whon alle tresor is I-triȝet · Treuþe is þe beste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS184"><HI REND="I">tresor—I-triȝet</HI>] tresours arn (ben H) triȝed THUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Lereþ hit þis lewed men · for lettrede hit knoweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS185"><HI REND="I">þis</HI>] þus TH<HI REND="sub">2</HI>; to H; U <HI REND="I">omits</HI>; <HI REND="I">also</HI> D <HI REND="I">omits</HI> hit. <HI REND="I">lettrede</HI>] lettered men H.</NOTE></L>
<L>Þat treuþe is tresour · triedest on eorþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS186"><HI REND="I">is tresour</HI>] is þe tr. TD; is a tr. H. <HI REND="I">triedest</HI>] triȝest here TH<HI REND="sub">2</HI>; þe trieste U; tryest D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Yit haue I no kuynde knowing," quod I · "þou most teche me betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS187"><HI REND="I">quod I</HI>] UD <HI REND="I">omit. þou—betere</HI>] ȝet mote ȝe bet kenne T; ȝe mot me betere kenne UH<HI REND="sub">2</HI>; but ȝe me bet kenne D.</NOTE></L>
<L N="128">Bi what Craft in my Corps · hit cumseþ, and where."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS188"><HI REND="I">Craft</HI>] kynne craft U. <HI REND="I">cumseþ</HI>] compsiþ T; bicomseþ H; comseth UH<HI REND="sub">2</HI>; comsit D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"ÞOu dotest daffe," quaþ heo · "Dulle are þi wittes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS189"><HI REND="I">dotest</HI>] dotide TUH<HI REND="sub">2</HI>; dootest H; doted D.</NOTE></L>
<L>Hit is a kuynde knowynge · þat kenneþ þe in herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS190"><HI REND="I">kenneþ—in</HI>] comseth in þin U. <HI REND="I">in</HI>] in þin THDH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>For to loue þi louerd · leuere þen þi-seluen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS191"><HI REND="I">leuere</HI>] betere U.</NOTE></L>
<L N="132">No dedly sunne to do · dyȝe þauȝ þou scholdest.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS192"><HI REND="I">to do</HI>] þat þou do H. <HI REND="I">dyȝe—þou</HI>] þoghe þou deye U.</NOTE></L>
<L>Þis I trouwe beo treuþe! · hose con teche þe betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS193"><HI REND="I">hose con</HI>] who can TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Loke þou suffre him to seye · and seþþe teche hit forþure!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS194"><HI REND="I">teche—forþure</HI>] lere it aftir TH<HI REND="sub">2</HI>; lerne it aftir U; leret after D.</NOTE></L>
<L>For þus techeþ us his word · (worch þou þer-aftur)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS195"><HI REND="I">techeþ us</HI>] askiþ wytnesse TH<HI REND="sub">2</HI>; witnesseth UD.</NOTE></L>
<L N="136">Þat loue is þe leuest þing · þat vr lord askeþ,</L>
<L>And eke þe playnt of pees; · prechet [in] þin harpe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS196"><HI REND="I">eke þe playnt</HI>] eke þe plante T; eke þe plaunte HH<HI REND="sub">2</HI>; also plante U; eke þe plonte D. <HI REND="I">prechet—harpe</HI>] preche it in þin harpe THH<HI REND="sub">2</HI>; put it in þin herte U; preche it in þy herte D; <HI REND="I">but</HI> V <HI REND="I">has</HI>, prechet þe þin harpe.</NOTE></L>
<L>Þer þou art Murie at þi mete · whon me biddeþ þe ȝedde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS197"><HI REND="I">whon—ȝedde</HI>] in þi most myrthe (<HI REND="I">over an erasure</HI>) H. <HI REND="I">me</HI>] men TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">The line in</HI> D <HI REND="I">is corrupt</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000066.tif" N="14, A-text"/>
<L>For bi kuynde knowynge in herte · Cumse[þ] þer a Fitte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS198"><HI REND="I">bi</HI>] in TD; H <HI REND="I">omits. in herte</HI>] U <HI REND="I">omits. Cumse—Fitte</HI>] þer comsiþ a miȝt T; bygynne suche H; þer comseth it right U; conseyue þou myȝte D; þer comeþ a miȝt H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="140">ÞAt Falleþ to þe Fader · þat formede vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS199"><HI REND="I">þat</HI>] And þat TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>He lokede on vs with loue · and lette his sone dye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS200"><HI REND="I">He</HI>] þat U; TH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">omit. and</HI>] he H.</NOTE></L>
<L>Mekeliche for vre misdede[s] · forte amende vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS201"><HI REND="I">misdede</HI>] misdedis THUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">forte</HI>] to THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>And ȝit wolde he hem no wo · þat [wrouȝte] him þat pyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS202">[<HI REND="I">wrouȝte</HI> THUDH<HI REND="sub">2</HI>] V <HI REND="I">has</HI> wolde, <HI REND="I">copied from the first part of the line</HI>.</NOTE></L>
<L N="144">But Mekeliche with mouþe · Merci he by-souȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS203"><HI REND="I">he</HI>] H <HI REND="I">and</HI> U <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>To haue pite on þat peple · þat pynede him to deþe.</L>
<L>¶ Her þou miht seon ensaumple · in [hymselfe] one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS204"><HI REND="I">Her—ensaumple</HI>] Here miȝt þou sen ensaumplis TDH<HI REND="sub">2</HI>; Here myght se ensamples U. [<HI REND="I">hymselfe</HI> TUDH<HI REND="sub">2</HI>] V <HI REND="I">has</HI> þi-self.</NOTE></L>
<L>Hou he was mihtful and Meke · þat merci gon graunte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS205">145—147 <HI REND="I">are omitted in</HI> H.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS206"><HI REND="I">Hou</HI>] þat TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">þat</HI>] and TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>To hem þat heengen him heiȝe · and his herte þurleden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS207"><HI REND="I">To—heengen</HI>] For hem þat honged H. <HI REND="I">heiȝe</HI>] by TH<HI REND="sub">2</HI>DU (<HI REND="I">by mis|take</HI>).</NOTE></L>
<L N="149">[For-þi I rede þe riche · haue reuþe on þe pore;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS208">
<P><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> HUD <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI>. V <HI REND="I">has only</HI> one <HI REND="I">line, viz</HI>. For|þi I rede þe Mihtful of Mayn be Meke of þi wordes. <HI REND="I">werkis</HI>] hertes D. <HI REND="I">The Latin quotation is found in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</P>
<P>OBS. MS. H. <HI REND="I">is here much tampered with and of little value, for about nine lines</HI>.</P></NOTE></L>
<L>Þeiȝ ȝe ben miȝty to mote · beþ meke of ȝour werkis;]<Q>[<HI REND="I">Eadem mensura qua mensi fueritis, reme ci[e]tur uobis;</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS209"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> HUD <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI>. V <HI REND="I">has only</HI> one <HI REND="I">line, viz</HI>. For|þi I rede þe Mihtful of Mayn be Meke of þi wordes. <HI REND="I">werkis</HI>] hertes D. <HI REND="I">The Latin quotation is found in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS210">OBS. MS. H. <HI REND="I">is here much tampered with and of little value, for about nine lines</HI>.</NOTE></L>
<L>For þe same Mesure þat ȝe Meten · A-mis oþer elles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS211"><HI REND="I">þat ȝe meten</HI>] þat þou metest (<HI REND="I">over erasure</HI>) H; ȝe metyn here U. <HI REND="I">Amis</HI>] a-riȝt (<HI REND="I">over erasure</HI>) H.</NOTE></L>
<L>Ȝe schul be weyen þer-with · whon ȝe wenden hennes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS212"><HI REND="I">ȝe wenden</HI>] þat ȝe gon U.</NOTE></L>
<L>¶ For þauȝ ȝe ben trewe of tonge · and treweliche winne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS213"><HI REND="I">For—ȝe</HI>] For þi TH<HI REND="sub">2</HI>; For þy D. <HI REND="I">of</HI>] of ȝoure TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="154">And eke as chast as a child · þat in Chirche wepeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS214"><HI REND="I">as chast</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Bote ȝe liuen trewely · and eke loue þe pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS215"><HI REND="I">liuen trewely</HI>] loue lelly T; loue lely UH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">eke loue</HI>] lene (<HI REND="I">or</HI> leue) TU; ȝeue to loue H<HI REND="sub">2</HI>; loue D.</NOTE></L>
<L N="156">And such good as God sent · Treweliche parten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS216"><HI REND="I">And</HI>] Of TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">sent</HI>] haþ sent U. <HI REND="I">Treweliche parten</HI>] goodliche parteth UTH<HI REND="sub">2</HI>; godliche parte D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000067.tif" N="15, A-text"/>
<L>Ȝe naue no more merit · In Masse ne In houres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS217"><HI REND="I">naue</HI>] ne haue TUH<HI REND="sub">2</HI>; haue D. <HI REND="I">Masse</HI>] Matynes TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">houres</HI>] masse TH<HI REND="sub">2</HI>; oures UD.</NOTE></L>
<L>Þen Malkyn of hire Maydenhod · þat no Mon desyreþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS218"><HI REND="I">desyreþ</HI>] desired U.</NOTE></L>
<L>¶ For Iames þe gentel · bond hit in his Book,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS219"><HI REND="I">bond hit</HI>] ioynide TH<HI REND="sub">2</HI>; Iug|gid U; hath wryten D.</NOTE></L>
<L N="160">Þat [Fey] withouten [fait] · Is febelore þen nouȝt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS220">[<HI REND="I">Fey</HI>] feiþ THUH<HI REND="sub">2</HI>; fay D. [<HI REND="I">fait</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">feet</HI> D] werk U; warkis H. V <HI REND="I">misreads</HI>, þat Treuþe withouten Fey.</NOTE></L>
<L>And ded as a dore-nayl · but þe deede folewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS221">
<P><HI REND="I">ded</HI>] as ded TH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">but þe</HI>] but ȝif þe THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">After</HI> folewe H <HI REND="I">inserts the weak line</HI>, þat is, to sokoure þe sorow|ful · &amp; haue charite to alle.</P></NOTE></L>
<L>Chastite withouten Charite · (wite þou forsoþe),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS222"><HI REND="I">wite—forsoþe</HI>] worth cheynide in helle TH<HI REND="sub">2</HI>; wurþ schryned in helle U; worth shewed in helle D. (<HI REND="I">See</HI> l. 168.)</NOTE></L>
<L N="163">Is as lewed as a Laumpe · þat no liht is Inne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS223"><HI REND="I">Is</HI>] þat is U; Hit is DT.</NOTE></L>
<L>¶ Moni Chapeleyns ben chast · but Charite is aweye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS224"><HI REND="I">Moni</HI>] Now many U.</NOTE></L>
<L>Beo no men hardore þen þei · whon heo beoþ avaunset;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS225"><HI REND="I">Beo no men</HI>] Arn none TUH<HI REND="sub">2</HI>; þer beoþ noon H.</NOTE></L>
<L>Vn-kuynde to heore kun · and to alle cristene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS226"><HI REND="I">Transposed in</HI> H.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS227"><HI REND="I">and to</HI>] and ek to TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Chewen heore charite · and chiden after more!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS228"><HI REND="I">Transposed in</HI> H.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS229"><HI REND="I">Chewen</HI>] þei chewen H; Chiwen U.</NOTE></L>
<L N="168">Such [Chastite] withouten [Charite] · worþ claymed in helle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS230">[<HI REND="I">Chastite</HI>, &amp;c.] chastite with|oute charite THUH<HI REND="sub">2</HI>D; V <HI REND="I">absurdly transposes</HI> chastite <HI REND="I">and</HI> charite; see l. 162. <HI REND="I">claymed</HI>] cheynid TH<HI REND="sub">2</HI>; schryned U; shewed D.</NOTE></L>
<L>¶ Curatours þat schulden kepe hem · clene of heore bodies,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS231"><HI REND="I">Curatours</HI>] ȝe curatours TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">schulden—hem</HI>] kepe ȝow TUH<HI REND="sub">2</HI>D; schulden ȝou kepe H. <HI REND="I">of heore</HI>] of ȝour TUH<HI REND="sub">2</HI>D. H <HI REND="I">has</HI>, in ȝoure soules.</NOTE></L>
<L>Þei beoþ cumbred in care · and cunnen not out-crepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS232"><HI REND="I">þei—care</HI>] ȝe ben acumbrid wiþ couetise TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">&amp; cunnen</HI>] ȝe mowe T; ȝe cunne UH<HI REND="sub">2</HI>; ȝe can D; þei con H.</NOTE></L>
<L>So harde heo beoþ with Auarice · I-haspet to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS233"><HI REND="I">harde—wiþ</HI>] faste haþ TH<HI REND="sub">2</HI>D; harde haþ U. <HI REND="I">I-haspet</HI>] haspide ȝow TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="172">Þat nis no treuþe of Trinite · but tricherie of helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS234">þat þe trewe tresoure of trouþe · is almost forȝete H.</NOTE></L>
<L>And a leornyng for lewed men · þe latere forte dele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS235"><HI REND="I">latere forte</HI>] lattere to THUH<HI REND="sub">2</HI>; latter for to D.</NOTE></L>
<L>¶ For þeos beþ wordes I-writen · In þe Ewangelye,
</L>
<PB REF="00000068.tif" N="16, A-text"/>
<L><HI REND="I">Date et dabitur vobis</HI> · for I dele ow alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS236">
<P>After <HI REND="I">vobis</HI>, ȝeueþ to myne of ȝoure goodus for I dele, &amp;c. H.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">The rest is not in</HI> V.</P></NOTE></L>
<L N="176">[Ȝoure grace &amp; ȝoure good happe · ȝoure welþe for to wynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS237"><HI REND="I">These two lines are in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>&amp; þerwiþ knoweþ me kyndely · of þat I ȝou sende.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS238"><HI REND="I">These two lines are in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>[Þat is þe lok of loue · þat letiþ out my grace<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS239"><HI REND="I">letiþ—my</HI>] lyth in ȝoure H.</NOTE></L>
<L>To counforte þe carful · Acumbrid wiþ synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS240">U <HI REND="I">omits. wiþ</HI>] in H.</NOTE></L>
<L N="180">Loue is þe leueste þinge · þat our lord askiþ,</L>
<L>And eke þe graiþ gate · þat goþ into heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS241"><HI REND="I">graiþ gate</HI>] redyest waye H; greytheste gate U.</NOTE></L>
<L>For-þi I seiȝe as I seide er · be siȝte of þise tixtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS242"><HI REND="I">For-þi</HI>] þerfore U. <HI REND="I">seide er</HI>] er seyde H; sayde here D.</NOTE></L>
<L>Whan alle tresouris arn triȝede · treuþe is þe beste.</L>
<L N="184">Now haue I tolde þe what treuþe is · þat no tresour is betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS243"><HI REND="I">þat</HI>] H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>I may no lengere lenge · now loke þe oure lord."]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS244">178—185. <HI REND="I">from</HI> T; <HI REND="I">with which</HI> D <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">very closely agree; also found in</HI> H; <HI REND="I">and</HI> (<HI REND="I">partly</HI>) <HI REND="I">in</HI> U.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS245"><HI REND="I">lenge</HI>] lende H; duellen U; lengen D. <HI REND="I">now</HI>] but H; D <HI REND="I">om. þe</HI>] þou loue H; by D.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="2"><PB REF="00000069.tif" N="17, A-text"/>
<HEAD>PASSUS II.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS246">
<P>Title; <HI REND="I">found in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>UD; H <HI REND="I">has</HI> Ter|cius Passus <HI REND="I">by mistake, as it also calls the next Passus by the same name</HI>.</P>
<P>OBS. The first 23 lines occur <HI REND="I">twice</HI> in U; readings from the <HI REND="I">fragment</HI> are distinguished by the italic letter <HI REND="I">U</HI>.</P></NOTE>[<HI REND="I">Passus secundus de visione</HI>.]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Yit kneled I on my knees · and cried hire of grace,<MILESTONE N="395b:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS247"><HI REND="I">cried</HI>] prayed H.</NOTE></L>
<L>And seide, "Merci, Madame · for Maries loue of heuene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS248"><HI REND="I">Merci, Madame</HI>] V <HI REND="I">has</HI> Madame Merci, <HI REND="I">with marks for transposition</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat Bar þe blisful Barn · þat bouȝt vs on þe Roode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS249"><HI REND="I">blisful</HI>] blisside TU; blessyd D. <HI REND="I">on þe Roode</HI>] wiþ his blood H.</NOTE></L>
<L N="4">Teche me þe kuynde craft · forte knowe þe false."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS250"><HI REND="I">Teche—kuynde</HI>] kenne me be sum TU <HI REND="I">U</HI> H<HI REND="sub">2</HI>D; teche me by kynde H. <HI REND="I">forte knowe</HI>] to kenne TH<HI REND="sub">2</HI>; to knowe U <HI REND="I">U</HI> D.</NOTE></L>
<L>"Loke on þe lufthond," quod heo · "and seo wher [he] stondeþ!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS251"><HI REND="I">lufthond</HI>] left <HI REND="I">U;</HI> left half TU. <HI REND="I">quod heo</HI>] TDU <HI REND="I">omit;</HI> quod sche <HI REND="I">U. seo</HI>] lo TH<HI REND="sub">2</HI>. [<HI REND="I">he</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>D] þei H <HI REND="I">U;</HI> V <HI REND="I">has</HI> heo.</NOTE></L>
<L>Boþe Fals and Fauuel · and al his hole Meyne!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS252"><HI REND="I">his</HI>] her H. <HI REND="I">al—Meyne</HI>] hise feris manye TU <HI REND="I">U</HI> H<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>I lokede on þe luft half · as þe ladi me tauhte;</L>
<L N="8">Þenne was I war of a wommon · wonderliche cloþed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS253">
<P><HI REND="I">cloþed</HI>] atired <HI REND="I">U;</HI> clothid U.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">After</HI> cloþed H <HI REND="I">inserts</HI>, In reed scarlet heo rode · rybande wiþ gold (<HI REND="I">see</HI> l. 13).</P></NOTE></L>
<L>Purfylet with pelure · þe ricchest vppon eorþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS254">
<P><HI REND="I">ricchest vppon</HI>] pureste on U <HI REND="I">U</HI> D; purest in H<HI REND="sub">2</HI>.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here</HI> H <HI REND="I">inserts</HI>, pyȝte ful of perrye · &amp; of preciouse stoones (<HI REND="I">see</HI> l. 12).</P></NOTE></L>
<L>I-Corouned with a Coroune · þe kyng haþ no bettre;</L>
<L>Alle hir Fyue Fyngres · weore frettet with Rynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS255">U <HI REND="I">omits this line; so also does U</HI>.</NOTE></L>
<L N="12">Of þe preciousest perre · þat prince wered euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS256">
<P><HI REND="I">preciousest</HI>] pureste TU <HI REND="I">U</HI> H<HI REND="sub">2</HI>D. H <HI REND="I">reads</HI>.</P>
<P>Of reed gold so ryche · redilyche I-dyȝte</P>
<P>Wiþ preciouse stoones so stoute · stond|ynge þer-ynne.</P></NOTE>
</L>
<PB REF="00000070.tif" N="18, A-text"/>
<L>In Red Scarlet heo Rod · I-Rybaunt with gold;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS257">H <HI REND="I">inserts above; see obs. on</HI> l. 8. <HI REND="I">heo rod</HI>] robid TU UD; robe H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">I|Rybaunt</HI>] &amp; ribande TH<HI REND="sub">2</HI>D; rybanyd U <HI REND="I">U</HI>.</NOTE></L>
<L>Þer nis no Qweene qweyntore · þat quik is alyue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS258"><HI REND="I">nis</HI>] is HU <HI REND="I">U. qweyntore</HI>] koynter H. <HI REND="I">alyue</HI>] on lyue HU <HI REND="I">U</HI> DH<HI REND="sub">2</HI>; o lyue T.</NOTE></L>
<L>¶ "What is þis wommon," quod I · "þus wonderliche A-tyret?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS259"><HI REND="I">wonderliche</HI>] worþily TH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="16">¶ "Þat is Meede þe Mayden," quod heo · "þat haþ me marred ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS260"><HI REND="I">quod heo</HI>] TU <HI REND="I">U</HI> DH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit. me marred</HI>] noiȝede me ful T <HI REND="I">U</HI> H<HI REND="sub">2</HI>; anoyȝed me H; noyed me wol U; noyed me wel D.</NOTE></L>
<L>A[n]d I-lakked my lore · to lordes aboute.</L>
<L>In þe pope paleys heo is · as priue as my-seluen;</L>
<L>And so schulde heo nouȝt · for wrong was hir syre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS261"><HI REND="I">heo nouȝt</HI>] it not be TD.</NOTE></L>
<L N="20">[Out of] wrong heo wox · to wroþerhele monye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS262"><HI REND="I">U omits this line</HI>. [<HI REND="I">Out of</HI> TH UH<HI REND="sub">2</HI>D] V <HI REND="I">has</HI> In-to; U <HI REND="I">reads</HI>, Out of wrong wente sche · wrotherhele manye.</NOTE></L>
<L>Ich ouhte ben herre þen heo · I com of a bettre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS263"><HI REND="I">herre</HI>] hiȝere T; heyȝer H; heyere U <HI REND="I">U</HI> D.</NOTE></L>
<L>¶ To-morwe worþ þe Mariage I-mad · Of Meede and of fals;</L>
<L>Fauuel with feir speche · haþ brouȝt hem to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS264"><HI REND="I">brouȝt</HI>] forgid TU <HI REND="I">U</HI> DH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="24">And Gyle haþ bi-gon hire so · heo graunteþ al his wille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS265">U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And al is liȝeres ledynge · þat heo leuen to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS266">U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS267"><HI REND="I">leuen</HI>] liȝen TH<HI REND="sub">2</HI>D; lyue so H.</NOTE></L>
<L>¶ To-Morwe worth þe Mariage I-mad · soþ as I þe telle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS268"><HI REND="I">To-Morwe—I-mad</HI>] To-morne schal þei make þe mariage H. <HI REND="I">soþ</HI>] TUH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">omit;</HI> D <HI REND="I">also om</HI>. I-mad.</NOTE></L>
<L>Þat þou miht [wyte] ȝif þou wolt · whuche þei ben alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS269"><HI REND="I">þat—wolt</HI>] þere miȝte þou wyte ȝif þou wilt (wolt H) THUH<HI REND="sub">2</HI>D; V <HI REND="I">has</HI> seo <HI REND="I">instead of</HI> wyte.</NOTE></L>
<L N="28">[Þat longith to þat lordschipe · þe lasse and þe more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS270"><HI REND="I">From</HI> U; <HI REND="I">also in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>D; V <HI REND="I">has only l</HI>. 30, <HI REND="I">running thus</HI>, Bote ȝif þow wilne to wone · with treuþe in his Blisse, <HI REND="I">with which</HI> H <HI REND="I">closely agrees</HI>.</NOTE></L>
<L>Know hem þere ȝif þou canst · and kepe þe fro hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS271"><HI REND="I">From</HI> U; <HI REND="I">also in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>D; V <HI REND="I">has only l</HI>. 30, <HI REND="I">running thus</HI>, Bote ȝif þow wilne to wone · with treuþe in his Blisse, <HI REND="I">with which</HI> H <HI REND="I">closely agrees</HI>.</NOTE></L>
<L>Ȝif þou wilnest to wone · with treuthe in his blisse;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS272"><HI REND="I">From</HI> U; <HI REND="I">also in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>D; V <HI REND="I">has only l</HI>. 30, <HI REND="I">running thus</HI>, Bote ȝif þow wilne to wone · with treuþe in his Blisse, <HI REND="I">with which</HI> H <HI REND="I">closely agrees</HI>.</NOTE></L>
<L>[lerne his lawe þat is so lele · &amp; siþþe teche it furþer.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS273"><HI REND="I">This occurs in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000071.tif" N="19, A-text"/>
<L N="32">I may no lengore lette · vr lord Ich þe bi-kenne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS274"><HI REND="I">lette</HI>] lende H; dwelle D. <HI REND="I">vr</HI>] TD <HI REND="I">and</HI> U <HI REND="I">omit. bi-kenne</HI>] by-take H.</NOTE></L>
<L>And bi-come a good mon · for eny couetyse, ich rede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS275"><HI REND="I">And</HI>] Loke þou H. <HI REND="I">ich rede</HI>] H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>[When heo was me fro · I loked &amp; byhelde]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS276"><HI REND="I">Occurs in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Alle þis Riche [Retenaunce] · þat Regneden with Fals<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS277">[<HI REND="I">Retenaunce</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>D] Rete|nauntes V. <HI REND="I">þat</HI>—<HI REND="I">Fals</HI>] þat with false reigneth U.</NOTE></L>
<L N="36">Weoren bede to þe Bruyt-ale · on Bo two þe sydes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS278"><HI REND="I">Bruyt-ale</HI>] bedale T; bridale UHH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">Bo two þe</HI>] boþe two THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Sir Simonye is of-sent · to asseale þe Chartres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS279">U <HI REND="I">omits. is of-sent</HI>] is assent T; is a-sent H<HI REND="sub">2</HI>; was aftur sent H; is A-sert D. <HI REND="I">asseale</HI>] a-sele T: seele H; ensele H<HI REND="sub">2</HI>; sele D.</NOTE></L>
<L>Þat Fals oþur Fauuel · bi eny [fyn] heolden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS280">[<HI REND="I">fyn</HI>] THUH<HI REND="sub">2</HI>D; V <HI REND="I">has</HI> peyne.</NOTE></L>
<L>And Feffe Meede þer-with · In Mariage for euere.</L>
<L N="40">¶ Bote þer nas halle ne hous · þat miht herborwe þe peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS281"><HI REND="I">þat miht</HI>] to THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Þat vche feld nas ful · of Folk al a-boute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS282"><HI REND="I">nas</HI>] was D. <HI REND="I">ful</HI>] filled H.</NOTE></L>
<L>¶ In middes on a Mountayne · at Midmorwe tyde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS283"><HI REND="I">on</HI>] of HD; T <HI REND="I">and</HI> U <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Was piht vp a Pauilon · A Proud for þe nones;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS284"><HI REND="I">A proud</HI>] prow U; T <HI REND="I">and</HI> U <HI REND="I">omit</HI> A; was proud D.</NOTE></L>
<L N="44">And Ten þousend of Tentes · I-tilled be-sydes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS285"><HI REND="I">I-tilled</HI>] I-teldyde forþ H; teldit TH<HI REND="sub">2</HI>; tight þer U; teled D.</NOTE></L>
<L>For knihtes of Cuntre · and Comers aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS286"><HI REND="I">For</HI>] Of TUD. <HI REND="I">and Comers</HI>] of comeres TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>¶ For Sisours, for Sumnors, · for Sullers, for Buggers,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS287"><HI REND="I">Buggers</HI>] biggeres UH; beggeris TH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>For lewede, for lerede · for laborers of þropes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS288"><HI REND="I">lewede—lerede</HI>] lerid for lewid THUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">þropes</HI>] þrepis U; þorpes D.</NOTE></L>
<L N="48">[&amp; for the flaterynge freeris · alle þe foure orders],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS289"><HI REND="I">Occurs in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>Alle to witnesse wel · What þe writ wolde,</L>
<L>In what manere þat Meede · In Mariage was [I-feffed],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS290"><HI REND="I">manere</HI>] manere and howe H. <HI REND="I">In Mariage</HI>] H <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">I-feffed</HI> H] feffid TUH<HI REND="sub">2</HI>D. V <HI REND="I">omits, evidently by mistake</HI>.</NOTE></L>
<L>To beo fastnet with fals · þe fyn was arered.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS291"><HI REND="I">fastnet</HI>] feffed U.</NOTE></L>
<L N="52">¶ Þenne Fauuel fet hire forþ · and to fals takeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS292"><HI REND="I">takeþ</HI>] hir toke H; toket D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000072.tif" N="20, A-text"/>
<L>In Forwarde þat Falsnesse · schal fynden hire for euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS293"><HI REND="I">Falsnesse</HI>] falshed TH<HI REND="sub">2</HI>D; false U.</NOTE></L>
<L>To be Boxum and Boun · his Biddyng to folfulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS294"><HI REND="I">To—Boun</HI>] And he (she D) be bounde at his bode TH<HI REND="sub">2</HI>D; &amp; be buxum at his bode U.</NOTE></L>
<L>In Bedde and at Borde · Boxum and hende,</L>
<L N="56">And as sir Simonye wol sigge · [to suwen] his wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS295"><HI REND="I">And—sigge</HI>] &amp; at syre sy|monyes wille UD. <HI REND="I">to suwen</HI>] HTH<HI REND="sub">2</HI>; to suyen U; to sewen D; V <HI REND="I">has</HI> schewen.</NOTE></L>
<L>Now Simonye and Siuyle · stondeþ forþ boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS296"><HI REND="I">stondeþ</HI>] stoden H. <HI REND="I">forþ boþe</HI>] forþ in-fere H; vp boþe U.</NOTE></L>
<L>Vn-Foldyng þe Feffement · þat Falsnes made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS297"><HI REND="I">Vn-Foldyng</HI>] &amp; vn-foldeden H; And vnfolde TH<HI REND="sub">2</HI>D; And vnfoldith U. <HI REND="I">made</HI>] had made H; haþ ymakid TUH<HI REND="sub">2</HI>; haþ maked D.</NOTE></L>
<L>[&amp; þus bygonnen þe gomes · &amp; gradden wel hyȝe]:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS298"><HI REND="I">From</HI> H; <HI REND="I">also in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="60">"HIt witen and witnessen · þat woneþ vppon eorþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS299"><HI REND="I">In the margin of</HI> H <HI REND="I">is here written</HI> Carta; <HI REND="I">in the margin of</HI> D, Fauor.</NOTE></L>
<L>Þat I, Fauuel, Feffe Fals · to þat Mayden Meede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS300"><HI REND="I">Feffe—Meede</HI>] feffe falsnesse to mede TH D; haue [feffed?] fals|nesse to mede U.</NOTE></L>
<L>To be present in pruyde · for Pore or for riche,</L>
<L>Wiþ þe Erldam of Envye · euer forto laste,</L>
<L N="64">Wiþ alle þe lordschupe · of lengþe and of brede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS301"><HI REND="I">lordschup—brede</HI>] lordsshipe of leccherie · in lengþe and in brede TH<HI REND="sub">2</HI>; worschipe of lecherye in, &amp;c. UD; H <HI REND="I">resembles</HI> T, <HI REND="I">but it is written in a later hand</HI>.</NOTE></L>
<L>Wiþ þe kingdom of Couetise · I Croune hem to-gedere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS302"><HI REND="I">hem</HI>] ȝow U.</NOTE></L>
<L>Wiþ þe Yle of vsure · And Auarice þe False,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS303"><HI REND="I">þe Yle</HI>] al þe Ile TD; al þe isle H<HI REND="sub">2</HI>; alle þe vices U. <HI REND="I">False</HI>] faste TU.</NOTE></L>
<L>Glotonye and grete oþus · Ich ȝiue hem I-feere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS304"><HI REND="I">hem I-feere</HI>] hem togidere TH<HI REND="sub">2</HI>D; ȝow togidres U.</NOTE></L>
<L N="68">Wiþ alle delytes and lustes · þe deuel for to serue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS305"><HI REND="I">delytes—lustes</HI>] delites of lust TH<HI REND="sub">2</HI>D; þe delytes of deedly synne H; þe delices of lust U.</NOTE></L>
<L>In al þe seruyse of Slouþe · I sese hem to-gedere:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS306"><HI REND="I">seruyse</HI>] seignourie UD. <HI REND="I">sese</HI>] ceese H; set TD.</NOTE></L>
<L>¶ To habben and to holden · and al heore heyres aftur,</L>
<L>Wiþ þe purtinaunce of purgatorie · in-to þe pyne of helle:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS307"><HI REND="I">wiþ</HI>] wiþ al H. <HI REND="I">in-to</HI>] &amp; H.</NOTE></L>
<L N="72">Ȝeldynge for þis þing · at þe ȝeres ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS308"><HI REND="I">þing</HI>] D <HI REND="I">omits. þe</HI>] oon H; o T; one UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Heore soules to sathanas · to senden in-to pyne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS309"><HI REND="I">senden into</HI>] synken in TH<HI REND="sub">2</HI>D: synke into U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000073.tif" N="21, A-text"/>
<L>Þer to Wonen with Wrong · whil god is in heuene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS310">U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ In witnesse of whuche þing · wrong was þe furste,</L>
<L N="76">Pers þe pardoner · Paulynes [doctor],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS311"><HI REND="I">Pers</HI>] And piers THH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">Pauly|nes doctor</HI>] poulynes doctor TH<HI REND="sub">2</HI>; paulynes dottour (<HI REND="I">or</HI> doctour) U; paulynes doctoure D. V <HI REND="I">and</HI> H <HI REND="I">have</HI> douhter, douȝter; <HI REND="I">see</HI> l. 152.</NOTE></L>
<L>Bette þe Budul · of Bokynghames schire,</L>
<L>Rondulf þe Reue · of Rotelondes sokene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS312"><HI REND="I">of—sokene</HI>] oute of Rotelonde H.</NOTE></L>
<L>[Taberes &amp; tomblers · &amp; tapesters fele],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS313"><HI REND="I">occurs in</HI> H <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">only;</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">reads</HI>, Taylours, tapsters · and tauer|ners many.</NOTE></L>
<L N="80">Monde þe Mulnere · and moni mo oþure<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS314"><HI REND="I">Mulnere</HI>] myllere TH<HI REND="sub">2</HI>; mylnere UH; mellere D. <HI REND="I">and—oþure</HI>] of mal|wiche strete U.</NOTE></L>
<L>In þe Date of þe deuel · þe Deede was a-selet,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS315"><HI REND="I">þe—aselet</HI>] þis dede I assele U; þis dede is seled D.</NOTE></L>
<L>Be siht of sir Symoni · and Notaries signes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS316"><HI REND="I">and—signes</HI>] and signes of notories TUH<HI REND="sub">2</HI>; in seals of notoryes D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEn teonede him Teologye · whon he þis tale herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS317"><HI REND="I">teonede</HI>] tenide TH<HI REND="sub">2</HI>; tenyd U; tened D, <HI REND="I">which om</HI>. him.</NOTE></L>
<L N="84">And seide to Siuyle · "serwe on þi lokkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS318"><HI REND="I">serwe</HI>] now sorewe THH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">lokkes</HI>] lockes H; bokes TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Such Weddyng to worche · to [wraþþe] with truþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS319">[<HI REND="I">wraþþe</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>D] teone V.</NOTE></L>
<L>And ar þis weddyng beo wrouȝt · wo þe beo-tyde!</L>
<L>For Meede is a Iuweler · A Mayden of goode,<MILESTONE N="396a:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS320"><HI REND="I">a Iuweler</HI>] molere T; muliere U; a medeler H; a medlere H<HI REND="sub">2</HI>; mulyer D. <HI REND="I">A—goode</HI>] of frendis engendrit TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="88">God graunte vs to ȝiue hire · þer treuþe wol a-signe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS321"><HI REND="I">graunte—asigne</HI>] grauntide (graunt H<HI REND="sub">2</HI>, graunteþ UD) to gyue · mede to treuþe TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">asigne</HI>] assente H.</NOTE></L>
<L>And þou hast ȝiuen hire [to] a Gilour · God ȝiue þe serwe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS322"><HI REND="I">And</HI>] For H; D <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">to</HI> THUD] V <HI REND="I">omits. God</HI>] oure lord H; now god TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Þe Tixt telleþ not so · Treuþe wot þe soþe;<Q><HI REND="I">Dignus est operarius mercede sua;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS323"><HI REND="I">telleþ</HI>] telleþ þee H.</NOTE></L>
<L>Worþi is þe Werkmon · his hure to haue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS324"><HI REND="I">hure</HI>] huyre H; mede TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="92">And þou hast feffet hire with fals · fy on þi lawe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS325"><HI REND="I">feffet</HI>] festnyd U; fastnid TH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">lawe</HI>] lawes TU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>For lechours and lyȝers · lihtliche þou leeuest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS326">
<P><HI REND="I">The readings are</HI>,</P>
<P>for lesyngis &amp; lecheryes · suche warkes þou louest H;</P>
<P>For al be (by U) lesinges þou lyuest · &amp; leccherous werkis TUD;</P>
<P>For al ben lesynges þou leuest · and lecherus workes H<HI REND="sub">2</HI>.</P></NOTE></L>
<L>Simonie and þi-self · Schenden holichirche;
</L>
<PB REF="00000074.tif" N="22, A-text"/>
<L>[Ȝe schule abygge it boþe · by god þat me made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS327"><HI REND="I">From</HI> H; l. 95 <HI REND="I">occurs in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">after</HI> l. 97.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS328"><HI REND="I">it</HI>] TDUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="96">at oo ȝeris ende · whan ȝe reken schul];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS329"><HI REND="I">From</HI> H; l. 95 <HI REND="I">occurs in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">after</HI> l. 97.</NOTE></L>
<L>He and þeose [Notaries] · anuyȝen þe peple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS330"><HI REND="I">He and þeose</HI>] for ȝe and þese H; ȝe and þe TH<HI REND="sub">2</HI>D; ȝe and ȝe (<HI REND="I">by mistake for</HI> þe) U. [<HI REND="I">Notaries</HI>] <HI REND="I">See</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>D; V <HI REND="I">has the spelling</HI> Nataries, <HI REND="I">which looks wrong; for see</HI> l. 115.</NOTE></L>
<L>For wel ȝe witen, wernardes! · but ȝif or wit fayle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS331"><HI REND="I">or</HI>] ȝoure TH<HI REND="sub">2</HI>; ȝour UD.</NOTE></L>
<L>Þat fals is a faytur · a faylere of werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS332"><HI REND="I">a faylere</HI>] feyntles TH<HI REND="sub">2</HI>D; and feythles UH.</NOTE></L>
<L N="100">And a Bastard I-boren · of Belsabubbes kunne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS333"><HI REND="I">Belsabubbes</HI>] belsaboukis T.</NOTE></L>
<L>And Meede is a Iuweler · a Mayden ful gent;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS334"><HI REND="I">a Iuweler</HI>] mulere T; moliere U; a medelar H; mulyer D; mened H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">a—gent</HI>] of maides engendrit T; amonge men of goode H; a maiden of gode UH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Heo mihte Cusse þe kyng · for Cosyn ȝif heo schulde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS335"><HI REND="I">heo schulde</HI>] he wolde TH<HI REND="sub">2</HI>D; sche wolde U.</NOTE></L>
<L>Worcheþ bi wisdam · and bi Wit aftur;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS336"><HI REND="I">Worcheþ</HI>] þerfore worcheþ H. <HI REND="I">wisdam</HI>] wytte H. <HI REND="I">wit aftur</HI>] wysedam boþe H.</NOTE></L>
<L N="104">Ledeþ hire to londone · þer lawe is I-hondlet,</L>
<L>Ȝif eny leute wol loken · þat þei liggen to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS337"><HI REND="I">leute wol loken</HI>] leaute wile loke TH<HI REND="sub">2</HI>; lewte wil loke U. <HI REND="I">þat</HI>] TU <HI REND="I">om. liggen</HI>] lybbe H; D <HI REND="I">reads</HI>, yf ony liaunce wil loke · hem legge to-gidere.</NOTE></L>
<L>And ȝif þe Iustise wol Iugge hire · to be Ioynet with Fals.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS338"><HI REND="I">ȝif—hire</HI>] iustise iuggen here U; yf þe Iustice Iugge here DH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Ȝit be-war of þe weddyng · for witti is treuþe;</L>
<L N="108">For Concience is of his [counseil] · and knoweþ ou vchone;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS339"><HI REND="I">of his</HI>] of his counseil TUH<HI REND="sub">2</HI>D; his counseloure H. V <HI REND="I">reads</HI>, For Con|cience is on of his · and, &amp;c.</NOTE></L>
<L>And ȝif he fynde such defaute · þat ȝe with Fals holden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS340"><HI REND="I">such—with</HI>] ȝow in defaute · &amp; wiþ þe TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>Hit schal bi-sitten oure soules · sore atte laste."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS341"><HI REND="I">bisitten</HI>] sitt H; be set on U; be-set DT. <HI REND="I">sore atte</HI>] wel (ful H) sore at þe THUD. H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits the line</HI>.</NOTE></L>
<L>[herto assentid syuyle · but symonye ne wolde</L>
<L N="112">tyle he had syluer · for his sawes &amp; his selynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS342"><HI REND="I">his—selynge</HI>] his selis &amp; signes TDH<HI REND="sub">2</HI>; selis &amp; signes U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000075.tif" N="23, A-text"/>
<L>Þen fet fauel forth · floreynes I-nowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS343"><HI REND="I">fett</HI>] fecchide U.</NOTE></L>
<L>&amp; bad gyle go to · &amp; ȝyue gold aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS344"><HI REND="I">go to &amp;</HI>] go TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>&amp; namely to þis notaries · þat hem non lacked;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS345"><HI REND="I">lacked</HI>] failede U; ne failiþ T; ne fayle H<HI REND="sub">2</HI>; fayle D.</NOTE></L>
<L N="116">&amp; feffe false witnesse · with florens I-nowe,</L>
<L>For he may mede a-maysteren · &amp; make hir at his wylle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS346"><HI REND="I">hir at his</HI>] at my T; here at our U; at his D.</NOTE></L>
<L>For where falsenes is oft fownden · þere feiþ fayleþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS347"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>Þoo þe gold was ȝouen · grete were þe thonkes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS348"><HI REND="I">were þe thonkes</HI>] was þe þonk|ing TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="120">to false &amp; to fauel · for her feyre ȝyftus.</L>
<L>many comen, from care · to counforte þe false,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS349"><HI REND="I">many—counforte</HI>] And comen to counforte fro care TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>&amp; sworen on þe hoolydom · þat "cesse schul we neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS350"><HI REND="I">sworen—hoolydom</HI>] seide certis TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>or mede be þi weddud wyf · þorouȝ witte of vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS351"><HI REND="I">or</HI>] Til TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L N="124">for we han mede a-maysterd · wiþ oure myri wordis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS352"><HI REND="I">myri wordis</HI>] mery speche TH<HI REND="sub">2</HI>D; faire speche U.</NOTE></L>
<L>Þat heo graunteþ to goo · wiþ a good wille,</L>
<L>to london to loke · if þe lawe wole<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS353"><HI REND="I">þe lawe</HI>] þat lawe TH<HI REND="sub">2</HI>D; þat þe lawe U.</NOTE></L>
<L>Iugge ȝou Ioyntely · to be Ioyned for euer"].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS354">111—127. <HI REND="I">From</HI> H. <HI REND="I">Also in</HI> TUD <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI>, <HI REND="I">except line</HI> 118, <HI REND="I">which they omit</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS355"><HI REND="I">Iugge</HI>] Ioyne U. <HI REND="I">to—euer</HI>] in ioye for euere TH<HI REND="sub">2</HI>D; in lawe for euere U.</NOTE></L>
<L N="128">¶ Þenne was Fals fayn · and Fauuel also bliþe,</L>
<L>And lette sompne alle men · In Cuntre a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS356"><HI REND="I">lette</HI>] bad H. <HI REND="I">men</HI>] þe segges TUH<HI REND="sub">2</HI>; þe pepul H. <HI REND="I">cuntre</HI>] schyres HTUH<HI REND="sub">2</HI>. D <HI REND="I">reads</HI>, And let Symonye seche · al about in shires.</NOTE></L>
<L>To Arayen hem redi · Boþe Burgeys and Schirreues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS357">
<P>The other readings are, þat alle þei myȝten be bowne · beggers &amp; oþer H;</P>
<P>And alle [to H<HI REND="sub">2</HI>] be boun · beggeris &amp; oþere TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</P></NOTE></L>
<L>To weende with hem to westmunster · to Witnesse þe deede.</L>
<L N="132">¶ Þenne careden heo for Caples · to carien hem þider;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS358"><HI REND="I">careden heo</HI>] cariede hy T; caareden þei H; cared þei UD. <HI REND="I">caples</HI>] cables D.</NOTE></L>
<L>Bote Fauuel fette forþ · Foles of þe beste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS359"><HI REND="I">Bote—fette</HI>] þanne fette fauel TUH<HI REND="sub">2</HI>D</NOTE>
</L>
<PB REF="00000076.tif" N="24, A-text"/>
<L>And sette Meede on a Schirreues Bak · I-schood al newe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS360"><HI REND="I">Schirreues bak</HI>] shirreue TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>[&amp; fals on a sysoures backe · þat softly trotted;</L>
<L N="136">(for falsnes aȝeyn þe feiþ · sisoures he defouleþ,</L>
<L>þoruȝ comburance of couetyse · clymben aȝeyn truþe,</L>
<L>Þat þe feiþ is defouled · &amp; falsly defamed,</L>
<L>&amp; falsnes is a lord I-woxe · &amp; lyueþ as hym lykeþ):</L>
<L N="140">Fauel on a feyre speche · ful feyntly a-tyred;</L>
<L>(For feire speche þat is feiþles · is falsnes broþer;</L>
<L>&amp; þus sysoures ben sompned · þe false to serue,</L>
<L>&amp; feire-speche fauel · þat moche folke desceyueth)].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS361">
<P>135—143. <HI REND="I">These lines are quoted from</HI> H; <HI REND="I">and those in parentheses occur in</HI> H <HI REND="I">only</HI>. V <HI REND="I">has only the one line</HI>,</P>
<P>And Fauuel on a Feir speche · Feynt|liche atyret.</P>
<P>T <HI REND="I">and</HI> D <HI REND="I">have only the two lines</HI>,</P>
<P>And fals sat on a sisour · þat softe|liche trottide,</P>
<P>And fauel vpon fair speche · fetis|liche atirid.</P>
<P>U <HI REND="I">has the same, omitting</HI> sat; H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">has also two similar lines;</HI></P></NOTE></L>
<L N="144">¶ Þenne Notaries none Hors hedden · anuyed þei weore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS362"><HI REND="I">Notaries — hedden</HI>] hadde notories none TUD; Notaries had noo horses H; þer hadde notories non hors H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat Symonie and Siuile · schulden go on foote.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS363"><HI REND="I">Symonie—siuile</HI>] siuile and symonie H. <HI REND="I">go on foote</HI>] on here fet gange TUD; on fote gange H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne seide Siuile · and swor bi þe Roode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS364">
<P><HI REND="I">seide</HI>] swor TH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">swor</HI>] seide TH<HI REND="sub">2</HI>D.</P>
<P>OBS, H<HI REND="sup">2</HI> has been <HI REND="I">closely</HI> collated only thus far; see the Preface.</P></NOTE></L>
<L>Þat Sompnors schulde ben sadelet · and seruen hem vchone;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS365"><HI REND="I">seruen</HI>] beren U.</NOTE></L>
<L N="148">"And lette apparayle prouisours · on Palfreis wyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS366"><HI REND="I">prouisours</HI>] þise prouisours THD; þe prouisours U. <HI REND="I">on</HI>] in THD.</NOTE></L>
<L>[Sire symonye hym-selfe · shal sitte on here bakkis],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS367"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> HUD <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">here backes</HI>] hym oone H.</NOTE></L>
<L>And alle Denes and Sodenes · as Destreres dihten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS368"><HI REND="I">Denes—Sodenes</HI>] þe denis &amp; southdenis TH<HI REND="sub">2</HI>; þe denes and sudenes U; þise officyales &amp; deenys H; the denys sodenys D. <HI REND="I">Destreres</HI>] palfreyes H (<HI REND="I">in later hand</HI>). <HI REND="I">dihten</HI>] hem diȝte THUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>For þei schullen beren Bisschops · and bringen hem to reste.</L>
<L N="152">¶ Paulines peple · for playntes in Constorie<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS369"><HI REND="I">Constorie</HI>] þe constrye H.</NOTE></L>
<L>Schal seruen my-self · þat Siuile hette;
</L>
<PB REF="00000077.tif" N="25, A-text"/>
<L>Let Cart-sadele vr Commissarie · vr Cart he schal drawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS370"><HI REND="I">Cart-sadele</HI>] sadele U; carte|sadil T. <HI REND="I">commissarie</HI>] comysaries H. <HI REND="I">vr—drawe</HI>] oure long carte þei schul drawe H.</NOTE></L>
<L>And fetten vr vitayles · of þe Fornicatours;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS371"><HI REND="I">of þe</HI>] at H; fro T; of UD.</NOTE></L>
<L N="156">And make liȝere a long cart · to leden alle þis oþure<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS372"><HI REND="I">make</HI>] makiþ of TUD.</NOTE></L>
<L>Fabulers and Faytours · þat on Fote rennen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS373"><HI REND="I">Fabulers</HI>] flaterers H; As folis TUD. <HI REND="I">rennen</HI>] iotten T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>NOw Fals and Fauuel · fareþ forþ to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS374"><HI REND="I">Now</HI>] TUD <HI REND="I">omit. fareþ</HI>] goþ U.</NOTE></L>
<L>And Meede in þe Middel · and al þe Meyne aftur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS375"><HI REND="I">middel</HI>] myddes U; myddis TD.</NOTE></L>
<L N="160">I haue no [tome] to telle · þe Tayl þat hem folweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS376">[<HI REND="I">tome</HI> T] tyme for H; tunge UD; V <HI REND="I">has</HI> while.</NOTE></L>
<L>Of so mony Maner Men · þat on Molde liuen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS377"><HI REND="I">Of—men</HI>] Of many maner of men TD; of alle manere of men U. <HI REND="I">Molde</HI>] þis molde TUD.</NOTE></L>
<L>¶ Bote gyle was for-goere · and [gyede] hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS378">[<HI REND="I">gyede</HI> TUD] bygyed H (<HI REND="I">with</HI> by <HI REND="I">partly erased</HI>). V <HI REND="I">has</HI> gilede, <HI REND="I">a mistake evidently due to the word</HI> gyle <HI REND="I">preceding</HI>.</NOTE></L>
<L>Soþnesse sauh hem wel · and seide bote luyte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS379"><HI REND="I">wel</HI>] D <HI REND="I">omits. luyte</HI>] a lytel HU; litel TD.</NOTE></L>
<L N="164">Bote prikede on his palfrey · and passede hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS380"><HI REND="I">prikede</HI>] prikede forþ TU.</NOTE></L>
<L>And com to þe kynges Court · and Concience tolde,</L>
<L>And Concience to þe kyng · Carpede hit aftur.</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"NOw be crist," quod þe kyng · "ȝif I mihte Chacche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS381"><HI REND="I">ȝif</HI>] And THD. <HI REND="I">mihte</HI>] mowe U.</NOTE></L>
<L N="168">Fals oþur Fauwel · or eny of his Feeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS382"><HI REND="I">his</HI>] her H.</NOTE></L>
<L>I wolde be wreken on þis wrecches · þat worchen so ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS383"><HI REND="I">on þis</HI>] on þoo H; of þise T; on þo UD. <HI REND="I">wrecches</HI>] U <HI REND="I">omits. worchen</HI>] wroughten U.</NOTE></L>
<L>And don hem hongen bi þe hals · and al þat hem Meyntenen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS384">H <HI REND="I">omits this line. al</HI>] þey D.</NOTE></L>
<L>Schal neuer [mon] vppon Molde · Meyntene þe leste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS385"><HI REND="I">neuer—vppon</HI>] neuer man of þis T; no man on H; neuer [man] on þis UD; <HI REND="I">where</HI> man <HI REND="I">is</HI> (<HI REND="I">in</HI> U) <HI REND="I">omitted; for</HI> mon V <HI REND="I">has</HI> non. <HI REND="I">meyn|tene þe leste</HI>] meynprise þe lest H; meynprise þe beste TUD.</NOTE></L>
<L N="172">But riht as þe lawe lokeþ · let fallen of hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS386"><HI REND="I">lokeþ</HI>] wola loke H; wele D. <HI REND="I">of</HI>] on TUD.</NOTE></L>
<L>¶ And Comaunde þe Cunstable · þat Com at þe furste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS387"><HI REND="I">Comaunde</HI>] comaunded HTUD. <HI REND="I">þe</HI>] a THUD. <HI REND="I">þat com</HI>] he com U.</NOTE></L>
<L>To a-Tache þe Traytours · for eny Tresour,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS388"><HI REND="I">a-Tache</HI>] take U. <HI REND="I">þe Tray|tours</HI>] þis tiraunt T; þese tirauntes U; þese tyrans D. <HI REND="I">Tresour</HI>] tresour, I hote TUD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000078.tif" N="26, A-text"/>
<L>Ich hote, ȝe Fetere Fals faste · for eny kunnes ȝiftus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS389"><HI REND="I">Ich hote ȝe</HI>] THUD <HI REND="I">omit. eny kunnes</HI>] ony kynne U; any skynes T; eny kynnes D; ony kynnes H. 176. <HI REND="I">gurdeþ</HI>] gederith T; gadereth U; gurde D.</NOTE></L>
<L N="176">And gurdeþ of gyles hed · let him go no forþer;</L>
<L>And bringeþ Meede to me · Maugre hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS390">
<P><HI REND="I">to me</HI>] forth U.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">In the margin of</HI> D <HI REND="I">is here written</HI>, Falsitas Deceptura Merces Simonia Mendax.</P></NOTE></L>
<L>¶ Symonye and Siuile · I seende hem to warne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS391"><HI REND="I">seende</HI>] sente TD. <HI REND="I">warne</HI>] seye H.</NOTE></L>
<L>Þat holichirche for hem · worþ harmet for euere.</L>
<L N="180">And ȝif ȝe chacche lyȝere · let him not a-skape,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS392"><HI REND="I">chacche</HI>] take H; lacche TUD.</NOTE></L>
<L>To ben set on þe pillori · for eny preyere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS393"><HI REND="I">To ben set</HI>] Er he be put TD; Sette him H; Til he be set U. <HI REND="I">preyere</HI>] preyour, I hote TD; tresour, y hote U.</NOTE></L>
<L>[I bydde þee awayte hem wele · let non of hem ascape]."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS394"><HI REND="I">Occurs in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Dreede at þe dore stood · and þe [dume] herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS395"><HI REND="I">stood</HI>] stant U. [<HI REND="I">dume</HI>] V <HI REND="I">has</HI> dune, <HI REND="I">clearly by mistake for</HI> dume; þis dome H; þat doom TD; þe dome U.</NOTE></L>
<L N="184">And wihtliche wente · to Warne þe False,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS396"><HI REND="I">wente</HI>] wente he þo H</NOTE></L>
<L>And bad him faste to fle · and his feeres eke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS397"><HI REND="I">faste to fle</HI>] fleo fast H; fle for fere UTD. <HI REND="I">eke</HI>] alle TUD.</NOTE></L>
<L>Þenne Fals for fere · fleih to þe Freeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS398"><HI REND="I">fals</HI>] falsnesse TUD.</NOTE></L>
<L>And gyle doþ him to go · a-gast for to dyȝe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS399"><HI REND="I">doþ</HI>] dide H. <HI REND="I">to go</HI>] awey U. <HI REND="I">a-gast for</HI>] and gast D.</NOTE></L>
<L N="188">Bote Marchaundes Metten with him · and maaden him to abyden,</L>
<L>Bi-souȝten him in heore schoppes · to sullen heore ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS400"><HI REND="I">Bi-souȝten</HI>] &amp; busscheden H; besshette TD; By-schytten U. <HI REND="I">sullen</HI>] shewen TD.</NOTE></L>
<L>Apparayleden him as a prentis · þe Peple for to serue.</L>
<L>Liȝtliche Lyȝere · leop a-wey þennes,</L>
<L N="192">Lurkede þorw lones · to-logged of Monye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS401"><HI REND="I">Lurkede</HI>] lurkynge TUD; H <HI REND="I">om. lones</HI>] hyrnes &amp; lanus H; lanes TUD. <HI REND="I">to-logged</HI>] to-luggid THUD.</NOTE></L>
<L>He nas nouȝwher wel-come · for his mony tales,</L>
<L>Bote ouur al I-hunted · and hote to trusse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS402"><HI REND="I">Bote</HI>] TUD <HI REND="I">omit. ouur al I-hunted</HI>] honsched as an hounde H. <HI REND="I">hote to</HI>] y-hote T; yhote go U.</NOTE></L>
<L>Pardoners hedden pite · and putten him to house,<MILESTONE N="396a:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS403"><HI REND="I">pite</HI>] pytee of him H. <HI REND="I">putten</HI>] pulden TD; pullid UH.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000079.tif" N="27, A-text"/>
<L N="196">Wosschen him and wrongen him · and wounden him in cloutes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS404"><HI REND="I">Wosschen</HI>] wysshen TD; was|chid U. <HI REND="I">wrongen</HI>] wypide TUD. <HI REND="I">wounden</HI>] leyden H. <HI REND="I">cloutes</HI>] cloþis TUD.</NOTE></L>
<L>And senden him on sonendayes · with seales to churches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS405"><HI REND="I">senden</HI>] senten T; sent U. <HI REND="I">churches</HI>] þe churche H; chirche TUD.</NOTE></L>
<L>And ȝaf pardun for pons · poundmele a-boute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS406"><HI REND="I">pons</HI>] pans H; panis T; pens UD.</NOTE></L>
<L>¶ Þis leornden þis leches · and lettres him senden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS407"><HI REND="I">þis—leches</HI>] þanne louride lechis TUD; þerof herden leches H. <HI REND="I">him senden</HI>] besente T; he sente U; ben sent D.</NOTE></L>
<L N="200">For to [wone] with [hem] · watres to loke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS408">[<HI REND="I">wone</HI> THUD] ben V. <HI REND="I">For—wone</HI>] þat he schuld wone H. [<HI REND="I">hem</HI> THD] hym U. V <HI REND="I">has</HI> him, <HI REND="I">but the</HI> i <HI REND="I">is over an erasure</HI>.</NOTE></L>
<L>Spicers speeken with him · to a-spien heore ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS409">
<P><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">this line follows</HI> l. 208; <HI REND="I">and the lines answering to</HI> ll. 201, 202 <HI REND="I">run differently, viz. as follows:</HI>—</P>
<P>Spicers aspieden him · &amp; speken wiþ him feyre,</P>
<P>&amp; preyeden him priuely · to putte forþ her ware,</P>
<P>&amp; he asured hem forsoþe · to serue hem for euer.</P></NOTE></L>
<L>For he kennede him in heore craft · and kneuȝ mony gummes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS410"><HI REND="I">kennede—craft</HI>] knewe her craft H; coude on here craft TUD. <HI REND="I">kneuȝ—gummes</HI>] couþe many Iapes H; knowith many gommes D.</NOTE></L>
<L>¶ Munstrals and Messagers · metten with him ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS411"><HI REND="I">Munstrals, &amp;c</HI>.] Messangers and mynstrels, &amp;c. H.</NOTE></L>
<L>And with-heo[l]de him half a ȝer · and elleuene wykes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS412"><HI REND="I">with-heo</HI>(l)<HI REND="I">de</HI>] wiþ-helden H; of-heeld U; withheld T; helden D. <HI REND="I">half a ȝer</HI>] an half ȝer H; half ȝer TU. <HI REND="I">wykes</HI>] dayes TUD.</NOTE></L>
<L N="205">¶ Freres with feir speches · fetten him þennes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS413"><HI REND="I">Freres, &amp;c</HI>.] wiþ faire speche freres, &amp;c. U</NOTE></L>
<L>For knowynge of Comers · kepten him as a Frere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS414"><HI REND="I">kepten</HI>] copide TUD; copeden H.</NOTE></L>
<L N="207">Bote he haþ leue to lepen out · as ofte as him lykeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS415"><HI REND="I">lykeþ</HI>] luste H.</NOTE></L>
<L>And is wel-come whon he wole · and woneþ with hem ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS416"><HI REND="I">wole</HI>] cometh HU.</NOTE></L>
<L>And alle fledden for fere · and flowen in-to huirnes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS417"><HI REND="I">And—fere</HI>] Alle oþur fledde for ferd H. <HI REND="I">huirnes</HI>] hernis T; hyrnes HU; hernes D.</NOTE></L>
<L>Saue Meede þe Mayden · no mon dorste abyde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS418"><HI REND="I">no mon</HI>] no mo TUD; none H.</NOTE></L>
<L>But trewely to telle · heo tremblede for fere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS419"><HI REND="I">fere</HI>] drede HU.</NOTE></L>
<L N="212">And eke wepte and wrong hire hondes · whon heo was a-tachet.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS420"><HI REND="I">wepte</HI>] wep T; wepe HD; weep U. <HI REND="I">hire hondes</HI>] TUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="3"><PB REF="00000080.tif" N="28, A-text"/>
<HEAD>PASSUS III.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS421">Passus, &amp;c.; <HI REND="I">found in</HI> THUD.</NOTE>[<HI REND="I">Passus Tercius de Visione</HI>.]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>NOw is Meede þe Mayden I-nomen · and no mo of hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS422"><HI REND="I">I-nomen and no mo</HI>] I-nomen H; and no mo TD; name U.</NOTE></L>
<L>Wiþ Beodeles and Baylyfs · I-brouht to þe kyng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS423"><HI REND="I">wiþ</HI>] And with U. <HI REND="I">Baylyfs</HI>] with bayles H; baillys U. <HI REND="I">I-brouht</HI>] &amp; brouȝt H.</NOTE></L>
<L>Þe kyng clepet a Cler[ke] · (I knowe not his nome),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS424"><HI REND="I">clepet</HI>] calliþ TD; called HU. <HI REND="I">cler</HI>(<HI REND="I">ke</HI>)] clerke THUD. <HI REND="I">knowe</HI>] con H; can TUD.</NOTE></L>
<L N="4">To take Meede þe Mayden · and Maken hire at ese.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS425"><HI REND="I">To take</HI>] &amp; bade him take H.</NOTE></L>
<L>"Ichulle assayen hire my-self · and soþliche aposen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS426"><HI REND="I">Ichulle</HI>] I wolde U; I wile TD; I wole H. <HI REND="I">After</HI> my-self H <HI REND="I">inserts</HI> seyd þe kyng. <HI REND="I">soþliche</HI>] softly hir H.</NOTE></L>
<L>What Mon in þis world · þat hire weore leouest.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS427"><HI REND="I">in þis world</HI>] of þis moolde U.</NOTE></L>
<L>And ȝif heo worche be my wit · and my wil folewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS428"><HI REND="I">ȝif</HI>] H <HI REND="I">omits. my wit</HI>] wyt TD.</NOTE></L>
<L N="8">I schal for-ȝiue hire þe gult · so me god helpe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS429">I <HI REND="I">schal</HI>] I wile TD; I wole HU. <HI REND="I">þe gult</HI>] þis gulte H; þis mysgilt D.</NOTE></L>
<L>¶ Corteisliche þe Clerk þo · as þe kyng hihte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS430"><HI REND="I">þo</HI>] þanne TU; þen H; þan D. <HI REND="I">as þe king hihte</HI>] as his kynde wolde H.</NOTE></L>
<L>Tok þe Mayden bi þe Middel · and brouhte hire to chaumbre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS431"><HI REND="I">þe mayden</HI>] mede TUD.</NOTE></L>
<L>¶ Þer was Murþe and Munstralsye · Meede with to plese;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS432"><HI REND="I">with</HI>] TUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="12">Heo þat woneþ at westmunstre · worschipeþ hire alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS433"><HI REND="I">Heo</HI>] þei H; TUD <HI REND="I">omit. alle</HI>] ychoone H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Gentiliche with Ioye · þe Iustise soone<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS434"><HI REND="I">Iustise</HI>] Iustices THD. <HI REND="I">soone</HI>] wel soone H; to sowpen U.</NOTE></L>
<L>Busked him in-to þe Bour · þer þe Buyrde was Inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS435"><HI REND="I">him</HI>] hem THD. <HI REND="I">in-to</HI>] to TUD. <HI REND="I">Bour</HI>] chaumbur H. <HI REND="I">buyrde was Inne</HI>] burde dwelliþ TUD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000081.tif" N="29, A-text"/>
<L>Cumfortede hire kuyndely · and made hire good chere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS436"><HI REND="I">good cheere</HI>] at eese H. <HI REND="I">and—chere</HI>] be clergie leue TD. U <HI REND="I">reads</HI>, Curteisly confortide mede · by clergies leue.</NOTE></L>
<L N="16">And seide, "Mourne þou not, Meede, · ne make þou no serwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS437"><HI REND="I">Mourne þou</HI>] ne mowrne þou H; mourne TUD.</NOTE></L>
<L>For we wolen wysen þe kyng · and þi wey schapen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS438"><HI REND="I">schapen</HI>] make TUD.</NOTE></L>
<L>For alle Concience Craft · and Casten, as I trouwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS439">
<P><HI REND="I">The readings are</HI>,</P>
<P>For al consiences cast · a craft as I trowe T.</P>
<P>For al concience caste · a crafte can we schewe H.</P>
<P>For al consciences cast · or craft as y trowe U.</P>
<P>For Al concience cast · a craft as I trowe D.</P></NOTE></L>
<L>[Þat þou schalt haue boþe myȝt &amp; maystrye · &amp; make what þe likeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS440"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L N="20">wiþ þe kynge &amp; þe comyns · &amp; þe courte boþe]."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS441"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Mildeliche þenne Meede · Merciede hem alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS442"><HI REND="I">Mildeliche</HI>] Mekely H. <HI REND="I">þenne Meede</HI>] mede þanne TD; mede U.</NOTE></L>
<L>Of heore grete goodnesse · and ȝaf hem vchone<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS443"><HI REND="I">grete</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Coupes of clene Gold · and peces of seluer,</L>
<L N="24">Rynges with Rubyes · and Richesses I-nouwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS444"><HI REND="I">I-nouwe</HI>] manye THUD.</NOTE></L>
<L>[Þe leste man of here mayne · a mutoun of gold].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS445"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">occurs also in</HI> HUD.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne [lauȝten] þei leue · þis lordynges, at Meede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS446">[<HI REND="I">lauȝten</HI> HD] lauȝte TU; tok V. <HI REND="I">leue</HI>] her leue H. <HI REND="I">lordynges</HI>] lordis TUD.</NOTE></L>
<L>Wiþ þat þer come Clerkes · to Cumforte þe same:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS447"><HI REND="I">þer</HI>] THUD <HI REND="I">omit. Cumforte</HI>] conforten hire TUD.</NOTE></L>
<L N="28">"We biddeþ þe be bliþe · for we beoþ þin owne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS448"><HI REND="I">We biddeþ þe</HI>] And bidden hire TD; &amp; bade here U.</NOTE></L>
<L>Forte worche þi wil · while vr lyf dureþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS449"><HI REND="I">vr</HI>] þi TD. <HI REND="I">dureþ</HI>] lastiþ THD.</NOTE></L>
<L>¶ Hendeliche þenne heo · be-hihte hem þe same,</L>
<L>To louen hem lelly · and lordes to maken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS450"><HI REND="I">hem</HI>] ȝow U. <HI REND="I">lelly</HI>] truly H. <HI REND="I">to maken</HI>] hem make TH; ȝow make UD.</NOTE></L>
<L N="32">And in Constorie at Court · to tellen heore names.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS451"><HI REND="I">at</HI>] at þe U. H <HI REND="I">reads</HI>, In courte &amp; in constrye, &amp;c. <HI REND="I">to tellen heore</HI>] callen here T; calle <HI REND="I">ȝour</HI> U; telleþ D.</NOTE></L>
<L>"Schal no lewednesse hem lette · þe lewedeste þat I loue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS452"><HI REND="I">Schal</HI>] þer schal HU. <HI REND="I">lewedeste</HI>] lede TU; ladde D.</NOTE></L>
<L>Þat he ne worþ avaunset; · for Icham I-knowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS453"><HI REND="I">he</HI>] þei H. <HI REND="I">worþ</HI>] worþ ferst TUD. <HI REND="I">I-knowe</HI>] beknowe TUD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000082.tif" N="30, A-text"/>
<L>Þer Cunnynge Clerkes · schul Couche be-hynde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS454"><HI REND="I">þer</HI>] þere as H. <HI REND="I">Couche</HI>] clokke TUD.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="36">ÞEnne com þer a Confessour · I-Copet as a Frere;</L>
<L>To Meede þe Mayden · ful Mekeliche he loutede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS455"><HI REND="I">ful</HI>] THUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And seide ful softely · in schrift as hit weore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS456"><HI REND="I">ful</HI>] wol U; wil D.</NOTE></L>
<L>"Þauh lerede and lewede · hedden leyen bi þe alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS457"><HI REND="I">alle</HI>] ichone T; boþe H; echone D.</NOTE></L>
<L N="40">And þauȝ Fals hedde folewed þe · þis Fiftene winter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS458"><HI REND="I">Fals</HI>] falsnesse UH; falshed TD. <HI REND="I">Fiftene</HI>] four score U.</NOTE></L>
<L>I schal asoyle þe my-self · for a summe of whete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS459"><HI REND="I">summe of</HI>] sem of T; seem U; seme of D.</NOTE></L>
<L>And eke be þi Baude · and Bere wel þin ernde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS460"><HI REND="I">Baude</HI>] baudekyn TU; bawd|strot H. <HI REND="I">ernde</HI>] arnede T; erande HD; arende U.</NOTE></L>
<L N="43">Among Clerkes and knihtes · Concience to falle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS461"><HI REND="I">falle</HI>] felle THUD.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne Meede For hire misdede · to þat Mon knelede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS462"><HI REND="I">knelede</HI>] lowtide U.</NOTE></L>
<L>And schrof hire of hir sunnes · schomeliche, I trouwe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS463"><HI REND="I">sunnes</HI>] shrewidnesse THD. <HI REND="I">schomeliche</HI>] shameles THUD</NOTE></L>
<L>Heo tolde him a tale · and tok him a noble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS464"><HI REND="I">Heo</HI>] TUD <HI REND="I">omit. tale</HI>] tokne U.</NOTE></L>
<L N="47">For to ben hire beode-mon · and hire Baude after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS465"><HI REND="I">beodeman—after</HI>] bawde · and bere wel hir erand H.</NOTE></L>
<L>¶ Þene he asoylede hire soone · and [siþ] to hire seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS466">V <HI REND="I">omits</HI> siþ; <HI REND="I">but</HI> H <HI REND="I">has</HI> siþ, TU siþen, D sethen.</NOTE></L>
<L>"We han a wyndow in worching · wol stonden vs ful heiȝe:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS467"><HI REND="I">in</HI>] of T. <HI REND="I">ful</HI>] wel T; wol U.</NOTE></L>
<L>Woldustow Glase þe Gable · and graue þerinne þi nome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS468"><HI REND="I">Woldustow</HI>] woldist þou THUD. <HI REND="I">þerinne</HI>] þere TUD.</NOTE></L>
<L>Siker schulde þi soule ben · for to dwellen in heuene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS469"><HI REND="I">for—heuene</HI>] heuen to haue TUD; heuen for to haue H.</NOTE></L>
<L N="52">¶ "Wust I þat," quod þe wommon · "þer nis nouþur Wyndou ne Auter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS470"><HI REND="I">nouþur</HI>] THUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat I ne schulde maken oþur mende · and my nome write,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS471"><HI REND="I">þat—mende</HI>] þat I schulde mende or make H; þat I ne schulde graue and mende U. D <HI REND="I">omits</HI> ne.</NOTE></L>
<L>Þat vche mon schulde seye · Ich were suster of house."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS472"><HI REND="I">þat—seye</HI>] þat iche segge shal se T; þat men schulden sey H; þat eche segge schulde wite U; That eche man shal se D. <HI REND="I">Ich were</HI>] þat I were H; þat I am D; I am T. <HI REND="I">of</HI>] of ȝour TUD; of þe H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000083.tif" N="31, A-text"/>
<L>¶ Bote god to alle good folk · such grauynge defendet,</L>
<L>And seiþ, <HI REND="I">Nesciat sinistra quid faciat dextera</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS473"><HI REND="I">to</HI>] and UD; T <HI REND="I">omits. defendet</HI>] defendiþ THUD. <HI REND="I">sinistra</HI>] sinister TD. <HI REND="I">dextera</HI>] dexter TD.</NOTE></L>
<L N="56">Lete not þi luft hond · late ne raþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS474"><HI REND="I">hond</HI>] halfe U.</NOTE></L>
<L>Beo war what þi riht hond · worcheþ or deleþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS475"><HI REND="I">Beo war</HI>] wite U. <HI REND="I">hond</HI>] half U. <HI REND="I">or</HI>] ne U.</NOTE></L>
<L>Bote parte hit so priueli · þat pruide beo not seȝen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS476"><HI REND="I">Bote—priueli</HI>] And (Ac D) so preuyliche parte it TUD; so priuely be it parted H.</NOTE></L>
<L>Nouþer in siht, ne in soule · for god him-self knoweþ</L>
<L N="60">Ho is Corteis, or kuynde · Couetous, or elles.</L>
<L>¶ For-þi I lere ȝou, lordynges · such writynge ȝe leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS477"><HI REND="I">lere</HI>] rede HU. <HI REND="I">lordynges</HI>] lor|dis TUD. <HI REND="I">such—leue</HI>] leuiþ such wrytyng TD; such lernyngus to leue H; to leue swiche writynge U.</NOTE></L>
<L>To writen in Wyndouwes · of ȝoure wel dedes,</L>
<L>Or to greden aftur Godus folk · whon ȝe ȝiuen or doles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS478"><HI REND="I">folk</HI>] men TUD. <HI REND="I">or</HI>] THUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="64">Parauenture ȝe han · oure hure þerfore here.<MILESTONE N="396b:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS479"><HI REND="I">Parauenture</HI>] An aunter TU; In auntur lest H; On Awnter D. <HI REND="I">oure</HI>] ȝoure THUD. <HI REND="I">þerfore</HI>] þerof TD. <HI REND="I">oure—here</HI>] ȝour mede for ȝour gode U.</NOTE></L>
<L>¶ For vr saueour hit seiþ · and him-seluen precheþ,<Q><HI REND="I">Amen dico vobis, receperunt mercedem suam;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS480"><HI REND="I">seiþ</HI>] seide TUD. <HI REND="I">precheþ</HI>] prechid TUD. H <HI REND="I">reads,</HI>For of suche men oure sauyoure · seiþ in þe gospel. <HI REND="I">Amen</HI>] Amen, amen U.TD <HI REND="I">read</HI>, Amen, amen, recipiebant, &amp;c.</NOTE></L>
<L>[Here forsoþe þei fongen · her mede forþ-wiþ].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS481"><HI REND="I">Occurs in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS482">
<P>OBS.: ll. 67—77 <HI REND="I">comprise the passage of which readings from</HI> 29 MSS. <HI REND="I">are given in a pamphlet entitled</HI> "Par|allel extracts from 29 MSS. of Piers Plowman," &amp;c.; by the Rev. W. W. Skeat (published for the E. E. T. S.).</P></NOTE></L>
<L>¶ Meires and Maistres · and ȝe þat beoþ mene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS483"><HI REND="I">Meires</HI>] ȝe meyres H. <HI REND="I">Maistres</HI>] macerys U. <HI REND="I">and—mene</HI>] hij þat ben mene T; þat beoþ ordeyned meenes H; þei þat ben mene UD; hij þat ben menene dwellyn H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="68">Bitwene þe kyng and þe Comuns · to kepe þe lawes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS484"><HI REND="I">þe</HI>] his U. <HI REND="I">to kepe þe lawes</HI>] þe lawe for to kepe H.</NOTE></L>
<L>As to punisschen on pillories · or on pynnyng stoles</L>
<L>Brewesters, Bakers · Bochers and Cookes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS485"><HI REND="I">Brewesters</HI>] Breweris TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>For þeose be Men vppon Molde · þat most harm worchen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS486">H <HI REND="I">omits these lines</HI>.</NOTE></L>
<L N="72">To þe pore people · þat [percel-mel] buggen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS487">H <HI REND="I">omits these lines</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS488">[<HI REND="I">percel-mel</HI>] TUD (<HI REND="I">and</HI> 14 <HI REND="I">other MSS</HI>.); V <HI REND="I">reads</HI>, þat al schal a-buggen.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000084.tif" N="32, A-text"/>
<L>¶ Þei punisschen þe peple · priueliche and ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS489"><HI REND="I">punisschen</HI>] poisone TUH<HI REND="sub">2</HI>D; pylen H. <HI REND="I">peple</HI>] pore pepul H. <HI REND="I">and ofte</HI>] wel ofte TUH<HI REND="sub">2</HI>D.</NOTE></L>
<L>And recheþ þorw Reg[r]atorie · and Rentes hem buggeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS490"><HI REND="I">recheþ</HI>] risen vp TH<HI REND="sub">2</HI>; richen UD. H <HI REND="I">reads</HI>, &amp; waxen ryche regra|toures, &amp;c.</NOTE></L>
<L>With þat þe pore people · schulde puten in heore wombe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS491"><HI REND="I">With þat</HI>] Of þat TUH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">wombe</HI>] wombes HU.</NOTE></L>
<L N="76">¶ For toke þei on trewely · þei timbrede not so hye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS492"><HI REND="I">toke—trewly</HI>] if þei token with trouthe H; ne toke þei so wrongwisly U; took he but trewly H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Ne bouȝte none Borgages · beo ȝe certeyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS493"><HI REND="I">bouȝte none</HI>] schulde bye noo H. <HI REND="I">borgages</HI>] bargaynes U; bargages H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">ȝe</HI>] ȝe wel TH<HI REND="sub">2</HI>; þou wol UD.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>BOte Meede þe Mayden · þe Meir heo bi-souȝte,</L>
<L>Of alle suche sullers · seluer to taken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS494"><HI REND="I">suche sullers</HI>] selleris U. <HI REND="I">seluer to taken</HI>] for to take syluer H.</NOTE></L>
<L N="80">Or presentes withouten pons · as peces of seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS495"><HI REND="I">withouten pons</HI>] oþer pens U; withoute panis T. <HI REND="I">as</HI>] os H; or U.</NOTE></L>
<L>Rynges with Rubyes · þe Regratour to fauere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS496"><HI REND="I">with Rubyes</HI>] or oþer richesse T; or richesses U; or other richesses D. <HI REND="I">þe—fauere</HI>] þat regratour to meynteyne T; þese regratoures to fauoure H; þese regratours to meyn|tene U; Regratours to mayntene D.</NOTE></L>
<L>"For my loue," quod þe ladi · "loue hem wel vchone<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS497">U <HI REND="I">omits this line. wel</HI>] THD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And soffre hem to sulle · sumdel aȝeyn Resoun."</L>
<L N="84">¶ Bote Salamon þe Sage · a Sarmoun he made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS498"><HI REND="I">Bote</HI>] TUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>To a-Mende Meires · and men þat kepeþ þe lawe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS499"><HI REND="I">To—meires</HI>] For to amende men TD; to amende wiþ þise meyres H. <HI REND="I">and men</HI>] TD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And tolde hem þis teeme · þat I wol telle nouþe:<Q><HI REND="I">Ignis deuorabit tabernacula eorum qui libenter accipiunt munera</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS500"><HI REND="I">And—teeme</HI>] And tok hym þis teeme TUD; lo, þis was his teme H. <HI REND="I">wol—nouþe</HI>] telle þenke THUD.</NOTE></L>
<L>Among þis lewede men · þis latin Amounteþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS501"><HI REND="I">lewede men</HI>] lettride lordis TD; lettride men U.</NOTE></L>
<L N="88">Þat Fuir schal falle · and brenne atte laste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS502"><HI REND="I">brenne</HI>] forbrenne TD; for|brenne right U.</NOTE></L>
<L>Þe houses and þe homes · of hem þat desyreþ</L>
<L>For to haue ȝiftes · in ȝouþe or in elde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS503"><HI REND="I">For—ȝiftes</HI>] To haue ȝeftis for here seruice TD; to take ȝyftes amysse H; to haue mede for here seruyse U.</NOTE></L>
<L>[Now beoþ ȝe war, if ȝe wole · ȝe maysturs of þe lawe;
</L>
<PB REF="00000085.tif" N="33, A-text"/>
<L N="92">for þe soþe schale be souȝte of ȝoure soules · so me god helpe,</L>
<L>Þe suffraunce þat ȝe suffre · such wrongus to be wrouȝt;</L>
<L>While þe chaunce is in ȝoure choyse · cheose ȝe þe best].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS504">91—94. <HI REND="I">Occur in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞE king com from Counseyl · and cleped aftur Meede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS505"><HI REND="I">þe—counseyl</HI>] þe kinge fro coun|seil com T; þan þe kyng fro Counceil come D; Then cam þe kyng from þe counseyle H; þe king &amp; his conseil com U. <HI REND="I">cleped</HI>] callide THUD.</NOTE></L>
<L N="96">And of-sente hire a-swiþe · Seriauns hire to fette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS506">
<P><HI REND="I">The readings are</HI>,</P>
<P>And ofsente hire as swiþe seriauntis hire fecche (fette D) TD;</P>
<P>And sent aftur hir asswiþe · seriawntis hir fette H;</P>
<P>&amp; of-sente here swithe · wiþ seriauntes here fette U.</P>
<P><HI REND="I">In the latter</HI>, fette <HI REND="I">is transferred by mistake to the beginning of the line following</HI>.</P></NOTE></L>
<L>And brouȝte hire to boure · with Blisse and with Ioye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS507"><HI REND="I">boure</HI>] borugh T; þe boure H. <HI REND="I">with—Ioye</HI>] þere þe king was ynne H.</NOTE></L>
<L>[wiþ myrþe &amp; wiþ mynstrasye · þei pleseden hir ychoone].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS508"><HI REND="I">Occurs in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>Corteisliche þe kyng · Cumseþ to telle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS509"><HI REND="I">Corteisliche</HI>] Certis TD. <HI REND="I">cum|seþ to telle</HI>] þoo seyde to mede H.</NOTE></L>
<L N="100">To Meede þe Mayden · [meleþ þeose] Wordes:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS510">H <HI REND="I">omits this line</HI>. [<HI REND="I">meleþ þeose</HI>] <HI REND="I">There is no doubt that such should be the reading; but in</HI> V <HI REND="I">the scribe has mis-written it</HI> melodyes, <HI REND="I">which is nonsense; in</HI> T <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">we find</HI> melis þise; <HI REND="I">in</HI> U <HI REND="I">it is</HI> moueþ þese; D <HI REND="I">corruptly has</HI> mekely þese.</NOTE></L>
<L>"[Unwittily, ywys,] · wrouht hastou ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS511"><HI REND="I">From</HI> T. V <HI REND="I">has the inferior reading</HI>, Qweynteliche, quaþ þe kyng; <HI REND="I">which makes the king begin to talk a</HI> third <HI REND="I">time. The other readings are</HI>, Certis unwysely H; Vnwittily wrought· hast þou wol ofte UD.</NOTE></L>
<L>Bote worse wrouhtest þou neuere · þen whon þou fals toke.</L>
<L>Ac I forȝiue þe þis gult · and graunte þe my grace;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS512">H <HI REND="I">omits by mistake the last half of this line, and the first half of l</HI>. 104. <HI REND="I">my</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="104">Hennes to þi deþ day · do so no more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS513"><HI REND="I">do so</HI>] do þou so TUD; so þou do H.</NOTE></L>
<L>¶ Ichaue a kniht hette Concience · com late from bi-ȝonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS514"><HI REND="I">hette</HI>] U <HI REND="I">omits;</HI> D <HI REND="I">is here again corrupt</HI>.</NOTE></L>
<L>Ȝif he wilne þe to wyf · wolt þou him haue?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS515"><HI REND="I">him haue</HI>] assente H.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝe, lord," quaþ þat ladi · "[Lord] for-beode hit elles!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS516"><HI REND="I">ȝe</HI>] ȝa TU; ȝea H. [<HI REND="I">Lord</HI> TUD] V <HI REND="I">and</HI> H <HI REND="I">have</HI> God, <HI REND="I">which spoils the alliteration. hit</HI>] TH <HI REND="I">omit;</HI> U <HI REND="I">reads</HI>, lord it forbede elles.</NOTE></L>
<L N="108">Bote Ich holde me to oure heste · honge me sone!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS517">
<P>TDH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit this line. The others give,</HI></P>
<P>Bote ich hoolly be at ȝoure heest · gurd off my nek H.</P>
<P>But y be holy at ȝour heste · hange me elles U.</P></NOTE>
</L>
<PB REF="00000086.tif" N="34, A-text"/>
<L>¶ Þenne was Concience I-clepet · to comen and apeeren<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS518"><HI REND="I">I-clepet</HI>] callid THD; ycalled U. D <HI REND="I">omits</HI> concience.</NOTE></L>
<L>To-fore þe kyng and his Counsel · Clerkes and oþure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS519"><HI REND="I">Tofore</HI>] Before THUD.</NOTE></L>
<L>Kneolynge Concience · to þe kyng loutede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS520"><HI REND="I">to</HI>] þen to H.</NOTE></L>
<L>[to wyte what his wille were · &amp; what he do schulde].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS521"><HI REND="I">From</HI> H. What þat his wille were, &amp;c. TD; What his wille were, &amp;c. U. <HI REND="I">Omitted in</HI> V <HI REND="I">by mistake, for it leaves the sentence incomplete</HI>.</NOTE></L>
<L N="113">¶ "Woltou wedde þis wommon," quod þe kyng · "ȝif I wol assente?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS522"><HI REND="I">quod þe kyng</HI>] THUD <HI REND="I">omit. I</HI>] he D.</NOTE></L>
<L>Heo is fayn of þi felawschupe · for to beo þi make."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS523"><HI REND="I">Heo</HI>] for sche UD; for heo TH.</NOTE></L>
<L>¶ "Nay," quaþ Concience to þe kyng · "Crist hit me forbeode!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS524"><HI REND="I">Nay</HI>] TUD <HI REND="I">omit. me</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="116">Er Ich wedde such a wyf · wo me bi-tyde!</L>
<L>¶ Heo is frele of hire Flesch · Fikel of hire tonge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS525"><HI REND="I">Flesch</HI>] feiþ TUD. <HI REND="I">tonge</HI>] speche TUD; feiþ H.</NOTE></L>
<L>Heo makeþ men misdo · moni score tymes;</L>
<L>In trust of hire tresour · teoneþ ful monye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS526"><HI REND="I">teoneþ</HI>] she teniþ T; heo teoneþ H; sche troyteþ U; sche tenes D.</NOTE></L>
<L N="120">¶ Wyues and widewes · wantounesse heo techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS527"><HI REND="I">heo</HI>] TUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Lereþ hem lecherie · þat loueþ hire ȝiftes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS528"><HI REND="I">Lereþ hem</HI>] leride hem TUD; lereþ hem to H. <HI REND="I">loueþ</HI>] louiden TD; louedyn U. <HI REND="I">þat—ȝiftes</HI>] &amp; lecching of ȝeftis H.</NOTE></L>
<L>Vr Fader Adam heo falde · wiþ Feire biheste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS529">
<P>ȝoure fadir he fellide · þoruȝ false behest T;</P>
<P>fele men heo falliþ · wiþ faire behestis H;</P>
<P>ȝour fadir sche fellide · þurw false byhestes U;</P>
<P>ȝoure fader sche felde · with fals be-hestes D.</P></NOTE></L>
<L>Apoysende Popes · and peyreþ holy chirche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS530"><HI REND="I">Apoysende</HI>] Apoisonide TD; Apo[i]sowned U. H <HI REND="I">reads,</HI> &amp; popes heo poiseneþ. <HI REND="I">and peyreþ</HI>] apeiride al TU; Apeyred D.</NOTE></L>
<L N="124">Þer nis no beter Baude · (bi him þat me made!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS531"><HI REND="I">þer nis no</HI>] I not a TD; Is noght a U.</NOTE></L>
<L>Bitwene heuene and helle · In eorþe þauȝ men souhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS532"><HI REND="I">In</HI>] &amp; TU.</NOTE></L>
<L>¶ Heo is Tikel of hire Tayl · Talewys of hire tonge,</L>
<L>As Comuyn as þe Cart-wei · to knaues and to alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS533">80—127. <HI REND="I">Transposed in</HI> D; <HI REND="I">see pre|face</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS534"><HI REND="I">knaues—alle</HI>] knaue &amp; to monke TU; knaues &amp; to monkes D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000087.tif" N="35, A-text"/>
<L N="128">To Preostes, to Minstrals · to Mesels in hegges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS535"><HI REND="I">To—minstrals</HI>] To mynstrelis, to messangeris TUH<HI REND="sub">2</HI>; To monkis, to minstrals H. <HI REND="I">to mesels</HI>] many tyme U.</NOTE></L>
<L>Sisours and Sumpnours · suche men hire preisen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS536"><HI REND="I">sumpnours</HI>] schereues U.</NOTE></L>
<L>Schirreues of schires · weore schent ȝif heo nere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS537">U <HI REND="I">omits this line. nere</HI>] ne were T.</NOTE></L>
<L>¶ Heo doþ men leosen heore lond · and heore lyues after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS538"><HI REND="I">lond</HI>] lyf U. <HI REND="I">lyues</HI>] lond U; life T. <HI REND="I">after</HI>] eke H; boþe T.</NOTE></L>
<L N="132">And leteþ passe prisons · and payeþ for hem ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS539"><HI REND="I">passe prisons</HI>] prisouns passe H; passe prisoners T; passe þe pri|soneres U.</NOTE></L>
<L>Heo ȝeueþ þe Iayler Gold · and grotes to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS540"><HI REND="I">Heo</HI>] And THU. <HI REND="I">Iayler</HI>] gaileris TU. <HI REND="I">to-gedere</HI>] among H.</NOTE></L>
<L>To vn-Fetere þe False · and fleo where hem lykeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS541"><HI REND="I">And—lykeþ</HI>] fle where hym likeþ TU.</NOTE></L>
<L>Heo takeþ þe trewe bi þe top · and tiȝeþ him faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS542"><HI REND="I">þe trewe</HI>] treuþe HU. <HI REND="I">tiȝeþ him</HI>] teieþ hym vp U.</NOTE></L>
<L N="136">And hongeþ him for hate · þat harmede neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS543"><HI REND="I">hate</HI>] hattrede THU. <HI REND="I">harmede</HI>] harm dide H.</NOTE></L>
<L>Heo þat ben Curset in Constorie · counteþ hit not at a Russche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS544"><HI REND="I">Heo þat ben</HI>] þeiȝ heo be H; To be TU. <HI REND="I">counteþ</HI>] heo countiþ TH; sche ȝyueþ U. <HI REND="I">at</HI>] THU <HI REND="I">omit. Russche</HI>] cresse H.</NOTE></L>
<L>For heo Copeþ þe Comissarie · and Coteþ þe Clerkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS545"><HI REND="I">coteþ þe</HI>] cloþiþ hise TU.</NOTE></L>
<L>Heo is asoyled as sone · as hire-self lykeþ.</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="140">Heo may as muche do · In a Mooneþ ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS546"><HI REND="I">Heo may</HI>] She may neiȝ T; Sche may ny U. <HI REND="I">as muche do</HI>] do as myche H.</NOTE></L>
<L>As [ȝoure] secre seal · In Seuen score dayes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS547">[<HI REND="I">ȝoure</HI> TH] vre V; þe U. <HI REND="I">seuen—dayes</HI>] foure score wintris H.</NOTE></L>
<L>Heo is priue with þe Pope · Prouisours hit knowen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS548">128—142. <HI REND="I">Omitted in</HI> D.</NOTE></L>
<L>Sir Simonie and hire-self · asselen þe Bulles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS549"><HI REND="I">asselen</HI>] selen HU; seliþ TD.</NOTE></L>
<L N="144">Heo Blessede þe Bisschopes · þouȝ þat þei ben lewed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS550"><HI REND="I">Heo—þe</HI>] She blissiþ þise TUD; Heo examyneþ þe H. <HI REND="I">þouȝ—ben</HI>] ȝif þei be T; if þei beþ H; þo þat ben D.</NOTE></L>
<L>¶ Prouendreres, persuns · Preostes heo meynteneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS551">
<P>Prouendrours, prestis &amp; per|sones · she maynteniþ to holde T; (D <HI REND="I">same, omitting</HI> prestis &amp;);</P>
<P>Prouendrours, persones · pres|tes sche meynteneþ to holde U.</P></NOTE></L>
<L>To holde Lemmons and Lotebyes · al heor lyf-dayes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS552">TUD <HI REND="I">omit</HI> to holde <HI REND="I">here; see l</HI>. 145.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000088.tif" N="36, A-text"/>
<L>And bringeþ forþ Barnes · aȝeyn forbodene lawes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS553"><HI REND="I">bringeþ</HI>] bringen TUD. <HI REND="I">for|bodene</HI>] forbode HU.</NOTE></L>
<L N="148">Þer heo is wel with þe kyng · wo is þe Reame!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS554"><HI REND="I">wel</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>For heo is Fauerable to Fals · and fouleþ Treuþe ofte.<MILESTONE N="396b:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS555"><HI REND="I">fouleþ</HI>] falliþ H; foloweþ D.</NOTE></L>
<L>¶ Barouns and Burgeis · heo bringeþ to serwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS556"><HI REND="I">Burgeis</HI>] bachelers H. <HI REND="I">to</HI>] in TD.</NOTE></L>
<L>Heo Buggeþ with heore Iuweles; · vr Iustises heo schendeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS557">Be Ihesu, wiþ hire Iuelx · ȝoure Iustice she shendiþ TUD; <HI REND="I">where for</HI> Iuelx U <HI REND="I">has</HI> Ieweles, D Iuels. <HI REND="I">heo</HI>] &amp; hem H.</NOTE></L>
<L N="152">Heo lihþ aȝeyn þe lawe · and letteþ so faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS558"><HI REND="I">Heo lihþ</HI>] And leiþ TD; Sche leyth U; Makiþ hem liȝe H. <HI REND="I">letteþ so faste</HI>] lettiþ þe treuþe T; letteþ treuthe ofte U; letteþ it so fast H. D <HI REND="I">corrupt, here and in next line</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat Feiþ may not han his forþ · hir Florins gon so þikke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS559"><HI REND="I">not—forþ</HI>] haue no forþ H.</NOTE></L>
<L>Heo ledeþ þe lawe as hire luste · and loue-dayes makeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS560"><HI REND="I">Heo—þe</HI>] She let T. <HI REND="I">hire luste</HI>] heo wol H.</NOTE></L>
<L>Þe Mase for a Mene mon · þauȝ he mote euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS561"><HI REND="I">Mene</HI>] pore U. <HI REND="I">þauȝ—euere</HI>] þei he plede euere H.</NOTE></L>
<L N="156">Lawe is so lordlich · and loþ to maken eende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS562"><HI REND="I">so lordlich</HI>] now lordschipe D.</NOTE></L>
<L>With-outen presentes or pons · heo pleseþ ful fewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS563"><HI REND="I">pons</HI>] panis T; penyes H; pens UD. <HI REND="I">ful</HI>] wel H.</NOTE></L>
<L>Clergye an Couetise · heo Coupleþ to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS564"><HI REND="I">an</HI>] &amp; THD; and U.</NOTE></L>
<L N="159">Þis is þe lyf of þe ladi · vr lord ȝif hire serwe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS565"><HI REND="I">þe</HI>] þat TUD; þy H.</NOTE></L>
<L>And alle þat Meynteneþ hire · [myschaunce hem bytide]!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS566"><HI REND="I">Meynteneþ hire</HI>] hire meyn|teneþ H; meintene here men UT. [<HI REND="I">myschaunce hem bytide</HI>] <HI REND="I">From</HI> H; TUD <HI REND="I">have the same</HI>. V <HI REND="I">merely repeats</HI>, vr lord ȝif hem care.</NOTE></L>
<L>For [þe] pore may haue no pouwer · to playne, þauȝ hem smerte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS567">V <HI REND="I">omits</HI> þe, <HI REND="I">but it is found in</HI> H. TUD <HI REND="I">have</HI>, For pouere men, &amp;c. <HI REND="I">to—smerte</HI>] to pleyne hem þeiȝe þei smerte U.</NOTE></L>
<L>Such a Mayster is Meede · A-Mong Men of goode."</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne Mornede Meede · and Menede hire to þe kyng<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS568"><HI REND="I">menede</HI>] pleyned HU.</NOTE></L>
<L N="164">To haue space to speken · spede ȝif heo mihte.</L>
<L>Þenne þe kyng graunted hire grace · with a good wille:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS569"><HI REND="I">þenne</HI>] THUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>"Excuse þe, ȝif þou const · I con no more seye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS570"><HI REND="I">no more seye</HI>] sey no more H.</NOTE></L>
<L>For Concience haþ a-cuiset þe · to Congeye for euere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS571"><HI REND="I">haþ a-cuiset</HI>] acusiþ TUD. <HI REND="I">congeye</HI>] cunge T; conieye þe H; conge þe D; cunge þe U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000089.tif" N="37, A-text"/>
<L N="168">"Nay, lord," quaþ þat ladi · "leef him þe worse</L>
<L>Whon ȝe witen witerliche · Wher þe wrong lihþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS572"><HI REND="I">lihþ</HI>] liggeþ TD; liþ H; duel|lith U.</NOTE></L>
<L>¶ Þer Mischef is gret lord · Meede may helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS573"><HI REND="I">grete lord</HI>] gret TUD; most H. <HI REND="I">mede—helpe</HI>] mede it may amende H; mede mayde may helpe D.</NOTE></L>
<L>And þou knowest, Concience · I com not to chyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS574"><HI REND="I">And þou knowest</HI>] þou know|ist wel H. <HI REND="I">com not</HI>] can nouȝt for T.</NOTE></L>
<L N="172">Ne to depraue þi persone · with a proud herte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS575"><HI REND="I">depraue</HI>] dispise U.</NOTE></L>
<L>¶ Wel þou wost, Concience · (But ȝif þou wolt lyȝe),</L>
<L>Þow hast honged on my Nekke · Enleue tymes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS576"><HI REND="I">Nekke</HI>] half TUD (<HI REND="I">one would expect to find</HI> half (= hals, <HI REND="I">a neck</HI>) <HI REND="I">but it is plainly</HI> half). <HI REND="I">Enleue</HI>] en|leuene TU; elleuen DH.</NOTE></L>
<L>And eke I-gripen of my gold · and ȝiuen þer þe lykede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS577"><HI REND="I">I-gripen of</HI>] grepe TD; gripen U. <HI REND="I">ȝyuen þer</HI>] gyue it where TD. <HI REND="I">lykede</HI>] list H; likiþ TD.</NOTE></L>
<L N="176">Whi þou wraþþest þe now · wonder me þinkeþ!</L>
<L>For ȝit I may as I mihte · menske þe wiþ ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS578"><HI REND="I">For</HI>] THUD <HI REND="I">omit. menske</HI>] mylde U; auaunce TD.</NOTE></L>
<L>And Meyntene þi Monhede · more þen þou knowest,</L>
<L>And þou hast famed me foule · bifore the kyng heere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS579"><HI REND="I">And</HI>] But H. <HI REND="I">heere</HI>] nowþe H.</NOTE></L>
<L>¶ For Culde I neuere no kyng · ne counseilede þer-after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS580">
<P><HI REND="I">Culde</HI>] kilde TU; kelled D. H <HI REND="I">reads</HI>,</P>
<P>&amp; I agult hym neuer · ne his counsel neþer.</P></NOTE></L>
<L N="181">Ne dude i neuere as þou dust · I do hit on þe kyng!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS581"><HI REND="I">Ne—dust</HI>] Ne dide as þou demist TUD; for I dede neuer as þou didest H. <HI REND="I">þe kyng</HI>] þy-silue H.</NOTE></L>
<L>¶ In Normandie nas he not · a-nuyȝed for my sake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS582"><HI REND="I">anuyȝed—sake</HI>] noied for me U.</NOTE></L>
<L>Ac þou þi-self soþliche · schomedest him þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS583"><HI REND="I">schomedest</HI>] asshamidest T; aschamyd H; schamed D. <HI REND="I">þere</HI>] ofte TD. U <HI REND="I">reads</HI>, Ac þou self sikerly · conseiledest hym þennes: <HI REND="I">see</HI> l. 199.</NOTE></L>
<L N="184">Creptest in-to a Caban · for Colde of þi nayles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS584"><HI REND="I">Creptest</HI>] þou creptest H; Crope TD; creep U.</NOTE></L>
<L>Wendest þat wynter · wolde haue last euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS585"><HI REND="I">Wendest</HI>] þou wendest H. <HI REND="I">haue</HI>] UD <HI REND="I">omit. last</HI>] y-last H.</NOTE></L>
<L>And dreddest to haue ben ded · for a dim Cloude,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS586"><HI REND="I">to—ded</HI>] þe to be deed U; to be ded T; for to be ded D.</NOTE></L>
<L>And hastedest hamward · for hunger of þi wombe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS587"><HI REND="I">And hastedest</HI>] And hastide þe TD; þou hastedest þee H; &amp; hasti|dest þe U.</NOTE></L>
<L>¶ Withouten pite, pilour! · pore Men þou robbedest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS588"><HI REND="I">pite</HI>] riȝt H. <HI REND="I">pilour</HI>] þou pilour HU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000090.tif" N="38, A-text"/>
<L N="189">And beere heor bras on þi Bac · to Caleys to sulle.</L>
<L>Þer I lafte with my lord · his lyf forto saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS589"><HI REND="I">lafte</HI>] lefte TU.</NOTE></L>
<L>Maade him murþe ful muche · Mournynge to lete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS590">
<P>&amp; made him merie · morn|ynge to lete H;</P>
<P>And made hym murþe · mourn|yng to leue TD;</P>
<P>And made hym mirthes · fro morwe til eue U.</P></NOTE></L>
<L>Battede hem on þe Bakkes · to bolden heore hertes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS591"><HI REND="I">Battede—Bakkes</HI>] And bater|ide hym on þe bak T; &amp; batrid men on here backis H; I batride on þe bak UD. <HI REND="I">to—hertes</HI>] boldite his herte TUD.</NOTE></L>
<L N="193">Dude hem hoppe for hope · to haue me at wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS592"><HI REND="I">Dude hem</HI>] Dede hym TD; &amp; dide hym U; I made hem H. <HI REND="I">hoppe</HI>] D <HI REND="I">omits. hope</HI>] ioiȝe H. <HI REND="I">wille</HI>] here wille H; his wille U.</NOTE></L>
<L>Hedde I be Marchal of his Men · (bi Marie of heuene)!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS593"><HI REND="I">Marchal</HI>] marchaunt (!) TD. <HI REND="I">Men</HI>] oost H. <HI REND="I">Marie</HI>] maries loue H; mary loue U.</NOTE></L>
<L>I durste haue I-leid my lyf · and no lasse wed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS594"><HI REND="I">lyf</HI>] heed U. <HI REND="I">lasse</HI>] wors D.</NOTE></L>
<L>He hedde beo lord of þat lond · in lenkþe and in brede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS595"><HI REND="I">hedde be</HI>] schuld haue be THUD.</NOTE></L>
<L N="197">And eke kyng of þat cuþþe · his cun for to helpe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS596"><HI REND="I">cuþþe</HI>] kiþ TH<HI REND="sub">2</HI>; kytthe U; cuntrey H; kyth D. <HI REND="I">cun</HI>] kyn THUD.</NOTE></L>
<L>Þe leeste barn of his blod · a Barouns pere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS597"><HI REND="I">barn</HI>] brol TUD.</NOTE></L>
<L>¶ Soþliche, þou Concience · þou counseildest him þennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS598"><HI REND="I">Soþliche</HI>] but soþely H; Cowardliche UD. T <HI REND="I">omits this very necessary line</HI>.</NOTE></L>
<L N="200">To leue þat lordschupe · for a luitel seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS599"><HI REND="I">þat</HI>] his TUD. <HI REND="I">seluer</HI>] disese H.</NOTE></L>
<L>Þat is þe Riccheste reame · þat Reyn ouer houeþ!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS600"><HI REND="I">þat—houeþ</HI>] þat regniþ ouer on T; þat regneþ ouer one D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Hit bicomeþ For a kyng · þat kepeþ a Reame<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS601"><HI REND="I">for</HI>] to H; TUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>To ȝiue meede to men · þat mekeliche him seruen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS602"><HI REND="I">mede—men</HI>] hise men mede TUD. <HI REND="I">mekeliche</HI>] menskly H.</NOTE></L>
<L N="204">To Aliens, to alle Men · to honoure hem with ȝiftes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS603"><HI REND="I">To</HI>] And U. <HI REND="I">hem</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Meede makeþ him beo bilouet · and for a Mon I-holden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS604"><HI REND="I">him</HI>] U <HI REND="I">omits. beo</HI>] H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Emperours and Eorles · and alle maner lordes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS605"><HI REND="I">Emperours</HI>] dukis H.</NOTE></L>
<L>Þorw ȝiftes han ȝonge men · to renne and to ride.</L>
<L N="208">¶ Þe pope and his prelates · presentes vnderfongen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS606"><HI REND="I">and</HI>] wiþ TUD.</NOTE></L>
<L>And Meedeþ men hem-seluen · to meyntene heore lawes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS607"><HI REND="I">men hemseluen</HI>] men hymselfe T; gretly men H; hem hym-selue U; men here-self D. <HI REND="I">heore</HI>] here THD; his U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000091.tif" N="39, A-text"/>
<L>¶ Seruauns for heore seruise · (ȝe seon wel þe soþe),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS608"><HI REND="I">Seruauns</HI>] seruauntis THUD. <HI REND="I">ȝe—soþe</HI>] we se wel þe soþe TUD; wite ȝe for soþe H.</NOTE></L>
<L>Takeþ Meede of heore Maystres · as þei mowen a-corde.</L>
<L N="212">Beggers for heore biddyng · Biddeþ Men [meede];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS609">U <HI REND="I">omits this line. biddyng</HI>] bedis H. [<HI REND="I">mede</HI> THH<HI REND="sub">2</HI>D] V <HI REND="I">has</HI> mete, <HI REND="I">which is out of place entirely</HI>.</NOTE></L>
<L>Munstrals for heor Murþe · Meede þei asken.</L>
<L>¶ Þe kyng Meedeþ his Men · to maken pees in londe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS610"><HI REND="I">Meedeþ</HI>] haþ mede of U; haþ nede (<HI REND="I">sic</HI>) of TD.</NOTE></L>
<L>Men þat knoweþ Clerkes · Meede hem craueþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS611">Men þat ben clerkis · crauen of hym mede TUD; &amp; þese kunnynge clerkis · crauen vpon mede H.</NOTE></L>
<L N="216">¶ Prestes þat precheþ · þe peple to goode</L>
<L>Askeþ Meede and Masse-pons · and heore Mete eke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS612"><HI REND="I">Masse-pons</HI>] messe-penis TUD; maspenyes H. <HI REND="I">eke</HI>] alse TUD.</NOTE></L>
<L>Alle kunne craftes men · craueþ Meede for heore prentys;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS613"><HI REND="I">Alle—craftes</HI>] Of alle kyn crafty T; Alle kynne crafty U; &amp; alle manere craftis H; alle kende crafty D. <HI REND="I">for</HI>] to H.</NOTE></L>
<L N="219">Meede and Marchaundie · mot [nede] go to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS614">[<HI REND="I">nede</HI>] V <HI REND="I">has</HI> not, <HI REND="I">which is contrary to the sense; the others have these half-lines:</HI> mote nede go to|gidere TH<HI REND="sub">2</HI>D; most nede holde to|gedris H; mot nede mete to-gidres U.</NOTE></L>
<L>Þer may no wiht, as I wene · with-outen Meede libbe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS615">No wiȝt as I wene · wiþoute mede miȝte libbe TU. <HI REND="I">mede</HI>] mete D. <HI REND="I">libbe</HI>] lyue H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"NOW," quod þe kyng to Concience · "be crist, as me þinkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS616"><HI REND="I">Now</HI>] þo H; TUD <HI REND="I">omit. as me þinkeþ</HI>] þat me made H.</NOTE></L>
<L>Meede is Worþi · Muche Maystrie to haue!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS617"><HI REND="I">muche</HI>] þe TUD.</NOTE></L>
<L>"Nay," quod Concience to þe kyng · and knelede to grounde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS618"><HI REND="I">grounde</HI>] þe grounde H; þe erþe TUD.</NOTE></L>
<L>"Þer beoþ twey maner of Meedes · my lord, bi þi leue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS619"><HI REND="I">my</HI>] U <HI REND="I">omits. þi</HI>] ȝour THUD.</NOTE></L>
<L N="225">Þat on, good God of his grace · ȝiueþ, in his blisse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS620"><HI REND="I">þat on</HI>] þe ton U. <HI REND="I">good</HI>] THU <HI REND="I">omit. ȝiueþ</HI>] haþ grauntid H. D <HI REND="I">is corrupt</HI>.</NOTE></L>
<L>To hem þat wel worchen · whil þat þei ben here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS621"><HI REND="I">wel worchen</HI>] werchen wel TUD. <HI REND="I">þat</HI>] THUD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þe Prophete hit prechede · and put hit in þe psauter,<Q><HI REND="I">Qui peccuniam suam non dedit ad vsuram, &amp; c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS622"><HI REND="I">hit prechede</HI>] prechiþ it T; prechide it UD. <HI REND="I">and—psauter</HI>] and preued it in þe sauter H. <HI REND="I">non dedit</HI>] dat H; dedit TH<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">ad</HI>] in H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000092.tif" N="40, A-text"/>
<L N="228">Tak no Meede, mi lord · of Men þat beoþ trewe;<MILESTONE N="397a:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS623"><HI REND="I">men</HI>] hem T.</NOTE></L>
<L>Loue hem, and leeue hem · for vr lordes loue of heuene;</L>
<L>Godes Meede and his Merci · þer-with þou maiht winne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS624"><HI REND="I">þou maiht</HI>] miȝte þou THD; myghtow U.</NOTE></L>
<L>¶ Bote þer is a Meede Mesureles · þat Maystrie desyret,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS625"><HI REND="I">Bote</HI>] TUD <HI REND="I">omit. Maystrie desyret</HI>] maystrie desireþ H; maistris desiriþ TD; maistres desyren U.</NOTE></L>
<L N="232">To Meyntene Misdoers · Meede þei taken;</L>
<L>And þerof seiþ þe psauter · in þe psalmes eende,<Q><HI REND="I">In quorum manibus iniquitates sunt; dextera eorum repleta est muneribus;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS626">
<P>And þerof seide þe sauter · in a salmis ende T;</P>
<P>And þat witnessiþ wel þe sauter · of wicked men H;</P>
<P>UD <HI REND="I">like</HI> T, <HI REND="I">but with</HI> seith <HI REND="I">for</HI> seide. <HI REND="I">In quorum</HI>] <HI REND="I">Inimicorum</HI> (!) H.</P></NOTE></L>
<L>[þat here riȝthond is hepid · ful of ȝeftis],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS627"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>And heo þat gripeþ heore ȝiftus · (so me God helpe!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS628"><HI REND="I">And—ȝiftus</HI>] But he þat grip|eþ siche ȝeftis H. <HI REND="I">ȝiftus</HI>] gold U.</NOTE></L>
<L N="236">Þei schullen a-Bugge bitterly · or þe Bok lyȝeþ!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS629"><HI REND="I">þei</HI>] he H; TUD <HI REND="I">omit. þei—bitterly</HI>] he schal abigge it bitterly H; Schal abye ful bitere U.</NOTE></L>
<L>¶ Preostes and Persones · þat plesyng desyreþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS630"><HI REND="I">Preostes—Persones</HI>] Persouns &amp; prestis H. <HI REND="I">þat — desyreþ</HI>] þat penyes desiren H; þat plesynges de|siren U.</NOTE></L>
<L>And takeþ Meede and moneye · for Massen þat þei syngen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS631"><HI REND="I">And takeþ</HI>] to take H; Schal take U; þat take TD. D <HI REND="I">omits</HI> &amp; moneye.</NOTE></L>
<L>Schullen han Meede in þis Molde · þat Matheu haþ I-grauntet;<Q><HI REND="I">Amen dico vobis, receperunt mercedem suam</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS632"><HI REND="I">Schullen</HI>] þei H. <HI REND="I">Meede</HI>] þe mede U; here mede H. <HI REND="I">in</HI>] on THD; of U. <HI REND="I">þat—I-grauntet</HI>] with|outen eny more H. H <HI REND="I">omits the Latin quotation. Amen — vobis</HI>] Amen, amen TD. <HI REND="I">receperunt</HI>] recipie|bant TUD.</NOTE></L>
<L N="240">Þat laborers and louh folk · taken of heore Maystres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS633"><HI REND="I">louh folk</HI>] lewid men H; loud (<HI REND="I">or</HI> lond) folk U.</NOTE></L>
<L>Nis no Maner Meede · bote Mesurable huyre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS634"><HI REND="I">Nis</HI>] hit nis H; It is UD; Is T. <HI REND="I">Meede</HI>] of mede T. <HI REND="I">bote</HI>] but a TUD.</NOTE></L>
<L>¶ In Marchaundise nis no Meede · I may hit wel avoue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS635"><HI REND="I">nis</HI>] is TUD.</NOTE></L>
<L>Hit is a permutacion · a peni for anoþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS636">It is a permutacion apertly, &amp;c. TD; but a-pert permytacion · as a, &amp;c. H; It is apertly a permutacion, &amp;c. U. <HI REND="I">peni</HI>] peny-worth UD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000093.tif" N="41, A-text"/>
<L>But Raddest þou neuer <HI REND="I">Regum</HI> · [þou] recreiȝede Meede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS637">[<HI REND="I">þou</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>D] þat VH.</NOTE></L>
<L N="245">Whi þat veniaunce fel · on Saul and his chi[l]dren?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS638"><HI REND="I">whi</HI>] how H. <HI REND="I">and</HI>] and on TU; and eke on D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>God sende to seie · Bi Samuels mouþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS639"><HI REND="I">sende—seie</HI>] sente hym to segge TU; sende him to say H; sent hym to sayne D.</NOTE></L>
<L>Þat Agag and Amalec · and al his peple aftur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS640"><HI REND="I">Agag</HI>] achar U. <HI REND="I">and Amalec</HI>] of amaleg TH; for Amalec D. <HI REND="I">al</HI>] TD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Schulden dye for a dede · þat don hedde his eldren<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS641"><HI REND="I">his</HI>] here T.</NOTE></L>
<L N="249">Aȝeynes Israel and Aaron · and Moyses his broþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS642">TUD <HI REND="I">omit this line</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Samuel seide to Saul · God seendeþ þe and hoteþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS643"><HI REND="I">and hoteþ</HI>] to say H.</NOTE></L>
<L>To beo boxum and boun · his biddyng to worche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS644"><HI REND="I">boun</HI>] bold U. <HI REND="I">worche</HI>] ful|fille TUD.</NOTE></L>
<L N="252">"Weend þider with þin host · wymmen to Culle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS645">Wend þou to amalek wiþ þine ost · þe cuntre to quelle H.</NOTE></L>
<L>Children and Cheorles · Chop hem to deþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS646"><HI REND="I">chop</HI>] dryue H; schap D.</NOTE></L>
<L>Loke þow culle þe kyng · Coueyte not his goodes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS647">U <HI REND="I">omits this line, and also</HI> ll. 255, 256.</NOTE></L>
<L>For Milions of Moneye; · Morþer hem vchone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS648"><HI REND="I">Milions</HI>] any mylionis THD. <HI REND="I">morþer</HI>] murdre T; molde H; morder H<HI REND="sub">2</HI>; muldre D.</NOTE></L>
<L N="256">Bernes and Beestes · Brenne hem al to askes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS649">burwes &amp; bernes · &amp; bestis þou brenne H. <HI REND="I">al to askes</HI>] to deþe TD.</NOTE></L>
<L>¶ And for he culde not þe kyng · as crist him-self hihte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS650"><HI REND="I">him-self hihte</HI>] hymself sende H; hym selue bad U; bode sente T; hym boþe sente D.</NOTE></L>
<L>Coueytede feir catel · and [culde] not his Beestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS651"><HI REND="I">Coueytede</HI>] but coueyted UH. <HI REND="I">feir</HI>] here TU; þe H; his D. <HI REND="I">his</HI>] here H. <HI REND="I">and—Beestes</HI>] kilde not hire bestis TH<HI REND="sub">2</HI>UD; <HI REND="I">hence</HI> culde <HI REND="I">is the reading;</HI> V <HI REND="I">and</HI> H <HI REND="I">read</HI> slouh, slow.</NOTE></L>
<L>Bote brouhte wiþ him þe Beestes · as þe Bible telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS652"><HI REND="I">him—Beestes</HI>] hem here goodis H. <HI REND="I">telleþ</HI>] techiþ H; hym tolde (!) T; tolde D.</NOTE></L>
<L N="260">¶ God sende to seye · þat [Saul] schulde dye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS653">God seide to samuel · þat saul shulde deiȝe TUD. [<HI REND="I">Saul</HI>] <HI REND="I">So in</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>D; V <HI REND="I">has</HI> Samuel, <HI REND="I">which is obviously wrong</HI>.</NOTE></L>
<L>And al his seed for þat Sunne · schendfulliche ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS654"><HI REND="I">schendfulliche</HI>] senfully schulde T; schendfully schuld D.</NOTE></L>
<L>Such a Mischef Meede · made þe kyng to haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS655"><HI REND="I">Mischef</HI>] mysdede U.</NOTE></L>
<L>Þat God hatede him euere · and his heires after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS656"><HI REND="I">hatede—euere</HI>] hatiþ þat kinge T; hateth þe kyng D; hatid hym for euer H; hatide þe kyng for euere U. <HI REND="I">his</HI>] alle hise THUD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000094.tif" N="42, A-text"/>
<L N="264">Þe Culorum of þis [clause] · kepe I not to schewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS657"><HI REND="I">culorum</HI>] coloure H. [<HI REND="I">clause</HI>] <HI REND="I">Inserted on the authority of</HI> T <HI REND="I">and</HI> H<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">not in</HI> VHU; D <HI REND="I">has the para|phrase</HI>, The ende of þis terme · y oute to schewe.</NOTE></L>
<L>In Auenture hit [nuyȝed] me · an ende wol I make:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS658"><HI REND="I">Omitted in</HI> H.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS659"><HI REND="I">In—me</HI>] An Aunter it me noi|ȝide T; An aunter ȝif it noiede me U; On Aunter it noyed me now D. [<HI REND="I">nuyȝed</HI>] <HI REND="I">Such should be the reading; cf</HI>. l. 182. <HI REND="I">In</HI> V <HI REND="I">it is miswritten</HI> munged.</NOTE></L>
<L>¶ And riht as Agag hedde · hapne schulle summe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS660"><HI REND="I">Omitted in</HI> H.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS661"><HI REND="I">hapne—summe</HI>] happe shal somme T; hap men schul se som tyme U; happed ende schul somme D.</NOTE></L>
<L>Samuel schal slen him · and Saul schal be blamet,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS662">þen samuel slowe agag · and saul was y-blamyd H.</NOTE></L>
<L N="268">Dauid schal ben Dyademed · and daunten hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS663">&amp; dauid was diademyd · and daunted hem alle H. <HI REND="I">daunten</HI>] dam|nen D.</NOTE></L>
<L>And on cristene kyng · kepen vs vchone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS664">266—269. <HI REND="I">In</HI> TUD <HI REND="I">these four lines follow</HI> l. 271, ll. 270, 271 <HI REND="I">being made to follow</HI> l. 265.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS665"><HI REND="I">on</HI>] o T; one U. <HI REND="I">kepen vs</HI>] kept hem H; to kepen vs U.</NOTE></L>
<L>Concience knoweþ þis; · for kuynde wit me tauȝte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS666"><HI REND="I">Concience knoweþ</HI>] In con|sience knowe I TU; I consciens knew H. <HI REND="I">kuynde wit</HI>] kynde it TD; resoun it U.</NOTE></L>
<L>Þat Resun schal regne · and Reames gouerne;</L>
<L N="272">Schal no more Meede · be Mayster vppon eorþe,</L>
<L>Bote loue and louhnesse · and leute to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS667"><HI REND="I">leute</HI>] leaute T; lyaunce D.</NOTE></L>
<L>¶ And heo þat trespasseþ to trouþe · or doþ aȝeyn his wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS668">
<P>And who-so trespassiþ trewely · &amp; takiþ to þe wronge T;</P>
<P>And who trespaseth treuliche · and taketh aȝens right U;</P>
<P>And ho-so trespaced treuþe · &amp; takeþ ony þyng D.</P></NOTE></L>
<L>Leute schal don him lawe · or leosen his lyf elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS669">His wykkide leaute shal do hym lawe · or lese his lif ellis TU; D <HI REND="I">simi|lar, with</HI> liaunce <HI REND="I">for</HI> leaute, <HI REND="I">and</HI> and <HI REND="I">for</HI> or.</NOTE></L>
<L>Schal no seriaunt for þat seruise · were a selk houue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS670"><HI REND="I">a—houue</HI>] no selk gowne U.</NOTE></L>
<L N="277">Ne no Ray Robe · wiþ Riche pelure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS671"><HI REND="I">wiþ</HI>] of HT; with no D.</NOTE></L>
<L>¶ Meede of misdoers · makeþ men so riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS672"><HI REND="I">Meede—misdoers</HI>] meede wiþ her mysdedis H. <HI REND="I">men</HI>] hem THUD.</NOTE></L>
<L>Þat lawe is lord I-waxen · and leute is pore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS673"><HI REND="I">leute</HI>] lyaunce D.</NOTE></L>
<L N="280">Vnkuynde[n]esse is Comaundour · and kuyndenesse is Banescht.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS674"><HI REND="I">Vnkuynde(n)esse</HI>] wickednes HU; vnkyndenesse TD.</NOTE></L>
<L>[Ac] kuynde wit schal come ȝit · and Concience to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS675">[<HI REND="I">Ac</HI>] V <HI REND="I">has</HI> And; <HI REND="I">but</HI> Ac (TUD) <HI REND="I">gives far better sense, and</HI> H <HI REND="I">has</HI> but.</NOTE></L>
<L>And make of lawe a laborer · such loue schal aryse!"
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="4"><PB REF="00000095.tif" N="43, A-text"/>
<HEAD>PASSUS IV.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS676">[Passus, &amp;c.] THUD.</NOTE>[<HI REND="I">Passus Quartus de Visione.</HI>]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"SEseþ," seide þe kyng · "I suffre ȝou no more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS677"><HI REND="I">suffre ȝou</HI>] ne mote ȝe H. <HI REND="I">more</HI>] lengere TUD.</NOTE></L>
<L>Ȝe schulle sauȝtene forsoþe · and serue me boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS678"><HI REND="I">Sauȝtene</HI>] sauȝte T; saghtlyn U; <HI REND="I">in</HI> H acoorde <HI REND="I">is written, as a gloss, above</HI> saȝtene; saghten D.</NOTE></L>
<L>Cusse hire," quaþ þe kyng · "Concience, Ich hote."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS679"><HI REND="I">Cusse</HI>] Kisse TH; kys D.</NOTE></L>
<L>"Nay, be Crist," quod Concience · "Congeye me raþer!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS680"><HI REND="I">Crist</HI>] god TUD. <HI REND="I">congeye</HI>] cunge TU; counge D.</NOTE></L>
<L N="5">Bote Reson Rede me þer-to · Arst wol I dye!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS681"><HI REND="I">Rede</HI>] radde H; rewle D. <HI REND="I">arst</HI>] erst T; first U. <HI REND="I">arst—dye</HI>] leuer hadde I deyȝe H.</NOTE></L>
<L>¶ "And I comaunde þe," quod þe kyng · to Concience þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS682"><HI REND="I">þenne</HI>] as swiþe H.</NOTE></L>
<L>"Þat þou Rape þe to ride · And Reson þou fette;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS683"><HI REND="I">þat þou</HI>] TUD <HI REND="I">omit. and</HI>] H <HI REND="I">omits. þou</HI>] þat þou TD; þou me U; to H.</NOTE></L>
<L N="8">Comaunde him þat he come · my Counseil to here.</L>
<L>For he schal reule my Reame · and Rede me þe beste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS684"><HI REND="I">me</HI>] me for H.</NOTE></L>
<L>Of Meede, and of oþer mo · and what mon schal hir wedde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS685"><HI REND="I">oþer mo</HI>] mo oþere TU. <HI REND="I">and what</HI>] what TUD. <HI REND="I">wedde</HI>] haue H.</NOTE></L>
<L>And A-Counte with Concience · (so me [Crist] helpe!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS686"><HI REND="I">a-counte</HI>] counte TUD. <HI REND="I">with</HI>] wiþ þee H. [<HI REND="I">Crist</HI> T] god VHUD.</NOTE></L>
<L N="12">How þou ledest my peple · Lered and Lewed."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS687"><HI REND="I">ledest my</HI>] lerist þe TD; lernest my H; rewliste þe U.</NOTE></L>
<L>¶ "I am Fayn of þat foreward" · seide þe Freike þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS688"><HI REND="I">seide</HI>] quod H. <HI REND="I">Freike</HI>] frek TH; freek U; frayk D.</NOTE></L>
<L>And Rod riht to [Reson] · and Rouned in his Ere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS689"><HI REND="I">Rod riht</HI>] rideþ riȝt H; riȝt renneþ TUD. [<HI REND="I">Reson</HI>] <HI REND="I">So in</HI> THUD; V <HI REND="I">has</HI> Concience, <HI REND="I">which is clearly wrong. Rouned</HI>] rouniþ TH; rownes UD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000096.tif" N="44, A-text"/>
<L>Seyde as þe kyng sende · and seþþe tok his leue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS690"><HI REND="I">Seyde</HI>] Seide hym TD; &amp; seide H. <HI REND="I">sende</HI>] him sente U; bade H. <HI REND="I">seþþe</HI>] siþþe TH; sitthe U; sethen D.</NOTE></L>
<L N="16">¶ "I schal araye me to Ride," quod Reson · "Reste þe a while"—</L>
<L>And clepte Caton his knaue · Curteis of speche—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS691"><HI REND="I">And</HI>] he H. <HI REND="I">clepte</HI>] calde TUD. <HI REND="I">Caton</HI>] conscience U.</NOTE></L>
<L>"Sette my Sadel vppon Soffre- · til-I-seo-my-tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS692"><HI REND="I">soffre</HI>] soffre, quoþ he H.</NOTE></L>
<L>And loke þou warroke him wel · wiþ swiþe feole gurþhes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS693"><HI REND="I">loke þou warroke</HI>] let warroke TUD. <HI REND="I">swiþe—gurþhes</HI>] riȝtful gerþis TU; wytful gartys D.</NOTE></L>
<L N="20">Hong on him an heui Bridel · to bere his hed lowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS694"><HI REND="I">an</HI>] þe THD. <HI REND="I">to bere</HI>] to holde TD; &amp; hoold U.</NOTE></L>
<L>Ȝit wol he make moni a whi · er he come þere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS695"><HI REND="I">he</HI>] we TD (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">moni a whi</HI>] many wehe TU; many a wehe H; many wey D. <HI REND="I">er he</HI>] er we TU; or he H; or we D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne Concience on his Capul · Carieþ forþ Faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS696"><HI REND="I">carieþ</HI>] cairiþ T; caried HD.</NOTE></L>
<L>And Resun with him Rideþ · Rappynge Swiþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS697"><HI REND="I">Rideþ</HI>] rit T; right U. <HI REND="I">Rap|pynge swiþe</HI>] &amp; rapiþ hym ȝerne TH; &amp; rapide hym faste U; &amp; hastid hem swiþe H. D <HI REND="I">omits this line</HI>.</NOTE></L>
<L N="24">Bote on a wayn [witti] · and wisdame I-feere<MILESTONE N="397a:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS698">
<P>Ac vnwary wisdom · &amp; witty his (wyt his ovne D) fere TD;</P>
<P>Ac on-were wysdom · &amp; wytty his fere U;</P>
<P>&amp; in a wayn wysdome · and witty his fere H.</P>
<P>V <HI REND="I">has</HI> Bote on a wayn wyd, &amp;c. <HI REND="I">which gives no sense; see</HI> Folweden <HI REND="I">in next line</HI>. N.B. V <HI REND="I">has</HI> witti <HI REND="I">in</HI> l. 141 <HI REND="I">below</HI>.</P></NOTE></L>
<L>Folweden hem faste · for þei hedden to done<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS699"><HI REND="I">hem faste</HI>] faste forþ U.</NOTE></L>
<L>In Esscheker and Chauncelrie · to ben descharget of þinges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS700"><HI REND="I">Esscheker</HI>] cheker TUH<HI REND="sub">2</HI>D; court HU. <HI REND="I">chauncelrie</HI>] in chauncelrie H; in chauncerie TD; in þe chancerye U. <HI REND="I">ben descharget</HI>] deschargen hem H.</NOTE></L>
<L>And Riden faste, for Reson · schulde Reden hem þe beste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS701">&amp; for reson shulde reule hem · &amp; rede hem for þe best H.</NOTE></L>
<L>For to sauen hem-self · from schome and from harme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS702">&amp; saue hem fram harme · fram shame also H.</NOTE></L>
<L N="29">¶ Bote Concience com arst · to Court bi A Myle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS703"><HI REND="I">Myle</HI>] myle wey TUD.</NOTE></L>
<L>And Romede forþ bi Reson · Riht to þe kyng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS704"><HI REND="I">Romede</HI>] rombide T; rowned U. <HI REND="I">bi</HI>] wiþ THU; D <HI REND="I">omits. Riht</HI>] &amp; rauȝt H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>COrteisliche þe kyng · þenne com to Resoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS705"><HI REND="I">þenne—Resoun</HI>] þanne com in to resoun TU; welcomed resoun H.</NOTE></L>
<L>Bitwene himself and his sone · sette him on Benche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS706"><HI REND="I">Bitwene</HI>] And betwyn TD. <HI REND="I">him|self</HI>] hym U. <HI REND="I">on</HI>] a T. H <HI REND="I">omits this line</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000097.tif" N="45, A-text"/>
<L N="33">And wordeden a gret while · wysliche to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS707"><HI REND="I">wordeden</HI>] speken H. <HI REND="I">wysliche</HI>] wel wisly TU.</NOTE></L>
<L>Þene Pees com to parlement · and put vp a Bille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS708"><HI REND="I">Pees com</HI>] com pes THD. <HI REND="I">vp</HI>] forth U. <HI REND="I">Bille</HI>] bulle H.</NOTE></L>
<L>Hou þat Wrong aȝeyn his wille · his wyf hedde I-take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS709"><HI REND="I">his—I-take</HI>] hadde his wyf take THU; D <HI REND="I">omits</HI> hadde.</NOTE></L>
<L N="36">And [hou] he Rauischede Rose · Reynaldes lemmon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS710">V <HI REND="I">omits</HI> hou, <HI REND="I">but it is in</HI> THUD. <HI REND="I">lemmon</HI>] loue TUD; douȝter H.</NOTE></L>
<L>And Mergrete of hire Maydenhod · maugre hire chekes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS711"><HI REND="I">Mergrete</HI>] molde H.</NOTE></L>
<L>"Boþe my Gees and my Grys · [his] gadelynges fetten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS712">[<HI REND="I">his</HI>] V <HI REND="I">has</HI> þe, <HI REND="I">but this is in|ferior to</HI> his, <HI REND="I">which is in</HI> THUD. <HI REND="I">fetten</HI>] fecchen THU. <HI REND="I">gadelynges fet|ten</HI>] gadlyng fecches D.</NOTE></L>
<L>I dar not for dreede of hem · fihte ne chide.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS713"><HI REND="I">dar</HI>] durst H; þer D. <HI REND="I">dreede of</HI>] U <HI REND="I">omits;</HI> fer of TD.</NOTE></L>
<L N="40">He Borwede of me Bayȝard · and brouhte him neuer aȝeyn,</L>
<L>Ne no Ferþing him fore · for nouȝt þat I con plede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS714"><HI REND="I">Ferþing—fore</HI>] ferþing þerfore TD; ferthyngworth þerfore U; ferþing for hym H. <HI REND="I">nouȝt—plede</HI>] nouȝt I couþe plete T; ouȝt þat I cowde pleden H; ought I coude plete U; nouȝt y couþe plede D.</NOTE></L>
<L>He meynteneþ his Men · to Morþere myn owne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS715"><HI REND="I">to morþere</HI>] forto sle H. <HI REND="I">owne</HI>] hynen TD; hyne U.</NOTE></L>
<L>Forstalleþ my Feire · Fihteþ in my chepynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS716"><HI REND="I">Feire</HI>] feires HTD. <HI REND="I">chepynges</HI>] chepynge THUD.</NOTE></L>
<L>Brekeþ vp my Berne-dore · and bereþ awei my whete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS717"><HI REND="I">dore</HI>] dores HTUD.</NOTE></L>
<L N="45">And takeþ me bote a tayle · of Ten quarter oten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS718"><HI REND="I">bote</HI>] þen H. <HI REND="I">of ten</HI>] for ten TUD. <HI REND="I">oten</HI>] of otis T; otes U; ootis H; otys D.</NOTE></L>
<L>And ȝit he bat me þerto · and liȝþ be my Mayden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS719"><HI REND="I">bat</HI>] betiþ THUD.</NOTE></L>
<L>I nam not so hardi for him · vp for to loke."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS720">
<P><HI REND="I">vp for</HI>] vneþis H.</P>
<P>And I am not hardy vnneþe · on hym for to loke TD;</P>
<P>And I am noght so hardy · ones on hym to loke U.</P></NOTE></L>
<L>Þe kyng kneuh he seide sooþ · for Concience him tolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS721"><HI REND="I">þe—kneuh</HI>] þo kneuȝ þe kinge TU; That knewe þe kyng D. H <HI REND="I">has</HI>, þe king seide, þis is soþ · for conscience hit me tolde.</NOTE></L>
<L N="49">¶ Wrong was a-Fert þo · and Wisdam souhte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS722"><HI REND="I">a-fert</HI>] aferd THD; aferid U. <HI REND="I">souhte</HI>] he souȝte THD; bysoughte U.</NOTE></L>
<L>To Make his pees with pons · and proferde forþ Moneye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS723"><HI REND="I">pons</HI>] his panis T; penyes H; his pens U; his pans D. <HI REND="I">forþ Moneye</HI>] hym manye TD; manye U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000098.tif" N="46, A-text"/>
<L>And seide, "Hedde I loue of þe kyng · luite wolde I recche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS724">
<P>H <HI REND="I">omits</HI>. TUD <HI REND="I">read</HI>,</P>
<P>And seide, hadde I loue of my lord þe kinge · litil wolde I recche;</P>
<P><HI REND="I">but in</HI> UD <HI REND="I">the last half-verse is at the beginning of the next line; in</HI> V <HI REND="I">we should perhaps read</HI>, of my lord.</P></NOTE></L>
<L>Þauh pees and his pouwer · playneden on me euere!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS725">but pes wiþ his powere · play|ned on hym euere H. <HI REND="I">þauh</HI>] if U. <HI REND="I">on me</HI>] hem T; hym UD. D <HI REND="I">omits</HI> and his pouwer.</NOTE></L>
<L N="53">¶ Wisdam wente þo · and so dude Wit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS726"><HI REND="I">wente</HI>] wan to T; wan U; ran D. <HI REND="I">dude wit</HI>] dede wyt also TUD; dide hym witt H.</NOTE></L>
<L>And for wrong hedde I-do · so wikked a dede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS727"><HI REND="I">And for</HI>] For þat THUD. <HI REND="I">I-do</HI>] ywrouȝt H; wrouȝt TD; don U.</NOTE></L>
<L>And warnede wrong þo · with such a wys tale;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS728"><HI REND="I">þo</HI>] U <HI REND="I">omits. a wys tale</HI>] wyse talys D.</NOTE></L>
<L N="56">"Whose worcheþ bi wil · wraþþe makeþ ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS729"><HI REND="I">wraþþe makeþ</HI>] makiþ wraþþe H.</NOTE></L>
<L>I sigge hit bi þi-seluen · þou schalt hit sone fynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS730"><HI REND="I">I sigge</HI>] we say H. <HI REND="I">þi-seluen</HI>] my-self TUD.</NOTE></L>
<L>Bote ȝif Meede make hit · þi Mischef is vppe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS731"><HI REND="I">Bote—hit</HI>] But mede þi pees make U. <HI REND="I">þi</HI>] TD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>For boþe þi lyf and þi lond · liȝþ in þe kynges grace."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS732"><HI REND="I">lond</HI>] lyme H. <HI REND="I">liȝþ—kynges</HI>] liþ in his TD; liþ in here H; ben in his U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="60">Wro[n]g þenne vppon Wisdom · wepte to helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS733"><HI REND="I">Wrong</HI>] THUD. <HI REND="I">vppon</HI>] on TU. <HI REND="I">wepte</HI>] wepiþ TD. <HI REND="I">to helpe</HI>] to helpe hym at nede U; to hym helpe; hym to helpe T.</NOTE></L>
<L>Him for his handidandi · Rediliche he payede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS734">
<P>For of hise penys he proffride · handy dandy to paye T;</P>
<P>For right þer of is handy dandy payd U;</P>
<P>For of his handy-dandy payd (<HI REND="I">sic</HI>) D.</P></NOTE></L>
<L>Þene wisdam and wit · wente to-gedere,</L>
<L>And nomen Meede with hem · Merci to wynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS735"><HI REND="I">nomen</HI>] toke THD; token U.</NOTE></L>
<L N="64">¶ Pees putte forþ his hed · and his ponne blodi:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS736"><HI REND="I">ponne</HI>] panne TUDH<HI REND="sub">2</HI>; hode H. <HI REND="I">ponne blodi</HI>] blody panne U. (<HI REND="I">In</HI> D Blody <HI REND="I">begins the next line</HI>.)</NOTE></L>
<L>"Withouten gult, god wot · gat I þis scaþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS737"><HI REND="I">gat</HI>] hent H.</NOTE></L>
<L>¶ Concience and þe kyng · knewen þe soþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS738">U <HI REND="I">omits. Concience—kyng</HI>] þe king &amp; conscience H. <HI REND="I">knewen</HI>] kneuȝ wel TD.</NOTE></L>
<L>Wusten wel þat wrong · was a schrewe euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS739"><HI REND="I">Wusten</HI>] And wisten THUD.</NOTE></L>
<L N="68">¶ But wisdam and wit · weoren ȝeorne aboute faste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS740"><HI REND="I">weoren ȝeorne</HI>] were THUD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000099.tif" N="47, A-text"/>
<L>To ouercome þe kyng · with [catel] ȝif heo mihten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS741">[<HI REND="I">catel</HI> TUD] Meede VH.</NOTE></L>
<L>¶ Þe kyng swor þo bi crist · and bi his Coroune boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS742"><HI REND="I">þo</HI>] THUD <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>Þat wrong for his werkes · schulde wo þole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS743">TUD <HI REND="I">omit this line.</HI></NOTE></L>
<L>And Comaundede A Constable · to casten him in Irens.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS744">T <HI REND="I">omits this line;</HI> UD <HI REND="I">omit down to</HI> Constable.</NOTE></L>
<L N="73">"He ne schal þis seuen ȝer · seon his feet ones."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS745"><HI REND="I">ne schal</HI>] shal not H; shulde not T. to casten hym in yrens he schal þis vij ȝer sen his fet onys (!) U; D <HI REND="I">similar, but has</HI> he schal not.</NOTE></L>
<L>¶ "God wot," quaþ wisdam · "þat weore not þe beste;</L>
<L>And he amendes make · let Meynprise him haue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS746"><HI REND="I">And</HI>] ȝef H. <HI REND="I">make</HI>] mowe make TU; wol make H.</NOTE></L>
<L N="76">And beo borw of his bale · and buggen him bote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS747"><HI REND="I">born of</HI>] borugh for T; brouȝt of H; borw for U; borow for D. <HI REND="I">buggen</HI>] bringen T; bigge HU; beggyn D.</NOTE></L>
<L>And a-Menden his misdede · and euer-more þe bettre."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS748"><HI REND="I">And</HI>] TUD <HI REND="I">omit, his</HI>] þat UD; þat he T. <HI REND="I">þe</HI>] do þe U.</NOTE></L>
<L>¶ Wit a-Cordede herwith · and seide him þe same:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS749"><HI REND="I">him</HI>] TUD <HI REND="I">omit.</HI> D <HI REND="I">is corrupt.</HI></NOTE></L>
<L>"Hit is betere þat boote · Bale a-doun bringe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS750"><HI REND="I">Hit is betere</HI>] Betere is THUD.</NOTE></L>
<L N="80">Þen Bale be beten · and boote neuer þe better."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS751"><HI REND="I">beten</HI>] bote U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne Meede Meokede hire · And Merci bi-souhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS752"><HI REND="I">Meede Meokede</HI>] gan mede to meke TUD.</NOTE></L>
<L>And profrede pees a present · al of pure Red gold:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS753"><HI REND="I">pure Red</HI>] purid TH; pure U; pured D.</NOTE></L>
<L>"Haue þis of me," quod heo · "to Amende with þi scaþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS754"><HI REND="I">me</HI>] me, man TUD. <HI REND="I">with</HI>] TUD <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L N="84">For Ichul wage for wrong · he wol do so no more."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS755"><HI REND="I">Ichul</HI>] y wile T; y wol HU; I wyl D. <HI REND="I">wol</HI>] shal TUD.</NOTE></L>
<L>Pees þenne pitously · preyede þe kyng</L>
<L>To haue merci on þat Mon · þat mis-dude him ofte:</L>
<L>"For he haþ waget me a-mendes · as wisdam him tauhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS756"><HI REND="I">For—a-mendes</HI>] For he haþ wagid me wel TUD; For he hadde wagid hym wel H.</NOTE></L>
<L N="88">I Forȝiue him þat gult · with a good wille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS757"><HI REND="I">him—gult</HI>] þee þis gult quod pees H.</NOTE></L>
<L>So þat ȝe assented beo · I con no more sigge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS758"><HI REND="I">þat—beo</HI>] ȝe assente þerto TU; ȝe Assente D; þat ȝe assent, my lord H. <HI REND="I">no—sigge</HI>] sey no more TUD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000100.tif" N="48, A-text"/>
<L>For Meede haþ maad me amendes · I may no more aske."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS759">H <HI REND="I">omits this line. Meede</HI>] he U. <HI REND="I">me amendes</HI>] my mendis TD. <HI REND="I">aske</HI>] axen TU; axe D.</NOTE></L>
<L>¶ "Nay," quod þe kyng þo · "(so god ȝiue me blisse!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS760"><HI REND="I">god</HI>] crist U.</NOTE></L>
<L N="92">Wrong went not so awei · til ich wite more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS761"><HI REND="I">went</HI>] wendiþ THU; wendes D. <HI REND="I">til</HI>] er TU; or D.</NOTE></L>
<L>Lope he so lihtliche awei · lauȝwhen he wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS762">for yf he lept so liȝtly · he wolde vs alle scorn H. <HI REND="I">awei</HI>] U <HI REND="I">omits. lauȝwhen</HI>] lauȝen T; laghen U; lawhen D.</NOTE></L>
<L>And eft be þe baldore · forte beten myne [hynen;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS763"><HI REND="I">eft</HI>] ofte THUD. <HI REND="I">baldore</HI>] boldere HTD; baldere U. <HI REND="I">forte, &amp;c.</HI>] to bete my hynen TUD; to mysdo my puple H. V <HI REND="I">omits</HI> hynen</NOTE></L>
<L>Bote Reson haue reuþe of him · he resteþ in þe stokkes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS764"><HI REND="I">of</HI>] on TDHU. <HI REND="I">resteþ in þe</HI>] shal reste hym in þe TD; schal resten in U; shal into þe H.</NOTE></L>
<L N="96">Also longe as I lyue · bote more loue hit make."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS765"><HI REND="I">Also longe</HI>] As long TUD; be as longe H.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne summe Radde Reson · to haue reuþe of þat schrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS766"><HI REND="I">þenne</HI>] TD <HI REND="I">omit. summe</HI>] summe men TD; U <HI REND="I">omits. of</HI>] on THUD.</NOTE></L>
<L>And to Counseile þe kyng · and Concience boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS767"><HI REND="I">to counseile</HI>] þo conseilede U.</NOTE></L>
<L>Þat Meede moste be Meynpernour · Reson heo bi-souȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS768"><HI REND="I">heo bisouȝte</HI>] þei besouȝte TUD; þei preied H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="100">"Rede me not," quod Reson · "Reuþe to haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS769"><HI REND="I">Rede</HI>] Rediþ H. <HI REND="I">Reuþe</HI>] no reuþe TUD; reuþe for H.</NOTE></L>
<L>Til lordes, and ladies · louen alle treuþe,</L>
<L>And perneles porfyl · be put in heore whucche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS770"><HI REND="I">porfyl</HI>] purfile TH; purfil U; purfyl D. <HI REND="I">whucche</HI>] hucche TU; whicche H; huche D.</NOTE></L>
<L>Til children Chereschinge · be chastet wiþ ȝerdes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS771"><HI REND="I">children</HI>] childris T; childrens H; childrenes U. <HI REND="I">chereschinge</HI>] chiding H. <HI REND="I">chastet</HI>] chastid U; chasted D; chastisid TH.</NOTE></L>
<L N="104">Til harlotes holynesse · be holden for an hyne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS772"><HI REND="I">Til</HI>] And THUD. <HI REND="I">holynesse</HI>] harlotrie U. <HI REND="I">be—hyne</HI>] be preised ful hiȝe H (TUH<HI REND="sub">2</HI>D <HI REND="I">like</HI> V). <HI REND="I">an</HI>] any D.</NOTE></L>
<L>Til Clerkes and knihtes · ben Corteis of heore Mouþes,<MILESTONE N="397b:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS773"><HI REND="I">Clerkes—knihtes</HI>] kniȝtes &amp; clerkis H.</NOTE></L>
<L>And haten to don heor harlotrie · and vsun hit no more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS774"><HI REND="I">to don</HI>] TD <HI REND="I">omit. don</HI>] U <HI REND="I">omits. heor</HI>] H <HI REND="I">omits. and—more</HI>] oþer mouþe it with tungis T; &amp; no more it vsen H; or mouthe it hem|selue U; oþer hit mouþen D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000101.tif" N="49, A-text"/>
<L>Til prestes heore prechyng · preuen hit in hem-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS775">U <HI REND="I">omits the line. in</HI>] TH <HI REND="I">omit. preuen hit in</HI>] preued D.</NOTE></L>
<L N="108">And don hit in dede · to drawen vs to gode;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS776"><HI REND="I">vs—gode</HI>] men to goode H.</NOTE></L>
<L>Til seint Iame beo I-souht · þer I schal a-signe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS777">H <HI REND="I">omits these lines.</HI></NOTE></L>
<L>And no mon go to Galys · bote he go for euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS778"><HI REND="I">And</HI>] þat TUD. <HI REND="I">bote</HI>] but ȝif T; but yf D.</NOTE></L>
<L>And alle Rome Renners · for Robbeours of bi-ȝonde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS779"><HI REND="I">And</HI>] til H. <HI REND="I">alle</HI>] alle þe T. <HI REND="I">Robbeours</HI>] Robberis THUD.</NOTE></L>
<L>Bere no seluer ouer see · þat bereþ signe of þe kyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS780"><HI REND="I">bereþ—kyng</HI>] signe of kinge shewide T; coyn of kyng schewith U; syne of kyng schewith D.</NOTE></L>
<L>Nouþer Grotes ne gold I-graue · with þe kynges Coroune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS781">Neiþer grotis ne gold · ygraue wiþ kinges coyn TUD.</NOTE></L>
<L>Vppon Forfet of þat Fe · hose hit fynde at douere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS782"><HI REND="I">Vppon Forfet</HI>] For faytour D. <HI REND="I">þat</HI>] þe H. <HI REND="I">hose—douere</HI>] who fynt hym do euere TD; whoso fynt hit at douere H; who fynt hym diuerse U.</NOTE></L>
<L>Bote hit beo Marchaund oþur his men · or Messager with lettres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS783"><HI REND="I">Marchaund</HI>] messingere H. <HI REND="I">men</HI>] man TUD. <HI REND="I">Messager</HI>] mes|sangeris T. <HI REND="I">or—lettres</HI>] þat wiþ hym beriþ lettris H.</NOTE></L>
<L N="116">Or Prouisours or Preestes · þat Popes a-vaunset.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS784"><HI REND="I">Or—Preestes</HI>] oþer prestis oþer prouisours H; oþer prouisour or prest TUD. <HI REND="I">Popes avaunset</HI>] þe pope auaunciþ TUD; popis doþ auaunce H.</NOTE></L>
<L>¶ And ȝit (quod Reson) bi þe Roode · I schal no reuþe haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS785"><HI REND="I">ȝit</HI>] D <HI REND="I">omits. schal</HI>] wol U.</NOTE></L>
<L>While Meede haþ eny Maystrie · to Mooten in þis halle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS786"><HI REND="I">eny</HI>] þe TUD. <HI REND="I">Mooten</HI>] moten U; mo T; moo D.</NOTE></L>
<L>[Ac y mai schewe ȝow ensamples · y seie be myselue].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS787"><HI REND="I">From</HI> U. <HI REND="I">Also in</HI> T, <HI REND="I">which has</HI> Ac I may shewe ensaumplis · as I se forsoþe; D <HI REND="I">like</HI> T, <HI REND="I">but omits</HI> forsoþe. <HI REND="I">The line is not in</HI> V <HI REND="I">or</HI> H.</NOTE></L>
<L N="120">¶ For I sigge hit for my soule · And hit so weore<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS788">U <HI REND="I">omits down to</HI> soule. <HI REND="I">for—soule</HI>] be myself T; myself H.</NOTE></L>
<L>Þat Ich weore kyng with Croune · to kepen a Reame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS789"><HI REND="I">kyng—croune</HI>] a king crown|ed H. <HI REND="I">kepen</HI>] gouern H. UD <HI REND="I">mis|written, including part of l.</HI> 120.</NOTE></L>
<L>Scholde neuer wrong in þis world · þat Ich I-wite mihte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS790"><HI REND="I">neuer</HI>] no D. <HI REND="I">wrong</HI>] U <HI REND="I">omits. Iwite mihte</HI>] myȝte wete D.</NOTE></L>
<L>Ben vn-punissched beo my pouwer · for peril of my soule!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS791"><HI REND="I">beo</HI>] be U; by D; at THH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="124">Ne gete grace þorw ȝift · (so me [god] helpe!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS792"><HI REND="I">grace þorw</HI>] my grace by H; my grace þoruȝ T; my grace with UD. <HI REND="I">ȝift</HI>] giftes TD; ȝeftis H; ȝiftes U. [<HI REND="I">god</HI>] <HI REND="I">So in</HI> THUD; V <HI REND="I">has</HI> gold.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000102.tif" N="50, A-text"/>
<L>Ne for Meede haue Merci · but Mekenesse hit make.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS793">
<P>H <HI REND="I">varies, reading,</HI></P>
<P>for loke what þese wordis seyn · þat writen beþ in latyn.</P>
<P><HI REND="I">Meede</HI>] no mede TUD. <HI REND="I">make</HI>] made TUD.</P></NOTE></L>
<L>For <HI REND="I">nullum malum</HI> þe Mon mette · [with] <HI REND="I">inpunitum,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS794"><HI REND="I">In these lines</HI> H <HI REND="I">has only the</HI> Latin <HI REND="I">words.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS795">
<P>For <HI REND="I">nullum malum</HI> · he may mete with <HI REND="I">Inpunitum</HI> TD;</P>
<P>For <HI REND="I">nullum malum</HI> · <HI REND="I">inpunitum</HI> þe may mete with U. [<HI REND="I">with</HI> TUD] with-outen V.</P></NOTE></L>
<L>And bad <HI REND="I">nullum bonum</HI> · be <HI REND="I">irremuneratum.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS796"><HI REND="I">In these lines</HI> H <HI REND="I">has only the</HI> Latin <HI REND="I">words.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS797"><HI REND="I">bad</HI>] bad quod (!) D. <HI REND="I">be</HI>] TUD <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>Let þi Clerk, sire kyng · Construe þis in Englisch;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS798"><HI REND="I">Clerk</HI>] clerkis H; confessour TUD. <HI REND="I">þis in</HI>] it þe on TD; it þe in U.</NOTE></L>
<L N="129">And ȝif þou worchest hit in wit · Ich wedde boþe myn Eres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS799"><HI REND="I">worchest—wit</HI>] werche þis werk T; worche it in werk UD; werchest þer-after H. <HI REND="I">Ich wedde</HI>] y lay H. <HI REND="I">boþe</HI>] TD <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>Þat lawe schal ben a laborer · and leden a-feld dounge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS800"><HI REND="I">a-feld</HI>] to feld U; on felde D.</NOTE></L>
<L>And loue schal leden þi lond · as þe leof lykeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS801"><HI REND="I">þe leof</HI>] þe lefe T; þe best U; þy self H; þe lef D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Clerkes þat were confessours · Coupled hem to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS802"><HI REND="I">Clerkes—confessours</HI>] þo alle þe grete clerkis H.</NOTE></L>
<L>Forte Construe þis Clause · and distinkte hit after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS803"><HI REND="I">and—after</HI>] declynede fast TH<HI REND="sub">2</HI>; &amp; declyne aftir U; &amp; wite what it mened H; declyned it faste D.</NOTE></L>
<L>Whon Resun to þis Reynkes · Rehersede þeose wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS804"><HI REND="I">Whon—reynkes</HI>] Ac resoun amonge þise renkis T; Ac whan resoun among þe renges U; but when resoun among hem H; Ac resoun among þe reules had D.</NOTE></L>
<L>Nas non in þat Moot-halle · more ne lasse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS805"><HI REND="I">Nas non</HI>] þer nas no man TD; þer nas man HU. <HI REND="I">þat Moot-halle</HI>] þe court H.</NOTE></L>
<L N="136">Þat ne held Reson a Mayster þo · And Meede a muche wrecche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS806"><HI REND="I">þo</HI>] TUD <HI REND="I">omit. wrecche</HI>] shrewe H.</NOTE></L>
<L>Loue lette of Meede luite · and louh hire to scorn,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS807"><HI REND="I">Meede luite</HI>] hire liȝt TUD; hire liȝtly H.</NOTE></L>
<L>And seide hit so loude · þat soþnesse hit herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS808"><HI REND="I">seide</HI>] gredde U. <HI REND="I">so</HI>] to D.</NOTE></L>
<L>"Hose wilneþ hire to wyue · for weolþe of hire godes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS809"><HI REND="I">wyue</HI>] wyf H.</NOTE></L>
<L>Bote he beo A Cokewold I-kore · cut of boþe myn Eres!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS810"><HI REND="I">I-kore</HI>] ycald TU; ykyd H; I-callid H<HI REND="sub">2</HI>; called D. <HI REND="I">boþe myn eres</HI>] myne eeris H; my nose TUD.</NOTE></L>
<L N="141">¶ Was nouþer wisdam þo · ne witti his feere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS811"><HI REND="I">Was—þo</HI>] Warne wisdom þo TD; I warne þat wysdom H; Vnwar was wisdom U. <HI REND="I">witti</HI>] no wyt T; ynwit U. <HI REND="I">ne—feere</HI>] &amp; wyt his owne fere D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000103.tif" N="51, A-text"/>
<L>Þat couþe warpen a word · to with-siggen Reson;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS812">U <HI REND="I">omits this line. þat—warpen</HI>] ne couþe seie H; couþe nouȝt warpen TD. <HI REND="I">with-siggen</HI>] aȝen|seie H.</NOTE></L>
<L>Bote stareden for studiing · and stooden as Bestes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS813"><HI REND="I">stareden—studiing</HI>] stareden &amp; studeden H; staringe &amp; stodyenge TD; starende &amp; studiande U. <HI REND="I">and stooden</HI>] stoden TD; stode forþ U.</NOTE></L>
<L>¶ Þe kyng acordede, bi crist · to Resons Connynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS814"><HI REND="I">acordede</HI>] a-cord H. <HI REND="I">con|nynge</HI>] kunnyng H; sawis TUD.</NOTE></L>
<L>And rehersede þat Reson hedde · Rihtfoliche I-schewet:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS815"><HI REND="I">hedde</HI>] TD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="146">"Bote hit is hard, be myn hed · herto hit bringe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS816"><HI REND="I">hard</HI>] wel hard T; wol hard U; ful hard D. <HI REND="I">herto—bringe</HI>] herto to bringe it T; it þer to to brynge U · herto to brynge D.</NOTE></L>
<L>Al my lige leodes · to lede þus euene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS817">þat eny lyuyng men · shulde lede hem þus euen H. <HI REND="I">Al</HI>] And alle T. <HI REND="I">leodes</HI>] ledes TUD. <HI REND="I">þus</HI>] hem þus TUD.</NOTE></L>
<L N="148">¶ "Bi him þat rauhte on þe Roode," · quod Reson to þe kyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS818"><HI REND="I">rauhte</HI>] deiȝede T; rest hym H; deyde D.</NOTE></L>
<L>"Bote I Rule þus þi Reame · Rend out my Ribbes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS819"><HI REND="I">Bote</HI>] But ȝif TD. <HI REND="I">þi</HI>] ȝoure D. <HI REND="I">out</HI>] of U.</NOTE></L>
<L>Ȝif hit beo so þat Boxumnesse · beo at myn assent."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS820"><HI REND="I">so</HI>] TD <HI REND="I">omit. beo at</HI>] be of HUD.</NOTE></L>
<L>¶ "Ich assente," quod þe kyng · "bi seinte Marie mi ladi,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS821"><HI REND="I">quod þe kyng</HI>] H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="152">Beo my counseil I-come · of Clerkes and of Erles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS822"><HI REND="I">of erles</HI>] erlis T; of kniȝtis H.</NOTE></L>
<L>¶ Bote Rediliche Reson · þou Rydest not heonnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS823"><HI REND="I">Rydest, &amp;c</HI>.] shalt not wende henne T; schalt not riden henne U; shalt wende henne D (<HI REND="I">sic</HI>).</NOTE></L>
<L>For as longe as I liue · lette þe I nulle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS824">H <HI REND="I">varies, reading</HI> For into my deþday · we nele not depart. <HI REND="I">lette—nulle</HI>] loue þe I wile TUD.</NOTE></L>
<L>¶ "Icham Redi," quod Reson · "to Reste with þe euere;</L>
<L>So þat Concience beo vr counseiler · kepe I no betere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS825"><HI REND="I">þat</HI>] TUD <HI REND="I">omit. vr counseiler</HI>] of oure counseil HU; of ȝour counseil TD.</NOTE></L>
<L N="157">¶ "I graunte gladly," quod þe kyng · "God forbeode he fayle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS826"><HI REND="I">gladly</HI>] wel H; TUD <HI REND="I">omit. God—fayle</HI>] godis forbode he faille (failed U) TU; god forbede I fayle D.</NOTE></L>
<L>And also longe as I lyue · leue we to-gedere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS827"><HI REND="I">And also</HI>] As TUD; for as H. <HI REND="I">I</HI>] we H. <HI REND="I">leue</HI>] libbe TUH<HI REND="sub">2</HI>D; loue H.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="5"><PB REF="00000104.tif" N="52, A-text"/>
<HEAD>PASSUS V.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS828">Passus, &amp;c. <HI REND="I">In</HI> THUD.</NOTE>[<HI REND="I">Passus quintus de visione</HI>.]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞE kyng and his knihtes · to þe Churche wenten<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS829"><HI REND="I">his</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>To heere Matyns and Masse · and to þe Mete aftur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS830"><HI REND="I">to þe</HI>] sithe to U.</NOTE></L>
<L>Þenne Wakede I of my wink · me was wo with alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS831"><HI REND="I">wink</HI>] wynkyng TUH. <HI REND="I">me—wo</HI>] &amp; wo was TU; wo was me H. <HI REND="I">with alle</HI>] þerfore H.</NOTE></L>
<L N="4">Þat I nedde sadloker I-slept · and I-seȝe more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS832"><HI REND="I">nedde</HI>] ne hadde TU. <HI REND="I">sadloker I-slept</HI>] yslepe saddere TU. <HI REND="I">I-seȝe</HI>] yseyn TH; yseie U.</NOTE></L>
<L>Er I a Furlong hedde I-fare · A Feyntise me hente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS833"><HI REND="I">a—I-fare</HI>] hadde faren a fur|longe THU. <HI REND="I">A</HI>] swiche U; TH <HI REND="I">omit. Feyntise</HI>] fantesie U. <HI REND="I">hente</HI>] hadde T.</NOTE></L>
<L>Þat Forþer mihti not a-fote · for defaute of Sleep.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS834"><HI REND="I">Forþer—a</HI>] I ne miȝte ferþere a TU; ferþer ne miȝte y one H. <HI REND="I">sleep</HI>] slepynge TU.</NOTE></L>
<L>I sat Softeliche a-doun · and seide my beo-leeue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS835"><HI REND="I">a-doun</HI>] in my bedis T (<HI REND="I">wrongly; see l</HI>. 8).</NOTE></L>
<L N="8">And so I blaberde on my Beodes · þat brouhte me a-Slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS836"><HI REND="I">blaberde</HI>] babelide T; bablide U; blaberid H. <HI REND="I">þat</HI>] þei TU.</NOTE></L>
<L>Þen sauh I muche more · þen I beofore tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS837"><HI REND="I">sauh I</HI>] y sawe H. <HI REND="I">muche</HI>] meke T. <HI REND="I">tolde</HI>] shewid H.</NOTE></L>
<L>For I sauh þe Feld ful of Folk · þat ich of bi-fore schewede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS838">TH <HI REND="I">omit. For</HI>] U <HI REND="I">omits. of—schewede</HI>] byfore nempnyd U.</NOTE></L>
<L>And Concience with a Crois · com for to preche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS839"><HI REND="I">And</HI>] &amp; how H. <HI REND="I">com</HI>] bygan H.</NOTE></L>
<L N="12">¶ He preide þe peple · haue pite of hem-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS840"><HI REND="I">He</HI>] And TH. <HI REND="I">preide</HI>] prechide U <HI REND="I">haue</HI>] to haue U. <HI REND="I">of</HI>] on THU.</NOTE></L>
<L>And preuede þat þis pestilences · weore for puire synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS841"><HI REND="I">þis pestilences</HI>] þe pestilence H; þis pestilence U. <HI REND="I">weore</HI>] wern T; was HU.</NOTE></L>
<L>And þis souþ-Westerne wynt · on a Seterday at euen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS842"><HI REND="I">þis</HI>] þe THU. <HI REND="I">wynt</HI>] wynd TU. <HI REND="I">a</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000105.tif" N="53, A-text"/>
<L>Was a-perteliche for pruide · and for no poynt elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS843"><HI REND="I">pruide</HI>] synne U. <HI REND="I">no poynt</HI>] nothyng U.</NOTE></L>
<L N="16">¶ Piries and Plomtres · weore passchet to þe grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS844"><HI REND="I">Piries</HI>] peretrees H. <HI REND="I">Plomtres</HI>] plantes T. <HI REND="I">passchet</HI>] possid H; put TU. <HI REND="I">grounde</HI>] erþe TU.</NOTE></L>
<L>In ensaumple to Men · þat we scholde do þe bettre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS845"><HI REND="I">to men</HI>] sent god T; seith god U. <HI REND="I">þat we</HI>] thorn;at ȝe T; þat þei H; ȝe U.</NOTE></L>
<L>Beches and brode okes · weore blowen to þe eorþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS846"><HI REND="I">þe eorþe</HI>] grounde T; þe grounde U.</NOTE></L>
<L>And turned vpward þe tayl · In toknyng of drede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS847"><HI REND="I">vpward</HI>] vp U. <HI REND="I">þe tayl</HI>] here tail T; here tailes H.</NOTE></L>
<L N="20">Þat dedly Synne or domesday · schulde fordon hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS848"><HI REND="I">dedly synne</HI>] deth U. <HI REND="I">schulde</HI>] shal TU. <HI REND="I">hem alle</HI>] þe world H.</NOTE></L>
<L>¶ Of þis Matere I mihte · Momele ful longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS849"><HI REND="I">of—mihte</HI>] vpon þis ilke matere y H; Of þis matere myght y U. <HI REND="I">momele</HI>] mamele T; mamle U; momelid H. <HI REND="I">ful</HI>] wel TU.</NOTE></L>
<L>Bote I sigge as I sauh · (so me god helpe)!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS850"><HI REND="I">Bote-sigge</HI>] Ac I shal seiȝe TU; but y say H. <HI REND="I">sauh</HI>] saiȝ T; sauȝ H; seide U.</NOTE></L>
<L>How Concience with a Cros · Comsede to preche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS851"><HI REND="I">comsede</HI>] cumside T; bygan for H; com for U.</NOTE></L>
<L N="24">¶ He bad wastors go worche · what þei best couþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS852"><HI REND="I">He</HI>] &amp; H. <HI REND="I">wastors</HI>] wastour TU. <HI REND="I">þei</HI>] he TU.</NOTE></L>
<L>And wynne þat þei wasteden · with sum maner craft.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS853"><HI REND="I">þei wasteden</HI>] þei wasted H; he wastide TU; V <HI REND="I">has</HI> þei ne wasteden, <HI REND="I">but I propose to omit</HI> ne. <HI REND="I">maner</HI>] maner of T; kynne U.</NOTE></L>
<L>¶ He preiȝede Pernel · hire Porfil to leue,<MILESTONE N="397b:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS854"><HI REND="I">He</HI>] And TH. <HI REND="I">preiȝede</HI>] pre|chid U.</NOTE></L>
<L>And kepen hit in hire Cofre · for Catel at neode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS855"><HI REND="I">kepen</HI>] kepte T. <HI REND="I">cofre</HI>] whicche H. <HI REND="I">for—neode</HI>] lest rattis hit eten H.</NOTE></L>
<L N="28">Thomas he tauȝte · to take twey [staues],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS856">[<HI REND="I">staues</HI> THUH<HI REND="sub">2</HI>] V <HI REND="I">has</HI> stauenes; <HI REND="I">prob. from</HI> wyuene <HI REND="I">in l. below</HI>.</NOTE></L>
<L>And fette hom Felice · From wyuene pyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS857"><HI REND="I">hom Felice</HI>] felis his wyf T; home his wyf H. <HI REND="I">wyuene</HI>] heuene wyuene U, <HI REND="I">with stroke through</HI> heuene. <HI REND="I">See</HI> Critical Notes.</NOTE></L>
<L>¶ He warnede watte · his wyf was to blame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS858"><HI REND="I">watte</HI>] also watte H.</NOTE></L>
<L>Þat hire hed was worþ a Mark · and his hod worþ A Grote.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS859"><HI REND="I">worþ</HI> (2)] not worþ TH; not a U.</NOTE></L>
<L N="32">¶ He chargede Chapmen · to Chasten heore children;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS860"><HI REND="I">chasten</HI>] chastice TU.</NOTE></L>
<L>Let hem wonte non eiȝe · while þat þei ben ȝonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS861"><HI REND="I">Let</HI>] &amp; lete H. <HI REND="I">Let—eiȝe</HI>] let no wynnyng for-wanye hem T; let no welthe for-wany hem U. <HI REND="I">while þat</HI>] whiles þat U; whiles T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000106.tif" N="54, A-text"/>
<L>¶ He preyede Preestes · and Prelates to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS862"><HI REND="I">preyede</HI>] prechiþ T; prechide U. <HI REND="I">Preestes—prelates</HI>] prelatis &amp; prestis THU.</NOTE></L>
<L>Þat þei prechen þe peple · to preuen hit in hem-seluen—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS863"><HI REND="I">prechen</HI>] shulde preche H. <HI REND="I">to</HI>] &amp; THU. <HI REND="I">in</HI>] THU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="36">"And libben as ȝe lereþ vs · we wolen loue ow þe betere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS864"><HI REND="I">ȝe—vs</HI>] þei tauȝte hem H; ȝe lerne vs U. <HI REND="I">we wolen</HI>] þei wolde H; for we wol U. <HI REND="I">loue ow</HI>] leue ȝow T; loue hem H; loue ȝou U.</NOTE></L>
<L>¶ And Seþþe he Radde Religioun · þe Rule for to holde—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS865"><HI REND="I">þe—for</HI>] here reweles T; here rule HU. <HI REND="I">holde</HI>] kepe U.</NOTE></L>
<L>"Leste þe kyng and his Counseil · ȝor Comunes apeire,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS866"><HI REND="I">kyng and his</HI>] kyngis H. <HI REND="I">ȝor</HI>] here H. <HI REND="I">apeire</HI>] apeiriþ T; apeired H.</NOTE></L>
<L>And beo stiward in oure stude · til ȝe be stouwet betere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS867"><HI REND="I">beo</HI>] were H; be TU. <HI REND="I">in—stude</HI>] of ȝoure stede T; in ȝore stede U; in here stude H. <HI REND="I">til—betere</HI>] til ȝe be stewid betere T; til þei were amendid H; so þat ȝe cheue þe betere U.</NOTE></L>
<L>¶ And ȝe þat secheþ seynt Iame · and seintes at Roome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS868"><HI REND="I">at</HI>] in U.</NOTE></L>
<L N="41">Secheþ Seint Treuþe · for he may sauen ow alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS869"><HI REND="I">Secheþ</HI>] Sekiþ at hom T.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Qui cum patre et filio</HI> · feire mote you falle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS870"><HI REND="I">feire</HI>] þat faire UH. <HI REND="I">falle</HI>] be|falle TU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne Ron Repentaunce · and Rehersed þis teeme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS871"><HI REND="I">Ron</HI>] ran H; TU <HI REND="I">omit. and</HI>] TU <HI REND="I">omit. þis</HI>] his TU.</NOTE></L>
<L>And made William to weope · watur with his eȝen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS872"><HI REND="I">William</HI>] wil T; wille U. <HI REND="I">his</HI>] V <HI REND="I">has</HI> boþe his; <HI REND="I">but</HI> boþe <HI REND="I">is best omitted, as in</HI> THU.</NOTE></L>
<L N="45">Pernel proud-herte · platte hire to grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS873"><HI REND="I">grounde</HI>] þe erþe TU.</NOTE></L>
<L>And lay longe ar heo lokede · and to vr ladi criede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS874"><HI REND="I">to vr ladi</HI>] lord mercy THU.</NOTE></L>
<L>And beo-hiȝte to him · þat vs alle maade,</L>
<L>Heo wolde vn-souwen hire smok · and setten þer an here<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS875"><HI REND="I">wolde</HI>] shulde TU. <HI REND="I">smok</HI>] serke TU; shert H.</NOTE></L>
<L N="49">Forte fayten hire Flesch · þat Frele was to synne:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS876"><HI REND="I">Forte fayten</HI>] For to affaiten TH; To affayten U. <HI REND="I">frele</HI>] fers T; fresch HU.</NOTE></L>
<L>"Schal neuer liht herte me hente · bote holde me lowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS877"><HI REND="I">liht</HI>] heiȝ T; hye U. <HI REND="I">hente</HI>] hente, quoþ heo H.</NOTE></L>
<L>And suffre to beo mis-seid— · and so dude I neuere.</L>
<L N="52">And nou I con wel meke me · and Merci be-seche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS878"><HI REND="I">And—wel</HI>] But now wile I TU; Now wol y H. <HI REND="I">me</HI>] myself H.</NOTE></L>
<L>Of al þat Ichaue I-had · envye in myn herte."
</L>
<PB REF="00000107.tif" N="55, A-text"/>
<L>¶ Lechour seide "Allas!" · and to vr ladi criede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS879"><HI REND="I">Lechour</HI>] þe lechours H. <HI REND="I">to—criede</HI>] lord mercy bad H; on our lady cride U.</NOTE></L>
<L>To maken him han Merci · for his misdede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS880"><HI REND="I">As one line in</HI> H; <HI REND="I">so also we find</HI> To make mercy for his mysdede · betwyn god &amp; hym T; To make amendes for his mysdede · bytwene god &amp; hym U.</NOTE></L>
<L N="56">Bitwene god almihti · and his pore soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS881"><HI REND="I">As one line in</HI> H; <HI REND="I">so also we find</HI> To make mercy for his mysdede · betwyn god &amp; hym T; To make amendes for his mysdede · bytwene god &amp; hym U.</NOTE></L>
<L>Wiþ-þat he schulde þe seterday · seuen ȝer after<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS882"><HI REND="I">schulde</HI>] T <HI REND="I">omits. þe seterday</HI>] saterdayes U.</NOTE></L>
<L>Drinken bote with þe Doke · and [dynen] but ones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS883"><HI REND="I">Drinken</HI>] Schulde drinke T. <HI REND="I">doke</HI>] goos U. [<HI REND="I">dynen</HI>] dyne TU; eten VH.</NOTE></L>
<L>¶ Envye wiþ heui herte · asket aftur schrift,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS884"><HI REND="I">heui</HI>] hiȝe H.</NOTE></L>
<L N="60">And gretliche his gultus · bi-ginneþ to schewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS885"><HI REND="I">gretliche</HI>] carfulliche THU. <HI REND="I">gultus</HI>] cope T; coupe U. <HI REND="I">biginneþ</HI>] begynneþ he T; he gynneþ U.</NOTE></L>
<L>As pale as a pelet · In a palesye he seemede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS886"><HI REND="I">As</HI>] He was as TU. <HI REND="I">pelet</HI>] palet T; pelat U. <HI REND="I">As—pelet</HI>] þe pelour was pelled H. <HI REND="I">In a</HI>] &amp; on þe T; in þe H. <HI REND="I">In a palesye</HI>] &amp; peralatik U.</NOTE></L>
<L>I-cloþed in A Caurimauri · I couþe him not discreue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS887"><HI REND="I">I-cloþed</HI>] He was cloþid TU; cloþid H. <HI REND="I">caurimauri</HI>] caury maury T; cawrymawry H (<HI REND="I">which omits</HI> a); caurymawry U; caurimauri H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">couþe hym</HI>] can it T.</NOTE></L>
<L>[A kertil &amp; a courtepy · a knyf be his side;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS888"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> HUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="64">Of a Freris frokke · were þe fore sleuys].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS889"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> HUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS890"><HI REND="I">frokke</HI>] frogge U. <HI REND="I">þe fore</HI>] his two H; þe forme U.</NOTE></L>
<L>As a leek þat hedde I-leiȝen · longe In þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS891"><HI REND="I">As—þat</HI>] like as he H.</NOTE></L>
<L>So loked he with lene chekes; · lourede he foule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS892"><HI REND="I">lene</HI>] his lene H. <HI REND="I">lourede he</HI>] lourande T; lourynge U; lowring ful H. <HI REND="I">foule</HI>] lowe H.</NOTE></L>
<L>His Bodi was Bolled · for wraþþe he bot his lippes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS893"><HI REND="I">bolled</HI>] bolnid TU. <HI REND="I">he bot</HI>] þat he bot TU; he bote boþe H.</NOTE></L>
<L N="68">Wroþliche he wrong his fust · he þouȝte him a-wreke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS894"><HI REND="I">wrong</HI>] wroþ TU. <HI REND="I">he—awreke</HI>] to wreke hym he þouȝte TU; he þouȝte hym to wreke H</NOTE></L>
<L>Wiþ werkes or with Wordes · whon he seiȝ his tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS895"><HI REND="I">werkes—wordes</HI>] werkis &amp; wordis T; werk or wiþ word U. <HI REND="I">seiȝ</HI>] saiȝ T; sey U; sawe H.</NOTE></L>
<L>"Venim or vernisch · or vinegre, I trouwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS896"><HI REND="I">vernisch</HI>] verious T; vergeous U; verdegrese H.</NOTE></L>
<L>Walleþ in my wombe · or waxeþ, ich wene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS897"><HI REND="I">Walleþ</HI>] walewiþ T; walweþ U. <HI REND="I">wombe</HI>] wombe, quoþ he H. <HI REND="I">or waxeþ</HI>] &amp; waxiþ as TU.</NOTE></L>
<L N="72">I ne mihte mony day don · as a mon ouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS898"><HI REND="I">I—mony</HI>] I miȝte not many TU; I miȝt not many a H. <HI REND="I">ouhte</HI>] miȝte TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000108.tif" N="56, A-text"/>
<L>Such wynt in my wombe · waxeþ, er I dy[n]e.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS899"><HI REND="I">wynt</HI>] wynd TU. <HI REND="I">dy</HI>(<HI REND="I">n</HI>)<HI REND="I">e</HI>] dyne THUH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> dye, <HI REND="I">by mistake</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ichaue a neihȝebor me neih · I haue anuyȝed him ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS900"><HI REND="I">a neihȝebor</HI>] neȝeboris H. <HI REND="I">me neih</HI>] neiȝ me TU; many H. <HI REND="I">him</HI>] hem H.</NOTE></L>
<L>Ablamed him be-hynde his bak · to bringe him in dis|claundre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS901"><HI REND="I">After</HI> l. 74, H <HI REND="I">inserts l</HI>. 77, <HI REND="I">slightly varied. Ablamed</HI>] And blamide THU. <HI REND="I">him</HI>] hem H. <HI REND="I">his</HI>] here H. <HI REND="I">him</HI>] hem H. <HI REND="I">disclaundre</HI>] fame TU; defaut H.</NOTE></L>
<L N="76">And peired him bi my pouwer · I-punissched him ful ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS902"><HI REND="I">And—him</HI>] To apeire hym TU; to apeiren hem H. <HI REND="I">I-punissched, &amp;c.</HI>] I pursuide wel ofte T; y pursuyed ofte U; y preued ful oft H.</NOTE></L>
<L>Bi-lowen him to lordes · to make him leose Seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS903"><HI REND="I">Bilowen</HI>] And belowen T; And yley on U. <HI REND="I">make</HI>] don TU. H <HI REND="I">reads</HI>, &amp; eke y-bulled hem to þe lord to make hem lese siluer (<HI REND="I">see note to l</HI>. 75).</NOTE></L>
<L>I-don his Frendes ben his fon · with my false tonge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS904"><HI REND="I">I-don</HI>] And don TU. <HI REND="I">with my</HI>] þoruȝ my T; þurw his U. H <HI REND="I">reads</HI>, I made here frendis be here foon, &amp;c.</NOTE></L>
<L N="79">His grase and his good hap · greueþ me ful sore.</L>
<L>¶ Bitwene him and his Meyne · Ichaue I-Mad wraþþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS905">H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS906"><HI REND="I">I-mad</HI>] mad T; mad ofte U.</NOTE></L>
<L>Boþe his lyf and his leome · was lost þorw my tonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS907">H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS908"><HI REND="I">lyf—leome</HI>] lyme &amp; his life TU.</NOTE></L>
<L>Whon I mette him in þe Market · þat I most hate,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS909"><HI REND="I">whon</HI>] but when H. <HI REND="I">in þe</HI>] in a T; in U. <HI REND="I">hate</HI>] hatide THU.</NOTE></L>
<L>Ich heilede him as hendely · [as I his frend] weore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS910"><HI REND="I">heilede</HI>] hailside THUH<HI REND="sub">2</HI>. [<HI REND="I">as—frend</HI>] <HI REND="I">So in</HI> THU; V <HI REND="I">has</HI> his frend as I.</NOTE></L>
<L N="84">He is douȝtiore þen I · i dar non harm don him.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS911"><HI REND="I">He is</HI>] but he was H. <HI REND="I">i—him</HI>] y durst bede hym none harm H.</NOTE></L>
<L>Bote hedde I maystrie and miht · I Morþerde him for euere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS912"><HI REND="I">Bote—I</HI>] Ac hadde I TU; ȝif y had H. <HI REND="I">I morþerde</HI>] I wold murdre T; I wolde murthre U; y hadde maymed H.</NOTE></L>
<L>¶ Whon I come to þe churche · and knele bi-fore þe Roode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS913"><HI REND="I">and</HI>] to H. <HI REND="I">knele</HI>] knelide T. <HI REND="I">bifore</HI>] afore U; to TH.</NOTE></L>
<L>And scholde preiȝe for þe peple · as þe prest vs techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS914"><HI REND="I">And scholde</HI>] To THU. <HI REND="I">vs techiþ</HI>] techiþ T; me techith U; pre|chiþ H.</NOTE></L>
<L N="88">Þenne I crie vppon my knes · þat crist ȝiue hem serwe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS915">Aftir þanne I criȝe on my knes þat crist gyue hym sorewe T; Aftir þat I pray on my knees our lady ȝyue hym sorwe U; þenne bidde I wiþ my mouþ þat crist, &amp;c. H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000109.tif" N="57, A-text"/>
<L>Þat haþ I-bore a-wei my Bolle · and my brode schete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS916"><HI REND="I">haþ Ibore</HI>] bar THU. <HI REND="I">brode</HI>] broken TH.</NOTE></L>
<L>¶ From the Auter I turne · myn eiȝe, and bi-holde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS917">Fro þe auter myn eiȝe I turne &amp; beholde T; Fram þe auter I turne me, &amp; byholde heyne H.</NOTE></L>
<L>Hou heyne haþ a newe Cote · and his wyf anoþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS918">T <HI REND="I">one line</HI>, How heyne haþ a newe cote, I wysshe it were myn howne (howue?); U <HI REND="I">has two lines</HI>, How hayne haþ a newe cote, y wysche it were myn owen, And al þe wele þat he haþ greueth me wol sore, <HI REND="I">with which cf. l.</HI></NOTE></L>
<L N="92">¶ Þenne I wussche hit weore myn · and al þe web aftur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS919">T <HI REND="I">one line</HI>, How heyne haþ a newe cote, I wysshe it were myn howne (howue?); U <HI REND="I">has two lines</HI>, How hayne haþ a newe cote, y wysche it were myn owen, And al þe wele þat he haþ greueth me wol sore, <HI REND="I">with which cf. l.</HI></NOTE></L>
<L>Of his leosinge I lauhwe · hit likeþ me in myn herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS920"><HI REND="I">lauhwe</HI>] smyle U. <HI REND="I">hit—in</HI>] þerof in T; and þerof lawheþ U; it likeþ H.</NOTE></L>
<L>Ac for his wynnynge I wepe · and weile þe tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS921"><HI REND="I">heyne</HI>] he H. <HI REND="I">þe web</HI>] his wele H.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS922"><HI REND="I">Ac for</HI>] Ac of TU; &amp; for H.</NOTE></L>
<L N="95">¶ I deme men þat don ille · and ȝit I do wel worse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS923"><HI REND="I">þat—ille</HI>] þere þei don ille T; þer y do ille U; þei don yuel H. <HI REND="I">wel</HI>] THU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>For I wolde þat vch a wiht · in þis world were mi knaue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS924"><HI REND="I">vch—wiht</HI>] iche wiȝt TU; alle wiȝtes H. <HI REND="I">in—world</HI>] in world H; TU <HI REND="I">omit. knaue</HI>] knaues H.</NOTE></L>
<L>[And who-so haþ more þanne I · þat angriþ myn herte].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS925"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> HUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þus I liue loueles · lyk A luþer dogge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS926"><HI REND="I">lyk</HI>] as T. <HI REND="I">luþer</HI>] lyþer T; lither UH<HI REND="sub">2</HI>; leþer H.</NOTE></L>
<L>Þat al my breste Bolleþ · for bitter of my galle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS927"><HI REND="I">þat</HI>] And T. <HI REND="I">my—bolleþ</HI>] my brest bolniþ T; bolnyth my breste U.</NOTE></L>
<L N="100">May no Suger so swete · a-swagen hit vnneþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS928"><HI REND="I">This arrangement suits the alliteration, and occurs in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> May no suger so swete · dryue, &amp;c.; Ne no Diopendion · aswagen, &amp;c.; <HI REND="I">which</HI> H <HI REND="I">resembles</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS929"><HI REND="I">so swete</HI>] ne swet þinge THU. <HI REND="I">vnneþe</HI>] An vnche TU; vneþ H.</NOTE></L>
<L>Ne no Diopendion · dryue hit from myn herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS930"><HI REND="I">This arrangement suits the alliteration, and occurs in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> May no suger so swete · dryue, &amp;c.; Ne no Diopendion · aswagen, &amp;c.; <HI REND="I">which</HI> H <HI REND="I">resembles</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS931"><HI REND="I">Diopendion</HI>] dyapendyon TH; diapenydion UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Ȝif schri[f]t schulde hit þenne swopen out · a gret wonder hit were."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS932"><HI REND="I">schrift</HI>] THU; V <HI REND="I">has</HI> schrit. <HI REND="I">hit—out</HI>] it shop T; U (<HI REND="I">wrongly</HI>) <HI REND="I">omits;</HI> aswage it (<HI REND="I">cf. l.</HI> 100) H. <HI REND="I">a—were</HI>] a gret wondir T; it were a gret wondir U; wonder me þinkeþ H.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝus, rediliche," quod Repentaunce · and Radde him to goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS933"><HI REND="I">ȝus</HI>] ȝis TH; ȝys U. <HI REND="I">goode</HI>] þe best H.</NOTE></L>
<L N="104">"Serw for heore sunnes · saueþ men ful Monye."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS934"><HI REND="I">heore sunnes</HI>] synne TU. <HI REND="I">men ful</HI>] wel TU; ful H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000110.tif" N="58, A-text"/>
<L>¶ "Icham sori," quod Envye · "I ne am but seldene oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS935"><HI REND="I">ne am</HI>] nam H; am TU. <HI REND="I">seldene</HI>] selde TH; seldom U.</NOTE></L>
<L>And þat Makeþ me so mad · for I ne may me venge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS936"><HI REND="I">And</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne com Couetyse · I couþe him not discreue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS937"><HI REND="I">couþe</HI>] can THU. <HI REND="I">him</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="108">So hungri and so holewe · sire herui him loked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS938"><HI REND="I">hungri</HI>] hungrily T. <HI REND="I">so</HI>] TH <HI REND="I">omit. herui</HI>] heruy THU.</NOTE></L>
<L>He was bitel-brouwed · with twei blered eiȝen,<MILESTONE N="398a:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS939">He was bittirbrowid &amp; babirlippid boþe Wiþ two bleride eiȝen as a liþene purs lollide his chekis T; He was bitelbrowid &amp; babirlippid wiþ two brode iȝen And as a leþerne pors lollide his chekes H; He was babir|lippid and eek biterbrowed Wiþ two blerid eyȝen as a lethern purse U; (TU <HI REND="I">faulty</HI>)</NOTE></L>
<L>And lyk a leþerne pors · lullede his chekes;</L>
<L>¶ In A toren Tabart · of twelue Wynter Age;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS940"><HI REND="I">toren</HI>] broun H; tore U. <HI REND="I">age</HI>] old H.</NOTE></L>
<L N="112">But ȝif a lous couþe lepe · I con hit not I-leue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS941"><HI REND="I">ȝif</HI>] U <HI REND="I">om. con</HI>] may THU. <HI REND="I">I-leue</HI>] yleue H; leue T; trowe U.</NOTE></L>
<L>Heo scholde wandre on þat walk · hit was so þred-bare.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS942"><HI REND="I">Heo</HI>] he T; how heo H; þat he ne U. <HI REND="I">wandre—walk</HI>] wandre on þat walsshe scarlet T; walke on þat wede H; slideren þeron U. <HI REND="I">hit—so</HI>] so was it T; so was U.</NOTE></L>
<L>¶ "Ichaue ben Couetous," quod þis Caityf · "I be|knowe hit heere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS943"><HI REND="I">Two lines in</HI> U, <HI REND="I">viz</HI>. I haue louyd couetise al my lif tyme, I knowe it here byfore crist &amp; his clene modir; T <HI REND="I">has</HI>, I haue ylouid coueitise, quaþ he, al my lif tyme, <HI REND="I">and also</HI> I knowe hire <HI REND="I">at begin. of l</HI>. 115; H <HI REND="I">and</HI> V <HI REND="I">shew the true old form</HI>.</NOTE></L>
<L>For sum tyme I Seruede · Simme atte noke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS944"><HI REND="I">simme</HI>] symoun H. <HI REND="I">atte</HI>] at þe THU.</NOTE></L>
<L N="116">And was his pliht prentys · his profyt to loke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS945">H <HI REND="I">omits. pliht prentys</HI>] pren|tis ypliȝt T; prentis aplight U.</NOTE></L>
<L>¶ Furst I leornede to Lyȝe · A lessun or tweyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS946"><HI REND="I">lessun or</HI>] lef oþer T; leef oþer U.</NOTE></L>
<L>And wikkedliche for to weie · was myn oþer lessun.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS947"><HI REND="I">weie</HI>] wynne U. <HI REND="I">was—lessun</HI>] was my ferste lesson TU; certis was þe þridde H.</NOTE></L>
<L>¶ To Winchestre and to Wych · Ich wente to þe Feire<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS948"><HI REND="I">Wych</HI>] wy TU; wellis H.</NOTE></L>
<L>With mony maner marchaundise · as my mayster hihte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS949"><HI REND="I">hihte</HI>] me hiȝte T; me bad H; me tauȝte U.</NOTE></L>
<L N="121">Bote nedde þe grace of gyle · I-gon a-mong my ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS950"><HI REND="I">Bote nedde</HI>] Ne hadde TU.</NOTE></L>
<L>Hit hedde ben vn-sold þis seuen ȝer · so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS951"><HI REND="I">ben—ȝer</HI>] ofte be vnsold H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000111.tif" N="59, A-text"/>
<L>¶ Þenne I drouȝ me a-mong þis drapers · my Donet to leorne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS952"><HI REND="I">among þis</HI>] among T; among þese H; to U. <HI REND="I">leorne</HI>] lere TU.</NOTE></L>
<L>To drawe þe lyste wel along · þe lengore hit semede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS953"><HI REND="I">lyste wel</HI>] list TH; lysour U. <HI REND="I">semede</HI>] semyth U.</NOTE></L>
<L N="125">Among þis Riche Rayes · lernde I a Lessun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS954"><HI REND="I">þis</HI>] þe THU. <HI REND="I">lernde I</HI>] I rendrit TU.</NOTE></L>
<L>Brochede hem with a pak-neelde · and pletede hem to|gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS955"><HI REND="I">Brochede</HI>] Prochid U. <HI REND="I">pak|neelde</HI>] pacneld H; pakke nedle TU. <HI REND="I">pletede</HI>] pleit T.</NOTE></L>
<L>Putte hem in a pressour · and pinnede hem þer-Inne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS956"><HI REND="I">pressour</HI>] presse H. <HI REND="I">pinnede</HI>] peyned H.</NOTE></L>
<L N="128">Til ten ȝerdes oþer twelue · tolden out þrettene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS957">U <HI REND="I">omits. out</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And my Wyfat Westmunstre · þat Wollene cloþ made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS958"><HI REND="I">And — þat</HI>] my wyf was a wynstere &amp; T; my wif was a breu|stere &amp; U.</NOTE></L>
<L>Spak to þe spinsters · for to spinne hit softe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS959"><HI REND="I">Spak</HI>] And spake TU. <HI REND="I">spin|sters</HI>] spynstere TU.</NOTE></L>
<L>Þe pound þat heo peysede [by] · peisede a quartrun more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS960"><HI REND="I">þe</HI>] two H. <HI REND="I">peysede</HI>] weid by TU; VH <HI REND="I">omit</HI> by. <HI REND="I">peisede</HI>] was U; weied H.</NOTE></L>
<L N="132">Þen myn Auncel dude · whon I weyede treuþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS961"><HI REND="I">myn—dude</HI>] any aunsel dede T; ony almesdede (!) U. <HI REND="I">whon I</HI>] &amp; I T; whan sche U.</NOTE></L>
<L>¶ I Bouhte hire Barly · heo breuh hit to sulle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS962"><HI REND="I">hire</HI>] hire also H.</NOTE></L>
<L>Peni Ale and piriwhit · heo pourede to-gedere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS963"><HI REND="I">piriwhit</HI>] pile-whey T; pile|whew U; pilwhay H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>For laborers and louh folk · þat liuen be hem-seluen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS964"><HI REND="I">and louh</HI>] &amp; louȝ T; &amp; lewid H; for loþ U. <HI REND="I">liuen</HI>] lay T</NOTE></L>
<L N="136">¶ Þe Beste in þe Bed-chaumbre · lay bi þe wowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS965"><HI REND="I">þe</HI>] my TU. <HI REND="I">Bed</HI>] H <HI REND="I">om. lay—wowe</HI>] lith by þe wowes U.</NOTE></L>
<L>Hose Bummede þerof · Bouȝte hit þer-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS966"><HI REND="I">Bummede</HI>] dronke H. <HI REND="I">Bouȝte</HI>] he bouȝt U; shulde bye H.</NOTE></L>
<L>A Galoun for a Grote · God wot, no lasse,</L>
<L>Whon hit com in Cuppemel; · such craftes me vsede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS967"><HI REND="I">com</HI>] comeþ HU. <HI REND="I">cuppemel</HI>] cop-mele H; cuppemale U. <HI REND="I">such—vsede</HI>] þat craft my wyf vside TU; such crafte heo vsiþ H.</NOTE></L>
<L N="140">¶ Rose þe Regratour · Is hire rihte name;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS968"><HI REND="I">Is</HI>] was TH.</NOTE></L>
<L>Heo haþ holden hoxterye · þis Elleuene wynter.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS969"><HI REND="I">Hoxterye</HI>] osterye U. <HI REND="I">þis elleuene</HI>] elleuene T; all þis xxxti H.</NOTE></L>
<L>¶ Bote I swere nou [soþely] · þat sunne wol I lete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS970"><HI REND="I">I—soþely</HI>] now I swere soþely H. [<HI REND="I">soþely</HI> HTU] V (<HI REND="I">wrongly</HI>) <HI REND="I">omits. wol—lete</HI>] wole I leue H; shal I lete TU</NOTE>
</L>
<PB REF="00000112.tif" N="60, A-text"/>
<L>And neuere wikkedliche weye · ne fals chaffare vsen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS971"><HI REND="I">And</HI>] Ne TU. <HI REND="I">wikkedliche weye</HI>] wickedly forto weye H; wynne wykkidly U. <HI REND="I">fals</HI>] wykkide T; no U. <HI REND="I">vseu</HI>] make TU.</NOTE></L>
<L N="144">Bote weende to Walsyngham · and my wyf alse,</L>
<L>And bidde þe Rode of Bromholm · bringe me out of dette."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS972"><HI REND="I">bringe me</HI>] to brynge vs U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>NOu ginneþ þe Gloton · for to go to schrifte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS973"><HI REND="I">þe</HI>] TU <HI REND="I">om. go to</HI>] T <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And carieþ him to chircheward · his schrift forte telle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS974"><HI REND="I">carieþ</HI>] cariede TU; wendiþ H. <HI REND="I">schrift</HI>] synnes T; synne U. <HI REND="I">telle</HI>] shewe THU.</NOTE></L>
<L N="148">Þenne Betun þe Breustere · bad him gode morwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS975"><HI REND="I">þenne Betun</HI>] And Betoun TU; bele H. <HI REND="I">bad him</HI>] þer bad he T; þere bad him U; þen bade hym H.</NOTE></L>
<L>And seþþen heo asked of him · "Whoder þat he wolde?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS976"><HI REND="I">seþþen</HI>] THU <HI REND="I">om. whoder þat</HI>] wheþer þat H; whidirward TU.</NOTE></L>
<L>¶ "To holi chirche," quod he · "for to here Masse</L>
<L>And seþþen I-chule ben I-schriuen · and sunge no more."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS977"><HI REND="I">Ichule</HI>] I wile THU. <HI REND="I">sunge</HI>] synne THU.</NOTE></L>
<L N="152">¶ "Ichaue good ale, gossib," quod heo · "gloten, woltou asaye?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS978"><HI REND="I">gossib</HI>] U <HI REND="I">om. gloten</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"Hastou ouȝt I þi pors," quod he · "eny hote spices?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS979"><HI REND="I">I þi pors</HI>] in þy pors H; U <HI REND="I">omits. ouȝt — pors</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, glotun, gossip," quod heo · "god wot, ful goode;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS980"><HI REND="I">ȝe</HI>] ȝhe H; ȝa TU. <HI REND="I">quod heo</HI>] U <HI REND="I">om. ful goode</HI>] wel hote TU. H <HI REND="I">reads</HI>, ȝhe, god wot, quod heo, ful hote I haue.</NOTE></L>
<L N="155">I haue peper and piane · and a pound of garlek,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS981"><HI REND="I">I haue</HI>] H <HI REND="I">om. piane</HI>] peynye T; pianye HU. <HI REND="I">pound—garlek</HI>] pomgarnade (!) H.</NOTE></L>
<L>A Ferþing-worþ of Fenel-seed · for þis Fastyng dayes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS982"><HI REND="I">Ferþingworþ</HI>] pound T. <HI REND="I">Fenel seed</HI>] felkene sedis T; fenkil seed U. <HI REND="I">þis</HI>] þese H; TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þene geþ Gloton in · and grete oþus after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS983"><HI REND="I">geþ</HI>] goþ TH; gooþ (<HI REND="I">sic</HI>) U.</NOTE></L>
<L>Sesse þe souters wyf · sat on þe Benche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS984"><HI REND="I">Sesse</HI>] Cisse T; Cesse U; Symme H. <HI REND="I">Souters wyf</HI>] soutere TH; soustere U.</NOTE></L>
<L>Watte þe warinar · and his wyf boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS985"><HI REND="I">warinar</HI>] waffrer TU. <HI REND="I">boþe</HI>] after H.</NOTE></L>
<L N="160">Tomkyn þe Tinkere · and tweyne of his knaues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS986"><HI REND="I">Tomkyn</HI>] Symme T; Thomme U. <HI REND="I">tweyne</HI>] two HU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000113.tif" N="61, A-text"/>
<L>Hikke þe hakeney mon · and hogge þe neldere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS987"><HI REND="I">hakeney mon</HI>] hakeneman U. <HI REND="I">hogge—neldere</HI>] hobbe þe neldere H; hogge þe myllere T; hobbe þe mylner U.</NOTE></L>
<L>Clarisse of Cokkes lone · and þe Clerk of þe churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS988"><HI REND="I">Clarisse</HI>] Claris T; Clares U; Clarice H. <HI REND="I">lone</HI>] lane TU. <HI REND="I">churche</HI>] werkis H.</NOTE></L>
<L>Sire Pers of pridye · and pernel of Flaundres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS989">TU <HI REND="I">omit</HI>. H <HI REND="I">reads</HI>, Sire peris of pryde, pernel of flaundris.</NOTE></L>
<L N="164">Dauwe þe disschere · and a doseyn oþere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS990"><HI REND="I">disschere</HI>] dykere TU.</NOTE></L>
<L>[A] Ribibor, [a] Ratoner · a Rakere of chepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS991">[A] <HI REND="I">so in</HI> TU. [<HI REND="I">a</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TU; V <HI REND="I">reads</HI>, And Ribibor þe R.; H <HI REND="I">reads</HI>, Robyn þe r. <HI REND="I">a Rakere</HI>] &amp; a rakiere T; a rakiere H.</NOTE></L>
<L>A Ropere, a Redyng-kyng · and Rose þe disschere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS992"><HI REND="I">a</HI>] &amp; a H. <HI REND="I">disschere</HI>] ribbere H.</NOTE></L>
<L>Godfrei of Garlesschire · and Griffin þe walsche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS993">TU <HI REND="I">omit. Garlesschire</HI>] garle|kiþe H. <HI REND="I">Griffin</HI>] gruffiþ H.</NOTE></L>
<L N="168">And of vp-holders an hep · erly bi þe morwe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS994"><HI REND="I">And of</HI>] And HU; Of T. <HI REND="I">an hep</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Ȝiue þe gloton with good wille · good ale to honsel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS995"><HI REND="I">ȝiue þe</HI>] ȝeue T; Gaf U. <HI REND="I">good wille</HI>] glad chiere TU. <HI REND="I">honsel</HI>] hansele T; drinke HU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne Clement þe Cobelere · caste of his cloke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS996"><HI REND="I">þenne</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And atte newe Feire · he leyde hire to sulle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS997"><HI REND="I">atte</HI>] at þe THU. <HI REND="I">he—hire</HI>] nempnide it TU. <HI REND="I">sulle</HI>] selle TU.</NOTE></L>
<L N="172">And Hikke þe Ostiler · hutte his hod aftur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS998"><HI REND="I">And</HI>] THU <HI REND="I">omit. hutte</HI>] hitte TU; cast H.</NOTE></L>
<L>And bad bette þe Bocher · ben on his bi-syde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS999"><HI REND="I">bad</HI>] U <HI REND="I">omits. bi-syde</HI>] side THU.</NOTE></L>
<L>Þer weore chapmen I-chose · þe chaffare to preise;</L>
<L>Hose hedde þe hod · schulde haue Amendes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1000"><HI REND="I">Hose</HI>] þat who so U. <HI REND="I">A|mendes</HI>] amendis of þe cloke TU.</NOTE></L>
<L N="176">Þei Risen vp Raply · and Rouneden to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1001"><HI REND="I">þei—vp</HI>] þo risen þei vp T. <HI REND="I">Raply</HI>] in a rape T; in rape U. <HI REND="I">rouneden</HI>] rombeden T.</NOTE></L>
<L>And preiseden be peniworþus · and parteden bi hem|seluen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1002">H <HI REND="I">omits. and parteden</HI>] apertly TU.</NOTE></L>
<L>Þer weoren oþes an hep · hose þat hit herde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1003"><HI REND="I">an</HI>] on an U. <HI REND="I">hose—herde</HI>] þanne þei ne couþe T; þei couthe not ȝit iugge U; ouer þe ware H.</NOTE></L>
<L>Þei couþe not bi heore concience · a-corde to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1004"><HI REND="I">þei—heore</HI>] Be here T; þei couþe not by H; Ne by here clene U.</NOTE></L>
<L N="180">Til Robyn þe Ropere · weore Rad forte a-ryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1005"><HI REND="I">weore</HI>] was THU. <HI REND="I">forte aryse</HI>] to arisen TH; vp to rise U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000114.tif" N="62, A-text"/>
<L>And nempned for a noumpere · þat no de-bat neore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1006"><HI REND="I">nempned</HI>] nempnide hym T. <HI REND="I">And—for</HI>] þei named hym H. <HI REND="I">neore</HI>] nere T; were HU.</NOTE></L>
<L>[for he schulde preise þe penyworþes · as hym good þouȝt.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1007"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne Hikke þe Ostiler · hedde þe cloke,</L>
<L>In Couenaunt þat Clement · schulde þe Cuppe fulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1008"><HI REND="I">clement</HI>] clement þe coupere T. <HI REND="I">schulde—fulle</HI>] shulde felle þe cuppe T; þe cuppe schulde fille U.</NOTE></L>
<L N="185">And habbe hikkes hod þe ostiler . and hold him wel I|seruet;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1009">
<P><HI REND="I">wel</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>. H <HI REND="I">reads</HI>,</P>
<P>And klement hadde hickis hood · &amp; held hym wel apaied.</P></NOTE></L>
<L>And he þat repenteþ Raþest · schulde arysen aftur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1010"><HI REND="I">And he þat</HI>] And whoso TU; whoso H. <HI REND="I">repenteþ Raþest</HI>] repentid hym raþest H; repentist raþere U. <HI REND="I">aftur</HI>] afore U.</NOTE></L>
<L>And greten Sir gloten · with a galun of ale.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1011"><HI REND="I">of</HI>] TH <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="188">¶ Þer was lauȝwhing and lotering · and "let go þe cuppe;"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1012"><HI REND="I">lauȝwhing—lotering</HI>] myche lauȝhing H; lawhynge &amp; lurkynge U; lauȝinge and lourynge TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Bargeyns and Beuerages · bi-gonne to aryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1013"><HI REND="I">Beuerages</HI>] beuerechis TU. <HI REND="I">to aryse</HI>] for to arise T; þo to rise H; to rise U.</NOTE></L>
<L>And seeten so til Euensong · And songen sum while,<MILESTONE N="398a:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1014"><HI REND="I">Euensong</HI>] mydnyȝt H.</NOTE></L>
<L>Til Gloten hedde I-gloupet · A Galoun and a gille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1015"><HI REND="I">Igloupet</HI>] ygloppid H; y|gulpid T; y-golped U.</NOTE></L>
<L N="192">He pissede a potel · In a <HI REND="I">pater-noster</HI> while,</L>
<L>And Bleuh þe Ronde Ruwet · atte Rugge-bones ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1016"><HI REND="I">Ruwet</HI>] rewet H; ryuet TU.</NOTE></L>
<L>Þat alle þat herde þe horn · heolden heore neose after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1017"><HI REND="I">herde þe</HI>] herden þat THU.</NOTE></L>
<L>And weschte þat hit weore I-wipet · with a wesp of Firsen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1018">
<P><HI REND="I">The readings are</HI>,</P>
<P>And wisshide it hadde be wexid · wiþ a wysp of firsen T;</P>
<P>And wyȝschid it hadde be waxed · wiþ a wips of ferse H;</P>
<P>And wysschide it hadde waxid · wiþ a wyspe of fyre (!) U.</P></NOTE></L>
<L N="196">¶ He hedde no strengþe to stonde · til he his staf hedde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1019"><HI REND="I">til</HI>] er T.</NOTE></L>
<L>Þenne gon he for to go · lyk A gleo-monnes bicche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1020">
<P><HI REND="I">þenne—go</HI>] þen bygan he to go H; &amp; þan gan he go U. <HI REND="I">lyk</HI>] as H.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">In</HI> T ll. 197, 198 <HI REND="I">are mixed up, thus:—</HI></P>
<P>And þanne gan he to go sum tyme asid &amp; sum tyme arere.</P></NOTE>
</L>
<PB REF="00000115.tif" N="63, A-text"/>
<L>Sum tyme asyde · and sum tyme arere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1021"><HI REND="I">asyde</HI>] auaunt H.</NOTE></L>
<L>As hose leiþ lynes · to [lacche] wiþ Foules.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1022"><HI REND="I">leiþ</HI>] leide TU. [<HI REND="I">lacche</HI>] <HI REND="I">So in</HI> TU; VH <HI REND="I">have the mis-reading</HI> cacche. <HI REND="I">wiþ Foules</HI>] wiþ larkes T; wiþ briddis H; wilde foules U.</NOTE></L>
<L>¶ Whon he drouh to þe dore · þen dimmede his eiȝen,</L>
<L>He þrompelde atte þrexwolde · and þreuh to þe grounde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1023"><HI REND="I">He—atte</HI>] He stumblide on þe TU; he stumblid to þe H. <HI REND="I">þrexwolde</HI>] þresshewold T; þreschfold H; throsch|fold U. <HI REND="I">þreuh</HI>] fel TH; stey U. <HI REND="I">grounde</HI>] erþe TU.</NOTE></L>
<L N="202">[Clement þe coblere · cauȝte glotoun by þe mydle,</L>
<L>And for to lyfte hym aloft · leide hym on his knees;</L>
<L>And glotoun was a gret cherl · and grym in þe lyftynge,</L>
<L N="205">And cowhede vp a cawdel · in clementis lappe,</L>
<L>Þat þe hungriest hound · of hertforde schire</L>
<L>Ne durst lape of þat laueyne · so vnloveli it smakith].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1024"><HI REND="I">In</HI> U <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L N="208">Þat with al þe wo of þis world · his wyf and his wenche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1025"><HI REND="I">þat</HI>] U <HI REND="I">omits. þis</HI>] þe TH.</NOTE></L>
<L>Beeren him hom to his bed · and brouhten him þer|Inne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1026"><HI REND="I">hom</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And after al þis surfet · an Accesse he hedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1027"><HI REND="I">accesse</HI>] axesse TH; accidie U.</NOTE></L>
<L>Þat he slepte Seturday and Sonenday · til sonne wente to reste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1028"><HI REND="I">wente</HI>] ȝede TU.</NOTE></L>
<L N="212">¶ Þenne he wakede of his wynk · and wypede his eiȝen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1029"><HI REND="I">he—wynk</HI>] wakide he of his wynkynge THU.</NOTE></L>
<L>Þe furste word þat he spac [was] · "wher is þe Cuppe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1030"><HI REND="I">word</HI>] word was H. <HI REND="I">spac</HI>] spak was T; spak, what U. [<HI REND="I">was</HI> TH] V <HI REND="I">omits. cuppe</HI>] bolle TU.</NOTE></L>
<L>His wyf warnede him þo · of wikkednesse and of sinne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1031"><HI REND="I">warnede—þo</HI>] blamide hym þanne THU. <HI REND="I">&amp; of</HI>] of H; &amp; TU.</NOTE></L>
<L>Þenne was he a-schomed, þat schrewe · and schraped his eren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1032"><HI REND="I">he—schrewe</HI>] þat schrewe as|shamide THU. <HI REND="I">schraped</HI>] robbed H.</NOTE></L>
<L>And gon to grede grimliche · and gret deol to make<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1033"><HI REND="I">gon—grimliche</HI>] gan grete grymly T; gan to grete grymly U; bygan to be sory H. <HI REND="I">to make</HI>] made TU.</NOTE></L>
<L N="217">For his wikkede lyf · þat he I-liued hedde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1034"><HI REND="I">his</HI>] þe HU. <HI REND="I">wikkede</HI>] liþer TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000116.tif" N="64, A-text"/></LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"FOr hungur oþer for Furst · I make myn A-vou,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1035">
<P><HI REND="I">The readings are</HI>,</P>
<P>And auowide to faste · for any hungir or þrist T;</P>
<P>þo to fast he made a uow · for hunger or for þurst H;</P>
<P>And avowed to faste · for hungir or for þriste U.</P></NOTE></L>
<L>Schal neuer [fysch] on Frydai · defyen in my mawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1036">V <HI REND="I">omits</HI> fysch; <HI REND="I">but it is in</HI> HTU. <HI REND="I">After</HI> Frydai H <HI REND="I">inserts</HI> quod he. <HI REND="I">mawe</HI>] wombe T.</NOTE></L>
<L N="220">Er Abstinence myn Aunte · haue I-ȝiue me leue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1037"><HI REND="I">Er—aunte</HI>] er into tyme þat abstinence H.</NOTE></L>
<L>And ȝit Ichaue I-hated hire · al my lyf tyme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1038"><HI REND="I">I-hated hire</HI>] hire hatid H.</NOTE></L>
<L>¶ Sleuþe for serwe · fel doun I-swowene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1039"><HI REND="I">Sleuþe</HI>] þo sleuþe H. <HI REND="I">Iswowene</HI>] a swowe TH; aswoune U.</NOTE></L>
<L>Til <HI REND="I">vigilate</HI> þe veil · fette water at his eiȝen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1040">
<P><HI REND="I">þe veil</HI>] þer while T; U <HI REND="I">omits. fette</HI>] wol fecche U. <HI REND="I">at</HI>] to TU.</P>
<P>OBS. H <HI REND="I">makes two lines of this, thus:</HI>—</P>
<P>til he woke &amp; wept · water wiþ his iȝen,</P>
<P>&amp; <HI REND="I">vigilate</HI> þe wakere · warned him þo.</P></NOTE></L>
<L N="224">And flatte on his face · and faste on him criȝede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1041"><HI REND="I">And flatte</HI>] heo flat H; And flattide it T.</NOTE></L>
<L>And seide, "war þe for wonhope · þat Wol þe bi-traye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1042"><HI REND="I">war þe for</HI>] þat H. <HI REND="I">þat—þe</HI>] wile þe T; wolde hym H; he wil þe U.</NOTE></L>
<L>¶ 'Icham sori for my sunnes' · sei to þi-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1043">U <HI REND="I">omits this line</HI>.</NOTE></L>
<L>And bet þi-self on þe Breste · and bidde god of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1044"><HI REND="I">þe</HI>] þy H. <HI REND="I">god</HI>] hym TU.</NOTE></L>
<L>For nis no gult her so gret · his Merci nis wel more."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1045">U <HI REND="I">omits. For</HI>] þer H. <HI REND="I">her</HI>] H <HI REND="I">omits. his</HI>] þat H. <HI REND="I">his—more</HI>] þat his goodnesse nis more T.</NOTE></L>
<L N="229">¶ Þenne sat sleuþe vp · and sikede sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1046"><HI REND="I">sikede sore</HI>] seide to hymsiluen H; seynide hym faste TU.</NOTE></L>
<L>And made a-vou bi-fore god · for his foule sleuþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1047"><HI REND="I">bifore</HI>] tofore T; to H; to verrey U. <HI REND="I">foule</HI>] wicked H.</NOTE></L>
<L>"Schal no sonenday þis seuen ȝer · (bote seknesse hit make),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1048"><HI REND="I">þis</HI>] be þis TU. <HI REND="I">ȝer</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="232">Þat I ne schal do me ar day · to þe d[e]ore churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1049"><HI REND="I">do me ar</HI>] euery H. <HI REND="I">to—deore</HI>] to the dere T; rise erly to H; to þe parische U.</NOTE></L>
<L>And here Matins and Masse · as I a Monk were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1050"><HI REND="I">Matins—Masse</HI>] masse &amp; matynes TH. <HI REND="I">as—Monk</HI>] a monk as I H.</NOTE></L>
<L>¶ Schal non ale after mete · holde me þennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1051"><HI REND="I">non ale</HI>] no riot H.</NOTE></L>
<L>Til ichaue Euensong herd · I beo-hote to þe Rode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1052"><HI REND="I">beohote to</HI>] behote TU; swere by H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000117.tif" N="65, A-text"/>
<L>And ȝit I-chulle ȝelden aȝeyn · ȝif I so muche haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1053"><HI REND="I">Ichulle ȝelden</HI>] wile I ȝelde T; y wold ȝelde H; y wol ȝelde U.</NOTE></L>
<L N="237">Al þat I wikkedliche won · seþþe I wit hade.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1054"><HI REND="I">Al</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And þauh my lyflode lakke · letten I nulle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1055"><HI REND="I">And þauh</HI>] þeiȝ T. <HI REND="I">my—lakke</HI>] lyflode me faile U. <HI REND="I">nulle</HI>] ne wolle U.</NOTE></L>
<L>Þat vche mon schal habben his · er ich henne wende:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1056"><HI REND="I">vche</HI>] euery HU; iche A T.</NOTE></L>
<L N="240">And with þe Residue and þe remenaunt · (bi þe Rode of Chester!)</L>
<L>I schal seche seynt Treuþe · er I seo Rome!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1057"><HI REND="I">seynt</HI>] TU <HI REND="I">omit. seo</HI>] seke T; se H; see U.</NOTE></L>
<L>¶ Robert ȝe Robbour · on <HI REND="I">Reddite</HI> he lokede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1058"><HI REND="I">on—he</HI>] rufulliche H. <HI REND="I">he</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And for þer nas not Wher-with · he wepte ful sore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1059"><HI REND="I">And—wherwith</HI>] for þat he was wicked H. <HI REND="I">ful</HI>] swiþe THU.</NOTE></L>
<L N="244">But ȝit þe sunfol schrewe · seide to him-seluen:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1060"><HI REND="I">But ȝit</HI>] And ȝet TU; But H.</NOTE></L>
<L>"Crist, þat vppon Caluarie · on þe Cros diȝedest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1061"><HI REND="I">vppon</HI>] on THU. <HI REND="I">on</HI>] vpon TH. <HI REND="I">cros</HI>] rode T. <HI REND="I">diȝedest</HI>] deide HU.</NOTE></L>
<L>Þo Dismas my broþer · bi-souȝte þe of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1062"><HI REND="I">þe</HI>] hym U.</NOTE></L>
<L>And heddest Merci of þat mon · for <HI REND="I">Memento</HI> sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1063"><HI REND="I">And</HI>] And þou TU; as þou H. <HI REND="I">of</HI>] on THU. <HI REND="I">memento</HI>] memen|to-is TH.</NOTE></L>
<L>Þi wille worþ vppon me · as Ich haue wel deseruet<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1064"><HI REND="I">worþ</HI>] werche TU. <HI REND="I">as</HI>] for H. <HI REND="I">wel</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="249">To haue helle for euere · ȝif þat hope neore.</L>
<L>So rewe on me, Robert · þat no Red haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1065"><HI REND="I">me</HI>] þis TU. <HI REND="I">no Red haue</HI>] red non ne hauiþ T; no reed ne haue H; reed non haueþ U.</NOTE></L>
<L>Ne neuere weene to wynne · for Craft þat I knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1066"><HI REND="I">weene</HI>] weniþ TU. <HI REND="I">for—knowe</HI>·] wiþ craft þat he knowiþ TU.</NOTE></L>
<L N="252">Bote for þi muchel Merci · mitigacion I be-seche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1067"><HI REND="I">muchel</HI>] grete U. H <HI REND="I">reads</HI>, bote for þi mytigacion · mercy y by-seche.</NOTE></L>
<L>Dampne me not on domes day · for I dude so ille."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1068">H <HI REND="I">omits these lines</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1069"><HI REND="I">on</HI>] at TU. <HI REND="I">for</HI>] for þat TU.</NOTE></L>
<L>¶ Ak what fel of þis Feloun · I con not feire schewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1070">H <HI REND="I">omits these lines</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1071"><HI REND="I">fel</HI>] befel TU.</NOTE></L>
<L>But wel Ich wot he wepte faste · watur with his eiȝen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1072"><HI REND="I">But</HI>] THU <HI REND="I">omit. faste</HI>] H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="256">And knouhlechede his gult · to Crist ȝit eft-sones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1073"><HI REND="I">to—ȝit</HI>] þerto H; ȝit U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000118.tif" N="66, A-text"/>
<L>Þat <HI REND="I">Penitencia</HI> is [pike · he] schulde polissche newe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1074">
<P>V <HI REND="I">reads</HI>, þat Penitencia is prest · schulde polissche him newe.</P>
<P><HI REND="I">But this is probably wrong; cf</HI>.</P>
<P>þat penitencia his pike · he shulde pulsshe newe T;</P>
<P>þat penaunce his piked staf · shulde be polischid al new H;</P>
<P>þat penitencia his pyke · schulde pulsche newe U.</P></NOTE></L>
<L>And lepe with him ouerlond · al his lyf tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1075"><HI REND="I">leep</HI>] go H.</NOTE></L>
<L>For he haþ leiȝen bi <HI REND="I">latro</HI> · lucifers brother.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1076"><HI REND="I">haþ leiȝen</HI>] hadde leiȝe TU; hadde leyn H. <HI REND="I">brother</HI>] hyne T; Aunte U.</NOTE></L>
<L N="260">¶ A þousent of Men þo · þrongen to-geders,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1077"><HI REND="I">A</HI>] And T. <HI REND="I">of—þo</HI>] of men T; men H; men &amp; mo þo U. <HI REND="I">þrongen</HI>] þe wronge (!) T.</NOTE></L>
<L>Weopyng and weylyng · for heore wikkede dedes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1078"><HI REND="I">weylyng</HI>] wringing H. <HI REND="I">heore—dedes</HI>] here mysdedis H.</NOTE></L>
<L>Criȝinge vpward to Crist · and to his clene moder<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1079"><HI REND="I">Criȝinge</HI>] Criede T; Cryden U. <HI REND="I">clene</HI>] dere T.</NOTE></L>
<L>To haue grace to seche seint treuþe · god lene þei so mote!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1080"><HI REND="I">seint</HI>] THU <HI REND="I">omit. god—mote</HI>] god lene þat hy moten T; so god lene þat þei mote U.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="6"><PB REF="00000119.tif" N="67, A-text"/>
<HEAD>PASSUS VI.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1081"><HI REND="I">Title from</HI> T; <HI REND="I">also called</HI> Passus Sextus <HI REND="I">in</HI> HUD.</NOTE>[<HI REND="I">Passus Sextus de visione, vt prius</HI>.]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>[NOw riden þis folk · &amp; walken on fote<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1082"><HI REND="I">These two lines are in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>to seche þat seint · in selcouþe londis].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1083"><HI REND="I">These two lines are in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>BOte þer were fewe men so wys · þat couþe þe wei þider,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1084"><HI REND="I">were</HI>] was T. <HI REND="I">men</HI>] U <HI REND="I">omits. þat—þider</HI>] þat þei þider couþe T; þe wey þider coude U; þat þe wey couþen H.</NOTE></L>
<L>BOte bustelyng forþ as bestes · ouer valeyes and hulles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1085"><HI REND="I">bustelyng</HI>] blustrid T; blustren U; bolstride H. <HI REND="I">forþ as</HI>] as blynd H. <HI REND="I">and</HI>] or U.</NOTE></L>
<L N="5">[for while þei wente here owen wille · þei wente alle amys].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1086"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>Til [hit] was late and longe · þat þei a Leod metten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1087">(<HI REND="I">hit</HI>) <HI REND="I">was</HI>] <HI REND="I">So in</HI> H; TU <HI REND="I">omit;</HI> V <HI REND="I">omits</HI> hit. <HI REND="I">leod</HI>] lede TU; man H.</NOTE></L>
<L>Apparayled as a Palmere · In pilgrimes wedes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1088"><HI REND="I">Palmere</HI>] paynym TU. <HI REND="I">wedes</HI>] wyse THU.</NOTE></L>
<L N="8">He bar a bordun I-bounde · wiþ a brod lyste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1089">He bar a burdoun in his hond · bounde wiþ a lyste H.</NOTE></L>
<L>In A weþe-bondes wyse · I-wriþen aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1090">U <HI REND="I">omits. weþebondes</HI>] wode|byndes H; way wendis T. <HI REND="I">Iwriþen</HI>] he bond hym T.</NOTE></L>
<L>A Bagge and a Bolle · he bar bi his syde;</L>
<L>An hundred of ampolles · on his hat seeten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1091">
<P><HI REND="I">seeten</HI>] seten THU.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">In this l.</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">has</HI> apples (!) <HI REND="I">for</HI> ampolles.</P></NOTE></L>
<L N="12">Signes of Synay · and Schelles of Galys;</L>
<L>Moni Cros on his cloke · and keiȝes of Rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1092"><HI REND="I">Moni cros on</HI>] And many crouch in T; &amp; many crosses on H; And many a cros on U.</NOTE></L>
<L>And þe vernicle bi-fore · for men schulde him knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1093"><HI REND="I">bifore</HI>] to-fore H; hym by|forn U. <HI REND="I">hym knowe</HI>] y-knowe H; knowe T</NOTE>
</L>
<PB REF="00000120.tif" N="68, A-text"/>
<L>And seo be his signes · whom he souht hedde.<MILESTONE N="398b:1" UNIT="folio"/></L>
<L N="16">¶ Þis Folk fraynede him feire · from whenne þat he coome?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1094">
<P><HI REND="I">Expanded in</HI> U <HI REND="I">into two lines;</HI></P>
<P>þis folk frayneth him faire · for hym þat hym made,</P>
<P>Fro whennes þat be come · &amp; whiderward he schulde. <HI REND="I">from whenne</HI>] whenis T.</P></NOTE></L>
<L>"From Synay," he seide, · "and from the Sepulcre;</L>
<L>From Bethleem and Babiloyne · I haue ben in boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1095">at bedlem &amp; at babilon · haue y ben also H. <HI REND="I">From—Babiloyne</HI>] At bedlem (bethlem U) at babiloyne TU.</NOTE></L>
<L>In Ynde and in Assye · and in mony oþer places.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1096"><HI REND="I">In—Assye</HI>] In Armonye, in Alisaundre THU. <HI REND="I">and</HI>] TU <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="20">Ȝe mouwe seo be my Signes · þat sitteþ on myn hat,</L>
<L>Þat I haue walked ful wyde · In weete and in druye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1097"><HI REND="I">ful</HI>] wel T; U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And souht goode seyntes · for my soule hele."</L>
<L>¶ "Knowest þou ouht A Corseynt · Men calleþ Seynt Treuþe?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1098"><HI REND="I">ouht—corseynt</HI>] ouȝt a cor|seint, quod þei TU; a seint, quoþ þei H. <HI REND="I">Men—seynt</HI>] þat men callen THU.</NOTE></L>
<L N="24">Const þou wissen vs þe wey · wher þat he dwelleþ?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1099"><HI REND="I">wissen</HI>] teche H. <HI REND="I">he</HI>] wy T. <HI REND="I">dwelleþ</HI>] walkeþ H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Nay, so God glade me!" · seide þe gome þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1100"><HI REND="I">God—me</HI>] god mote me helpe T; god me helpe H; me god helpe U. <HI REND="I">gome</HI>] man T; pilgrym H.</NOTE></L>
<L>"Sauh I neuere Palmere · with pyk ne with schrippe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1101"><HI REND="I">Sauh I</HI>] I sauȝ TH. <HI REND="I">pyk—schrippe</HI>] scrip ne wiþ pyk H.</NOTE></L>
<L>Such a seint seche · bote now in þis place."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1102"><HI REND="I">Such—seche</HI>] Axen aftir hym TU; aske after seint treuþe H. <HI REND="I">bote</HI>] er T; eer þan U.</NOTE></L>
<L>"Peter!" quod a Plouȝ-Mon · and putte forþ his hed,</L>
<L>"I knowe him as kuyndeliche · as Clerk doþ his bokes;</L>
<L N="30">Clene Concience and wit · [kende] me to his place,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1103"><HI REND="I">Clene</HI>] kynde H. <HI REND="I">and wit</HI>] H <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">kende</HI>] <HI REND="I">So in</HI> TU; VH <HI REND="I">read</HI> tauȝte. <HI REND="I">to</HI>] riȝt to H.</NOTE></L>
<L>And dude enseure me seþþe · to serue him for euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1104"><HI REND="I">enseure—seþþe</HI>] me to sure hym TU; me assure H.</NOTE></L>
<L>¶ Boþe to sowen and to setten · while I swynke mihte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1105"><HI REND="I">to—setten</HI>] sowe his seed T; now and sithe U.</NOTE></L>
<L N="33">I haue ben his felawe · þis fiftene wynter;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1106"><HI REND="I">felawe</HI>] folowere TU; holdere H. <HI REND="I">þis fiftene</HI>] al þis fourty TU.</NOTE></L>
<L>Boþe I-sowed his seed · and suwed his beestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1107"><HI REND="I">suwed</HI>] kepid U; folewid H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000121.tif" N="69, A-text"/>
<L>And eke I-kept his Corn · I-caried hit to house,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1108"><HI REND="I">eke</HI>] TH <HI REND="I">omit. I-caried</HI>] &amp; cariede THU.</NOTE></L>
<L N="36">I-dyket and I-doluen · I-don what he hihte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1109">I haue dichid &amp; doluen · &amp; do what he bad H. <HI REND="I">Idon</HI>] and do THU.</NOTE></L>
<L>With-Innen and withouten · I-wayted his profyt;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1110"><HI REND="I">I-wayted</HI>] waytide T; to wayten U.</NOTE></L>
<L>Þer nis no laborer in þis leod · þat he loueþ more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1111"><HI REND="I">nis</HI>] is H. <HI REND="I">laborer</HI>] laboure H. <HI REND="I">þis leod</HI>] his lordsshipe TU; lordschip H. <HI REND="I">he loueþ more</HI>] he louiþ betere T; hym likeþ betere U.</NOTE></L>
<L>For þauh I Sigge hit my-self · I serue him to paye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1112"><HI REND="I">paye</HI>] plese U.</NOTE></L>
<L>¶ I haue myn hure of him wel · and oþerwhile more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1113"><HI REND="I">I</HI>] And T. <HI REND="I">wel</HI>] TH <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="41">He is þe presteste payere · þat poré men habbeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1114"><HI REND="I">presteste</HI>] rediest H. <HI REND="I">habbeþ</HI>] knowen TU; knowiþ H.</NOTE></L>
<L>He with-halt non hyne his huire · þat he hit naþ at euen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1115"><HI REND="I">with-halt</HI>] ne halt TU. <HI REND="I">hit naþ</HI>] ne haþ it TU. H <HI REND="I">reads</HI>, he with-holdiþ no mannys huyre · he paieþ hem at euen.</NOTE></L>
<L>He is as louh as A lomb · louelich of speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1116"><HI REND="I">louelich</HI>] &amp; loueliche TU.</NOTE></L>
<L N="44">And ȝif ȝe wolleþ I-wite · wher þat he dwelleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1117"><HI REND="I">And ȝif</HI>] ȝif þat H. <HI REND="I">ȝe—I|wite</HI>] þat ȝe wille wite U. <HI REND="I">he</HI>] wy T.</NOTE></L>
<L>I wol wissen ow þe wey · hom to his place."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1118">
<P>I shal wisse ȝow wel · þe riȝt way to his place T;</P>
<P>I shal teche ȝou ful riȝt · home to his house H;</P>
<P>I schal wisse ȝow þe wey · right to his place U.</P></NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"YE, leue pers," quod þis palmers · and profreden him huire.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1119"><HI REND="I">þis palmers</HI>] þe pilgrimes THU.</NOTE></L>
<L>"Nai, bi þe peril of my soule," quod pers · and bigon to swere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1120"><HI REND="I">Nai</HI>] H <HI REND="I">om. pers</HI>] he H. <HI REND="I">bigon to</HI>] gan to T; gan for to U; fast he dide H.</NOTE></L>
<L>"I nolde fonge a ferþing · for seynt Thomas schrine!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1121"><HI REND="I">fonge</HI>] take H.</NOTE></L>
<L N="49">Treuþe wolde loue me þe lasse · a gret while after!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1122"><HI REND="I">Treuþe</HI>] For treuþe TU. <HI REND="I">lasse</HI>] wers THU. <HI REND="I">a—after</HI>] a longe time aftir TU; a gret while here after H.</NOTE></L>
<L>¶ Bote ȝe þat wendeþ to him · þis is þe wei þider:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1123"><HI REND="I">wendeþ—him</HI>] wilneþ to wende TU; wole to hym wende H.</NOTE></L>
<L>Ȝe mote go þorw mekenesse · boþe Mon and wyf,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1124"><HI REND="I">mon—wyf</HI>] men &amp; wyues TU. OBS. 52—Pass. VII. 1. 2. MS. H <HI REND="I">has here lost a folio; the rest of the Passus is collated with</HI> D.</NOTE></L>
<L>Til ȝe come in-to Concience · þat crist knowe þe soþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1125"><HI REND="I">knowe</HI>] wyte TUD.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000122.tif" N="70, A-text"/>
<L N="53">Þat ȝe loueþ him leuere · þen þe lyf in oure hertes,</L>
<L>And þenne oure neihebors next · In none wyse apeire<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1126"><HI REND="I">apeire</HI>] apeiriþ T; to apeire UD.</NOTE></L>
<L>Oþerweys þen þou woldest · men wrouȝten to þi-seluen.</L>
<L>¶ So Bouweþ forþ bi a brok · beo-boxum-of-speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1127"><HI REND="I">So bouweþ</HI>] And so bouȝ T; And so boweþ U; And so bowe D. <HI REND="I">brok</HI>] banke T.</NOTE></L>
<L N="57">[Forþ til ȝe fynde a forde · ȝour-fadres-honoureth];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1128"><HI REND="I">From</HI> U; <HI REND="I">also in</HI> TD. <HI REND="I">Forþ til</HI>] For to T; For D.</NOTE></L>
<L>Wadeþ in þat water · wasscheþ ow wel þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1129"><HI REND="I">Wadiþ</HI>] Wades U. <HI REND="I">wassheþ—þere</HI>] &amp; wassche ȝou þerynne U.</NOTE></L>
<L>And ȝe schul lepe þe lihtloker · al oure lyf tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1130"><HI REND="I">lihtloker</HI>] liȝtliere T.</NOTE></L>
<L N="60">¶ Sone schaltou þenne I-seo · swere-not-but-þou-haue neode|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1131"><HI REND="I">Sone—Iseo</HI>] So shalt þou se TD; So schul ȝe se U. <HI REND="I">þou haue</HI>] it be for TUD. <HI REND="I">þe</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And-nomeliche-In-Idel- · þe-nome-of-God-Almihti.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1132"><HI REND="I">In Idel</HI>] an ydel T; on ydel D; on þe ydel U. <HI REND="I">þe nome</HI>] name U</NOTE></L>
<L>¶ Þenne schul ȝe come bi a Croft · but cum ȝe not þer|Inne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1133"><HI REND="I">schul ȝe</HI>] shalt þou TD. <HI REND="I">but—ȝe</HI>] ac come þou T; but come D; cometh U.</NOTE></L>
<L>Þe Croft hette coueyte-not- · Mennes-catel-ne-heore|wyues|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1134"><HI REND="I">þe</HI>] þat T. <HI REND="I">hette</HI>] hattiþ T; hatte U; hiȝte D.</NOTE></L>
<L N="64">Ne-non-of-heore-seruauns- · þat-nuyȝen-hem-mihte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1135"><HI REND="I">nuyȝen</HI>] noiȝe T; noye UD.</NOTE></L>
<L>Loke þou breke no Bouȝ þere · but ȝif hit beo þin owne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1136"><HI REND="I">Bouȝ</HI>] bowis TUD. <HI REND="I">ȝif hit</HI>] it TD; þei U. <HI REND="I">þin</HI>] ȝour U.</NOTE></L>
<L>¶ Twei stokkes þer stondeþ · but stunt þou not þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1137"><HI REND="I">stunt þou</HI>] stynte þou TD; stynte ȝe U.</NOTE></L>
<L>Þei hetten, Sle-not, ne-stel-not · stryk forþ bi hem boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1138"><HI REND="I">hetten—not</HI>] hote stele nouȝt ne sle nouȝt TUD. <HI REND="I">stryk—hem</HI>] but strike forþ by UT.</NOTE></L>
<L N="68">Lef hem on þi luft half · loke hem not aftur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1139"><HI REND="I">þi</HI>] þe U. <HI REND="I">luft</HI>] left TUD. <HI REND="I">loke—aftur</HI>] &amp; loke nouȝt þere-aftir TUD.</NOTE></L>
<L>And hold wel þin haly-day · euere til euen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1140">U <HI REND="I">omits. euer til</HI>] heiȝ til þe T; eyliche to D.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne schaltou Blenchen at a brok · ber-no-fals|witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1141"><HI REND="I">blenchen at</HI>] see blenche U. <HI REND="I">brok</HI>] bourne T; bak U; berwe D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000123.tif" N="71, A-text"/>
<L>He is frettet with-Innen with Floreyns · and oþes wel monye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1142"><HI REND="I">frettet withinnen</HI>] frettid in T; frethid yn U; fryþed in D. <HI REND="I">with floreyns</HI>] white floures (!) D. <HI REND="I">oþes wel</HI>] oþere flouris TD; oþere feeȝ U.</NOTE></L>
<L>Loke þou plokke no plonte þer · for peril of þi soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1143"><HI REND="I">Loke</HI>] And loke TD. <HI REND="I">plonte</HI>] plantis TUD.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne schaltou [se] sei-soþ- · so-hit-beo-to-done|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1144"><HI REND="I">þenne</HI>] And þanne TD. [<HI REND="I">se</HI>] <HI REND="I">in</HI> UD <HI REND="I">only, yet required. sei</HI>] D <HI REND="I">omits. so hit</HI>] V <HI REND="I">has</HI> so þat hit; <HI REND="I">but</HI> þat <HI REND="I">is best omitted, as in</HI> TUD.</NOTE></L>
<L N="74">And-loke-þat-þou-lyȝe-not- · for-no-monnes-bidyng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1145"><HI REND="I">And loke</HI>] loke TD.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne schaltou come to a Court · Cleer as þe Sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1146"><HI REND="I">cleer</HI>] as clere U; as chere D.</NOTE></L>
<L N="76">Þe Mot is of Merci · þe maner al abouten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1147"><HI REND="I">mot</HI>] moot U; mote D.</NOTE></L>
<L>And alle þe walles beþ of wit · to holde wil þeroute;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1148"><HI REND="I">wil</HI>] wel U.</NOTE></L>
<L>Þe Carnels beþ of Cristendam · þe kuynde to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1149"><HI REND="I">carnels</HI>] kirnelis TU; cornels D. <HI REND="I">þe</HI>] þat TD.</NOTE></L>
<L>Brutaget with þe bileeue · wher-þorw we moten beo sauet.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1150"><HI REND="I">Brutaget</HI>] And boterasid TD; And briteschid U. <HI REND="I">þe</HI>] TUD <HI REND="I">om. wherþorw—beo</HI>] oþer þou worst not T; or elles þou best noght U; so elles þou worst nouȝt D.</NOTE></L>
<L>Alle þe houses beoþ I-hulet · Halles and Chaumbres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1151"><HI REND="I">þe</HI>] U <HI REND="I">om. Ihulet</HI>] helid TUD. <HI REND="I">halles</HI>] halle U.</NOTE></L>
<L>Wiþ no led bote with loue- · as-Breþeren-of-o-wombe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1152"><HI REND="I">with loue</HI>] loue &amp; louȝnesse TD; al wiþ loue U.</NOTE></L>
<L>¶ Þe Tour þer treuþe is Inne · I-set Is aboue þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1153"><HI REND="I">is inne</HI>] is hymselfe TD; him|selue is U. <HI REND="I">Iset—aboue</HI>] is vp to TUD.</NOTE></L>
<L>He may do with þe day-sterre · what him deore lykeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1154"><HI REND="I">him deore</HI>] hym good U; þat hym D.</NOTE></L>
<L N="84">Deth dar not do · þing þat he defendeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1155"><HI REND="I">not—þing</HI>] do no þing D.</NOTE></L>
<L>¶ Grace hette þe ȝate-ward · A good mon forsoþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1156"><HI REND="I">ȝateward</HI>] porter TD; gate|ward U.</NOTE></L>
<L>His Mon hette a-Mende-þou · for mony men him knoweþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1157"><HI REND="I">amende þou</HI>] amende ȝow TU; amendes D. <HI REND="I">him</HI>] he T.</NOTE></L>
<L>Tel him þis tokene · for treuþe wot þe soþe:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1158"><HI REND="I">for</HI>] TUD <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>'I performede þe penaunce · þat þe prest me en-Ioynede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1159"><HI REND="I">þe—þat</HI>] D <HI REND="I">om. þat</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="89">¶ I am sori for my sunnes · and so schal I euere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1160"><HI REND="I">I</HI>] And TD; And y U.</NOTE></L>
<L>Whon I þenke þer-on · þauȝ I weore a pope.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1161"><HI REND="I">þenke þeron</HI>] þeron þenke U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000124.tif" N="72, A-text"/>
<L>Bidde a-Mende [-þou] Meken him · to his Mayster ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1162"><HI REND="I">amende þou</HI>] <HI REND="I">See l.</HI> 86; amende ȝow TU; amendis D; a-Mende V. <HI REND="I">ones</HI>] <HI REND="I">Begins l.</HI> 92 <HI REND="I">in</HI> TUD.</NOTE></L>
<L N="92">To wynne vp þe wiket-ȝat · þat þe wey schutte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1163"><HI REND="I">wynne vp</HI>] weue out TD. <HI REND="I">wiket|ȝat</HI>] wyket TUD. <HI REND="I">þe—schutte</HI>] he with shette TD; þe wight schetteþ U.</NOTE></L>
<L>Þo þat Adam and Eue · eeten heore bone;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1164"><HI REND="I">þo þat</HI>] þo TUD. <HI REND="I">bone</HI>] bane TUD.</NOTE></L>
<L>For he haþ þe keye of þe cliket · þauȝ þe kyng slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1165"><HI REND="I">keye of</HI>] keiȝes &amp; TUD.</NOTE></L>
<L>¶ And ȝif grace þe graunte · to gon in in þis wyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1166"><HI REND="I">þe graunte</HI>] graunte þe TUD. <HI REND="I">in in</HI>] in on U; in TD.</NOTE></L>
<L N="96">Þou schalt seo treuþe him-self · sitten in þin herte.<MILESTONE N="398b:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1167"><HI REND="I">sitten</HI>] wel sitte T; wil sette D.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne loke þat þou loue him wel · and his lawe holde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1168"><HI REND="I">þenne—wel</HI>] And lere þe for to loue TUD.</NOTE></L>
<L>Bote beo wel I-war of wraþþe · [þat wykkide] Schrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1169"><HI REND="I">Bote—wraþþe</HI>] Ac be war þanne of wraþþe T; Ac be war of wretthe noght U; Ac be waar þanne wraþe nouȝt D. [<HI REND="I">þat wykkide</HI> TUD] for he is a V.</NOTE></L>
<L>For he haþ Envye to him · þat [in þyn herte sitteþ;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1170">[<HI REND="I">in þyn herte sitteþ</HI>] <HI REND="I">So in</HI> TUD; sitteþ in þyn herte V.</NOTE></L>
<L N="100">And puiteþ forþ pruide · to preisen þi-seluen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1171"><HI REND="I">puiteþ forþ</HI>] pokiþ þe for TD; lokith for U.</NOTE></L>
<L>¶ Þe boldnesse of þi benfes · blendeþ þin eiȝen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1172"><HI REND="I">þi benfes</HI>] þi bien fait T; þat ben feet U; þy benfet D. <HI REND="I">blendeþ—ciȝen</HI>] makiþ þe blynd þanne TUD.</NOTE></L>
<L>And so worþestou I-driuen out · and þe dore I-closet,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1173"><HI REND="I">worþestou</HI>] worst þou TUD. <HI REND="I">out</HI>] out as dew TUD.</NOTE></L>
<L>I-keiȝet and I-kliketed · to [kepe] þe þer-oute;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1174">[<HI REND="I">kepe</HI>] TD; holden V; holde U.</NOTE></L>
<L N="104">Hapliche, an Hundred ȝer · er þou eft entre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1175"><HI REND="I">Hapliche</HI>] Happily TUD. <HI REND="I">ȝer</HI>] wynter TUD.</NOTE></L>
<L>¶ Þus maihtou leosen his loue · to leten wel bi þi-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1176"><HI REND="I">maihtou</HI>] miȝt þou TUD.</NOTE></L>
<L>Bote gete hit aȝeyn bi grace · and bi no ȝift elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1177"><HI REND="I">Bote</HI>] And TUD. <HI REND="I">bi</HI>] þoruȝ T; þurw U; with D; (<HI REND="I">in both places</HI>). <HI REND="I">ȝift</HI>] þing D.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Ak þer beoþ seuen sustren · þat seruen treuþe euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1178"><HI REND="I">sustren</HI>] doutres U. <HI REND="I">seruen</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">by mistake</HI>).</NOTE></L>
<L>And ben porters at posternes · þat to þe place longen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1179"><HI REND="I">at posternes</HI>] to þe posternis T; at þe posterne U; of þe posternes D.</NOTE></L>
<L N="109">Þat on hette Abstinence · And Humilitie a-noþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1180"><HI REND="I">þat on</HI>] þe ton U. <HI REND="I">and</HI>] U <HI REND="I">om. humilitie</HI>] meknesse TD. <HI REND="I">anoþer</HI>] a noþer T; an oþer U; þat oþer D.</NOTE></L>
<L>Charite And Chastite · beoþ tweyne ful Choyse Maidenes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1181"><HI REND="I">Charite—Chastite</HI>] Chastite and charite U. <HI REND="I">tweyne—choyse</HI>] hire chief TUD. <HI REND="I">maidenes</HI>] U <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000125.tif" N="73, A-text"/>
<L>Pacience and Pees · Muche peple helpen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1182">U <HI REND="I">omits. muche peple</HI>] mekil folke þei T; many folk þei D.</NOTE></L>
<L N="112">Largesse þe ladi · ledeþ in ful monye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1183"><HI REND="I">Largesse</HI>] Largite U. <HI REND="I">þe</HI>] þat UD. <HI REND="I">ledeþ</HI>] letith U; let TD. <HI REND="I">ful</HI>] wel TUD.</NOTE></L>
<L>¶ Bote hose is sib to þis sustren · so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1184"><HI REND="I">hose</HI>] who so T; ho so D; sche U. <HI REND="I">þis</HI>] þe U.</NOTE></L>
<L>Is wonderliche wel-comen · and feire vnderfonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1185"><HI REND="I">Is</HI>] He is TUD. <HI REND="I">wel-comen</HI>] welcome T; wolcome D; vnwolcome (!) U. <HI REND="I">feire</HI>] vnfair (!) U.</NOTE></L>
<L>And bote ȝe ben sibbe · to summe of þeos seuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1186"><HI REND="I">And—ȝe</HI>] But ȝif ȝe T; But ȝe D; But if he U.</NOTE></L>
<L N="116">Hit is ful hard, bi myn hed! · eny of ow alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1187"><HI REND="I">Hit—hed</HI>] He is wel hard to ben had D. <HI REND="I">ful</HI>] wel TUD.</NOTE></L>
<L>To gete in-goynge at þat ȝat · bote grace beo þe more."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1188"><HI REND="I">To—ȝat</HI>] Gete ingate at eny U. <HI REND="I">in-goynge</HI>] ingange TD. <HI REND="I">at þat</HI>] at any T; atte D.</NOTE></L>
<L>¶ "Bi Crist," quaþ a Cutte-pors · "I haue no kun þere!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1189"><HI REND="I">a</HI>] þe D. <HI REND="I">haue</HI>] ne haue T. <HI REND="I">kun</HI>] kyn TUD.</NOTE></L>
<L>"No," quaþ an Apeward · "for nout þat I knowe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1190"><HI REND="I">No</HI>] Ne I TUD. <HI REND="I">for nout</HI>] be auȝt TUD.</NOTE></L>
<L N="120">"I-wis," quaþ a waferer · "wust I þis for soþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1191"><HI REND="I">Iwis</HI>] Wyte god TUD. <HI REND="I">þis for</HI>] þat for TD; þat þe U.</NOTE></L>
<L>Schulde I neuere forþere a fote · for no freres prechinge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1192"><HI REND="I">neuere</HI>] no D.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝus," quaþ pers þe plouȝ-mon · and prechede hire to goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1193"><HI REND="I">ȝus</HI>] ȝis TU; þus D. <HI REND="I">prechede hire</HI>] pukide hym T; pokid hym U; poked hem D.</NOTE></L>
<L>"Merci is a Mayden þer · and haþ miht ouer hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1194"><HI REND="I">is</HI>] haþ TD; hadde U. <HI REND="I">þer</HI>] T <HI REND="I">om. and haþ</HI>] haþ TD; þat U.</NOTE></L>
<L N="124">Heo is sib to alle synful men · an hire sone alse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1195"><HI REND="I">Heo</HI>] And she TUD. <HI REND="I">men</HI>] TUD <HI REND="I">om. an</HI>] and UTD.</NOTE></L>
<L>And þorw þe help of hem two · (hope þou non oþer),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1196"><HI REND="I">two</HI>] TD <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þou maiȝt gete grace þer · so þat þou [go] bi-tyme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1197"><HI REND="I">þer</HI>] TU <HI REND="I">om. þat</HI>] TUD <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">go</HI> TUD] come V.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="7"><PB REF="00000126.tif" N="74, A-text"/>
<HEAD>PASSUS VII.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1198"><HI REND="I">Title from</HI> T; <HI REND="I">also called</HI> P.Septimus <HI REND="I">in</HI> UD.</NOTE>[<HI REND="I">Passus septimus de visione, vtprius.</HI>]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"ÞIs weore a wikked wei · bote hose hedde a gyde,</L>
<L>Þat mihte folwen us vch a fote · forte þat we come þere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1199">
<P><HI REND="I">vch a</HI>] iche T; ech U. <HI REND="I">forte—come</HI>] til þat we were T; til we were U.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Collation with</HI> H <HI REND="I">here recom|mences</HI>.</P></NOTE></L>
<L>Quaþ perkyn þe plouȝmon · "bi peter þe Apostel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1200"><HI REND="I">peter</HI>] seint peter H; seint poule TU.</NOTE></L>
<L N="4">I haue an half Aker to herie · bi þe heiȝe weye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1201"><HI REND="I">herie</HI>] ere H; erie U; ern T. <HI REND="I">bi</HI>] by-side H.</NOTE></L>
<L>Weore he wel I-Eried · þenne with ou wolde I Wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1202">
<L>Hadde y herd þat halfe akir · so me god helpe T;</L>
<L>hadde y erid þat · þen wolde y wiþ ȝou wende H;</L>
<L>Hadde eryed myn halue acre · I schal brynge ȝou þere U.</L></NOTE></L>
<L>And wissen ou þe rihte weye · til ȝe founden treuþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1203">U <HI REND="I">omits. wissen ou</HI>] teche ȝow H. <HI REND="I">founden treuþe</HI>] come þere H. T <HI REND="I">reads</HI>, I wolde wende wiþ ȝow · til ȝe were þere.</NOTE></L>
<L>¶ "Þat weore a long lettynge" · quaþ a ladi in a skleir,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1204"><HI REND="I">þat</HI>] þis TU. <HI REND="I">in a skleir</HI>] in a scleire TU; wiþ a sleyre H.</NOTE></L>
<L N="8">"What schul we wimmen · worche þe while?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1205"><HI REND="I">schul</HI>] schulde T.</NOTE></L>
<L>"Summe schul souwe sakkes · for schedyng of Whete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1206"><HI REND="I">souwe sakkes</HI>] sewe þe sake TU. <HI REND="I">of</HI>] of þe THU.</NOTE></L>
<L>And ȝe wyues þat habbeþ wolle · worcheþ hit faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1207"><HI REND="I">ȝe</HI>] TU <HI REND="I">om. wolle</HI>] wollene T. <HI REND="I">worcheþ—faste</HI>] wurche it ȝe schulle U.</NOTE></L>
<L>[Spynneth it spedily · spareþ noght ȝour fyngres],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1208"><HI REND="I">From</HI> U; <HI REND="I">also in</HI> TH.</NOTE></L>
<L N="12">Bote ȝif hit beo haly day · or elles holy euen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1209"><HI REND="I">or elles</HI>] oþer T.</NOTE></L>
<L>Lokeþ forþ or Linnene · And labereþ þer-on faste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1210"><HI REND="I">or</HI>] ȝoure THU.</NOTE></L>
<L>Þe Neodi and þe Nakede · nym ȝeeme hou þei liggen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1211"><HI REND="I">Þe Neodi</HI>] þer nedy ben U. <HI REND="I">þe</HI>] U <HI REND="I">om. nym ȝeeme</HI>] nymeþ hed T; nym hede U; takiþ kepe H. H <HI REND="I">trans|poses</HI> neodi <HI REND="I">and</HI> nakede.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000127.tif" N="75, A-text"/>
<L>And cast on hem cloþes for colde · for so wolde treuþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1212"><HI REND="I">And</HI>] THU <HI REND="I">om. on</HI>] TU <HI REND="I">om. wolde</HI>] wile T; wole HU.</NOTE></L>
<L N="16">For I schal lene hem lyflode · But ȝif þe lond fayle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1213"><HI REND="I">lene</HI>] fynde H.</NOTE></L>
<L>As longe as I liue · for vr lordes loue of heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1214"><HI REND="I">vr</HI>] our U; þe T. <HI REND="I">loue</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And ȝe, loueli Ladies · with oure longe Fyngres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1215"><HI REND="I">oure longe</HI>] ȝour louely TU.</NOTE></L>
<L>Þat habbeþ selk, and sendel · souweþ, whon tyme is,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1216"><HI REND="I">souweþ</HI>] sewiþ it TU.</NOTE></L>
<L>Chesybles for Chapeleyns · and Churches to honoure;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1217"><HI REND="I">Chesybles</HI>] chesiples H. <HI REND="I">Chape|leyns</HI>] chapellis TU; churchis H. <HI REND="I">and</HI>] T <HI REND="I">om. Churches</HI>] chapels H.</NOTE></L>
<L N="21">And alle maner of Men · þat bi Mete liuen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1218"><HI REND="I">of</HI>] H <HI REND="I">om. bi</HI>] by þe HTU.</NOTE></L>
<L>Helpeþ him worche wihtliche · þat winneþ oure fode."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1219"><HI REND="I">him</HI>] hem TU. <HI REND="I">worche</HI>] forþ H. <HI REND="I">oure</HI>] ȝoure THU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"BI Crist," quaþ a kniht þo · "þou [kennest] vs þe beste!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1220"><HI REND="I">þo</HI>] U <HI REND="I">om</HI>. [<HI REND="I">kennest</HI> HU] techest V; techist T; <HI REND="I">the allit. re|quires</HI> kennest.</NOTE></L>
<L N="24">Saue o tyme trewely · þus tauht was I neuere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1221"><HI REND="I">Saue—tyme</HI>] but o tyme H; Ac on þe tem TU. <HI REND="I">þus</HI>] so H; TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Bote [kenne] me," quod þe kniht · "and I-chul conne erie;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1222">H <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">kenne</HI> TU] tech. V; <HI REND="I">see l</HI>. 23. <HI REND="I">Ichul—erie</HI>] I wile lerne to eren T; y wol lere to erye U.</NOTE></L>
<L>[I wol helpe þee to labore · whil my lyf lastiþ."]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1223"><HI REND="I">From</HI> H; <HI REND="I">in</HI> H <HI REND="I">only; perhaps redundant; see</HI> l. 29.</NOTE></L>
<L>"Bi seint peter," quod Pers · "for þou profrest þe so lowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1224"><HI REND="I">peter</HI>] poule TU. <HI REND="I">Pers</HI>] perkyn THU.</NOTE></L>
<L>I schal swynken and sweten · and sowen for us boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1225"><HI REND="I">swynken—sweten</HI>] swete and swynke U.</NOTE></L>
<L N="29">And eke labre for þi loue · al my lyf tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1226"><HI REND="I">eke</HI>] U <HI REND="I">om. labre</HI>] labore H; laboure T; labouren U. <HI REND="I">Spelt</HI> labore <HI REND="I">in l</HI>. 117; <HI REND="I">but see U</HI> 221, 259.</NOTE></L>
<L>In Couenaunt þat þou kepe · Holi chirche and my-seluen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1227"><HI REND="I">kepe</HI>] kepe wel U. <HI REND="I">and my|seluen</HI>] right And me (<HI REND="I">the two last words in next line</HI>) U; And myself (<HI REND="I">in next line</HI>) T.</NOTE></L>
<L>From wastors and Wikkede men · þat Wolden vs destruyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1228"><HI REND="I">wastors</HI>] watris (<HI REND="I">sic</HI>) U. <HI REND="I">and—men</HI>] T <HI REND="I">om. vs</HI>] me TU.</NOTE></L>
<L N="32">And go þou hunte hardily · to Hares and to Foxes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1229"><HI REND="I">þou</HI>] THU <HI REND="I">om. to—Foxes</HI>] þe hare &amp; þe fox TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000128.tif" N="76, A-text"/>
<L>To Beores and to Bockes · þat brekeþ menne hegges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1230"><HI REND="I">To Beores</HI>] to beris H; And þe boris T; And to brokkys U. <HI REND="I">to Bockes</HI>] þe bukkes T; to bukkes U. <HI REND="I">menne</HI>] mennys H; myn TU.</NOTE></L>
<L>And fecche þe hom Faucuns · þe Foules to quelle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1231"><HI REND="I">þe Foules</HI>] foules U. <HI REND="I">quelle</HI>] kille THU.</NOTE></L>
<L>For þei comen in-to my croft · And Croppen my Whete.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1232"><HI REND="I">þei</HI>] þise TU. <HI REND="I">in-to</HI>] to TH. <HI REND="I">Croppen</HI>] crepen in H.</NOTE></L>
<L>¶ Ful Curteisliche þe kniht · conseiued þeose wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1233"><HI REND="I">Ful</HI>] THU <HI REND="I">om. conseiued</HI>] comsed H; compsiþ T. <HI REND="I">þeose</HI>] his U.</NOTE></L>
<L N="37">"Be my pouwer, pers · I plihte þe my trouþe</L>
<L>To folfulle þe Foreward · while þat I may stonde!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1234"><HI REND="I">folfulle</HI>] folewe H. <HI REND="I">þe</HI>] þis H; þat U. <HI REND="I">þat I</HI>] I T; my lyf H.</NOTE></L>
<L>¶ "But ȝit O poynt," quod pers · "I preye þe no more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1235"><HI REND="I">But—O</HI>] ȝe, ȝit a H; ȝa, &amp; ȝet a T; And a U. <HI REND="I">pers</HI>] perkyn THU. <HI REND="I">no</HI>] sire H; TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Loke þou teone no tenaunt · bote treuþe wol assente:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1236"><HI REND="I">assente</HI>] Accorde U.</NOTE></L>
<L N="41">And ȝif pore men profreþ ou · presentes or ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1237"><HI REND="I">ȝif</HI>] þei T; þeiȝe U. <HI REND="I">profreþ ou</HI>] profre þe TU; presentiþ þee H. <HI REND="I">presentes or</HI>] wiþ H.</NOTE></L>
<L>Takeþ hem not, in auenture · ȝe mouwen hem not de|seruen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1238"><HI REND="I">Takeþ</HI>] Nyme TU. <HI REND="I">in auenture</HI>] an aunter TU. <HI REND="I">ȝe mouwen</HI>] þou mowe TU; þou maist H.</NOTE></L>
<L>For þou schalt ȝelden hit a-ȝeyn · at one ȝeeres ende,</L>
<L N="44">In a wel perilous place · þat Purgatorie hette.</L>
<L>And mis-beode þou not þi bonde-men · þe beter þou schalt spede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1239"><HI REND="I">þou</HI>] TU <HI REND="I">om. þou schalt</HI>] þou miȝt HU; shalt þou T.</NOTE></L>
<L>And þat þi-self be trewe of tonge · and tales þou hate,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1240"><HI REND="I">And—þiself</HI>] And þat þou TU; &amp; H. <HI REND="I">of</HI>] of þy HU. <HI REND="I">and</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Bote hit beo wisdam or wit · þi werkmen to chaste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1241"><HI REND="I">beo</HI>] be of TU. <HI REND="I">or</HI>] or of TU; &amp; H. <HI REND="I">þi</HI>] H <HI REND="I">om. werkmen</HI>] wicked men H.</NOTE></L>
<L N="48">Hold not þou with harlotes · here not heore tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1242"><HI REND="I">not—with</HI>] wiþ none TU. <HI REND="I">þou</HI>] H <HI REND="I">om. here</HI>] ne here TU</NOTE></L>
<L>And nomeliche atte Mete · suche Men eschuwe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1243"><HI REND="I">atte</HI>] at þe HU; at T. <HI REND="I">suche</HI>] for suche T (<HI REND="I">badly</HI>). <HI REND="I">Men</HI>] men þou U.</NOTE></L>
<L>For þei ben þe deueles disours · I do þe [to] vndurstonde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1244"><HI REND="I">þei ben</HI>] it arn TU; it beþ H. [<HI REND="I">to</HI> THU] V <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "Ich a-sente, be seint Iem!" · seide þe kniht þenne,<MILESTONE N="399a:1" UNIT="folio"/></L>
<L>"For to worche bi þi word · while my lyf dureþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1245"><HI REND="I">word</HI>] wordis H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000129.tif" N="77, A-text"/>
<L N="53">¶ "And I schal A-paraile me," quod perkin · "In pil|grimes wyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1246"><HI REND="I">me</HI>] U <HI REND="I">om. pilgrimes</HI>] pilgrym T; a palmerys H.</NOTE></L>
<L>And wende with ou þe rihte wei · til ȝe treuþe fynde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1247"><HI REND="I">wende</HI>] U <HI REND="I">om. ou—rihte</HI>] ȝow þe TU; þee on þe H. <HI REND="I">ȝe—fynde</HI>] ȝe fynde treuthe U; we fynde treuþe TH.</NOTE></L>
<L>He caste on his cloþes · I-clouted and I-hole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1248"><HI REND="I">I-hole</HI>] hole TU. H <HI REND="I">reads</HI>, He cast on his cloutid cloþis &amp; his olde cokeris.</NOTE></L>
<L>His Cokeres and his Coffus · for Colde of his nayles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1249"><HI REND="I">His cokeres</HI>] H <HI REND="I">om</HI>. (see l. 55). <HI REND="I">coffus</HI>] coffis also H; cuffis T; cuffes U.</NOTE></L>
<L>He heng an Hoper on his Bac · In stude of a Scrippe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1250"><HI REND="I">He</HI>] And T. <HI REND="I">an</HI>] his THU. <HI REND="I">on—bac</HI>] at his hals T; on his rugge H. <HI REND="I">stude</HI>] stede THU. <HI REND="I">a</HI>] his U.</NOTE></L>
<L N="58">A Busschel of Bred corn · he bringeþ þer-Inne:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1251"><HI REND="I">busschel</HI>] boyschel H. <HI REND="I">he bringeþ</HI>] brouȝte he T; he brouȝte H; bryng me U.</NOTE></L>
<L>"For I wol souwen hit my-self · and seþþen with ou wende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1252"><HI REND="I">myself</HI>] my-self, quoþ he H. <HI REND="I">with ou</HI>] wile I THU.</NOTE></L>
<L>For hose helpeþ me to heren · or eny þing to swynken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1253"><HI REND="I">For hose</HI>] And who-so THU. <HI REND="I">heren</HI>] eren T; erie HU. <HI REND="I">to</HI>] TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>He schal haue, beo vr lord · þe more huyre in heruest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1254"><HI REND="I">He</HI>] TU <HI REND="I">om. huyre</HI>] here T; mede U. <HI REND="I">in</HI>] at U.</NOTE></L>
<L>And make him murie with þe Corn · hose hit euere bi|gruccheþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1255"><HI REND="I">with—corn</HI>] þerwith U. <HI REND="I">euere</HI>] THU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="63">And alle kunnes Craftus men · þat cunne lyuen with treuþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1256"><HI REND="I">kunnes craftus</HI>] manere craftis H; kyne crafty TU. <HI REND="I">with</HI>] in THU.</NOTE></L>
<L>I schal fynden hem heore fode · þat Feiþfuliche lyuen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1257"><HI REND="I">heore</HI>] THU <HI REND="I">om. þat</HI>] H <HI REND="I">om. Feiþfuliche</HI>] skilfulliche U. <HI REND="I">lyuen</HI>] to lyuen H.</NOTE></L>
<L>¶ Saue Iacke þe Iogelour · And Ionete of þe stuyues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1258"><HI REND="I">Ionete</HI>] Ienot H. <HI REND="I">of</HI>] at U. <HI REND="I">stuyues</HI>] styves H; stywes U; stewis T.</NOTE></L>
<L>And Robert þe Ribaudour · for his Rousti wordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1259"><HI REND="I">Robert</HI>] Robyn TU.</NOTE></L>
<L>Treuþe tauhte hit me ones · and bad me telle hit forther,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1260"><HI REND="I">tauhte hit</HI>] tolde THU. <HI REND="I">me</HI>] me þus U. <HI REND="I">telle</HI>] teche H. <HI REND="I">forther</HI>] forþ T.</NOTE></L>
<L N="68"><HI REND="I">Deleantur de libro</HI> · [I ne shulde not dele wiþ hem,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1261"><HI REND="I">I have made this an allit. line, as it stands in</HI> T; V <HI REND="I">has only</HI> De|leantur de libro viuencium; H <HI REND="I">has the wholequotation</HI> Deleantur—scribantur, <HI REND="I">and omits</HI> 69, 70; U <HI REND="I">has</HI> deleantur de libro viuencium y schulde noght dele with hem; <HI REND="I">which is too long</HI>.</NOTE></L>
<L>Holi churche is holden of hem · no tiþe to taken;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1262">H <HI REND="I">omits. Holi</HI>] For holy TU. <HI REND="I">tiþe</HI>] tiþes T. <HI REND="I">taken</HI>] asken T; axen U.</NOTE>
<PB REF="00000130.tif" N="78, A-text"/><Q><HI REND="I">Et cum Iustis non Scribantur;</HI></Q></L>
<L>Þei ben a-scaped good þrift · god hem amende!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1263">H <HI REND="I">omits. þrift</HI>] Auntir T; auntour U. <HI REND="I">god</HI>] now god T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Dame [werche]-whon-tyme-is · Hette Pers Wyf,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1264">[<HI REND="I">werche</HI> THU] V <HI REND="I">om. Hette—wyf</HI>] piers wyf hatte THU.</NOTE></L>
<L N="72">His douhter hette do-riht-so- · or-þi-dame-wol-þe|bete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1265"><HI REND="I">so</HI>] T <HI REND="I">om. wol</HI>] shal TU.</NOTE></L>
<L>His sone hette Soffre-þi-souereyns- · for-to-han-heor|wille|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1266"><HI REND="I">for to</HI>] to TU.</NOTE></L>
<L>And-deeme-hem-not-for-ȝif-þou-do- · þou-schalt-hit-deore|abugge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1267"><HI REND="I">do</HI>] doist H; dost TU. <HI REND="I">deore abugge</HI>] dere abigge TH; sore abie U.</NOTE></L>
<L>["Let god worþe wiþ al · for so his woord techiþ;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1268"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> HU. <HI REND="I">worþe</HI>] wurche U.</NOTE></L>
<L>For nou Icham old and hor · and haue of myn owne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1269"><HI REND="I">nou</HI>] now HU; T <HI REND="I">om. Icham</HI>] I am THU. <HI REND="I">and hor</HI>] and hoor U; H <HI REND="I">om. haue</HI>] y-now haue H.</NOTE></L>
<L>To Penaunce and to pilgrimage · I wol passe with þis oþure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1270"><HI REND="I">I wol</HI>] wile I T. <HI REND="I">þis</HI>] TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For-þi I wole, ar I Wende · write my Testament.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1271"><HI REND="I">Forþi</HI>] For U. <HI REND="I">ar</HI>] er TU; or H. <HI REND="I">write</HI>] do writen U; do wyte (<HI REND="I">sic</HI>) T. <HI REND="I">testament</HI>] bequest T; byquestes U.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">In dei nomine, Amen</HI> · I make hit mi-seluen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1272"><HI REND="I">In—amen</HI>] In þe name of god H (<HI REND="I">which has here in margin</HI>, In dei no.).</NOTE></L>
<L N="80">He schal haue my soule · þat best haþ deseruet,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1273"><HI REND="I">He</HI>] For he TU.</NOTE></L>
<L>And defende hit from þe fend · for so I beo-leeue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1274"><HI REND="I">I</HI>] is my U.</NOTE></L>
<L>Til I come to myn A-Countes · as my Crede me telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1275"><HI REND="I">myn</HI>] his THU. <HI REND="I">me telleþ</HI>] me techiþ TU; techiþ H.</NOTE></L>
<L>To ha Reles and Remission · on þat Rental I be-leeue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1276"><HI REND="I">ha</HI>] haue THU. <HI REND="I">reles</HI>] a relese H. <HI REND="I">and</HI>] and a H. <HI REND="I">on</HI>] of H. <HI REND="I">I beleeue</HI>] I leue T; for euer H.</NOTE></L>
<L>Þe Chirche schal haue my Careyne · And kepe mi Bones;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1277"><HI REND="I">kepe</HI>] kepe þer H.</NOTE></L>
<L N="85">For of my Corn and Catel · heo Craueþ þe Tiþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1278"><HI REND="I">corn—catel</HI>] catel &amp; my corn H. <HI REND="I">heo craueþ</HI>] I crauide T. <HI REND="I">tiþe</HI>] tiþes TU. <HI REND="I">heo</HI>] I T; he HU.</NOTE></L>
<L>I Payede him prestly · for peril of my soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1279"><HI REND="I">I payede</HI>] I haue paied H; It payd it U; And payede T. <HI REND="I">him</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000131.tif" N="79, A-text"/>
<L>He is holden, Ich hope · to haue me in Muynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1280"><HI REND="I">in</HI>] in his U. <HI REND="I">muynde</HI>] mynde TU.</NOTE></L>
<L N="88">And munge me in his memorie · Among alle cristene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1281"><HI REND="I">munge</HI>] monewe T; mynwe H; menewe U.</NOTE></L>
<L>¶ Mi wyf schal haue þat I won · with treuþe, and no more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1282"><HI REND="I">with treuþe</HI>] trewliche U.</NOTE></L>
<L>And dele A-mong my Frendes · and my deore children.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1283"><HI REND="I">Frendes</HI>] children H. <HI REND="I">deore children</HI>] frendis boþe H.</NOTE></L>
<L>For þauh I dye þis day · my dettes beoþ I-quit;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1284"><HI REND="I">dye—day</HI>] deiȝe to day TU; deied to day H. <HI REND="I">Iquit</HI>] quyt TH; yquytte U.</NOTE></L>
<L N="92">I Bar hom þat I Borwede · er I to bedde eode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1285"><HI REND="I">to—eode</HI>] went to bedde H. <HI REND="I">eode</HI>] ȝede TU.</NOTE></L>
<L>And with þe Residue and þe Remenaunt · by þe Rode of Chestre!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1286"><HI REND="I">with þe</HI>] wiþ U. <HI REND="I">Remenaunt</HI>] remelaunt H.</NOTE></L>
<L>I wol Worschupe þer-Wiþ · Treuþe in my lyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1287"><HI REND="I">in</HI>] be U.</NOTE></L>
<L>And ben his pilgrym atte plouȝ · for pore Mennes sake.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1288"><HI REND="I">atte</HI>] at his U; at þe T.</NOTE></L>
<L N="96">Mi plouh-pote schal be my pyk · and posshen atte Rootes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1289"><HI REND="I">plouh-pote</HI>] plowbat H; plow U. <HI REND="I">pyk</HI>] pykstaf U; pilgrimstaf H. <HI REND="I">and—atte</HI>] &amp; putte at þe T; picche vp þe U; to posse at þe H.</NOTE></L>
<L>And helpe my coltre to kerue · and close þe vorwes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1290"><HI REND="I">vorwes</HI>] forewis T; forwis H; furwes U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Now is Pers and þe pilgrimes to þe plouh I-fare;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1291"><HI REND="I">and—pilgrimes</HI>] þe pilgryme H. <HI REND="I">Ifare</HI>] faren THU.</NOTE></L>
<L>To heren þis half-Acre · helpen him ful monye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1292"><HI REND="I">heren</HI>] erien TU. <HI REND="I">þis</HI>] þe U; his H. <HI REND="I">ful</HI>] THU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="100">Dykers and Deluers · Dikeden vp þe Balkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1293"><HI REND="I">dikeden</HI>] dykeþ T; dyggen U; diȝten H. <HI REND="I">balkes</HI>] baukis H.</NOTE></L>
<L>Þer-with was perkyn a-payed · And preisede hem ȝerne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1294"><HI REND="I">hem</HI>] hem ful H.</NOTE></L>
<L>Oþur werk-men þer weren · þat Wrouȝten ful monye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1295"><HI REND="I">þat</HI>] &amp; T. <HI REND="I">monye</HI>] faste THU.</NOTE></L>
<L>Vche Mon in his maner · Made him to done;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1296"><HI REND="I">Vche</HI>] Eche TH; Euery U. <HI REND="I">in</HI>] on TU. <HI REND="I">him</HI>] hymself T.</NOTE></L>
<L>And Summe, to plese perkyn · pykeden vp þe weodes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1297"><HI REND="I">vp</HI>] out U.</NOTE></L>
<L N="105">¶ At heiȝ prime perkyn · lette þe plouȝ stonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1298"><HI REND="I">At—prime</HI>] At hye prime of þe day U; An hast þen H. <HI REND="I">perkyn</HI>] piers U; peris T.</NOTE></L>
<L>While þat he ouer-seȝe him-self · ho þat best wrouhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1299"><HI REND="I">While—ouerseȝe</HI>] To ouersen hem TU; to ouerse H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000132.tif" N="80, A-text"/>
<L>He schulde ben huyred þer-aftur · whon heruest tyme come.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1300"><HI REND="I">He</HI>] þei H; TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="108">¶ Þenne seten summe · And songen atte ale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1301"><HI REND="I">atte ale</HI>] at þe ale T; at þe nale HU.</NOTE></L>
<L>And holpen him to herien · wiþ "Hey! trolly-lolly!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1302"><HI REND="I">him</HI>] TU <HI REND="I">om. to herien</HI>] ere þe half akir T; to erye þe halue acre U. <HI REND="I">hey—lolly</HI>] dieu sa dame emme U.</NOTE></L>
<L>¶ "Now, be þe prince of paradys" · quaþ pers þo in wraþþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1303"><HI REND="I">Now</HI>] TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"Bote ȝe Rysen þe raþer · and Rape ȝow to worche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1304"><HI REND="I">þe</HI>] vp þe H.</NOTE></L>
<L>Schal no greyn þat heer groweþ · gladen ow at neode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1305"><HI REND="I">heer</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="113">And þauh ȝe dyen for de-faute · þe deuel haue þat Recche!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1306"><HI REND="I">þauh</HI>] ȝif U. <HI REND="I">defaute</HI>] þe de|faut H; doel T; dool U. <HI REND="I">haue</HI>] hange U.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne weore þe faytors a-ferd · And feynede hem blynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1307"><HI REND="I">þe</HI>] þer H; TU <HI REND="I">om. aferd</HI>] fele H. <HI REND="I">and</HI>] þat H.</NOTE></L>
<L>And summe leiden þe legges a-liri · as suche losels cunne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1308"><HI REND="I">And</HI>] TU <HI REND="I">om. þe legges</HI>] here lege T; þe leg U. <HI REND="I">aliri</HI>] a lery TH; a lyry U. <HI REND="I">losels</HI>] lorellis T.</NOTE></L>
<L>And playneden hem to pers · with suche pitouse wordes:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1309"><HI REND="I">hem</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="117">"We haue no lymes to labore with · vr lord we hit þonken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1310"><HI REND="I">no lymes</HI>] none hondis T. <HI REND="I">vr</HI>] oure H. <HI REND="I">vr—þonken</HI>] lord, ygracid be ȝe T; lord, y-graced be þe U.</NOTE></L>
<L>Bote we preyeþ for ou, pers · and for oure plouh boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1311"><HI REND="I">ou</HI>] ȝow TU; þee · H. <HI REND="I">oure</HI>] ȝoure TU; þy H.</NOTE></L>
<L>Þat God for his grace · oure greyn multiplye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1312">H <HI REND="I">omits. for</HI>] of T. <HI REND="I">oure</HI>] ȝoure TU.</NOTE></L>
<L N="120">And ȝelde ow for oure Almus · þat ȝe ȝiuen vs here!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1313">H <HI REND="I">omits. for</HI>] of TU. <HI REND="I">oure</HI>] ȝoure TU. <HI REND="I">almus</HI>] almesse T; almes U.</NOTE></L>
<L>For we mowe nouþur swynke ne swete · such seknes vs eileþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1314"><HI REND="I">nouþur</HI>] not T. <HI REND="I">swynke ne swete</HI>] swete ne swinke U. <HI REND="I">seknes</HI>] feblesse U.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝif hit beo soþ þat ȝe seyen," quod pers · "sone I schal a-spye!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1315"><HI REND="I">soþ</HI>] so U. <HI REND="I">þat ȝe seyen</HI>] HU <HI REND="I">om. sone—schal</HI>] I shal it sone TU.</NOTE></L>
<L>Ȝe beoþ wastors, I wot · and treuþe wot þe soþe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1316"><HI REND="I">wot</HI>] wot wel TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000133.tif" N="81, A-text"/>
<L N="124">Icham his holde hyne · and ouȝte him to warne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1317"><HI REND="I">Icham</HI>] And I am TU. <HI REND="I">holde</HI>] olde TU. <HI REND="I">and</HI>] I U.</NOTE></L>
<L>Whuche wastors In world · his werk-Men distruyȝen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1318"><HI REND="I">Whuche</HI>] Suche TH; Whiche U. <HI REND="I">In</HI>] in þis TU; in þe H.</NOTE></L>
<L>Ȝe eten þat þei schulden eten · þat [heren] for vs alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1319"><HI REND="I">þei</HI>] I T. [<HI REND="I">heren</HI>] <HI REND="I">Such should be the reading;</HI> eren T; erien HU; V <HI REND="I">has</HI> swynken. <HI REND="I">See</HI> ll. 60, 99. <HI REND="I">vs</HI>] ȝow H.</NOTE></L>
<L>Bote Treuþe schal techen ow · his Teeme for to dryue,</L>
<L N="128">Boþe to sowen and to setten · and sauen his tilþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1320"><HI REND="I">to—setten</HI>] to setten &amp; to sowen TH; setten &amp; sowe U. <HI REND="I">tilþe</HI>] telþe TH.</NOTE></L>
<L>Gaste Crowen from his Corn · and kepen his Beestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1321"><HI REND="I">Gaste crowen</HI>] Chase gees TU. <HI REND="I">from his</HI>] fro þe HU.</NOTE></L>
<L>Or ȝe schulle ete Barly Bred · and of þe Brok drynke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1322"><HI REND="I">Brok</HI>] brod T (<HI REND="I">wrong</HI>).</NOTE></L>
<L>Bote heo beo blynde or broke-schonket · or bedreden liggen,<MILESTONE N="399a:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1323"><HI REND="I">heo</HI>] he TU; ȝe H. <HI REND="I">broke|schonket—liggen</HI>] bedrede or ellis broke-shankid H.</NOTE></L>
<L N="132">Þei schul haue as good as I · so me god helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1324"><HI REND="I">þei—haue</HI>] þei shuln ete T; ȝe schul eten U; þen shulle ȝe haue H. <HI REND="I">good—I</HI>] I seie U.</NOTE></L>
<L>[Til god of his grace · gare [hem] to arise].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1325"><HI REND="I">In</HI> T <HI REND="I">is here an extra line</HI>, Til god of his grace · gare hym to arise; <HI REND="I">where</HI> hym <HI REND="I">should be</HI> hem.</NOTE></L>
<L>¶ Ancres and Hermytes · þat holdeþ hem in heore Celles</L>
<L>Schulen habben of myn Almus · Al þe while I liue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1326"><HI REND="I">Al—while</HI>] while þat H.</NOTE></L>
<L N="136">I-nouh vche day at Non · but no more til a morwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1327"><HI REND="I">but</HI>] &amp; H. <HI REND="I">til a</HI>] til on þe T; til þe H; er U.</NOTE></L>
<L>Leste þe Fend and heore flesch · fouleden heore soules;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1328"><HI REND="I">þe—flesch</HI>] his flessh &amp; þe fend T; þe feend and his flesche U. <HI REND="I">foule|den—soules</HI>] foulide his soule T; fole|wen here soulis H; folewed togidre U.</NOTE></L>
<L>Ones at Noon Is I-nouȝ · þat no werk ne vseþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1329"><HI REND="I">ne</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>He abydeþ wel þe bet · þat Bommeþ not to ofte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1330"><HI REND="I">Bommeþ</HI>] ne bommeþ H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne wastours gunne arise · and wolden han I-fouhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1331"><HI REND="I">wastours gunne</HI>] gan þe was|tour T; gan wastour U; bygan was|tour to H.</NOTE></L>
<L>To Pers þe plouh Mon · [one] profrede his gloue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1332">[<HI REND="I">one</HI> H] he TU; V <HI REND="I">has</HI> And.</NOTE></L>
<L N="142">A Brutiner, A Braggere · A-Bostede him Alse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1333"><HI REND="I">Brutiner</HI>] bretoner T; bry|toner UH. <HI REND="I">A-Bostede</HI>] he bostide T; bostide U. <HI REND="I">alse</HI>] also THU.</NOTE></L>
<L>And bad go pisse him with his plouh · pillede screwe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1334"><HI REND="I">bad</HI>] bade hym H. <HI REND="I">with</HI>] &amp; H. <HI REND="I">pillede</HI>] olde pilede H. <HI REND="I">screwe</HI>] shrewe TH; schrewe U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000134.tif" N="82, A-text"/>
<L>"For we wolen habbe of þi Flour · wol þou so nulle þou,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1335">
<P>Wilt þou, nilt þou, we wile haue · oure wil of þis flour T;</P>
<P>Woltou, neltou, we wole haue · y-now of þy floure H;</P>
<P>Wil þou, nyl þou, we wol · haue of þi floure U.</P></NOTE></L>
<L N="145">And of þi Flesch fecche · whon þat vs lykeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1336"><HI REND="I">of</HI>] T <HI REND="I">om. fecche</HI>] fecche awey TU; &amp; þy fysch H. <HI REND="I">whon þat</HI>] whanne T; whan so U.</NOTE></L>
<L>[And make vs merye þerwiþ · maugre þi chekes!"]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1337"><HI REND="I">From</HI> U; <HI REND="I">also in</HI> TH.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne Pers plouh-mon · playnede him to þe kniht,</L>
<L>To kepen him as Couenaunt was · from cursede schrewes,</L>
<L N="149">From wastors þat wayten · winners to schende.</L>
<L>Curteisliche þe kniht · as his kuynde wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1338"><HI REND="I">þe</HI>] þo þe H. <HI REND="I">kniht</HI>] kniȝt þanne TU.</NOTE></L>
<L>Warnede wastors · and wissede hem do betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1339"><HI REND="I">wastors</HI>] þe wastour T; wast|our U. <HI REND="I">wissede</HI>] bade H. <HI REND="I">hem</HI>] hym TU. <HI REND="I">do betere</HI>] betere TU; go werche H.</NOTE></L>
<L N="152">"Or ȝe schul a-bugge hit bi [þe] lawe · bi þe Ordre þat I bere!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1340"><HI REND="I">ȝe schul</HI>] þou shalt TU; þei shulde H. <HI REND="I">a-bugge hit</HI>] abigge TH; abye U. [<HI REND="I">þe</HI> THU] V <HI REND="I">om. ordre</HI>] lord (!) U. <HI REND="I">I bere</HI>] he bere H; I welde U.</NOTE></L>
<L>¶ "I was not wont to worche," quod a wastour · "ȝit wol I not biginne!"—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1341"><HI REND="I">a</HI>] THU <HI REND="I">om. ȝit</HI>] nowe TU.</NOTE></L>
<L>And lette luytel of þe lawe · and lasse of þe kniht,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1342"><HI REND="I">luytel</HI>] liȝt THU.</NOTE></L>
<L>And countede pers at a peose · and his plouh boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1343"><HI REND="I">peose</HI>] pese TH. <HI REND="I">countede—peose</HI>] bad piers go pisse U.</NOTE></L>
<L N="156">And Manasede him and his men · whon þat þei next metten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1344"><HI REND="I">þat</HI>] THU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"NOu be þe peril of my soule," quaþ Pers þe plouh-Mon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1345"><HI REND="I">þe plouhmon</HI>] I shall appeire ȝow alle THU.</NOTE></L>
<L>I schal a-peiren ow alle · for oure proude wordes!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1346">THU <HI REND="I">omit; see l. above</HI>.</NOTE></L>
<L>And hoped aftur hunger þo · þat herde him atte furste:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1347"><HI REND="I">hoped</HI>] houpide T; howpide U; huntid H. <HI REND="I">þo</HI>] THU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="160">"A-wrek me on þis wastors," quod pers · "þat þis world schendeþ!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1348"><HI REND="I">Awrek</HI>] Wreke UH. <HI REND="I">þis</HI> (1)] TH <HI REND="I">om. þis</HI> (2)] þe U. <HI REND="I">schendeþ</HI>] apeiriþ T.</NOTE></L>
<L>¶ Hongur in haste · hente [wastor] bi þe mawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1349"><HI REND="I">Hongur</HI>] &amp; hunger U. <HI REND="I">haste</HI>] haste þanne T. [<HI REND="I">wastor</HI>] wastour THU; V <HI REND="I">has</HI> wastors.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000135.tif" N="83, A-text"/>
<L>And wrong him so be þe wombe · þat boþe his eȝen watreden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1350"><HI REND="I">And—wombe</HI>] U <HI REND="I">om. boþe—watreden</HI>] al watride his eiȝen TU.</NOTE></L>
<L>And Buffetede þe [brutiner] · aboute boþe his chekes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1351">[<HI REND="I">brutiner</HI> (see l. 142)] bre|toner TH; brytoner U; V <HI REND="I">has</HI> boye (<HI REND="I">by mistake</HI>); <HI REND="I">see l.</HI> 165. <HI REND="I">boþe his</HI>] þe TU.</NOTE></L>
<L N="164">He lokede lyk a Lanterne · al his lyf After.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1352"><HI REND="I">He</HI>] þat he THU.</NOTE></L>
<L>He Beot so þe Boyes · he barst neih heore Ribbes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1353"><HI REND="I">He—boyes</HI>] He beet hem so boþe TH; And beet hym boþe U. <HI REND="I">he—neih</HI>] þat he brast ner T; and brak nere U. <HI REND="I">ribbes</HI>] mawis THU.</NOTE></L>
<L>Nedde Pers wiþ a peose lof · I-preyed him to leue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1354"><HI REND="I">Nedde</HI>] Ne hadde HU; Nhadde T. <HI REND="I">wiþ</HI>] but T. <HI REND="I">I-preyed—leue</HI>] ypreied hem to lyue H; þei preyede hym beleue T; prayed hym by-lyue U.</NOTE></L>
<L N="167">And with a Benene Bat · I-bot hem by-twene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1355"><HI REND="I">benene bat</HI>] bene batte T; beny batte U. <HI REND="I">I-bot hem</HI>] he hadde TU; ȝede hem H.</NOTE></L>
<L>And hutte hongur þer-with · A-midde boþe his lippes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1356"><HI REND="I">hutte</HI>] hitte THU. <HI REND="I">þer-with</HI>] U <HI REND="I">om. boþe his</HI>] hise T; þe U.</NOTE></L>
<L>And he bledde in-to þe Bodiward · a Bolleful of gruwel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1357"><HI REND="I">he—bodiward</HI>] bledde in-to þe bodyward TU; made hym blede inward H. <HI REND="I">gruwel</HI>] growel TU; gruel H.</NOTE></L>
<L>Nedde þe Fisicien furst · defendet him water<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1358"><HI REND="I">Nedde</HI>] Ne hadde TU; Nadde H. <HI REND="I">furst</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>To Abate þe Barli bred · and þe Benes I-grounde,</L>
<L>Þei hedden beo ded bi þis day · and doluen al warm.</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="173">ÞEnne Faytors for fere · flowen to Bernes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1359"><HI REND="I">þenne</HI>] THU <HI REND="I">om. fere</HI>] ferde þen H. <HI REND="I">to</HI>] into THU.</NOTE></L>
<L>And flapten on with fleiles · from morwe til euen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1360"><HI REND="I">flapten</HI>] flappid H; flappe U; flatte T. <HI REND="I">morwe</HI>] morne UH.</NOTE></L>
<L>Þat Honger nas not hardi · vp for to loke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1361"><HI REND="I">nas</HI>] was TU. <HI REND="I">not</HI>] noght so U. <HI REND="I">vp for</HI>] on hem for T; on hem H; ones on hem U.</NOTE></L>
<L N="176">For A potful of peosun · þat pers hedde I-mad.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1362"><HI REND="I">potful</HI>] potel THU. <HI REND="I">peosun</HI>] pesen H; pesyn U; pecis T. <HI REND="I">hedde I-mad</HI>] let make H.</NOTE></L>
<L>An Hep of Hermytes · henten heom spades,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1363"><HI REND="I">An Hep</HI>] &amp; an hepe H; In helpe T. <HI REND="I">heom</HI>] hem TU; here H.</NOTE></L>
<L>And doluen drit and donge · to dutte honger oute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1364"><HI REND="I">dutte—oute</HI>] ditte out hunger TH; dryuen hungir out U.</NOTE></L>
<L>¶ Blynde and Bedraden · weore Botned a þousent,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1365"><HI REND="I">bedraden</HI>] bedrede T; blereey|ȝed U. <HI REND="I">botned</HI>] botind T; aboute U.</NOTE></L>
<L N="180">Þat lyȝen for blynde · and for broke-legget<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1366">T <HI REND="I">omits. for broke-legget</HI>] brokelegged by þe hye weie U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000136.tif" N="84, A-text"/>
<L>Vppon softe sonenday · bi þe heiȝe weye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1367">T <HI REND="I">omits;</HI> U <HI REND="I">omits part</HI> (<HI REND="I">see l.</HI> 180). <HI REND="I">sonenday</HI>] sonedaies H.</NOTE></L>
<L>Hungur hem helede · wiþ an hot Cake.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1368"><HI REND="I">hot</HI>] oten H; ote U.</NOTE></L>
<L N="183">¶ Lome mennes limes · weore lyþet þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1369"><HI REND="I">Lome</HI>] And lame THU. <HI REND="I">lyþet</HI>] liþnid T; liþed HU.</NOTE></L>
<L>And bi-come knaues · to kepe pers beestes,</L>
<L>And preyeden for Charite · with pers for to dwelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1370"><HI REND="I">for</HI>] hym for U; pur T. <HI REND="I">pers</HI>] hym U.</NOTE></L>
<L>[Al] for Couetyse of his corn · to caste a-wey hunger.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1371">[<HI REND="I">Al</HI> THU] V <HI REND="I">has</HI> And, <HI REND="I">re|peated from</HI> 184, 185. <HI REND="I">caste</HI>] chase TU.</NOTE></L>
<L N="187">¶ Pers was proud þer-of · And put hem in offys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1372"><HI REND="I">Pers</HI>] &amp; pieris THU. <HI REND="I">þer-of</HI>] þerfore H.</NOTE></L>
<L>And ȝaf hem mete and moneye · as þei mihte deseruen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1373"><HI REND="I">deseruen</HI>] asserue TU.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne hedde peers pite · and preiede hunger to wende</L>
<L>Hom to his oune hurde · And holden him þer for euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1374"><HI REND="I">Hom to</HI>] Hom into TU; into H. <HI REND="I">hurde</HI>] erþe TH; ȝerde U. <HI REND="I">for</HI>] TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "And ȝit I preye þe," quod pers · "er þou passe henne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1375"><HI REND="I">And ȝit</HI>] Ac ȝet T; but H. <HI REND="I">henne</HI>] ferþere THU.</NOTE></L>
<L N="192">Of Bidders and of beggers · what is best to done?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1376"><HI REND="I">bidders—beggers</HI>] beggeris &amp; bidderis T; beggeres and of bydderis U; bedreden &amp; beggeris H. <HI REND="I">is best</HI>] best is T.</NOTE></L>
<L>I wot wel whon þou art I-went · þei wol worchen ful ille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1377"><HI REND="I">I—I-went</HI>] For I wot wel, be þou ywent T; I woot, be þou went H; For I wot wel by ȝe went U. <HI REND="I">ful</HI>] TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And Mischef hit makeþ · þei beoþ so meke nouþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1378"><HI REND="I">And</HI>] TU <HI REND="I">om. And—makeþ</HI>] þy-self makiþ it iwis H. <HI REND="I">þei</HI>] hym T.</NOTE></L>
<L>And for de-faute of foode · þus faste þei worchen;</L>
<L>And heo beoþ my blodi breþeren · for god bouȝte vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1379"><HI REND="I">And—breþeren</HI>] þei beþ myne breþeren of one blood H. <HI REND="I">heo beoþ</HI>] it ben TU. <HI REND="I">bouȝte</HI>] made H.</NOTE></L>
<L N="197">Treuþe tauhte me ones · to louen hem vchone,</L>
<L>And helpen hem of alle þyng · aftur þat hem neodeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1380"><HI REND="I">aftur—hem</HI>] þat hem of T; what þat hem U.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝit wolde I witen ȝif þou wustest · what were þe beste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1381"><HI REND="I">ȝit—I</HI>] now wolde I HU; I wolde T. <HI REND="I">wustest</HI>] wistest THU.</NOTE></L>
<L N="200">And hou I mihte A-Maystren hem · and maken hem to worche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1382"><HI REND="I">And</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000137.tif" N="85, A-text"/></LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"HEre nou," quod hunger · "and holde hit for wisdam,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1383"><HI REND="I">for</HI>] for a THU.</NOTE></L>
<L>Bolde Bidders and Beggers · þat mowen her mete bi|swinke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1384"><HI REND="I">bidders—beggers</HI>] beggeris &amp; bigge TU. <HI REND="I">mete</HI>] breed T. <HI REND="I">biswinke</HI>] swynke U.</NOTE></L>
<L>With houndes bred and horse bred · hold vp heor hertes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1385"><HI REND="I">houndes bred</HI>] houndes U. <HI REND="I">hold—hertes</HI>] holde þow here mawes H.</NOTE></L>
<L N="204">And Bamme hem with bones · for bollyng of heore wombes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1386"><HI REND="I">And bamme</HI>] And bane TU; a-bane H. <HI REND="I">bones</HI>] benys U. <HI REND="I">bollyng</HI>] bollnynge TH; swellynge U.</NOTE></L>
<L>And ȝif þe gomes grucchen · bidde hem go swynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1387"><HI REND="I">And—þe</HI>] ȝif eny H. <HI REND="I">gomes</HI>] gromes THU.</NOTE></L>
<L>And þei schule soupe þe swettore · whon þei han hit deseruet.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1388"><HI REND="I">þe</HI>] T <HI REND="I">om. swettore</HI>] betere U. <HI REND="I">han hit</HI>] it haþ T; haue H; it han U.</NOTE></L>
<L>And ȝif þou fyndest eny Freik · þat fortune haþ a-peiret<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1389"><HI REND="I">fyndest</HI>] fynde THU.</NOTE></L>
<L>With fuir, or with fals folk · fonde suche to knowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1390"><HI REND="I">fuir</HI>] fure H; fyre U. <HI REND="I">folk</HI>] men THU. <HI REND="I">to</HI>] T <HI REND="I">om.;</HI> forto H; men to U.</NOTE></L>
<L>Cumforte hem with þi Catel · for cristes loue of heuene,</L>
<L>Loue hem, and lene hem · so þe lawe of kuynde wole.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1391"><HI REND="I">lene</HI>] lone U. <HI REND="I">so þe</HI>] &amp; so þe T; for so H; for so þe U. <HI REND="I">wole</HI>] wolde TU.</NOTE></L>
<L N="211">And alle manere of Men · þat þou mayȝt aspye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1392"><HI REND="I">of</HI>] H <HI REND="I">om. mayȝt</HI>] miȝte TH.</NOTE></L>
<L>Þat neodi ben, or naket · and nouȝt haue to spende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1393"><HI REND="I">neodi—or</HI>] ben nedy &amp; H. <HI REND="I">nouȝt haue</HI>] naue not H.</NOTE></L>
<L>With Mete or with Moneye · mak hem fare þe betere,<MILESTONE N="399b:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1394"><HI REND="I">or—moneye</HI>] or mone T. <HI REND="I">mak</HI>] lete H. <HI REND="I">mak—betere</HI>] let make hem at ese T.</NOTE></L>
<L>Or with word or with Werk · while þat þou art here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1395">TU <HI REND="I">omit</HI>. H <HI REND="I">has</HI>, wiþ werke oþer wiþ wordis · whils þou art here.</NOTE></L>
<L>Mak þe Frendes þer-with · for so Seint Matheu techeþ,<Q><HI REND="I">Facite vobis amicos de mammona iniquitatis</HI>."</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1396">H <HI REND="I">puts the Lat. quotation</HI> before <HI REND="I">this line. mak þe</HI>] And make þe T; lat make þi U. <HI REND="I">þerwith</HI>] þermiþ T; þermyde U. <HI REND="I">seint—techeþ</HI>] matheu vs techiþ TU; seiþ þe gospel H.</NOTE></L>
<L N="216">¶ "I wolde not greue god," quod pers · "for al þe gold on ground;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1397">211—216. <HI REND="I">These lines are in</HI> U <HI REND="I">made into only four lines, with omissions and false arrangements</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1398">TU <HI REND="I">here corruptly arranged. greue</HI>] wraþþe H. <HI REND="I">gold—ground</HI>] good on erþe H. <HI REND="I">on</HI>] on þis T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000138.tif" N="86, A-text"/>
<L>Miht I sunneles don as þou seist?" · seide pers þenne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1399"><HI REND="I">Miht</HI>] May U. <HI REND="I">I—don</HI>] y do synles H.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝe, I be-hote þe," quod hunger · "or elles þe Bible lyȝeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1400"><HI REND="I">be-hote þe</HI>] hote þe T; hote god U. <HI REND="I">Bible</HI>] book H.</NOTE></L>
<L>Go to Genesis þe Ieaunt · engendrure of vs alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1401"><HI REND="I">Go to</HI>] <HI REND="I">So in</HI> TU; V <HI REND="I">has</HI> Go to þe; so seiþ H. <HI REND="I">Ieaunt</HI>] geaunt TU; gent H. <HI REND="I">engendrure</HI>] gendrer H.</NOTE></L>
<L N="220"><HI REND="I">In Sudore</HI> and swynk · þou schalt þi mete tilie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1402"><HI REND="I">sudore—swynk</HI>] <HI REND="I">sudore &amp;c</HI>., &amp; swynke T; <HI REND="I">sudore uultus tui</HI> swynke U; sweting &amp; swinking H. <HI REND="I">tilie</HI>] <HI REND="I">begins next line in</HI> TU</NOTE></L>
<L>And labre for þi lyflode' · for so vr lord hiȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1403">219—221. H <HI REND="I">arranges in the order</HI> 220, 221, 219.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1404"><HI REND="I">hiȝte</HI>] biddith UH.</NOTE></L>
<L>¶ And Sapiens seiþ þe same · I saih hit in þe Bible;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1405">H <HI REND="I">omits. saih</HI>] saiȝ T; seie U.</NOTE></L>
<L>'<HI REND="I">Piger propter frigus</HI> · no feld nolde he tilie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1406"><HI REND="I">he</HI>] TU <HI REND="I">om. no—tilie</HI>] <HI REND="I">arare noluit</HI> H; no feld wolde tilie TU.</NOTE></L>
<L N="224">He schal go bidde and begge · and no mon beete his hunger.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1407"><HI REND="I">He—go</HI>] þerfore he shal H. <HI REND="I">bidde—begge</HI>] begge and bidde U. <HI REND="I">beete</HI>] bete TU.</NOTE></L>
<L>¶ Matheu þe Monnes face · he Mommeþ þeose wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1408"><HI REND="I">þe</HI>] wiþ þe T. <HI REND="I">he mommeþ</HI>] mowþed H; nempniþ T. <HI REND="I">he—wordes</HI>] mouthith vs þe same U.</NOTE></L>
<L>'<HI REND="I">Seruus nequam</HI> hedde npnam · and for he nolde hit vsen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1409">H reads, <HI REND="I">Serue nequam, scie|bas quia, &amp;c</HI>. þe wicked seruaunt made a couenaunt, &amp; for he nolde it vse. <HI REND="I">npnam</HI>] a <HI REND="I">nam</HI> TU.</NOTE></L>
<L>He hedde Maugre of his Maister · euere more aftur;<Q><HI REND="I">Auferte ab illo mnam, &amp; date illi, &amp;c</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1410"><HI REND="I">maugre</HI>] a maugre T. <HI REND="I">euere</HI>] for euere T. <HI REND="I">aftur</HI>] þeraftir UH. <HI REND="I">The Latin is in</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ He bi-nom him his npnam · for he nolde not worche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1411"><HI REND="I">He bi-nom</HI>] And benom TU; &amp; byraft H. <HI REND="I">npnam</HI>] <HI REND="I">nam</HI> TU; besaunt H. <HI REND="I">not</HI>] TU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="229">And ȝaf hit him in haste · þat hedde ten bi-fore;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1412">U <HI REND="I">omits. hit</HI>] T <HI REND="I">om. ten</HI>] ten þere T.</NOTE></L>
<L>And seþþen he þus seide · his seruauns hit herden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1413"><HI REND="I">þus</HI>] THU <HI REND="I">om. seide</HI>] seide hym to þat H. <HI REND="I">seruauns—herden</HI>] seruaunt it hadde T. <HI REND="I">After this line</HI> H <HI REND="I">has</HI> Omni habenti dabitur.</NOTE></L>
<L>¶ He þat haþ schal haue · to helpe þer neod is,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1414"><HI REND="I">neod is</HI>] it nediþ H.</NOTE></L>
<L N="232">And he þat nouȝt haþ, nouȝt schal haue · ne no mon him helpe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1415"><HI REND="I">nouȝt schal</HI>] shal nouȝt TU. <HI REND="I">no mon</HI>] none shal H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000139.tif" N="87, A-text"/>
<L>And he þat hopeþ forte haue · hit him beo bi-reuet.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1416">And þat he (he þat H) weniþ wel to haue · I wile it be hym bereuid THU.</NOTE></L>
<L>For kuynde wit Wolde · þat vche mon wrouhte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1417"><HI REND="I">For</HI>] THU <HI REND="I">omit. mon</HI>] wiȝt T. <HI REND="I">vche mon</HI>] euery man for his fode U.</NOTE></L>
<L>Wiþ techinge or with tilynge · or trauaylynge of hondes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1418">U <HI REND="I">omits. Wiþ</HI>] oþer wiþ TH. <HI REND="I">or—tilynge</HI>] oþer tellinge T. <HI REND="I">trauay|lynge</HI>] wiþ trauel H.</NOTE></L>
<L N="236">Actyf lyf or Contemplatyf · Crist wolde hit alse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1419"><HI REND="I">Crist</HI>] so crist H. <HI REND="I">hit alse</HI>] it were H; it were so U.</NOTE></L>
<L>For so seiþ þe Sauter · In Psalm of <HI REND="I">beati omnes</HI>,<Q>[<HI REND="I">Labores manuum tuarum quia manducabis, &amp;c</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1420"><HI REND="I">For—In</HI>] The sauter seiþ in þe T; þe sauter seith it in a U; H <HI REND="I">reads</HI>, as þe sauter hymself seiþ in a psalme. <HI REND="I">The Latin is from</HI> TH; <HI REND="I">also in</HI> U, <HI REND="I">which adds</HI>, beatus es, &amp; bene tibi erit.</NOTE></L>
<L>¶ He þat get his fode her · with trauaylinge in Treuþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1421"><HI REND="I">get</HI>] getiþ HU. <HI REND="I">trauaylinge—Treuþe</HI>] trauaile of his hondis THU.</NOTE></L>
<L>God ȝiueþ him his blessyng · þat his lyflode so swynkeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1422"><HI REND="I">him</HI>] T <HI REND="I">om. his lyflode</HI>] here liflode here T; so his lyuelood H. <HI REND="I">so swynkeþ</HI>] so wynneþ TU; wynneþ H.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="240">"Yit I preye þe," quod pers · "par Charite, ȝif þou Conne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1423"><HI REND="I">þe</HI>] U <HI REND="I">om. Conne</HI>] canst H; cunne U; kenne T.</NOTE></L>
<L>Eny lyf of leche Craft · lere hit me, my deore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1424"><HI REND="I">lyf</HI>] life T; leef U; lessoun H. <HI REND="I">lere</HI>] lerne H; teche U. <HI REND="I">hit</HI>] H <HI REND="I">om. my</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For summe of my seruauns · beoþ seke oþer-while,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1425"><HI REND="I">oþer-while</HI>] som tyme U.</NOTE></L>
<L>Of alle þe wike heo Worcheþ not · so heor wombe akeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1426"><HI REND="I">wike</HI>] wyke T; weke H; wowke U. <HI REND="I">heo</HI>] T <HI REND="I">om.;</HI> þei HU.</NOTE></L>
<L N="244">¶ "I wot wel," quod Hungur · "What seknesse hem eileþ,</L>
<L>Þei han I-Maunget ouur muche · þat makeþ hem grone ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1427"><HI REND="I">I-maunget</HI>] mangid THU. <HI REND="I">muche</HI>] mykil U. <HI REND="I">hem</HI>] U <HI REND="I">om. grone ofte</HI>] oft grone H.</NOTE></L>
<L>¶ Ac Ich hote þe," quod Hungur · "and þou þin hele wylne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1428"><HI REND="I">hote</HI>] bidde U. <HI REND="I">and</HI>] as TU; ȝef H. <HI REND="I">wylne</HI>] wilnest TH; desirest U.</NOTE></L>
<L>Þat þou drynke no dai · til þou haue dynet sumwhat;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1429"><HI REND="I">til</HI>] er T. <HI REND="I">haue—sumwhat</HI>] dyne sumwhat TU; haue ydyned H.</NOTE></L>
<L N="248">¶ Ete not, Ich hote þe · til hunger þe take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1430"><HI REND="I">Ete not</HI>] And ete nouȝt T; And noght U. <HI REND="I">hote</HI>] bidde U. <HI REND="I">til</HI>] er TU.</NOTE></L>
<L>And sende þe sum of his sauce · to sauer þe þe betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1431"><HI REND="I">þe</HI>] U <HI REND="I">om. sum</HI>] THU <HI REND="I">om. þe þe betere</HI>] þi lippes TH; wiþ þi lippes U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000140.tif" N="88, A-text"/>
<L>Keep sum til soper tyme · And [sit] þou not to Longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1432"><HI REND="I">Keep</HI>] And kep THU. <HI REND="I">sum</HI>] som-what U. [<HI REND="I">sit</HI> TU] V <HI REND="I">and</HI> H <HI REND="I">have</HI> faste, <HI REND="I">which is clearly wrong. þou</HI>] THU <HI REND="I">om. to</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>A-Rys vp ar appetyt · habbe I-ȝeten his Fulle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1433"><HI REND="I">vp</HI>] U <HI REND="I">om. habbe I-ȝeten</HI>] haþ eten T; haue eten HU. <HI REND="I">Fulle</HI>] fille THU.</NOTE></L>
<L N="252">¶ Let not sir Surfet · sitten at þi Bord;</L>
<L>Loue him not, for he is a lechour · and likerous of Tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1434"><HI REND="I">Loue</HI>] Leue TU.</NOTE></L>
<L>And aftur mony Metes · his Mawe is a-longet.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1435"><HI REND="I">mony</HI>] many maner of T; many maner U. <HI REND="I">a-longet</HI>] alongid TU <HI REND="I">is a-longet</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And ȝif þou diȝete þe þus · I dar legge boþe myn Eres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1436"><HI REND="I">diȝete</HI>] diete U; vsest H. <HI REND="I">legge—Eres</HI>] ley myn armes T; leye my lyf H; leyn myn eres U.</NOTE></L>
<L>Þat Fisyk schal his Forred hod · for his [foode] sulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1437">[<HI REND="I">foode</HI> THU] V <HI REND="I">has</HI> lyflode, <HI REND="I">which spoils the metre; see</HI> l. 259.</NOTE></L>
<L>And eke his cloke of Calabre · with knappes of Gold,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1438"><HI REND="I">his—of</HI>] his cloke wiþ T; his clokis of H; þe clokis of U. <HI REND="I">with knappes</HI>] &amp; þe knoppis TU; &amp; his coppis H.</NOTE></L>
<L N="258">And beo Fayn, be my Feiþ · his Fisyk to lete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1439">U <HI REND="I">om. Fayn—my</HI>] ful fayn in H.</NOTE></L>
<L>And leorne to labre wiþ lond · leste lyflode Faile;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1440"><HI REND="I">lond</HI>] hondes U. <HI REND="I">lyflode</HI>] liflode hym TU; his lyuelode H.</NOTE></L>
<L>Þer beoþ mo lyȝers þen leches · vr lord hem amende!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1441"><HI REND="I">beoþ—lyȝers</HI>] arn mo liȝeris TU; ne beþ non more losels H. <HI REND="I">vr lord</HI>] oure lord H; lord T; god U.</NOTE></L>
<L>Þei don men dyȝen þoruȝ heor drinke · er destenye wolde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1442"><HI REND="I">þoruȝ</HI>] with U. <HI REND="I">drinke</HI>] drynkes T. <HI REND="I">wolde</HI>] it wolde TU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="262">"BI seint Poul!" quod pers · "þeos beoþ prophitable wordes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1443"><HI REND="I">Poul</HI>] pernel TH. <HI REND="I">pers</HI>] perkyn U. <HI REND="I">beoþ</HI>] arn TU.</NOTE></L>
<L>Þis is a loueli lesson · vr lord hit þe for-ȝelde!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1444"><HI REND="I">vr lord</HI>] lord T; crist U. <HI REND="I">hit</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Wend nou whon þi wille is · Wel þe beo for euere!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1445"><HI REND="I">nou</HI>] H <HI REND="I">om. wel—beo</HI>] þat wel be þou T; þat wel be þe U. <HI REND="I">for</HI>] THU <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"I beo-hote þe," quod hungur · "heonnes nul I wende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1446"><HI REND="I">beo-hote</HI>] hote U. <HI REND="I">þe</HI>] god T.</NOTE></L>
<L>Er I haue I-dynet bi þis day · and I-dronke boþe."</L>
<L>¶ "I haue no peny," quod pers · "Poletes to bugge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1447"><HI REND="I">I haue</HI>] &amp; y naue H. <HI REND="I">peny</HI>] penyes U. <HI REND="I">Poletes</HI>] pulettis T; pultys U. <HI REND="I">to</HI>] with to U.</NOTE></L>
<L N="268">Nouþer gees ne grys · bote twey grene cheeses,</L>
<L>And a fewe Cruddes and Craym · and a þerf Cake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1448"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. a—Cake</HI>] non oþer cake T; an hauir cake U; two hauere cakis H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000141.tif" N="89, A-text"/>
<L>And a lof of Benes and Bren · I-Bake for my Children.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1449"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. And—Bren</HI>] al of benys &amp; of bran H.</NOTE></L>
<L>¶ And I sigge, bi my soule · I haue no salt Bacon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1450"><HI REND="I">And</HI>] And ȝit U. <HI REND="I">haue</HI>] naue H.</NOTE></L>
<L N="272">Ne no Cokeneyes, bi Crist · Colopus to maken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1451"><HI REND="I">cokeneyes</HI>] cokenay T; cokeney U. <HI REND="I">colopus</HI>] colopis T; colhoppis H; colopes with U.</NOTE></L>
<L>¶ Bot I haue porettes and percyl · and moni Col|plontes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1452"><HI REND="I">porettes—percyl</HI>] persile &amp; poret T; persil, porrette U; persely &amp; poretis H. <HI REND="I">col</HI>-] cole- T; caul- H.</NOTE></L>
<L>And eke a Cou, and a Calf · and a Cart-Mare<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1453"><HI REND="I">eke</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>To drawe a-feld my donge · Whil þe drouhþe lasteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1454"><HI REND="I">afeld my</HI>] on feld my T; on felde U; a-feld þe H.</NOTE></L>
<L N="276">¶ Bi þis lyflode I mot lyuen · til lammasse tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1455"><HI REND="I">mot</HI>] most H.</NOTE></L>
<L>Bi þat, Ich hope forte haue · heruest in my Croft;</L>
<L>Þenne may I dihte þi dyner · as þe deore lykeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1456">276—278. U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1457"><HI REND="I">þenne</HI>] And þanne T.</NOTE></L>
<L>¶ Al þe pore peple · pese-coddes fetten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1458"><HI REND="I">fetten</HI>] þei fetten HU.</NOTE></L>
<L N="280">Bake Benes in Bred · þei brouhten in heor lappes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1459">H <HI REND="I">reads</HI>, benys &amp; bacoun wiþ hem þei brouȝten. <HI REND="I">Bake—bred</HI>] Benes &amp; blake (<HI REND="I">sic</HI>) applis T; Benys and baken apples U. <HI REND="I">lappes</HI>] lappe T.</NOTE></L>
<L>Chibolles, Cheef mete · and ripe chiries monye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1460"><HI REND="I">Inserted by</HI> H <HI REND="I">after</HI> 284. <HI REND="I">Chibolles</HI>] chibollis T; chibols H; chybolys U. <HI REND="I">Cheef mete</HI>] &amp; chirinellis T; chernelys U; chesteyns H. <HI REND="I">ripe</HI>] riche T. <HI REND="I">monye</HI>] also H.</NOTE></L>
<L>And proferde pers þis present · to plese with hungur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1461"><HI REND="I">proferde</HI>] offriden H. <HI REND="I">þis</HI>] a T. <HI REND="I">with</HI>] þerewiþ TU.</NOTE></L>
<L>¶ Honger eet þis in haste · and asked aftur more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1462"><HI REND="I">Honger</HI>] And hungir T. <HI REND="I">eet þis</HI>] hente þis T; eet hit H; ete al þis U.</NOTE></L>
<L N="284">Þenne þis folk for fere · fetten him monye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1463"><HI REND="I">þenne þis</HI>] &amp; þe H. <HI REND="I">fere</HI>] ferd H.</NOTE></L>
<L>Poretes, and Peosen · for þei him plese wolden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1464">T <HI REND="I">omits</HI>. H <HI REND="I">reads</HI>, Poretis &amp; peris · applis &amp; plowmes; U <HI REND="I">reads</HI>, Grene porret and pesen · to poysen him þei þouȝte.</NOTE></L>
<L>From þat tyme þat þulke weore eten · take he schulde his leue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1465">THU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="287">Til hit to heruest hiȝede · þat newe corn com to chep|ynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1466">Be þat it neiȝide ner herues · newe corn com to chepynge (towne U) TU; by þat it neiȝed heruest, þat newe corn riped H.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000142.tif" N="90, A-text"/></LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne was þat folk fayn · and tedde hunger ȝeorne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1467"><HI REND="I">was</HI>] were H. <HI REND="I">þat</HI>] THU <HI REND="I">omit. ȝeorne</HI>] with þe beste TU; fast H.</NOTE></L>
<L>With good Ale, and glotonye · and gart him to slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1468"><HI REND="I">and gart</HI>] he gart T; &amp; made H; þei dyden U.</NOTE></L>
<L>And þo nolde þe wastor worche · but wandren aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1469"><HI REND="I">wolde—wastor</HI>] nolde wastour not T; wolde wastour not H; wolde no wastours U. <HI REND="I">wandren</HI>] wandrite T; wandriden U; wandrid H.</NOTE></L>
<L>Ne no Beggere eten Bred · þat Benes Inne coome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1470"><HI REND="I">Beggere</HI>] lengere U. <HI REND="I">eten</HI>] ete no U. <HI REND="I">Inne coome</HI>] comen ynne U.</NOTE></L>
<L N="292">Bote Coket and Cler Matin · an of clene whete;<MILESTONE N="399b:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1471"><HI REND="I">and</HI>] or TU. <HI REND="I">an</HI>] or TU; &amp; H.</NOTE></L>
<L>Ne non halfpeny Ale · In none wyse drynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1472">H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1473"><HI REND="I">none</HI>] no T.</NOTE></L>
<L>Bote of þe Beste and þe Brouneste · þat Brewesters sullen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1474">H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1475"><HI REND="I">and þe</HI>] and of U.</NOTE></L>
<L>¶ Laborers þat haue no lond · to liuen on Bote heore honden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1476"><HI REND="I">haue</HI>] hadde U. <HI REND="I">to—honden</HI>] but lyue on here handis T; but lyue by hemsilue H; to lyue by but here handes U.</NOTE></L>
<L N="296">Deyne not to dyne a day · niht-olde wortes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1477"><HI REND="I">Deyne</HI>] Deyneþ T; Deygned U. <HI REND="I">not</HI>] H <HI REND="I">om. dyne—day</HI>] dynen wiþ U.</NOTE></L>
<L>Mai no peny Ale hem paye · ne no pece of Bacun,</L>
<L>Bote hit weore Fresch Flesch · or elles Fisch I-Friȝet,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1478"><HI REND="I">hit weore</HI>] ȝif it be T; it be UH. <HI REND="I">Fresch</HI>] rostid U. <HI REND="I">elles</HI>] T <HI REND="I">om.;</HI> fresch H.</NOTE></L>
<L>Boþe chaud and pluschaud · for chele of heore Mawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1479"><HI REND="I">Boþe</HI>] And TU. <HI REND="I">chele</HI>] chil|lyng THU. <HI REND="I">heore mawe</HI>] his mawe T; here mawes H; here chekys U.</NOTE></L>
<L>¶ Bote he beo heihliche I-huret · elles wol he chide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1480">H <HI REND="I">reads</HI>, but þei be hiȝely y-huyred, ellis wollen þei chide. <HI REND="I">he</HI>] ȝif he T. <HI REND="I">heihliche</HI>] lyliche U (<HI REND="I">wrong</HI>).</NOTE></L>
<L N="301">Þat he was werkmon I-wrouȝt · warie þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1481"><HI REND="I">he was</HI>] þei were H. <HI REND="I">Iwrouȝt</HI>] bycome H.</NOTE></L>
<L>And Corse ȝerne þe kyng · and al his Counseil aftur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1482"><HI REND="I">Corse ȝerne</HI>] þanne curse T; curse H. <HI REND="I">his</HI>] þe T.</NOTE></L>
<L>Suche lawes to loke · laborers to chaste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1483"><HI REND="I">chaste</HI>] chastise T.</NOTE></L>
<L N="304">¶ Ac while hunger was Mayster heer · wolde þer non chyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1484">301—304. U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1485"><HI REND="I">mayster heer</HI>] here maister T <HI REND="I">þer non</HI>] þei not H.</NOTE></L>
<L>Ne striue aȝeyn þe statues · so steorneliche he lokede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1486"><HI REND="I">statues</HI>] statut T; statutes UH. U <HI REND="I">reads</HI>, And stryue aȝens þe statutes · and sternely loken.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000143.tif" N="91, A-text"/>
<L>¶ I warne ȝou, alle werk-men · winneþ while ȝe mowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1487"><HI REND="I">alle</HI>] THU <HI REND="I">omit. winneþ</HI>] wercheþ H.</NOTE></L>
<L N="307">Hunger hiderward aȝeyn · hiȝeþ him ȝeorne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1488"><HI REND="I">Hunger</HI>] For hungir THU. <HI REND="I">aȝeyn</HI>] THU <HI REND="I">om. hiȝeþ—ȝeorne</HI>] hastiþ hym faste T; hastiþ ful fast H; hyeth hym faste U.</NOTE></L>
<L>¶ He wole a-wake þorw watur · þe wastours alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1489"><HI REND="I">wole—watur</HI>] shal awake þis water T; wol wade þurȝ watris H; schal awake ȝour wele U. <HI REND="I">þe</HI>] his U; TH <HI REND="I">om. alle</HI>] to chaste THU.</NOTE></L>
<L>Er Fyue ȝer ben folfult · such Famyn schal a-Ryse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1490"><HI REND="I">fyue</HI>] fewe H. <HI REND="I">schal</HI>] wol H.</NOTE></L>
<L>Þorw Flodes and foul weder · Fruites schul fayle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1491"><HI REND="I">flodes</HI>] flood T; tempestes U. <HI REND="I">and</HI>] oþer þoruȝ T. <HI REND="I">weder</HI>] wederis TU. <HI REND="I">fruites</HI>] flodis U. <HI REND="I">fayle</HI>] falle TU.</NOTE></L>
<L N="311">And so seiþ [Saturne] · and sent vs to warne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1492">[<HI REND="I">Saturne</HI>] satourne T; saturne HU; V <HI REND="I">has</HI> Saturnes. <HI REND="I">sent vs</HI>] sente ȝow T; sende ȝow H; sendith ȝow U.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="8"><PB REF="00000144.tif" N="92, A-text"/>
<HEAD>PASSUS VIII.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1493"><HI REND="I">Title; from</HI> T. <HI REND="I">Also called</HI> P. octavus <HI REND="I">in</HI> HUD.</NOTE>[<HI REND="I">Passus Octauus de Visione, vt prius.</HI>]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>TReuþe herde telle her-of · And to Pers sende,</L>
<L>To taken his teeme · and tilyen þe eorþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1494"><HI REND="I">tilyen—eorþe</HI>] his erþe tilien T.</NOTE></L>
<L>And purchasede him a pardoun · <HI REND="I">A pena et a culpa</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1495"><HI REND="I">purchasede</HI>] purchace TH; pur|chasen U. <HI REND="I">a</HI>] U <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="4">For him, and for his heires · euer more aftur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1496"><HI REND="I">for his</HI>] his U. <HI REND="I">euer</HI>] for euere T. <HI REND="I">aftur</HI>] þeraftir U.</NOTE></L>
<L>And bad holden hem at hom · and heren heore leyȝes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1497"><HI REND="I">holden hem</HI>] hym holde hym THU. <HI REND="I">heore leyȝes</HI>] his laiȝes TU; here leies H.</NOTE></L>
<L>And al þat euere hulpen him · to heren or to sowen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1498"><HI REND="I">al</HI>] þo T. <HI REND="I">euere</HI>] THU <HI REND="I">om. him</HI>] T <HI REND="I">om. or</HI>] &amp; H.</NOTE></L>
<L>Or eny maner mester · þat mihte Pers helpen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1499"><HI REND="I">or eny</HI>] &amp; alle H. <HI REND="I">maner</HI>] maner of T. <HI REND="I">mester</HI>] myster men H. <HI REND="I">mihte Pers</HI>] piers myghte U.</NOTE></L>
<L N="8">Part in þat pardoun · þe Pope haþ I-graunted.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1500"><HI REND="I">in</HI>] of H. <HI REND="I">þat</HI>] þe T. <HI REND="I">Igraunted</HI>] hem grauntid TU.</NOTE></L>
<L>¶ Kynges and knihtes · þat kepen holi churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1501"><HI REND="I">kepen</HI>] helpen U.</NOTE></L>
<L>And Rihtfuliche Rulen · þe Reame and þe peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1502"><HI REND="I">Rihtfulliche</HI>] rewfulliche (!) T. <HI REND="I">rulen—þe</HI>] in reaum rewliþ þe T; in here rewme rewlen here U; reulen þe rewmes &amp; þe H.</NOTE></L>
<L>Han pardoun þorw Purgatorie · to passen ful sone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1503"><HI REND="I">ful</HI>] wel TU.</NOTE></L>
<L N="12">Wiþ patriarkes in paradys · to pleyen þer-aftur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1504"><HI REND="I">pleyen</HI>] pleyen hem U.</NOTE></L>
<L>¶ Busschops þat blessen · and boþe þe lawes cunnen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1505"><HI REND="I">þe</HI>] TU <HI REND="I">om. cunnen</HI>] kenne TU; knowen H.</NOTE></L>
<L>Lokeþ on þat on lawe · and lereþ men þat oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1506"><HI REND="I">þat on</HI>] þat o T; þe to U. <HI REND="I">lereþ</HI>] lere T; leren H; lerne U. <HI REND="I">þat oþer</HI>] þe tothir U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000145.tif" N="93, A-text"/>
<L>And bereþ hem boþe on heore bac · as heore baner scheweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1507"><HI REND="I">baner scheweþ</HI>] dedis shewyn H.</NOTE></L>
<L N="16">And precheþ heore persouns · þe peril of sunne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1508"><HI REND="I">persouns</HI>] paryschens U.</NOTE></L>
<L>Hou heore schabbede schep · schal heore wolle saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1509"><HI REND="I">heore</HI>] þat TU; þat here H. <HI REND="I">schabbede</HI>] shabbide TH; scabbide U. <HI REND="I">schal</HI>] schulde H.</NOTE></L>
<L>Han Pardoun with þe Apostles · whon þei passen hennes,</L>
<L>And atte day of dom · with hem on deis setten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1510"><HI REND="I">And atte</HI>] And at þe T; On þe U; at þe H. <HI REND="I">with—deis</HI>] at here deis to TU; on hiȝe deis to H.</NOTE></L>
<L N="20">¶ Marchau[n]s in þis Margin · hedden mony ȝeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1511"><HI REND="I">þis</HI>] þe THU. <HI REND="I">mony ȝeres</HI>] ȝeris many H.</NOTE></L>
<L>Bote non <HI REND="I">A pena et a culpa</HI> · þe pope nolde hem graunte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1512"><HI REND="I">nolde hem</HI>] wolde hym T; wolde U.</NOTE></L>
<L>For þei holdeþ not heore haly-day · as holy churche techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1513"><HI REND="I">holdeþ</HI>] helde T. <HI REND="I">heore haly|day</HI>] here haly-dayes TH; þe haly|day U.</NOTE></L>
<L>And for þei sworen bi heore soule ·—"so God hem moste helpe!"—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1514"><HI REND="I">sworen</HI>] swere THU. <HI REND="I">soule</HI>] soulis H. <HI REND="I">so</HI>] &amp; so T. <HI REND="I">hem moste</HI>] muste hem TU; shulde hem H.</NOTE></L>
<L N="24">Aȝeyn heore clene Concience · heore catel to sulle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1515"><HI REND="I">heore</HI>] THU <HI REND="I">om. catel</HI>] ware U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>BOte vndur his secre seal · Treuþe sende a lettre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1516"><HI REND="I">sende</HI>] sente hym T; sente U.</NOTE></L>
<L>And Bad hem Bugge Boldely · what hem best lykede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1517"><HI REND="I">hem</HI> (1) hym] T. <HI REND="I">hem best</HI>] þat hym T. <HI REND="I">lykede</HI>] likeþ TU.</NOTE></L>
<L>And seþþen sullen hit a-ȝeyn · And saue þe wynnynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1518">U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="28">And make <HI REND="I">Meson deu þer</HI>-with · Meseyse to helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1519"><HI REND="I">make</HI>] þe U (<HI REND="I">wrong</HI>). <HI REND="I">meson deu</HI>] mesonis deux T; mesoun dieux H. <HI REND="I">meseyse</HI>] myseises T; mesels H; þe myseyse U.</NOTE></L>
<L>And wikkede wones · wihtly to amende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1520">U <HI REND="I">reads</HI>, Wightliche wikkide weyes · for to don amende. <HI REND="I">And—wones</HI>] Wykkide weyes T; &amp; also wicked weies H.</NOTE></L>
<L>¶ Beete Brugges a-Boute · þat to-Broke were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1521">U <HI REND="I">omits. Beete Brugges</HI>] And bynde brugges T; &amp; bigge brigges H.</NOTE></L>
<L>Marie Maydens · or Maken hem Nonnes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1522"><HI REND="I">Marie</HI>] &amp; marien H. <HI REND="I">or</HI>] also &amp; T; or ellis H. <HI REND="I">nonnes</HI>] wyues U.</NOTE></L>
<L N="32">¶ Pore widewes þat wolde beo · none wyues aftur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1523">Wydewis þat wiln not be wyues · helpe hem þer aftir T; þat pore wydewes wol ben · and none wyues aftir U. <HI REND="I">none</HI>] no more H.</NOTE></L>
<L>Fynde suche heore foode · for Godes loue of heuene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1524"><HI REND="I">Godes</HI>] oure lordis THU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000146.tif" N="94, A-text"/>
<L>¶ Sette scolers to scole · or to sum oþer craft,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1525"><HI REND="I">Sette</HI>] &amp; sett HU. <HI REND="I">to—craft</HI>] summe skynes craftis T; to somme kynne crafte U.</NOTE></L>
<L>Rule Religion · and Rente hem Betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1526"><HI REND="I">Rule</HI>] Releue T; Reule wel U; &amp; releue H. <HI REND="I">Religion</HI>] religiouse HU. <HI REND="I">Rente—betere</HI>] rede hem þe beste U.</NOTE></L>
<L N="36">"And I schal sende ow my-self · seint Mihel myn Aungel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1527"><HI REND="I">ow</HI>] ȝow UH; T <HI REND="I">om. myself</HI>] selue U. <HI REND="I">Mihel</HI>] Michel TU; myȝhel H.</NOTE></L>
<L>Þat no deuel schal ȝou dere · whon ȝe dye schulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1528"><HI REND="I">whon—schulle</HI>] diȝe whan ȝe diȝe TU; when ȝe beþ dede H.</NOTE></L>
<L>Þat I ne schal sende ȝor soules · saaf in-to heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1529"><HI REND="I">þat I</HI>] for I H; þat he U. <HI REND="I">ne</HI>] H <HI REND="I">om. ȝor soules</HI>] his soule T. <HI REND="I">saaf into</HI>] sauely to H.</NOTE></L>
<L>And bi-foren þe Face of my Fader · fourmen or seetes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1530"><HI REND="I">And</HI>] H <HI REND="I">om. þe—Fader</HI>] my fadir face U. <HI REND="I">fourmen—seetes</HI>] frely ȝow sette H.</NOTE></L>
<L N="40">Vsure And Auarice · and oþes I defende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1531"><HI REND="I">I</HI>] y ȝou H.</NOTE></L>
<L>Þat no gile go with ou · Bote þe grace of treuþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1532"><HI REND="I">grace of</HI>] graiþ T; grete HU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne were Marchaundes Murie · þei wopen for Ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1533"><HI REND="I">þei wopen</HI>] many wepe T; &amp; wepten H; and wepyn U.</NOTE></L>
<L>And ȝeeuen wille for his writynge · wollene cloþes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1534"><HI REND="I">ȝeeuen</HI>] ȝaf TH. <HI REND="I">wille</HI>] william H. <HI REND="I">wollene</HI>] wel newe H.</NOTE></L>
<L N="44">For he Copiede þus heore Cause · þei couden him gret þonk.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1535"><HI REND="I">For</HI>] And for T. <HI REND="I">he copiede</HI>] to copie H. <HI REND="I">heore cause</HI>] here clause TU; þis clause H. <HI REND="I">þei—þonk</HI>] þei ȝeue hym gret mede T; þei couþe hym gret þank H; cowde hym gret mede U.</NOTE></L>
<L>Men of lawe hedden lest · for heo beoþ [loþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1536"><HI REND="I">Men</HI>] And men U. <HI REND="I">hedden lest</HI>] were laft oute H; þei haddyn lest U. <HI REND="I">heo—loþ</HI>] lewid þei ben alle T; þey beþ loþ H; lettrid þei ben alle U; heo beoþ lettred alle V.</NOTE></L>
<L>To mote for mene men · but ȝif þei hadde money;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1537"><HI REND="I">This line, and the word</HI> loþ <HI REND="I">pre|ceding, are from</HI> H. <HI REND="I">The other MSS. omit it, and are hardly intelligible</HI>.</NOTE></L>
<L>So seiþ þe sauter · and sapience boþe,<Q><HI REND="I">Super Innocentes munera non Accipiunt. A Regibus</HI> [<HI REND="I">et principibus erit merces</HI> (<HI REND="I">eorum</HI>).]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1538"><HI REND="I">So</HI>] For so T; as H; And so U. <HI REND="I">seiþ</HI>] <HI REND="I">in</HI> H <HI REND="I">follows</HI> sauter. <HI REND="I">and</HI>] &amp; þe H. <HI REND="I">Innocentes</HI>] innocentem TU. <HI REND="I">Accipiunt</HI>] accipies TU. <HI REND="I">Regibus</HI>] V <HI REND="I">has</HI> Regibus, &amp;c.; T <HI REND="I">has down to</HI> principibus; U <HI REND="I">down to</HI> erit; eorum <HI REND="I">I have supplied</HI>. H <HI REND="I">quotes loosely</HI>.</NOTE></L>
<L>Of [princes] and Prelatus · heor pencion schulde aryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1539">[<HI REND="I">princes</HI> THU] V <HI REND="I">has</HI> Parisches (<HI REND="I">wrong</HI>).</NOTE></L>
<L N="49">And of þe pore peple · no peneworþ to take.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1540"><HI REND="I">þe</HI>] no TU. <HI REND="I">peneworþ</HI>] peny|worþ HU; peny T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000147.tif" N="95, A-text"/>
<L>¶ Ac he þat spendeþ his speche · and spekeþ for þe pore<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1541"><HI REND="I">Ac</HI>] For U; but H. <HI REND="I">pore</HI>] pore peple U.</NOTE></L>
<L>Þat is Innocent and neodi · and no mon haþ apeyret,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1542"><HI REND="I">þat</HI>—<HI REND="I">neodi</HI>] Also for an Inno|cent H; þat innocentis ben and nedy U. <HI REND="I">and</HI>] þat HU. <HI REND="I">haþ apeyret</HI>] apeiriþ TH; hem apeire U.</NOTE></L>
<L N="52">Cumforteþ him in his caas · Coueiteþ not his goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1543"><HI REND="I">him</HI>] hem U. <HI REND="I">his caas</HI>] þat cas TH; þat caas U. <HI REND="I">his</HI>] here HU.</NOTE></L>
<L>Bote for vr lordes loue · lawe for him scheweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1544"><HI REND="I">loue</HI>] loue of heuen H. <HI REND="I">him</HI>] hem HU.</NOTE></L>
<L>Schal no deuel at his deþ-day · deren him worþ a Myte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1545"><HI REND="I">worþ</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat he ne worþ siker saaf · and so seiþ þe psauter,<Q>[<HI REND="I">Qui facit hec, non mouebitur in eternum</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1546"><HI REND="I">siker saaf</HI>] saufe sykirly T; sikerly sauf U. [<HI REND="I">Qui</HI>, &amp;c.] <HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ac to bugge water, ne wynt · [ne] wit, (is þe þridde),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1547"><HI REND="I">ne wynt</HI>] ne wynd T; or wind H; wynd U. [<HI REND="I">ne</HI>] <HI REND="I">Supplied from</HI> T; or H; V <HI REND="I">om</HI>. U <HI REND="I">reads</HI>, Ac to bigge water, wynd or wit · is ydel, y rede (<HI REND="I">which gives the sense</HI>).</NOTE></L>
<L N="57">Nolde neuer holy writ · God wot þe soþe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1548"><HI REND="I">Nolde</HI>] Ne wolde THU. <HI REND="I">writ</HI>] cherche U.</NOTE></L>
<L>¶ Þeos þreo for þralles · beo þriuen a-mong vs alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1549"><HI REND="I">þriuen</HI>] þrowe T; throwen U; y-ȝeuen H. <HI REND="I">among</HI>] H <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>To waxen or to wonien · wheþer God lykeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1550"><HI REND="I">or</HI>—<HI REND="I">wonien</HI>] &amp; wanyen T; or to wanye H; and wanyn U. <HI REND="I">wheþer</HI>] where þat TU; wheþer þat H.</NOTE></L>
<L N="60">His pardoun In purgatorie · is petit, I trouwe,<MILESTONE N="400a:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1551"><HI REND="I">is petit</HI>] ful litel is H; wel litel is TU.</NOTE></L>
<L>Þat eny Meede of mene Men · for Motynge receyueþ.</L>
<L>¶ Ȝe Legistres and lawyers · ȝe witen wher I lyȝe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1552"><HI REND="I">lawyers</HI>] lawisteris T. <HI REND="I">ȝe</HI>] T <HI REND="I">om. wher</HI>] ȝif TU.</NOTE></L>
<L>Seþþe ȝe seon þat hit is so · serueþ to þe Beste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1553"><HI REND="I">þat</HI>—<HI REND="I">so</HI>] it is þus TU. <HI REND="I">serueþ</HI>] sewiþ T; sueth U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="64">Libbinde Laborers · þat libben bi heore hondes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1554"><HI REND="I">Libbinde</HI>] Alle libbyng T; Alle lyuynge HU. <HI REND="I">libben</HI>] lyuen THU.</NOTE></L>
<L>Þat treuliche taken · and treuliche tiþen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1555"><HI REND="I">tiþen</HI>] wynnen THU.</NOTE></L>
<L>And liuen in loue and in lawe · for heore lowe hertes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1556"><HI REND="I">hertes</HI>] herte TU.</NOTE></L>
<L>Hedde þe same Absolucion · þat sent was to pers.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1557"><HI REND="I">Hedde</HI>] shul haue H. <HI REND="I">same</HI>] H <HI REND="I">om. sent</HI>—<HI REND="I">pers</HI>] was sent to pers plowman U.</NOTE></L>
<L N="68">¶ Bidders and Beggers · Beoþ not in þe Bulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1558"><HI REND="I">and</HI>] ne U. <HI REND="I">þe</HI>] þat U.</NOTE></L>
<L>Bote þe suggestion be soþ · þat schapeþ hem to Begge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1559"><HI REND="I">Bote</HI>] But ȝif TU. <HI REND="I">þe</HI>—<HI REND="I">soþe</HI>] here destenye be so U. <HI REND="I">þat—Begge</HI>] þat þei fore begge TH.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000148.tif" N="96, A-text"/>
<L>For he þat beggeþ or biddeþ · bote he habbe neode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1560"><HI REND="I">biddeþ</HI>] bit T; byt U. <HI REND="I">bote</HI>—<HI REND="I">habbe</HI>] til he haue H.</NOTE></L>
<L>He is Fals with þe Fend · and defraudeþ þe neodi,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1561"><HI REND="I">with</HI>] as U. <HI REND="I">defraudeþ</HI>] kiliþ T.</NOTE></L>
<L N="72">And eke gyleþ þe ȝiuere · al aȝeyn his wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1562"><HI REND="I">eke</HI>] T <HI REND="I">om. ȝiuere</HI>] kende U. <HI REND="I">al</HI>—<HI REND="I">his</HI>] ageyns his TH; ageyn godis U.</NOTE></L>
<L>Þei libben [not in loue · ne] no lawe holden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1563"><HI REND="I">not</HI>—<HI REND="I">ne</HI> UT] not in loue þat H; V <HI REND="I">has</HI> (<HI REND="I">by mistake</HI>) in no lawe · þat.</NOTE></L>
<L>Þei weddeþ no wommon · þat þei with deleþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1564"><HI REND="I">weddeþ</HI>—<HI REND="I">wommon</HI>] ne wedde no womman T; wedde none wyues U.</NOTE></L>
<L>Bote as [wilde] Beestes, [wiþ] wo · worcheþ to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1565">[<HI REND="I">wilde</HI>—<HI REND="I">wo</HI>] wilde bestis wiþ wehe T; wilde bestis wiþ woo H; wilde bestes þat wiþ wo U; V <HI REND="I">reads</HI>, Beestes þat wo; <HI REND="I">but we should insert</HI> wilde <HI REND="I">and</HI> wiþ (THU); <HI REND="I">and omit</HI> þat (<HI REND="I">not in</HI> TH). <HI REND="I">worcheþ</HI>] &amp; worþ vp T; worþen H; wurchen vp U.</NOTE></L>
<L>And bringeþ forþ Barnes · þat Bastardes beon holden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1566"><HI REND="I">Barnes</HI>] children U. <HI REND="I">Bas|tardes</HI>] bois T.</NOTE></L>
<L N="77">¶ Or his Bac, or his Bon · heo brekeþ in heore ȝouþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1567"><HI REND="I">or his</HI>] oþer here H. <HI REND="I">his bon</HI>] here boonys H. <HI REND="I">heore</HI>] his TU.</NOTE></L>
<L>And goþ, Fayteþ with heore Fau[n]tes · euer-more after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1568"><HI REND="I">goþ</HI>] gon &amp; TH; U <HI REND="I">om. fautes</HI> V (<HI REND="I">wrongly</HI>)] fauntis THU. <HI REND="I">euer</HI>] for euere T.</NOTE></L>
<L>Þer ben mo mis-happes amongus hem · hose takeþ heede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1569"><HI REND="I">mishappes</HI>] mysshapen TU.</NOTE></L>
<L N="80">Þen of alle oþure men · þat on Molde wandren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1570"><HI REND="I">of</HI>—<HI REND="I">oþure</HI>] of alle oþer maner T; of alle manere H; oþer maner of U. <HI REND="I">on molde</HI>] on þis molde T; in þis world U.</NOTE></L>
<L>Þei þat lyuen þus heore lyf · mouwe loþe þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1571"><HI REND="I">loþe</HI>] curse U.</NOTE></L>
<L>Þat euere þei weore Men I-wrouȝt · whon þei schul henne fare.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1572"><HI REND="I">þei</HI>—<HI REND="I">weore</HI>] he was TU. <HI REND="I">þei</HI>] he TU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>BOte olde Men and hore · þat helples beoþ of strengþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1573"><HI REND="I">&amp; hore</HI>] trewly U.</NOTE></L>
<L>And wymmen with childe · þat worchen ne mowen,</L>
<L N="85">Blynde and Bedreden · And Broken heore membres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1574"><HI REND="I">blynde</HI>] Blynde men U. <HI REND="I">bedre|den</HI>] blereyed U. <HI REND="I">heore</HI>] of here H; þe U.</NOTE></L>
<L>Þat taken Meschef Mekeliche · as Meseles or oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1575"><HI REND="I">þat</HI>] &amp; þo þat H. <HI REND="I">meschef</HI>] his meschiefe T; meschefs H. <HI REND="I">or oþere</HI>] &amp; oþere T; oþer ellis H; &amp; siche oþere U.</NOTE></L>
<L>Han as pleyn pardoun · as þe plouh-mon him-seluen;</L>
<L N="88">For [loue of] heore lowe hertes · vr lord haþ hem graunted<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1576">[<HI REND="I">loue of</HI> THU] V <HI REND="I">omits. hertes</HI>] herte TU. <HI REND="I">vr lord</HI>] oure lord TH; þat god U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000149.tif" N="97, A-text"/>
<L>Heore penaunce and heore purgatorie · is her vppon eorþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1577"><HI REND="I">Heore</HI>] þe H. <HI REND="I">and heore</HI>] of here H. <HI REND="I">is—vppon</HI>] upon þis pur TU; here vpon H.</NOTE></L>
<L>¶ "Pers," quod a prest þo · "þi pardon most I reden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1578"><HI REND="I">þo</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For I wol construe vch a clause · and knowen hit in Englisch."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1579"><HI REND="I">For—wol</HI>] For I shal T; &amp; H. <HI REND="I">vch a</HI>] it iche T; it euery HU. <HI REND="I">knowen hit</HI>] kenne it þe TU; vndo it H.</NOTE></L>
<L N="92">¶ And Pers at his preyere · þe pardon vnfoldeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1580"><HI REND="I">vnfoldeþ</HI>] vnfeld H.</NOTE></L>
<L>And I bi-hynden hem boþe · bi-heold al þe Bulle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1581">
<P><HI REND="I">I</HI>] U <HI REND="I">om. biheold</HI>] he hylde U. <HI REND="I">in ignem eternum</HI>] H <HI REND="I">om.</HI></P>
<P>OBS. H <HI REND="I">inserts this quotation after l</HI>. 98</P></NOTE></L>
<L>In two lynes hit lay · and not a lettre more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1582"><HI REND="I">not a</HI>] no H.</NOTE></L>
<L>And was I-writen riht þus · In witnesse of treuþe:<Q>¶ <HI REND="I">Et qui bona egerunt, Ibunt in vitam eternam; Qui vero mala, in ignem eternum.</HI></Q></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Peter!" quod þe preost þo · "I con no pardoun fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1583"><HI REND="I">þo</HI>] HU <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="97">Bote dowel, and haue wel · and god schal haue þi soule,</L>
<L>And do vuel, and haue vuel · hope þou non oþur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1584"><HI REND="I">hope þou</HI>] &amp; hope þou T; &amp; hope to H.</NOTE></L>
<L>Þat aftur þi deþ day · to helle schaltou wende!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1585"><HI REND="I">schaltou</HI>] ne shalt þou T; þou schalt U; shalt þou H.</NOTE></L>
<L N="100">¶ And Pers, for puire teone · pollede hit a-sonder,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1586"><HI REND="I">And</HI>] þo H. <HI REND="I">puire</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>[&amp; siþþe he seide to hem · þese semely sawis,]<Q>"<HI REND="I">Si Ambulauero in medio vmbre mortis, non timebo</HI> [<HI REND="I">mala, quoniam tu mecum es.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1587"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only; in place of it</HI>, VTU <HI REND="I">have</HI> and seide, <HI REND="I">at end of l</HI>. 100. [<HI REND="I">mala—es</HI>] <HI REND="I">From</HI> T; V <HI REND="I">has</HI> m. q. t. m. es; U <HI REND="I">has</HI> mala, &amp;c.; H <HI REND="I">ends at</HI> mortis, <HI REND="I">and inserts the quotation after</HI> l. 103.</NOTE></L>
<L>¶ I schal sese of my sowynge," quod pers · "and swynke not so harde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1588"><HI REND="I">quod pers</HI>] HU <HI REND="I">om. not</HI>] no more H.</NOTE></L>
<L>Ne aboute my lyflode · so bisy beo no more!</L>
<L N="104">Of preyere and of penaunce · my plouh schal ben her|aftur<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1589"><HI REND="I">preyere</HI>] preieres UTH. <HI REND="I">of</HI>] H <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000150.tif" N="98, A-text"/>
<L>And bi-loure þat I beo-louh · er my lyf fayle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1590"><HI REND="I">biloure</HI>] lowren U; by-loure H. <HI REND="I">beolouh</HI>] louȝ T; by-louȝ H; er by|lowhe U. <HI REND="I">er—lyf</HI>] þeiȝ liflode me TU; or lyuelode me H.</NOTE></L>
<L>¶ Þe [prophete his payn eet] · In penaunce and wepyng;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1591"><HI REND="I">Thus in</HI> U (<HI REND="I">cf. quot. be|low</HI>) <HI REND="I">; other</HI> MSS. <HI REND="I">wrong; we find</HI> þe prophetes peyneden hem V; þe prophet his peyned T; þer is profyt in peyne H. <HI REND="I">and</HI>] &amp; in THU.</NOTE></L>
<L>As þe psauter vs seiþ · so dude moni oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1592"><HI REND="I">As</HI>] By þat UTH. <HI REND="I">seiþ</HI>] techith U. <HI REND="I">so dude</HI>] &amp; so dede T; &amp; doþ H.</NOTE></L>
<L N="108">Þat loueþ God lelly · his lyflode is wel muche:<Q><HI REND="I">Fuerunt michi lacrime mee panes, die ac nocte.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1593"><HI REND="I">lelly</HI>] wel U. <HI REND="I">his</HI>] H <HI REND="I">om. wel muche</HI>] þe more T; myche H.</NOTE></L>
<L>¶ And bote [ȝif luke] lyȝe · he lereþ vs a-noþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1594">[<HI REND="I">ȝif luke</HI> UT; <HI REND="I">luk</HI> H] þe Bok V. <HI REND="I">lereþ</HI>] lerneþ HU. <HI REND="I">anoþer</HI>] non oþer H.</NOTE></L>
<L>Þat to bisi we ne schulde beo · her vppon eorþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1595">þat we ne schuln nouȝt be besy · aboute þe bely ioye T; he biddeþ vs we shuld not · here be to besy In no maner wise · aboute oure wombe ioiȝe H; By fowles he vs techith · þat we schulde besy ben For to make wombe ioye · in þis wonynge here U.</NOTE></L>
<L>While we woneþ in þis world · to make vs wombe Ioye.</L>
<L N="112">¶ <HI REND="I">Ne soliciti sitis</HI> · he seiþ in his godspel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1596"><HI REND="I">in</HI>] it in T. <HI REND="I">he—godspel</HI>] H <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And scheweþ hit by ensaumple · vr soules to wisse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1597"><HI REND="I">hit by</HI>] it vs be T; vs by U; vs by an H. <HI REND="I">vr soules</HI>] oure selue T; vs selue U.</NOTE></L>
<L>¶ Þe Foules in þe Firmament · [who fynt] hem in winter?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1598">[<HI REND="I">who fynt</HI> THU] heo feedeþ V (<HI REND="I">see</HI> l. 116).</NOTE></L>
<L N="115">Whon þe Forst freseþ · foode hem bi-houeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1599"><HI REND="I">forst</HI>] frost THU.</NOTE></L>
<L>Haue þei no gerner to go to · ȝit God fynt hem Alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1600"><HI REND="I">Haue þei</HI>] þei haue U. <HI REND="I">gerner</HI>] berne U. <HI REND="I">to go to</HI>] þerto T; greiþ H. <HI REND="I">ȝit</HI>] but THU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>"What?" quod þe prest to Perkyn · "peter! as me þinkeþ,</L>
<L>Þow art lettret a luyte · ho lered þe on Boke?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1601"><HI REND="I">lettret</HI>] lernid T. <HI REND="I">luyte</HI>] litel THU. <HI REND="I">lered</HI>] lernide THU. <HI REND="I">on</HI>] in H.</NOTE></L>
<L N="119">"Abstinence þe Abbesse · myn A-b-ce me tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1602"><HI REND="I">After</HI> Abbesse H <HI REND="I">inserts</HI> quod he. <HI REND="I">A-b-ce</HI>] a.b.c THU.</NOTE></L>
<L>And Concience com aftur · and [kennide] me betere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1603"><HI REND="I">aftur</HI>] aftirward U. [<HI REND="I">kennide</HI> TU] tauȝte VH. <HI REND="I">betere</HI>] moche more U.</NOTE></L>
<L>¶ "Weore þou a prest," quod he · "þou mihtest preche whon þe luste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1604"><HI REND="I">prest</HI>] prest, piers TU. <HI REND="I">luste</HI>] likiþ T; liked HU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000151.tif" N="99, A-text"/>
<L><HI REND="I">Quoniam literaturam non cognoui</HI> · mihte be [þy] Teeme!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1605">H <HI REND="I">reads</HI>, For þou knowist no lettrure miȝt be þy teme, <HI REND="I">and then adds the Latin. mihte</HI>] þat miȝte TU. [<HI REND="I">þy</HI> HTU] V <HI REND="I">wrongly has</HI> my.</NOTE></L>
<L>"Lewede lorel!" quod he · "luite lokestou on þe Bible,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1606"><HI REND="I">lorel</HI>] losel H. <HI REND="I">he</HI>] peris T. <HI REND="I">luite</HI>] litel THU. <HI REND="I">lokestou</HI>] lokest þou THU.</NOTE></L>
<L N="124">On Salamones sawes · [seldom] þou bi-holdest;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1607">[<HI REND="I">seldom</HI> U] luitel V; litel TH; <HI REND="I">but the alteration is clearly right.</HI></NOTE></L>
<L>[slynge awey þese scorners, he seiþ · wiþ here shrewid fliting,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1608"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>. [<HI REND="I">Ejice</HI>] Ecce VTHU (<HI REND="I">all wrong</HI>). <HI REND="I">Iurgia</HI>] uirga <HI REND="I">or</HI> iurga U; virga H. [<HI REND="I">ne crescant</HI>] <HI REND="I">So in</HI> TU; nunc crescunt V; non quies|cam H.</NOTE></L>
<L>for wiþ hem redely · y kepe not to rest;]<Q>[<HI REND="I">Ejice</HI>] <HI REND="I">derisores et Iurgia cum eis</HI>, [<HI REND="I">ne crescant</HI>]."</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1609"><HI REND="I">In</HI> H <HI REND="I">only</HI>. [<HI REND="I">Ejice</HI>] Ecce VTHU (<HI REND="I">all wrong</HI>). <HI REND="I">Iurgia</HI>] uirga <HI REND="I">or</HI> iurga U; virga H. [<HI REND="I">ne crescant</HI>] <HI REND="I">So in</HI> TU; nunc crescunt V; non quies|cam H.</NOTE></L>
<L>¶ Þe Prest and Perkin þo · Apposeden eiþer oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1610"><HI REND="I">þe</HI>] And þe T; þus þe U. <HI REND="I">þo</HI>] THU <HI REND="I">om. þo—oþer</HI>] eiþer apposid oþer U.</NOTE></L>
<L N="128">And þorw heore wordes I a-wok · and [waitide] a|boute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1611">[<HI REND="I">waitide</HI> THU] lokede V.</NOTE></L>
<L>And sauh þe sonne sitte souþ · euene þat tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1612"><HI REND="I">sitte—tyme</HI>] euene souþ sitte þat tyme TU; þat tyme sitte euen souþ H.</NOTE></L>
<L>Meteles and Moneyeles · on Maluerne hulles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1613"><HI REND="I">and moneyeles</HI>] on merueilles (!) T.</NOTE></L>
<L>[Musyng] on þis Meeteles · A myle wei Ich ȝeode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1614">[<HI REND="I">Musyng</HI> THU] Mony elynge V. <HI REND="I">Meeteles</HI>] metelis T; matere U; meting H. <HI REND="I">wei</HI>] weies U.</NOTE></L>
<L N="132">Mony tyme þis Metels · han made me to studie<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1615"><HI REND="I">metels</HI>] meting H; metelis T. <HI REND="I">han</HI>] haþ HU.</NOTE></L>
<L>For pers loue, þe plouh-mon · ful pensyf in myn herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1616"><HI REND="I">For</HI>] And for THU. <HI REND="I">pers</HI>] peris his H. <HI REND="I">loue þe</HI>] lyf U. <HI REND="I">ful</HI>] wel T; U <HI REND="I">om. pensyf</HI>] pitously U. <HI REND="I">myn</HI>] THU <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þat I sauh slepynge · ȝif hit so be mihte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1617"><HI REND="I">ȝif</HI>] if þat U.</NOTE></L>
<L>¶ Bote Catoun construweþ hit nay · An Canonistres boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1618"><HI REND="I">construweþ</HI>] construed U. <HI REND="I">nay</HI>] T <HI REND="I">om. canonistres</HI>] catonistris U.</NOTE></L>
<L N="136">And siggen bi hem-seluen · <HI REND="I">Sompnia ne cures</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1619"><HI REND="I">The readings are</HI>, Sompnia ne cures T; And by hem selue Sompnia ne cures (<HI REND="I">sic</HI>) U; Sompnia ne cures nam mens est humana quod (?) optat, &amp; seiþ þat we shulde charge no sweuenys H.</NOTE></L>
<L>Ac for þe Bible · bereþ witnesse hou<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1620"><HI REND="I">After</HI> how U <HI REND="I">has</HI> daniel þe prophete. H <HI REND="I">reads</HI>, but daniel dampneþ it, &amp; þe bible boþe (!)</NOTE>
</L>
<PB REF="00000152.tif" N="100, A-text"/>
<L>Daniel deuynede · þe Dremels of a kyng,<MILESTONE N="400a:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1621"><HI REND="I">Daniel</HI>] Dauid T. <HI REND="I">deuynede</HI>] demide T <HI REND="I">dremels</HI>] drem T; dremys U. <HI REND="I">kyng</HI>] kyng onys U. H <HI REND="I">has</HI>, &amp; beriþ witnes þer of a kingis dremyng.</NOTE></L>
<L>Þat Nabugodonosor · [nempne þese clerkes.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1622">137—139. V <HI REND="I">is here misdivided, and omits part of l.</HI> 139, <HI REND="I">having for it only</HI> þat Nabugodonosor hette.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1623"><HI REND="I">þat</HI>] H <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">nempne—clerkes</HI>] <HI REND="I">from</HI> U; <HI REND="I">also in</HI> T; þese clerkis hym nempneþ H.</NOTE></L>
<L N="140">Daniel seide, "Sir kyng · þi sweuene is to mene,</L>
<L>Þat vnkouþe knihtes schul come · þi kin[g]dam to clayme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1624"><HI REND="I">vnkouþe knihtes</HI>] an vnkynde kniȝt T; vncouthe kynges U. <HI REND="I">king|dam</HI>] kindam V; kingdom THU.</NOTE></L>
<L>Among lower lordes · þi lond schal be departet."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1625"><HI REND="I">lower</HI>] lewide T. <HI REND="I">lond</HI>] londis THU.</NOTE></L>
<L N="143">As Daniel diuinede · hit fel in dede after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1626"><HI REND="I">diuinede</HI>] demide T; deuysed H. <HI REND="I">hit—dede</HI>] in dede it fel T; in dede it byfel UH.</NOTE></L>
<L>þe kyng laste his lordschupe · and lasse men hit hadden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1627"><HI REND="I">kyng</HI>] lord U. <HI REND="I">laste</HI>] les T; lost HU. <HI REND="I">lordschupe</HI>] lond H. <HI REND="I">lasse</HI>] lesse T; false U. <HI REND="I">men hadden</HI>] lordis hadden it H. OBS. H <HI REND="I">ends here</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And Ioseph Mette Metels · ful Meruilous alse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1628"><HI REND="I">In</HI> T <HI REND="I">and</HI> U <HI REND="I">only</HI> two <HI REND="I">lines</HI>. And Iosep mette merueillously · how þe mone &amp; þe sonne And þe en|leuene sterris · halsiden hym alle T; And Ioseph mette merueilousliche · how þe mone &amp; þe sonne And seuene sterres · hailsede hym al abowtyn U.</NOTE></L>
<L>How þe sonne and þe Mone · and enleuene sterres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1629"><HI REND="I">In</HI> T <HI REND="I">and</HI> U <HI REND="I">only</HI> two <HI REND="I">lines</HI>. And Iosep mette merueillously · how þe mone &amp; þe sonne And þe en|leuene sterris · halsiden hym alle T; And Ioseph mette merueilousliche · how þe mone &amp; þe sonne And seuene sterres · hailsede hym al abowtyn U.</NOTE></L>
<L N="147">Falden bi-fore his Feet · and heileden him alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1630"><HI REND="I">In</HI> T <HI REND="I">and</HI> U <HI REND="I">only</HI> two <HI REND="I">lines</HI>. And Iosep mette merueillously · how þe mone &amp; þe sonne And þe en|leuene sterris · halsiden hym alle T; And Ioseph mette merueilousliche · how þe mone &amp; þe sonne And seuene sterres · hailsede hym al abowtyn U.</NOTE></L>
<L>¶ "<HI REND="I">Beu fiz</HI>, quod his Fader · for defaute we schulle,</L>
<L>I my-self, and my sones · seche þe for neode."</L>
<L>¶ Hit fel as þe Fader seide · In Pharaones tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1631"><HI REND="I">fel</HI>] befel TU. <HI REND="I">þe</HI>] his TU.</NOTE></L>
<L>Þer Ioseph was Iustise · Egipte to kepen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1632"><HI REND="I">þer</HI>] þat TU. <HI REND="I">Egipte</HI>] al egipte U.</NOTE></L>
<L N="152">¶ Al þis makeþ me · on Metels to þenken<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1633"><HI REND="I">Transposed in</HI> U.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1634"><HI REND="I">me</HI>] me mochil U.</NOTE></L>
<L>Mony tyme at Midniht · whon [men] schulde slepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1635"><HI REND="I">me</HI>] me mochil U.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1636"><HI REND="I">Mony tyme</HI>] Manye tymes T. [<HI REND="I">men</HI>] T; VU <HI REND="I">have</HI> I.</NOTE></L>
<L>On Pers þe plouh-mon · and whuch a pardoun he hedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1637"><HI REND="I">and—a</HI>] whiche a T; &amp; whiche a U. <HI REND="I">hedde</HI>] hauiþ T.</NOTE></L>
<L>And hou þe preost inpugnede hit · al bi pure Resoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1638"><HI REND="I">bi pure</HI>] before T.</NOTE></L>
<L N="156">And diuinede þat Dowel · Indulgence passede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1639"><HI REND="I">diuinede</HI>] he leuide T. <HI REND="I">pas|sede</HI>] passiþ T.</NOTE></L>
<L>Bienals and Trienals · and Busschopes lettres
</L>
<PB REF="00000153.tif" N="101, A-text"/>
<L>Dowel on Domesday · Is digneliche I-preiset,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1640"><HI REND="I">on Domesday</HI>] at þe day of dome TU. <HI REND="I">digneliche</HI>] ferforþliche U. <HI REND="I">I-preiset</HI>] vndirfongen TU.</NOTE></L>
<L>He passeþ al þe pardouns · of seint Petrus churche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1641">
<P><HI REND="I">pardouns</HI>] pardoun TU. <HI REND="I">of</HI>] at T. <HI REND="I">churche</HI>] chirche at rome U.</P>
<P>OBS. U <HI REND="I">here inserts the Latin line</HI>, Quodcunque, &amp;c.; <HI REND="I">see</HI> l. 162.</P></NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="160">Now haþ þe pope pouwer · pardoun to graunte,</L>
<L>Þe peple with-oute penaunce · to passe to Ioye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1642"><HI REND="I">to—Ioye</HI>] a pena &amp; a culpa T.</NOTE></L>
<L>Þis is a lef of vre bileeue · as lettret men vs techeþ,<Q><HI REND="I">Quodcunque ligaueris super terram, erit ligatum et in celis</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1643"><HI REND="I">a lef</HI>] þe lif T; a leef U. <HI REND="I">techeþ</HI>] shewiþ T.</NOTE></L>
<L N="163">And so bileeue I lelly · (vr lord forbeode hit elles!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1644"><HI REND="I">so—lelly</HI>] so I leue lelly T; y byleue it wel U. <HI REND="I">vr</HI>] TU <HI REND="I">omit. hit</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat pardoun and penaunce · and preyers don sauen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1645"><HI REND="I">don sauen</HI>] do salue T; to|gidres Mown saue U, (<HI REND="I">the last two words being in</HI> l. 165.)</NOTE></L>
<L>Soules þat han sunget · seuen siþes dedlich.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1646"><HI REND="I">sunget</HI>] ysynned T; synned U.</NOTE></L>
<L>¶ Bote trustene to Trienals · treuly me þinkeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1647"><HI REND="I">Bote—to</HI>] And to triste on þis T; Ac to traste on þese U. <HI REND="I">treuly</HI>] certes U.</NOTE></L>
<L N="167">Is not so syker for þe soule · sertes, as do-wel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1648"><HI REND="I">Is</HI>] It is T. <HI REND="I">sertes</HI>] trewly U (<HI REND="I">see</HI> l. 166). <HI REND="I">as</HI>] as is TU.</NOTE></L>
<L>¶ For-þi I rede ȝow Renkes · þat Riche ben on eorþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1649"><HI REND="I">Forþi—Renkes</HI>] þerfore y rede þat lordes U.</NOTE></L>
<L>Vppon trust of oure tresour · Trienals to haue,</L>
<L>Beo ȝe neuer þe Baldore · to Breke þe ten hestes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1650"><HI REND="I">Beo ȝe</HI>] Be þou UT.</NOTE></L>
<L>¶ And nomeliche, ȝe Meires · and ȝe Maister Iuges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1651"><HI REND="I">Meires—Iuges</HI>] maistris, as meiris &amp; iuggis T; maistres, þat men þat Iuggeȝ holden U.</NOTE></L>
<L N="172">Þat han þe welþe of þis world · for wyse men ben holden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1652"><HI REND="I">þat—for</HI>] þat han þe world at wille &amp; T; þei to haue welthe of þis world U.</NOTE></L>
<L>To purchasen pardoun · and þe popes Bulles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1653">T <HI REND="I">omits this line. To</HI>] For to U.</NOTE></L>
<L>At þe dredful day of dom · þer dede schullen a-rysen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1654"><HI REND="I">day—dom</HI>] dom day T. <HI REND="I">þer</HI>] whanne þe T; whan U.</NOTE></L>
<L>And comen alle bi-fore crist · and a-Countes ȝelden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1655">
<P><HI REND="I">alle</HI>] T <HI REND="I">omits. and acountes</HI>] acountes to TU.</P>
<P>OBS. U <HI REND="I">omits to end of Passus, leav|ing a small blank space</HI>.</P></NOTE></L>
<L N="176">How þou laddest þi lyf · and his lawe keptest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1656"><HI REND="I">lyf</HI>] life here T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000154.tif" N="102, A-text"/>
<L>What þou dudest day bi day · þe Doom þe wol rehersen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1657"><HI REND="I">day—day</HI>] day T (<HI REND="I">by mistake</HI>). <HI REND="I">þe wol</HI>] wile T.</NOTE></L>
<L>¶ A powhe ful of pardoun þer · with Prouincials lettres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1658"><HI REND="I">powhe ful</HI>] pokeful T. <HI REND="I">with</HI>] ne þe T.</NOTE></L>
<L N="179">Þauh þou be founden in Fraternite · a-mong þe foure Ordres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1659"><HI REND="I">in</HI>] in þe T.</NOTE></L>
<L>And habbe Indulgence I-doubled · bote Dowel þe helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1660"><HI REND="I">I doubled</HI>] double-fold T.</NOTE></L>
<L>I nolde ȝeue for þi pardoun · one pye hele!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1661"><HI REND="I">nolde</HI>] ne wolde T. <HI REND="I">pardoun</HI>] patent T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>FOrþi I counseile alle cristene · to crie crist merci,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1662"><HI REND="I">to—crist</HI>] criȝe god T.</NOTE></L>
<L>And Marie his Moder · to beo mene bi-twene,</L>
<L N="184">Þat God ȝiue vs grace · er we gon hennes,</L>
<L>Such werkes to worche · while þat we ben here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1663"><HI REND="I">while þat</HI>] whiles T.</NOTE></L>
<L>Þat aftur vr deþ day · Dowel reherce,</L>
<L>Þat atte day of dom · we duden as he us hiȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1664"><HI REND="I">atte</HI>] at þe T. <HI REND="I">us</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L><TRAILER>[<HI REND="I">Explicit hic visio</HI> willelmi <HI REND="I">de Petro de Plouȝman. Eciam Incipit Vita de do-wel, do-bet, &amp; do|best</HI>, secundum <HI REND="I">wyt &amp;</HI> resoun.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1665"> [<HI REND="I">Explicit, &amp;c</HI>.] <HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">so also</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>D; <HI REND="I">see</HI> Critical Notes <HI REND="I">and</HI> Preface.</NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="9"><PB REF="00000155.tif" N="103, A-text"/>
<HEAD>PASSUS IX.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1666">
<P>Incipit hic, &amp;c. <HI REND="I">This is the only title that occurs in</HI> V. <HI REND="I">The large initial þ is omitted by mistake, and a blank space left for it</HI>.</P>
<P>OBS. H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">is collated with the rest to the end of the volume</HI>.</P></NOTE>Incipit hic Dowel, Dobet, and Dobest.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>¶ [Þ]us I-Robed in Russet · Romed I a-boute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1667"><HI REND="I">Romed I</HI>] I rombide T; y romyd al U; I rome H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Al a somer sesoun · For to seche Dowel,</L>
<L>And [fraynide] ful ofte · of [folk] þat I mette<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1668">[<HI REND="I">fraynide</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>; y frayned U] askede V; <HI REND="I">see l.</HI> 5. [<HI REND="I">folk</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] Men V; <HI REND="I">see l.</HI> 5.</NOTE></L>
<L N="4">[Ȝif any wiȝt wiste · where do-wel was at Inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1669"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And what man he miȝte be · of many man I askide].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1670"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1671"><HI REND="I">he</HI>] it U. <HI REND="I">askide</HI>] frayned U.</NOTE></L>
<L>Was neuer wiht as I wente · þat me wisse couþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1672"><HI REND="I">wente</HI>] wene TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Wher þis ladde loggede · Lasse ne more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1673"><HI REND="I">loggede</HI>] lengide TH<HI REND="sub">2</HI>; lengith U. <HI REND="I">Lasse ne more</HI>] þe lesse ne þe more TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="8">¶ Til hit fel on a Friday · twei Freres I mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1674"><HI REND="I">fel</HI>] befel T; byfel U; befil H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Maistres of þe Menours · Men of grete wittes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1675"><HI REND="I">wittes</HI>] wyt T; witte UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Ich heilede hem hendeli · as Ich hedde I-leorned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1676"><HI REND="I">heilede</HI>] hailside TU; halside H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And preiede hem, par Charite · er þei [passede furre,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1677"><HI REND="I">par</HI>] for U. [<HI REND="I">passede furre</HI>] furre passede V; passide ferþere TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="12">"Ȝif þei [knewen any] Cuntre · or Coostes a-boute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1678">[<HI REND="I">knewen any</HI> T] knewe ony U; knewen ony H<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> knewe, <HI REND="I">omit|ting</HI> any.</NOTE></L>
<L>Wher þat Dowel dwelleþ · do me to wisse."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1679"><HI REND="I">dwelleþ</HI>] dwellide TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "Mari," quod [þe] Menour · "A-mong vs he dwelleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1680">V <HI REND="I">has</HI> a Menour; TH<HI REND="sub">2</HI> þe maistris; U þese maistres; <HI REND="I">cf. ll.</HI> 22, 24. <HI REND="I">Among</HI>] at hom wiþ U; <HI REND="I">see l.</HI> 20.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000156.tif" N="104, A-text"/>
<L>And euer haþ, as Ich hope · and euer schal her-after."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1681"><HI REND="I">as</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="16">¶ "<HI REND="I">Contra</HI>," quod I as a Clerk · and comsede to dis|puite,<Q>["<HI REND="I">Sepcies in die cadit iustus;</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1682">V <HI REND="I">omits the Latin quotation;</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">give it</HI>.</NOTE></L>
<L>Seue siþes a day, seiþ þe Bok · sungeþ þe rihtful mon;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1683"><HI REND="I">a day</HI>] on þe day U; TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit. sungeþ</HI>] falliþ TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">mon</HI>] TUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And hose sungeþ," I seide · "certes, as me þinkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1684"><HI REND="I">I seide</HI>] I seiȝe TH<HI REND="sub">2</HI>; he seiþ U. <HI REND="I">as</HI>] TUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat Dowel and do vuele · mowe not dwelle togedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1685"><HI REND="I">þat</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="20"><HI REND="I">Ergo</HI>, he nis not alwey · [at hom] among ow Freres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1686">[<HI REND="I">at hom</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>] a tom V; U <HI REND="I">omits; see l.</HI> 14.</NOTE></L>
<L>He is or while elles-wher · to wisse þe peple."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1687"><HI REND="I">or while</HI>] oþer while TH<HI REND="sub">2</HI>; som tyme U.</NOTE></L>
<L>¶ "I schal seie þe, my sone" · seide þe Frere þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1688"><HI REND="I">sone</HI>] sawe U. <HI REND="I">seide</HI>] seiþ U.</NOTE></L>
<L>"Hou seuen siþes þe sadde mon · sungeþ in a day;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1689">How seuen sithes on þe day · þe sadde man synnes U.</NOTE></L>
<L N="24">Bi [a forebisene]," seide þe frere · "I schal þe feire schewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1690">[<HI REND="I">a forebisene</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] ensaumple V. <HI REND="I">seide</HI>] quod TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Let bringe a Mon In A bot · A-midde a Brod water,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1691"><HI REND="I">a Brod</HI>] the brode H<HI REND="sub">2</HI></NOTE></L>
<L>And þe wint and þe watur · and þe waggyng of þe Bot<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1692"><HI REND="I">And þe wint</HI>] þe wynd TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">waggyng—Bot</HI>] wawes eke H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Makeþ þe Mon Mony tyme · to stomble and to falle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1693"><HI REND="I">þe—tyme</HI>] many tyme þe man U. <HI REND="I">to—falle</HI>] to falle &amp; to stande TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="28">(For stonde he neuere so stif · he stumbleþ in þe wag|gyng);</L>
<L>And ȝit he is saaf and sound · and so him bi-houeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1694"><HI REND="I">and sound</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>For ȝif he ne rise þe raþer · and rauhte to þe steorne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1695"><HI REND="I">rise</HI>] arise TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">and—steorne</HI>] &amp; ariȝt sterede TH<HI REND="sub">2</HI>; and raughte þe stere U.</NOTE></L>
<L>Þe wynt wolde with þe water · þe Bot ouer-þrowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1696"><HI REND="I">ouerþrowe</HI>] ouertorne H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="32">Þer weore þe Monnes lyf I-lost · þorw [lachesse] of<MILESTONE N="400b:1" UNIT="folio"/> himselue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1697"><HI REND="I">þorw</HI>] for TUH<HI REND="sub">2</HI>. [<HI REND="I">lachesse</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] sleuþe V.</NOTE></L>
<L>Riht þus hit fareþ," quod þe Frere · "bi folk her on eorþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1698"><HI REND="I">hit</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000157.tif" N="105, A-text"/>
<L>¶ Þe watur is liknet to þe world · þat wonieþ and waxeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1699"><HI REND="I">liknet</HI>] lyk U. <HI REND="I">wonieþ</HI>] waniþ T; wanyeth UH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">Also</HI>, U <HI REND="I">reads</HI> wax|eth and wanyeth.</NOTE></L>
<L>Þe goodes in þis world · ben lyk þis grete wawes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1700"><HI REND="I">in þis world</HI>] of þis ground TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">ben—grete</HI>] arn lyk to þe U.</NOTE></L>
<L N="36">Riht as wyndes and watres · waleweþ aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1701"><HI REND="I">Riht</HI>] That H<HI REND="sub">2</HI>T; And U. <HI REND="I">wale|weþ</HI>] wawen TH<HI REND="sub">2</HI>; wawes U.</NOTE></L>
<L>¶ Þe Bot is liknet to þe Bodi · þat Brutel is of kuynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1702"><HI REND="I">liknet</HI>] like TU; liken H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">Brutel</HI>] britel TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And þorw þe fend and his Flesch · and þe False world<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1703"><HI REND="I">And</HI>] That H<HI REND="sub">2</HI>TU. <HI REND="I">his</HI>] þe TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="39">Sungeþ þe sadde Mon · seuen siþes in þe day.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1704"><HI REND="I">siþes</HI>] tymes TH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">in</HI>] on U.</NOTE></L>
<L>¶ But dedly sunne doþ he not · for Dowel him helpeþ,</L>
<L>Þat is charite þe Champion · cheef help aȝeyn sunne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1705"><HI REND="I">þat</HI>] And þat TH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">is</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">om. aȝeyn sunne</HI>] of alle U.</NOTE></L>
<L>For he strengþeþ þe to stonde · he stureþ þi soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1706">Aȝens synne for to synne · he stireth þe soule U (<HI REND="I">corruptly</HI>). <HI REND="I">he stureþ</HI>] &amp; steriþ TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat þauȝ þi bodi Bouwe · as a Bot in þe Water,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1707"><HI REND="I">a Bot</HI>] bot doþ TH<HI REND="sub">2</HI>; a boot doþ U.</NOTE></L>
<L N="44">Euer is þi soule saaf · Bote ȝif þi-self wolle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1708"><HI REND="I">Euer</HI>] Ay TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">ȝif</HI>] þou TH<HI REND="sub">2</HI>; U <HI REND="I">omits. wolle</HI>] wilt TH<HI REND="sub">2</HI>; wolt U.</NOTE></L>
<L>¶ Folewe þi Flessches wil · and þe fendes aftur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1709"><HI REND="I">fendes</HI>] feend U; fende H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And do dedlich sunne · and drenche þi-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1710"><HI REND="I">þi-seluen</HI>] þi soule U.</NOTE></L>
<L>God wol soffre þe dye so · for [þi-self hast þe maistrie]."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1711"><HI REND="I">dye so</HI>] to deiȝe so TH<HI REND="sub">2</HI>; to dey U. <HI REND="I">þiself—maistrie</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>; þou hast þe maistry U; þou art þin owne Mayster V.</NOTE></L>
<L N="48">¶ "I haue no kynde knowyng," quod I · "to conceyue þi wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1712"><HI REND="I">quod I</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>But ȝif I may liuen and loken · I schal go lerne betere.</L>
<L>I beo-take ȝou to crist · þat on [þe] Crois diȝede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1713"><HI REND="I">beotake—to</HI>] bekenne þe TUH<HI REND="sub">2</HI>. [<HI REND="I">þe</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>.] V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And þei seiden þe same · "God saue þe from mischaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1714"><HI REND="I">God</HI>] TUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And ȝiue þe grace vppon grounde · In good lyf to ende."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1715"><HI REND="I">vppon grounde</HI>] on þis erþe TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="53">Þus I wente wyden wher · Dowel to seche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1716"><HI REND="I">wyden wher</HI>] wyde where TH<HI REND="sub">2</HI>; wide whare U.</NOTE></L>
<L>And as I wente bi a wode · walkyng myn one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1717"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">omits. myn one</HI>] me alone U.</NOTE></L>
<L>Blisse of þe Briddes · made me to Abyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1718"><HI REND="I">to</HI>] TUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000158.tif" N="106, A-text"/>
<L N="56">And vnder A Lynde, vppon A launde · leonede I a stounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1719"><HI REND="I">leonede I</HI>] lenide I me TH<HI REND="sub">2</HI>; y lened me U.</NOTE></L>
<L>For to leorne þe layes · þat louely foules maden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1720"><HI REND="I">For to leorne</HI>] To lerne TH<HI REND="sub">2</HI>; To lithen U. <HI REND="I">þat</HI>] þe U. <HI REND="I">foules</HI>] briddis TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Blisse of þe Briddes · Brouȝten me a slepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1721"><HI REND="I">þe</HI>] þise T. <HI REND="I">a slepe</HI>] on slepe UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Þe Meruiloste Meetynge · Mette I me þenne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1722"><HI REND="I">I</HI>] TUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="60">Þat euere dremede driht · In drecchynge, I wene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1723">þat euere dright in doute · drempte, as I wene U. <HI REND="I">In drecchynge</HI>] in doute as TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ A Muche Mon, me þouhte · lyk to my-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1724"><HI REND="I">Muche</HI>] muchel TH<HI REND="sub">2</HI>; mykil U.</NOTE></L>
<L>Com and clepede me · be my kuynde nome.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1725"><HI REND="I">clepede</HI>] callide TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">kuynde</HI>] kynde T; righte UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "What art þou," quod I · "þat my nome knowest?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1726"><HI REND="I">I</HI>] I þo TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>"Þat þow wost wel," quod he · "and no [wiȝt] betere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1727"><HI REND="I">þow wost</HI>] wost þou U; thou H<HI REND="sub">2</HI> (<HI REND="I">by mistake</HI>). [<HI REND="I">wiȝt</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] bodi V.</NOTE></L>
<L N="65">"Wot I," quod I, "ho art þou?" · ["thought," seide he] þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1728"><HI REND="I">Here</HI> V <HI REND="I">is corrupt, having</HI> þhouȝte I me seide I þenne; T <HI REND="I">reads</HI>, þouȝt, I-seide he þanne; H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">has</HI>, thouȝt, seyde he than; <HI REND="I">the reading given is from</HI> U; <HI REND="I">see</HI> note.</NOTE></L>
<L>"I haue suwed þe þis seuen ȝer · seȝe [þou] me no raþere?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1729"><HI REND="I">suwed</HI>] swyed U. <HI REND="I">þis</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">om. seȝe</HI>] seiȝe þou TH<HI REND="sub">2</HI>; seye þou U; V <HI REND="I">omits</HI> þou.</NOTE></L>
<L>¶ "Art þou þouȝt?" quod I þo · "const þou me telle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1730"><HI REND="I">quod I þo</HI>] þo quod I TH<HI REND="sub">2</HI>; þo, quod he U (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">const þou</HI>] þou couþest TH<HI REND="sub">2</HI>; coudest þou U.</NOTE></L>
<L N="68">Wher þat dowel dwelleþ · do me to wisse?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1731"><HI REND="I">Wher þat</HI>] Where TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">do</HI>] &amp; do TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "Dowel," quod he, "and Dobet · and Dobest þe þridde</L>
<L>Beoþ þreo faire vertues · and beoþ not fer to fynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1732"><HI REND="I">fer</HI>] for TH<HI REND="sub">2</HI> (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>H[o] is Meke of his Mouþ · Mylde of his speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1733"><HI REND="I">Ho</HI>] V <HI REND="I">has</HI> He, <HI REND="I">by mistake;</HI> Who-so TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="72">Trewe of his tonge · and of his two hondes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1734"><HI REND="I">Trewe</HI>] Treuthe H<HI REND="sub">2</HI> (<HI REND="I">corruptly</HI>).</NOTE></L>
<L>And bi his labur or bi his lond · his lyflode wynneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1735"><HI REND="I">And—lond</HI>] And þoruȝ his labour or his lond TH<HI REND="sub">2</HI>; And þurw þe laboure of his handes U.</NOTE></L>
<L>And trusti of his taylende · takeþ bote his owne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1736">U <HI REND="I">omits. And</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000159.tif" N="107, A-text"/>
<L>And is not dronkeleuh ne deynous · Dowel him foleweþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1737"><HI REND="I">is not</HI>] nouȝt TH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">deynous—foleweþ</HI>] deignous of speche U (<HI REND="I">see</HI> l. 77), <HI REND="I">omitting</HI> l. 76, <HI REND="I">and part of</HI> l. 77.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="76">DObet doþ þus · bote he doþ muche more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1738">U <HI REND="I">omits. doþ þus</HI>] þus doþ TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>He is as louh as a lomb · louelich of speche;</L>
<L>While he haþ ouȝt of his owne · he helpeþ þer neod is,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1739"><HI REND="I">ouȝt</HI>] U <HI REND="I">omits. helpeþ þer</HI>] delith þer moste U.</NOTE></L>
<L>Þe Bagges and þe Bi-gurdeles · he haþ broken hem alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1740"><HI REND="I">Bigurdeles</HI>] bygirdles U; breigerdlis T; breigu[r]delis H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">broken hem</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> hem broken, <HI REND="I">which spoils the line</HI>.</NOTE></L>
<L N="80">Þat þe Auerous hedde · or eny of his heires;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1741">þat þe Erl Auerous · hadde, or his eires TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And wiþ Mammonas moneye · haþ maked him frendes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1742"><HI REND="I">haþ maked</HI>] he haþ mad TH<HI REND="sub">2</HI>; haþ mad U.</NOTE></L>
<L>And is Ronnen in-to Religiun · And haþ Rendret þe Bible,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1743"><HI REND="I">into</HI>] to TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And precheþ þe peple · seint poules wordes,<Q><HI REND="I">Libenter sufferte</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1744"><HI REND="I">sufferte</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>; U <HI REND="I">omits this quotation;</HI> V <HI REND="I">is indistinct</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ 'Ȝe wyse, soffreþ þe vn-wyse' · wiþ ow for to libbe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1745"><HI REND="I">ȝe</HI>] The TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="85">And with glad wille doþ hem good · for so god him|self hiȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1746"><HI REND="I">glad</HI>] good U. <HI REND="I">god—hiȝte</HI>] our lord highte U; god bit hym TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Dobest is a-boue boþe · And Bereþ A Busschopes cros,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1747"><HI REND="I">boþe</HI>] hem boþe TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Is hoket atte ende · to holden [hem] in good lyf.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1748"><HI REND="I">atte</HI>] at þat on TH<HI REND="sub">2</HI>; at þe ton U. [<HI REND="I">hem</HI> U] him V; men TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>A pyk is in þe [potent] · to punge a-doun þe wikkede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1749"><HI REND="I">in—potent</HI>] in þat potent TH<HI REND="sub">2</HI> (<HI REND="I">but</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits</HI> in); in þe potente U; V <HI REND="I">has</HI> in þe ende, <HI REND="I">copied by mistake from</HI> l. 87. <HI REND="I">punge</HI>] pynche U.</NOTE></L>
<L N="89">Þat wayten eny wikkednesse · Dowel to teone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1750"><HI REND="I">wayten</HI>] haunteþ U.</NOTE></L>
<L>And as Dowel and Dobet · duden hem to vnderstonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1751"><HI REND="I">duden hem</HI>] dede hem T; don hem H<HI REND="sub">2</HI>; doþ him U.</NOTE></L>
<L>Þei han I-Corouned A kyng · to kepen hem Alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1752"><HI REND="I">A</HI>] o T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="92">ÞAt ȝif Dowel or Dobet · dude aȝeyn Dobest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1753"><HI REND="I">þat</HI>] And U. <HI REND="I">or</HI>] and TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>[And were vnbuxum at his biddinge · and bold to don ille],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1754"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000160.tif" N="108, A-text"/>
<L>Þen schulde þe kyng comen · And casten hem in prison,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1755"><HI REND="I">þen</HI>] þat þanne TH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">schulde—kyng</HI>] þe kyng schulde U.</NOTE></L>
<L>And puiten [hem] þer In penaunce · with-outen pite or grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1756"><HI REND="I">puiten</HI>] putten TUH<HI REND="sub">2</HI>. [<HI REND="I">hem</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] him V. <HI REND="I">þer—penaunce</HI>] in prisone U.</NOTE></L>
<L>Bote ȝif Dobest beede for [hem] · a-byde þer for euere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1757"><HI REND="I">Bote ȝif</HI>] But TH<HI REND="sub">2</HI>; &amp; but ȝif U. <HI REND="I">beede</HI>] bede TU; bidde H<HI REND="sub">2</HI>. [<HI REND="I">hem</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>.]</NOTE></L>
<L N="97">¶ Þus Dowel and Dobet · And Dobest þe þridde</L>
<L>Crounede on to beo kyng · And bi heor counseil worche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1758"><HI REND="I">heor</HI>] his TUH<HI REND="sub">2</HI>; him V.</NOTE></L>
<L>And Rule þe Reame · bi Red of hem Alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1759"><HI REND="I">bi Red</HI>] be red T; be rede H<HI REND="sub">2</HI>; for reed U.</NOTE></L>
<L>And oþerwyse elles not · bute as þei þreo assenten."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1760"><HI REND="I">oþerwyse elles</HI>] oþere wise &amp; ellis TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">þei</HI>] þese U. <HI REND="I">assenten</HI>] assentide T.</NOTE></L>
<L N="101">¶ I þonkede [þouȝt þo · þat] he me so tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1761">[<HI REND="I">þouȝt—þat</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>; þouȝte so · þat U (<HI REND="I">where</HI> so <HI REND="I">is an error for</HI> þo); V <HI REND="I">has</HI> him feire · þo.</NOTE></L>
<L>"But ȝit sauereþ not me þi siggynge · so me God helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1762"><HI REND="I">not me</HI>] me nouȝt TH<HI REND="sub">2</HI>; me not U.</NOTE></L>
<L>More kuynde knowynge · I coueyte to here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1763"><HI REND="I">here</HI>] lere TH<HI REND="sub">2</HI>; lerne U.</NOTE></L>
<L N="104">Hou Dowel and Dobet · and dobest beþ on eorþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1764">How do-wel, do-bet, &amp; do|best · don on þis erþe TH<HI REND="sub">2</HI>; How do|wel and do-bet · don on þis erþe U.</NOTE></L>
<L>¶ "But wit con wisse þe," quod þouȝt · "wher þeos þre dwelleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1765"><HI REND="I">quod</HI>] U <HI REND="I">omits</HI> (<HI REND="I">by mistake</HI>). <HI REND="I">þeos</HI>] þo TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Elles not no Mon · þat nou is alyue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1766"><HI REND="I">not</HI>] wot T; woot UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þus þouȝt and I also · þroly we eoden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1767">þouȝt &amp; I þus · þre dayes we ȝeden TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">eoden</HI>] V <HI REND="I">really has</HI> eodem, <HI REND="I">by mere mistake</HI>.</NOTE></L>
<L N="108">Disputyng on Dowel · day aftur oþer,</L>
<L>And er we weoren war · with Wit conne we meeten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1768"><HI REND="I">weoren war</HI>] ywar were T; I-war were H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">with</HI>] U <HI REND="I">om. conne</HI>] gonne TH<HI REND="sub">2</HI>; gunne U.</NOTE></L>
<L>¶ He was long and lene · to loken on ful symple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1769"><HI REND="I">to—simple</HI>] lyk to non oþer TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>[Was no pride on his apparail · ne no pouert noþer],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1770"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> H<HI REND="sub">2</HI>; VU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="112">Sad of his semblaunt · and of softe speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1771"><HI REND="I">softe</HI>] a softe TH<HI REND="sub">2</HI>; a sad U.</NOTE></L>
<L>I durste meue no mateere · to make him to Iangle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1772"><HI REND="I">durste</HI>] ne durste TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000161.tif" N="109, A-text"/>
<L>Bote as [I bad þouȝt] þo · to beo mene bi-twene,<MILESTONE N="100b:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1773">But as I bad þouȝt þo · be mene betwene TH<HI REND="sub">2</HI>U; <HI REND="I">but</HI> U <HI REND="I">has</HI> to be me bytwene; V <HI REND="I">has</HI> þouȝt bad, <HI REND="I">omitting</HI> I.</NOTE></L>
<L>To putte forþ sum purpos · to preuen his wittes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1774"><HI REND="I">to preuen</HI>] &amp; prouen T.</NOTE></L>
<L N="116">¶ Þenne þouȝt þat tyme · seide þeose wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1775"><HI REND="I">þouȝt</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">om. þat</HI>] in þat TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>"Wher Dowel and Dobet · and Dobest beoþ in londe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1776"><HI REND="I">Wher</HI>] Where þat TUH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Oure wille wolde I-witen · ȝif wit couþe [hym] techen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1777"><HI REND="I">Oure wille</HI>] Here is wil TUH<HI REND="sub">2</HI>. [<HI REND="I">hym</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>U] V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="10"><PB REF="00000162.tif" N="110, A-text"/>
<HEAD>PASSUS X.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1778">
<P>Passus, &amp;c.] <HI REND="I">so named in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Throughout this Passus the readings of</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">agree with those of</HI> T, <HI REND="I">except where specially given</HI>.</P></NOTE>[<HI REND="I">Passus primus de dowel, &amp;c.</HI>]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>SIre Dowel dwelleþ," quod wit · "not a day hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1779"><HI REND="I">dwelleþ</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>In A Castel, of kuynde I-mad · of foure kunne þinges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1780"><HI REND="I">of—Imad</HI>] þat kynde made TU. <HI REND="I">foure kunne</HI>] foure skenis T; foure skynnes H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Of Erþe and Eir hit is mad · I-medelet to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1781"><HI REND="I">Eir</HI>] of eyr UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="4">Wiþ wynt and wiþ watur · ful wittiliche I-Meint.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1782"><HI REND="I">ful—Imeint</HI>] wiȝtliche enioynede T; wittyly enioyned U.</NOTE></L>
<L>Cuynde haþ Closet þer-In · Craftiliche wiþ alle,</L>
<L>A loueli lemmon · lyk [to] him-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1783"><HI REND="I">A—lemmon</HI>] A lemman þat he louiþ TU. [<HI REND="I">to</HI>] <HI REND="I">in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Anima</HI> heo hette; · To hire haþ Envye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1784">U <HI REND="I">resembles</HI> V; TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">are corrupt</HI>; Anima · he haþ to hire enuye T; Anima he hath to hem enuye H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="8">A proud prikere of Fraunce · <HI REND="I">Princeps huius mundi</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1785"><HI REND="I">Princeps</HI>] sire princeps H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And wolde wynnen hire a-wei · with wiles ȝif he mihti.</L>
<L>Bote kuynde knoweþ hit wel · and kepeþ hire þe betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1786"><HI REND="I">hit</HI>] þis U; hire T.</NOTE></L>
<L>And haþ I-don hire to Sire [Dowel · duke of þese marches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1787">V <HI REND="I">omits the words within brackets by mistake, owing to the repetition of</HI> sire; <HI REND="I">they are supplied from</HI> U; l. 11 <HI REND="I">is alike in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>, <HI REND="I">but in</HI> l.</NOTE></L>
<L N="12">Dobet is hire damysele · sire] Doweles douȝter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1788">V <HI REND="I">omits the words within brackets by mistake, owing to the repetition of</HI> sire; <HI REND="I">they are supplied from</HI> U; l. 11 <HI REND="I">is alike in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>, <HI REND="I">but in</HI> l.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1789">TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">have</HI> sistir <HI REND="I">instead of</HI> douȝter.</NOTE></L>
<L>And serueþ þat ladi lelly · boþe late and raþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1790"><HI REND="I">þat</HI>] þis TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000163.tif" N="111, A-text"/>
<L>Þus Dowel and Dobet · and Dobest þe þridde</L>
<L>Beoþ Maystres of þis Manere · þat Mayden to kepen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1791"><HI REND="I">þis</HI>] þe U. <HI REND="I">þat</HI>] þis T; þe U.</NOTE></L>
<L N="16">¶ But þe Cunstable of þe Castel · þat kepeþ hem alle,</L>
<L>Is a wys kniht wiþ alle · Sire Inwit he hette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1792"><HI REND="I">Inwit</HI>] þouȝt T (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>And haþ fyue feire sones · bi his furste wyf;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1793"><HI REND="I">And</HI>] He U.</NOTE></L>
<L>¶ Sire seowel and seywel · And herewel þe [h]ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1794"><HI REND="I">and</HI>] sire U (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">hende</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> ende.</NOTE></L>
<L>Sire worche-wel-with-þin-hond · A wiht mon of strengþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1795"><HI REND="I">A</HI>] and UT (<HI REND="I">wrongly</HI>); a H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="21">And sire Godfrei Gowel · grete lordes alle.</L>
<L>¶ Þeose sixe ben I-set · to saue þe Castel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1796"><HI REND="I">sixe</HI>] vij U (<HI REND="I">owing to</HI> and <HI REND="I">in</HI> l. 20).</NOTE></L>
<L>To kepe þis wommon · þis wyse men ben Charget,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1797"><HI REND="I">þis wyse</HI>] wise U.</NOTE></L>
<L N="24">Til þat kuynde come or sende · And kepe hire him|seluen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1798"><HI REND="I">Til þat</HI>] Til TU. <HI REND="I">And</HI>] to T.</NOTE></L>
<L>¶ "What calle ȝe þe Castel," quod I · "þat kuynde haþ I-maket,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1799"><HI REND="I">þe</HI>] þat T; þis U; þe H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">haþ</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">really has</HI> haþ þus, <HI REND="I">but</HI> þus <HI REND="I">is best omitted</HI>.</NOTE></L>
<L>And what cunnes þing is kuynde · con ȝe me telle?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1800">T <HI REND="I">omits;</HI> U <HI REND="I">has</HI>, Of what kynne thinge · cunne ȝe me telle; H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">agrees with</HI> V.</NOTE></L>
<L>¶ "Kuynde," quaþ he, "is C[r]eatour · of alle kunne [beestes],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1801"><HI REND="I">Creatour</HI>] creatours U. <HI REND="I">kunne beestes</HI>] kenis bestis T; kynne bestis U; V <HI REND="I">has</HI> best, <HI REND="I">but see</HI> l. 33.</NOTE></L>
<L N="28">Fader and Foormere · þe furste of alle þing;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1802"><HI REND="I">þe</HI>] U <HI REND="I">omits. alle</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat is þe grete God · þat bigynnyng hedde neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1803"><HI REND="I">þat</HI>] And þat TU. <HI REND="I">is þe</HI>] he is U. <HI REND="I">bigynnyng</HI>] gynnynge TU.</NOTE></L>
<L>Þe lord of lyf and of liht · of [lisse] and of peyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1804"><HI REND="I">liht</HI>] liþ T. [<HI REND="I">lisse</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>] Blisse VU. <HI REND="I">peyne</HI>] pyne U.</NOTE></L>
<L>Angeles and alle þing · [arn] at his wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1805">[<HI REND="I">arn</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] ben V.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Bote Mon is him Most lyk · of Marke and of schap;</L>
<L N="33">For wiþ word þat he warp · woxen forþ Beestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1806"><HI REND="I">wiþ</HI>] þoruȝ TU.</NOTE></L>
<L>And alle þing at his wille · was wrouȝt wiþ a speche,<Q><HI REND="I">Dixit et facta sunt;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1807"><HI REND="I">þing</HI>] TUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">om. dixit—sunt</HI>] Faciamus hominem ad ymaginem et similitudinem nostram U; <HI REND="I">see</HI> l. 41.</NOTE></Q>
</L>
<PB REF="00000164.tif" N="112, A-text"/>
<L>Saue Mon þat he Made · Ymage to him-seluen,</L>
<L>Ȝaf him goost of his Godhede · and grauntede him Blisse,</L>
<L N="37">Lyf þat euer schal lasten · and al his lynage aftur.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1808"><HI REND="I">euer</HI>] ay TU. <HI REND="I">al</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þat is þe castel þat kuynde made · <HI REND="I">Caro</HI> hit hette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1809"><HI REND="I">hette</HI>] hatte TU; hattith H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And is as muche to mene · As Mon wiþ a soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1810"><HI REND="I">And is</HI>] Is U; TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit. to</HI>] forto H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">As</HI>] þat T. <HI REND="I">a</HI>] his T; þe U.</NOTE></L>
<L N="40">Þat he wrouhte with Werk · and wiþ word boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1811">U <HI REND="I">omits. werk</HI>] werkis T. <HI REND="I">word</HI>] wordis T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞOrw miht of his Maieste · Mon was I-maket,<Q>[<HI REND="I">Faciamus hominem ad ymaginem et similitudi|nem nostram</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1812"><HI REND="I">his</HI>] þe TU. <HI REND="I">Mon</HI>] whan (!) U. Faciamus, &amp;c.] <HI REND="I">From</HI> U <HI REND="I">above, at</HI> l. 34; TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">insert it here, but omit</HI> et similitudinem.</NOTE></L>
<L>Inwit and alle wittes · ben closet þer-Inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1813"><HI REND="I">ben closet</HI>] enclosid ben T; bien I-closid H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>For loue of þat ladi · þat lyf is I-nempnet;</L>
<L N="44">Þat is <HI REND="I">Anima</HI> þat ouer al · in þe Bodi wandureþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1814"><HI REND="I">in</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>But in þe herte is hire hom · hiȝest of alle;</L>
<L>Heo is lyf and ledere · and a lemmon of heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1815"><HI REND="I">and a</HI>] and U; a T.</NOTE></L>
<L>Inwit is þe help · þat <HI REND="I">Anima</HI> desyreþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1816"><HI REND="I">help</HI>] halle T.</NOTE></L>
<L N="48">After þe grace of God · þe gretteste is Inwit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1817"><HI REND="I">þe—Inwit</HI>] Inwyt is þe grettest TU.</NOTE></L>
<L>¶ Inwit in þe hed is · and helpeþ þe soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1818"><HI REND="I">and helpeþ</HI>] &amp; an help to T; an help to UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>For þorw his connynge he [kepeþ] · <HI REND="I">Caro et Anima</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1819"><HI REND="I">he kepeth</HI>] is kept TU; <HI REND="I">hence the reading of</HI> V, <HI REND="I">viz</HI>. he clepeþ, <HI REND="I">is a mere mistake for</HI> he kepeþ; <HI REND="I">see</HI> l. 16.</NOTE></L>
<L>In Rule and in Reson · bote Recheles hit make.</L>
<L N="52">¶ He eggeþ þe [eiȝe-siht · and herynge] to goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1820">
<P><HI REND="I">The readings are</HI>,</P>
<P>He eggeþ þe iþe siht · and Bringeþ to goode V;</P>
<P>He (It H<HI REND="sub">2</HI>) eggiþ eiȝe-siȝt · &amp; herynge to gode TH<HI REND="sub">2</HI>;</P>
<P>He eggide eye to sighte · and herynge to gode U.</P>
<P><HI REND="I">In</HI> V, iþe <HI REND="I">is probably written for</HI> iye <HI REND="I">or</HI> eiye.</P></NOTE></L>
<L>Of good speche and of cunnynge · he is þe biginnere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1821"><HI REND="I">Of</HI>] Ofte H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">good—cunnynge</HI>] speche &amp; of goynge U.</NOTE></L>
<L>In Monnes Brayn he is most · and mihtiest to knowe,</L>
<L>Þer he is Bremest · But ȝif blod hit make.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1822"><HI REND="I">he is</HI>] is his bour TU. <HI REND="I">ȝif</HI>] hoot U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000165.tif" N="113, A-text"/>
<L N="56">For whonne Blod is Bremore þen Brayn · þen is Inwit I-bounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1823"><HI REND="I">Bremore þen</HI>] brent in U. <HI REND="I">Inwit</HI>] þe wit U.</NOTE></L>
<L>And eke wantoun and wylde · withouten eny Resoun.</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>IN ȝonge Fauntes and Fooles · with hem Fayleþ Inwit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1824"><HI REND="I">ȝonge</HI>] U <HI REND="I">om. with</HI>] in U.</NOTE></L>
<L>And eke in [sottes] þou miht seo · þat sitteþ atte Ale;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1825">[<HI REND="I">sottes</HI>] UTH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> wrecches. <HI REND="I">atte ale</HI>] at þe nale TU; at þe ale H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="60">Þei heldeþ Ale in heore hed · til Inwit beo a-dreynt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1826"><HI REND="I">heldeþ</HI>] helde T; heeld U; holde H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">adreynt</HI>] drenchit TU.</NOTE></L>
<L>And [ben] Brayn-wode as Beestes · so heore Blod waxeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1827">[<HI REND="I">ben</HI>] <HI REND="I">So in</HI> TU; bien H<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">omits. Braynwode</HI>] brayned U.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne haþ þe Pouke pouwer · Sire <HI REND="I">Princeps huius mundi</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1828"><HI REND="I">princeps—mundi</HI>] <HI REND="I">omitted in</HI> U; <HI REND="I">see</HI> note.</NOTE></L>
<L>Ouer suche Maner Men · Miht in heore soules.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1829"><HI REND="I">men</HI>] of men T. <HI REND="I">in</HI>] is in U.</NOTE></L>
<L>Bote In Fauntes ne in Fooles · þe Fend haþ no miht<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1830"><HI REND="I">ne in</HI>] and U. <HI REND="I">Fend</HI>] deuil T. <HI REND="I">miht</HI>] wit U.</NOTE></L>
<L N="65">For no werk þat þei worchen · wikked or elles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1831"><HI REND="I">no</HI>] to U (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Bote þe Fadres and þe Frendes · For Fau[n]tes schul be Blamet<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1832"><HI REND="I">Faderes</HI>] fadir TU. <HI REND="I">Fauntes</HI> TU] V <HI REND="I">has</HI> Fautes.</NOTE></L>
<L>Bote þei witen hem from wantounesse · whil þat þei ben ȝonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1833"><HI REND="I">Bote</HI>] But ȝif T. <HI REND="I">witen</HI>] wone U. <HI REND="I">ȝonge</HI>] ȝouþe T (<HI REND="I">sic</HI>); ȝonge H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="68">¶ And ȝif þat þei ben pore or Catelles · to kepen hem from ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1834"><HI REND="I">And ȝif</HI>] And H<HI REND="sub">2</HI>; ac if U. <HI REND="I">þat</HI>] TU <HI REND="I">om. to</HI>] and U.</NOTE></L>
<L>Þenne is holy chirche a-signet · to helpen hem and sauen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1835"><HI REND="I">asignet</HI>] owynge T; awynge U.</NOTE></L>
<L>From Folyes, and Fynden hem · til þat þei ben wysore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1836"><HI REND="I">Fynden</HI>] fende H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">þat—wysore</HI>] þei ben wise T. U <HI REND="I">reads</HI>, And for to fynde hem forþ · til þei ben wisere.</NOTE></L>
<L>¶ Bote vche [wiȝt] in þis world · þat haþ wys vnder|stondinge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1837"><HI REND="I">Bote</HI>] And TU. [<HI REND="I">wiȝt</HI> T; <HI REND="I">wight</HI> U] mon V. <HI REND="I">þis</HI>] þe U. <HI REND="I">haþ</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits by mistake</HI>.</NOTE></L>
<L>Is Cheef souereyn [of] him-self · his soule for to ȝeme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1838">[<HI REND="I">of</HI> H<HI REND="sub">2</HI>] ouer TU; V <HI REND="I">omits. for to</HI>] to TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000166.tif" N="114, A-text"/>
<L N="73">And Cheuesschen him from charge · whon he childhode passeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1839"><HI REND="I">cheuesschen</HI>] cheuisshiþ TU. <HI REND="I">from</HI>] for any TU.</NOTE></L>
<L>Saue him-self from sunne · for so him bi-houeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1840"><HI REND="I">Saue</HI>] To saue U. <HI REND="I">bihoueþ</HI>] behouid H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>For worche he wel oþer wrong · þe wit is his oune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1841"><HI REND="I">wit</HI>] wyte U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="76">ÞEne is Dowel a Duyk · þat distruieþ vices,<MILESTONE N="401a:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1842"><HI REND="I">þat</HI>] and U.</NOTE></L>
<L>And saueþ þe soule · þat sunne haþ no miht<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1843">U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>To Route ne to Reste · ne to Rooten in þe herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1844"><HI REND="I">To</HI>] Ne U. <HI REND="I">to—þe</HI>] roren in þin T.</NOTE></L>
<L>And þat is drede of God · for Dowel hit makeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1845"><HI REND="I">for</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="80">Hit is biginnynge of goodnesse · God for to drede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1846">And is þe begynnynge · god for to doute U. <HI REND="I">drede</HI>] douten TU.</NOTE></L>
<L>[Salamon it seide · for a soþ tale],<Q><HI REND="I">Innicium sapiencie, timor domini</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1847"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">timor</HI>] est timor T.</NOTE></L>
<L>For doute, Men doþ þe Bet; · drede is such a Mayster</L>
<L>Þat he makeþ Men Meoke · and Mylde of heore speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1848"><HI REND="I">þat he</HI>] And þat U.</NOTE></L>
<L N="84">And alle kunne scolers · In Scoles forte lerne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1849"><HI REND="I">kunne</HI>] kynne U; kynde T. <HI REND="I">scoles—lerne</HI>] scole to lerne T; scole to lere U.</NOTE></L>
<L>Þenne is Dobet to beo war · for betynge of ȝerdes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1850"><HI REND="I">Dobet—war</HI>] do-bet to ben ywar T; do-bet ywar H<HI REND="sub">2</HI>; dowel to drede U. <HI REND="I">ȝerdes</HI>] þe ȝarde TU.</NOTE></L>
<L>And þerof seiþ þe Sauter · þi-seluen þou miht reden,<Q><HI REND="I">Virga tua</HI> [<HI REND="I">et baculus tuus, ipsa me consolata sunt</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1851"><HI REND="I">þerof</HI>] þere U. <HI REND="I">þiseluen</HI>] þe salme TU. <HI REND="I">The Latin is from</HI> TU; V <HI REND="I">has only</HI> virga tua, &amp;c.</NOTE></L>
<L>[Ac ȝif clene consience acorde · þat þi-selfe dost wel],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1852"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">so also</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> a <HI REND="I">corrupt line</HI>, Bote Clene Concience a|Corde · Bote þi-self Dowel. <HI REND="I">clene</HI>] þi clene U.</NOTE></L>
<L N="88">Wilne þou neuere in þis world · forte Dobetere;<Q>For, <HI REND="I">Intencio</HI> [<HI REND="I">indicat hominem</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1853"><HI REND="I">forte</HI>] why for to UH<HI REND="sub">2</HI>. [<HI REND="I">indicat hominem</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] V <HI REND="I">indistinct</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Bi Counseil of Concience · a-Cordynge with holy churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1854"><HI REND="I">Bi</HI>] Wiþ U. <HI REND="I">with</HI>] of H<HI REND="sub">2</HI>; T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Loke þou wisse þi wit · and þi werkes aftur;</L>
<L>For ȝif þou comest aȝein Concience · þou Cumbrest þi|seluen,
</L>
<PB REF="00000167.tif" N="115, A-text"/>
<L N="92">And so witnesseþ Godes Word · And holiwrit boþe;<Q>[<HI REND="I">Qui agit contra conscientiam, edificat ad iehennam</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1855">T <HI REND="I">omits, but not</HI> H<HI REND="sup">2</HI>. <HI REND="I">holiwrit boþe</HI>] holi chirche aftir U. <HI REND="I">The Latin quotation is from</HI> U; TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">have only the first four words of it</HI>.</NOTE></L>
<L>Bote ȝif þow worche bi godus word · I warne þe for þe beste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1856"><HI REND="I">for þe</HI>] þe T.</NOTE></L>
<L>What so men worden of þe · wraþþe þe neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1857"><HI REND="I">worden</HI>] seyn U.</NOTE></L>
<L>Catoun Counseileþ so · tak [kepe] of his teching,<Q><HI REND="I">Cum recte viuas, ne cures verba malorum;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1858"><HI REND="I">so</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">kepe</HI> UTH<HI REND="sub">2</HI>] hede V. Catoun conseileþ þe · to take kepe on þis þinge U.</NOTE></L>
<L>¶ Bote suffre and sitte stille · And sech þou no furre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1859"><HI REND="I">And</HI>] U <HI REND="I">om. furre</HI>] ferþere TU.</NOTE></L>
<L N="97">And beo glad of þe grace · þat God haþ þe I-sent;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1860"><HI REND="I">þe Isent</HI>] I-sent þe T; þe sent U.</NOTE></L>
<L>For ȝif þou cumse to Clymbe · and Coueyte herre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1861"><HI REND="I">herre</HI>] to ben heiere U; hiȝere H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Þou miht leose þi louhnesse · for a luitel pruyde.</L>
<L N="100">¶ I haue lerned hou lewede men · han lered heore children,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1862"><HI REND="I">lerned</HI>] herd TU. <HI REND="I">how</HI>] ȝou H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">lered</HI>] lernid T.</NOTE></L>
<L>Þat selden Moseþ þe Marbelston · þat men ofte treden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1863">
<P>þat selde men seþ þe marbil· þat men ofte dreden T; (<HI REND="I">corrupt</HI>);</P>
<P>þat seelde men seen þe marbil mose · þat men ofte mouen U;</P>
<P>That selde men seth the marbul · that ofte men tredith H<HI REND="sub">2</HI>.</P></NOTE></L>
<L>¶ And Riht so walkers · þat walken A-bouten<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1864"><HI REND="I">walkers</HI>] be romberis T; by renneres U. <HI REND="I">walken</HI>] rennen TU.</NOTE></L>
<L>From Religion to Religion · Recheles ben þei euere.</L>
<L>And men þat Cunne mony Craftes · Clergie hit telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1865"><HI REND="I">And</HI>] Ne T. <HI REND="I">mony</HI>] alle U. <HI REND="I">Clergie—telleþ</HI>] clergie techiþ euere T; and clergie boþe U.</NOTE></L>
<L N="105">Þruft or þeodam with hem · selden is I-seye;<Q><HI REND="I">Qui circuit omne genus,</HI> [<HI REND="I">nullius est generis</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1866"><HI REND="I">þeodam</HI>] þedom TU. <HI REND="I">hem</HI>] þo TU. <HI REND="I">selden is</HI>] is seldom U. [<HI REND="I">nul|lius—generis</HI>] <HI REND="I">in</HI> U; &amp;c. T; V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Poul þe Apostel · In his pistel wrot<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1867"><HI REND="I">wrot</HI>] wrot it TU.</NOTE></L>
<L>In ensaumple of suche · Rennars a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1868"><HI REND="I">of—Rennars</HI>] of suche · schulde not renne T; þat siche · schulde not renne U.</NOTE></L>
<L N="108">And for wisdam Is writen · as witnesseþ Clerkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1869">U <HI REND="I">omits. as—Clerkes</HI>] &amp; witnessid in chirches T. </NOTE>
<PB REF="00000168.tif" N="116, A-text"/><Q>[<HI REND="I">In ea vocacione qua vocati estis, in eadem perma|neatis</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1870"><HI REND="I">The Latin is from</HI> U; T <HI REND="I">has,</HI> In eadem vocacione qua vocati estis, state, &amp;c.; V <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Ȝif þou beo Mon I-Mariet · Monk, oþur chanoun,</L>
<L>Hold þe stable and studefast · And strengþe þi-seluen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1871"><HI REND="I">þiseluen</HI>] þi soule U.</NOTE></L>
<L>To beo blesset for þi beryng · ȝe, Beggere þauh þou weore!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1872"><HI REND="I">ȝe—þou</HI>] þe biggere þeiȝ þou T; ȝif þou a beggere U.</NOTE></L>
<L>¶ Loke þou grucche not on god · þauȝ he þe ȝeue luytel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1873"><HI REND="I">ȝeue</HI>] gyue þe T.</NOTE></L>
<L N="113">Beo payed wiþ þi porcion · porore or Ricchore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1874"><HI REND="I">porore—ricchore</HI>] pore oþer riche T; be it pore or riche U.</NOTE></L>
<L>Þus in drede lyþ Dowel · And Dobet to soffren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1875"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>For þorw soffraunce seo þou miht · hou souereyn[es] Ariseþ;<Q><HI REND="I">Qui se humiliat,</HI> [<HI REND="I">exaltabitur, &amp;c</HI>.];</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1876"><HI REND="I">þorw</HI>] þus þurw U. <HI REND="I">souereyn</HI> V] soueraynes TU. U <HI REND="I">has a blank space for the Latin;</HI> exaltabitur, &amp;c., <HI REND="I">is from</HI> T.</NOTE></L>
<L N="116">And so lerede vs luc · þat lyȝede neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1877">U <HI REND="I">omits this line, and</HI> T <HI REND="I">inserts it before the quotation. lerede</HI>] leriþ T.</NOTE></L>
<L>And þus of drede and his dede · Dobest aryseþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1878"><HI REND="I">his</HI>] here T; of our U.</NOTE></L>
<L>Whuch is Flour and Fruit · I-fostred of Boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1879"><HI REND="I">Flour—Fruit</HI>] þe flour &amp; þe fruyt TU. <HI REND="I">of</HI>] on U.</NOTE></L>
<L>¶ Riht as þe Rose · þat Red is and swote,</L>
<L N="120">Out of a Ragged Roote · and of Rouwe Breres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1880"><HI REND="I">of—Breres</HI>] as a rowhe brere U; a rouȝ brere T.</NOTE></L>
<L>Springeþ and spredeþ · þat spicers desyreþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1881">119—121. <HI REND="I">Wrongly made into two lines in</HI> TU. <HI REND="I">þe Rose</HI>] a Rose TU. <HI REND="I">þat—and</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1882"><HI REND="I">Springeþ</HI>] þat springeþ U.</NOTE></L>
<L>¶ Or as whete out of a weod · waxeþ vppon eorþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1883"><HI REND="I">a</HI>] TU <HI REND="I">omit. vppon</HI>] out of þe TU.</NOTE></L>
<L N="123">So Dobest out of Dowel · and Dobet doþ springe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1884">TU <HI REND="I">transpose</HI> Dowel <HI REND="I">and</HI> Dobet. <HI REND="I">doþ</HI>] gynneþ TU.</NOTE></L>
<L>A-Mong men of þis [molde] · þat Meke ben, or kuynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1885">[<HI REND="I">molde</HI> TU] World V. <HI REND="I">or</HI>] &amp; TU.</NOTE></L>
<L>For loue of heore louhnesse · vr lord ȝiueþ hem grace</L>
<L>Such werkes to worche · þat he is with apayet.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1886"><HI REND="I">þat</HI>] as T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000169.tif" N="117, A-text"/></LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Furst and foreward · to folk þat ben I-weddet,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1887"><HI REND="I">Ferst—forward</HI>] And formest &amp; ferst T; Formest and first U.</NOTE></L>
<L N="128">And libbeþ as heore lawe wole · hit likeþ God almihti;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1888"><HI REND="I">lawe wole</HI>] lawis wiln T. <HI REND="I">hit</HI>] þat U.</NOTE></L>
<L>For þorw wedlac þe world stont · hose wol hit I-knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1889"><HI REND="I">For</HI>] þat T; And U. <HI REND="I">hose</HI>] whoso TU.</NOTE></L>
<L>Þei ben Ricchest in Reame · and þe Rote of dowel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1890"><HI REND="I">Ricchest—Reame</HI>] þe riccheste of reaumes TU.</NOTE></L>
<L>For of heore kuynde þei come · þat confessours beþ nempned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1891"><HI REND="I">kuynde</HI>] kynde T; kyn U.</NOTE></L>
<L N="132">Boþe Maydens and Martires · Monkes an Ancres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1892"><HI REND="I">martires</HI>] nonnes TU.</NOTE></L>
<L>Kynges and Knihtes · and alle cunne Clerkes,</L>
<L>Barouns and Burgeis · and Bonde Men of tounes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1893"><HI REND="I">tounes</HI>] towne U.</NOTE></L>
<L>¶ Fals folk and Feiþles · þeoues and lyȝers<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1894"><HI REND="I">Fals</HI>] Ac fals TU. <HI REND="I">þeoues</HI>] as þeuis TU.</NOTE></L>
<L>Ben Conseyuet in Curset tyme · as Caym was on Eue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1895"><HI REND="I">on</HI>] and U (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L N="137">After þat Adam and Eue · hedden eten of þe Appel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1896"><HI REND="I">Eue</HI>] she T. <HI REND="I">hedden</HI>] TU <HI REND="I">omit. of</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Aȝeyn þe heste of him · þat hem of nouȝt made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1897">U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ An Angel in haste · þennes hem tornde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1898"><HI REND="I">haste</HI>] angir T. <HI REND="I">þennes—tornde</HI>] hiȝte hym (hem U) to wende TU.</NOTE></L>
<L>In-to þis wrecchede world · to wonen and to libben</L>
<L N="141">[In tene &amp; in trauaile · to here lyues ende];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1899"><HI REND="I">From</HI> U; <HI REND="I">also in</HI> T. <HI REND="I">in trauaile</HI>] trauaille T.</NOTE></L>
<L>In þat Corsede Constellacion · þei knewen to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1900"><HI REND="I">þei</HI>] þat þei U.</NOTE></L>
<L>And Brouȝten forþ [a barn] · þat muche bale [wrouȝte.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1901">[<HI REND="I">a barn</HI> TU] Barnes V. [<HI REND="I">wrouȝte</HI> TU] wrouȝten V; <HI REND="I">cf. next line</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Caym men cleped him · In Cursed tyme engendret,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1902"><HI REND="I">men—him</HI>] þei hym callide TU.</NOTE></L>
<L N="145">And so seiþ þe sauter · seo hit whon þe likeþ,<Q><HI REND="I">Concepit in dolore</HI>, [<HI REND="I">et peperit iniquitatem, &amp;c</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1903"><HI REND="I">Part of the Latin is from</HI> T; U <HI REND="I">here inserts a wrong quotation</HI>, Quare via, &amp;c.; <HI REND="I">for which see</HI> Pass. XI. l. 23.</NOTE></L>
<L>And alle þat come of þat Caym · Crist hem hatede Aftur,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1904"><HI REND="I">And</HI>] TU <HI REND="I">omit. hem hatede</HI>] hatide hem U; hatid T.</NOTE></L>
<L>And Mony Milions mo · of Men and of Wymmen
</L>
<PB REF="00000170.tif" N="118, A-text"/>
<L N="148">Þat of Seth and his Suster · seþþen forþ coome;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1905"><HI REND="I">þat</HI>] And TU. <HI REND="I">seþþen</HI>] sitthe þei U.</NOTE></L>
<L>For þei Marieden to corsed Men · þat comen of Caymes kuynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1906"><HI REND="I">to</HI>] hem wiþ T; hem wiþ þe U. <HI REND="I">þat—kuynde</HI>] of caymes kyn TU.</NOTE></L>
<L>For alle þat comen of þat Caym · A-Cursed þei weren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1907"><HI REND="I">acursed—weren</HI>] crist hatide hem euere U; <HI REND="I">see next line</HI>.</NOTE></L>
<L>And alle þat couplede hem to þat kun · crist hem hatede dedliche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1908">U <HI REND="I">omits. to</HI>] with T. <HI REND="I">hem</HI>] T <HI REND="I">om. dedliche</HI>] euere T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Forþi he sende to [Seth] · And seide him bi an Angel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1909"><HI REND="I">he—Seth</HI>] he sente hym to seyn T; y sente hem to seye U. [<HI REND="I">Seth</HI>] V <HI REND="I">has</HI> Sem <HI REND="I">by mistake; see</HI> l. 148.</NOTE></L>
<L N="153">To kepe his cun from Caymes · þat þei coupled not to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1910"><HI REND="I">cun</HI>] kynrede TU. <HI REND="I">Caymes</HI>] caym U. <HI REND="I">þat</HI>] T <HI REND="I">omits. coupled</HI>] couple U.</NOTE></L>
<L>¶ And seþþen [Seth] and his suster sed · weren spoused to Caymes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1911">[<HI REND="I">Seth</HI>] Seeþ U; Sem VT; <HI REND="I">see</HI> ll. 148, 152. <HI REND="I">sed</HI>] TU <HI REND="I">omit. to Caymes</HI>] wiþ caymes kynne U.</NOTE></L>
<L>A-ȝeyn Godes heste · Gurles þei geeten,</L>
<L N="156">Þat God was wroþ with heor werk · And suche wordes seide,<Q><HI REND="I">Penitet me</HI> [<HI REND="I">fecisse hominem</HI>];</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1912"><HI REND="I">þat</HI>] And U. <HI REND="I">werk</HI>] werkis TU. <HI REND="I">suche—seide</HI>] seide suche wordis T; seide þese wordis U. <HI REND="I">The quotation is in</HI> TU; V <HI REND="I">has only</HI> Penitet me, &amp;c.; <HI REND="I">occurring after</HI> l. 158.</NOTE></L>
<L>And is þus muche to Mene · A-monges ȝou alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1913"><HI REND="I">And</HI>] þat U. <HI REND="I">þus</HI>] as TU. <HI REND="I">ȝou</HI>] vs TU.</NOTE></L>
<L>Þat I makede Mon · nou hit me for-þinkeþ;<MILESTONE N="401a:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1914"><HI REND="I">makede Mon</HI>] man makide T; man made U. <HI REND="I">nou</HI>] sore U.</NOTE></L>
<L>¶ And com to Noe Anon · And bad him not lette<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1915"><HI REND="I">Noe</HI>] nowel U.</NOTE></L>
<L N="160">Swiþe to schapen A schup · of schides and Bordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1916"><HI REND="I">schapen</HI>] schapen him U. <HI REND="I">schides</HI>] shidis T; sides U.</NOTE></L>
<L>Him-self and his sones þre · And seþþen heore wyues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1917"><HI REND="I">heore</HI>] alle here U.</NOTE></L>
<L>Bringen hem to þe Bot · And byden þer-Inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1918">104—162. <HI REND="I">Omitted in</HI> H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1919">
<P><HI REND="I">Bringen hem</HI>] Buskide T; Buskide hem U. <HI REND="I">þe</HI>] þat T. <HI REND="I">And byden</HI>] to abide U.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here collation with</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">recom|mences; see note to l</HI>. 104.</P></NOTE></L>
<L>Til Fourti dawes ben folfuld · [þat] þe flod haue I-wassche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1920"><HI REND="I">dawes</HI>] dayes T; U <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">þat</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">have</HI> þat, <HI REND="I">but omit</HI> þe. <HI REND="I">Iwassche</HI>] y-waschide U.</NOTE></L>
<L>Clene awey þe cursede blod · þat Caym haþ I-maket.
</L>
<PB REF="00000171.tif" N="119, A-text"/>
<L N="165">¶ 'Beestes þat now ben · mouwen [banne] þe tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1921"><HI REND="I">mouwen</HI>] shuln TU. [<HI REND="I">banne</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] curse V.</NOTE></L>
<L>Þat euere þat Cursede Caym · Com vppon eorþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1922"><HI REND="I">þat cursede</HI>] curside T; þe curside U. <HI REND="I">vppon</HI>] on þis T; to þe U.</NOTE></L>
<L>Alle schulen dye for his dedes · Bi Dounes and hulles,</L>
<L N="168">Boþe Fisch and Foules · forþ wiþ oþer beestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1923"><HI REND="I">Fisch</HI>] fisshis TU. <HI REND="I">forþ</HI>] for H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">wiþ</HI>] miþ T; with H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">oþer</HI>] þe U.</NOTE></L>
<L>Out-taken Eihte soules · And of vche beest A Couple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1924"><HI REND="I">Eihte</HI>] þe eiȝte T; þe souen U. <HI REND="I">And</HI>] þat U (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Þat in þe schynglede schup · schullen ben I-saued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1925">Put þat in þe same ship · þat shal ben ysauid T; þat in þe sengle schyppe · þat tyme schal be saued U.</NOTE></L>
<L>Elles schal al dye · and to helle weende.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1926"><HI REND="I">schal</HI>] schulde U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="172">Þus þorw Cursede Caym · Com Care vppon alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1927"><HI REND="I">þus—caym</HI>] þoruȝ curside caym þus T.</NOTE></L>
<L>For [Seth] and his suster children · spouseden eiþer oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1928"><HI REND="I">For</HI>] And al for TU. [<HI REND="I">Seth</HI>] seeth U; Sem VT; <HI REND="I">see</HI> l. 148. <HI REND="I">chil|dren</HI>] U <HI REND="I">om. spouseden</HI>] spousid here U.</NOTE></L>
<L>Aȝeyn þe lawe of vr lord · lyȝen to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1929"><HI REND="I">lyȝen</HI>] ley hem T; leyen U.</NOTE></L>
<L>And weoren Maried at Mischef · as Men doþ now heore children.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1930"><HI REND="I">weoren maried</HI>] mariede T.</NOTE></L>
<L N="176">For summe as I seo nou · soþ for to tellen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1931">U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>For Couetise of Catel · vnkuyndeliche beoþ maried,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1932"><HI REND="I">For</HI>] þat for U.</NOTE></L>
<L>And Careful Concepcion · comeþ of such weddyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1933"><HI REND="I">And</HI>] A TU.</NOTE></L>
<L>¶ Also bifel of þat folk · þat I beo-fore schewede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1934"><HI REND="I">Also bifel</HI>] As fel TU. <HI REND="I">þat</HI>] þe T; þis U. <HI REND="I">þat I</HI>] as T.</NOTE></L>
<L>Hit is an vn-Comely Couple · be Cryst, as me þinkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1935"><HI REND="I">me þinkeþ</HI>] I wene TU.</NOTE></L>
<L N="181">To ȝeuen a ȝong wenche · to an old feble Mon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1936"><HI REND="I">mon</HI>] TU <HI REND="I">omit; retained in</HI> H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Or to wedden an Old widewe · for weolþe of hire goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1937">Or wedde any wydewe · for any wele of godis TU.</NOTE></L>
<L>Þat neuer schal Child bere · bote hit beo in hire Armes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1938"><HI REND="I">child bere</HI>] bere child TU. <HI REND="I">hire</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="184">¶ In Ielesye Ioyeles · and Ianglynge in Bedde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1939">V <HI REND="I">inserts</HI> and <HI REND="I">before</HI> Ioyeles, <HI REND="I">but it is best omitted, as it is in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">in Bedde</HI>] of bedde T; abedde U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000172.tif" N="120, A-text"/>
<L>Mony peire seþþen þe pestilence · han pliht hem to|gedere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1940"><HI REND="I">þe</HI>] þis T. <HI REND="I">pliht</HI>] piȝt T.</NOTE></L>
<L>Þe Fruit þat þei bringen forþ · ben mony foule wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1941"><HI REND="I">ben mony</HI>] arn manye T; arn but U.</NOTE></L>
<L N="187">Han þei none children bote chestes · and choppes hem bitwene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1942"><HI REND="I">chestes</HI>] chidinge T; cheste U. <HI REND="I">hem bitwene</HI>] togidere T; by-twene U.</NOTE></L>
<L>¶ Þauȝ þei don hem to [donmowe · but þe deuel helpe]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1943">
<P>þeiȝ þei don hem to dunmowe · but ȝif þe deuil helpe T;</P>
<P>þei hiden hem to donmowe · but þe deuel helpe U;</P>
<P>þauȝ þei don hem to <HI REND="I">done</HI> · al þat þei <HI REND="I">mowen</HI> V; <HI REND="I">where</HI> done <HI REND="I">and</HI> mowen <HI REND="I">are corrupted from</HI> donmowe.</P></NOTE></L>
<L>To folewen aftur þe Flucchen · fecche þei hit neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1944"><HI REND="I">Flucchen</HI>] flicche TU.</NOTE></L>
<L>Bote ȝif þei boþe ben forswore · [þat bacoun þei tyne].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1945"><HI REND="I">Bote ȝif</HI>] but U. [<HI REND="I">þat—tyne</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] and Cursen þat tyme V.</NOTE></L>
<L>¶ Forþi I Counseile alle Cristene · coueite not ben I|weddet</L>
<L N="192">For Couetyse of Catel · ne of kun Riche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1946"><HI REND="I">ne—kun</HI>] or of kynrede T; or for kynrede U.</NOTE></L>
<L>Bote Maydens and [Maydens · maccheþ ou ysamme,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1947">V <HI REND="I">is here apparently corrupt; see various readings below</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1948">[<HI REND="I">maydens—ysamme</HI>] maidenis· macche ȝow ysamme T; maydenis · marie ȝou to-gyderis H<HI REND="sub">2</HI>; maydenes · ȝou to-same take U; V <HI REND="I">has</HI> vn|Maydens · clene ow save.</NOTE></L>
<L>Widewers and widewes · [wercheþ riȝt] also,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1949">V <HI REND="I">is here apparently corrupt; see various readings below</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1950">[<HI REND="I">wercheþ riȝt</HI>] werchiþ riȝt T; wurche ȝe U; V <HI REND="I">has</HI> worschupeþ; H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">ends the line with</HI> werchith the same.</NOTE></L>
<L>And þenne glade ȝe god · þat alle goodes sendeþ!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1951"><HI REND="I">And</HI>] U <HI REND="I">om. þenne</HI>] T <HI REND="I">om. goodes</HI>] good T.</NOTE></L>
<L>¶ For in vn-tyme treweli · bi-twene Mon and wommon<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1952"><HI REND="I">vntyme</HI>] my tyme TU (<HI REND="I">also</HI> U <HI REND="I">omits</HI> in). <HI REND="I">mon—wommon</HI>] men &amp; wommen T.</NOTE></L>
<L N="197">Schulde no Bed-bourde be · bote Boþe weore clene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1953"><HI REND="I">Bed-bourde</HI>] bedborde U. <HI REND="I">Boþe weore</HI>] þei were boþe TU; if thei were bothe H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Of lyf and eke in loue · and in lawe alse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1954"><HI REND="I">eke in</HI>] of TU. <HI REND="I">in</HI>] of TU.</NOTE></L>
<L>Þat deede derne · do no mon scholde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1955"><HI REND="I">deede derne</HI>] derne dede U. <HI REND="I">scholde</HI>] ne shulde T.</NOTE></L>
<L N="200">As is vset, bi-twene · sengle and sengle;
</L>
<PB REF="00000173.tif" N="121, A-text"/>
<L>Seþþen lawe haþ I-loket · þat vche mon haue a make</L>
<L N="202">In Mariage and Matrimoyne · I-Medlet to-gedere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1956">
<P>200—202. <HI REND="I">Only two lines in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>, <HI REND="I">thus:</HI></P>
<P>As betwyn sengle &amp; sengle · siþþe lawe haþ y-grauntid</P>
<P>þat iche man haue a make · in maner of wedlak TH<HI REND="sub">2</HI> (<HI REND="I">where</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits</HI> As];</P>
<P>Ac bytwene sengle and sengle · siþþe lawe haþ y-graunted</P>
<P>þat euery man haue a make · in mariage of wedlok U.</P></NOTE></L>
<L>And worche þat with his wyf · and with no wommon elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1957"><HI REND="I">worche—with</HI>] do þat werk on T; wurche on U. <HI REND="I">with no</HI>] on no T; no U.</NOTE></L>
<L>¶ Þat oþer-gates ben I-geten · [for gadelynges ben holden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1958">
<P>V <HI REND="I">has only</HI> one <HI REND="I">line</HI>, þat oþergates ben I-geten · ben fyndlynges and lyȝers; <HI REND="I">I give</HI> l. 204 <HI REND="I">as it stands in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">for</HI> l. 205 <HI REND="I">we find</HI>,</P>
<P>þat ben false folke · and false heires also U.</P>
<P>And þat ben fals folke &amp; fals eires · alse foundlynges &amp; folis TH<HI REND="sub">2</HI>.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">The vellum</HI> (<HI REND="I">better</HI>) <HI REND="I">portion of</HI> U <HI REND="I">ends here; the rest is on paper; and begins at</HI> l. 48 <HI REND="I">of</HI> Passus XI.</P></NOTE></L>
<L>Þat ben false folke and false heires] · fyndlynges and lyȝers,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1959">
<P>V <HI REND="I">has only</HI> one <HI REND="I">line</HI>, þat oþergates ben I-geten · ben fyndlynges and lyȝers; <HI REND="I">I give</HI> l. 204 <HI REND="I">as it stands in</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">for</HI> l. 205 <HI REND="I">we find</HI>,</P>
<P>þat ben false folke · and false heires also U.</P>
<P>And þat ben fals folke &amp; fals eires · alse foundlynges &amp; folis TH<HI REND="sub">2</HI>.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">The vellum</HI> (<HI REND="I">better</HI>) <HI REND="I">portion of</HI> U <HI REND="I">ends here; the rest is on paper; and begins at</HI> l. 48 <HI REND="I">of</HI> Passus XI.</P></NOTE></L>
<L N="206">Vn-Gracios to gete loue · or eni good elles,</L>
<L>¶ Bote wandren as wolues · and wasten ȝif þei mouwen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1960">But wandriþ &amp; wastiþ · what þat þei mowe T.</NOTE></L>
<L>A-ȝeyn Dowel þei don vuele · and þe deuel plesen,</L>
<L>And aftur heore deþ day · schul dwelle wiþ þe schrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1961"><HI REND="I">þe schrewe</HI>] þe same T; þat same H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="210">Bute God ȝiue hem Grace · heer to A-Mende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1962"><HI REND="I">Bute</HI>] But ȝif T. <HI REND="I">hem</HI>] hym T.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne is Dowel to dreden · and Dobet to suffren,</L>
<L>And so comeþ Dobest aboute · And bringeþ a-doun Modi,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1963"><HI REND="I">modi</HI>] mody TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And þat is wikkede wil · þat Mony [werke] schendeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1964"><HI REND="I">is</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">werke</HI> H<HI REND="sub">2</HI>T] men V.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="11"><PB REF="00000174.tif" N="122, A-text"/>
<HEAD>PASSUS XI.</HEAD>
<HEAD>[<HI REND="I">Passus secundus de dowel, &amp;c</HI>.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1965">Passus, &amp;c.] <HI REND="I">so in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>. OBS. <HI REND="I">The readings of</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">are the same as those of</HI> T, <HI REND="I">except when specially given as different</HI>.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>ÞEnne hedde wit A wyf · was hoten dam Studie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1966"><HI REND="I">was hoten</HI>] þat hatte T.</NOTE></L>
<L>Þat [lene was of lich] · and of louh chere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1967"><HI REND="I">lene—lich</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> euer was I-liche. <HI REND="I">louh</HI>] loþly T.</NOTE></L>
<L>Heo was wonderliche wroþ · þat wit me þus tauhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1968"><HI REND="I">me þus</HI>] so me H<HI REND="sub">2</HI>; so T.</NOTE></L>
<L N="4">And al starinde Dam Studie · steorneliche seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1969">And sterneliche staringe · dame studie seide T.</NOTE></L>
<L>¶ "Wel artou witti," quod heo · "wisdom to telle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1970"><HI REND="I">artou witti</HI>] art þou wys, wyt T. <HI REND="I">wisdome</HI>] any wisdomis T.</NOTE></L>
<L>To Fayturs or to Fooles · þat Frentik ben of wittes!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1971"><HI REND="I">Fayturs</HI>] flatereris T.</NOTE></L>
<L>And Blamede him for his Beere · And Bad him beo stille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1972"><HI REND="I">for his Beere</HI>] bitterly T.</NOTE></L>
<L N="8">Wiþ suche wyse wordes · to wisse eny fooles.</L>
<L>¶ And seide, "<HI REND="I">Noli mittere</HI> · Margeri perles<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1973"><HI REND="I">Noli mittere</HI>] <HI REND="I">Nolite mittere</HI>. man T.</NOTE></L>
<L>Among hogges þat han · hawes at heore wille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1974"><HI REND="I">heore</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Þei don bot drauele þeron · draf weore hem leuere</L>
<L N="12">Þen al þe presciouse Peerles · þat in paradys waxen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1975"><HI REND="I">presciouse Peerles</HI>] precious perrie T. <HI REND="I">waxen</HI>] wexiþ T; wexit H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ I sigge hit bi þulke," quod heo · "þat bi heore werkes schewen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1976"><HI REND="I">hit—þulke</HI>] be þo T. <HI REND="I">bi—schewen</HI>] shewen be here werkis T; schewen here werkis H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat hem weore leuere lond · and lordschupe on eorþe,</L>
<L>Richesse, Rentes · or Reste at heore wille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1977">Or ricchesse or rentis · &amp; reste at here wille T.</NOTE></L>
<L N="16">Þen Al þe soþ sawes · þat Salamon seide euere.
</L>
<PB REF="00000175.tif" N="123, A-text"/>
<L>¶ Wisdam and wit nou · is not worþ a Russche</L>
<L>But hit beo [cardet] with Couetise · as cloþers doþ heor wolle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1978">[<HI REND="I">cardet</HI>] cardit TH<HI REND="sub">2</HI>; carket V.</NOTE></L>
<L>Þat Conterfeteþ disseites · and Conspiret wronges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1979"><HI REND="I">Conterfeteþ</HI>] can construe þe T; <HI REND="I">conspiret</HI>] conspire T.</NOTE></L>
<L N="20">And ledeþ forþ A loueday · to lette þe treweþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1980"><HI REND="I">ledeþ</HI>] lede T.</NOTE></L>
<L>Þat suche craftes cunnen · to counseil beoþ I-clept,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1981"><HI REND="I">to—Iclept</HI>] ben yclepid to counseil T.</NOTE></L>
<L>And ben serued as syres · þat serueþ þe deuel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1982"><HI REND="I">þat</HI>] and H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Iob þe Ientel · in his Ieestes seide,<Q><HI REND="I">Quare via impiorum prosperatur, bene est omnibus qui praue et inique agunt?</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1983"><HI REND="I">seide</HI>] seide it T. <HI REND="I">bene</HI>] ve TU. <HI REND="I">praue</HI>] peruerse U. (<HI REND="I">This quotation oc|curs in</HI> U <HI REND="I">elsewhere; see note to</HI> Pass. X. l. 145.)</NOTE></L>
<L N="24">¶ Ac he þat holy writ haþ · euer in his mouþe,<MILESTONE N="401b:1" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1984"><HI REND="I">holy—euer</HI>] haþ holy writ ay T.</NOTE></L>
<L>And con tellen of Tobie · And þe Twelue Apostles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1985"><HI REND="I">And þe</HI>] &amp; of þe T.</NOTE></L>
<L>And prechen of þe penaunce · þat Pilatus wrouhte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1986"><HI REND="I">And</HI>] Or T. <HI REND="I">Pilatus</HI>] pilatis T.</NOTE></L>
<L>To Iesu þe Ientil · þat Iewes to-drowe</L>
<L N="28">On Cros vppon Caluarie · as Clerkes vs telleþ;—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1987"><HI REND="I">telleþ</HI>] techiþ T.</NOTE></L>
<L>¶ Luytel is he loued or leten bi · þat such a lessun Redeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1988"><HI REND="I">Redeþ</HI>] techiþ T.</NOTE></L>
<L>Or Daunseled or Drawen forþ · þis Disours witen þe soþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1989"><HI REND="I">Daunseled</HI>] dauntid T.</NOTE></L>
<L>For ȝif Harlotrie ne Holpe hem þe bet · (haue God my soule!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1990"><HI REND="I">þe bet</HI>] betere T. <HI REND="I">soule</HI>] trouþe T.</NOTE></L>
<L N="32">More þen Musyk · or Makyng of Crist,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1991"><HI REND="I">Crist</HI>] god almiȝt T; god al|myȝty H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Wolde neuer kyng ne kniht · ne Canoun of Seynt poules</L>
<L>Ȝeuen hem to heore ȝeres-ȝiue · þe value of a grote!</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>BOte Munstralsye and Murþe · A-Mong Men is nouþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1992"><HI REND="I">Bote</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="36">Lecherie and losengrie · and loseles tales,</L>
<L>And geten gold with grete oþes · beoþ gamus nou A dayes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1993"><HI REND="I">And—with</HI>] Glotonye &amp; T. <HI REND="I">beoþ</HI>] þise arn T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000176.tif" N="124, A-text"/>
<L>But ȝif þei Carpen of Crist · (þis Clerkes and þis lewede)</L>
<L>Atte Mete in heor Murþe · whon Munstrals beoþ stille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1994"><HI REND="I">Atte—murþe</HI>] At þe mete &amp; at murþe T.</NOTE></L>
<L N="40">¶ Þenne telleþ þei of þe Trinite · hou two slowen þe þridde,</L>
<L>And Bringeþ forþ Ballede Resouns · tak Bernard to witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1995"><HI REND="I">Ballede—tak</HI>] a ballid resoun · toke T.</NOTE></L>
<L>And puyteþ forþ presumpciun · to preue þe soþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1996"><HI REND="I">puyteþ</HI>] putte T.</NOTE></L>
<L>¶ Þus þei drauelen on heore deys · þe Deite to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1997"><HI REND="I">drauelen on</HI>] dryuelen at T.</NOTE></L>
<L N="44">And demeþ God in-to þe gorge · whon heore Gottus follen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1998">And gnawen god in here þrote · whanne here guttis fullen T.</NOTE></L>
<L>But Carful Mon may crien · and clepen atte ȝate<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS1999"><HI REND="I">But—Mon</HI>] Ac þe carful T. <HI REND="I">clepen atte</HI>] carpe at þe T.</NOTE></L>
<L>Boþe of hungur and of þurst · and for chele quake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2000"><HI REND="I">of</HI>] for T. <HI REND="I">of</HI>] for T. <HI REND="I">quake</HI>] quakiþ T.</NOTE></L>
<L>Nis no Mon him neih · his nuy to Amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2001">
<P>Is non to nymen him In · ne his anguyssh amende T; H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits</HI> him.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here collation with</HI> U <HI REND="I">recom|mences</HI>.</P></NOTE></L>
<L N="48">Bote honesschen him as an hound · and hoten him go þennes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2002"><HI REND="I">honesschen</HI>] honysche U; hunsen T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Luyte loueþ he þat lord · þat leneþ him þat Blisse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2003"><HI REND="I">þat blisse</HI>] al þat blisse T.</NOTE></L>
<L>Þat þus parteþ with þe pore · A parcel whon him neodeþ.</L>
<L>Neore Merci In Mene Men · More þen in Riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2004"><HI REND="I">Neore</HI>] Ne were U.</NOTE></L>
<L N="52">Wiþ Mony defauti Meeles · Mihte þei go to bedde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2005">Manye men meteles · miȝte go to bedde T; Manye mendinaw[n]tes meteles · myȝte go to bedde U.</NOTE></L>
<L>God is muche in þe gorge · of þeose grete Maystres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2006"><HI REND="I">þe</HI>] his U. <HI REND="I">gorge</HI>] þrote T; gorge H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Bote A-Mong Mene Men · his Merci and his werkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2007">U <HI REND="I">omits. mene</HI>] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And so seiþ þe psauter · sech hit In "<HI REND="I">Memento</HI>,"<Q><HI REND="I">Ecce Audiuimus eam in effrata, inuenimus [eam] in campis silue</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2008"><HI REND="I">sech</HI>] seek U; se T. [<HI REND="I">eam</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] eum V.</NOTE></L>
<L N="56">¶ Clerkes and kete men · Carpen of God ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2009"><HI REND="I">kete</HI>] kid T; kedde U; kyd H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">ofte</HI>] faste TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000177.tif" N="125, A-text"/>
<L>And han him muche in heore Mouþ · bote Mene men in herte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2010"><HI REND="I">him</HI>] TU <HI REND="I">omit;</HI> H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">retains</HI>.</NOTE></L>
<L>Freres and Faytors · han founden suche questions<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2011"><HI REND="I">founden</HI>] founden vp TU; fonden H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>To plese with þis proude men · seþþe pestilence tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2012"><HI REND="I">þis</HI>] TU <HI REND="I">omit. seþþe</HI>] siþen þe T; siþ þe U.</NOTE></L>
<L N="60">Þei de-Foulen vre Fey · at Festes þer þei sitten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2013"><HI REND="I">þei</HI>] þat TU. <HI REND="I">Fey</HI>] false (!) T; feyth U. <HI REND="I">festes</HI>] þe feste T.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>For nou is vche Boye Bold · Broþel an oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2014"><HI REND="I">Broþel—oþer</HI>] &amp; he be riche TU.</NOTE></L>
<L>To talken of þe Trinite · to beon holden A syre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2015"><HI REND="I">talken</HI>] tellen TU.</NOTE></L>
<L>And fyndeþ forþ fantasyes · vr feiþ to Apeyre;</L>
<L N="64">And eke de-Fameþ þe Fader · þat vs alle made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2016"><HI REND="I">eke defameþ</HI>] defame T; to de|fame U.</NOTE></L>
<L>And Craken aȝeyn þe Clergie · Crabbede wordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2017"><HI REND="I">craken—þe</HI>] carpide aȝens T; carpen of U.</NOTE></L>
<L>¶ 'Whi wolde God vr saueour · suffre such a worm<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2018"><HI REND="I">God</HI>] TU <HI REND="I">omit. worm</HI>] worm in his blisse TU.</NOTE></L>
<L>In such a wrong wyse · þe wommon to bi-gyle?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2019">þat he gilide þe womman · &amp; þe wy aftir T; þat begyles þe womman · &amp; þe man after U.</NOTE></L>
<L>Boþe hir hosebonde and heo · to helle þorw him wenten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2020">þoruȝ whiche a werke &amp; wille · þei wenten to helle TU.</NOTE></L>
<L N="69">And heore seed for þat sunne · þe same wo drien.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2021"><HI REND="I">And</HI>] And alle TU. <HI REND="I">þat</HI>] here T. <HI REND="I">drien</HI>] suffride TU.</NOTE></L>
<L>¶ Suche Motyues þei meuen · þis Maistres in heor glorie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2022"><HI REND="I">motyues</HI>] motifs T; motes U.</NOTE></L>
<L>And makeþ Men Misbileeue · þat [musen on] heore wordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2023">[<HI REND="I">musen on</HI> T] mousen on U; leeuen in V; H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">torn away</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="72">But Austin þe Olde · for alle suche precheþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2024"><HI REND="I">precheþ</HI>] prechide T; prechet U.</NOTE></L>
<L>And for suche tale tellers · such a teeme scheweþ,<Q><HI REND="I">Non plus sapere quam oportet sapere</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2025"><HI REND="I">scheweþ</HI>] shewide T. <HI REND="I">Non</HI>] Nolite U. <HI REND="I">oportet</HI>] V <HI REND="I">really has</HI> oporteþ, <HI REND="I">of course by mistake</HI>.</NOTE></L>
<L>Þis wilneþ ȝe neuer to wite · whi þat God wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2026">That is to seyn ne wilneþ neuere · for to wyte why TU; <HI REND="I">see next line, and</HI> l. 81.</NOTE></L>
<L>Soffre Sathan · his sed to bi-gyle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2027"><HI REND="I">Soffre</HI>] That god wold suffre TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000178.tif" N="126, A-text"/>
<L N="76">¶ But leeueþ on þat lore · þat lereþ holichirche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2028">Ac beleue lelly of lore · of holy chirche T; And be-leef lely on þe lord · of holy chyrche U.</NOTE></L>
<L>And preye him of pardoun · and penaunce in þi lyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2029"><HI REND="I">him</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits. of</HI>] of his U. <HI REND="I">in</HI>] be TU.</NOTE></L>
<L>And for his muchele Merci · to amenden vs heere.</L>
<L>For alle þat wilneþ [to wite · þe] weyes of god Almihti,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2030">[<HI REND="I">to wite þe</HI> UTH<HI REND="sub">2</HI>] two V; <HI REND="I">see</HI> ll. 73, 81, 88. <HI REND="I">weyes</HI>] werkes T.</NOTE></L>
<L>I wolde his eȝe weore in his ers · and his heele aftur;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2031"><HI REND="I">eȝe were</HI>] eiȝen wern T.</NOTE></L>
<L N="81">Þat euer eft Wilneþ to wite · whi þat God wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2032"><HI REND="I">whi þat</HI>] why T. <HI REND="I">þat—wolde</HI>] <HI REND="I">Begins</HI> l. 82 <HI REND="I">in</HI> U; <HI REND="I">cf</HI>. l. 74.</NOTE></L>
<L>Soffre Sathan · his seed to bi-gyle,</L>
<L>Or Iudas þe Ieuȝ · Iesu bi-traye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2033"><HI REND="I">Or</HI>] Er T. <HI REND="I">bitraye</HI>] betrayede T.</NOTE></L>
<L N="84">Al was as he wolde · lord, I-heried be þou!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2034"><HI REND="I">Iheried—þou</HI>] yworsshipid be þou T; I-wyrchepid þou be U.</NOTE></L>
<L>And al [worþ] as þou wolt · what so we tellen!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2035"><HI REND="I">al</HI>] U <HI REND="I">om</HI>. [<HI REND="I">worþ</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] beo V.</NOTE></L>
<L>¶ And nou comeþ a Conioun · and wolde cacchen of [my] wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2036">[<HI REND="I">my</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>] me V.</NOTE></L>
<L>What is Dowel from Dobet! · nou daffe mot he worþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2037"><HI REND="I">nou</HI>] U <HI REND="I">om. daffe</HI>] defe TU.</NOTE></L>
<L N="88">[Siþen] he wilneþ to wite · whuche þei ben alle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2038">[<HI REND="I">Siþen</HI> T] siþþe U; sithen H<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">has</HI> Sire.</NOTE></L>
<L>Bote he liue in þe leste degre · þat longeþ to Dowel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2039"><HI REND="I">Bote—degre</HI>] But ȝif he lyue lely in þe last day U.</NOTE></L>
<L>I dar ben his borw · þat Dobet nul he neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2040"><HI REND="I">I</HI>] For I U. <HI REND="I">borw</HI>] bolde boruȝ TU. <HI REND="I">þat</HI>] TU <HI REND="I">omit. nul</HI>] wile TU.</NOTE></L>
<L>Þauȝ Dobest drawe on him · day aftur oþur."</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="92">And whon þat wit was I-war · hou his wyf tolde,</L>
<L>He bi-com so confoundet · he couþe not [mele],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2041"><HI REND="I">He—confoundet</HI>] He becomeþ so confus T; He come so confuse U. [<HI REND="I">mele</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] medle V.</NOTE></L>
<L>And as doumbe as a dore · drouȝ him asyde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2042"><HI REND="I">And as</HI>] Also T; And also U. <HI REND="I">dore</HI>] dore-nayl and H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Bote for no Craft þat I couþe · ne knelyng to grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2043"><HI REND="I">Bote—þat</HI>] Ac for no carpinge T; And for no carpyng U. <HI REND="I">to</HI>] to þe TU.</NOTE></L>
<L N="96">I mihte gete no greyn · of [his] grete wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2044"><HI REND="I">greyn</HI>] gayn T. [<HI REND="I">his</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] hire V.</NOTE></L>
<L>But al lauȝwhinge he loutede · and lokede vppon Studie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2045"><HI REND="I">lauȝwhinge</HI>] lauȝinge T; lour|yng U.</NOTE></L>
<L>In signe þat I schulde · bi-sechen hire of grace.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2046"><HI REND="I">of</HI>] of his T; of H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000179.tif" N="127, A-text"/>
<L>¶ And whon I wuste of his wil · to his wyf con I knele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2047"><HI REND="I">wuste</HI>] was war TU.</NOTE></L>
<L>And seide, "Merci, Madame, ȝoure mon schal I [worþe],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2048">[<HI REND="I">worþe</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] beo V; <HI REND="I">see</HI> l. 85.</NOTE></L>
<L N="101">To worchen ȝoure wille · while my lyf dureþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2049"><HI REND="I">while</HI>] þer whiles T.</NOTE></L>
<L>[Kenne] me kuyndely · to knowen what Is Dowel."<MILESTONE N="401b:2" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2050">[<HI REND="I">Kenne</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>] To kenne U; Teche V.</NOTE></L>
<L>¶ "For þi Mekenesse, Mon," quod heo · "and for þi Milde speche,</L>
<L>I schal [kenne] þe to my Cosyn · þat Clergye is I-hoten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2051">[<HI REND="I">kenne</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] teche V. <HI REND="I">is I|hoten</HI>] hoteþ U.</NOTE></L>
<L N="105">He haþ wedded a wyf · wiþ-Inne þis wikes sixe,</L>
<L>Is sib to þe seuen Ars · þat scripture is I-nempnet;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2052"><HI REND="I">Is</HI>] þat is U.</NOTE></L>
<L>Þei two, as Ich hope · after my be-sechyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2053"><HI REND="I">as</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Schul wisse þe to Dowel · I dar vndertake."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2054"><HI REND="I">dar</HI>] dar wel TU.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="109">ÞEnne was I as Fayn · as Foul on feir morwen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2055"><HI REND="I">on</HI>] of TU.</NOTE></L>
<L>Gladdore þen þe gleo-Mon is · of his grete ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2056"><HI REND="I">is—ȝiftes</HI>] þat gold haþ to ȝifte TU.</NOTE></L>
<L>And askede hire þe heiȝe wey · wher Clergye dwelleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2057"><HI REND="I">askede</HI>] axide TU. <HI REND="I">dwelleþ</HI>] wonide T; wonde U.</NOTE></L>
<L N="112">"And tel me sum tokne to him · for tyme is þat I wende."</L>
<L>¶ "I schal teche þe þe heiȝe wey," quod heo · "from hennes to soffre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2058"><HI REND="I">I—teche þe</HI>] Axe TU.</NOTE></L>
<L>Boþe-weole-and-wo · ȝif þat þou wolt leorne,</L>
<L>And Ryd forþ bi Richesse · Reste þe nouȝt þer-Inne;</L>
<L N="116">For ȝif þou Couple þe to him · to Clergie comestou neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2059"><HI REND="I">ȝif</HI>] U <HI REND="I">om. to</HI>] with UH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And eke þe longe launde · þat Lecherie hette,</L>
<L>Leue him on þi luft half · A large myle or more,</L>
<L N="119">Forte þou come to a Court · kep-wel-þi-tonge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2060"><HI REND="I">Forte</HI>] Foor til U; Til T.</NOTE></L>
<L>From-lesynges-and-lyȝeres-speche- · and-lykerous-drinke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2061"><HI REND="I">From</HI>] For T; fro U. <HI REND="I">speche</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Þenne schaltou seo Sobre · And Symple-of-speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2062"><HI REND="I">sobre—symple</HI>] sobirte &amp; sim|plite T; soberte of symplesse U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000180.tif" N="128, A-text"/>
<L>Þat [eche wyȝt] beo in wil · his wit þe to schewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2063">[<HI REND="I">eche wyȝt</HI> UTH<HI REND="sub">2</HI>] eueri mon V.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>So schalt þou come to Clergye · þat con mony þinges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2064"><HI REND="I">þinges</HI>] wyttes T.</NOTE></L>
<L N="124">Sei him þis [signe] · þat I sette him to scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2065">[<HI REND="I">signe</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] tokene V. <HI REND="I">þat</HI>] TU <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And þat I grette wel his wyf · for I wrot hire a Bulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2066">U <HI REND="I">omits. And—grette</HI>] And þat þou grete T; And if thou grete H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">a Bulle</HI>] þe bible T.</NOTE></L>
<L>And sette hire to sapience · and to hire psauter I-gloset.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2067"><HI REND="I">to hire</HI>] to þe U.</NOTE></L>
<L>¶ Lo! logyk I lered hire · and al þe lawe after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2068"><HI REND="I">Lo</HI>] TUH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="128">And alle Musons In Musyk · I made hire to knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2069"><HI REND="I">alle—in</HI>] alle þe musons of T; alle þe musonys of U. <HI REND="I">to knowe</HI>] knowe alse T.</NOTE></L>
<L>Plato þe Poyete · I put him furste to Boke,</L>
<L>Aristotle and oþer mo · to Arguen I tauȝte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2070"><HI REND="I">to—tauȝte</HI>] I tawte ferst to argue U.</NOTE></L>
<L>Gramer for [gurles] · I gon furste to write,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2071">[<HI REND="I">gurles</HI> H<HI REND="sub">2</HI>TU] children V; <HI REND="I">see</HI> P. X. l. 155. <HI REND="I">to</HI>] TU omit.</NOTE></L>
<L>And Beot hem wiþ a Baleys · But ȝif þei wolde lernen.</L>
<L N="133">¶ Of alle Maner Craftus · I con Counterfeten heor tooles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2072">
<P>And alle kynne craftis · I contreuide here,</P>
<P>Tolis of carpenteris &amp; kerueris · &amp; kende ferst masons T;</P>
<P>And alle kynne craftis · I con|strued hure ferst to lere,</P>
<P>Tolis of carpenteris, &amp; kerue · I tauþte (<HI REND="I">sic</HI>) ferst masouns U. [<HI REND="I">kende</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>] tauȝte V</P></NOTE></L>
<L>Of Carpunters and keruers; · I [kende] furst Masouns,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2073">
<P>And alle kynne craftis · I contreuide here,</P>
<P>Tolis of carpenteris &amp; kerueris · &amp; kende ferst masons T;</P>
<P>And alle kynne craftis · I con|strued hure ferst to lere,</P>
<P>Tolis of carpenteris, &amp; kerue · I tauþte (<HI REND="I">sic</HI>) ferst masouns U. [<HI REND="I">kende</HI> TH<HI REND="sub">2</HI>] tauȝte V</P></NOTE></L>
<L>And lered hem liuel and lyne · þauȝ I loke dimme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2074"><HI REND="I">lered</HI>] lernide TU. <HI REND="I">liuel—lyne</HI>] lyne &amp; leuel U. <HI REND="I">loke</HI>] lokyd U.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L N="136">Bote Teologye haþ teoned me · ten score tymes;</L>
<L>For þe more I [muse] þeron · þe [mistiloker] hit semeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2075"><HI REND="I">The words</HI> mistiloker <HI REND="I">and</HI> derkore <HI REND="I">both occur in</HI> V, <HI REND="I">but in the wrong lines; see various readings</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2076">[<HI REND="I">muse</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] studie V. [<HI REND="I">mis|tiloker</HI>] mistlokere TU; derkore V.</NOTE></L>
<L>And þe deppore I diuinede · þe [derkore] me þouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2077"><HI REND="I">The words</HI> mistiloker <HI REND="I">and</HI> derkore <HI REND="I">both occur in</HI> V, <HI REND="I">but in the wrong lines; see various readings</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2078">[<HI REND="I">derkore</HI>] derkere T; deppere U; mistiloker V. <HI REND="I">me</HI>] I U.</NOTE></L>
<L>Hit is no science forsoþe · to sotilen þer-Inne,</L>
<L>Neore þe loue þat lyhþ þerinne · a lewed þing hit weore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2079">U <HI REND="I">omits. lewed</HI>] wel lewid T.</NOTE></L>
<L N="141">Bote for hit [let] best bi loue · I leeue hit þe betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2080">[<HI REND="I">let</HI>] lat T; last U; <HI REND="I">see</HI> l. 29. <HI REND="I">leeue</HI>] loue TU.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000181.tif" N="129, A-text"/>
<L>For þat loue is þe lord · þat lakkede neuer grace;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2081">For þere þat loue is lord · lakkiþ neuere grace TU; H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">the same, but with</HI> lakkede <HI REND="I">for</HI> lakkiþ.</NOTE></L>
<L>¶ Leef wel þer-vppon · ȝif þou þenke Dowel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2082"><HI REND="I">wel þervppon</HI>] lelly þeron TU.</NOTE></L>
<L>For Dobet and Dobest · beoþ drawen of [loue] scole.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2083">[<HI REND="I">loue scole</HI> U] lore in scole V; louis skile T; loues skyle H<HI REND="sub">2</HI>; <HI REND="I">see</HI> note.</NOTE></L>
<L N="145">In oþer science hit seiþ · seo hit in Catoun,<Q><HI REND="I">Qui simulat verbis, nec corde est</HI> [<HI REND="I">fidus</HI>] <HI REND="I">Amicus</HI>, [<HI REND="I">Tu quoque fac simile, sic ars deluditur arte</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2084"><HI REND="I">seo</HI>] I saiȝ T; I saw U. [<HI REND="I">fidus</HI> TU] fidelis V. [<HI REND="I">Tu—arte</HI>] <HI REND="I">Omitted in</HI> VTUH<HI REND="sub">2</HI>, <HI REND="I">but given in</HI> D.</NOTE></L>
<L>But Theologie techeþ not so · hose takeþ kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2085"><HI REND="I">techeþ</HI>] techiþ vs TU; techit it H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">hose</HI>] who T; who so U. <HI REND="I">kepe</HI>] heed TU.</NOTE></L>
<L>He [kenneþ] us þe contrarie · aȝeyn Catons wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2086">[<HI REND="I">kenneþ</HI>] kenniþ T; kennes U; techeþ V. <HI REND="I">us</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And biddeþ [vs] ben as Breþeren · and Blessen vr enemys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2087"><HI REND="I">biddeþ</HI>] bit U; biddith H<HI REND="sub">2</HI>; T <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">vs</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>] V <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And louen hem þat lyȝen on vs · lellyche at heor neode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2088"><HI REND="I">hem</HI>] U <HI REND="I">om. lellyche</HI>] &amp; lenen hem TU.</NOTE></L>
<L N="150">And do good aȝeyn vuel; · God him-self hoteþ,</L>
<L>And seide hit him-self · In ensaumple for þe beste,<Q><HI REND="I">Necesse est vt veniant scandala</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2089"><HI REND="I">hit himself</HI>] himself hit V; TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">transpose the words; see</HI> note. <HI REND="I">Necesse—scandala</HI>] Dilige dominum deum tuum ex toto corde tuo U (<HI REND="I">see</HI> l. 236).</NOTE></L>
<L>¶ Bote Astronomye is hard þing · and vuel to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2090"><HI REND="I">Bote</HI>] Ac U; T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="153">Gemetrie and Gemensye · is gynful of speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2091"><HI REND="I">Gemetrie</HI>] Geometrie TU. <HI REND="I">Gemensye</HI>] geomesie T; gemessie U. <HI REND="I">gynful</HI>] gryfful U.</NOTE></L>
<L>Þat worcheþ with þeose þreo · þriueþ he late,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2092"><HI REND="I">worcheþ—þeose</HI>] þinkeþ werche wiþ þo T; þenkeþ to werche with þo U; thynkist dele with tho H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">he</HI>] wel T; wol U.</NOTE></L>
<L>For sorcerye Is þe souereyn [bok · þat to þat science longiþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2093">[<HI REND="I">bok—forellis</HI>] <HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">omits. febicchis</HI>] fibeches U; febucches H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="156">Ȝet arn þere febicchis of Forellis] · of mony mennes wittes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2094">[<HI REND="I">bok—forellis</HI>] <HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> UH<HI REND="sub">2</HI>; V <HI REND="I">omits. febicchis</HI>] fibeches U; febucches H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2095">U <HI REND="I">omits the last half of</HI> l. 156, <HI REND="I">and the first half of</HI> l. 157. <HI REND="I">al|conomye</HI>] alkenemye T; alknamye H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Experimentis of Alconomye · Of Alberdes makynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2096">U <HI REND="I">omits the last half of</HI> l. 156, <HI REND="I">and the first half of</HI> l. 157. <HI REND="I">al|conomye</HI>] alkenemye T; alknamye H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Nigromancye and perimancie · þe pouke to Rise makeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2097"><HI REND="I">Rise makeþ</HI>] reisen TU; a-reysen H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000182.tif" N="130, A-text"/>
<L>Ȝif þou þenche Dowel · dele with hem neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2098"><HI REND="I">with hem</HI>] þerwith TU.</NOTE></L>
<L N="160">Alle þeose sciences · siker, I my-seluen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2099"><HI REND="I">siker</HI>] sykerly U. <HI REND="I">my-seluen</HI>] my-self foundit TU.</NOTE></L>
<L>Haue I-founded hem furst · folk to deceyue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2100">Hem formest · folke for to desceyue T; þurw hem formest · folk to deceyuen U (<HI REND="I">see note to</HI> l. 160).</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>I be-take þe to crist," quod heo · "I con teche þe no betere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2101"><HI REND="I">betake—to</HI>] bekenne þe TU.</NOTE></L>
<L>I seide, "graunt Merci, Madame" · And Mekeliche hire grette,</L>
<L>And wente forþ on my wei · withouten more lettynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2102"><HI REND="I">forþ on</HI>] wiȝtly T; wiȝth in U.</NOTE></L>
<L N="165">And fond as heo fore-tolde · and forþ gon I wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2103"><HI REND="I">foretolde</HI>] fayre tolde U.</NOTE></L>
<L>¶ And ar I coome to clergye · couþe I neuer stunte.</L>
<L>I grette þe goode mon · as þe gode wyf me tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2104"><HI REND="I">I</HI>] And U.</NOTE></L>
<L N="168">And afterward his wyf · I worschupet hem boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2105"><HI REND="I">I</HI>] &amp; U. <HI REND="I">hem</HI>] T <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And tolde hire þe tokenes · þat me I-tauȝt were.</L>
<L>Was neuer gome vppon grounde · seþþen God made heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2106"><HI REND="I">gome vppon</HI>] grom vpon þis TU.</NOTE></L>
<L>Feirore vndurfonge · ne frendloker maad at ese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2107"><HI REND="I">frendloker</HI>] frendliere T; frendlekere (<HI REND="I">sic</HI>) U; frendloker H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="172">Þen I my-self soþli · so sone as heo wuste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2108"><HI REND="I">I</HI>] TU <HI REND="I">omit. so</HI>] as U. <HI REND="I">as heo</HI>] heo it T.</NOTE></L>
<L>Þat I was of wittes hous · and with his wif Dam Studie.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2109"><HI REND="I">with</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Curteisliche Clergye · Clupte me and Custe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2110"><HI REND="I">Clergye</HI>] clergise T; clergie H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">Clupte</HI>] collide H<HI REND="sub">2</HI>; callide T; calde U.</NOTE></L>
<L>And asked hou wit ferde · and eke his wyf Studie.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2111"><HI REND="I">asked</HI>] axide T; asked me U. <HI REND="I">ferde</HI>] U <HI REND="I">omits</HI> (<HI REND="I">by mistake</HI>); <HI REND="I">it also omits</HI> wyf. <HI REND="I">eke—wyf</HI>] his wif T; his wif dame H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="176">And I seide soþlyche · "þei sende me hider<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2112"><HI REND="I">seide</HI>] seiȝe T; seide H<HI REND="sub">2</HI>; seyde hem U. <HI REND="I">sende</HI>] sente TU. <HI REND="I">hider</HI>] þeder U.</NOTE></L>
<L>To leorne at ȝou Dowel · and Dobet after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2113"><HI REND="I">leorne</HI>] lere TU. <HI REND="I">Dowel</HI>] to dowel U. <HI REND="I">after</HI>] þere aftir TU.</NOTE></L>
<L>And seþþen Afturward to seo · sumwhat of Dobest."</L>
<L>¶ "Hit is a wel feir lyf," quod heo · "Among þe lewed peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2114"><HI REND="I">feir</HI>] lelly T; lely U.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000183.tif" N="131, A-text"/>
<L N="180">[Actif it] is I-hoten · hosebondes hit vsen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2115">
<P>[<HI REND="I">Actif it</HI> TUH<HI REND="sub">2</HI>D] A lyf V; (<HI REND="I">by mere mistake</HI>). <HI REND="I">hosebondes</HI>] lewide men T.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here, most unfortunately, the Vernon text ceases; for the rest, the Trinity MS</HI>. (T) <HI REND="I">is taken to form the text, and it is collated with</HI> UDH<HI REND="sub">2</HI>.</P></NOTE></L>
<L>[Trewe tilieris on erþe · taillours &amp; souteris,<MILESTONE N="50b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2116"><HI REND="I">taillours</HI>] as taliours U. <HI REND="I">&amp;</HI>] or D.</NOTE></L>
<L>And alle kyne crafty men · þat cunne here foode wynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2117"><HI REND="I">here foode</HI>] with here craft U.</NOTE></L>
<L>Wiþ any trewe trauaille · toille for here foode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2118"><HI REND="I">toille</HI>] tilie U.</NOTE></L>
<L N="184">Diken or deluen · do-wel it hatte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2119"><HI REND="I">hatte</HI>] hyȝte U; hattith H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>To breke beggeris bred · &amp; bakken hem with cloþis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2120"><HI REND="I">bakken hem</HI>] bak hym D; bachem U.</NOTE></L>
<L>Counforte þe carful · þat in castel ben fetterid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2121"><HI REND="I">Counforte</HI>] confortid H<HI REND="sub">2</HI> (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">þat in</HI>] þat in þe U; in D. <HI REND="I">ben</HI>] is U.</NOTE></L>
<L>And seken out þe seke · &amp; sende hem þat hem nediþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2122"><HI REND="I">seke</HI>] D <HI REND="I">omits</HI> (<HI REND="I">by mistake</HI>).</NOTE></L>
<L N="188">Obedient as breþeren · &amp; sustren to oþere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2123"><HI REND="I">breþeren</HI>] broþer D; brothren H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">sustren</HI>] sistres U. <HI REND="I">oþere</HI>] alle othir H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Þus bed þe do-bet · so beriþ witnesse þe sauter;<Q><HI REND="I">Ecce quam bonum et quam iocundum, habitare, Fratres, in vnum</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2124"><HI REND="I">þus—þe</HI>] Thus byt D; Thus bad the H<HI REND="sub">2</HI>; þese ben þat U. <HI REND="I">so</HI>] þus U.</NOTE></L>
<L>Sike with þe sory · singe with þe glade,<Q><HI REND="I">Gaudere cum gaudentibus; Et flere cum flentibus,</HI></Q></L>
<L>[Dredles, is dobet · dobest wot þe sothe!]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2125"><HI REND="I">From</HI> MS. Harl. 3954, fol. 122. TH<HI REND="sub">2</HI>UD <HI REND="I">have only a</HI> half-line, <HI REND="I">viz</HI>. God wot, þis is dobet; <HI REND="I">and they divide</HI> ll. 192, 193 <HI REND="I">wrongly</HI>.</NOTE></L>
<L N="192">Sire dobest haþ benefices · so is he best worþi,</L>
<L>be þat god in þe gospel · grauntiþ &amp; techiþ;<Q><HI REND="I">Qui facit et docuerit, magnus vocabitur in regno celorum</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2126">U <HI REND="I">omits this line, and the Latin. docuerit</HI>] docuit D.</NOTE></L>
<L>Forþi is dobest · [a] bisshopis pere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2127">For þis dobest is a bysschopis pere U. [<HI REND="I">a</HI> UD] TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Prince ouer godis peple · to prechen or to chaste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2128"><HI REND="I">ouer</HI>] of U. <HI REND="I">or—chaste</HI>] &amp; to techyn U.</NOTE></L>
<L N="196">Dobet doþ ful wel · &amp; dewid he is also,<MILESTONE N="51a" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2129"><HI REND="I">dewid</HI>] dewyd H<HI REND="sub">2</HI>; dowel UD.</NOTE></L>
<L>And haþ possessions &amp; pluralites · for pore menis sake.
</L>
<PB REF="00000184.tif" N="132, A-text"/>
<L>For mendynauntȝ at mischiefe · þe men were dewid;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2130"><HI REND="I">þe—dewid</HI>] þo men were I|dued U; þat men were sumtyme D.</NOTE></L>
<L>And þat is riȝtful religioun · none renneris aboute,</L>
<L N="200">Ne no leperis ouer lond · ladies to shryue.</L>
<L>Gregory þe grete clerke · a good pope in his tyme,</L>
<L>Of religioun þe rewele · he reherside in his morals,</L>
<L>And seide it in ensaumple · þat þei shulde do þe betere:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2131"><HI REND="I">seide it</HI>] seiþ hym U. <HI REND="I">þei</HI>] men U. <HI REND="I">do þe</HI>] do D.</NOTE></L>
<L>'Whanne fisshes faile þe flood · or þe fresshe watir,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2132"><HI REND="I">or þe</HI>] of þe H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="205">Þei diȝe for þe drouȝte · whanne þei dreiȝe lengen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2133"><HI REND="I">þei—lengen</HI>] þey drye lyggyn D; thei dreiȝe leggen H<HI REND="sub">2</HI>; it dryheþ longe U.</NOTE></L>
<L>Riȝt so be religioun · it roileþ and steruiþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2134"><HI REND="I">it roileþ</HI>] þat roxleþ, (<HI REND="I">loosely written for</HI> royleþ) U.</NOTE></L>
<L>Þat out of couent &amp; cloistre · coueiten to libben'.</L>
<L N="208">Ac now is religioun a ridere · &amp; a rennere aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2135"><HI REND="I">aboute</HI>] be strete D; be stretis U.</NOTE></L>
<L>A ledere of [louedayes] · and a lond biggere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2136">[<HI REND="I">louedayes</HI> H<HI REND="sub">2</HI>; lufdayes U] ladies TD; <HI REND="I">see</HI> l. 20. <HI REND="I">lond biggere</HI>] lond-beggere D.</NOTE></L>
<L>Poperiþ on a palfrey · to toune &amp; to toune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2137"><HI REND="I">to—to</HI>] fro toun to H<HI REND="sub">2</HI>UD.</NOTE></L>
<L>A bidowe or a baselard · he beriþ be his side;</L>
<L N="212">Godis flessh &amp; his fet · &amp; hise fyue woundis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2138"><HI REND="I">fet</HI>] feet H<HI REND="sub">2</HI>UD.</NOTE></L>
<L>Arn more in his mynde · þan þe memorie of his found|ours.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2139"><HI REND="I">Arn</HI>] Buþ D. <HI REND="I">þan þe</HI>] þan UD.</NOTE></L>
<L>Þis is þe lif of þis lordis · þat lyuen shulde wiþ do-bet,</L>
<L>And wel-a-wey wers · and I shulde al telle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2140"><HI REND="I">shulde</HI>] wold D; <HI REND="I">see</HI> note.</NOTE></L>
<L>I wende þat kinghed &amp; kniȝthed · &amp; caiseris wiþ Erlis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2141">D <HI REND="I">transposes</HI> kniȝthed <HI REND="I">and</HI> kinghed; U <HI REND="I">reads</HI>, I wende kyngis &amp; knythis · and kayseres and Erles.</NOTE></L>
<L N="217">Wern do-wel &amp; do-bet · &amp; do-best of hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2142"><HI REND="I">of</HI>] ouer U.</NOTE></L>
<L>For I haue seiȝe it my-selfe · &amp; siþþen red it aftir,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2143"><HI REND="I">seiȝe it</HI>] it sen U; seyn it H<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">red it</HI>] i-rad U.</NOTE></L>
<L>How Crist counseilliþ þe comune · &amp; kenneþ hem þis tale,<Q><HI REND="I">Super cathedram moisi sederunt principes</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2144"><HI REND="I">counseilliþ</HI>] conseylede U. <HI REND="I">þis tale</HI>] þese lawes U. <HI REND="I">In</HI> U <HI REND="I">a blank space is left for the Latin</HI>.</NOTE></L>
<L N="220">For-þi I wende þat þo wyes · wern do-best of alle!
</L>
<PB REF="00000185.tif" N="133, A-text"/>
<L>I nile not scorne," quod scripture · "but scryueyns liȝe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2145"><HI REND="I">nile</HI>] nel D; wele U.</NOTE></L>
<L>Kinghod &amp; kniȝthod · for auȝt I can aspie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2146"><HI REND="I">auȝt</HI>] nouȝt D.</NOTE></L>
<L>Helpiþ nouȝt to heuene · at one ȝeris ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2147"><HI REND="I">heuene</HI>] hefne-ward U.</NOTE></L>
<L N="224">Ne richesse ne rentis · ne realte of lordis.</L>
<L>Poul prouiþ it is vnpossible · riche men in heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2148"><HI REND="I">it is</HI>] U <HI REND="I">om. is</HI>] D <HI REND="I">om. riche—heuene</HI>] þe riche to comen in hefne U.</NOTE></L>
<L>Ac pore men in pacience · &amp; penaunce togidere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2149"><HI REND="I">men</HI>] D <HI REND="I">omits. penaunce</HI>] U <HI REND="I">repeats</HI> pacience.'</NOTE></L>
<L>Hauen eritage in heuene · ac riche men non."—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2150"><HI REND="I">Hauen</HI>] han here U. <HI REND="I">ac</HI>] and U.</NOTE></L>
<L N="228">"<HI REND="I">Contra</HI>," quod I, "be Crist! · þat can I þe wisse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2151"><HI REND="I">þat—wisse</HI>] i kan þe withseye U. <HI REND="I">þe</HI>] D <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And prouen it be þe pistil · þat petir is nempnid;<Q><HI REND="I">Qui crediderit et baptizatus fuerit, saluus erit</HI>."</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2152"><HI REND="I">þe pistil</HI>] apostil U. <HI REND="I">is nemp|nid</HI>] it nemnyþ D. <HI REND="I">saluus erit</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>"Þat is <HI REND="I">in extremis</HI>," quod scripture · "as sarisines &amp; Iewis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2153"><HI REND="I">is</HI>] U <HI REND="I">omits. as</HI>] among U.</NOTE></L>
<L>Mowe be sauid so · &amp; so is oure beleue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2154"><HI REND="I">so is</HI>] þat U (<HI REND="I">omitting</HI> is).</NOTE></L>
<L>Þat [an] vncristene in þat cas · may cristene an heþene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2155"><HI REND="I">þat—cas</HI>] þat oon cristen in cas U. [<HI REND="I">an</HI>] oon U; arn TH<HI REND="sub">2</HI>; buþ D; <HI REND="I">see</HI> note.</NOTE></L>
<L N="233">And for his lele beleue · whanne he his lif tyneþ,</L>
<L>Haue eritage in heuene · as an heiȝ cristene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2156"><HI REND="I">Haue</HI>] Haue an U.</NOTE></L>
<L>Ac cristene men, god wot · comiþ not so to heuene;</L>
<L>For cristene han a degre · &amp; is þe comun speche,<Q><HI REND="I">Dilige deum, etc., Et proximum tuum sicut teipsum</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2157"><HI REND="I">degre</HI>] dirige U. <HI REND="I">is þe</HI>] our U. <HI REND="I">Dilige</HI>, &amp;c.] Nemo, &amp;c. U (<HI REND="I">see</HI> l. 255).</NOTE></L>
<L N="237">Godis word witnessiþ we shuln ȝiue · &amp; dele oure enemys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2158"><HI REND="I">we—ȝiue</HI>] þat we schal þeue (!) U (<HI REND="I">by error for</HI> yeue).</NOTE></L>
<L>And alle men þat arn nedy · [as] pore men &amp; suche,<MILESTONE N="51b" UNIT="folio"/><Q><HI REND="I">Dum tempus est, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2159">[<HI REND="I">as</HI> H<HI REND="sub">2</HI>U] &amp; T; D <HI REND="I">omits. fidei</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Alle kynne creatures · þat to crist beleuiþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2160">Alle kynde creatours þat crist ben y-lyche U. <HI REND="I">beleuiþ</HI>] longen D.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000186.tif" N="134, A-text"/>
<L N="240">We be holde heiȝly · to herie &amp; honoure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2161"><HI REND="I">We—holde</HI>] We ben I-holde U; Ben holde D.</NOTE></L>
<L>And ȝiuen hem of oure good · as good as oure seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2162"><HI REND="I">oure</HI>] here D. <HI REND="I">oure seluen</HI>] hem-seluen D.</NOTE></L>
<L>And souereynliche to suche · þat sewen oure beleue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2163"><HI REND="I">þat sewen</HI>] as suen U.</NOTE></L>
<L>Þat is, iche cristene man · be kynde to oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2164"><HI REND="I">is</HI>] U <HI REND="I">omits. kynde</HI>] kende U.</NOTE></L>
<L N="244">And siþen hem to helpe · in hope hem to amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2165"><HI REND="I">to helpe</HI>] helpyn D. <HI REND="I">to</HI>] D <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>To harme hem ne slen hem · god hiȝte vs neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2166"><HI REND="I">ne</HI>] ne to H<HI REND="sub">2</HI>; or to U.</NOTE></L>
<L>For he seiþ it hym-selfe · in his ten hestis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2167"><HI REND="I">For</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>[<HI REND="I">Non</HI>] <HI REND="I">mecaberis</HI>, ne sle nouȝt · is þe kynde englissh,<Q>For, <HI REND="I">Michi</HI> [<HI REND="I">vindicta</HI>], <HI REND="I">et ego retribuam;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2168">[<HI REND="I">Non</HI> UD] Ne TH<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">mecaberis</HI>] <HI REND="I">Sic; (the mistake is the author's). kynde</HI>] D <HI REND="I">om</HI>. [<HI REND="I">vindicta</HI>] vindictam TH<HI REND="sub">2</HI>UD (<HI REND="I">all wrong</HI>).</NOTE></L>
<L>I shal punisshen in purcatory · or in þe put of helle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2169"><HI REND="I">punisshen</HI>] pyne U.</NOTE></L>
<L N="249">Eche man for his misdede · but mercy it make."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2170"><HI REND="I">Eche</HI>] Euery U.</NOTE></L>
<L>"Ȝet am I neuere þe ner · for nouȝt I haue walkid<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2171"><HI REND="I">nouȝt</HI>] nowth þat U.</NOTE></L>
<L>To wyte what is do-wel · witterly in herte;</L>
<L>For how so I werche in þis world · [wrong] oþer ellis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2172"><HI REND="I">So the line stands in</HI> D; TH<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI> wrong; U <HI REND="I">reads</HI>, For how so I werche · wrong or ellis.</NOTE></L>
<L N="253">I was markid, withoute mercy · &amp; myn name entrid<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2173"><HI REND="I">withoute</HI>] with U.</NOTE></L>
<L>In þe legende of lif · longe er I were;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2174"><HI REND="I">þe</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits. were</HI>] ded ware U.</NOTE></L>
<L>Or ellis vndir-writen for wykkid · as witnessiþ þe gospel,<Q><HI REND="I">Nemo ascendet ad celum nisi qui de celo descendit</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2175"><HI REND="I">vndirwriten</HI>] vnwrite U. <HI REND="I">wykkid—gospel</HI>] wiled · þus seiþ þe gospel U.</NOTE></L>
<L N="256">And I leue on oure lord · &amp; on no lettrure betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2176"><HI REND="I">And—on</HI>] And I leue it, be D; And beleue on H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">lettrure</HI>] lettere U.</NOTE></L>
<L>For salamon þe sage · þat sapience made,</L>
<L>God ȝaf [hym] grace · &amp; richesse to-gidere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2177">[<HI REND="I">hym</HI> UD] hem TH<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>For to reule his reaum · riȝt at his wille;</L>
<L N="260">Dede he not wel &amp; wisly · as holy chirche techiþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2178"><HI REND="I">&amp; wisly</HI>] ne wysly D.</NOTE></L>
<L>Boþe in werke &amp; in woord · in world in his tyme?</L>
<L>Aristotle &amp; he · who wrouȝte betere?
</L>
<PB REF="00000187.tif" N="135, A-text"/>
<L>And al holy chirche · holden hem in helle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2179"><HI REND="I">al</HI>] U <HI REND="I">omits. hem</HI>] hym D.</NOTE></L>
<L>And was þere neuere in þis world · to wysere of werkis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2180"><HI REND="I">þere</HI>] U <HI REND="I">omits. to</HI>] two D; no U.</NOTE></L>
<L N="265">For alle cunnynge clerkis · siþþe crist ȝede on erþe</L>
<L>Taken ensaumples of here sawis · in sarmonis þat þei maken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2181"><HI REND="I">ensaumples</HI>] ensaumple H<HI REND="sub">2</HI>; exsample U. <HI REND="I">maken</HI>] maden H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And be here werkis &amp; here wordis · wissen vs to dowel;</L>
<L N="268">And ȝif I shal werke be here werkis · to wynne me heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2182"><HI REND="I">werkis</HI>] werk U; wordes D.</NOTE></L>
<L>And for here werkis &amp; for here wyt · wende to pyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2183">And I for here werkis · wende to pyne U.</NOTE></L>
<L>Þanne wrouȝte I vnwisly · wiþ alle þe wyt þat I lere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2184"><HI REND="I">þanne—I</HI>] þan wroutty U. <HI REND="I">vnwisly</HI>] vnwittily U. <HI REND="I">þat</HI>] D <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>A goode friday, I fynde · a feloun was sauid</L>
<L N="272">Þat hadde lyued al his lyf · wiþ lesinges &amp; þeftis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2185">U <HI REND="I">omits this line</HI>.</NOTE></L>
<L>And for he kneuȝ on þe crois · &amp; to crist shref hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2186"><HI REND="I">And—on</HI>] For he knelyd to U. <HI REND="I">kneuȝ</HI>] knew H<HI REND="sub">2</HI>D. <HI REND="I">shref</HI>] <HI REND="I">so in</HI> TDH<HI REND="sub">2</HI>; schrof U.</NOTE></L>
<L>Sonnere hadde he saluacion · þanne seint Ion þe baptist,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2187"><HI REND="I">he</HI>] UD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Or Adam or ysaye · or any of þe prophetis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2188"><HI REND="I">þe</HI>] þese U; those H<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="276">Þat hadde leyn with lucifer · manye longe ȝeris;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2189"><HI REND="I">with</HI>] be U.</NOTE></L>
<L>A robbere hadde remission · raþere þanne þei alle,<MILESTONE N="52a" UNIT="folio"/></L>
<L>Withoute penaunce of purcatorie · to haue paradis for euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2190"><HI REND="I">of</HI>] in U.</NOTE></L>
<L>Þanne marie þe maudeleyn · who miȝte do wers?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2191"><HI REND="I">þe</HI>] UD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Or who dede wers þanne dauid · þat vrie destroyede?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2192"><HI REND="I">who</HI>] U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="281">Or poule þe apostil · þat no pite ne hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2193"><HI REND="I">ne</HI>] UD <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Cristene kynde · to kille to deþe?</L>
<L>And arn [none] for soþe · souereynes in heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2194">[<HI REND="I">none</HI> U; non DH<HI REND="sub">2</HI>] now T. <HI REND="I">souereynes</HI>] souereyn D. Arn none for sothe · so fer in hefne U.</NOTE></L>
<L N="284">As þise þat wrouȝte wykkidly · in world whanne þei were.</L>
<L>And ȝet I forget [ferþere] · of fyue wyttis techinge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2195"><HI REND="I">These two lines are corruptly given in all the</HI> MSS. <HI REND="I">See</HI> Critical Note.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000188.tif" N="136, A-text"/>
<L>Þat clergie of cristis mouþ · comendite [was euer];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2196"><HI REND="I">These two lines are corruptly given in all the</HI> MSS. <HI REND="I">See</HI> Critical Note.</NOTE></L>
<L>For he seide it hym-selfe · to summe of his disciplis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2197">285—287. U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE><Q>[<HI REND="I">Cum</HI>] <HI REND="I">steteritis ante presides, nolite cogitare</HI> [<HI REND="I">quid loquamini</HI>];</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2198">[<HI REND="I">Cum</HI> U] Dum TH<HI REND="sub">2</HI>D. [<HI REND="I">quid loquamini</HI>] <HI REND="I">In</HI> U <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L N="288">And is as muche to mene · to men þat ben lewid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2199"><HI REND="I">And</HI>] It U. <HI REND="I">as</HI>] H<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>'Wheþer ȝe ben aposid of princes · or of prestis of þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2200"><HI REND="I">Wheþer</HI>] Whar D; Whan U. <HI REND="I">or of</HI>] othir of H<HI REND="sub">2</HI>; or UD.</NOTE></L>
<L>For to answere hem · haue ȝe no doute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2201"><HI REND="I">hem</HI>] hym D.</NOTE></L>
<L>For I shal graunte ȝow grace · of god þat ȝe seruen,</L>
<L N="292">Þe help of þe holy gost · to answere hem at wille.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2202"><HI REND="I">at wille</HI>] alle UD.</NOTE></L>
<L>Þe douȝtiest doctour · or dyuynour of þe trinite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2203"><HI REND="I">or—trinite</HI>] dempnour of þe lawe U</NOTE></L>
<L>Þat Austyn þe olde · &amp; hiȝeste of þe foure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2204"><HI REND="I">þat</HI>] þat was U. <HI REND="I">hiȝeste</HI>] þe heist U.</NOTE></L>
<L>Seide þis for a sarmoun · (so me god helpe!)<Q><HI REND="I">Ecce ipsi</HI> [<HI REND="I">ydiote</HI>] <HI REND="I">rapiunt celum, vbi nos sapientes in infernum mergemur;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2205"><HI REND="I">Seide þis</HI>] And seide þus U. [<HI REND="I">ydiote</HI> U] ydioti TH<HI REND="sub">2</HI>; Idioti D. <HI REND="I">rapiunt</HI>] rapuerunt H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">vbi—merge|mur</HI>] et nos cum doctrinis nostris demergemur in infernum U.</NOTE></L>
<L N="296">And is to mene in oure mouþ · more ne lesse,</L>
<L>'Arn none raþere yrauisshid · fro þe riȝte beleue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2206"><HI REND="I">Arn</HI>] Buþ D. <HI REND="I">fro</HI>] for D.</NOTE></L>
<L>Þanne arn þise grete clerkis · þat conne many bokis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2207"><HI REND="I">þanne—þise</HI>] þan þese U; Than buþ D.</NOTE></L>
<L>Ne none sonnere ysauid · ne saddere of consience,</L>
<L>Þanne pore peple as plouȝmen · and pastours of bestis.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2208"><HI REND="I">and</HI>] or D.</NOTE></L>
<L N="301">Souteris &amp; seweris · suche lewide iottis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2209"><HI REND="I">suche</HI>] and swiche U. <HI REND="I">iottis</HI>] Iuttis U.</NOTE></L>
<L>Percen wiþ a pater noster · þe paleis of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2210"><HI REND="I">Percen</HI>] Pasen U.</NOTE></L>
<L>Wiþoute penaunce, at here partynge · in-to heiȝe blisse!<Q><HI REND="I">Breuis oracio penetrat celum</HI>."</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2211">
<P><HI REND="I">heiȝe</HI>] þe heye U; the heȝe H<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">Breuis—celum</HI>] UD <HI REND="I">omit</HI>.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">See</HI> Critical Notes <HI REND="I">as to this ending</HI>.</P></NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="12"><PB REF="00000189.tif" N="137*"/>
<HEAD>PASSUS XII. SUPPLEMENT TO "PIERS PLOWMAN," PART I. TEXT A. [<HI REND="I">MS. Rawl. Poet</HI>. 137. <HI REND="I">fol.</HI> 40]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2212">[NOTE. See the account at the end of the Passus, shewing whence this Twelfth Passus is derived.]</NOTE></HEAD>
<HEAD><HI REND="I">Passus tercius de dowel</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2213">Pass. XII. <HI REND="I">Called</HI> Passus tercius de dowel <HI REND="I">in</HI> MS. U and MS. Rawlinson 137. See the note to Pass. XI. l. 303, on p. 154.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Crist wot," quod clergie · "knowe hit ȝif þe lyke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2214"><HI REND="I">þe</HI>] ye U; <HI REND="I">but the</HI> y <HI REND="I">represents</HI> þ.</NOTE></L>
<L>I haue do my deuer · þe dowel to teche;</L>
<L>And who-so coueyteþ don betere · þan þe boke telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2215"><HI REND="I">coueyteþ don</HI>] coueite to don U.</NOTE></L>
<L N="4">He passeþ þe apostolis lyf · and put him to aungelys!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2216"><HI REND="I">þe</HI>] U <HI REND="I">om. him</HI>] hem U; <HI REND="I">cor|ruptly</HI>.</NOTE></L>
<L>But I se now as I seye · as me soþ thinkytȝ,</L>
<L>Þe were lef to lerne · but loþ for to stodie.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2217">U <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Þou woldest konne þat I can · and carpen hit after.</L>
<L N="8">Presumptuowsly, parauenture · a-pose so manye,</L>
<L>That [hit] myȝthe turne men to tene · &amp; theologie boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2218">[<HI REND="I">hit</HI>] it U; MS. Rawlinson <HI REND="I">omits. men</HI>] me U.</NOTE></L>
<L>Ȝif I wiste witterly · þou woldest don þer-after,</L>
<L>Al þat þou askest · a-soylen I wolde."</L>
<L N="12">Skornfully þo scripture · [set vp here] browes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2219"><HI REND="I">þo</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> þe <HI REND="I">in</HI> MS. Raw|linson; U <HI REND="I">has</HI> yo = þo. [<HI REND="I">set vp here</HI>] <HI REND="I">So in</HI> U; MS. Rawlinson <HI REND="I">has</HI> sherte vp his, <HI REND="I">where at least</HI> his <HI REND="I">is wrong</HI>.</NOTE></L>
<L>And on clergie crieþ · on cristes holy name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2220"><HI REND="I">crieþ</HI>] cryede U. <HI REND="I">cristes</HI>] godis U.</NOTE></L>
<L>That he shewe me hit ne sholde · but ȝif [hit] stryf were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2221"><HI REND="I">shewe me hit</HI>] schewiȝt U (<HI REND="I">cor|ruptly</HI>). [<HI REND="I">hit</HI>] it U; MS. Rawl. <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Of þe kynde cardinal wit · and cristned in a font;—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2222"><HI REND="I">kynde</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="16">And seyde [hit] so loude · þat shame me thouȝthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2223">[<HI REND="I">hit</HI>] it U; MS. Rawl. <HI REND="I">om. me</HI>] me it U.</NOTE></L>
<L>"Þat hit were boþe skaþe · and sklaundre to holy cherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2224"><HI REND="I">boþe</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000190.tif" N="138*"/>
<L>Sitthe theologie þe trewe · to tellen hit defendeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2225"><HI REND="I">Sitthe</HI>] Scihoþ (<HI REND="I">sic</HI>) U. <HI REND="I">þe trewe</HI>] yat trewe is U. <HI REND="I">to</HI>] U <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Dauid godes derling · defendyþ hit al-so:<Q><HI REND="I">Vidi</HI> [<HI REND="I">preuaricantes</HI>] <HI REND="I">et tabescebam:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2226">[<HI REND="I">preuaricantes</HI>] <HI REND="I">So in</HI> U; MS. Rawl. <HI REND="I">corruptly has</HI> preuaricationes.</NOTE></L>
<L N="20">I saw synful, he seyde · þer-fore I seyde no-þing,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2227">MS. U <HI REND="I">ends with</HI> tabescebam; <HI REND="I">and from this line to the end, we have only</HI> MS. Rawl. <HI REND="I">to trust to. seyde no|þing</HI>] It is clear that the poet con|strues <HI REND="I">tabescebam</HI> as if it were <HI REND="I">tacebam</HI>. The same idea recurs in ll. 23 and 29.</NOTE></L>
<L>Til þo wrecches ben in wil · here synne to lete.</L>
<L>And poul precheþ hit often · prestes hit redyn,<Q><HI REND="I">Audiui archane que non licet homini loqui:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2228"><HI REND="I">Audiui</HI>, &amp;c. Quoted again in Text B. Pass. XVIII.</NOTE></L>
<L>I am not hardy, quod he · þat I herde with erys,</L>
<L N="24">Telle hit with tounge · to synful wrecches.</L>
<L>And god graunted hit neuere · þe gospel hit witnesseþ,</L>
<L>In þe passioun, whan pilat · a-posed god al-myȝthi,</L>
<L>And asked Ihesu on hy · þat herden hit an hundred,<MILESTONE N="40b" UNIT="folio"/></L>
<L N="28"><HI REND="I">Quid est ueritas?</HI> quod he · verilyche tel vs;</L>
<L>God gaf him non answere · but gan his tounge holde.</L>
<L>Riȝt so I rede," quod she · "red þou no ferþer;</L>
<L>Of þat he wolde wite · wis him no betere.</L>
<L N="32">For he cam not by cause · to lerne to dowel,</L>
<L>But as he seyþ, such I am · when he with me carpeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2229"><HI REND="I">such I am</HI>] i. e. I am not to be commended; alluding to Pass. XI. l. 286.</NOTE></L>
<L>And when scripture þe skolde · hadde þus wyt y-sheued,</L>
<L>Clergie in-to a caban · crepte anon after,</L>
<L N="36">And drow þe dore after him · and bad me go dowel,</L>
<L>Or wycke, ȝif I wolde · wheþer me lyked!</L>
<L>Þan held I vp myn handes · to scripture þe wise,</L>
<L>To be hure man ȝif I most · for euere-more after,</L>
<L N="40">With þat she wolde me wisse · wher þe toun were,</L>
<L>Kynde wit hure confessour · hure cosyn was Inne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2230"><HI REND="I">wit</HI>.] <HI REND="I">The</HI> MS. <HI REND="I">has</HI> wt, <HI REND="I">the usual contraction for</HI> with; <HI REND="I">but see</HI> ll. 43 <HI REND="I">and</HI> 53; <HI REND="I">and</HI> hit <HI REND="I">for</HI> hit, l. 25.</NOTE></L>
<L>Þat lady þan low · and lauȝthe me in here armes,</L>
<L>And sayde, "my cosyn kynde wit · knowen is wel wide,</L>
<L N="44">And his loggyng is with lyf · þat lord is of erþe.</L>
<L>And ȝif þou desyre · with him for to a-byde,
</L>
<PB REF="00000191.tif" N="139*"/>
<L>I shal þe wisse · where þat he dwelleþ."</L>
<L>And þanne I kneled on my knes · and kyste her wel sone,</L>
<L N="48">And þanked hure a þousand syþes · with þrobbant herte.</L>
<L>She called [to ken] me · a clerioun þat hyȝt<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2231"><HI REND="I">These two lines are written as one in the MS. Some such phrase as</HI> to ken me <HI REND="I">seems to have been lost; see</HI> l. 53.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Omnia-probate</HI> · a pore þing with alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2232"><HI REND="I">These two lines are written as one in the MS. Some such phrase as</HI> to ken me <HI REND="I">seems to have been lost; see</HI> l. 53.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2233"><HI REND="I">Omnia probate</HI>] <HI REND="I">Compare</HI> Text B. Pass. III. l. 335.</NOTE></L>
<L>"Þou shalt wende with wil," quod she · "whiles þat him lykyþ,</L>
<L N="52">Til ȝe come to þe burghe · <HI REND="I">quod-bonum-est-tenete</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2234"><HI REND="I">burghe</HI>]? burgher MS. <HI REND="I">But</HI> burghe = borough <HI REND="I">is meant; it is call|ed</HI> a court <HI REND="I">in</HI> l. 57.</NOTE></L>
<L>Ken him to my cosenes hous · þat kinde wit hyȝth,</L>
<L>Sey I sente him þis segge · and þat he shewe hym dowel."</L>
<L>Þus we lauȝþe oure leue · lowtyng at onys,</L>
<L N="56">And wente forþ on my way · with <HI REND="I">omnia-probate</HI>,</L>
<L>And ere I cam to þe court · <HI REND="I">quod-bonum-est-tenete</HI>,</L>
<L>Many ferlys me by-fel · in a fewe ȝeris.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2235">Cf. Prologue; l. 62. <HI REND="I">Here fol|lows the catchword—þe</HI> ferste ferly.</NOTE></L>
<L>The fyrste ferly I fond · a-fyngrid me made;<MILESTONE N="41" UNIT="folio"/></L>
<L N="60">As I ȝede thurgh ȝouþe · a-ȝen prime dayes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2236"><HI REND="I">ȝouþe</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> ȝou · <HI REND="I">þe in</HI> MS.; <HI REND="I">the metrical dot being inserted by mistake after the letter</HI> u. <HI REND="I">But the reading is certain; cf</HI>. Text B. Pass. XI. 17, 34, 59; <HI REND="I">and especially observe the whole drift of</HI> Text B. Pass. XI.</NOTE></L>
<L>I stode stille in a stodie · and stared a-bowte;</L>
<L>"Al hayl," quod on þo, and I answered "welcome · and with whom be ȝe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2237"><HI REND="I">A half-line has probably been lost here</HI>.</NOTE></L>
<L>"I am dwellyng with deth · and hunger I hatte,</L>
<L N="64">To lyf in his lordshepe · longyt my weye,</L>
<L>I shal felle þat freke · in a fewe dayes!"</L>
<L>"I wolde folwe þe fayn · but fentesye me hendeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2238">Cf. Pass. V. 5.</NOTE></L>
<L>Me folweþ such a fentyse · I may no ferþer walke."</L>
<L N="68">"Go we forþ," quod þe gom · "I haue a gret boyste</L>
<L>At my bak, of broke bred · þi bely for to fylle;
</L>
<PB REF="00000192.tif" N="140*"/>
<L>A bagge ful, of a beggere · I bouȝþe hit at onys."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2239"><HI REND="I">bouȝþe</HI>] <HI REND="I">cf</HI>. wrouȝþ, l. 87; lauȝþe, l. 55; &amp;c.</NOTE></L>
<L>Than maunged I wit · vp at þe fulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2240"><HI REND="I">Corrupt; probably two half|lines lost</HI>.</NOTE></L>
<L N="72">For þe myssyng of mete · no mesour I coude.</L>
<L>With þat cam a knaue · with a confessoures face,</L>
<L>He halsed me and I · asked him after,</L>
<L>Of when þat he were · and wheder þat he wolde.</L>
<L N="76">"With deþ I duelle," quod he · "dayes and nyȝtes;</L>
<L>Mi name is feuere, on þe ferþe day · I am a-þrest euere;</L>
<L>I am masager of deþ · men haue I tweyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2241">Fevers <HI REND="I">and</HI> Death <HI REND="I">appear in</HI> Text B. Pass. XX.</NOTE></L>
<L>Þat on is called cotidian · a courour of oure hous,</L>
<L N="80">Tercian þat oþer · trewe drinkeres boþe!</L>
<L>We han letteres of lyf · he shal his lyf [tyne;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2242">[<HI REND="I">tyne</HI>] <HI REND="I">The</HI> MS. <HI REND="I">has</HI> tyme, <HI REND="I">cor|ruptly</HI>. See Pass. XI. 233.</NOTE></L>
<L>Fro deþ, þat is oure duk · swyche dedis we brynge."</L>
<L>"Myȝth I so, god wot · ȝoure gates wolde I holden."</L>
<L N="84">"Nay, wil!" quod þat wyȝth · "wend þou no ferther,</L>
<L>But lyue as þis lyf · is ordeyned for the,</L>
<L>Þou tomblest wiþ a trepget · ȝif þou my tras folwe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2243"><HI REND="I">þou</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> þe <HI REND="I">in the</HI> MS.; the <HI REND="I">being the preceding word</HI>.</NOTE></L>
<L>And mannes merþe wrouȝþ no mor · þan he deseruyþ here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2244"><HI REND="I">wrouȝþ</HI>] = wrouȝte. Cf. l. 70. <HI REND="I">The reading</HI> worþe <HI REND="I">would make better sense</HI>.</NOTE></L>
<L N="88">Whil his lyf and his lykhame · lesten to-gedere.</L>
<L>And þer-fore do after do-wel · whil þi dayes duren,</L>
<L>Þat þi play be plentevous · in paradys with aungelys.<MILESTONE N="41b" UNIT="folio"/></L>
<L>Þou shalt be lauȝth into lyȝth · with loking of an eye,</L>
<L N="92">So þat þou werke þe word · þat holy wryt techeþ,</L>
<L>And be prest to preyeres · and profitable werkes."</L>
<L>Wille [wiste] þurgh in-wit— · þou wost wel þe soþe—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2245"><HI REND="I">The word</HI> wiste <HI REND="I">has evidently been dropped here, probably on account of</HI> wost <HI REND="I">following</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat þis speche was spedelich · and sped him wel faste,</L>
<L N="96">And wrouȝthe þat here is wryten · and oþer werkes boþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2246"><HI REND="I">This means that, besides the</HI> Vita de Do-wel, Do-bet, et Do-best, <HI REND="I">the author wrote</HI> Peres the Plowman.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000193.tif" N="141*"/>
<L>Of peres þe plowman · and mechel puple al-so;</L>
<L>And whan þis werk was wrouȝt · ere wille myȝte a-spie,</L>
<L>Deþ delt him a dent · and drof him to þe erþe,</L>
<L N="100">And is closed vnder clom · crist haue his soule!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2247">98—100. These are the author's own words; he kills himself off, by way of finishing his poem, but he lived to re-write it, nevertheless.</NOTE></L>
<L>And so bad Iohan but · busily wel ofte,</L>
<L>When he saw þes sawes · busyly a-legged<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2248"><HI REND="I">busyly</HI>] <HI REND="I">Read</HI> sothely? Busyly <HI REND="I">is repeated from the line above</HI>.</NOTE></L>
<L>By Iames and by Ierom · by Iop and by oþere,</L>
<L N="104">And for he medleþ of makyng · he made þis ende.</L>
<L>Now alle kenne creatures · þat cristene were euere,</L>
<L>God for his goudnesse · gif hem swyche happes,</L>
<L>To lyue as þat lord lykyþ · þat lyf in hem putte.</L>
<L N="108">Furst to rekne Richard · kyng of þis rewme,</L>
<L>And alle lordes þat louyn him · lely in herte,</L>
<L>God saue hem sound · by se and by land;</L>
<L>Marie moder and may · for man þou by-seke;</L>
<L N="112">Þat barn bryng vs to blys · þat bled vp-on þe rode! Amen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2249">101—112. Obviously added, as stated, by another hand, viz. that of John But, who made a second "end," because he was accustomed to "meddle with makyng," i. e. to compose verses.</NOTE></L><TRAILER>Explicit do-Wel.
<LB/><HI REND="I">Nomen scriptoris · tisot plenus amoris</HI>.</TRAILER></LG>
</DIV2>

</DIV1>
</BODY><BACK>
<DIV1 TYPE="omitted back matter">
<P>



<PB REF="00000194.tif" N="142*"/>

<PB REF="00000195.tif" N="143*"/>

<PB REF="00000196.tif" N="144*"/>

<PB REF="00000197.tif" N="[unnumbered], A-text"/>

<PB REF="00000198.tif" N="138, A-text"/>

<PB REF="00000199.tif" N="139, A-text"/>

<PB REF="00000200.tif" N="140, A-text"/>

<PB REF="00000201.tif" N="141, A-text"/>

<PB REF="00000202.tif" N="142, A-text"/>

<PB REF="00000203.tif" N="143, A-text"/>

<PB REF="00000204.tif" N="144, A-text"/>

<PB REF="00000205.tif" N="145, A-text"/>

<PB REF="00000206.tif" N="146, A-text"/>

<PB REF="00000207.tif" N="147, A-text"/>

<PB REF="00000208.tif" N="148, A-text"/>

<PB REF="00000209.tif" N="149, A-text"/>

<PB REF="00000210.tif" N="150, A-text"/>

<PB REF="00000211.tif" N="151, A-text"/>

<PB REF="00000212.tif" N="152, A-text"/>

<PB REF="00000213.tif" N="153, A-text"/>

<PB REF="00000214.tif" N="154, A-text"/>

<PB REF="00000215.tif" N="155, A-text"/>

<PB REF="00000216.tif" N="156, A-text"/>

<PB REF="00000217.tif" N="157, A-text"/>

</P><PB REF="00000218.tif" N="158, A-text"/>
</DIV1>
</BACK></TEXT>
<TEXT><FRONT>
<DIV1 TYPE="title pages">
<P>


<PB REF="00000219.tif" N="[unnumbered], B-text"/>Langland's Vision of Piers the Plowman. The Crowley Text; or Text B.</P>
<P>


<PB REF="00000220.tif" N="[unnumbered], B-text"/>
<LIST><ITEM>DUBLIN: WILLIAM McGEE, 18, NASSAU STREET.</ITEM><ITEM>EDINBURGH: T. G. STEVENSON, 22, SOUTH FREDERICK STREET.</ITEM><ITEM>GLASGOW: OGLE &amp; CO, 1, ROYAL EXCHANGE SQUARE.</ITEM><ITEM>BERLIN: ASHER &amp; CO., UNTER DEN LINDEN, 20.</ITEM><ITEM>NEW YORK: C. SCRIBNER &amp; CO.; LEYPOLDT &amp; HOLT.</ITEM><ITEM>PHILADELPHIA: J. B. LIPPINCOTT &amp; CO.</ITEM><ITEM>BOSTON, U.S.: DUTTON &amp; CO</ITEM></LIST></P>
<P>


<PB REF="00000221.tif" N="[t.p.], B-text"/>The Vision of William concerning Piers Plowman, together
with Vita de Dowel, Dobet, et Dobest, Secundum Wit et Resoun, BY WILLIAM LANGLAND. (ABOUT 1362-1380 A.D.)</P>
<P>EDITED FROM NUMEROUS MANUSCRIPTS, WITH PREFACES, NOTES, AND A GLOSSARY, BY THE REV.
WALTER W. SKEAT, M.A., LATE FELLOW OF CHRIST'S COLLEGE, CAMBRIDGE; EDITOR OF "LANCELOT OF THE LAIK," "THE ROMANS OF PARTENAY," "WILLIAM OF PALERNE," "HAVELOK," ETC.; AND TRANSLATOR OF THE "SONGS AND BALLADS OF UHLAND."</P>
<P>In Four Parts--Part II.</P>
<P>LONDON: PUBLISHED FOR THE EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY, BY N. TRÜBNER &amp; CO., 60, PATERNOSTER ROW. MDCCCLXIX.
<PB REF="00000222.tif" N="[unnumbered], B-text"/></P>
<P>


<PB REF="00000223.tif" N="[t.p.], B-text"/>The Vision of William concerning Piers the Plowman, TOGETHER WITH Vita de Dowel, Dobet, et Dobest, Secundum Wit et Resoun, BY WILLIAM LANGLAND. (1377 A.D.)</P>
<P>EDITED FROM MS. LAUD MISC. 581, COLLATED WITH MS. RAWL. POET. 38, MS. B.15.17. IN THE LIBRARY OF TRINITY COLLEGE, CAMBRIDGE, MS. Dd.1.17. IN THE CAMBRIDGE UNIVERSITY LIBRARY, THE MS. IN ORIEL COLLEGE, OXFORD, MS. BODLEY 814, ETC.</P>
<P>BY THE REV. WALTER W. SKEAT, M.A., LATE FELLOW OF CHRIST'S COLLEGE, CAMBRIDGE.</P>
<P>THE "CROWLEY" TEXT; OR TEXT B.</P>
<P>LONDON: PUBLISHED FOR THE EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY, BY N. TRÜbner &amp; CO., 60, PATERNOSTER ROW. MDCCCLXIX.</P>
<P>


<PB REF="00000224.tif" N="[unnumbered], B-text"/>38
<LB/>JOHN CHILDS AND SON, PRINTERS.</P>
</DIV1>

<DIV1 TYPE="omitted front matter">
<P>



<PB REF="00000225.tif" N="[unnumbered], B-text"/>

<PB REF="00000226.tif" N="[unnumbered], B-text"/>

<PB REF="00000227.tif" N="[unnumbered], B-text"/>

<PB REF="00000228.tif" N="ii, B-text"/>

<PB REF="00000229.tif" N="iii, B-text"/>

<PB REF="00000230.tif" N="iv, B-text"/>

<PB REF="00000231.tif" N="v, B-text"/>

<PB REF="00000232.tif" N="vi, B-text"/>

<PB REF="00000233.tif" N="vii, B-text"/>

<PB REF="00000234.tif" N="viii, B-text"/>

<PB REF="00000235.tif" N="ix, B-text"/>

<PB REF="00000236.tif" N="x, B-text"/>

<PB REF="00000237.tif" N="xi, B-text"/>

<PB REF="00000238.tif" N="xii, B-text"/>

<PB REF="00000239.tif" N="xiii, B-text"/>

<PB REF="00000240.tif" N="xiv, B-text"/>

<PB REF="00000241.tif" N="xv, B-text"/>

<PB REF="00000242.tif" N="xvi, B-text"/>

<PB REF="00000243.tif" N="xvii, B-text"/>

<PB REF="00000244.tif" N="xviii, B-text"/>

<PB REF="00000245.tif" N="xix, B-text"/>

<PB REF="00000246.tif" N="xx, B-text"/>

<PB REF="00000247.tif" N="xxi, B-text"/>

<PB REF="00000248.tif" N="xxii, B-text"/>

<PB REF="00000249.tif" N="xxiii, B-text"/>

<PB REF="00000250.tif" N="xxiv, B-text"/>

<PB REF="00000251.tif" N="xxv, B-text"/>

<PB REF="00000252.tif" N="xxvi, B-text"/>

<PB REF="00000253.tif" N="xxvii, B-text"/>

<PB REF="00000254.tif" N="xxviii, B-text"/>

<PB REF="00000255.tif" N="xxix, B-text"/>

<PB REF="00000256.tif" N="xxx, B-text"/>

<PB REF="00000257.tif" N="xxxi, B-text"/>

<PB REF="00000258.tif" N="xxxii, B-text"/>

<PB REF="00000259.tif" N="xxxiii, B-text"/>

<PB REF="00000260.tif" N="xxxiv, B-text"/>

<PB REF="00000261.tif" N="xxxv, B-text"/>

<PB REF="00000262.tif" N="xxxvi, B-text"/>

<PB REF="00000263.tif" N="xxxvii, B-text"/>

<PB REF="00000264.tif" N="xxxviii, B-text"/>

<PB REF="00000265.tif" N="xxxix, B-text"/>

<PB REF="00000266.tif" N="xl, B-text"/>

<PB REF="00000267.tif" N="xli, B-text"/>

<PB REF="00000268.tif" N="xlii, B-text"/>

<PB REF="00000269.tif" N="xliii, B-text"/>

<PB REF="00000270.tif" N="xliv, B-text"/>

<PB REF="00000271.tif" N="xlv, B-text"/>

<PB REF="00000272.tif" N="xlvi, B-text"/>

<PB REF="00000273.tif" N="xlvii, B-text"/>

<PB REF="00000274.tif" N="xlviii, B-text"/>

<PB REF="00000275.tif" N="xlix, B-text"/>

<PB REF="00000276.tif" N="l, B-text"/>

<PB REF="00000277.tif" N="li, B-text"/>

<PB REF="00000278.tif" N="lii, B-text"/>

<PB REF="00000279.tif" N="liii, B-text"/>

<PB REF="00000280.tif" N="liv, B-text"/>

<PB REF="00000281.tif" N="lv, B-text"/>

</P>
</DIV1>
</FRONT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="version" N="B"><PB REF="00000282.tif" N="lvi, B-text"/><PB REF="00000283.tif" N="[1], B-text"/>
<HEAD>Incipit liber de Petro Plowman.</HEAD>
<DIV2 TYPE="prologue">
<HEAD>[Prologus.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2250">OBS. L=MS. Laud 581; W=MS. <HI REND="I">printed by</HI> Wright; O=MS. Oriel; R=MS. Rawlinson; C=Camb. MS. Dd. 1. 17; C2=Camb. MS. Ll. 4. 14. <HI REND="I">Readings from the last of these are given only occasionally</HI>.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>In a somer seson · whan soft was the sonne,<MILESTONE N="1" UNIT="A page"/><MILESTONE N="1" UNIT="L folio"/></L>
<L>I shope me in shroudes · as I a shepe were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2251"><HI REND="I">in</HI>] into W. <HI REND="I">shepe</HI>] sheep W; scheep C2; <HI REND="I">but</HI> C <HI REND="I">has</HI> schepe (<HI REND="I">with a final</HI> e).</NOTE></L>
<L>In habite as an heremite · vnholy of workes,</L>
<L N="4">Went wyde in þis world · wondres to here.</L>
<L>Ac on a May mornynge · on Maluerne hulles<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2252"><HI REND="I">Ac</HI>] And CC2.</NOTE></L>
<L>Me byfel a ferly · of fairy me thouȝte;</L>
<L>I was wery forwandred · and went me to reste</L>
<L N="8">Vnder a brode banke · bi a bornes side,</L>
<L>And as I lay and lened · and loked in þe wateres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2253"><HI REND="I">in</HI>] on W.</NOTE></L>
<L>I slombred in a slepyng · it sweyued so merye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2254"><HI REND="I">in</HI>] in-to W. <HI REND="I">sweyued</HI>] sweyed W.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne gan I to meten · a merueilouse sweuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2255"><HI REND="I">to</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W (<HI REND="I">but not printed</HI>).</NOTE></L>
<L N="12">That I was in a wildernesse · wist I neuer where,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2256"><HI REND="I">a</HI>] WO <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>As I bihelde in-to þe est · an hiegh to þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2257"><HI REND="I">As</HI>] And as W; And C. <HI REND="I">an hiegh</HI>] on hyȝ O; on hie C2.</NOTE></L>
<L>I seigh a toure on a toft · trielich ymaked;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2258"><HI REND="I">seigh</HI>] sawȝ O. <HI REND="I">trielich</HI>] rie|liche (<HI REND="I">with</HI> t <HI REND="I">erased</HI>) C; triedliche O.</NOTE></L>
<L>A depe dale binethe · a dongeon þere-Inne,</L>
<L N="16">With depe dyches &amp; derke · and dredful of sight.
</L>
<PB REF="00000284.tif" N="2, B-text"/>
<L>A faire felde ful of folke · fonde I there bytwene,<MILESTONE N="2" UNIT="A page"/></L>
<L>Of alle maner of men · þe mene and þe riche,</L>
<L>Worchyng and wandryng · as þe worlde asketh.</L>
<L N="20">Some [putten] hem to þe plow · pleyed ful selde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2259">[<HI REND="I">putten</HI> W] putte C<HI REND="sub">2</HI>; put LC. <HI REND="I">See</HI> l. 23. <HI REND="I">hem</HI>] him C. <HI REND="I">pleyed</HI>] plei|den W; pleyede O; plaiden C; pleyed LC<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">selde</HI>] seelde O; seeld C<HI REND="sub">2</HI>; sel|den C.</NOTE></L>
<L>In settyng and in sowyng · swonken ful harde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2260"><HI REND="I">in sowyng</HI>] WOC<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">omit</HI> in. <HI REND="I">swonken</HI>] swynken C.</NOTE></L>
<L>And wonnen that wastours · with glotonye destruyeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2261"><HI REND="I">with</HI>] in OC<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">destruyeth</HI>] dis|troys C.</NOTE></L>
<L>¶ And some putten hem to pruyde · apparailed hem þere-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2262"><HI REND="I">apparailed</HI>] apparayleden OC<HI REND="sub">2</HI>; apparailed LWC.</NOTE></L>
<L N="24">In contenaunce of clothyng · comen disgised.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2263"><HI REND="I">disgised</HI>] degised W.</NOTE></L>
<L>¶ In prayers and in penance · putten hem manye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2264"><HI REND="I">prayers</HI>] preyere O. <HI REND="I">in pe|nance</HI>] penaunces W.</NOTE></L>
<L>Al for loue of owre lorde · lyueden ful streyte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2265"><HI REND="I">loue</HI>] þe loue W.</NOTE></L>
<L>In hope forto haue · heueneriche blisse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2266"><HI REND="I">forto haue</HI>] to haue after W.</NOTE></L>
<L N="28">As ancres and heremites · that holden hem in here selles,</L>
<L>And coueiten nought in contre · to kairen aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2267"><HI REND="I">kairen</HI>] cayren O; carien WC<HI REND="sub">2</HI>; walken C.</NOTE></L>
<L>For no likerous liflode · her lykam to plese.</L>
<L>¶ And somme chosen chaffare · they cheuen the bettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2268"><HI REND="I">chosen</HI>] chesen C. <HI REND="I">cheuen</HI>] cheueden W.</NOTE></L>
<L>As it semeth to owre syȝt · that suche men thryueth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2269"><HI REND="I">suche</HI>] swilke C. <HI REND="I">men</HI>] OC<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And somme murthes to make · as mynstralles conneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2270"><HI REND="I">conneth</HI>] konne W; knaueth C.</NOTE></L>
<L N="34">And geten gold with here glee · synneles, I leue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2271"><HI REND="I">synneles</HI>] Mr Wright prints <HI REND="I">giltles</HI> (cf. Text A); but we find <HI REND="I">syn|neles</HI> in LWC; <HI REND="I">not synles</HI> in OC<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Ac iapers &amp; iangelers · Iudas chylderen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2272"><HI REND="I">Ac</HI>] As COC<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>Feynen hem fantasies · and foles hem maketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2273"><HI REND="I">Feynen</HI>] þat feynen OC<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And han here witte at wille · to worche ȝif þei sholde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2274"><HI REND="I">at wille</HI>] at her wille OC<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">sholde</HI>] wolde W.</NOTE></L>
<L N="38">That Poule precheth of hem · I nel nought preue it here;<MILESTONE N="3" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2275"><HI REND="I">nel</HI>] wol W. <HI REND="I">In the margin of</HI> O <HI REND="I">is written</HI>, Qui non laborat non manducet.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000285.tif" N="3, B-text"/>
<L><HI REND="I">Qui turpiloquium loquitur</HI> · [is luciferes hyne].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2276"><HI REND="I">Qui</HI>] But <HI REND="I">Qui</HI> W. <HI REND="I">The readings are—Qui turpiloquium loquitur, &amp;c</HI>. LC; But <HI REND="I">Qui lcquitur turpiloquium</HI> · is Luciferes hyne W; O <HI REND="I">resembles</HI> W, <HI REND="I">with</HI> knaue <HI REND="I">instead of</HI> hyne; C<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">has the same as</HI> O, <HI REND="I">with</HI> hyne <HI REND="I">written above</HI> knaue. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L N="40">¶ Bidders and beggeres · fast aboute ȝede,</L>
<L>With her bely and her bagge[s] · of bred ful ycrammed;<MILESTONE N="1b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2277"><HI REND="I">bely</HI>] belies W. <HI REND="I">bagges</HI>] L <HI REND="I">has</HI> bagge; <HI REND="I">but</HI> WCOC<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">have the plural</HI>.</NOTE></L>
<L>Fayteden for here fode · fouȝten atte ale;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2278"><HI REND="I">atte ale</HI>] at þe ale W; at ale O; at nale C<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>In glotonye, god it wote · gon hij to bedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2279"><HI REND="I">it</HI>] W <HI REND="I">om. gon</HI>] go W; gayt C. <HI REND="I">hij</HI>] þei WO; they C.</NOTE></L>
<L N="44">And risen with ribaudye · tho roberdes knaues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2280"><HI REND="I">þo</HI>] þe O.</NOTE></L>
<L>Slepe and sori sleuthe · seweth hem eure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2281"><HI REND="I">seweth</HI>] sheweth C; suen O.</NOTE></L>
<L>¶ Pilgrymes and palmers · pliȝted hem togidere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2282"><HI REND="I">pliȝted</HI>] pliȝteden O; pliȝted L; pliȝten W; gedir C.</NOTE></L>
<L>To seke seynt Iames · and seyntes in rome.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2283"><HI REND="I">To</HI>] For to W. <HI REND="I">in</HI>] at W.</NOTE></L>
<L>Thei went forth in here wey · with many wise tales,</L>
<L N="49">And hadden leue to lye · al here lyf after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2284"><HI REND="I">to lye</HI>] for to lye O; to lee C.</NOTE></L>
<L>I seigh somme that seiden · þei had ysouȝt seyntes;</L>
<L>To eche a tale þat þei tolde · here tonge was tempred to lye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2285"><HI REND="I">To eche</HI>] Tho hilke C. <HI REND="I">here</HI>] thayr C.</NOTE></L>
<L N="52">More þan to sey soth · it semed bi here speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2286"><HI REND="I">to</HI>] OC<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">om. here</HI>] thair C.</NOTE></L>
<L>¶ Heremites on an heep · With hoked staues,</L>
<L>Wenten to Walsyngham · and here wenches after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2287"><HI REND="I">here</HI>] hire W; thair C.</NOTE></L>
<L N="55">Grete lobyes and longe · that loth were to swynke,</L>
<L>Clotheden hem in copis · to ben knowen fram othere;</L>
<L>And shopen hem heremites · here ese to haue.</L>
<L>¶ I fonde þere Freris · alle þe foure ordres,</L>
<L>Preched þe peple · for profit of hem-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2288"><HI REND="I">Preched</HI>] Prechynge W; Pre|cheden O.</NOTE></L>
<L N="60">Glosed þe gospel · as hem good lyked,<MILESTONE N="4" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2289"><HI REND="I">Glosed</HI>] Gloseden O.</NOTE></L>
<L>For coueitise of copis · construed it as þei wolde,</L>
<L>Many of þis maistres Freris · mowe clothen hem at lykyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2290"><HI REND="I">maistres</HI>] <HI REND="I">so also in</HI> C; maistre W; maystre O. <HI REND="I">mowe</HI>] now W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000286.tif" N="4, B-text"/>
<L>For here money and marchandise · marchen togideres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2291"><HI REND="I">marchandise</HI>] hire marchaun|diȝe W; mauchaudises (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L N="64">For sith charite haþ be chapman · and chief to shryue lordes,</L>
<L>Many ferlis han fallen · in a fewe ȝeris.</L>
<L>But holychirche and hij · holde better togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2292"><HI REND="I">hij</HI>] þei O.</NOTE></L>
<L>The moste my[s]chief on molde · is mountyng wel faste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2293"><HI REND="I">myschief</HI>] mychief L; meschief WCO. <HI REND="I">wel</HI>] vp wel OC2.</NOTE></L>
<L N="68">¶ Þere preched a Pardonere · as he a prest were,</L>
<L>Brouȝte forth a bulle · with bishopes seles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2294"><HI REND="I">with</HI>] wiþ many W.</NOTE></L>
<L>And seide þat hym-self myȝte · assoilen hem alle</L>
<L>Of falshed of fastyng · of vowes ybroken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2295"><HI REND="I">of vowes</HI>] of Auowes W; and of vowes CO.</NOTE></L>
<L>¶ Lewed men leued hym wel · and lyked his wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2296"><HI REND="I">hym</HI>] it W.</NOTE></L>
<L N="73">Comen vp knelyng · to kissen his bulles;</L>
<L>He bonched hem with his breuet · &amp; blered here eyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2297"><HI REND="I">bonched</HI>] bunchede O; <HI REND="I">Mr Wright prints</HI> bouched. <HI REND="I">eyes</HI>] eiȝen W; yen O; eyen C.</NOTE></L>
<L>And rauȝte with his ragman · rynges and broches.</L>
<L N="76">Thus þey geuen here golde · glotones to kepe,</L>
<L>And leueth such loseles · þat lecherye haunten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2298"><HI REND="I">leueth</HI>] leueþ it <HI REND="I">or</HI> leneþ it (<HI REND="I">misprinted</HI> leveth in) W; leuys <HI REND="I">or</HI> lenys C; louen OC2. <HI REND="I">þat</HI>] as W.</NOTE></L>
<L>Were þe bischop yblissed · and worth bothe his eres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2299"><HI REND="I">yblissed</HI>] yblessed W; Iblessid O.</NOTE></L>
<L>His seel shulde nouȝt be sent · to deceyue þe peple.</L>
<L N="80">Ac it is nauȝt by þe bischop · þat þe boy precheth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2300"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">boy</HI>] both C.</NOTE></L>
<L>For the parisch prest and þe pardonere · parten þe siluer,<MILESTONE N="5" UNIT="A page"/><MILESTONE N="2" UNIT="folio"/></L>
<L>That þe poraille of þe parisch · sholde haue ȝif þei nere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2301"><HI REND="I">poraille</HI>] pore porayle O. <HI REND="I">nere</HI>] ne were WO.</NOTE></L>
<L N="83">¶ Persones and parisch prestes · pleyned hem to þe bischop,</L>
<L>Þat here parisshes were pore · sith þe pestilence tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2302"><HI REND="I">parisshes</HI>] parisse C. <HI REND="I">pore</HI>] pouere W. <HI REND="I">sith þe</HI>] sith C.</NOTE></L>
<L>To haue a lycence and a leue · at London to dwelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2303"><HI REND="I">a leue</HI>] leue WO.</NOTE></L>
<L N="86">And syngen þere for symonye · for siluer is swete.</L>
<L>¶ Bischopes and bachelers · bothe maistres and doctours,
</L>
<PB REF="00000287.tif" N="5, B-text"/>
<L N="88">Þat han cure vnder criste · and crounyng in tokne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2304"><HI REND="I">crounyng</HI>] crowng (<HI REND="I">sic</HI>) C; crownes C2.</NOTE></L>
<L>And signe þat þei sholden · shryuen here paroschienes,</L>
<L>Prechen and prey for hem · and þe pore fede,</L>
<L>Liggen in London · in lenten, an elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2305"><HI REND="I">Liggen</HI>] Liggand C. <HI REND="I">in Lon|don</HI>] at Londone W.</NOTE></L>
<L N="92">Somme seruen þe kyng · and his siluer tellen,</L>
<L>In cheker and in chancerye · chalengen his dettes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2306"><HI REND="I">chancerye</HI>] chauncelrie W.</NOTE></L>
<L>Of wardes and wardmotes · weyues and streyues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2307"><HI REND="I">and wardmotes</HI>] and of warde|motes W; of wardemotes OC2. <HI REND="I">weyues and</HI>] of weyues of OC2.</NOTE></L>
<L>¶ And some seruen as seruantz · lordes and ladyes,</L>
<L N="96">And in stede of stuwardes · sytten and demen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2308"><HI REND="I">stuwardes</HI>] stywardes W; sti|wardes C.</NOTE></L>
<L>Here messe and here matynes · and many of here oures</L>
<L>Arn don vndeuoutlych; · drede is at þe laste</L>
<L>Lest crist in cons[is]torie · acorse ful manye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2309"><HI REND="I">consistorie</HI> WCO] constorie L. <HI REND="I">acorse</HI>] a-curse C; curse O.</NOTE></L>
<L N="100">I parceyued of þe power · þat Peter had to kepe,</L>
<L>To bynde and to vnbynde · as þe boke telleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2310"><HI REND="I">to unbynde</HI>] vnbynden W.</NOTE></L>
<L>How he it left wiþ loue · as owre lorde hight,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2311"><HI REND="I">left</HI>] self (!) OC2.</NOTE></L>
<L>Amonges foure vertues · þe best of alle vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2312">C <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="104">Þat cardinales ben called · &amp; closyng ȝatis,</L>
<L>Þere crist is in kyngdome · to close and to shutte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2313"><HI REND="I">crist is</HI>] is crist W. <HI REND="I">in</HI>] in his W.</NOTE></L>
<L>And to opne it to hem · and heuene blisse shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2314"><HI REND="I">opne</HI>] opene W; open C.</NOTE></L>
<L>Ac of þe cardinales atte Courte · þat cauȝt of þat name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2315"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">atte</HI>] at WO.</NOTE></L>
<L N="108">And power presumed in hem · a Pope to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2316"><HI REND="I">And</HI>] Ac (!) O.</NOTE></L>
<L>To han þat power þat peter hadde · inpugnen I nelle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2317"><HI REND="I">han</HI>] haue CO. <HI REND="I">inpugnen</HI>] impugnen W; Impugne it O.</NOTE></L>
<L>For in loue and letterure · þe eleccioun bilongeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2318"><HI REND="I">letterure</HI>] in lettrure W.</NOTE></L>
<L>For-þi I can and can nauȝte · of courte speke more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2319"><HI REND="I">and can</HI>] and I can OC2.</NOTE></L>
<L N="112">¶ Þanne come þere a kyng · knyȝthod hym ladde,</L>
<L>Miȝt of þe comunes · made hym to regne,</L>
<L>And þanne cam kynde wytte · and clerkes he made,
</L>
<PB REF="00000288.tif" N="6, B-text"/>
<L>For to conseille þe kyng · and þe comune saue.</L>
<L N="116">¶ The kyng and knyȝthode · and clergye bothe</L>
<L>Casten þat þe comune · shulde hem-self fynde.</L>
<L>¶ Þe comune contreued · of kynde witte craftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2320"><HI REND="I">contreued</HI>] controued (<HI REND="I">pro|bably miswritten</HI>) C.</NOTE></L>
<L>And for profit of alle þe poeple · plowmen ordeygned,</L>
<L N="120">To tilie and trauaile · as trewe lyf askeþ.<MILESTONE N="2b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2321"><HI REND="I">and trauaile</HI>] and to trauaille W.</NOTE></L>
<L>Þe kynge and þe comune · and kynde witte þe thridde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2322"><HI REND="I">and kynde</HI>] kynde C.</NOTE></L>
<L>Shope lawe &amp; lewte · eche man to knowe his owne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2323"><HI REND="I">lewte</HI>] leaute WC; leute O.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne loked vp a lunatik · a lene þing with-alle,</L>
<L N="124">And knelyng to þe kyng · clergealy he seyde;</L>
<L>"Crist kepe þe, sire kyng · and þi kyngriche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2324"><HI REND="I">Here commences the fragment of</HI> MS. R <HI REND="I">which is now found in</HI> MS. Lansdowne 398; <HI REND="I">see the Preface</HI>.</NOTE></L>
<L>And leue þe lede þi londe · so leute þe louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2325"><HI REND="I">leue</HI>] leue <HI REND="I">or</HI> lene WCO. <HI REND="I">lede</HI>] to lede OC2.</NOTE></L>
<L>And for þi riȝtful rewlyng · be rewarded in heuene!"</L>
<L>¶ And sithen in þe eyre an hiegh · An angel of heuene</L>
<L>Lowed to speke in latyn— · for lewed men ne coude</L>
<L N="130">Iangle ne iugge · þat iustifie hem shulde,</L>
<L>But suffren &amp; seruen— · for-thi seyde þe angel,</L>
<L>"<HI REND="I">Sum Rex, sum Princeps</HI> · <HI REND="I">neutrum fortasse deinceps;</HI>—</L>
<L N="133"><HI REND="I">O qui iura regis</HI> · <HI REND="I">Christi specialia regis</HI>,</L>
<L><HI REND="I">Hoc quod agas melius</HI> · <HI REND="I">iustus es, esto pius!</HI></L>
<L><HI REND="I">Nudum ius a te</HI> · <HI REND="I">vestiri vult pietate;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2326"><HI REND="I">ius</HI>] vis R.</NOTE></L>
<L N="136"><HI REND="I">Qualia vis metere</HI> · <HI REND="I">talia grana sere</HI>.</L>
<L><HI REND="I">Si ius nudatur</HI> · <HI REND="I">nudo de iure metatur</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2327"><HI REND="I">ius</HI>] vis R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Si seritur pietas</HI> · <HI REND="I">de pietate metas!</HI>"</L>
<L>¶ Thanne greued hym a Goliardeys · a glotoun of wordes,</L>
<L N="140">And to þe angel an heiȝ · [answered] after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2328">[<HI REND="I">answered</HI> C] answerde W; answerede O; answeres LR.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Dum rex a regere</HI> · <HI REND="I">dicatur nomen habere</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2329"><HI REND="I">Dum</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LWR; Cum CO.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Nomen habet sine re</HI> · <HI REND="I">nisi studet iura tenere</HI>."
</L>
<PB REF="00000289.tif" N="7, B-text"/>
<L>¶ And þanne gan alle þe comune · crye in vers of latin,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2330"><HI REND="I">And þanne</HI>] Thanne W. <HI REND="I">co|mune</HI>] comunes O. <HI REND="I">vers</HI>] a vers R.</NOTE></L>
<L N="144">To þe kynges conseille · construe ho-so wolde—</L>
<L>"<HI REND="I">Precepta Regis</HI> · <HI REND="I">sunt nobis vincula legis</HI>."</L>
<L>¶ Wiþ þat ran þere a route · of ratones at ones,</L>
<L>And smale mys with hem · mo þen a þousande,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2331"><HI REND="I">mys</HI>] mees W; myce O. <HI REND="I">with</HI>] myd W.</NOTE></L>
<L N="148">And comen to a conseille · for here comune profit;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2332"><HI REND="I">here</HI>] þe W.</NOTE></L>
<L>For a cat of a courte · cam whan hym lyked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2333"><HI REND="I">courte</HI>] contree W.</NOTE></L>
<L>And ouerlepe hem lyȝtlich · and lauȝte hem at his wille,</L>
<L N="151">And pleyde wiþ hem perilouslych · and possed [hem] aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2334">[<HI REND="I">hem</HI> COR] LW <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"For doute of dyuerse dredes · we dar nouȝte wel loke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2335"><HI REND="I">dar</HI>] doren O; durre C2. <HI REND="I">wel</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And ȝif we grucche of his gamen · he wil greue vs alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2336"><HI REND="I">of</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Cracche vs, or clowe vs · and in his cloches holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2337"><HI REND="I">or</HI>] &amp; O. <HI REND="I">clowe</HI>] clawen W; clawe RO; clow C.</NOTE></L>
<L>That vs lotheth þe lyf · or he lete vs passe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2338"><HI REND="I">or</HI>] er WR.</NOTE></L>
<L N="156">Myȝte we wiþ any witte · his wille withstonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2339"><HI REND="I">wille</HI>] wit C (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>We myȝte be lordes aloft · and lyuen at owre ese."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2340"><HI REND="I">aloft</HI>] o-lofte W; on lofte R.</NOTE></L>
<L>¶ A raton of renon · most renable of tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2341"><HI REND="I">renon</HI>] renoun WCO. <HI REND="I">renable</HI>] resonable R.</NOTE></L>
<L>Seide for a (souereygne · help) to hym-selue;—<MILESTONE N="3" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2342"><HI REND="I">hym-selue</HI>] hem alle R.</NOTE></L>
<L>"I haue ysein segges," quod he · "in þe cite of london<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2343"><HI REND="I">ysein</HI>] seyn CO; y-seyen W. <HI REND="I">segges</HI>] segthis C.</NOTE></L>
<L N="161">Beren biȝes ful briȝte · abouten here nekkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2344"><HI REND="I">Beren</HI>] Weren C. <HI REND="I">biȝes</HI>] beiȝes W; behes C; byes O; beȝes R.</NOTE></L>
<L>And some colers of crafty werk; · vncoupled þei wenden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2345"><HI REND="I">wenden</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LCOR; wenten W.</NOTE></L>
<L>Boþe in wareine &amp; in waste · where hem leue lyketh;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2346"><HI REND="I">hem leue lyketh</HI>] hem-self liked W; þaym lef lykeþ R.</NOTE></L>
<L N="164">And otherwhile þei aren elles-where · as I here telle.</L>
<L>Were þere a belle on here beiȝ · bi Ihesu, as me thynketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2347"><HI REND="I">beiȝ</HI>] bighes C; byes O; bye R.</NOTE></L>
<L>Men myȝte wite where þei went · and awei renne!</L>
<L>And riȝt so," quod þat ratoun · "reson me sheweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2348"><HI REND="I">þat</HI>] þe O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000290.tif" N="8, B-text"/>
<L N="168">To bugge a belle of brasse · or of briȝte syluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2349"><HI REND="I">bugge</HI>] bigge CO; bye C<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And knitten on a colere · for owre comune profit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2350"><HI REND="I">on</HI>] it on W.</NOTE></L>
<L>And hangen it vp-on þe cattes hals · þanne here we mowen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2351">W <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Where he ritt or rest · or renneth to playe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2352">R <HI REND="I">omits. rest</HI>] restiþ O.</NOTE></L>
<L N="172">And ȝif him list for to laike · þenne loke we mowen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2353">R <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And peren in his presence · þer while hym plaie liketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2354"><HI REND="I">þer while</HI>] þe while WR.</NOTE></L>
<L>And ȝif him wrattheth, be ywar · and his weye shonye."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2355"><HI REND="I">ywar</HI>] war W.</NOTE></L>
<L>¶ Alle þis route of ratones · to þis reson þei assented.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2356"><HI REND="I">þis</HI> (1)] þe R. <HI REND="I">þei</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="176">Ac þo þe belle was ybouȝt · and on þe beiȝe hanged,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2357"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">ybouȝt</HI>] y-brouȝt W.</NOTE></L>
<L>Þere ne was ratoun in alle þe route · for alle þe rewme of Fraunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2358"><HI REND="I">rewme</HI>] reaume W; reem C.</NOTE></L>
<L>Þat dorst haue ybounden þe belle · aboute þe cattis nekke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2359"><HI REND="I">ybounden</HI>] bounden W; bounde O.</NOTE></L>
<L>Ne hangen [it] aboute þe cattes hals · al Engelonde to wynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2360">[<HI REND="I">it</HI>] <HI REND="I">occurs in</HI> WCROC<HI REND="sub">2</HI>; L <HI REND="I">om. þe cattes</HI>] his R.</NOTE></L>
<L N="180">And helden hem vnhardy · and here conseille feble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2361"><HI REND="I">And</HI>] Alle W.</NOTE></L>
<L>And leten here laboure lost · &amp; alle here longe studye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2362"><HI REND="I">alle</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ A mous þat moche good · couthe, as me thouȝte,</L>
<L>Stroke forth sternly · and stode biforn hem alle,</L>
<L N="184">And to þe route of ratones · reherced þese wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2363"><HI REND="I">route of</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"Thouȝ we culled þe catte · ȝut sholde þer come an|other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2364"><HI REND="I">culled</HI>] killen W; kulled C; killeden O; had Iculled R.</NOTE></L>
<L>To cracchy vs and al owre kynde · þouȝ we croupe vnder benches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2365"><HI REND="I">cracchy</HI>] cracche O; cacchen W; cache C<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">croupe</HI>] cropen W, crepe C; crope R.</NOTE></L>
<L>For-þi I conseille alle þe comune · to lat þe catte worthe,</L>
<L N="188">And be we neuer so bolde · þe belle hym to shewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2366"><HI REND="I">so</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For I herde my sire seyn · is seuene ȝere ypassed,
</L>
<PB REF="00000291.tif" N="9, B-text"/>
<L N="190">Þere þe catte is a kitoun · þe courte is ful elyng;</L>
<L>Þat witnisseth holiwrite · who-so wil it rede,<Q><HI REND="I">Ve terre vbi puer rex est, &amp;c</HI>.</Q></L>
<L>For may no renke þere rest haue · for ratones bi nyȝte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2367"><HI REND="I">þere</HI>] no R.</NOTE></L>
<L N="193">Þe while he caccheþ conynges · he coueiteth nouȝt owre caroyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2368"><HI REND="I">owre</HI>] youre W.</NOTE></L>
<L>But fet hym al with venesoun · defame we hym neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2369"><HI REND="I">fet</HI>] fedeþ W; fedes C. <HI REND="I">al</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For better is a litel losse · þan a longe sorwe,</L>
<L N="196">Þe mase amonge vs alle · þouȝ we mysse a schrewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2370">C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For many mannus malt · we mys wolde destruye,</L>
<L>And also ȝe route of ratones · rende mennes clothes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2371"><HI REND="I">ȝe</HI>] the C; þe O.</NOTE></L>
<L>Nere þat cat of þat courte · þat can ȝow ouerlepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2372"><HI REND="I">þat cat of þat</HI>] þe cat of þat W; þat cat of þe R.</NOTE></L>
<L N="200">For had ȝe rattes ȝowre wille · ȝe couthe nouȝt reule ȝowre-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2373"><HI REND="I">rattes</HI>] ratones R.</NOTE></L>
<L>I sey for me," quod þe mous · "I se so mykel after,<MILESTONE N="3b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2374"><HI REND="I">for me</HI>] it for my-self R.</NOTE></L>
<L>Shal neuer þe cat ne þe kitoun · bi my conseille be greued,</L>
<L>Ne carpyng of þis coler · þat costed me neure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2375"><HI REND="I">Ne</HI>] Thoruȝ W. <HI REND="I">costed</HI>] cost CO.</NOTE></L>
<L>And þouȝ it had coste me catel · biknowen it I nolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2376"><HI REND="I">had coste</HI>] hadde costned W; costed R.</NOTE></L>
<L N="205">But suffre as hym-self wolde · to do as hym liketh,</L>
<L>Coupled &amp; vncoupled · to cacche what thei mowe.</L>
<L>For-þi vche a wise wiȝte I warne · wite wel his owne."—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2377"><HI REND="I">Forþi—wiȝte</HI>] For vche a wyse man R. <HI REND="I">vche</HI>] ech W; ilke C.</NOTE></L>
<L>¶ What þis meteles bemeneth · ȝe men þat be merye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2378"><HI REND="I">bemeneth</HI>] bymene R.</NOTE></L>
<L N="209">Deuine ȝe, for I ne dar · bi dere god in heuene!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2379"><HI REND="I">for—dar</HI>] ne dar I nouȝt R.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝit houed þere an hondreth · in houues of selke,</L>
<L>Seriauntȝ it semed · þat serueden atte barre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2380"><HI REND="I">it semed</HI>] it bi-semed W; it semeden O; as it semed C. <HI REND="I">atte</HI>] at þe WOR.</NOTE></L>
<L N="212">Plededen for penyes · and poundes þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2381"><HI REND="I">Plededen</HI>] Pleteden WCRO; Pleded C<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000292.tif" N="10, B-text"/>
<L>And nouȝt for loue of owre lorde · vnlese here lippes onis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2382"><HI REND="I">vnlese</HI>] vnlose (<HI REND="I">printed</HI> un|close) W; vnlose O; vnlouse C.</NOTE></L>
<L>Þow myȝtest better mete þe myste · on maluerne hulles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2383"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þan gete a momme of here mouthe · but money were shewed.<MILESTONE N="6" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2384"><HI REND="I">momme</HI>] mom W; mumme OR. <HI REND="I">but</HI>—<HI REND="I">were</HI>] but moneie be O; til moneie be W; er mony hem by R. L <HI REND="I">has</HI> monoy, <HI REND="I">miswritten for</HI> money; <HI REND="I">cf</HI>. Pass. I. l. 44.</NOTE></L>
<L N="216">¶ Barones an burgeis · and bonde-men als<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2385"><HI REND="I">burgeis</HI>] burgeises W.</NOTE></L>
<L>I seiȝ in þis assemble · as ȝe shul here after.</L>
<L>Baxsteres &amp; brewesteres · and bocheres manye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2386"><HI REND="I">Baxteres</HI>] baksteres WR.</NOTE></L>
<L>Wollewebsteres · and weueres of lynnen,</L>
<L N="220">Taillours and tynkeres · &amp; tolleres in marketes,</L>
<L>Masons and mynours · and many other craftes.</L>
<L>Of alkin libbyng laboreres · lopen forth somme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2387"><HI REND="I">alkin</HI>] alle kynne W; alle kyn O; alkyn C; alle R.</NOTE></L>
<L>As dykers &amp; delueres · þat doth here dedes ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2388"><HI REND="I">doth</HI>] doon WO; does C.</NOTE></L>
<L N="224">And dryuen forth þe [longe] day · with "<HI REND="I">Dieu vous saue, Dame Emme!</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2389">[<HI REND="I">longe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCO; L <HI REND="I">has</HI> dere. Cf. Text A. <HI REND="I">þe</HI> — <HI REND="I">day</HI>] here dayes here R. <HI REND="I">vous</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Cokes and here knaues · crieden, "hote pies, hote!</L>
<L>Gode gris a[nd] gees · gowe dyne, gowe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2390"><HI REND="I">and</HI>] and WRO; an C; L <HI REND="I">has</HI> a.</NOTE></L>
<L>¶ Tauerners vn-til hem · tolde þe same,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2391"><HI REND="I">tolde</HI>] trewely tolden W.</NOTE></L>
<L N="228">"White wyn of Oseye · and red wyn of Gascoigne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2392"><HI REND="I">red wyn</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Of þe Ryne and of þe Rochel · þe roste to defye."—</L>
<L>Al þis seiȝ I slepyng · and seuene sythes more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2393">W <HI REND="I">omits</HI>; but Mr Wright sup|plies the line from MS. T (of the A|class). <HI REND="I">seiȝ</HI>] sawe CO.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="1"><PB REF="00000293.tif" N="11, B-text"/>
<HEAD>PASSUS I.</HEAD>
<HEAD><HI REND="I">Passus Primus de visione</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2394">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> LWC; Passus primus de visione petri plowman R; Primus Passus O.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>What this montaigne bymeneth · and þe merke dale,<MILESTONE N="7" UNIT="A page"/></L>
<L>And þe felde ful of folke · I shal ȝow faire schewe.</L>
<L>A loueli ladi of lere · in lynnen yclothed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2395"><HI REND="I">lere</HI>] leere W; lyre C.</NOTE></L>
<L N="4">Come down fram a castel · and called me faire,</L>
<L>And seide, "Sone, slepestow · sestow þis poeple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2396"><HI REND="I">sestow</HI>] sest þow R; seest þou O.</NOTE></L>
<L>How bisi þei ben · abouten þe mase?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2397"><HI REND="I">abouten</HI>] alle aboute W.</NOTE></L>
<L>Þe moste partie of þis poeple · þat passeth on þis erthe,</L>
<L>Haue þei worschip in þis worlde · þei wilne no better;</L>
<L N="9">Of other heuene þan here · holde þei no tale."<MILESTONE N="4" UNIT="folio"/></L>
<L>¶ I was aferd of her face · þeiȝ she faire were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2398"><HI REND="I">aferd</HI>] a-fered CW; a-feerd O. <HI REND="I">she</HI>] scho C.</NOTE></L>
<L>And seide, "mercy, Madame · what is þis to mene?"</L>
<L>"Þe toure vp þe toft," quod she · "treuthe is þere-Inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2399"><HI REND="I">toure</HI>] thour C. <HI REND="I">vp</HI>] on W.</NOTE></L>
<L N="13">And wolde þat ȝe wrouȝte · as his worde techeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2400"><HI REND="I">techeth</HI>] thecheth C.</NOTE></L>
<L>For he is fader of feith · fourmed ȝow alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2401"><HI REND="I">is</HI>] O <HI REND="I">om. fourmed</HI>] and formed W.</NOTE></L>
<L>Bothe with fel and with face · and ȝaf ȝow fyue wittis</L>
<L>Forto worschip hym þer-with · þe while þat ȝe ben here.<MILESTONE N="8" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2402"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om. þat</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="17">And þerfore he hyȝte þe erthe · to help ȝow vchone</L>
<L>Of wollen, of lynnen · of lyflode at nede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2403"><HI REND="I">of lyflode</HI>] o lifode (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>In mesurable manere · to make ȝow at ese;</L>
<L N="20">¶ And comaunded of his curteisye · in comune þree þinges;
</L>
<PB REF="00000294.tif" N="12, B-text"/>
<L>Arne none nedful but þo · and nempne hem I thinke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2404"><HI REND="I">and</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And rekne hem bi resoun · reherce þow hem after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2405"><HI REND="I">þow</HI>] ȝe O.</NOTE></L>
<L>That one is vesture · from chele þe to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2406"><HI REND="I">is</HI>] W <HI REND="I">om. vesture</HI>] clothinge C<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">chele</HI>] chelde C; cold W; colde C<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="24">And mete atte mele · for myseise of þi-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2407"><HI REND="I">atte</HI>] at W; at þe R; atte the C.</NOTE></L>
<L>And drynke whan þow dryest · ac do nouȝt out of resoun;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2408"><HI REND="I">ac</HI>] and CC<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>That þow worth þe werse · whan þow worche shuldest.</L>
<L>¶ For loth in his lifdayes · for likyng of drynke,</L>
<L N="28">Dede bi his douȝtres · þat þe deuel lyked;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2409"><HI REND="I">lyked</HI>] wolde C. <HI REND="I">But</HI> C <HI REND="I">omits the next line, which ends with</HI> wolde.</NOTE></L>
<L>Delited hym in drynke · as þe deuel wolde,</L>
<L>And lecherye hym lauȝt · and lay bi hem boþe;</L>
<L>And al he witt it wyn · þat wikked dede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2410">O <HI REND="I">omits. it</HI>] it þe WC.</NOTE><Q><HI REND="I">Inebriamus eum vino, dormiamus que cum eo, Vt seruare possimus de patre nostro semen</HI>.</Q></L>
<L>Thorw wyn and þorw women · þere was loth acombred,</L>
<L N="33">And þere gat in glotonye · gerlis þat were cherlis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2411"><HI REND="I">gat</HI>] he gate O. <HI REND="I">gerlis</HI>] barnes C. <HI REND="I">cherlis</HI>] karles C.</NOTE></L>
<L>For-þi drede delitable drynke · and þow shalt do þe bettere;</L>
<L>Mesure is medcyne · þouȝ þow moche ȝerne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2412"><HI REND="I">moche</HI>] myche O; muchel W; mikile C; muche R.</NOTE></L>
<L N="36">It is nauȝt al gode to þe goste · þat þe gutte axeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2413"><HI REND="I">to</HI>] for O. <HI REND="I">þe—axeþ</HI>] guttis askys C.</NOTE></L>
<L>Ne liflode to þi likam · [þat leef is to þi soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2414">[<HI REND="I">þat leef—not þi likam</HI>] LWC <HI REND="I">wrongly omit this, owing to the repetition of</HI> likam; <HI REND="I">but we find</HI>—þat leef is þi soule Lef nauȝt þi licame R; þat leef is to þi soule Leeue þou not þi likham OC<HI REND="sub">2</HI>. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L>Leue not þi likam] · for a lyer him techeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2415">[<HI REND="I">þat leef—not þi likam</HI>] LWC <HI REND="I">wrongly omit this, owing to the repetition of</HI> likam; <HI REND="I">but we find</HI>—þat leef is þi soule Lef nauȝt þi licame R; þat leef is to þi soule Leeue þou not þi likham OC<HI REND="sub">2</HI>. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L>That is þe wrecched worlde · wolde þe bitraye.<MILESTONE N="9" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2416"><HI REND="I">þe</HI>] a O.</NOTE></L>
<L N="40">For þe fende and þi flesch · folweth þe to-gidere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2417"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>This and þat [sueth] þi soule · and seith it in þin herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2418">[<HI REND="I">sueth</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R. <HI REND="I">The other readings hardly make sense; they are</HI>—seest L; seeþ WO; sees C; seiþ C<HI REND="sub">2</HI>. Cf. Text A. <HI REND="I">seith</HI>] setth C. <HI REND="I">it</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000295.tif" N="13, B-text"/>
<L>And for þow sholdest ben ywar · I wisse þe þe beste."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2419"><HI REND="I">ywar</HI>] ware C. <HI REND="I">beste</HI>] bettre O.</NOTE></L>
<L N="43">¶ "Madame, mercy," quod I · "me liketh wel ȝowre wordes,</L>
<L>Ac þe moneye of þis molde · þat men so faste holdeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2420"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">holdeth</HI>] kepeth R.</NOTE></L>
<L>Telle me to whom, Madame · þat tresore appendeth?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2421"><HI REND="I">to—Madame</HI>] madame to whom R.</NOTE></L>
<L>¶ "Go to þe gospel," quod she · "þat god seide hym|seluen,</L>
<L>Tho þe poeple hym apposed · wiþ a peny in þe temple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2422"><HI REND="I">Tho</HI>] When C; To O. <HI REND="I">hym</HI>] þat hym O.</NOTE></L>
<L N="48">Whether þei shulde þer-with · worschip þe kyng Sesar.<MILESTONE N="4b" UNIT="folio"/></L>
<L>And god axed of hem · of whome spake þe lettre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2423"><HI REND="I">axed</HI>] asked WCO. <HI REND="I">hem</HI>] hym W.</NOTE></L>
<L>And þe ymage ilyke · þat þere-inne stondeth?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2424"><HI REND="I">ilyke</HI>] was lik W.</NOTE></L>
<L>'Cesaris,' þei seide · 'we sen hym wel vchone.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2425"><HI REND="I">Cesaris</HI>] Cesares W; Cesar C. <HI REND="I">hym</HI>] it W.</NOTE></L>
<L N="52">¶ '<HI REND="I">Reddite cesari</HI>,' quod god · 'þat <HI REND="I">cesari</HI> bifalleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2426"><HI REND="I">cesari</HI> (2)] cesar C.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Et que sunt dei, deo</HI> · or elles ȝe done ille.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2427"><HI REND="I">ille</HI>] yuele O.</NOTE></L>
<L>For riȝtful reson · shulde rewle ȝow alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2428"><HI REND="I">riȝtful</HI>] riȝtfully W.</NOTE></L>
<L>And kynde witte be wardeyne · ȝowre welthe to kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2429"><HI REND="I">welthe to kepe</HI>] wele to kype C.</NOTE></L>
<L>And tutour of ȝoure tresore · and take it ȝow at nede;</L>
<L N="57">For housbonderye &amp; hij · holden togideres."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2430"><HI REND="I">For</HI>] And O. <HI REND="I">hij</HI>] þei O; heo R.</NOTE></L>
<L>Þanne I frained hir faire · for hym þat hir made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2431"><HI REND="I">hir</HI> (2)] me W.</NOTE></L>
<L>"That dongeoun in þe dale · þat dredful is of siȝte,</L>
<L N="60">What may it be to mene · ma-dame, I ȝow biseche?"<MILESTONE N="10" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2432"><HI REND="I">biseche</HI>] be biseche C (<HI REND="I">an ob|vious error</HI>).</NOTE></L>
<L>¶ "Þat is þe castel of care · who-so cometh þerinne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2433"><HI REND="I">þe</HI>] a R. <HI REND="I">cometh</HI>] comþ W.</NOTE></L>
<L>May banne þat he borne was · to body or to soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2434"><HI REND="I">or</HI>] &amp; O.</NOTE></L>
<L>þerinne wonieth a wiȝte · þat wronge is yhote,</L>
<L N="64">Fader of falshed · and founded it hym-selue.</L>
<L>Adam and Eue · he egged to ille,
</L>
<PB REF="00000296.tif" N="14, B-text"/>
<L>Conseilled caym · to kullen his brother;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2435"><HI REND="I">kullen</HI>] killen WCO.</NOTE></L>
<L>Iudas he iaped · with iuwen siluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2436"><HI REND="I">iuwen</HI>] Iewes R; Iuwes C<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L N="68">And sithen on an eller · honged hym after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2437"><HI REND="I">an</HI>] C <HI REND="I">om. hym after</HI>] hym|selue W; hym selue, <HI REND="I">corrected to</HI> hym after O.</NOTE></L>
<L>He is letter of loue · and lyeth hem alle,</L>
<L>That trusten on his tresor · bitrayeth he sonnest."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2438"><HI REND="I">he</HI>] he hem W. <HI REND="I">bitrayeth he</HI>] bytrayed aren R.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne had I wonder in my witt · what womman it were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2439"><HI REND="I">it</HI>] sche R.</NOTE></L>
<L N="72">Þat such wise wordes · of holy writ shewed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2440"><HI REND="I">shewed</HI>] me scheued C.</NOTE></L>
<L>And asked hir on þe hieȝe name · ar heo þennes ȝeode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2441"><HI REND="I">on</HI>] in CO. <HI REND="I">ar heo</HI>] er she W; ers scho C; er sche O; er heo R.</NOTE></L>
<L>What she were witterli · þat wissed me so faire?</L>
<L>¶ "Holicherche I am," quod she · "þow ouȝtest me to knowe,</L>
<L N="76">I vnderfonge þe firste · and þe feyth tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2442"><HI REND="I">vnderfonge</HI>] vnderfeng W.</NOTE></L>
<L>And brouȝtest me borwes · my biddyng to fulfille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2443"><HI REND="I">And</HI>] And þou O.</NOTE></L>
<L>And to loue me lelly · þe while þi lyf dureth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2444"><HI REND="I">me</HI>] C <HI REND="I">om. me lelly</HI>] lely me R.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne I courbed on my knees · and cryed hir of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2445"><HI REND="I">courbed</HI>] coureed C.</NOTE></L>
<L N="80">And preyed hir pitousely · prey for my synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2446"><HI REND="I">prey</HI>] to preye R.</NOTE></L>
<L>And also [kenne] me kyndeli · on criste to bileue,<MILESTONE N="11" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2447">[<HI REND="I">kenne</HI> WCRO] L <HI REND="I">corruptly has</HI> kende.</NOTE></L>
<L>That I miȝte worchen his wille · þat wrouȝte me to man;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2448">R <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>"Teche me to no tresore · but telle me þis ilke,</L>
<L N="84">How I may saue my soule · þat seynt art yholden?"</L>
<L>¶ "Whan alle tresores aren tried," quod she · "trewthe is þe best;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2449"><HI REND="I">aren tried</HI>] been I-tryed O. <HI REND="I">quod she</HI>] CO <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>I do it on <HI REND="I">deus caritas</HI> · to deme þe soþe;</L>
<L>It is as derworth a drewery · as dere god hym-seluen.<MILESTONE N="5" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2450"><HI REND="I">It</HI>] þat it R. <HI REND="I">drewery</HI>] drury W.</NOTE></L>
<L>¶ Who-so is trewe of his tonge · &amp; telleth none other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2451"><HI REND="I">Who-so</HI>] Who W; He R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000297.tif" N="15, B-text"/>
<L N="89">And doth þe werkis þer-with · and wilneth no man ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2452"><HI REND="I">doth</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>He is a god bi þe gospel · agrounde and aloft,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2453"><HI REND="I">agrounde</HI>] on ground O. <HI REND="I">aloft</HI>] on loft O; o lofte W.</NOTE></L>
<L>And ylike to owre lorde · bi seynte lukes wordes.</L>
<L N="92">Þe clerkes þat knoweþ þis · shulde kenne it aboute,</L>
<L>For cristene and vncristne · clameþ it vchone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2454"><HI REND="I">clameþ</HI>] cleymeþ W; claymeth R.</NOTE></L>
<L>¶ Kynges &amp; kniȝtes · shulde kepe it bi resoun,</L>
<L>Riden and rappe down · in reumes aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2455"><HI REND="I">down</HI>] adoun O.</NOTE></L>
<L N="96">And taken <HI REND="I">trangressores</HI> · and tyen hem faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2456"><HI REND="I">trangressores</HI>] <HI REND="I">marked as a Latin word in</HI> WC; transgressouris O.</NOTE></L>
<L>Til treuthe had ytermyned · her trespas to þe ende.</L>
<L>And þat is þe professioun appertly · þat appendeth for knyȝtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2457"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om. for</HI>] to WO.</NOTE></L>
<L N="99">And nouȝt to fasten a fryday · in fyue score wynter;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2458"><HI REND="I">a</HI>] o W.</NOTE></L>
<L>But holden wiþ him &amp; with hir · þat wolden al treuthe,</L>
<L>And neuer leue hem for loue · ne for lacchyng of syluer.<MILESTONE N="12" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2459"><HI REND="I">And</HI>] Ne R.</NOTE></L>
<L>¶ For Dauid in his dayes · dubbed kniȝtes,</L>
<L>And did hem swere on here swerde · to serue trewthe euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2460"><HI REND="I">swerde</HI>] swerde (<HI REND="I">printed</HI> swerdes) W; swerd CO; swerdes R.</NOTE></L>
<L N="104">And who-so passed þat poynte · was <HI REND="I">apostata</HI> in þe ordre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2461"><HI REND="I">þat</HI>] þe O. <HI REND="I">was</HI>] is O.</NOTE></L>
<L>¶ But criste kingene kynge · kniȝted ten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2462"><HI REND="I">kingene</HI>] kyngen C.</NOTE></L>
<L>Cherubyn and seraphin · suche seuene and an-othre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2463"><HI REND="I">an-othre</HI>] oþere W.</NOTE></L>
<L>And ȝaf hem myȝte in his maieste · þe muryer hem þouȝte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2464"><HI REND="I">muryer</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> murger L; murgur R; murier W; muryer C.</NOTE></L>
<L N="108">And ouer his mene meyne · made hem archangeles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2465"><HI REND="I">meyne</HI>] meynge C.</NOTE></L>
<L>Tauȝte hem bi þe Trinitee · treuthe to knowe,</L>
<L>To be buxome at his biddyng · he bad hem nouȝte elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2466"><HI REND="I">To</HI>] And R.</NOTE></L>
<L>¶ Lucifer wiþ legiounes · lerned it in heuene,</L>
<L>But for he brake buxumnesse · his blisse gan he tyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2467"><HI REND="I">But for</HI>] Til R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000298.tif" N="16, B-text"/>
<L N="113">And fel fro þat felawship · in a fendes liknes,</L>
<L>In-to a depe derke helle · to dwelle þere for eure;</L>
<L>And mo þowsandes wiþ him · þan man couthe noumbre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2468"><HI REND="I">wiþ</HI>] myd W.</NOTE></L>
<L N="116">Lopen out wiþ Lucifer · in lothelich forme,</L>
<L>For þei leueden vpon hym · þat lyed in þis manere:<Q><HI REND="I">Ponam pedem in aquilone, et similis ero altis|simo</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2469">C <HI REND="I">omits. pedem</HI>] pedem meum O. <HI REND="I">et—altissimo</HI>] &amp;c. R.</NOTE></L>
<L>¶ And alle þat hoped it miȝte be so · none heuene miȝte hem holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2470"><HI REND="I">none</HI>] no C.</NOTE></L>
<L>But fellen out in fendes liknesse · nyne dayes togideres,</L>
<L N="120">Til god of his goodnesse · gan stable and stynte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2471"><HI REND="I">stable</HI>] stablisse W.</NOTE></L>
<L>And garte þe heuene to stekye · and stonden in quiete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2472"><HI REND="I">stekye</HI>] stekie W; steke C.</NOTE></L>
<L>¶ Whan thise wikked went out · wonderwise þei fellen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2473"><HI REND="I">wonderwise</HI>] in wonder wise W.</NOTE></L>
<L>Somme in eyre, somme in erthe · &amp; somme in helle depe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2474"><HI REND="I">in erthe</HI>] in þe erthe C.</NOTE></L>
<L N="124">Ac lucifer lowest · lith of hem alle;<MILESTONE N="5b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2475"><HI REND="I">lith</HI>] liþ yet W.</NOTE></L>
<L>For pryde þat he pult out · his peyne hath none ende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2476"><HI REND="I">pult</HI>] pelt R; putte W; put C; puttede O.</NOTE></L>
<L>And alle þat worche with wronge · wenden hij shulle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2477"><HI REND="I">þat</HI>] C <HI REND="I">om. (by mistake). hij</HI>] þei WRO.</NOTE></L>
<L>After her deth day · and dwelle wiþ þat shrewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2478"><HI REND="I">and</HI>] to R.</NOTE></L>
<L N="128">Ac þo þat worche wel · as holiwritt telleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2479"><HI REND="I">Ac</HI>] And WRC.</NOTE></L>
<L>And enden as I ere seide · in treuthe, þat is þe best,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2480"><HI REND="I">ere</HI>] erst O. <HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Mowe be siker þat her soule · shal wende to heuene,<MILESTONE N="13" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2481"><HI REND="I">soule</HI>] soules W.</NOTE></L>
<L>Þer treuthe is in Trinitee · and troneth hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2482"><HI REND="I">and troneth</HI>] for to saue R.</NOTE></L>
<L N="132">For-þi I sey as I seide ere · bi siȝte of þise textis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2483"><HI REND="I">þise textis</HI>] þis texte C. <HI REND="I">siȝte of</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Whan alle tresores arne ytried · treuthe is þe beste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2484">O <HI REND="I">omits. ytried</HI>] tried W.</NOTE></L>
<L>Lereth it þis lewde men · for lettred men it knowen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2485"><HI REND="I">it</HI>] R <HI REND="I">om. þis</HI>] þise W; þiese O; this R. <HI REND="I">it knowen</HI>] ne knowen C.</NOTE></L>
<L>Þat treuthe is tresore · þe triest on erþe."
</L>
<PB REF="00000299.tif" N="17, B-text"/>
<L N="136">¶ "Ȝet haue I no kynde knowing," quod I · "ȝet mote ȝe kenne me better,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2486"><HI REND="I">ȝet mote ȝe</HI>] ye mote W. <HI REND="I">ȝe kenne me</HI>] I lerne R.</NOTE></L>
<L>By what craft in my corps · it comseth and where."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2487"><HI REND="I">corps</HI>] cors W; coors O.</NOTE></L>
<L>¶ "Þow doted daffe," quod she · "dulle arne þi wittes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2488"><HI REND="I">Here</HI> MS. R. <HI REND="I">has lost two leaves. It begins again at</HI> P. ii. l. 40.</NOTE></L>
<L>To litel latyn þow lernedest · lede, in þi ȝouthe;<Q><HI REND="I">Heu michi, [quod] sterilem duxi vitam iuueni|lem!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2489"><HI REND="I">lede</HI>] leode WO. <HI REND="I">ȝouthe</HI>] thougthe C. [<HI REND="I">quod</HI>] <HI REND="I">This reading must be right, as shewn by the scansion of the line. It occurs in</HI> MS. Camb. Ff. 5. 35. <HI REND="I">But</HI> LWC, <HI REND="I">and</HI> Crowley's <HI REND="I">text, have</HI> quia.</NOTE></L>
<L N="140">¶ It is a kynde knowyng," quod he · "þat kenneth in þine herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2490"><HI REND="I">he</HI>] she W; sche O. <HI REND="I">See note</HI>.</NOTE></L>
<L>For to louye þi lorde · leuer þan þi-selue;</L>
<L>No dedly synne to do · dey þouȝ þow sholdest:</L>
<L>This I trowe be treuthe · who can teche þe better,</L>
<L>¶ Loke þow suffre hym to sey · and sithen lere it after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2491"><HI REND="I">lere</HI>] here C.</NOTE></L>
<L N="145">For thus witnesseth his worde · [worche] þow þere|after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2492">W <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">worche</HI> COC<HI REND="sub">2</HI>] worcheth L (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>For trewthe telleþ þat loue · is triacle of heuene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2493"><HI REND="I">of</HI>] in O.</NOTE></L>
<L>May no synne be on him sene · þat vseth þat spise,</L>
<L>And alle his werkes he wrouȝte · with loue as him liste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2494"><HI REND="I">his</HI>] this C. <HI REND="I">he</HI>] he (<HI REND="I">printed</HI> be) W.</NOTE></L>
<L N="149">And lered it Moises for þe leuest þing · and moste like to heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2495"><HI REND="I">lered</HI>] lernede O. <HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And also þe plente of pees · moste precious of vertues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2496"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om. plente</HI>] plentee WC. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L>¶ For heuene myȝte nouȝte holden it · it was so heuy of hym-self,</L>
<L N="152">Tyl it hadde of þe erthe · yeten his fylle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2497"><HI REND="I">yeten</HI>] eten WO; heten C.</NOTE></L>
<L>¶ And whan it haued of þis folde · flesshe &amp; blode taken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2498"><HI REND="I">haued</HI>] hadde WO; had C. <HI REND="I">þis</HI>] þe O. <HI REND="I">taken</HI>] OC<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Was neuere leef vpon lynde · liȝter þer-after,
</L>
<PB REF="00000300.tif" N="18, B-text"/>
<L N="155">And portatyf and persant · as þe poynt of a nedle,</L>
<L>That myȝte non armure it lette · ne none heiȝ walles.</L>
<L>¶ For-þi is loue leder · of þe lordes folke of heuene,</L>
<L>And a mene, as þe Maire is · bitwene þe kyng and þe comune;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2499"><HI REND="I">bitwene</HI>] bitwixe O.</NOTE></L>
<L N="159">Riȝt so is loue a ledere · and þe lawe shapeth,</L>
<L>Vpon man for his mysdedes · þe merciment he taxeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2500"><HI REND="I">man</HI>] a man C.</NOTE></L>
<L>And for to knowe it kyndely · it comseth bi myght,<MILESTONE N="6" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2501"><HI REND="I">myght</HI>] nyght (!) C.</NOTE></L>
<L>And in þe herte þere is þe heuede · and þe heiȝ welle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2502"><HI REND="I">heuede</HI>] heed W.</NOTE></L>
<L>¶ For in kynde knowynge in herte · þere a myȝte bigynneth.<MILESTONE N="14" UNIT="A page"/></L>
<L N="164">And þat falleth to þe fader · þat formed vs alle,</L>
<L>Loked on vs with loue · and lete his sone deye</L>
<L>Mekely for owre mysdedes · to amende vs alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2503"><HI REND="I">Mekely</HI>] Mekel C.</NOTE></L>
<L>And ȝet wolde he hem no woo · þat wrouȝte hym þat peyne,</L>
<L N="168">But mekelich with mouthe · mercy he bisouȝte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2504"><HI REND="I">with</HI>] bi O. <HI REND="I">he</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>To haue pite of þat poeple · þat peyned hym to deth.</L>
<L>¶ Here myȝtow see ensamples · in hym-selue one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2505"><HI REND="I">Here</HI>] Here (<HI REND="I">printed</HI> There) W. <HI REND="I">myȝtow</HI>] myghtestow C. <HI REND="I">en|samples</HI>] ensample W; ensaumpyle C.</NOTE></L>
<L>That he was miȝtful &amp; meke · and mercy gan graunte</L>
<L>To hem þat hongen him an heiȝ · and his herte þirled.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2506"><HI REND="I">hongen</HI>] hengen W.</NOTE></L>
<L>¶ For-thi I rede ȝow riche · haueth reuthe of þe pouere;</L>
<L N="174">Thouȝ ȝe be myȝtful to mote · beth meke in ȝowre werkes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2507"><HI REND="I">Thouȝ</HI>] Thought C.</NOTE></L>
<L>¶ For þe same mesures þat ȝe mete · amys other elles,</L>
<L>Ȝe shullen ben weyen þer-wyth · whan ȝe wende hennes;<Q><HI REND="I">Eadem mensura qua mensi fueritis, remecietur vobis</HI>.</Q></L>
<L>¶ For þouȝ ȝe be trewe of ȝowre tonge · and trewliche wynne,</L>
<L>And as chaste as a childe · þat in cherche wepeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2508"><HI REND="I">cherche</HI>] kerke C</NOTE>
</L>
<PB REF="00000301.tif" N="19, B-text"/>
<L>But if ȝe louen lelliche · and lene þe poure,</L>
<L N="180">Such goed as god ȝow sent · godelich parteth,<MILESTONE N="15" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2509"><HI REND="I">goed</HI>] good WCO.</NOTE></L>
<L>Ȝe ne haue na more meryte · in masse ne in houres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2510"><HI REND="I">more</HI>] C <HI REND="I">om. ne</HI>] nor W.</NOTE></L>
<L>Þan Malkyn of hire maydenhode · þat no man desireth.</L>
<L>¶ For Iames þe gentil · iugged in his bokes,</L>
<L>That faith with-oute þe faite · is riȝte no þinge worthi,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2511"><HI REND="I">faite</HI>] feet W; feite O; facte <HI REND="I">or</HI> faite C.</NOTE></L>
<L N="185">And as ded as a dore-tre · but ȝif þe dedes folwe;<Q><HI REND="I">Fides sine operibus mortua est, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2512">C <HI REND="I">om. the second</HI> as. <HI REND="I">þe</HI>] thy C.</NOTE></L>
<L>¶ For-thi chastite with-oute charite · worth cheyned in helle;</L>
<L>It is as lewed as a laumpe · þat no liȝte is Inne.</L>
<L>¶ Many chapeleynes arne chaste · ac charite is awey;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2513"><HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L N="189">Aren no men auarousere þan hij · whan þei ben auaunced;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2514"><HI REND="I">hij</HI>] þei O.</NOTE></L>
<L>Vnkynde to her kyn · and to alle cristene,</L>
<L>Chewen here charite · and chiden after more.</L>
<L N="192">Such chastite wiþ-outen charite · worth cheyned in helle!</L>
<L>¶ Many curatoures kepen hem · clene of here bodies,</L>
<L>Thei ben acombred wiþ coueitise · þei konne nouȝt don it fram hem,</L>
<L>So harde hath auarice · yhasped hem togideres.<MILESTONE N="6b" UNIT="folio"/></L>
<L N="196">And þat is no treuthe of þe trinite · but treccherye of helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2515"><HI REND="I">no</HI>] in O (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>And lernyng to lewde men · þe latter for to dele.</L>
<L>¶ For-þi þis wordes · ben wryten in þe gospel,<MILESTONE N="16" UNIT="A page"/></L>
<L><HI REND="I">Date &amp; dabitur vobis</HI> · for I dele ȝow alle.</L>
<L>And þat is þe lokke of loue · and lateth oute my grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2516"><HI REND="I">lateth</HI>] leteþ WC.</NOTE></L>
<L N="201">To conforte þe careful · acombred wiþ synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2517"><HI REND="I">conforte</HI>] counforte O; con|forten W; confort C.</NOTE></L>
<L>¶ Loue is leche of lyf · and nexte owre lorde selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2518"><HI REND="I">nexte</HI>] nexit C.</NOTE></L>
<L>And also þe graith gate · þat goth in-to heuene;
</L>
<PB REF="00000302.tif" N="20, B-text"/>
<L N="204">For-þi I sey as I seide · ere by þe textis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2519"><HI REND="I">ere—textis</HI>] erst · bi þe trewe textis O.</NOTE></L>
<L>Whan alle tresores ben ytryed · treuthe is þe beste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2520"><HI REND="I">ytryed</HI>] tried W</NOTE></L>
<L>Now haue I tolde þe what treuthe is · þat no tresore is bettere,</L>
<L N="207">I may no lenger lenge þe with · now loke þe owre lorde!"
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="2"><PB REF="00000303.tif" N="21, B-text"/>
<HEAD>PASSUS II.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2521">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> LWC; Secundus Passus O.</NOTE><HI REND="I">Passus secundus de visione, vt supra</HI>.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Yet I courbed on my knees · and cryed hir of grace,<MILESTONE N="17" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2522"><HI REND="I">courbed</HI>] courred C.</NOTE></L>
<L>And seide, "mercy, Madame · for Marie loue of heuene,</L>
<L>That bar þat blisful barne · þat bouȝte vs on þe Rode,</L>
<L N="4">Kenne me bi somme crafte · to knowe þe fals."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2523"><HI REND="I">to</HI>] for to O.</NOTE></L>
<L>¶ "Loke vppon þi left half · and lo where he standeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2524"><HI REND="I">he</HI>] sche O. <HI REND="I">standeth</HI>] stondeþ W.</NOTE></L>
<L>Bothe fals and fauel · and here feres manye!"</L>
<L>¶ I loked on my left half · as þe lady me taughte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2525"><HI REND="I">taughte</HI>] thaughte C.</NOTE></L>
<L N="8">And was war of a womman · wortheli yclothed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2526"><HI REND="I">was</HI>] whas C. <HI REND="I">wortheli</HI>] worþi|liche W.</NOTE></L>
<L>Purfiled with pelure · þe finest vpon erthe,</L>
<L>Y-crounede with a corone · þe kyng hath non better.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2527"><HI REND="I">corone</HI>] croune C. <HI REND="I">hath</HI>] haes C.</NOTE></L>
<L>Fetislich hir fyngres · were fretted with golde wyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2528"><HI REND="I">fretted</HI>] fettred C; fetrid O. <HI REND="I">gold</HI>] gol C.</NOTE></L>
<L N="12">And þere-on red rubyes · as red as any glede,</L>
<L>And diamantz of derrest pris · and double manere saf|feres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2529"><HI REND="I">safferes</HI>] saphires W; saphyrs C; saphers O.</NOTE></L>
<L>Orientales and ewages · enuenymes to destroye.</L>
<L>¶ Hire robe was ful riche · of red scarlet engreyned,<MILESTONE N="18" UNIT="A page"/></L>
<L N="16">With ribanes of red golde · and of riche stones;</L>
<L>Hire arraye me rauysshed · suche ricchesse saw I neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2530"><HI REND="I">saw</HI>] sauȝ W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000304.tif" N="22, B-text"/>
<L>I had wondre what she was · and whas wyf she were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2531"><HI REND="I">she</HI>] scho C. <HI REND="I">whas</HI>] whos WCO.</NOTE></L>
<L>¶ "What is þis womman," quod I · "so worthily a|tired?"</L>
<L N="20">¶ "That is Mede þe Mayde," quod she · "hath noyed me ful oft,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2532"><HI REND="I">hath</HI>] hathes C.</NOTE></L>
<L>And ylakked my lemman · þat lewte is hoten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2533"><HI REND="I">lewte</HI>] leautee W; leaut C.</NOTE></L>
<L>And bilowen hire to lordes · þat lawes han to kepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2534"><HI REND="I">han</HI>] hathes C.</NOTE></L>
<L>In þe popis paleys · she is pryue as my-self,<MILESTONE N="7" UNIT="folio"/></L>
<L N="24">But sothenesse wolde nouȝt so · for she is a bastarde.</L>
<L>¶ For fals was hire fader · þat hath a fykel tonge,</L>
<L>And neuere sothe seide · sithen he come to erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2535"><HI REND="I">come</HI>] com WC.</NOTE></L>
<L>¶ And Mede is manered after hym · riȝte as kynde axeth;<Q><HI REND="I">Qualis pater, talis filius;</HI> [<HI REND="I">bona</HI>] <HI REND="I">arbor bonum fructum facit</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2536"><HI REND="I">axeth</HI>] askeþ WO; askes C. [<HI REND="I">bona</HI>] <HI REND="I">So in</HI> CC2; bonus LWO. <HI REND="I">fructum</HI>] fructum (<HI REND="I">printed</HI> fructrum) W.</NOTE></L>
<L N="28">I auȝte ben herre þan she · I cam of a better.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2537"><HI REND="I">auȝte</HI>] ouȝte W. <HI REND="I">herre</HI>] hyere W; heyer O.</NOTE></L>
<L>¶ Mi fader þe grete god is · and grounde of alle graces,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2538"><HI REND="I">graces</HI>] grace C.</NOTE></L>
<L>O god with-oute gynnynge · &amp; I his gode douȝter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2539"><HI REND="I">O</HI>] Oo (<HI REND="I">printed</HI> So) W. <HI REND="I">his</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And hath ȝoue me mercy · to marye with my-self;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2540"><HI REND="I">ȝoue</HI>] yeuen W; geue C.</NOTE></L>
<L N="32">And what man be merciful · and lelly me loue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2541"><HI REND="I">loue</HI>] loueþ O.</NOTE></L>
<L>Schal be my lorde and I his leef · in þe heiȝe heuene.</L>
<L>¶ And what man taketh Mede · myne hed dar I legge,</L>
<L>That he shal lese for hir loue · a lappe of <HI REND="I">caritatis</HI>.</L>
<L N="36">How construeth dauid þe kynge · of men þat taketh Mede,</L>
<L>And men of þis molde · þat meynteneth treuthe,</L>
<L>And how ȝe shal saue ȝow-self · þe Sauter bereth wit|nesse,<Q><HI REND="I">Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2542"><HI REND="I">shal</HI>] shul W; schul O; sal C. <HI REND="I">ȝow-self</HI>] ȝow-seluen O; ȝour-self W; ȝowre-self C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000305.tif" N="23, B-text"/>
<L>¶ And now worth þis Mede ymaried · al to a mansed schrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2543"><HI REND="I">al to</HI>] vn-to W. <HI REND="I">mansed</HI>] mansed W (<HI REND="I">see</HI> Mr Wright's note); maysed C; <HI REND="I">in</HI> MS. O mansed <HI REND="I">is glossed by</HI> cursid. <HI REND="I">schrewe</HI>] sherewe W; O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="40">To one fals fikel-tonge · a fendes biȝete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2544"><HI REND="I">Here</HI> MS. R <HI REND="I">begins again. fikel</HI>] fikel of R. <HI REND="I">a</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>Fauel þorw his faire speche · hath þis folke enchaunted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2545"><HI REND="I">þorw</HI>] thourth C. <HI REND="I">his</HI>] hir C. <HI REND="I">hath</HI>] hayth C.</NOTE></L>
<L>And al is lyeres ledyng · þat she is þus ywedded.</L>
<L>¶ To-morwe worth ymade · þe maydenes bruydale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2546"><HI REND="I">ymade</HI>] ymaked W; ymaad O. <HI REND="I">maydenes</HI>] maydesnesse (!) C. <HI REND="I">bruy|dale</HI>] bridale WC; brydale O.</NOTE></L>
<L N="44">And þere miȝte þow wite, if þow wolt · which þei ben alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2547"><HI REND="I">miȝte þow</HI>] myȝtow W; myȝtist þou O. <HI REND="I">wolt</HI>] wilt WRO.</NOTE></L>
<L>That longeth to þat lordeship · þe lasse and þe more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2548"><HI REND="I">longeth</HI>] longen WO.</NOTE></L>
<L>Knowe hem þere if þow canst · and kepe þi tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2549"><HI REND="I">kepe</HI>] kepe þow W; kepe wel O; kepen R.</NOTE></L>
<L>And lakke hem nouȝt, but lat hem worth · til lewte be iustice,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2550"><HI REND="I">lewte</HI>] leaute W; leute O; leaut C.</NOTE></L>
<L N="48">And haue powere to punyschen hem · þanne put forth þi resoun.<MILESTONE N="19" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2551"><HI REND="I">þanne</HI>] þat C.</NOTE></L>
<L>¶ Now I bikenne þe criste," quod she · "and his clene moder,</L>
<L>And lat no conscience acombre þe · for coueitise of Mede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2552"><HI REND="I">lat</HI>] at R.</NOTE></L>
<L>¶ Thus left me þat lady · liggyng aslepe,</L>
<L N="52">And how Mede was ymaried · in meteles me þouȝte;</L>
<L>Þat alle þe riche retenauns · þat regneth with þe false<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2553"><HI REND="I">retenauns</HI>] retenaunce WO; retenauntȝ C; retenawans R.</NOTE></L>
<L>Were boden to þe bridale · on bothe two sydes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2554"><HI REND="I">boden</HI>] bede R.</NOTE></L>
<L>Of alle maner of men · þe mene and þe riche.</L>
<L N="56">To marie þis maydene · was many man assembled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2555"><HI REND="I">was</HI>] were W. <HI REND="I">man</HI>] men W.</NOTE></L>
<L>As of kniȝtes and of clerkis · and other comune poeple,</L>
<L>As sysours and sompnours · Shireues and here clerkes,<MILESTONE N="7b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2556"><HI REND="I">sompnours</HI>] somonours W; sumpnoures RO.</NOTE></L>
<L>Bedelles and Bailliues · and brokoures of chaff[a]re,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2557"><HI REND="I">chaffare</HI> WCO] chaffre L.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000306.tif" N="24, B-text"/>
<L N="60">Forgoeres and vitaillers · and vokates of þe arches;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2558"><HI REND="I">vokates</HI>] aduokettes W.</NOTE></L>
<L>I can nouȝt rekene þe route · þat ran aboute mede.</L>
<L>¶ Ac Symonye and cyuile · and sisoures of courtes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2559"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>Were moste pryue with Mede · of any men, me þouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2560"><HI REND="I">me</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="64">Ac fauel was þe first · þat fette hire out of boure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2561"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>And as a brokour brouȝte hir · to be with fals enioigned.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2562">O <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Whan Symonye and cyuile · seiȝ here beire wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2563"><HI REND="I">beire</HI>] <HI REND="I">so also</HI> C; boþer (<HI REND="I">printed</HI> bothe) W; boþer O; bethere R.</NOTE></L>
<L>Thei assented for siluer · to sei as bothe wolde.<MILESTONE N="20" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2564"><HI REND="I">Thei</HI>] And R. <HI REND="I">sei</HI>] seggen R.</NOTE></L>
<L>Thanne lepe lyer forth, and seide · "lo here! a chartre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2565"><HI REND="I">lepe</HI>] leep W; leup R.</NOTE></L>
<L N="69">That gyle with his gret othes · gaf hem togidere,"</L>
<L>And preide cyuile to se · and symonye to rede it.</L>
<L>Thanne Symonye and cyuile · stonden forth bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2566"><HI REND="I">stonden</HI>] stondeth R.</NOTE></L>
<L N="72">And vnfoldeth þe feffement · þat fals hath ymaked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2567"><HI REND="I">feffement</HI>] feffament C.</NOTE></L>
<L>And þus bigynneth þes gomes · to greden ful heiȝ:—<Q><HI REND="I">"Sciant presentes &amp; futuri, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2568"><HI REND="I">gomes</HI>] gromes C. <HI REND="I">to</HI>] at R.</NOTE></L>
<L>¶ Witeth and witnesseth · þat wonieth vpon þis erthe,</L>
<L>Þat Mede is y-maried · more for here goodis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2569"><HI REND="I">y-maried</HI>] maried C.</NOTE></L>
<L N="76">Þan for ani vertue or fairenesse · or any free kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2570"><HI REND="I">vertue</HI>] vertus C. <HI REND="I">or</HI> (1)] of CO. <HI REND="I">or</HI> (2)] or for O. <HI REND="I">kynde</HI>] kyne C; kende R.</NOTE></L>
<L>Falsenesse is faine of hire · for he wote hire riche;</L>
<L>And fauel with his fikel speche · feffeth bi þis chartre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2571"><HI REND="I">speche</HI>] felaw O.</NOTE></L>
<L>To be prynces in pryde · and pouerte to dispise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2572"><HI REND="I">prynces</HI>] princesse O.</NOTE></L>
<L N="80">To bakbite, and to bosten · and bere fals witnesse,</L>
<L>To scorne and to scolde · and sclaundere to make,</L>
<L>Vnboxome and bolde · to breke þe ten hestes;—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2573">R <HI REND="I">begins</HI>, Bold and vnbuxum.</NOTE></L>
<L>¶ And þe Erldome of enuye · and Wratthe togideres,</L>
<L>With þe chastelet of chest · and chateryng-oute-of-resoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2574"><HI REND="I">chastelet</HI>] chastilet WO. <HI REND="I">cheste</HI>] cleste C; gestes R. <HI REND="I">resoun</HI>] tyme R.</NOTE></L>
<L N="85">Þe counte of coueitise · and alle þe costes aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2575"><HI REND="I">counte</HI>] countee WCRO. <HI REND="I">costes</HI>] coostes O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000307.tif" N="25, B-text"/>
<L>That is, vsure and auarice · alle I hem graunte,</L>
<L>In bargaines and in brokages · with al þe [borghe] of theft;—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2576">[<HI REND="I">borghe</HI> CR] burghe WO; L <HI REND="I">has</HI> borgthe.</NOTE></L>
<L N="88">¶ And al þe lordeship of lecherye · in lenthe and in brede,</L>
<L>As in werkes and in wordes · and waitynges with eies,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2577"><HI REND="I">waitynges</HI>] in waitynges W; wattynges C. <HI REND="I">eies</HI>] eiȝes W; yen O.</NOTE></L>
<L>And in wedes and in wisshynges · and with ydel thouȝtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2578"><HI REND="I">wedes</HI>] wedynges R. <HI REND="I">in</HI> (2)] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="91">There as wille wolde · and wer[k]manship failleth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2579"><HI REND="I">wolde</HI>] ne wolde LC; <HI REND="I">but</HI> ne <HI REND="I">must be omitted, as in</HI> WRO; <HI REND="I">see note. werkmanship</HI>] wermanship L (<HI REND="I">by mis|take;</HI> WCRO <HI REND="I">preserve the</HI> k)</NOTE></L>
<L>¶ Glotonye he gaf hem eke · and grete othes togydere,</L>
<L>And alday to drynke · at dyuerse tauernes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2580"><HI REND="I">in</HI>] with R. <HI REND="I">ar</HI>] er WCO.</NOTE></L>
<L>And there to iangle and to iape · and iugge here euene cristene,</L>
<L N="95">And in fastyng-dayes to frete · ar ful tyme were.</L>
<L>And þanne to sitten and soupen · til slepe hem assaille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2581"><HI REND="I">soupen</HI>] to soupe O.</NOTE></L>
<L>And [breden] as burgh-swyn · and bedden hem esily,<MILESTONE N="8" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2582">[<HI REND="I">breden</HI> WCO] bredun LR. <HI REND="I">as</HI>] as a R.</NOTE></L>
<L>Tyl sleuth and slepe · slyken his sides;</L>
<L>And þanne wanhope to awake hym so · with no wille to amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2583"><HI REND="I">hym</HI>] hem W. <HI REND="I">to</HI> (2)] it C.</NOTE></L>
<L N="100">For he leueth be lost · þis is here last ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2584"><HI REND="I">be lost</HI>] he be lost O; be yloste R. <HI REND="I">here</HI>] hir WC; his R.</NOTE></L>
<L>¶ And þei to haue and to holde · and here eyres after,</L>
<L>A dwellyng with þe deuel · and dampned be for eure,</L>
<L>Wiþ al þe purtenaunces of purgatorie · in-to þe pyne of helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2585"><HI REND="I">purtenaunces</HI>] purtenance CO; appurtinaunces W. <HI REND="I">of</HI> (2)] in O.</NOTE></L>
<L N="104">Ȝeldyng for þis þinge · at one ȝeres ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2586"><HI REND="I">ȝeres ende</HI>] dayes tyme W.</NOTE></L>
<L>Here soules to Sathan · to suffre with hym peynes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2587"><HI REND="I">to</HI> (2)] and R.</NOTE></L>
<L>And with him to wonye with wo · whil god is in heuene.<MILESTONE N="21" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2588"><HI REND="I">with</HI>] in CRO.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000308.tif" N="26, B-text"/>
<L>¶ In witnesse of which þing · wronge was þe first,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2589"><HI REND="I">which</HI>] whilch C; þis R. <HI REND="I">was</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="108">And Pieres þe pardonere · of paulynes doctrine,</L>
<L>Bette þe bedel · of Bokyngham-shire,</L>
<L>Rainalde þe Reue · of Rotland sokene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2590"><HI REND="I">Rainalde</HI>] Reynald WCR; Reynold O. <HI REND="I">Rotland</HI>] Rutland W; Rutlande C; Rokelond R; Ruteland O.</NOTE></L>
<L>Munde þe Mellere · and many moo other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2591"><HI REND="I">Munde</HI>] Maude WCRO. <HI REND="I">mellere</HI>] millere W; mylner O.</NOTE></L>
<L N="112">"In þe date of þe deuel · þis dede I assele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2592"><HI REND="I">In þe</HI>] In R. <HI REND="I">I assele</HI>] I en|sele W; is yseled C.</NOTE></L>
<L>Bi siȝte of Sire Symonye · and cyuyles leue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2593"><HI REND="I">and</HI>] at R.</NOTE></L>
<L>¶ þenne tened hym theologye · whan he þis tale herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2594"><HI REND="I">tened</HI>] teneth R; torned C. <HI REND="I">herde</HI>] harde C; yherde R.</NOTE></L>
<L N="115">And seide to cyuile · "now sorwe mot þow haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2595"><HI REND="I">to</HI>] vn-to W.</NOTE></L>
<L>Such [weddynges] to worche · to wratthe with treuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2596">[<HI REND="I">weddynges</HI> WRO] wend|ynges LC. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L>And ar þis weddyng be wrouȝte · wo þe bityde!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2597"><HI REND="I">ar</HI>] er WCO.</NOTE></L>
<L>¶ For Mede is moylere · of amendes [engendred,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2598"><HI REND="I">moylere</HI>] muliere W; Moilere C; mulirie O. [<HI REND="I">engendred</HI> WO] en|gendreth LCR.</NOTE></L>
<L N="119">And god graunteth to gyf · Mede to treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2599"><HI REND="I">graunteth</HI>] graunted CO.</NOTE></L>
<L>And þow hast gyuen hire to a gyloure · now god gyf þe sorwe!</L>
<L>Thi tixt telleth þe nouȝt so · treuthe wote þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2600"><HI REND="I">Here</HI> MSS. Bodley 814, Cotton Calig. A. xi., and B. M. Addit. 10574 (<HI REND="I">which up to this point have followed the</HI> C-text), <HI REND="I">begin to agree with the</HI> B-text. <HI REND="I">See</HI> Note.</NOTE></L>
<L>For <HI REND="I">dignus est operarius</HI> · his hyre to haue,</L>
<L N="123">And þow hast fest hire to fals · fy on þi lawe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2601"><HI REND="I">fest</HI>] fast R.</NOTE></L>
<L>For al by lesynges þow lyuest · and lecherouse werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2602"><HI REND="I">lecherouse</HI>] lechores R.</NOTE></L>
<L>Symonye and þi-self · schenden holicherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2603"><HI REND="I">schenden</HI>] scheden (<HI REND="I">by mis|take for</HI> schenden) C.</NOTE></L>
<L>þe notaries and ȝee · noyeth þe peple,<MILESTONE N="22" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2604"><HI REND="I">noyeth</HI>] noyen WO; noythis C; nuyȝet R.</NOTE></L>
<L>Ȝe shul abiggen it bothe · bi god þat me made!</L>
<L N="128">Wel ȝe witen, wernardes · but if ȝowre witte faille,</L>
<L>That fals is faithlees · and fikel in his werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2605"><HI REND="I">fikel</HI>] fals R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000309.tif" N="27, B-text"/>
<L>And was a bastarde y-bore · of belsabubbes kynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2606"><HI REND="I">was</HI>] as R. <HI REND="I">y-bore</HI>] yborne C; Iborn O.</NOTE></L>
<L>And Mede is moylere · a mayden of gode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2607"><HI REND="I">is</HI>] O <HI REND="I">om. moylere</HI>] muliere W; mulere O.</NOTE></L>
<L>And myȝte kisse þe kynge · for cosyn, an she wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2608"><HI REND="I">an</HI>] and WCRO. <HI REND="I">she</HI>] he R.</NOTE></L>
<L N="133">¶ For-þi worcheth bi wisdome · and bi witt also,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2609"><HI REND="I">witt</HI>] witti O.</NOTE></L>
<L>And ledeth hire to londoun · þere lawe is yshewed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2610"><HI REND="I">lawe</HI>] it W.</NOTE></L>
<L>If any lawe wil loke · þei ligge togederes.</L>
<L>And þouȝ Iustices iugge hir · to be ioigned with fals,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2611"><HI REND="I">with</HI>] to W.</NOTE></L>
<L N="137">Ȝet beth war of weddyng · for witty is truthe,<MILESTONE N="8b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2612"><HI REND="I">beth</HI>] be W. <HI REND="I">weddyng</HI>] þe weddynge R.</NOTE></L>
<L>And conscience is of his conseille · and knoweth ȝow vchone;</L>
<L>And if he fynde ȝow in defaute · and with þe fals holde,</L>
<L N="140">It shal bisitte ȝowre soules · ful soure atte laste!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2613"><HI REND="I">soure</HI>] <HI REND="I">so spelt in</HI> LWCRO. <HI REND="I">atte</HI>] at þe W; at C.</NOTE></L>
<L>¶ Here-to assenteth cyuile · ac symonye ne wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2614"><HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>Tyl he had siluer for his seruise · and also þe no|taries.<MILESTONE N="23" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2615"><HI REND="I">Tyl</HI>] Thil C. <HI REND="I">his</HI>] this R.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne fette fauel forth · floreynes ynowe,</L>
<L N="144">And bad gyle to gyue · golde al aboute,</L>
<L>And namelich to þe notaries · þat hem none ne faille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2616"><HI REND="I">noon ne</HI>] non ne R; noone O.</NOTE></L>
<L>And feffe false-witnes · with floreines ynowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2617"><HI REND="I">witnes</HI>] witnesse CRO; wit|nesses W.</NOTE></L>
<L>"For he may mede amaistrye · and maken at my wille."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2618"><HI REND="I">he</HI>] þei WCO.</NOTE></L>
<L N="148">¶ Tho þis golde was gyue · grete was þe þonkynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2619"><HI REND="I">gyue</HI>] y-gyue W; Igyue R.</NOTE></L>
<L>To fals and to fauel · for her faire ȝiftes,</L>
<L>And comen to conforte · fram care þe fals,</L>
<L>And seiden, "certis sire · cesse shal we neuere</L>
<L N="152">Til Mede be þi wedded wyf · þorw wittis of vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2620"><HI REND="I">þi wedded</HI>] weddid þi O.</NOTE></L>
<L>For we haue Mede amaistried · with owre mery speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2621"><HI REND="I">haue</HI>] han O. <HI REND="I">with</HI>] thorȝ R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000310.tif" N="28, B-text"/>
<L>That she graunteth to gon · with a gode wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2622"><HI REND="I">she</HI>] sho C; heo R. <HI REND="I">to gon</HI>] goo R.</NOTE></L>
<L>To Londoun to loke · ȝif þat þe lawe wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2623"><HI REND="I">þat</HI>] W <HI REND="I">om. þe</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="156">Iugge ȝow ioyntly · in ioye for euere."</L>
<L>¶ Thanne was falsenesse fayne · and fauel as blithe,</L>
<L>And leten sompne alle segges · in schires aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2624"><HI REND="I">sompne</HI>] somone W. <HI REND="I">alle</HI>] alle þe R.</NOTE></L>
<L>And bad hem alle be bown · beggeres and othere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2625"><HI REND="I">othere</HI>] otheres R.</NOTE></L>
<L N="160">To wenden wyth hem to Westmynstre · to witnesse þis dede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2626"><HI REND="I">hem</HI>] hym R. <HI REND="I">þis</HI>] þe R.</NOTE></L>
<L>¶ Ac þanne cared þei for caplus · to kairen hem þider,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2627"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">kairen</HI>] carien W.C.</NOTE></L>
<L>And fauel fette forth þanne · folus ynowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2628"><HI REND="I">folus</HI>] foles W; foolis CO.</NOTE></L>
<L>And sette Mede vpon a Schyreue · shodde al newe,<MILESTONE N="24" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2629"><HI REND="I">vpon</HI>] vpp R. <HI REND="I">shodde</HI>] shoed W; I-schoud R; schod O.</NOTE></L>
<L N="164">And fals sat on a sisoure · þat softlich trotted,</L>
<L>And fauel on a flat[er]ere · fetislich atired.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2630"><HI REND="I">flaterere</HI>] <HI REND="I">So in</HI> WCRO; L <HI REND="I">has</HI> flatere.</NOTE></L>
<L>¶ Tho haued notaries none · annoyed þei were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2631"><HI REND="I">haued</HI>] hadde W; had C; hadden O.</NOTE></L>
<L>For Symonye and cyuile · shulde on hire fete gange.</L>
<L N="168">¶ Ac þanne swore Symonye · and cyuile bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2632"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>That sompnoures shulde be sadled · and serue hem vchone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2633"><HI REND="I">sompnoures</HI>] somonours W. <HI REND="I">vchone</HI>] echone WC; ichoon O.</NOTE></L>
<L>And lat apparaille þis prouisoures · in palfreis wyse;—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2634"><HI REND="I">þis</HI>] þise W; þe R; þeise O.</NOTE></L>
<L>"Sire Symonye hym-seluen · shal sitte vpon here bakkes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2635"><HI REND="I">hym-seluen</HI>] hym-self W · hym-selue R.</NOTE></L>
<L N="172">¶ Denes and suddenes · drawe ȝow togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2636"><HI REND="I">suddenes</HI>] sudenes O; south. denes WR; subdeanes C.</NOTE></L>
<L>Erchdekenes and officiales · and alle ȝowre Regystreres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2637"><HI REND="I">officiales</HI>] deknes · officiales R. <HI REND="I">alle</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Lat sadel hem with siluer · owre synne to suffre,</L>
<L>As auoutrie and deuo[r]ses · and derne vsurye,<MILESTONE N="9" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2638"><HI REND="I">auoutrie</HI>] deuoutrie R. <HI REND="I">de|uorses</HI>] <HI REND="I">so in</HI> C; diuorces W; de|uorces O; <HI REND="I">but</HI> LR <HI REND="I">have</HI> deuoses. <HI REND="I">vsurye</HI>] vsure RO.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000311.tif" N="29, B-text"/>
<L N="176">To bere bischopes aboute · abrode in visytynge.</L>
<L>¶ Paulynes pryues · for pleyntes in þe consistorie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2639"><HI REND="I">pryues</HI>] pryuees W; preues O. <HI REND="I">þe</HI>] WC <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Shul serue my-self · þat cyuile is nempned;</L>
<L>And cartesadel þe comissarie · owre carte shal he lede,<MILESTONE N="25" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2640"><HI REND="I">þe</HI>] oure O.</NOTE></L>
<L N="180">And fecchen vs vytailles · at <HI REND="I">fornicatores</HI>.</L>
<L>¶ And maketh of lyer a longe carte · to lede alle þese othere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2641"><HI REND="I">maketh</HI>] make C. <HI REND="I">longe</HI>] lang W; lange R. <HI REND="I">þese</HI>] þise WC; þes R.</NOTE></L>
<L>As Freres and faitours · þat on here fete rennen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2642"><HI REND="I">Freres</HI>] fobberes R. <HI REND="I">faitours</HI>] fautouris O.</NOTE></L>
<L>And thus fals and fauel · fareth forth togideres,</L>
<L N="184">And Mede in þe myddes · and alle þise men after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2643"><HI REND="I">men</HI>] other CO.</NOTE></L>
<L>¶ I haue no tome to telle · þe taille þat hem folweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2644"><HI REND="I">tome</HI>] toom O. <HI REND="I">hem folweth</HI>] hire folwed W.</NOTE></L>
<L>Of many maner man · þat on þis molde libbeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2645">W <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>Ac gyle was forgoer · and gyed hem alle.</L>
<L N="188">¶ Sothenesse seiȝ hym wel · and seide but a litel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2646"><HI REND="I">hym</HI>] hem WR. <HI REND="I">a</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And priked his palfrey · and passed hem alle,</L>
<L>And come to þe kynges courte · and conscience it tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2647"><HI REND="I">come</HI>] com WR.</NOTE></L>
<L>And conscience to þe kynge · carped it after.</L>
<L N="192">¶ "Now by cryst," quod þe kynge · "and I cacche myȝte</L>
<L>Fals or fauel · or any of his feres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2648"><HI REND="I">or</HI>] other R (<HI REND="I">in both places</HI>).</NOTE></L>
<L>I wolde be wroke of þo wrecches · þat worcheth so ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2649"><HI REND="I">þo</HI>] þe C.</NOTE></L>
<L>And don hem hange by þe hals · and alle þat hem meynteneth!</L>
<L N="196">Shal neure man of molde · meynprise þe leste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2650"><HI REND="I">of</HI>] of þis W; on O. <HI REND="I">leste</HI>] leeste WO.</NOTE></L>
<L>But riȝte as þe lawe wil loke · late falle on hem alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2651"><HI REND="I">wil</HI>] wol WC; wole O.</NOTE></L>
<L>¶ And comanded a constable · þat come atte furst,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2652"><HI REND="I">come</HI>] com W. <HI REND="I">atte</HI>] atte þe R; at C.</NOTE></L>
<L>To "attache þo tyrauntz · for eny thynge, I hote,</L>
<L N="200">And fettereth fast falsenesse · for enykynnes ȝiftes,<MILESTONE N="26" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2653"><HI REND="I">enykynnes</HI>] any kynnes WC; any kyns O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000312.tif" N="30, B-text"/>
<L>And gurdeth of gyles hed · and lat hym go no furthere.</L>
<L>And ȝif ȝe lacche lyer · late hym nouȝt ascapen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2654"><HI REND="I">ȝe</HI>] thou C. <HI REND="I">lacche</HI>] laccheth R.</NOTE></L>
<L>Er he be put on þe pilorye · for eny preyere, I hote;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2655"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="204">And bryngeth Mede to me · maugre hem alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2656"><HI REND="I">bryngeth</HI>] brynght C. <HI REND="I">maugre</HI>] maugree W; maugrey O.</NOTE></L>
<L>¶ Drede atte dore stode · and þe dome herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2657"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WCO.</NOTE></L>
<L>And how þe kynge comaunded · constables and seriantz,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2658"><HI REND="I">comaunded</HI>] demede R. ser|iantz] sergeauntz W; sergeantz C; sergeauntis O.</NOTE></L>
<L>Falsenesse and his felawschip · to fettren an to bynden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2659"><HI REND="I">an</HI>] and WCRO.</NOTE></L>
<L N="208">Þanne drede went wiȝtliche · and warned þe fals,</L>
<L>And bad hym flee for fere · and his felawes alle.</L>
<L>¶ Falsenesse for fere þanne · fleiȝ to þe freres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2660"><HI REND="I">fleiȝ</HI>] fleiȝt R; fleis C.</NOTE></L>
<L N="211">And gyle doþ hym to go · agast for to dye.</L>
<L>Ac marchantz mette with hym · and made hym abide,<MILESTONE N="9b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2661"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>And bishetten hym in here shope · to shewen here ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2662"><HI REND="I">shope</HI>] shoppes W.</NOTE></L>
<L>And apparailled hym as a prentice · þe poeple to serue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2663"><HI REND="I">And</HI>] W <HI REND="I">om. apparailed</HI>] apparayleden O. <HI REND="I">a prentice</HI>] Appren|tice W.</NOTE></L>
<L>¶ Liȝtliche lyer · lepe awey þanne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2664"><HI REND="I">lepe</HI>] leep W; leepe O.</NOTE></L>
<L N="216">Lorkynge thorw lanes · to-lugged of manye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2665"><HI REND="I">Lorkynge</HI>] Lurkynge W.</NOTE></L>
<L>He was nawhere welcome · for his manye tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2666"><HI REND="I">nawhere</HI>] nowher W; nawere R; nouȝwher O; naught where C.</NOTE></L>
<L>Ouer al yhowted · and yhote trusse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2667"><HI REND="I">yhowted</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LC; I-howted RO; y-houted <HI REND="I">or</HI> y-honted (<HI REND="I">printed</HI> y-honted) W.</NOTE></L>
<L>Tyl pardoneres haued pite · and pulled hym in-to house.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2668"><HI REND="I">haued</HI>] hadde W; hadden O.</NOTE></L>
<L N="220">They wesshen hym and wyped hym · and wonden hym in cloutes,<MILESTONE N="27" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2669"><HI REND="I">wonden</HI>] wounden WCO. <HI REND="I">hym</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And sente hym with seles · on sondayes to cherches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2670"><HI REND="I">sente</HI>] senten W; sent R. <HI REND="I">cherches</HI>] kyrkees C; chirche O.</NOTE></L>
<L>And gaf pardoun for pens · poundmel aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2671"><HI REND="I">gaf</HI>] yeuen W. <HI REND="I">pens</HI>] pans R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000313.tif" N="31, B-text"/>
<L>¶ Thanne loured leches · and lettres þei sent,</L>
<L N="224">Þat he sholde wonye with hem · wateres to loke.</L>
<L>Spiceres spoke with hym · to spien here ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2672"><HI REND="I">spoke</HI>] spoken O; speken WR; spake C. <HI REND="I">with</HI>] to R.</NOTE></L>
<L>For he couth of here craft · and knewe many gommes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2673"><HI REND="I">of here</HI>] on here R; of hir WC. <HI REND="I">gommes</HI>] gummes R.</NOTE></L>
<L>¶ Ac mynst[r]alles and messageres · mette with hym ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2674"><HI REND="I">Ac</HI>] And WC.</NOTE></L>
<L N="228">And helden hym an half-ȝere · and elleuene dayes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2675"><HI REND="I">an half-ȝere</HI>] half a ȝere R.</NOTE></L>
<L>¶ Freres with faire speche · fetten hym þennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2676"><HI REND="I">with</HI>] with hir C. <HI REND="I">þennes</HI>] þennes (<HI REND="I">printed</HI> pennes) W; theynnes C.</NOTE></L>
<L>And for knowyng of comeres · coped hym as a frere.</L>
<L>Ac he hath leue to lepe out · as oft as hym liketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2677"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L N="232">And is welcome whan he wil · and woneth wyth hem oft.</L>
<L>¶ Alle fledden for fere · and flowen in-to hernes,</L>
<L>Saue Mede þe Mayde · na mo durst abide.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2678"><HI REND="I">na mo</HI>] nama C; no moo O; no man R.</NOTE></L>
<L>Ac trewli to telle · she trembled for drede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2679"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">she—drede</HI>] heo tremeled for fere R.</NOTE></L>
<L N="236">And ek wept and wronge · whan she was attached.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2680"><HI REND="I">ek</HI>] al-so R. <HI REND="I">whan</HI>] R <HI REND="I">om. she</HI>] heo R.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="3"><PB REF="00000314.tif" N="32, B-text"/>
<HEAD>PASSUS III.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2681">
<P>TITLE; Passus tertius O; Passus iijus L; Passus Tertius de visione, C; <HI REND="I">to which</HI> W <HI REND="I">adds</HI> vt supra; <HI REND="I">and</HI> R <HI REND="I">adds</HI> petri plowman, vt supra, &amp;c.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Occasional readings from</HI> MS. B (Bodley 814) <HI REND="I">are given in lines</HI> 1-86; <HI REND="I">after which it is more closely collated. See</HI> Note.</P></NOTE><HI REND="I">Passus tertius</HI>.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L N="1">Now is Mede þe Mayde · and namo of hem alle<MILESTONE N="28" UNIT="A page"/></L>
<L>With bedellus &amp; wiþ bayllyues · brouȝt bifor þe kyng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2682"><HI REND="I">wiþ</HI>] BO <HI REND="I">om. bayllyues</HI>] baillies W; baylis O; baillifs C. <HI REND="I">brouȝt</HI>] ybrouȝt RB.</NOTE></L>
<L>The kyng called a clerke · can I nouȝt his name,</L>
<L N="4">To take Mede þe mayde · and make hire at ese.</L>
<L>"I shal assaye hir my-self · and sothelich appose<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2683"><HI REND="I">sothelich</HI>] couthliche R.</NOTE></L>
<L>What man of þis molde · þat hire were leueste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2684"><HI REND="I">þis</HI>] C <HI REND="I">om. molde</HI>] world RB.</NOTE></L>
<L>And if she worche bi my witte · and my wille folwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2685">B <HI REND="I">omits. my</HI> (1)] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="8">I wil forgyue hir þis gilte · so me god help!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2686"><HI REND="I">þis gilte</HI>] þis gultes R; þe gilt B.</NOTE></L>
<L>¶ Curteysliche þe clerke þanne · as þe Kyng hight,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2687"><HI REND="I">þanne</HI>] C <HI REND="I">om. hight</HI>] hym hyȝt B.</NOTE></L>
<L>Toke Mede bi þe Middel · and brouȝte hir in-to chaumbre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2688"><HI REND="I">into</HI>] in O; to B.</NOTE></L>
<L>And þere was myrthe and mynstralcye · Mede to plese.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2689"><HI REND="I">to</HI>] forto B.</NOTE></L>
<L N="12">¶ They þat wonyeth in Westmynstre · worschiped hir alle;<MILESTONE N="10" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2690"><HI REND="I">worschiped</HI>] worschipeden O; worshipeþ WB.</NOTE></L>
<L>Gentelliche wiþ ioye · þe Iustices somme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2691"><HI REND="I">somme</HI>] comen O; sone B.</NOTE></L>
<L>Busked hem to þe boure · þere þe birde dwelled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2692"><HI REND="I">hem</HI>] hym B. <HI REND="I">birde</HI>] burde W; buyrde R; berde B; bryde O; bred C2.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000315.tif" N="33, B-text"/>
<L>To conforte hire kyndely · by clergise leue,<MILESTONE N="29" UNIT="A page"/></L>
<L N="16">And seiden, "mourne nought, Mede · ne make þow no sorwe,</L>
<L>For we [wil] wisse þe kynge · and þi wey shape,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2693">[<HI REND="I">wil</HI> R] willen B; wol W; LCO <HI REND="I">om. shape</HI>] make B.</NOTE></L>
<L>To be wedded at þi wille · and where þe leue liketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2694">B <HI REND="I">omits. leue</HI>] leef W.</NOTE></L>
<L>For al conscience caste · or craft, as I trowe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2695"><HI REND="I">conscience</HI>] Consciences W. <HI REND="I">caste—craft</HI>] crafte · and cast R; cast a craft B.</NOTE></L>
<L N="20">¶ Mildeliche Mede þanne · mercyed hem alle</L>
<L>Of þeire gret goodnesse · and gaf hem vchone<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2696"><HI REND="I">þeire</HI>] hire W; her O.</NOTE></L>
<L>Coupes of clene golde · and coppis of siluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2697"><HI REND="I">coppis</HI>] cuppes RO; pecis B.</NOTE></L>
<L>Rynges with rubies · and ricchesses manye,</L>
<L N="24">The leste man of here meyne · a motoun of golde.</L>
<L>Thanne lauȝte þei leue · þis lordes, at Mede.</L>
<L>¶ With that comen clerkis · to conforte hir þe same,</L>
<L>And beden hire be blithe · "for we beth þine owne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2698"><HI REND="I">beden</HI>] biden C.</NOTE></L>
<L N="28">For to worche þi wille · þe while þow myȝte laste."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2699"><HI REND="I">þe—laste</HI>] while our lif lasteþ B.</NOTE></L>
<L>Hendeliche heo þanne · bihight hem þe same,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2700"><HI REND="I">heo</HI>] sho C; sche O; she B.</NOTE></L>
<L>To "loue ȝow lelli · and lordes to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2701"><HI REND="I">ȝow</HI>] hem WCOB. <HI REND="I">lelly</HI>] lealy C; lely R; leely B.</NOTE></L>
<L>And in þe consistorie atte courte · do calle ȝowre names;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2702"><HI REND="I">And</HI>] O <HI REND="I">om. consistorie</HI>] con|storie RB. <HI REND="I">ȝowre</HI>] hire W. <HI REND="I">names</HI>] name O.</NOTE></L>
<L N="32">Shal no lewdnesse lette · þe leode þat I louye,</L>
<L>That he ne worth first auanced · for I am biknowen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2703"><HI REND="I">ne</HI>] R <HI REND="I">om. auanced</HI>] vaunsed R.</NOTE></L>
<L>Þere konnyng clerkes · shul clokke bihynde."<MILESTONE N="30" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2704"><HI REND="I">clokke</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LWCROB.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne come þere a confessoure · coped as a Frere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2705"><HI REND="I">come</HI>] cam W; com RB. <HI REND="I">coped</HI>] ycoped R; caped C.</NOTE></L>
<L N="36">To Mede þe mayde · he mellud þis wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2706"><HI REND="I">mellud</HI>] melled C; mellid B; mened W; medelede O.</NOTE></L>
<L>And seide ful softly · in shrifte as it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2707"><HI REND="I">softly</HI>] sotely R.</NOTE></L>
<L>"Theiȝ lewed men and lered men · had leyne by þe bothe,</L>
<L>And falsenesse haued yfolwed þe · al þis fyfty wyntre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2708">B <HI REND="I">omits. falsenesse</HI>] falsede R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000316.tif" N="34, B-text"/>
<L N="40">I shal assoille þe my-selue · for a seme of whete,</L>
<L>And also be þi bedeman · and bere wel þi message,</L>
<L>Amonges kniȝtes and clerkis · conscience to torne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2709"><HI REND="I">torne</HI>] turne ROB.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne Mede for here mysdedes · to þat man kneled,</L>
<L N="44">And shroue hire of hire shrewednesse · shamelees, I trowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2710"><HI REND="I">shroue</HI>] shrof WR; shroof B.</NOTE></L>
<L>Tolde hym a tale · and toke hym a noble,</L>
<L>Forto ben hire bedeman · and hire brokour als.</L>
<L>¶ Thanne he assoilled hir sone · and sithen he seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2711"><HI REND="I">he seyde</HI>] a sayde R.</NOTE></L>
<L N="48">"We han a wyndowe a wirchyng · wil sitten vs [ful] heigh;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2712"><HI REND="I">a</HI> (2)] in W. [<HI REND="I">ful</HI>] <HI REND="I">So in</HI> WCROB; L <HI REND="I">has</HI> wel. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L>Woldestow glase þat gable · and graue þere-inne þi name,</L>
<L>Siker sholde þi soule be · heuene to haue."</L>
<L>"Wist I that," quod þat womman · "I wolde nouȝt spare<MILESTONE N="10b" UNIT="folio"/></L>
<L N="52">For to be ȝowre frende, frere · and faille ȝow neure</L>
<L>Whil ȝe loue lordes · þat lechery haunteþ,</L>
<L>And lakkeþ nouȝt ladis · þat loueþ wel þe same.</L>
<L>It is a frelete of flesche · ȝe fynde it in bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2713"><HI REND="I">a</HI>] W <HI REND="I">retains</HI> a, <HI REND="I">omitted in the printed copy. ȝe</HI>] þei B.</NOTE></L>
<L N="56">And a course of kynde · wher-of we komen alle;</L>
<L>Who may scape þe sklaundre · þe skaþe is sone amended;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2714"><HI REND="I">þe</HI> (1)] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>It is synne of [þe] seuene · sonnest relessed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2715">B <HI REND="I">omits</HI>. [<HI REND="I">þe</HI>] <HI REND="I">inserted in</HI> WOC<HI REND="sub">2</HI>; LC <HI REND="I">om. sonnest</HI>] is sonnest O. <HI REND="I">relessed</HI>] for-gyuene C.</NOTE></L>
<L>¶ Haue mercy," quod Mede · "of men þat it haunte,</L>
<L>And I shal keure ȝowre kirke · ȝowre cloystre do maken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2716"><HI REND="I">keure</HI>] keuere O; kouere C; couere W. <HI REND="I">ȝowre</HI> (2)] &amp; ȝoure O.</NOTE></L>
<L N="61">Wowes do whitten · and wyndowes glasen,</L>
<L>Do peynten and purtraye · and paye for þe makynge,
</L>
<PB REF="00000317.tif" N="35, B-text"/>
<L>That eury segge shal seyn · I am sustre of ȝowre hous."<MILESTONE N="31" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2717">
<P>51—63. R <HI REND="I">has only these four lines</HI>—</P>
<P>Wist I þat, quatȝ mede · þere nys wyn|dow no wowȝ,</P>
<P>þat y ne wolde make and amende · it with of myne,</P>
<P>And my name write · openliche þere|Inne,</P>
<P>þat vch a segge schal I-se · Ich am suster to ȝow alle.</P></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2718"><HI REND="I">seyn</HI>] seye WCO.</NOTE></L>
<L>¶ Ac god to alle good folke · suche grauynge defendeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2719"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L N="65">To writen in wyndowes · of here wel dedes,</L>
<L>On auenture pruyde be peynted þere · and pompe of þe worlde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2720"><HI REND="I">On</HI>] An W; And CR; In B. <HI REND="I">peynted</HI>] ypeynted R.</NOTE></L>
<L>For crist knoweþ þi conscience · and þi kynde wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2721"><HI REND="I">crist</HI>] god R. <HI REND="I">kynde</HI>] kende R.</NOTE></L>
<L>And þi coste and þi coueitise · and who þe catel ouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2722"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="69">¶ For-þi I lere ȝow, lordes · leueþ suche werkes,</L>
<L>To writen in wyndowes · of ȝowre wel dedes,</L>
<L>Or to greden after goddis men · whan ȝe delen doles;</L>
<L N="72">An auenture ȝe han ȝowre hire here · and ȝoure heuene als;<Q><HI REND="I">Nesciat sinistra quid faciat dextra</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2723"><HI REND="I">An</HI>] On WCO; In B. <HI REND="I">han</HI>] haue W.</NOTE></L>
<L>Lat nouȝte þi left half · late [ne] rathe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2724">[<HI REND="I">ne</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCRB; LO <HI REND="I">have</HI> no. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L>Wyte what þow worchest · with þi riȝt syde;</L>
<L>For þus bit þe gospel · gode men do here almesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2725"><HI REND="I">For</HI>] And O. <HI REND="I">bit</HI>] bitt R; bid|diþ B. <HI REND="I">In</HI> W <HI REND="I">miswritten</HI> by, <HI REND="I">as printed</HI>.</NOTE></L>
<L N="76">¶ Meires and maceres · that menes ben bitwene</L>
<L>Þe kynge and þe comune · to kepe þe lawes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2726"><HI REND="I">kepe</HI>] kepe wel O.</NOTE></L>
<L>To punyschen on pillories · and pynynge stoles<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2727"><HI REND="I">on</HI>] vppon R.</NOTE></L>
<L>Brewesteres and bakesteres · bocheres and cokes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2728"><HI REND="I">bakesteres</HI>] baxters C.</NOTE></L>
<L N="80">For þise aren men on þis molde · þat moste harme worcheth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2729"><HI REND="I">on</HI>] vppon R; of B.</NOTE></L>
<L>To þe pore peple · þat parcel-mele buggen.</L>
<L>¶ For they poysoun þe peple · priueliche and oft,<MILESTONE N="32" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2730"><HI REND="I">For—poysoun</HI>] And also poy|sene R. <HI REND="I">poysoun</HI>] enpoisone W; punyschen O.</NOTE></L>
<L>Thei rychen þorw regraterye · and rentes hem buggen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2731"><HI REND="I">buggen</HI>] biggen WO; bieggen B.</NOTE></L>
<L>With þat þe pore people · shulde put in here wombe;</L>
<L N="85">For toke þei on trewly · þei tymbred nouȝt so heiȝe,</L>
<L>Ne bouȝte non burgages · be ȝe ful certeyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2732"><HI REND="I">burgages</HI>] burgage R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000318.tif" N="36, B-text"/>
<L>¶ Ac Mede þe Mayde · þe Maire hath bisouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2733"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L N="88">Of alle suche sellers · syluer to take,</L>
<L>Or presentȝ with-oute pens · as peces of siluer,<MILESTONE N="11" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2734"><HI REND="I">or</HI>] And B. <HI REND="I">pens</HI>] pans R.</NOTE></L>
<L>Ringes or other ricchesse · þe regrateres to maynetene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2735"><HI REND="I">or other</HI>] other othere R.</NOTE></L>
<L>¶ "For my loue," quod that lady · "loue hem vchone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2736"><HI REND="I">loue</HI>] lord R.</NOTE></L>
<L N="92">And soffre hem to selle · somdele aȝeins resoun."</L>
<L>¶ Salamon þe sage · a sarmoun he made,</L>
<L>For to amende Maires · and men þat kepen lawes,</L>
<L>And tolde hem þis teme · þat I telle thynke;<Q><HI REND="I">Ignis deuorabit tabernacula eorum qui libenter accipiunt munera, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2737"><HI REND="I">thynke</HI>] <HI REND="I">written</HI> thynko <HI REND="I">in</HI> L; þynke W; thenke CRO. <HI REND="I">accipiunt munera</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="96">Amonge þis lettered ledes · þis latyn is to mene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2738">O <HI REND="I">omits. ledes</HI>] lede R.</NOTE></L>
<L>That fyre shal falle, and [brenne] · al to blo askes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2739"><HI REND="I">That</HI>] þat is O. [<HI REND="I">brenne</HI> WCOB] <HI REND="I">preferable to</HI> berne, <HI REND="I">as in</HI> L.</NOTE></L>
<L>The houses and þe homes · of hem [þat] desireth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2740"><HI REND="I">þe homes</HI>] homes W. [<HI REND="I">þat</HI> WCROB] L <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Ȝiftes or ȝeresȝyues · bi-cause of here offices.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2741"><HI REND="I">ȝeresȝyues</HI>] ȝereȝiftes R; yeres|yiftes C. <HI REND="I">offices</HI>] office R.</NOTE></L>
<L>¶ The kynge fro conseille cam · and called after Mede,<MILESTONE N="33" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2742"><HI REND="I">fro</HI>] fro þe W.</NOTE></L>
<L N="101">And ofsent hir alswythe · with seriauntes manye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2743"><HI REND="I">alswythe</HI>] as swiþe WC; also swiþe B. <HI REND="I">seriauntes</HI>] sergeauntz W; sergeauntes CO; seruauntis B.</NOTE></L>
<L>That brouȝten hir to bowre · with blisse and with ioye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2744"><HI REND="I">That</HI>] And W.</NOTE></L>
<L>¶ Curteisliche þe kynge þanne · comsed to telle,</L>
<L N="104">To Mede þe mayde · melleth þise wordes:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2745"><HI REND="I">melleth</HI>] he meneþ W.</NOTE></L>
<L>"Vnwittily, womman! · wrouȝte hastow oft,</L>
<L>Ac worse wrouȝtestow neure · þan þo þow fals toke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2746"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>But I forgyue [þe] þat gilte · and graunte þe my grace;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2747">[<HI REND="I">þe</HI>] þee WO; þe R; þo (<HI REND="I">by mistake for</HI> þe) CB; L <HI REND="I">om</HI>. Cf. Text A. <HI REND="I">þat</HI>] þis O.</NOTE></L>
<L N="108">Hennes to þi deth day · do so namore!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2748"><HI REND="I">do</HI>] to do R.</NOTE></L>
<L>¶ I haue a knyȝte, conscience · cam late fro biȝunde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2749"><HI REND="I">biȝunde</HI> LR] biyonde WCO.</NOTE></L>
<L>Ȝif he wilneth þe to wyf · wyltow hym haue?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2750"><HI REND="I">wyf</HI>] wyue RB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000319.tif" N="37, B-text"/>
<L N="111">"Ȝe, lorde," quod þat lady · "lorde forbede elles!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2751"><HI REND="I">forbede</HI>] forbede it W. <HI REND="I">lorde—elles</HI>] lord it me forbede R.</NOTE></L>
<L>But I be holely at ȝowre heste · lat hange me sone!"</L>
<L>¶ And þanne was conscience calde · to come and appiere<MILESTONE N="34" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2752"><HI REND="I">calde</HI>] called WCO; Icalled R.</NOTE></L>
<L>Bifor þe Kynge and his conseille · as clerkes and othere.</L>
<L N="115">Knelynge conscience · to þe kynge louted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2753"><HI REND="I">louted</HI>] a-lowtid B.</NOTE></L>
<L>To wite what his wille were · and what he do shulde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2754"><HI REND="I">shulde</HI>] wolde W.</NOTE></L>
<L N="117">¶ "Woltow wedde þis womman," quod þe kynge · "ȝif I wil assente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2755"><HI REND="I">I</HI>] she B. <HI REND="I">Woltow</HI>] Wiltow CR; wilt þou OB.</NOTE></L>
<L>For she is fayne of þi felawship · for to be þi make?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2756"><HI REND="I">fayne</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Quod conscience to þe kynge · "cryst it me forbede!</L>
<L N="120">Ar I wedde suche a wyf · wo me bityde!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2757"><HI REND="I">Ar</HI>] Er WCROB.</NOTE></L>
<L>For she is frele of hir feith · fykel of here speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2758"><HI REND="I">fykel</HI>] and fykel R.</NOTE></L>
<L>And maketh men mysdo · many score tymes;</L>
<L>Truste of hire tresore · treieth ful manye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2759"><HI REND="I">treieth</HI>] bitrayeþ W; bitraieþ B.</NOTE></L>
<L N="124">Wyues and widewes · wantounes she techeth,<MILESTONE N="11b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2760"><HI REND="I">wantounes</HI>] <HI REND="I">It may be</HI> wanton|nes, <HI REND="I">the reading being uncertain in</HI> W <HI REND="I">and</HI> C; <HI REND="I">but cf</HI>. wantownesse RO.</NOTE></L>
<L>And lereth hem leccherye · that loueth hire ȝiftes.</L>
<L>Ȝowre fadre she felled · þorw fals biheste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2761"><HI REND="I">she</HI>] he R; O <HI REND="I">om. fals</HI>] faire R; hire fals B.</NOTE></L>
<L>And hath apoysounde popis · [&amp;] peired holicherche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2762"><HI REND="I">apoysounde</HI>] a-poysowned O; apoisunde C; appoysond R; apoisoned B; enpoisoned W. <HI REND="I">peired</HI>] and peired WO; and appayreth R. L <HI REND="I">omits</HI> &amp;.</NOTE></L>
<L N="128">Is nauȝt a better baude · bi hym þat me made,</L>
<L>Bitwene heuene and helle · in erthe þough men souȝte!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2763"><HI REND="I">in</HI>] and R.</NOTE></L>
<L>For she is tikil of hire taile · talwis of hir tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2764"><HI REND="I">tikil</HI>] fikil O. <HI REND="I">talwis</HI>] and talewis W. <HI REND="I">hir</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>As comune as a cartwey · to eche a knaue þat walketh,</L>
<L N="132">To monkes, to mynst[r]alles · to meseles in hegges.<MILESTONE N="35" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2765"><HI REND="I">to</HI> (2)] and to R.</NOTE></L>
<L>Sisoures and sompnoures · suche men hir preiseth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2766"><HI REND="I">sompnoures</HI>] Somonours W.</NOTE></L>
<L>Shireues of shires · were shent ȝif she nere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2767"><HI REND="I">nere</HI>] ne were W.</NOTE></L>
<L>For she doþ men lese here londe · and here lyf bothe.
</L>
<PB REF="00000320.tif" N="38, B-text"/>
<L>She leteth passe prisoneres · and payeth for hem ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2768"><HI REND="I">leteth</HI>] lat R; lates C; lateþ B. <HI REND="I">prisoneres</HI>] prisons R.</NOTE></L>
<L N="137">And gyueth þe gailers golde · and grotes togideres,</L>
<L>To vnfettre þe fals · fle where hym lyketh;</L>
<L>And takeþ þe trewe bi þe toppe · and tieth hym faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2769"><HI REND="I">þe trewe</HI>] trewthe R. <HI REND="I">hym</HI>] hem W.</NOTE></L>
<L>And hangeth hym for hatred · þat harme dede neure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2770"><HI REND="I">hym</HI>] hem W.</NOTE></L>
<L N="141">¶ To be cursed in consistorie · she counteth nouȝte a russhe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2771"><HI REND="I">consistorie</HI>] constorie RB. <HI REND="I">she</HI>] he R. <HI REND="I">russhe</HI>] resshe C; rische O; reische B; bene W.</NOTE></L>
<L>For she copeth þe comissarie · and coteth his clerkis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2772"><HI REND="I">she</HI>] he R.</NOTE></L>
<L>She is assoilled as sone · as hir-self liketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2773"><HI REND="I">as</HI> (1)] al-so B.</NOTE></L>
<L N="144">And may neiȝe as moche do · in a moneth one[s],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2774"><HI REND="I">neize</HI>] nee C. <HI REND="I">as</HI>] al-so B. [<HI REND="I">ones</HI> ROB] one LWC. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L>As ȝowre secret seel · in syx score dayes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2775"><HI REND="I">ȝowre</HI>] oure O.</NOTE></L>
<L>For she is priue with þe pope · prouisoures it knoweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2776"><HI REND="I">she</HI>] he R.</NOTE></L>
<L>For sire symonye and hir-selue · seleth hire bulles.</L>
<L N="148">¶ She blesseth þise bisshopes · þeiȝe þey be lewed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2777"><HI REND="I">þeiȝe—persones</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Prouendreth persones · and prestes meynteneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2778"><HI REND="I">þeiȝe—persones</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>To haue lemmannes and lotebies · alle here lif dayes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2779"><HI REND="I">lif dayes</HI>] lyues dayes C.</NOTE></L>
<L>And bringen forth barnes · aȝein forbode lawes.<MILESTONE N="36" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2780"><HI REND="I">bringen</HI>] bryngeþ WB. <HI REND="I">for|bode</HI>] forboden O.</NOTE></L>
<L N="152">There she is wel with þe kynge · wo is þe rewme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2781"><HI REND="I">rewme</HI>] reaume W; reame C.</NOTE></L>
<L>For she is fauorable to þe fals · and fouleth trewthe ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2782"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om. fouleth</HI>] defouleþ W; folweþ CB.</NOTE></L>
<L>¶ Bi ihesus, with here ieweles · ȝowre iustices she shendeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2783"><HI REND="I">ȝowre</HI>] þe R. <HI REND="I">she</HI>] heo R.</NOTE></L>
<L>And lith aȝein þe lawe · and letteth hym þe gate,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2784"><HI REND="I">letteth</HI>] let R.</NOTE></L>
<L N="156">That feith may nouȝte haue his forth · here floreines go so þikke.</L>
<L>She ledeth þe lawe as hire list · and louedayes maketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2785"><HI REND="I">ledeth</HI>] let R.</NOTE></L>
<L>And doth men lese þorw hire loue · þat lawe myȝte wynne,
</L>
<PB REF="00000321.tif" N="39, B-text"/>
<L>Þe mase for a mene man · þouȝ he mote hir eure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2786"><HI REND="I">mote hire</HI>] moote heer O; mute here C2.</NOTE></L>
<L N="160">Lawe is so lordeliche · and loth to make ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2787"><HI REND="I">make</HI>] make an O.</NOTE></L>
<L>With-oute presentȝ or pens · she pleseth wel fewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2788"><HI REND="I">pens</HI>] pans R. <HI REND="I">she</HI>] he R.</NOTE></L>
<L>¶ Barounes and burgeys · she bryngeth in sorwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2789"><HI REND="I">burgeys</HI>] burgeises W. <HI REND="I">she</HI>] heo R.</NOTE></L>
<L>And alle þe comune in kare · þat coueyten lyue in trewthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2790"><HI REND="I">comune in</HI>] comunes into O.</NOTE></L>
<L N="164">For clergye and coueitise · she coupleth togideres.</L>
<L>Þis is þe lyf of that lady · now lorde ȝif hir sorwe!<MILESTONE N="12" UNIT="folio"/></L>
<L>And alle that meynteneth here men · meschaunce hem bityde!</L>
<L>For pore men mowe haue no powere · to pleyne hem þouȝ þei smerte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2791"><HI REND="I">pore</HI>] pouere W. <HI REND="I">hem</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="168">Suche a maistre is Mede · amonge men of gode."</L>
<L>¶ Thanne morned Mede · and mened hire to the kynge,</L>
<L>To haue space to speke · spede if she myȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2792"><HI REND="I">she</HI>] a R.</NOTE></L>
<L>¶ The kynge graunted hir grace · with a gode wille;</L>
<L N="172">"Excuse þe, ȝif þow canst · I can namore seggen,</L>
<L>For conscience acuseth þe · to congey þe for euere."<MILESTONE N="37" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2793"><HI REND="I">congey</HI>] congeien W.</NOTE></L>
<L>¶ "Nay, lorde," quod þat lady · "leueth hym þe worse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2794"><HI REND="I">leueth</HI>] leue R; leues C.</NOTE></L>
<L>Whan ȝe wyten witterly · where þe wronge liggeth;</L>
<L N="176">There þat myschief is grete · Mede may helpe.</L>
<L>And þow knowest, conscience · I cam nouȝt to chide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2795"><HI REND="I">þow</HI>] þat þow R.</NOTE></L>
<L>Ne depraue þi persone · with a proude herte.</L>
<L>Wel þow wost, wernard · but ȝif þow wolt gabbe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2796"><HI REND="I">wost</HI>] woost W.</NOTE></L>
<L N="180">Þow hast hanged on myne half · elleuene tymes,</L>
<L>And also griped my golde · gyue it where þe liked;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2797"><HI REND="I">griped</HI>] Igripe R. <HI REND="I">gyue</HI>] and ȝaf B.</NOTE></L>
<L>And whi þow wratthest þe now · wonder me thynketh.</L>
<L N="183">Ȝit I may as I myȝte · menske þe with ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2798"><HI REND="I">menske</HI>] amende B.</NOTE></L>
<L>And mayntene þi manhode · more þan þow knoweste.</L>
<L>¶ Ac þow hast famed me foule · bifor þe Kynge here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2799"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000322.tif" N="40, B-text"/>
<L>For kulled I neuere no kynge · ne conseilled þer-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2800"><HI REND="I">kynge</HI>] kniȝt R.</NOTE></L>
<L N="187">Ne dede as þow demest · I do [it] on þe kynge!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2801">[<HI REND="I">it</HI> WRO; <HI REND="I">hit</HI> B] LC <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ In normandye was he nouȝte · noyed for my sake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2802"><HI REND="I">noyed</HI>] Inuyed R; anoied B.</NOTE></L>
<L>Ac þow þi-self sothely · shamedest hym ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2803"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>Crope in-to a kaban · for colde of þi nailles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2804"><HI REND="I">Crope</HI>] And crope B. <HI REND="I">kabane</HI>] Cabane W; caban CO.</NOTE></L>
<L>Wendest þat wyntre · wolde haue lasted euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2805"><HI REND="I">haue lasted</HI>] han y-lasted W; a last R. <HI REND="I">lasted</HI>] durid O.</NOTE></L>
<L N="192">And draddest to be ded · for a dym cloude,</L>
<L>And hiedest homeward · for hunger of þi wombe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2806"><HI REND="I">hiedest</HI>] hyedest þee O.</NOTE></L>
<L>¶ Wiþ-out pite, piloure · pore men þow robbedest,</L>
<L>And bere here bras at þi bakke · to caleys to selle.<MILESTONE N="38" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2807"><HI REND="I">bere</HI>] bare CO.</NOTE></L>
<L N="196">There I lafte with my lorde · his lyf for to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2808"><HI REND="I">lafte</HI>] lefte R.</NOTE></L>
<L>I made his men meri · and mornyng lette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2809"><HI REND="I">lette</HI>] lettede O.</NOTE></L>
<L>I batered hem on þe bakke · and bolded here hertis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2810"><HI REND="I">I</HI>] And I O. <HI REND="I">batered</HI>] batred W.</NOTE></L>
<L>And dede hem hoppe for hope · to haue me at wille.</L>
<L>Had I ben Marschal of his men · bi Marie of heuene!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2811"><HI REND="I">his</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="201">I durst haue leyde my lyf · and no lasse wedde,</L>
<L>He shulde haue be lorde of þat londe · a lengthe and a brede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2812"><HI REND="I">a</HI>] in (<HI REND="I">in both places</HI>) W. <HI REND="I">of</HI>] of al B.</NOTE></L>
<L>And also Kyng of þat kitthe · his kynne for to helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2813"><HI REND="I">of</HI>] of al B. <HI REND="I">kitthe</HI>] kiþ WB · kyth R; kiþþe O.</NOTE></L>
<L N="204">Þe leste brolle of his blode · a barounes pere!<MILESTONE N="12b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2814"><HI REND="I">brolle</HI>] brol WR. <HI REND="I">blode</HI>] kynne CB. <HI REND="I">pere</HI>] piere WC.</NOTE></L>
<L>¶ Cowardliche þow, conscience · conseiledest hym þennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2815"><HI REND="I">þennes</HI>] þanne O.</NOTE></L>
<L>To leuen his lordeship · for a litel siluer,</L>
<L>That is þe richest rewme · þat reyne ouer houeth!</L>
<L N="208">¶ It bicometh to a kynge · þat kepeth a rewme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2816"><HI REND="I">a</HI> (2)] þe COB.</NOTE></L>
<L>To ȝiue Mede to men · þat mekelich hym serueth,</L>
<L>To alienes and to alle men · to honoure hem with ȝiftes;</L>
<L>Mede makoth hym biloued · and for a man holden.
</L>
<PB REF="00000323.tif" N="41, B-text"/>
<L N="212">Emperoures and Erlis · and al manere lordes</L>
<L>For ȝiftes han ȝonge men · to renne and to ride.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2817"><HI REND="I">For</HI>] þurȝ R. <HI REND="I">ȝonge men</HI>] ȝoumen R. <HI REND="I">renne</HI>] ȝernen R.</NOTE></L>
<L>The pope and alle prelatis · presentȝ vnderfongen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2818"><HI REND="I">alle</HI>] alle þe W.</NOTE></L>
<L>And medeth men hem-seluen · to meyntene here lawes.</L>
<L N="216">Seruauntz for her seruise · we seth wel þe sothe,<MILESTONE N="39" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2819"><HI REND="I">Seruauntz</HI>] Sergeauntz W. <HI REND="I">seth</HI>] se C.</NOTE></L>
<L>Taken Mede of here maistre · as þei mowe acorde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2820"><HI REND="I">maistre</HI>] mayster O; maistres WCB; meystres R.</NOTE></L>
<L>Beggeres for here biddynge · bidden men Mede;</L>
<L>Mynstralles for here murthe · mede þei aske.</L>
<L N="220">Þe kynge hath mede of his men · to make pees in londe;</L>
<L>Men þat teche chyldren · craue of hem mede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2821"><HI REND="I">of hem</HI>] after W.</NOTE></L>
<L>Prestis þat precheth þe poeple · to gode, asken mede,</L>
<L>And masse-pans and here mete · at þe mele tymes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2822"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. mele</HI>] male O.</NOTE></L>
<L>Alkynnes crafty men · crauen Mede for here prentis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2823"><HI REND="I">Alkynnes</HI>] Alle kynne W; Alle kyns O. <HI REND="I">crafty</HI>] craftes W. <HI REND="I">prentis</HI>] Prentices WO; prentyces R.</NOTE></L>
<L N="225">Marchauntz and Mede · mote nede go togideres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2824"><HI REND="I">mote</HI>] most R.</NOTE></L>
<L>No wiȝte as I wene · with-oute Mede may libbe."</L>
<L>¶ [Quod] þe kynge to conscience · "bi criste! as me thynketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2825">[<HI REND="I">Quod</HI> WCROB] Quatȝ L.</NOTE></L>
<L N="228">Mede is wel worthi · þe maistrye to haue!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2826"><HI REND="I">wel</HI>] R <HI REND="I">om.</HI> 230. <HI REND="I">with</HI>] by R.</NOTE></L>
<L>¶ "Nay," quod conscience to þe Kynge · and kneled to þe erthe,</L>
<L>"There aren two manere of Medes · my lorde, with ȝowre leue.</L>
<L>Þat one, god of his grace · graunteth in his blisse</L>
<L N="232">To þo þat wel worchen · whil þei ben here.</L>
<L>The prophete precheth þer-of · and put it in þe sautere,<Q><HI REND="I">Domine quis habitabit in tabernaculo tuo?</HI></Q></L>
<L>'Lorde, who shal wonye in þi wones · and with þine holi seyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2827"><HI REND="I">and</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000324.tif" N="42, B-text"/>
<L N="235">Or resten on þi holy hilles?' · þis asketh dauid;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2828"><HI REND="I">on</HI>] in WCOB.</NOTE></L>
<L>¶ And dauyd assoileth it hym-self · as þe sauter telleth,<Q><HI REND="I">Qui ingreditur sine macula, &amp; operatur ius|ticiam</HI>,</Q></L>
<L>Tho þat entren of o colour · and of on wille,</L>
<L>And han wrouȝte werkis · with riȝte and with reson;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2829"><HI REND="I">wrouȝte</HI>] y-wroght W; Iwrouȝt R.</NOTE></L>
<L>And he þat ne vseth nauȝte · þe lyf of vsurye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2830"><HI REND="I">ne</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="240">And enfourmeth pore men · and pursueth treuthe;<Q><HI REND="I">Qui pecuniam suam non dedit ad vsuram, &amp; munera super innocentem, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2831"><HI REND="I">innocentem</HI>] innocentem B; innocentes O; innoc: LWCR.</NOTE></L>
<L>And alle þat helpeth þe innocent · and halt with þe riȝtful,<MILESTONE N="13" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2832"><HI REND="I">helpeth</HI>] helpen WO. <HI REND="I">halt</HI>] holt R; hold C; holden W; holdiþ B.</NOTE></L>
<L>With-oute mede doth hem gode · and þe trewthe helpeth—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2833"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om. trewthe</HI>] trewe R.</NOTE></L>
<L>Suche manere men, my lorde · shal haue þis furst Mede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2834"><HI REND="I">þis</HI>] þe O.</NOTE></L>
<L N="244">Of god at a grete nede · whan þei gone hennes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2835"><HI REND="I">a</HI>] þe B; O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>There is an-other Mede mesurelees · þat maistres de|sireth;<MILESTONE N="40" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2836"><HI REND="I">an-other</HI>] and other C.</NOTE></L>
<L>To meyntene mysdoers · Mede þei take;</L>
<L>And þere-of seith þe sauter · in a salmes ende,<Q><HI REND="I">In quorum manibus iniquitates sunt, dextera eorum repleta est-muneribus;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2837"><HI REND="I">þere-of</HI>] þer B. <HI REND="I">sunt</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="248">And he þat gripeth her golde · so me god helpe!</L>
<L>Shal abie it bittere · or þe boke lyeth!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2838"><HI REND="I">bittere</HI>] bittirli O; ful bittere R; ful bytterly B. <HI REND="I">lyeth</HI>] lees C.</NOTE></L>
<L>¶ Prestes and parsones · þat plesynge desireth,</L>
<L>That taketh Mede and [moneie] · for messes þat þei syngeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2839"><HI REND="I">taketh</HI>] taken WO; takes C; taked R. [<HI REND="I">moneie</HI> WC] money O; moneye B; <HI REND="I">this seems preferable to the spelling</HI> mone LR.</NOTE></L>
<L N="252">Taketh here mede here · as Mathew vs techeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2840"><HI REND="I">Taketh</HI>] Taken WO; Takes C. </NOTE>
<PB REF="00000325.tif" N="43, B-text"/><Q><HI REND="I">Amen, amen,</HI> [<HI REND="I">receperunt</HI>] <HI REND="I">mercedem suam</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2841"><HI REND="I">receperunt</HI> O] recipiebant LWCRB.</NOTE></L>
<L>¶ That laboreres and lowe folke · taketh of her maistres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2842"><HI REND="I">lowe</HI>] lewed R. <HI REND="I">taketh</HI>] taken WO.</NOTE></L>
<L>It is no manere Mede · but a mesurable hire.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2843"><HI REND="I">is</HI>] nis R. <HI REND="I">mesurable</HI>] reson|abile CB.</NOTE></L>
<L N="255">In marchandise is no mede · I may it wel a-vowe</L>
<L>It is a permutacioun apertly · a penyworth for an othre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2844"><HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ac reddestow neuere Regum · þow recrayed Mede,<MILESTONE N="41" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2845"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>Whi þe veniaunce fel · on Saul and on his children?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2846"><HI REND="I">veniaunce</HI>] vengeaunce WC.</NOTE></L>
<L>God sent to Saul · bi Samuel þe prophete,</L>
<L N="260">Þat agage of amaleke · and al his peple aftre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2847"><HI REND="I">al</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Shulde deye for a dede · þat done had here eldres.</L>
<L>¶ 'For-þi,' seid Samuel to Saul · 'god hym-self hoteth</L>
<L>The, be boxome at his biddynge · his wille to fulfille:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2848"><HI REND="I">be</HI>] to be O. <HI REND="I">his</HI>] is C. <HI REND="I">his—to</HI>] &amp; his wille O.</NOTE></L>
<L N="264">Wende to amalec with þyn oste · and what þow fyndest þere, slee it;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2849"><HI REND="I">fyndest</HI>] fynst R.</NOTE></L>
<L>Biernes and bestes · brenne hem to ded;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2850"><HI REND="I">brenne</HI>] bren W; brynne C. <HI REND="I">ded</HI>] dede CROB; deþe W.</NOTE></L>
<L>Wydwes and wyues · wommen and children,</L>
<L>Moebles and vnmoebles · and al þat þow myȝte fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2851"><HI REND="I">Moebles</HI>] Mobles C; Mebles ROB. <HI REND="I">vnmoebles</HI>] vnmobles C; vn|mebles ROB. <HI REND="I">þat</HI>] WO <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Brenne it, bere it nouȝte awey · be it neuere so riche</L>
<L N="269">For mede ne for [moneie]; · loke þow destruye it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2852"><HI REND="I">ne</HI>] nor C. [<HI REND="I">moneie</HI> C] money OB; monee W; mone LR.</NOTE></L>
<L>Spille it and spare it nouȝte · þow shalt spede þe bettere.'</L>
<L>¶ And for he coueyted her catel · and þe kynge spared,</L>
<L N="272">Forbare hym and his bestes bothe · as þe bible wit|nesseth,</L>
<L>Otherwyse þan he was · warned of þe prophete,</L>
<L>God seide to Samuel · þat Saul shulde deye,</L>
<L>And al his sede for þat synne · shenfullich ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2853"><HI REND="I">shenfullich</HI>] shendfulliche B; shentfulliche R; shenfuliche C. <HI REND="I">ende</HI>] endede R.</NOTE></L>
<L>Such a myschief Mede made · Saul þe kynge to haue,
</L>
<PB REF="00000326.tif" N="44, B-text"/>
<L>That god hated hym for euere · and alle his eyres after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2854"><HI REND="I">eyres</HI>] eires O; heires WCRB.</NOTE></L>
<L N="278">The culorum of þis cas · kepe I nouȝte to shewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2855"><HI REND="I">shewe</HI>] telle W.</NOTE></L>
<L>An auenture it noyed men · none ende wil I make.<MILESTONE N="42" UNIT="A page"/><MILESTONE N="13b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2856"><HI REND="I">An</HI>] On WO; R <HI REND="I">om. auen|ture</HI>] Aunter R.</NOTE></L>
<L>For so is þis worlde went · wiþ hem þat han powere,</L>
<L N="281">That who-so seyth hem sothes · is sonnest yblamed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2857"><HI REND="I">sothes</HI>] soþest W.</NOTE></L>
<L>¶ I conscience knowe þis · for kynde witt me it tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2858"><HI REND="I">I</HI>] <HI REND="I">retained in</HI> W (<HI REND="I">but not in the printed copy</HI>). <HI REND="I">me it</HI>] it me W. <HI REND="I">it tauȝte</HI>] tauȝte it O.</NOTE></L>
<L>Þat resoun shal regne · and rewmes gouerne;</L>
<L N="284">And riȝte as agag hadde · happe shul somme.</L>
<L>Samuel shal sleen hym · and Saul shal be blamed,</L>
<L>And dauid shal be diademed · and daunten hem alle,</L>
<L>And one cristene kynge · kepen hem alle.</L>
<L>¶ Shal na more Mede · be maistre, as she is nouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2859"><HI REND="I">she</HI>] he R; scho C.</NOTE></L>
<L N="289">Ac loue and lowenesse · and lewte togederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2860"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">lowenesse</HI>] lewed|nese C; lewidnesse B. <HI REND="I">lewte</HI>] leautee W; leaute CB.</NOTE></L>
<L>Þise shul be maistres on molde · treuthe to saue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2861"><HI REND="I">on</HI>] of CB.</NOTE></L>
<L>¶ And who-so trespasseth ayein treuthe · or taketh aȝein his wille,</L>
<L N="292">Leute shal don hym lawe · and no lyf elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2862"><HI REND="I">lyf</HI>] lif WRB; lief C; lijf O.</NOTE></L>
<L>Shal no seriaunt for here seruyse · were a silke howue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2863"><HI REND="I">seriaunt</HI>] sergeant W; ser|geant CB. <HI REND="I">here</HI>] his W.</NOTE></L>
<L>Ne no pelure in his cloke · for pledyng atte barre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2864"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WOB.</NOTE></L>
<L>Mede of mys-doeres · maketh many lordes,</L>
<L N="296">And ouer lordes lawes · reuleth þe rewmes.</L>
<L>¶ Ac kynde loue shal come ȝit · and conscience to|gideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2865"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">kynde</HI>] kende R.</NOTE></L>
<L>And make of lawe a laborere · suche loue shal arise,</L>
<L>And such a pees amonge þe peple · and a perfit trewthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2866"><HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="300">Þat iewes shal wene in here witte · and waxen wonder glade,</L>
<L>Þat Moises or Messie · be come in-to þis erthe,</L>
<L>And haue wonder in here hertis · þat men beth so trewe.
</L>
<PB REF="00000327.tif" N="45, B-text"/>
<L>¶ Alle þat bereth baslarde · brode swerde or launce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2867"><HI REND="I">baslarde</HI>] baslard R; base|larde W; baselard CB; basalard O.</NOTE></L>
<L N="304">Axe [other] hachet · or eny wepne ellis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2868">[<HI REND="I">other</HI> R; <HI REND="I">oþer</HI> OB] ouþer WC; orther L (<HI REND="I">corruptly</HI>).</NOTE></L>
<L>Shal be demed to þe deth · but if he do it smythye</L>
<L>In-to sikul or to sithe · to schare or to kulter;<Q><HI REND="I">Conflabunt gladios suos in vomeres, &amp;c.;</HI></Q></L>
<L>Eche man to pleye with a plow · pykoys or spade,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2869">B <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2870"><HI REND="I">pykoys</HI>] pykoise W; pikeys CO; pycoys R.</NOTE></L>
<L N="308">Spynne, or sprede donge · or spille hym-self with sleuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2871">B <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2872"><HI REND="I">or</HI> (2)] other R. <HI REND="I">spille</HI>] lese R.</NOTE></L>
<L>¶ Prestes and parsones · with <HI REND="I">placebo</HI> to hunte,</L>
<L>And dyngen vpon dauid · eche a day til eue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2873"><HI REND="I">a</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Huntynge or haukynge · if any of hem vse,</L>
<L>His boste of his benefys · worth bynome hym after.</L>
<L N="313">Shal neither kynge ne knyȝte · constable ne Meire</L>
<L>Ouer-lede þe comune · ne to þe courte sompne,</L>
<L>Ne put hem in panel · to don hem pliȝte here treuthe,</L>
<L>But after þe dede þat is don · one dome shal rewarde,</L>
<L N="317">Mercy or no mercy · as treuthe wil acorde.<MILESTONE N="14" UNIT="folio"/></L>
<L>¶ Kynges courte and comune courte · consistorie and chapitele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2874"><HI REND="I">consistorie</HI>] constorie R. <HI REND="I">chapitele</HI> LR] Chapitle WCO.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2875"><HI REND="I">consistorie—courte</HI>] B <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Al shal be but one courte · and one baroun be iustice;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2876"><HI REND="I">consistorie—courte</HI>] B <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2877"><HI REND="I">one</HI>] oon WC; on R; o O. <HI REND="I">baroun</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thanne worth trewe-tonge a tidy man · þat tened me neuere.</L>
<L N="321">Batailles shal non be · ne no man bere wepne,</L>
<L>And what smyth þat ony smyt[h]eth · be smyte þer|with to dethe,<Q><HI REND="I">Non leuabit gens contra gentem gladium, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2878"><HI REND="I">smytheth</HI>] smyþeþ WO; smi|thie R; smyteth LCB. <HI REND="I">smyte</HI>] smiten R.</NOTE></L>
<L>¶ And er þis fortune falle · fynde men shal þe worste,</L>
<L>By syx sonnes and a schippe · and half a shef of arwes;</L>
<L>And þe myddel of a mone · shal make þe iewes to torne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2879"><HI REND="I">to</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000328.tif" N="46, B-text"/>
<L N="326">And saracenes for þat siȝte · shulle synge <HI REND="I">gloria in excelsis, &amp;c</HI>.,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2880"><HI REND="I">þat</HI>] þe R.</NOTE></L>
<L>For Makomet &amp; Mede · myshappe shal þat tyme;<Q>For, <HI REND="I">melius est bonum nomen quam diuicie multe</HI>."</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2881"><HI REND="I">For</HI>] And CB.</NOTE></L>
<L>¶ Also wroth as þe wynde · wex Mede in a while,</L>
<L>"I can no latyn," quod she · "clerkis wote þe sothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2882"><HI REND="I">wote</HI>] wite W; wyten B.</NOTE></L>
<L N="330">Se what Salamon seith · in Sapience bokes,</L>
<L>That hij þat ȝiueth ȝiftes · þe victorie wynneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2883"><HI REND="I">hij</HI>] þei WB; he O. <HI REND="I">ȝiueth</HI>] ȝyuen W; ȝeuen B.</NOTE></L>
<L>&amp; moche worschip had þer-with · as holiwryt telleth,<Q><HI REND="I">Honorem adquiret qui dat munera, &amp;c</HI>."</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2884"><HI REND="I">moche</HI>] moost W; myche O.</NOTE></L>
<L N="333">¶ "I leue wel, lady," quod conscience · "þat þi latyne be trewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2885"><HI REND="I">I</HI>] <HI REND="I">retained in</HI> W (<HI REND="I">but not in the printed copy</HI>).</NOTE></L>
<L>Ac þow art like a lady · þat redde a lessoun ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2886"><HI REND="I">Ac</HI>] An C.</NOTE></L>
<L>Was, <HI REND="I">omnia probate</HI> · and þat plesed here herte,</L>
<L N="336">For þat lyne was no lenger · atte leues ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2887"><HI REND="I">no</HI>] O <HI REND="I">om</HI>. (!)</NOTE></L>
<L>Had [she] loked þat other half · and þe lef torned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2888">[<HI REND="I">she</HI> WC] sche RO; ȝe LB (<HI REND="I">corruptly</HI>). <HI REND="I">torned</HI>] Iturned R.</NOTE></L>
<L>[She] shulde haue founden fele wordis · folwyng þer|after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2889">[<HI REND="I">she</HI> WC] sche RO; ȝe LB (<HI REND="I">corruptly</HI>). <HI REND="I">torned</HI>] Iturned R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Quod bonum est tenete</HI> · treuthe þat texte made!</L>
<L N="340">¶ And so ferde ȝe, madame! · ȝe couthe namore fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2890"><HI REND="I">couthe</HI>] koude C; coude RO.</NOTE></L>
<L>Tho ȝe loked on sapience · sittynge in ȝoure studie.</L>
<L>Þis tixte þat ȝe han tolde · were gode for lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2891"><HI REND="I">han told</HI>] haue Itolde R. <HI REND="I">couthe</HI>] coude R.</NOTE></L>
<L>Ac ȝow failled a cunnyng clerke · þat couthe þe lef haue torned!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2892"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">haue torned</HI>] attorned (<HI REND="I">contr. from</HI> a torned) R.</NOTE></L>
<L N="344">And if ȝe seche sapience eft · fynde shal ȝe þat folweth,</L>
<L>A ful teneful tixte · to hem þat taketh Mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2893">B <HI REND="I">omits. taketh</HI>] taken O.</NOTE></L>
<L>And þat is, <HI REND="I">animam autem aufert</HI> · <HI REND="I">accipientium, &amp;c.:</HI>
</L>
<PB REF="00000329.tif" N="47, B-text"/>
<L>And þat is þe taille of þe tixte · of þat þat ȝe schewed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2894"><HI REND="I">ȝe</HI>] she W. <HI REND="I">schewed</HI>] scheweden O; schede (!) R.</NOTE></L>
<L N="348">Þat þeiȝe we wynne worschip · and wiþ mede haue victorie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2895"><HI REND="I">mede</HI>] me (!) R.</NOTE></L>
<L>Þe soule þat þe sonde taketh · bi so moche is bounde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2896"><HI REND="I">sonde</HI>] sonȝd (<HI REND="I">miswritten for</HI> sondz?) R.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="4"><PB REF="00000330.tif" N="48, B-text"/>
<HEAD>PASSUS IV.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2897">TITLE. <HI REND="I">vt supra</HI>] petri plowman, vt supra R; CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE><HI REND="I">Passus quartus de visione, vt supra</HI>.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Cesseth," seith þe kynge · "I suffre ȝow no lengere.<MILESTONE N="43" UNIT="A page"/><MILESTONE N="14b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2898"><HI REND="I">Cesseth</HI>] Cesses C.</NOTE></L>
<L>Ȝe shal sauȝtne for sothe · and serue me bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2899"><HI REND="I">sauȝtne</HI>] sauȝtle OB.</NOTE></L>
<L>Kisse hir," quod þe kynge · "conscience, I hote."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2900"><HI REND="I">hote</HI>] þe hote B.</NOTE></L>
<L N="4">¶ "Nay, bi criste," quod conscience · "congeye me for euere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2901"><HI REND="I">for</HI>] er for W. <HI REND="I">for euere</HI>] rather COB.</NOTE></L>
<L>But resoun rede me þer-to · rather wil I deye!"</L>
<L>¶ "And I comaunde þe," quod þe Kynge · to conscience þanne,</L>
<L>"Rape þe to ride · and resoun þow fecche;</L>
<L N="8">Comaunde hym þat he come · my conseille to here.</L>
<L>For he shal reule my rewme · and rede me þe beste,</L>
<L>And acounte with þe, conscience · so me cryst helpe,</L>
<L>How þow lernest þe peple · þe lered and þe lewede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2902"><HI REND="I">þe lered</HI>] lered R.</NOTE></L>
<L>¶ "I am fayne of þat forwarde" · seyde þe freke þanne,</L>
<L N="13">And ritt riȝte to resoun · and rowneth in his ere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2903"><HI REND="I">ritt</HI>] ryt W; rit CO; ridiþ B.</NOTE></L>
<L>And seide as þe kynge badde · and sithen toke his leue.<MILESTONE N="44" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2904"><HI REND="I">sithen</HI>] sithes R.</NOTE></L>
<L>¶ "I shal arraye me to ride, quod resoun · "reste þe a while"—</L>
<L N="16">And called catoun his knaue · curteise of speche,</L>
<L>And also tomme trewe-tonge- · telle-me-no-tales|</L>
<L>Ne-lesyng-to-lawȝe-of · for-I-loued-hem-neuere—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2905"><HI REND="I">lawȝe</HI>] lauȝen W; laughe C; lawe R; lauȝhe O; lauȝghe B. <HI REND="I">of</HI>] at O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000331.tif" N="49, B-text"/>
<L>"And sette my sadel vppon suffre- · til-I-se-my-tyme,</L>
<L N="20">And lete warrok it wel · with witty-wordes gerthes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2906"><HI REND="I">lete</HI>] let R; lat W. <HI REND="I">it</HI>] hym W. <HI REND="I">gerthes</HI>] gere B.</NOTE></L>
<L>And hange on hym þe heuy brydel · to holde his hed lowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2907"><HI REND="I">holde</HI>] helde R.</NOTE></L>
<L>For he wil make wehe · tweye er he be there."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2908"><HI REND="I">wehe</HI>] wehee W. <HI REND="I">tweye</HI>] twies WB; twyes O; twyees C.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne conscience vppon his caple · kaireth forth faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2909"><HI REND="I">kaireth</HI>] carieþ WB.</NOTE></L>
<L N="24">And resoun with hym ritte · rownynge togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2910"><HI REND="I">ritte</HI>] ryt W; rit RO; rydes C; rytt B.</NOTE></L>
<L>Whiche maistries Mede · maketh on þis erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2911"><HI REND="I">Mede—erthe</HI>] on eerth · Mede þe mayde maketh R.</NOTE></L>
<L>¶ One waryn wisdom · And witty his fere</L>
<L>Folwed hem faste · [for þei] haued to done<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2912"><HI REND="I">hem</HI>] hym W. [<HI REND="I">for þei</HI> WOB] for hij C; LR <HI REND="I">om.; but in</HI> L, <HI REND="I">the line is marked for correction. haued</HI>] hadde WC; hadden B.</NOTE></L>
<L N="28">In þe cheker and at þe chauncerie · to be discharged of þinges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2913"><HI REND="I">þe cheker</HI>] þescheker W. <HI REND="I">and</HI>] R <HI REND="I">om. at þe</HI>] in þe WCOB; atte þe R.</NOTE></L>
<L>And riden fast, for resoun · shulde rede hem þe beste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2914"><HI REND="I">hem</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For to saue hem, for siluer · fro shame and fram harmes.</L>
<L>¶ And conscience knewe hem wel · þei loued coueitise,</L>
<L>And bad resoun ride faste · and recche of her noither,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2915">CB <HI REND="I">omit. resoun</HI>] O <HI REND="I">om. noither</HI>] neiþer WO; nother R.</NOTE></L>
<L N="33">"Þere aren wiles in here wordes · and with Mede þei dwelleth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2916"><HI REND="I">þere—wiles</HI>] þei arn wyli O.</NOTE></L>
<L>There as wratthe and wranglyng is · þere wynne þei siluer,</L>
<L>¶ Ac þere is loue and lewte · þei wil nouȝte come þere;<Q><HI REND="I">Contricio &amp; infelicitas in vijs eorum, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2917"><HI REND="I">Ac þere</HI>] Ac where W; And þer C; þere R.</NOTE></L>
<L N="36">Þei ne gyueth nouȝte of god · one gose wynge,<Q><HI REND="I">Non est timor dei ante oculos eorum</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2918"><HI REND="I">gose</HI>] goose W; goos O.</NOTE><MILESTONE N="15" UNIT="folio"/></L>
<L>For, wot god, þei wolde do more · for a dozeine chickenes,</L>
<L>Or as many capones · or for a seem of otes,
</L>
<PB REF="00000332.tif" N="50, B-text"/>
<L>Þan for loue of owre lorde · or alle hise leue seyntes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2919"><HI REND="I">loue</HI>] þe loue W.</NOTE></L>
<L>For-þi, resoun, lete hem ride · þo riche, bi hem-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2920"><HI REND="I">resoun</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="41">For conscience knoweth hem nouȝte · ne cryst, as I trowe.</L>
<L>And þanne resoun rode faste · þe riȝte heiȝe gate,</L>
<L>As conscience hym kenned · til þei come to þe kynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2921"><HI REND="I">þei</HI>] he O.</NOTE></L>
<L N="44">¶ Curteisliche þe kynge þanne · come aȝein resoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2922"><HI REND="I">come</HI>] com W. <HI REND="I">aȝein</HI>] ayeins W.</NOTE></L>
<L>And bitwene hym-self and his sone · sette hym on benche,</L>
<L>And wordeden wel wyseli · a gret while togideres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2923"><HI REND="I">a</HI>] at C.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne come pees in-to parlement · and put forth a bille,<MILESTONE N="45" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2924"><HI REND="I">put</HI>] puttede O.</NOTE></L>
<L N="48">How wronge aȝeines his wille · had his wyf taken,</L>
<L>And how he rauisshed Rose · Reginoldes loue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2925"><HI REND="I">Reginoldes</HI>] Reignaldes W; Rey|noldes CO; Reynaldes R; Raynaldis B.</NOTE></L>
<L>And Margarete of hir maydenhode · maugre here chekis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2926"><HI REND="I">maugre</HI>] maugree W; maugrey O; magre B.</NOTE></L>
<L>"Bothe my gees &amp; my grys · his gadelynges feccheth;</L>
<L N="52">I dar nouȝte for fere of hym · fyȝte ne chyde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2927"><HI REND="I">hym</HI>] hem W.</NOTE></L>
<L>He borwed of me bayard · he brouȝte hym home neure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2928"><HI REND="I">he</HI>] and R. <HI REND="I">hym</HI>] it R.</NOTE></L>
<L>Ne no ferthynge þer-fore · for nauȝte I couthe plede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2929">CB <HI REND="I">om. nauȝte</HI>] ouȝt W; ouȝt þat O.</NOTE></L>
<L>He meyneteneth his men · to morther myne hewen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2930"><HI REND="I">hewen</HI>] hennes (!) R.</NOTE></L>
<L N="56">Forstalleth my feyres · and fiȝteth in my chepynge,</L>
<L>And breketh vp my bernes dore · and bereth aweye my whete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2931">CB <HI REND="I">om. bernes dore</HI>] berne|dores O.</NOTE></L>
<L>And taketh me but a taile · for ten quarteres of otes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2932"><HI REND="I">but</HI>] C <HI REND="I">om. a</HI>] o O. <HI REND="I">taile</HI>] taille WC. <HI REND="I">ten</HI>] a ten CB.</NOTE></L>
<L>And ȝet he bet me þer-to · and lyth bi my Mayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2933"><HI REND="I">bet</HI>] beteþ WB.</NOTE></L>
<L N="60">I nam nouȝte hardy for hym · vneth to loke."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2934"><HI REND="I">nam</HI>] am WR. <HI REND="I">vneth</HI>] vnneþe WROB; vnees C.</NOTE></L>
<L>¶ The kynge knewe he seide sothe · for conscience hym tolde,
</L>
<PB REF="00000333.tif" N="51, B-text"/>
<L N="62">Þat wronge was a wikked luft · and wrouȝte moche sorwe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2935"><HI REND="I">luft</HI>] lift O; lyft C. <HI REND="I">wrouȝte—sorwe</HI>] muche sorwe wrouȝte R.</NOTE></L>
<L>¶ Wronge was afered þanne · and wisdome he souȝte</L>
<L>To make pees with his pens · and profered hym manye,</L>
<L N="65">And seide, "had I loue of my lorde þe kynge · litel wolde I recche,<MILESTONE N="46" UNIT="A page"/></L>
<L>Theiȝe pees and his powere · pleyned hym eure!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2936"><HI REND="I">hym</HI>] hem R.</NOTE></L>
<L>¶ Þo wan wisdome · and sire waryn þe witty,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2937"><HI REND="I">wan</HI>] whan CB; wente WO.</NOTE></L>
<L N="68">For þat wronge had ywrouȝte · so wikked a dede,</L>
<L>And warned wronge þo · with such a wyse tale;</L>
<L>"Who-so worcheth bi wille · wratthe maketh ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2938"><HI REND="I">bi</HI>] my CB; by my O.</NOTE></L>
<L>I seye it bi þi-self · þow shalt it wel fynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2939"><HI REND="I">þi-self</HI>] myself WCB.</NOTE></L>
<L N="72">But if Mede it make · þi myschief is vppe,</L>
<L>For bothe þi lyf and þi londe · lyth in his grace."</L>
<L>¶ Thanne wowed wronge · wisdome ful ȝerne,</L>
<L>To make his pees with his pens · handi-dandi payed.<MILESTONE N="15b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2940"><HI REND="I">his pees</HI>] pees WB.</NOTE></L>
<L N="76">Wisdome and witte þanne · wenten togideres,</L>
<L>And toke Mede myd hem · mercy to winne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2941"><HI REND="I">myd</HI>] with C.</NOTE></L>
<L>¶ Pees put forþ his hed · and his panne blody;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2942"><HI REND="I">put</HI>] putte WR.</NOTE></L>
<L>"Wyth-outen gilte, god it wote · gat I þis skaþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2943"><HI REND="I">gilte</HI>] gult R.</NOTE></L>
<L N="80">Conscience and þe comune · knowen þe sothe."</L>
<L>¶ Ac wisdom and witt · were about faste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2944"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">were</HI>] weren OB.</NOTE></L>
<L>To ouercome þe kyng · with catel, ȝif þei myȝte.</L>
<L>¶ Þe kynge swore, bi crist · and bi his crowne bothe,<MILESTONE N="47" UNIT="A page"/></L>
<L N="84">Þat wronge for his werkis · sholde wo þolye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2945"><HI REND="I">þolye</HI>] thole R.</NOTE></L>
<L>And comaunded a constable · to casten hym in yrens,</L>
<L>"And late hym nouȝte þis seuene ȝere · seen his feet ones."</L>
<L>¶ "God wot," quod wysdom · "þat were nauȝte þe beste;
</L>
<PB REF="00000334.tif" N="52, B-text"/>
<L>And he amendes mowe make · late meynprise hym haue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2946"><HI REND="I">mowe</HI>] mowe (<HI REND="I">printed</HI> nowe) W.</NOTE></L>
<L N="89">And be borwgh for his bale · and biggen hym bote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2947"><HI REND="I">borwgh</HI>] borgh WCB; boruȝ R. <HI REND="I">biggen</HI>] buggen WR; biȝen B. <HI REND="I">hym</HI>] hem C.</NOTE></L>
<L>And so amende þat is mysdo · and euermore þe bettere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2948"><HI REND="I">euermore</HI>] euere be R.</NOTE></L>
<L>¶ Witt acorded þer-with · and seide þe same:</L>
<L N="92">"Bettere is þat bote · bale adoun brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2949"><HI REND="I">Bettere</HI>] þat bettere R.</NOTE></L>
<L>Þan bale be ybette · &amp; bote neuere þe bettere."</L>
<L>¶ And þanne gan Mede to mengen here · and mercy she bisought,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2950"><HI REND="I">mengen</HI>] meken R. <HI REND="I">she</HI>] he R; C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And profred pees a present · al of pure golde:</L>
<L N="96">"Haue þis, man, of me," quod she · "to amende þi skaþe,</L>
<L>For I wil wage for wronge · he wil do so namore."</L>
<L>¶ Pitously pees þanne · prayed to þe kynge</L>
<L>To haue mercy on þat man · þat mys-did hym so ofte:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2951"><HI REND="I">on</HI>] of O.</NOTE></L>
<L>"For he hath waged me wel · as wysdome hym tauȝte,</L>
<L N="101">And I forgyue hym þat gilte · with a goode wille;</L>
<L>So þat þe kynge assent · I can seye no bettere;</L>
<L>For Mede hath made me amendes · I may namore axe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2952"><HI REND="I">made me amendes</HI>] me amendes maad W. <HI REND="I">axe</HI>] aske O.</NOTE></L>
<L N="104">¶ "Nay," quod þe Kynge þo · "so me cryst helpe!<MILESTONE N="48" UNIT="A page"/></L>
<L>Wronge wendeth nouȝte so awaye · arst wil I wite more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2953"><HI REND="I">arst</HI>] erst WCOB. <HI REND="I">wite</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For loupe he so liȝtly · laughen he wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2954"><HI REND="I">loupe</HI>] lope WO; lepe B. <HI REND="I">laughen</HI>] leyȝhen R.</NOTE></L>
<L>And efte þe balder be · to bete myne hewen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2955"><HI REND="I">balder</HI>] boldere WR. <HI REND="I">hewen</HI>] huen O; hewes R.</NOTE></L>
<L N="108">But resoun haue reuthe on hym · he shal rest in my stokkes,</L>
<L>And þat as longe as he lyueth · but lowenesse hym borwe."</L>
<L>¶ Somme men redde Resoun þo · to haue reuthe on þat schrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2956"><HI REND="I">redde</HI>] radde WR; radden O; redden B.</NOTE></L>
<L>And for to conseille þe kynge · and conscience after,<MILESTONE N="16" UNIT="folio"/>
</L>
<PB REF="00000335.tif" N="53, B-text"/>
<L>That Mede moste be meynpernour · resoun þei bisouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2957"><HI REND="I">moste</HI>] muste OB.</NOTE></L>
<L N="113">¶ "Rede me nouȝte," quod resoun · "no reuthe to haue,</L>
<L>Til lordes and ladies · louien alle treuthe,</L>
<L>And haten al harlotrye · to heren it, or to mouthen it;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2958"><HI REND="I">heren it</HI>] heren W.</NOTE></L>
<L N="116">Tyl pernelles purfil · be put in here hucche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2959"><HI REND="I">pernelles</HI>] Parnelles W; pero|nelles RB; Peronelle C.</NOTE></L>
<L>And childryn cherissyng · be chastyng with ȝerdes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2960"><HI REND="I">childryn</HI>] childrene W; chil|dren COB; childerne R. <HI REND="I">chastyng</HI>] chastysyng O.</NOTE></L>
<L>And harlotes holynesse · be holden for an hyne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2961"><HI REND="I">an hyne</HI>] vnheende O; nauȝte R.</NOTE></L>
<L>Til clerken coueitise be · to clothe þe pore and to fede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2962"><HI REND="I">clerken</HI>] clerkene WR; clerkis B. <HI REND="I">to fede</HI>] fede W.</NOTE></L>
<L N="120">And religious romares · <HI REND="I">recordare</HI> in here cloistres,</L>
<L>As seynt Benet hem bad · Bernarde and Fraunceys;<MILESTONE N="49" UNIT="A page"/></L>
<L>And til prechoures prechyng · be preued on hem|seluen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2963"><HI REND="I">And</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Tyl þe kynges conseille · be þe comune profyte;</L>
<L N="124">Tyl bisschopes baiardes · ben beggeres chambres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2964"><HI REND="I">baiardes</HI>] Bayardes WCRO; bayardis B.</NOTE></L>
<L>Here haukes and her houndes · helpe to pore Re|ligious;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2965"><HI REND="I">to</HI>] þe CB. <HI REND="I">pore</HI>] pouere WR; <HI REND="I">Religious</HI>] religiouses R.</NOTE></L>
<L>¶ And til seynt Iames be souȝte · þere I shal assigne,</L>
<L>That no man go to Galis · but if he go for euere;</L>
<L N="128">And alle Rome-renneres · for robberes of [byȝonde]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2966"><HI REND="I">of</HI>] W <HI REND="I">om</HI>. [<HI REND="I">byȝonde</HI>] biȝonde COB; biyonde W; <HI REND="I">preferable to</HI> by|ȝende, <HI REND="I">as in</HI> LR.</NOTE></L>
<L>Bere no siluer ouer see · þat signe of kynge sheweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2967"><HI REND="I">see</HI>] sehe O.</NOTE></L>
<L>Noyther graue ne vngraue · golde noither siluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2968"><HI REND="I">Noyther</HI>] Neiþer WCOB; Nother R. <HI REND="I">noither</HI>] neiþer WCOB; nother R.</NOTE></L>
<L>Vppon forfeture of þat fee · who so fynt hym at Douere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2969"><HI REND="I">hym</HI>] it W.</NOTE></L>
<L N="132">But if it be marchaunt or his man · or messagere with letteres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2970"><HI REND="I">if</HI>] B <HI REND="I">om. it</HI>] he WCOB; <HI REND="I">but see</HI> Text A.</NOTE></L>
<L>Prouysoure or prest · or penaunt for his synnes.
</L>
<PB REF="00000336.tif" N="54, B-text"/>
<L>¶ And ȝet," quod resoun, "bi þe Rode · I shal no reuthe haue,</L>
<L>While Mede hath þe maistrye · in þis moot-halle.</L>
<L N="136">Ac I may shewe ensaumples · as I se other-while,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2971"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">as</HI>] CB <HI REND="I">om. other</HI>] ouþer W.</NOTE></L>
<L>I sey it by my-self," quod he · "and it so were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2972"><HI REND="I">and—crowne</HI>] B <HI REND="I">om. crowne</HI>] coroune W; corown O.</NOTE></L>
<L>That I were kynge with crowne · to kepen a Rewme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2973"><HI REND="I">and—crowne</HI>] B <HI REND="I">om. crowne</HI>] coroune W; corown O.</NOTE></L>
<L>Shulde neuere wronge in þis worlde · þat I wite myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2974"><HI REND="I">wite</HI>] witt R.</NOTE></L>
<L>Ben vnpunisshed in my powere · for peril of my soule!</L>
<L N="141">Ne gete my grace for giftes · so me god saue!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2975"><HI REND="I">for</HI>] þoruȝ R.</NOTE></L>
<L>Ne for no Mede haue mercy · but mekenesse it make.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2976"><HI REND="I">make</HI>] made R.</NOTE></L>
<L>¶ For <HI REND="I">nullum malum</HI> þe man · mette with <HI REND="I">inpunitum</HI>,<MILESTONE N="50" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2977"><HI REND="I">inpunitum</HI>] impunitum O.</NOTE></L>
<L N="144">And badde <HI REND="I">nullum bonum</HI> · be <HI REND="I">irremuneratum</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2978"><HI REND="I">badde</HI>] bad WRB; bade O.</NOTE></L>
<L>¶ Late ȝowre confessoure, sire Kynge · construe þis vnglosed;</L>
<L>And ȝif ȝe worken it in werke · I wedde myne eres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2979"><HI REND="I">ȝe worken</HI>] he wirke B. <HI REND="I">myne</HI>] boþe myne O.</NOTE></L>
<L>That lawe shal ben a laborere · and lede a-felde donge,</L>
<L N="148">And loue shal lede þi londe · as þe lief lyketh!"</L>
<L>¶ Clerkes þat were confessoures · coupled hem to|gideres,</L>
<L>Alle to construe þis clause · and for þe kynges profit,<MILESTONE N="16b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2980"><HI REND="I">Alle</HI>] Al W.</NOTE></L>
<L>Ac nouȝte for conforte of þe comune · ne for þe kynges soule.</L>
<L N="152">¶ For I seiȝe mede in the moot-halle · on men of lawe wynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2981"><HI REND="I">seiȝe</HI>] seiȝ WC; seyȝ R; syȝ O; say B.</NOTE></L>
<L>And þei lawghyng lope to hire · and lafte resoun manye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2982"><HI REND="I">lope</HI>] lepe C. <HI REND="I">lafte</HI>] left WR.</NOTE></L>
<L>¶ Waryn wisdome · wynked vppon Mede,</L>
<L N="155">And seide, "Madame, I am ȝowre man · what so my mouth iangleth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2983"><HI REND="I">am</HI>] C <HI REND="I">om. iangleth</HI>] iangle WR.</NOTE></L>
<L>I falle in floreines," quod þat freke · "an faile speche ofte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2984"><HI REND="I">an</HI>] and WCROB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000337.tif" N="55, B-text"/>
<L N="157">¶ Alle riȝtful recorded · þat resoun treuthe tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2985"><HI REND="I">riȝtful</HI>] rightfulle W.</NOTE></L>
<L>And witt acorded þer-with · and comended his wordes,</L>
<L>And þe moste peple in þe halle · and manye of þe grete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2986"><HI REND="I">þe</HI> (2)] þis R.</NOTE></L>
<L N="160">Aud leten mekenesse a maistre · and Mede a mansed schrewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2987"><HI REND="I">And</HI>] O <HI REND="I">om. maistre</HI>] mais|tresse B. <HI REND="I">mansed</HI>] mased C; masid B.</NOTE></L>
<L>¶ Loue lete of hir liȝte · and lewte ȝit lasse,</L>
<L>And seide it so heiȝe · þat al þe halle it herde,</L>
<L>"Who-so wilneth hir to wyf · for welth of her godis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2988"><HI REND="I">wyf</HI>] wyue RB.</NOTE></L>
<L>But he be knowe for a koke-wolde · kut of my nose!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2989"><HI REND="I">kut</HI>] bitte (<HI REND="I">prob. miswritten for</HI> kitte) R.</NOTE></L>
<L N="165">¶ Mede mourned þo · and made heuy chere,</L>
<L>For þe moste comune of þat courte · called hire an hore.</L>
<L>Ac a sysoure and a sompnoure · sued hir faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2990"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">sued</HI>] sueden O.</NOTE></L>
<L N="168">And a schireues clerke · byschrewed al þe route,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2991"><HI REND="I">al</HI>] al (<HI REND="I">printed</HI> at) W.</NOTE></L>
<L>"For ofte haue I," quod he · "holpe ȝow atte barre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2992"><HI REND="I">holpe</HI>] Ihulpe R. <HI REND="I">atte</HI>] at þe WCOB.</NOTE></L>
<L>And ȝit ȝeue ȝe me neuere · þe worthe of a russhe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2993"><HI REND="I">ȝeue</HI>] gaue C. <HI REND="I">russhe</HI>] risshe W; resshe C; rische O; reische B.</NOTE></L>
<L>¶ The kynge called conscience · and afterwardes resoun,<MILESTONE N="51" UNIT="A page"/></L>
<L N="172">And recorded þat resoun · had riȝtfullich schewed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2994"><HI REND="I">riȝtfullich</HI>] reufulliche (!) CB.</NOTE></L>
<L>And modilich vppon Mede · with myȝte þe Kynge loked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2995"><HI REND="I">with—loked</HI>] miȝte þat kyng loke R.</NOTE></L>
<L>And gan wax wrothe with lawe · for Mede almoste had shent it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2996"><HI REND="I">gan</HI>] gand C. <HI REND="I">wax</HI>] wexe W. <HI REND="I">it</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And seide, "þorw ȝowre lawe, as I leue · I lese many chetes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2997"><HI REND="I">ȝowre</HI>] W <HI REND="I">om. many</HI>] myn B. <HI REND="I">chetes</HI>] eschetes W; eschetis B.</NOTE></L>
<L>Mede ouer-maistrieth lawe · and moche treuthe letteth.</L>
<L>Ac resoun shal rekene with ȝow · ȝif I regne any while,</L>
<L N="178">And deme ȝow bi þis day · as ȝe han deserued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2998"><HI REND="I">bi þis</HI>] on a O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000338.tif" N="56, B-text"/>
<L>Mede shal nouȝte meynprise ȝow · bi þe Marie of heuene!</L>
<L N="180">I wil haue leute in lawe · and lete be al ȝowre ian|glyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS2999"><HI REND="I">al</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And as moste folke witnesseth wel · wronge shal be demed."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3000"><HI REND="I">moste</HI>] alle R. <HI REND="I">folke</HI>] O <HI REND="I">om. witnesseth</HI>] witnesse C. <HI REND="I">wel</HI>] R <HI REND="I">om. demed</HI>] ydemed R.</NOTE></L>
<L>¶ Quod conscience to þe kynge · "but the comune wil assent,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3001"><HI REND="I">the</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>It is ful hard, bi myn hed · here-to to brynge it,</L>
<L N="184">Alle ȝowre lige leodes · to lede þus euene."</L>
<L>¶ "By hym þat rauȝte on þe rode" · quod resoun to þe kynge,</L>
<L>"But if I reule þus ȝowre rewme · rende out my guttes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3002"><HI REND="I">But if</HI>] But B.</NOTE></L>
<L>Ȝif ȝe bidden buxomnes · be of myne assente."<MILESTONE N="17" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3003"><HI REND="I">ȝif</HI>] If WCROB.</NOTE></L>
<L N="188">¶ "And I assent," seith þe kynge · "by seynte Marie my lady,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3004"><HI REND="I">seith</HI>] saye C; quod O; quatȝ R.</NOTE></L>
<L>Be my conseille comen · of clerkis and of erlis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3005">C <HI REND="I">omits. Be</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LROB. <HI REND="I">comen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LOB; Icome R. <HI REND="I">Hence the reading in</HI> W, By my counseil commune, <HI REND="I">is probably corrupt; cf.</HI> Text A.</NOTE></L>
<L>Ac redili resoun · þow shalt nouȝte ride fro me,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3006"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>For as longe as I lyue · lete þe I nelle."</L>
<L N="192">¶ "I am aredy," quod resoun · "to reste with ȝow euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3007"><HI REND="I">aredy</HI>] al redy WCB.</NOTE></L>
<L>So conscience be of owre conseille · I kepe no bettere."</L>
<L>"And I graunt," quod the kynge · "goddes forbode it faile,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3008"><HI REND="I">it</HI>] he R. <HI REND="I">it faile</HI>] ellis W.</NOTE></L>
<L N="195">Als longe as owre lyf lasteth · lyue we togideres."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3009"><HI REND="I">lasteth</HI>] last R. <HI REND="I">lyue</HI>] leue R.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="5"><PB REF="00000339.tif" N="57, B-text"/>
<HEAD>PASSUS V.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3010">TITLE. Passus Quintus O; Passus quintus de visione LCB; <HI REND="I">to which</HI> W <HI REND="I">adds</HI> vt supra; <HI REND="I">and</HI> R <HI REND="I">adds</HI> petri plowman, vt supra.</NOTE><HI REND="I">Passus quintus de Visione.</HI></HEAD>
<DIV3 TYPE="part">
<LG TYPE="stanza">
<L>The kyng and his knightes · to the kirke wente<MILESTONE N="52" UNIT="A page"/></L>
<L>To here matynes of þe day · and þe masse after.</L>
<L>Þanne waked I of my wynkynge · and wo was with-alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3011"><HI REND="I">waked</HI>] awaked RB. <HI REND="I">was</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="4">Þat I ne hadde sleped sadder · and yseiȝen more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3012"><HI REND="I">sleped</HI>] slept W. <HI REND="I">yseiȝen</HI>] yseien B; I-sye O.</NOTE></L>
<L>Ac er I hadde faren a fourlonge · feyntise me hente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3013"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">fourlonge</HI>] furlong W; forlong CO; furȝlonge R. <HI REND="I">feyn|tise</HI>] a feyntise O.</NOTE></L>
<L>That I ne myȝte ferther a-foot · for defaute of slepynge;</L>
<L>And sat softly adown · and seide my bileue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3014"><HI REND="I">sat</HI>] sette me B.</NOTE></L>
<L>And so I babeled on my bedes · þei brouȝte me a-slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3015"><HI REND="I">so I</HI>] R <HI REND="I">om. on</HI>] vppon R; of O. <HI REND="I">þei</HI>] til þei B.</NOTE></L>
<L N="9">¶ And þanne saw I moche more · þan I bifore tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3016"><HI REND="I">moche</HI>] myche O; mykile C. <HI REND="I">tolde</HI>] of tolde W.</NOTE></L>
<L>For I say þe felde ful of folke · þat I bifore of seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3017"><HI REND="I">say</HI>] seiȝ W; sey C; saw O; sauȝ B.</NOTE></L>
<L>And how resoun gan arrayen hym · alle þe reume to preche,</L>
<L N="12">And with a crosse afor þe kynge · comsed þus to techen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3018"><HI REND="I">with</HI>] O <HI REND="I">om. afor</HI>] bifore C.</NOTE></L>
<L>¶ He preued þat þise pestilences · [were] for pure synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3019"><HI REND="I">preued</HI>] preueþ O. <HI REND="I">pestilences</HI>] pestilence C. [<HI REND="I">were</HI> W] was LCROB; <HI REND="I">but</HI> were <HI REND="I">seems required</HI>.</NOTE></L>
<L>And þe southwest wynde · on saterday at euene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3020"><HI REND="I">southwest</HI>] south westrene W. <HI REND="I">wynde</HI>] wijnd O. <HI REND="I">on</HI>] vppon a B. <HI REND="I">euene</HI>] eue C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000340.tif" N="58, B-text"/>
<L>Was pertliche for pure pryde · and for no poynt elles.<MILESTONE N="53" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3021"><HI REND="I">pure</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="16">Piries and plomtrees · were puffed to þe erthe,</L>
<L>In ensample, ȝe segges · ȝe shulden do þe bettere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3022"><HI REND="I">ȝe segges</HI>] þat ȝe segges (<HI REND="I">printed</HI> that the segges) W. <HI REND="I">ȝe shulden</HI>] sholden W; shulden B.</NOTE></L>
<L>Beches and brode okes · were blowen to þe grounde,</L>
<L>Torned vpward her tailles · in tokenynge of drede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3023"><HI REND="I">tailles</HI>] taile R. <HI REND="I">in tokenynge</HI>] to kenynge R.</NOTE></L>
<L N="20">Þat dedly synne at domesday · shal fordon hem alle.</L>
<L>¶ Of þis matere I myȝte · mamely ful longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3024"><HI REND="I">mamely</HI>] mamelen W; mamly B.</NOTE></L>
<L>Ac I shal seye as I saw · so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3025"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">saw</HI>] sauȝ WB.</NOTE></L>
<L>How pertly afor þe poeple · resoun gan to preche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3026"><HI REND="I">pertly</HI>] apertly B. <HI REND="I">gan</HI>] bigan WB; gand C.</NOTE></L>
<L N="24">¶ He bad wastoure go worche · what he best couthe,</L>
<L>And wynnen his wastyng · with somme manere crafte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3027"><HI REND="I">crafte</HI>] craftys R.</NOTE></L>
<L>¶ And preyed peronelle · her purfyle to lete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3028"><HI REND="I">And</HI>] He W. <HI REND="I">peronelle</HI>] Per|nele WR.</NOTE></L>
<L>And kepe it in hir cofre · for catel at hire nede.<MILESTONE N="17b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3029"><HI REND="I">hir</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="28">¶ Thomme stowue he tauȝte · to take two staues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3030"><HI REND="I">stowue</HI>] Stowue C; stouue R; Stowe O; of stowue B; Stowue <HI REND="I">or</HI> Stowne (<HI REND="I">printed</HI> Stowne) W. <HI REND="I">staues</HI>] stones R.</NOTE></L>
<L>And fecche [felice] home · fro þe wyuen pyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3031">[<HI REND="I">felice</HI> WCROB] filice L. <HI REND="I">fro þe</HI>] fram R. <HI REND="I">wyuen</HI>] wyuen <HI REND="I">or</HI> wynen LWCO; wyuene <HI REND="I">or</HI> wynene RB. <HI REND="I">See note to</HI> Text A; p. 144.</NOTE></L>
<L>¶ He warned watt · his wyf was to blame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3032"><HI REND="I">He</HI>] And O.</NOTE></L>
<L>Þat hire hed was worth halue a marke · his hode nouȝte worth a grote.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3033"><HI REND="I">þat</HI>] For W. <HI REND="I">halue a</HI>] half a C; half WROB. <HI REND="I">his</HI>] &amp; his W; &amp; is B. <HI REND="I">hode</HI>] hed C; B <HI REND="I">om. worth</HI> (2)] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="32">And bad bette kut · a bow other tweyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3034"><HI REND="I">bow</HI>] bouȝ W; bowghe C. <HI REND="I">other</HI>] outher W; or C. <HI REND="I">tweyne</HI>] tweye WR; tweyen O.</NOTE></L>
<L>And bete betoun þer-with · but if she wolde worche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3035"><HI REND="I">if</HI>] C <HI REND="I">om. she</HI>] heo R.</NOTE></L>
<L>And þanne he charged chapmen · to chasten her chil|deren;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3036"><HI REND="I">chasten</HI>] chastiȝen W; chasti|sen O; chaste R.</NOTE></L>
<L>Late no wynnynge hem forweny · whil þei be ȝonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3037"><HI REND="I">hem</HI>] R <HI REND="I">om. forweny</HI>] for|wanye WB; for-wanyen R. <HI REND="I">whil</HI>] þe while R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000341.tif" N="59, B-text"/>
<L N="36">Ne for no pouste of pestilence · plese hem nouȝte out of resoun.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3038"><HI REND="I">pouste</HI>] poustee W.</NOTE></L>
<L>¶ "My syre seyde so to me · and so did my dame,</L>
<L>Þat þe leuere childe · þe more lore bihoueth,</L>
<L>And Salamon seide þe same · þat Sapience made,<Q><HI REND="I">Qui parcit virge, odit filium</HI>.</Q></L>
<L N="40">Þe Englich of þis latyn is · who-so wil it knowe,</L>
<L>Who-so spareth þe sprynge · spilleth his children."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3039"><HI REND="I">sprynge</HI>] ȝerde B. <HI REND="I">spilleth</HI>] he spilleth R. <HI REND="I">children</HI>] child B.</NOTE></L>
<L>¶ And sithen he preyed prelatȝ · and prestes to-gideres,<MILESTONE N="54" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3040"><HI REND="I">preyed</HI>] prechede W; proued R.</NOTE></L>
<L>"Þat ȝe prechen to þe peple · preue it on ȝowre-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3041"><HI REND="I">ȝowre-seluen</HI>] yowselue WR.</NOTE></L>
<L N="44">And doth it in dede · it shal drawe ȝow to good;</L>
<L>If ȝe lyuen as ȝe leren vs · we shal leue ȝow þe bettere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3042"><HI REND="I">lyuen</HI>] leuen WC. <HI REND="I">leren</HI>] lerne R.</NOTE></L>
<L>¶ And sithen he radde Religioun · here reule to holde—</L>
<L>"Leste þe kynge and his conseille · ȝowre comunes ap|payre,</L>
<L N="48">And ben stuwardes of ȝowre stedes · til ȝe be ruled bettre."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3043"><HI REND="I">stuwardes</HI>] stywardes WOB; stiwardes CR.</NOTE></L>
<L>¶ And sithen he conseilled þe kynge · þe comune to louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3044"><HI REND="I">þe</HI> (2)] his W. <HI REND="I">comune</HI>] comunes O.</NOTE></L>
<L>"It is þi tresore, if tresoun ne were · and triacle at þi nede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3045"><HI REND="I">tresore—were</HI>] trewe tresor W. <HI REND="I">ne</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And sithen he prayed þe pope · haue pite on holi|cherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3046"><HI REND="I">pope</HI>] <HI REND="I">erased in</HI> R. <HI REND="I">on</HI>] of C.</NOTE></L>
<L N="52">And er he gyue any grace · gouerne firste hym-selue.</L>
<L>¶ "And ȝe that han lawes to kepe · late treuthe be ȝowre coueytise,</L>
<L>More þan golde or other gyftes · if ȝe wil god plese;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3047"><HI REND="I">or other</HI>] ouþer W; &amp; oþer O. <HI REND="I">ȝe</HI>] he O.</NOTE></L>
<L>For who-so contrarieth treuthe · he telleth in þe gospel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3048"><HI REND="I">who-so</HI>] who B. <HI REND="I">telleth</HI>] telth R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000342.tif" N="60, B-text"/>
<L>That god knoweth hym nouȝte · ne no seynte of heuene,<Q><HI REND="I">Amen dico vobis, nescio vos</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3049"><HI REND="I">hym</HI>] hem R. <HI REND="I">Amen</HI>] Amen amen C.</NOTE></L>
<L N="57">¶ And ȝe þat seke seynte James · and seintes of Rome,</L>
<L>Seketh seynt treuthe · for he may saue ȝow alle;</L>
<L><HI REND="I">Qui cum patre &amp; filio</HI> · þat feire hem bifalle</L>
<L>Þat suweth my sermon;" · and þus seyde resoun.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3050"><HI REND="I">suweth</HI>] seweth W; suen O; sueth R; suwes C. <HI REND="I">resoun</HI>] O <HI REND="I">adds</HI> Amen.</NOTE></L>
<L N="61">Thanne ran repentance · and reherced his teme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3051"><HI REND="I">and</HI>] O <HI REND="I">om. teme</HI>] tyme C.</NOTE></L>
<L>And gert wille to wepe · water with his eyen.<MILESTONE N="18" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3052"><HI REND="I">eyen</HI>] eiȝen WB; eyȝes R; yen O. <HI REND="I">Superbia</HI>. This is here written in the margin of LWCO. Further on, we find the other titles, <HI REND="I">Luxuria, Inuidia</HI>, &amp;c.</NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>SUPERBIA.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>¶ Peronelle proude-herte · platte hir to þe erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3053"><HI REND="I">Peronelle</HI>] Pernele WR.</NOTE></L>
<L N="64">And lay longe ar she loked · and "lorde, mercy!" cryed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3054"><HI REND="I">she</HI>] he R. <HI REND="I">cryed</HI>] he criede R.</NOTE></L>
<L>And byhiȝte to hym · þat vs alle made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3055"><HI REND="I">byhiȝte</HI>] bisouȝte CB. <HI REND="I">to</HI>] vn|to O.</NOTE></L>
<L>She shulde vnsowen hir serke · and sette þere an heyre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3056"><HI REND="I">heyre</HI>] haire RB.</NOTE></L>
<L>To affaiten hire flesshe · þat fierce was to synne:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3057"><HI REND="I">fierce</HI>] fiers W; fers RO; feerse C; firs B.</NOTE></L>
<L N="68">"Shal neuere heiȝe herte me hente · but holde me lowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3058"><HI REND="I">holde</HI>] holde I wole W.</NOTE></L>
<L>And suffre to be myssayde— · and so did I neuere.</L>
<L>But now wil I meke me · and mercy biseche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3059"><HI REND="I">wil I</HI>] I wole W.</NOTE></L>
<L>For al þis I haue · hated in myne herte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3060"><HI REND="I">al</HI>] R <HI REND="I">om. hated</HI>] I-hated R; hauntid B.</NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>LUXURIA.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L N="72">¶ Þanne lecchoure seyde "allas!" · and on owre lady he cryed,<MILESTONE N="55" UNIT="A page"/></L>
<L>To make mercy for his mis-dedes · bitwene god and his soule,
</L>
<PB REF="00000343.tif" N="61, B-text"/>
<L>With þat he shulde þe saterday · seuene ȝere þere-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3061"><HI REND="I">þe saterday</HI>] on þe day R.</NOTE></L>
<L>Drynke but myd þe doke · and dyne but ones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3062"><HI REND="I">myd</HI>] with CR. <HI REND="I">Inuidia</HI>. O has <HI REND="I">Envie</HI>.</NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>INUIDIA.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L N="76">¶ Enuye with heuy herte · asked after scrifte,</L>
<L>And carefullich <HI REND="I">mea culpa</HI> · he comsed to shewe.</L>
<L>He was as pale as a pelet · in þe palsye he semed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3063"><HI REND="I">as pale</HI>] also pale B. <HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om. palsye</HI>] palacye C.</NOTE></L>
<L>And clothed in a caurimaury · I couthe it nouȝte dis|creue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3064"><HI REND="I">clothed</HI>] cluted R. <HI REND="I">cauri|maury</HI>] kaurymaury W; Caurymaury CB; taurimauri (!) R. <HI REND="I">couthe</HI>] coude R. <HI REND="I">discreue</HI>] discryue WCOB; de|scriue R.</NOTE></L>
<L N="80">In kirtel and kourteby · and a knyf bi his syde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3065"><HI REND="I">kourteby</HI>] courtepy W; curteby R: curtepy B.</NOTE></L>
<L>Of a freres frokke · were þe forsleues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3066"><HI REND="I">þe</HI>] his R. <HI REND="I">forsleues</HI>] fore sleues WR.</NOTE></L>
<L>And as a leke hadde yleye · longe in þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3067"><HI REND="I">leke</HI>] leek þat W. <HI REND="I">yleye</HI>] y|leyen C.</NOTE></L>
<L>So loked he with lene chekes · lourynge foule.</L>
<L N="84">¶ His body was to-bolle for wratthe · þat he bote his lippes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3068"><HI REND="I">to-bolle</HI>] to-bollen WCO; to|bolne B. <HI REND="I">bote</HI>] boot W; bot R.</NOTE></L>
<L>And wryngynge he ȝede with þe fiste · to wreke hym|self he þouȝte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3069"><HI REND="I">wryngynge—ȝede</HI>] wryngȝed R. <HI REND="I">þe</HI>] his O. <HI REND="I">fiste</HI>] fust W; fuyst B.</NOTE></L>
<L>With werkes or with wordes · whan he seighe his tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3070"><HI REND="I">seighe</HI>] seyȝ R; say B; saw O.</NOTE></L>
<L>Eche a worde þat he warpe · was of an Addres tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3071"><HI REND="I">of</HI>] B <HI REND="I">om. an Addres</HI>] an addre R; a neddres W.</NOTE></L>
<L>Of chydynge and of chalangynge · was his chief lyflode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3072"><HI REND="I">and</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="89">With bakbitynge and bismer · and beryng of fals wit|nesse;</L>
<L>Þis was al his curteisye · where þat euere he shewed hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3073">W <HI REND="I">omits. euere</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "I wolde ben yshryue," quod þis schrewe · "and I for shame durst;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3074"><HI REND="I">yshryue</HI>] schryuen O. <HI REND="I">schrewe</HI>] sherewe W.</NOTE></L>
<L>I wolde be gladder, bi god · þat gybbe had meschaunce,
</L>
<PB REF="00000344.tif" N="62, B-text"/>
<L N="93">Than þouȝe I had þis woke ywonne · a weye of essex chese.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3075"><HI REND="I">woke</HI>] wouke W; wike B.</NOTE></L>
<L>¶ I haue a neighbore neyȝe me · I haue ennuyed hym ofte,<MILESTONE N="56" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3076"><HI REND="I">neyȝe</HI>] by W; nyȝ OB. <HI REND="I">en|nuyed</HI>] anoyed W; enuyed CRO; ennyed B.</NOTE></L>
<L>And lowen on hym to lordes · to don hym lese his siluer,</L>
<L N="96">And made his frendes ben his foon · thorw my false tonge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3077"><HI REND="I">made</HI>] also R.</NOTE></L>
<L>His grace and his good happes · greueth me ful sore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3078"><HI REND="I">greueth</HI>] greuen WOB; greues C.</NOTE></L>
<L>Bitwene many and many · I make debate ofte,</L>
<L>Þat bothe lyf and lyme · is lost þorw my speche.</L>
<L N="100">And whan I mete him in market · þat I moste hate,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3079"><HI REND="I">hate</HI>] hatye R.</NOTE></L>
<L>I hailse hym hendeliche · as I his frende were;<MILESTONE N="18b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3080"><HI REND="I">hailse</HI>] haile B. <HI REND="I">his</HI>] is C.</NOTE></L>
<L>For he is douȝtier þan I · I dar do non other.</L>
<L>Ac hadde I maystrye and myȝte · god wote my wille!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3081"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L N="104">¶ And whan I come to þe kirke · and sholde knele to þe Rode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3082"><HI REND="I">kirke</HI>] cherche R. <HI REND="I">to</HI> (2)] to|for O.</NOTE></L>
<L>And preye for þe pople · as þe prest techeth,</L>
<L>For pilgrimes and for palmers · for alle þe poeple after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3083"><HI REND="I">and for</HI>] and B.</NOTE></L>
<L>Þanne I crye on my knees · þat cryste ȝif hem sorwe</L>
<L N="108">Þat bar[en] awey my bolle · and my broke schete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3084"><HI REND="I">baren</HI>] <HI REND="I">so in</HI> OB; beren W; bare RC; bar L. <HI REND="I">broke</HI>] broken OB.</NOTE></L>
<L>¶ Awey fro þe auter þanne · turne I myn eyghen,<MILESTONE N="57" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3085"><HI REND="I">eyghen</HI>] eyȝes R; yen O.</NOTE></L>
<L>And biholde how Eleyne · hath a newe cote;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3086"><HI REND="I">how</HI>] W <HI REND="I">om. Eleyne</HI>] heleyne R; Elyne C. <HI REND="I">hath</HI>] has C.</NOTE></L>
<L>I wisshe þanne it were myne · and al þe webbe after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3087"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om. webbe</HI>] web WRO; weeb B.</NOTE></L>
<L N="112">¶ And of mennes lesynge I laughe · þat liketh myn herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3088"><HI REND="I">mennes</HI>] his R. <HI REND="I">liketh</HI>] werkes C; akiþ B. <HI REND="I">þat—herte</HI>] þat myn herte akeþ O.</NOTE></L>
<L>And for her wynnynge I wepe · and waille þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3089"><HI REND="I">And</HI>] Ac R. <HI REND="I">her</HI>] his R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000345.tif" N="63, B-text"/>
<L>¶ And deme þat hij don ille · þere I do wel worse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3090"><HI REND="I">þat</HI>] men þat R. <HI REND="I">hij</HI>] þei WO; huy B.</NOTE></L>
<L>Who-so vndernymeth me here-of · I hate hym dedly after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3091"><HI REND="I">here-of</HI>] herof (<HI REND="I">printed</HI> hero) W.</NOTE></L>
<L N="116">I wolde þat vche a wyght · were my knaue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3092"><HI REND="I">I</HI>] And I O. <HI REND="I">vche a</HI>] ech a W; Ilk a C. <HI REND="I">my</HI>] my owne O.</NOTE></L>
<L>For who-so hath more þan I · þat angreth me sore.</L>
<L>And þus I lyue louelees · lyke a luther dogge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3093"><HI REND="I">luther</HI>] lyther CR; liþer B.</NOTE></L>
<L>That al my body bolneth · for bitter of my galle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3094"><HI REND="I">bitter</HI>] bytterhed B. <HI REND="I">of</HI>] in R.</NOTE></L>
<L N="120">¶ I myȝte nouȝte eet many ȝeres · as a man ouȝte,</L>
<L>For enuye and yuel wille · is yuel to defye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3095"><HI REND="I">defye</HI>] diffye CO; diffie B.</NOTE></L>
<L>May no sugre ne swete þinge · asswage my swellynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3096"><HI REND="I">sugre</HI>] sucre RB; sugure C.</NOTE></L>
<L>Ne no <HI REND="I">diapenidion</HI> · dryue it fro myne herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3097"><HI REND="I">diapenidion</HI>] diapendioun CB. <HI REND="I">Ne—diapenidion</HI>] For no diapendion may B.</NOTE></L>
<L N="124">Ne noyther schrifte ne shame · but ho-so schrape my mawe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3098"><HI REND="I">Ne</HI>] B <HI REND="I">om. noyther</HI>] neiþer WOB; nouþer C. <HI REND="I">ne</HI>] no R. <HI REND="I">schrape</HI>] schape O.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝus, redili," quod repentaunce · and radde hym to þe beste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3099"><HI REND="I">ȝus</HI>] ȝis WR; þis CB; þis (<HI REND="I">corrected to</HI> ȝis) O. <HI REND="I">redili</HI>] rede I O. <HI REND="I">and</HI>] has C; haþ B.</NOTE></L>
<L>"Sorwe of synnes · is sauacioun of soules."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3100"><HI REND="I">sauacioun</HI>] saluacion C.</NOTE></L>
<L>¶ "I am sori," quod þat segge · "I am but selde other,<MILESTONE N="58" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3101"><HI REND="I">þat</HI>] þe B.</NOTE></L>
<L N="128">And þat maketh me þus megre · for I ne may me venge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3102"><HI REND="I">venge</HI>] avenge O.</NOTE></L>
<L>Amonges Burgeyses haue I be · dwellynge At Londoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3103"><HI REND="I">Burgeyses</HI>] burgeis C; burgeys R.</NOTE></L>
<L>And gert bakbitinge be a brocoure · to blame mennes ware.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3104"><HI REND="I">gert</HI>] gart W; grete C; gret B. <HI REND="I">bakbitinge</HI>] bagbytyng R.</NOTE></L>
<L>Whan he solde and I nouȝte · þanne was I redy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3105"><HI REND="I">redy</HI>] a-redy R.</NOTE></L>
<L N="132">To lye and to loure on my neighbore · and to lakke his chaffare.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3106"><HI REND="I">lye</HI>] lee C. <HI REND="I">to lakke</HI>] lakke CB. <HI REND="I">chaffare</HI>] ware R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000346.tif" N="64, B-text"/>
<L N="133">I wil amende þis, ȝif I may · þorw myȝte of god almyȝty."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3107"><HI REND="I">wil</HI>] wolde C. <HI REND="I">þorw</HI>] by CB; bi O. <HI REND="I">myȝte</HI>] my (!) C. <HI REND="I">þorw—of</HI>] by dere B.</NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>IRA.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>¶ Now awaketh wratthe · with two whyte eyen,</L>
<L>And nyuelynge with þe nose · and his nekke hangynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3108"><HI REND="I">nyuelynge</HI>] neuelynge W; sneuelyng C; sneueling B. <HI REND="I">þe</HI>] his CB. <HI REND="I">hangynge</HI>] hyngyng CB.</NOTE></L>
<L>¶ "I am wrath," quod he · "I was sum tyme a frere,</L>
<L N="137">And þe couentes Gardyner · for to graffe ympes;<MILESTONE N="19" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3109"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om. couentes</HI>] couent R.</NOTE></L>
<L>On limitoures and listres · lesynges I ymped,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3110"><HI REND="I">listres</HI>] listers C; legistreris O.</NOTE></L>
<L>Tyl þei bere leues of low speche · lordes to plese,</L>
<L N="140">And sithen þei blosmed obrode · in boure to here shriftes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3111"><HI REND="I">blosmed</HI>] blesmed (<HI REND="I">so mis|written</HI>) C. <HI REND="I">obrode</HI>] abrode CO; a|brood W; R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And now is fallen þer-of a frute · þat folke han wel leuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3112"><HI REND="I">frute</HI>] fruyt WCROB. <HI REND="I">han</HI>] haue R. <HI REND="I">wel</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Schewen her schriftes to hem · þan shryue hem to her persones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3113"><HI REND="I">shryue hem</HI>] shryuen C.</NOTE></L>
<L>¶ And now persones [han] parceyued · þat Freres parte with hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3114"><HI REND="I">persones han</HI>] L <HI REND="I">omits</HI> han; <HI REND="I">but we find</HI> persons han W; han per|sones COB; haue persones R. <HI REND="I">The reading in</HI> W <HI REND="I">alone gives the right sense. parceyued</HI>] aperceyued R.</NOTE></L>
<L N="144">Þise possessioneres preche · and depraue freres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3115"><HI REND="I">depraue</HI>] dempne C.</NOTE></L>
<L>And freres fyndeth hem in defaute · as folke bereth witnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3116"><HI REND="I">freres</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>That whan þei preche þe poeple · in many place aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3117"><HI REND="I">place</HI>] places WRO.</NOTE></L>
<L>I, wrath, walke with hem · and wisse hem of my bokes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3118"><HI REND="I">walke</HI>] walkes C. <HI REND="I">hem</HI>] <HI REND="I">The first time</HI> R <HI REND="I">has</HI> hym, <HI REND="I">but the second time</HI> hem.</NOTE></L>
<L N="148">Þus þei speken of spiritualte · þat eyther despiseth other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3119"><HI REND="I">of</HI>] of my WR. <HI REND="I">eyther</HI>] aiþer C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000347.tif" N="65, B-text"/>
<L>Til þei be bothe beggers · and by my spiritualte libben,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3120"><HI REND="I">my</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="150">Or elles alle riche · and riden aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3121">B <HI REND="I">omits. alle</HI>] al W.</NOTE></L>
<L>I, wrath, rest neuere · þat I ne moste folwe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3122"><HI REND="I">moste</HI>] muste OB; mot R.</NOTE></L>
<L>This wykked folke · for suche is my grace.</L>
<L>¶ I haue an aunte to nonne · and an abbesse bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3123"><HI REND="I">an aunte</HI>] a naunte R. <HI REND="I">and an</HI>] &amp; O. <HI REND="I">bothe</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="154">Hir were leuere swowe or swelte · þan [suffre] any peyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3124"><HI REND="I">were</HI>] hadde W. <HI REND="I">þan</HI>] or O. [<HI REND="I">suffre</HI> WCRB] L <HI REND="I">has the unusual spelling</HI> soeffre.</NOTE></L>
<L>I haue be cook in hir kichyne · and þe couent serued</L>
<L>Many monthes with hem · and with monkes bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3125"><HI REND="I">bothe</HI>] alse R.</NOTE></L>
<L>I was þe priouresses potagere · and other poure ladyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3126"><HI REND="I">priouresses</HI>] Prioresse WCO. <HI REND="I">poure</HI>] pouere WC; pouer R; pore OB.</NOTE></L>
<L>And made hem ioutes of iangelynge · þat dame Iohanne was a bastard,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3127"><HI REND="I">And—of</HI>] I made hir wortes with CB; And made hem iowtes wiþ O. <HI REND="I">Iohanne</HI>] Iohane W; Iohan C; ione R.</NOTE></L>
<L>And dame Clarice a kniȝtes douȝter · ac a kokewolde was hire syre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3128"><HI REND="I">ac</HI>] and COB.</NOTE></L>
<L N="160">And dame Peronelle a prestes file · Priouresse worth she neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3129"><HI REND="I">Peronelle</HI>] Pernele W; peronel RO. <HI REND="I">she</HI>] heo R.</NOTE></L>
<L>For she had childe in chirityme · al owre chapitere it wiste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3130"><HI REND="I">she</HI>] heo R. <HI REND="I">chirityme</HI>] chirie|tyme WO. <HI REND="I">chapitere</HI>] Chapitre WOB.</NOTE></L>
<L>¶ Of wykked wordes I, wrath · here wortes I-made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3131"><HI REND="I">I-made</HI>] made WCB.</NOTE></L>
<L>Til 'þow lixte' and 'þow lixte' · lopen oute at ones,</L>
<L N="164">And eyther hitte other · vnder þe cheke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3132"><HI REND="I">eyther</HI>] aither C.</NOTE></L>
<L>Hadde þei had knyues, bi cryst · her eyther had killed other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3133"><HI REND="I">Hadde</HI>] Ha C. <HI REND="I">her eyther</HI>] eiþer COB.</NOTE></L>
<L>¶ Seynt Gregorie was a gode pope · and had a gode forwit,</L>
<L>Þat no priouresse were prest · for þat he ordeigned.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3134"><HI REND="I">prest</HI>] preest WO.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000348.tif" N="66, B-text"/>
<L N="168">Þei had þanne ben <HI REND="I">infamis</HI> þe firste day · þei can so yuel hele conseille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3135"><HI REND="I">ben</HI>] be CR. <HI REND="I">infamis</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LCRO, <HI REND="I">and in</HI> W (<HI REND="I">though printed</HI> in|fames); <HI REND="I">but</HI> infames <HI REND="I">in</HI> B. <HI REND="I">þe—day</HI>] O <HI REND="I">om. so—hele</HI>] ille holde CB. <HI REND="I">hele</HI>] holde O.</NOTE></L>
<L>¶ Amonge monkes I miȝte be · ac many tyme I shonye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3136"><HI REND="I">ac</HI>] and CR. <HI REND="I">shonye</HI>] shonye it W.</NOTE></L>
<L>For þere ben many felle frekis · my feres to aspye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3137"><HI REND="I">feres</HI>] feeris W; fieres C.</NOTE></L>
<L>Bothe Prioure an supprioure · and owre <HI REND="I">pater abbas;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3138"><HI REND="I">an</HI>] and WCROB.</NOTE></L>
<L N="172">And if I telle any tales · þei taken hem togyderes,</L>
<L>And do me faste frydayes · to bred and to water,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3139"><HI REND="I">do</HI>] doon W.</NOTE></L>
<L>And am chalanged in þe chapitelhous · as I a childe were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3140"><HI REND="I">am</HI>] ȝeet am R. <HI REND="I">chapitelhous</HI>] Chapitre hous WCB.</NOTE></L>
<L>And baleised on þe bare ers · and no breche bitwene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3141"><HI REND="I">ers</HI>] ars B; hers (<HI REND="I">altered to</HI> bak) R. <HI REND="I">and</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="176">For-þi haue I no lykyng · with þo leodes to wonye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3142">O <HI REND="I">omits. þo</HI>] B <HI REND="I">om. leodes</HI>] ledes R; leedis B.</NOTE></L>
<L>I ete there vnthende fisshe · and fieble ale drynke;<MILESTONE N="19b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3143"><HI REND="I">vnthende</HI>] vnheende O. <HI REND="I">fieble</HI>] feble WROB.</NOTE></L>
<L>Ac other while, whan wyn cometh · whan I drynke wyn at eue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3144"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">cometh</HI>] come C. <HI REND="I">whan</HI> (2)] þanne W; and COB. <HI REND="I">wyn</HI> (2)] wel R; it COB.</NOTE></L>
<L>I haue a fluxe of a foule mouthe · wel fyue dayes after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3145"><HI REND="I">I</HI>] And W.</NOTE></L>
<L N="180">Al þe wikkednesse þat I wote · bi any of owre bretheren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3146"><HI REND="I">wote</HI>] woot WO; wot B. <HI REND="I">bretheren</HI>] brether C; breþere B.</NOTE></L>
<L>I couth it in owre cloistre · þat al owre couent wote it."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3147"><HI REND="I">couth</HI>] kiþe B; couþe (<HI REND="I">glossed by</HI> make knowe) O. <HI REND="I">owre</HI> (2)] þe COB; R <HI REND="I">om. wote</HI>] woot WCO; wot RB.</NOTE></L>
<L>¶ "Now repent þe," quod Repentaunce · "and reherce þow neure</L>
<L N="183">Conseille þat þow cnowest · bi contenaunce ne bi riȝte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3148"><HI REND="I">riȝte</HI>] syȝt O; speche R.</NOTE></L>
<L>And drynke nouȝte ouer delicatly · ne to depe noyther,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3149"><HI REND="I">nouȝte</HI>] nat W; nauȝt R; not OB. <HI REND="I">noyther</HI>] neiþer WOB; neyther R; nowþer C.</NOTE></L>
<L>Þat þi wille bi cause þer-of · to wrath myȝte torne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3150"><HI REND="I">bi</HI>] be CROB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000349.tif" N="67, B-text"/>
<L N="186"><HI REND="I">Esto sobrius</HI>," he seyde · and assoilled me after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3151"><HI REND="I">and</HI>] and so he R.</NOTE></L>
<L>And bad me wilne to wepe · my wikkednesse to amende.</L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>AUARICIA.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L N="188">¶ And þanne cam coueytise · can I hym nouȝte descryue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3152"><HI REND="I">Auaricia</HI>] Descripcio Avaritie R. <HI REND="I">can I</HI>] I can RO. <HI REND="I">nouȝte</HI>] naȝt W; noȝt B; not O.</NOTE></L>
<L>So hungriliche and holwe · sire [Heruy] hym loked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3153">[<HI REND="I">Heruy</HI> WOB] Henri L; henry CR.</NOTE></L>
<L>He was bitelbrowed · and baberlipped also,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3154"><HI REND="I">bitelbrowed</HI>] bytter browid B. <HI REND="I">also</HI>] boþe CB.</NOTE></L>
<L>With two blered eyghen · as a blynde hagge;</L>
<L N="192">And as a letheren purs · lolled his chekes,</L>
<L>Wel sydder þan his chyn · þei chiueled for elde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3155"><HI REND="I">sydder</HI>] sidder WC; siddere B. <HI REND="I">chiueled</HI>] ryueleden (<HI REND="I">corrected to</HI> chyueleden) O; cheuerid B.</NOTE></L>
<L>And as a bondman of his bacoun · his berde was bidraueled.</L>
<L>With an hode on his hed · a lousi hatte aboue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3156"><HI REND="I">an</HI>] his R.</NOTE></L>
<L N="196">And in a tauny tabarde · of twelue wynter age,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3157"><HI REND="I">twelue</HI>] twelf WC.</NOTE></L>
<L>Al totorne and baudy · and ful of lys crepynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3158"><HI REND="I">totorne</HI>] to torn (<HI REND="I">printed</HI> so torn) W.</NOTE></L>
<L>But if þat a lous couthe · haue lopen þe bettre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3159"><HI REND="I">þat</HI>] R <HI REND="I">om. haue</HI>] han W. <HI REND="I">haue lopen</HI>] lepe R.</NOTE></L>
<L>She sholde nouȝte haue walked on þat welche · so was it thredebare.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3160"><HI REND="I">haue</HI>] han W. <HI REND="I">on þat welche</HI>] on þat welþe W; on þat welsch R; there CB; þeron O. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">the line begins</HI>, He ne schulde nouȝt walke on þat welsch.</NOTE></L>
<L N="200">¶ "I haue ben coueytouse," quod þis caityue · "I bi|knowe it here;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3161"><HI REND="I">coueytouse</HI>] couettise C. <HI REND="I">I—here</HI>] y knew hit neuere B.</NOTE></L>
<L>For some tyme I serued · Symme atte Stile,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3162"><HI REND="I">atte</HI>] at þe RO.</NOTE></L>
<L>And was his prentis ypliȝte · his profit to wayte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3163"><HI REND="I">profit</HI>] prophete (!) C.</NOTE></L>
<L>First I lerned to lye · a leef other tweyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3164"><HI REND="I">leef</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LWCROB. <HI REND="I">other</HI>] ouþer WC.</NOTE></L>
<L N="204">Wikkedlich to weye · was my furst lessoun.
</L>
<PB REF="00000350.tif" N="68, B-text"/>
<L>To Wy and to Wynchestre · I went to þe faire,</L>
<L N="206">With many manere marchandise · as my Maistre me hiȝte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3165"><HI REND="I">marchandise</HI>] merchandises COB.</NOTE></L>
<L>Ne had þe grace of gyle · ygo amonge my ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3166"><HI REND="I">had</HI>] hadde WROB. <HI REND="I">ygo</HI>] go C; goo B. <HI REND="I">amonge</HI>] amonges W. <HI REND="I">ware</HI>] chaffare WCOB.</NOTE></L>
<L>It had be vnsolde þis seuene ȝere · so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3167"><HI REND="I">be</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LR; ben WCB; been O.</NOTE></L>
<L N="209">¶ Thanne drowe I me amonges draperes · my donet to lerne,<MILESTONE N="59" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3168"><HI REND="I">amonges</HI>] among WCOB.</NOTE></L>
<L>To drawe þe lyser alonge · þe lenger it semed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3169"><HI REND="I">lyser</HI>] liser WCB; lesere O.</NOTE></L>
<L>Amonge þe riche rayes · I rendred a lessoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3170"><HI REND="I">rayes</HI>] rayeres R.</NOTE></L>
<L N="212">To broche hem with a [pak-]nedle · and plaited hem togyderes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3171">[<HI REND="I">pak-nedle</HI> WCO] packenedle B; bat-nedle L; batnedel R. <HI REND="I">See</HI> Text A. <HI REND="I">plaited</HI>] playte W; plyghted C; plytyd B.</NOTE></L>
<L>And put hem in a presse · and pyn[n]ed hem þerinne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3172"><HI REND="I">pynned</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CB; pyned LR; pynnede O; pyne W.</NOTE></L>
<L>Tyl ten ȝerdes or twelue · [hadde] tolled out threttene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3173">[<HI REND="I">hadde</HI> WOCB] LR <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ My wyf was a webbe · and wollen cloth made;</L>
<L N="216">She spak to spynnesteres · to spynnen it oute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3174"><HI REND="I">She</HI>] Heo R. <HI REND="I">spynnesteres</HI>] a spinnester R.</NOTE></L>
<L>Ac þe pounde þat she payed by · poised a quarteroun more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3175"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">þat</HI>] O <HI REND="I">om. poised</HI>] peised WR; weyed CO. <HI REND="I">quarteroun</HI>] quartron W; quaterone C; quartroun O; quarter R. B <HI REND="I">has</HI>, Ac for þe pound she paied · al-þouȝ hit weyed a quar|troun more.</NOTE></L>
<L>Than myne owne auncere · who-so weyȝed treuthe.<MILESTONE N="20" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3176"><HI REND="I">auncere</HI>] aunser COB.</NOTE></L>
<L>¶ I bouȝte hir barly malte · she brewe it to selle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3177"><HI REND="I">malte</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="220">Peny ale and podyng ale · she poured togideres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3178"><HI REND="I">podyng</HI>] puddyng WCR; pud|yng O. <HI REND="I">she</HI>] heo R.</NOTE></L>
<L>For laboreres and for low folke; · þat lay by hym|selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3179"><HI REND="I">for</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ The best ale lay in my boure · or in my bedchambre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3180"><HI REND="I">ale</HI>] of alle R. <HI REND="I">my bed|chambre</HI>] bedde chambre C.</NOTE></L>
<L>And who-so bummed þer-of · bouȝte it þer-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3181">B <HI REND="I">omits. bouȝte</HI>] he bouȝt CRO.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000351.tif" N="69, B-text"/>
<L N="224">A galoun for a grote · god wote, [no] lesse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3182">[<HI REND="I">no</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; L <HI REND="I">has</HI> na.</NOTE></L>
<L>And ȝit it cam in cupmel · þis crafte my wyf vsed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3183"><HI REND="I">it</HI>] C <HI REND="I">om. cupmel</HI>] cuppemele WB; coppemele R; copmele C. <HI REND="I">vsed</HI>] vseth R.</NOTE></L>
<L>Rose þe regratere · was hir riȝte name;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3184"><HI REND="I">was</HI>] is R.</NOTE></L>
<L>She hath holden hokkerye · al hire lyf tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3185"><HI REND="I">hokkerye</HI>] hukkerye W; hukrie O.</NOTE></L>
<L N="228">¶ Ac I swere now, so the ik · þat synne wil I lete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3186"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">so</HI>] also B. <HI REND="I">the ik</HI>] thee ik W; theich R; thehi C; þeik B.</NOTE></L>
<L>And neuere wikkedliche weye · ne wikke chaffare vse,<MILESTONE N="60" UNIT="A page"/></L>
<L>But wenden to Walsyngham · and my wyf als,</L>
<L>And bidde þe Rode of bromeholme · brynge me oute of dette."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3187"><HI REND="I">bromeholme</HI>] Bromholm WCOB. <HI REND="I">of dette</HI>] dette C.</NOTE></L>
<L N="232">¶ "Repente[de]stow þe euere," quod repentance · "ne restitucioun madest?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3188"><HI REND="I">Repentedestow</HI>] Repentedes|tow W; Repentedest þow R; Re|pentestow LC; Repentist þow OB. <HI REND="I">þe</HI>] WCRO <HI REND="I">om.;</HI> B <HI REND="I">retains. ne</HI>] or WCO.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝus, ones I was herberwed," quod he · "with an hep of chapmen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3189"><HI REND="I">ȝus</HI>] ȝis WCOB. <HI REND="I">herberwed</HI>] y|herberwed W; herberd C; sobrid (!) B.</NOTE></L>
<L>I roos whan þei were arest · and yrifled here males."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3190"><HI REND="I">roos</HI>] aros B. <HI REND="I">arest</HI>] at reste B. <HI REND="I">yrifled</HI>] riflede WCOB; Irifled R.</NOTE></L>
<L>¶ "That was no restitucioun," quod repentance · "but a robberes thefte,</L>
<L>Þow haddest [be] better worthy · be hanged þerfore<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3191">[<HI REND="I">be</HI> C] LR <HI REND="I">om.;</HI> be þe W; been O; ben B. <HI REND="I">be</HI>] to be O.</NOTE></L>
<L N="237">Þan for al þat · þat þow hast here shewed."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3192">C <HI REND="I">has</HI>, thanne for al þat thow haste · here now yshewed; OB <HI REND="I">the same, but</HI> O <HI REND="I">has</HI> schewid <HI REND="I">for</HI> yshewed. LWR <HI REND="I">agree</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "I wende ryflynge were restitucioun," quod he · "for I lerned neuere rede on boke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3193"><HI REND="I">for</HI>] COB <HI REND="I">om. lerned</HI>] lerid B. <HI REND="I">rede</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And I can no frenche in feith · but of þe ferthest ende of norfolke."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3194"><HI REND="I">þe ferthest</HI>] ferrest C. <HI REND="I">nor|folke</HI>] Northfolk WC.</NOTE></L>
<L N="240">¶ "Vsedestow euere vsurie," quod repentaunce · "in alle þi lyf tyme?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3195"><HI REND="I">Vsedestow</HI>] Vsedist þow OB. <HI REND="I">euere</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000352.tif" N="70, B-text"/>
<L>¶ "Nay, sothly," he seyde · "saue in my ȝouthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3196"><HI REND="I">ȝouthe</HI>] ȝougþe B.</NOTE></L>
<L>I lerned amonge lumbardes · and iewes a lessoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3197"><HI REND="I">and—lessoun</HI>] a lessoun, and of iewes R.</NOTE></L>
<L>To wey pens with a peys · and pare þe heuyest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3198"><HI REND="I">pens</HI>] pans R. <HI REND="I">peys</HI>] pays C.</NOTE></L>
<L N="244">And lene it for loue of þe crosse · to legge a wedde and lese it;</L>
<L>Suche dedes I did wryte · ȝif he his day breke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3199"><HI REND="I">breke</HI>] broke RB; brook O.</NOTE></L>
<L>I haue mo maneres þorw rerages · þan þorw <HI REND="I">miseretur &amp; comodat</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3200"><HI REND="I">maneres</HI>] manoirs W. <HI REND="I">como|dat</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LCROB; <HI REND="I">also</HI> comodat <HI REND="I">in</HI> W (<HI REND="I">though printed</HI> commodat).</NOTE></L>
<L>¶ I haue lent lordes · and ladyes my chaffare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3201"><HI REND="I">lent</HI>] Ilente R.</NOTE></L>
<L N="248">And ben her brocour after · and bouȝte it my-self.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3202"><HI REND="I">bouȝte</HI>] brouȝt (!) R.</NOTE></L>
<L>Eschaunges and cheuesances · with suche chaffare I dele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3203"><HI REND="I">chaffare</HI>] chaffares R.</NOTE></L>
<L>And lene folke þat lese wol · a lyppe at euery noble.</L>
<L>And with lumbardes lettres · I ladde golde to Rome,</L>
<L>And toke it by taille here · and tolde hem þere lasse."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3204"><HI REND="I">taille</HI>] tale W. <HI REND="I">hem</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="253">"Len[t]estow euere lordes · for loue of her maynten|aunce?"<MILESTONE N="20b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3205"><HI REND="I">Lentestow</HI> W] Lenestow L; Lenedest þow R; Lendestow C; Lent|ist þou OB.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝe, I haue lent lordes · loued me neuere after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3206"><HI REND="I">lordes</HI>] to lordes W. <HI REND="I">loued</HI>] þat loueden O; louede þei B.</NOTE></L>
<L>And haue ymade many a knyȝte · bothe mercere &amp; drapere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3207"><HI REND="I">ymade</HI>] maad C; made B. <HI REND="I">a</HI>] CR <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="256">Þat payed neuere for his prentishode · nouȝte a peire gloues."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3208"><HI REND="I">his</HI>] hir CB. <HI REND="I">peire</HI>] paire of C.</NOTE></L>
<L>¶ "Hastow pite on pore men · þat mote nedes borwe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3209"><HI REND="I">Hastow</HI>] Hast þou O.</NOTE></L>
<L>¶ "I haue as moche pite of pore men · as pedlere hath of cattes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3210"><HI REND="I">as moche</HI>] as mikile C; also muche B. <HI REND="I">of—men</HI>] of hem CB; on hem O. <HI REND="I">pedlere</HI>] þe pedlere R.</NOTE></L>
<L>Þat wolde kille hem, yf he cacche hem myȝte · for coueitise of here skynnes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3211"><HI REND="I">yf</HI>] and R. <HI REND="I">cacche hem</HI>] COB <HI REND="I">om. for—of</HI>] forto haue CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000353.tif" N="71, B-text"/>
<L N="260">¶ "Artow manlyche amonge þi neiȝbores · of þi mete and drynke?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3212"><HI REND="I">Artow</HI>] Art þow ROB. <HI REND="I">þi mete and</HI>] met and of CB.</NOTE></L>
<L>¶ "I am holden," quod he, "as hende · as hounde is in kychyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3213">COB <HI REND="I">place</HI> as hende <HI REND="I">before</HI> quod he. <HI REND="I">is in</HI>] in his R.</NOTE></L>
<L>Amonges my neighbores, namelich · such a name ich haue."</L>
<L>¶ "Now god leue neure," quod repentance · "but þow repent þe rather,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3214"><HI REND="I">Now</HI>] O <HI REND="I">om. leue</HI>] leue þee <HI REND="I">or</HI> lene þee W. <HI REND="I">neure</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="264">Þe grace on þis grounde · þi good wel to bisette,</L>
<L>Ne þine ysue after þe · haue ioye of þat þow wynnest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3215"><HI REND="I">ysue</HI>] vssue R; heires WCB; eyres O.</NOTE></L>
<L>Ne þi excecutours wel bisett · þe siluer þat þow hem leuest;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3216"><HI REND="I">wel</HI>] COB <HI REND="I">om. þe</HI>] þi O.</NOTE></L>
<L>And þat was wonne with wronge · with wikked men be despended.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3217"><HI REND="I">be</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="268">For were I frere of þat hous · þere gode faith and charite is,</L>
<L>I nolde cope vs with þi catel · ne owre kyrke amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3218"><HI REND="I">nolde</HI>] wolde nouȝt R. <HI REND="I">kyrke</HI>] cherche R.</NOTE></L>
<L>Ne haue a peny to my pitaunce · of þyne, bi my soule hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3219"><HI REND="I">of—hele</HI>] so god my soule saue W. <HI REND="I">hele</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For þe best boke in owre hous · þeiȝe brent golde were þe leues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3220"><HI REND="I">brent</HI>] brend RB.</NOTE></L>
<L>And I wyst wytterly · þow were suche as þow [tellest,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3221">[<HI REND="I">tellest</HI> WCROB] telleth L; <HI REND="I">but the line is marked for correction</HI>.</NOTE></L>
<L>[Or elles þat I kouþe knowe it · by any kynnes wise.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3222">LWRO <HI REND="I">omit this line, but it is found in</HI> CBC<HI REND="sub">2</HI>, <HI REND="I">and in</HI> Crowley's text, <HI REND="I">which has</HI> kindes wyt <HI REND="I">for</HI> kynnes wise. <HI REND="I">I quote it from</HI> C.</NOTE></L>
<L N="274"><HI REND="I">Seruus es alterius · cum fercula pinguia queris,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3223"><HI REND="I">cum</HI>] dum W.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Pane tuo pocius · vescere, liber eris</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3224"><HI REND="I">pocius</HI>] pocius (<HI REND="I">printed</HI> potius) W.</NOTE></L>
<L N="276">¶ Thow art an vnkynde creature · I can þe nouȝte as|soille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3225"><HI REND="I">þe nouȝte</HI>] nouȝt þe CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000354.tif" N="72, B-text"/>
<L>Til þow make restitucioun · and rekne with hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3226">R <HI REND="I">inserts</HI> quod repentance <HI REND="I">after</HI> restitucioun.</NOTE></L>
<L>And sithen þat resoun rolle it · in þe regystre of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3227"><HI REND="I">it</HI>] þe C; B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="279">That þow hast made vche man good · I may þe nouȝte assoille;<Q><HI REND="I">Non dimittitur peccatum · donec restituatur abla|tum, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3228"><HI REND="I">assoille</HI>] saue R. <HI REND="I">donec</HI>] nisi R. <HI REND="I">ablatum</HI>] oblatum WCB.</NOTE></L>
<L>¶ For alle þat [haue] of þi good · haue god my trouthe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3229">[<HI REND="I">haue</HI> C] hauen B; han WO; hath LR.</NOTE></L>
<L>[Ben] holden at þe heighe dome · to helpe þe to restitue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3230">[<HI REND="I">Ben</HI> WCOB] Is LR. <HI REND="I">holden</HI>] haldynge R. <HI REND="I">to</HI> (2)] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="282">And who so leueth nouȝte þis be soth · loke in þe sauter glose,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3231"><HI REND="I">nouȝte þis be</HI>] this be nouȝt CB. <HI REND="I">þe</HI>] a R.</NOTE></L>
<L>In <HI REND="I">miserere mei deus</HI> · where I mene treuthe,<Q><HI REND="I">Ecce enim veritatem dilexisti, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3232"><HI REND="I">After</HI> &amp;c. <HI REND="I">follows, in</HI> R <HI REND="I">only, the curious line</HI>, þere is no laborere wolde leue with hem · þat knoweth peres þe plowman.</NOTE></L>
<L N="284">¶ Shal neuere werkman in þis worlde · þryue wyth þat þow wynnest;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3233"><HI REND="I">Shal</HI>] For schal R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Cum sancto sanctus eris</HI> · construe me þat on englische."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3234"><HI REND="I">construe—englische</HI>] C <HI REND="I">om. me þat</HI>] me þis W; þou me þat B.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne wex þat shrewe in wanhope · and walde haue hanged him-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3235"><HI REND="I">þat</HI>] þe R. <HI REND="I">him-self</HI>] hym W.</NOTE></L>
<L>Ne hadde repentaunce þe rather · reconforted hym in þis manere,<MILESTONE N="21" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3236"><HI REND="I">reconforted</HI>] conforted R. <HI REND="I">hym</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="288">"Haue mercye in þi mynde · and with þi mouth biseche it,</L>
<L>For goddes mercye is more · þan alle hise other werkes;<Q><HI REND="I">Misericordia eius super omnia opera eius, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3237">LOR <HI REND="I">preserve</HI>, WCB <HI REND="I">omit, the Latin quotation. eius</HI>] domini R.</NOTE></L>
<L>¶ And al þe wikkednesse in þis worlde · þat man myȝte worche or thynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3238"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om. in</HI>] of O. <HI REND="I">þis</HI>] C <HI REND="I">om. worche</HI>] do COB.</NOTE></L>
<L>Ne is no more to þe mercye of god · þan in þe see a glede;
<PB REF="00000355.tif" N="73, B-text"/><Q><HI REND="I">Omnis iniquitas quantum ad misericordiam dei, est</HI> [<HI REND="I">quasi</HI>] <HI REND="I">sintilla in medio maris</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3239"><HI REND="I">Ne is</HI>] Nis WCOB. [<HI REND="I">quasi</HI> WCORB] L <HI REND="I">om. sintilla</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W (<HI REND="I">though printed</HI> scintilla).</NOTE></L>
<L N="292">¶ For-þi haue mercy in þi mynde · and marchandise, leue it,</L>
<L>For þow hast no good grounde · to gete þe with a wastel,</L>
<L>But if it were with thi tonge · or ellis with þi two hondes.</L>
<L>For þe good þat þow hast geten · bigan al with false|hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3240"><HI REND="I">bigan</HI>] hit began B.</NOTE></L>
<L N="296">And as longe as þow lyuest þer-with · þow ȝeldest nouȝte, but borwest.</L>
<L>¶ And if þow wite neuere to whiche · ne whom to restitue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3241"><HI REND="I">wite</HI>] wost COB. <HI REND="I">restitue</HI>] restitute R; make restitucioun B.</NOTE></L>
<L>Bere it to þe bisschop · and bidde hym of his grace,</L>
<L>Bisette it hym-selue · as best is for þi soule.</L>
<L N="300">For he shal answere for þe · at þe heygh dome,</L>
<L>For þe and for many mo · þat man shal ȝif a reken|ynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3242"><HI REND="I">for</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>What he lerned ȝow in lente · leue þow none other,</L>
<L>And what he lent ȝow of owre lordes good · to lette ȝow fro synne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3243">
<P><HI REND="I">Corruptly made into two lines in</HI> COB.</P>
<P>And what he lente yow of his goode · to wite yow fro synne,</P>
<P>For he sholde helpe yow · of oure lordes goode C.</P></NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>GULA.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L N="304">¶ Now bigynneth glotoun · for to go to schrifte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3244">GULA] LWCOC<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And kaires hym to-kirke-ward · his coupe to schewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3245"><HI REND="I">kaires</HI>] karieþ WB. <HI REND="I">kirke</HI>] cherche R. <HI REND="I">coupe</HI>] culpe B.</NOTE></L>
<L>¶ Ac Beton þe brewestere · bad hym good morwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3246"><HI REND="I">Ac</HI>] And W; An C.</NOTE></L>
<L>And axed of hym with þat · whiderward he wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3247"><HI REND="I">axed</HI>] asked WR. <HI REND="I">of</HI>] at W. <HI REND="I">hym</HI>] B <HI REND="I">om. whiderward</HI>] whider B.</NOTE></L>
<L N="308">¶ "To holi cherche," quod he · "forto here masse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3248"><HI REND="I">cherche</HI>] kirke O. <HI REND="I">forto</HI>] to CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000356.tif" N="74, B-text"/>
<L>And sithen I wil be shryuen · and synne namore."</L>
<L>¶ "I haue gode ale, gossib," quod she · "glotown, wiltow assaye?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3249"><HI REND="I">wiltow</HI>] woltow W; wilt þou OB.</NOTE></L>
<L>"Hastow auȝte in þi purs · any hote spices?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3250"><HI REND="I">purs</HI>] purs, quod he W.</NOTE></L>
<L N="312">¶ "I haue peper and piones," quod [s]he · "and a pounde of garlike,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3251"><HI REND="I">piones</HI>] pionus C; pioyne R; greynes B. <HI REND="I">she</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; sche OR; he LCB; <HI REND="I">see</HI> l. 310.</NOTE></L>
<L>A ferthyngworth of fenel-seed · for fastyngdayes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3252"><HI REND="I">A</HI>] And a W.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne goth glotoun in · and grete othes after;</L>
<L>Cesse þe souteresse · sat on þe benche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3253"><HI REND="I">souteresse</HI>] sowestere B.</NOTE></L>
<L N="316">Watte þe warner · and his wyf bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3254"><HI REND="I">warner</HI>] waryner B.</NOTE></L>
<L>Tymme þe tynkere · and tweyne of his prentis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3255"><HI REND="I">Tymme</HI>] Symme CRB. <HI REND="I">prentis</HI>] prentices WCO; prentys R; prentiȝ B.</NOTE></L>
<L>Hikke þe hakeneyman · and hughe þe nedeler,<MILESTONE N="61" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3256"><HI REND="I">hughe</HI>] howe R; hue O.</NOTE></L>
<L>Clarice of cokkeslane · and þe clerke of þe cherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3257"><HI REND="I">cokkeslane</HI>] cockislane B. <HI REND="I">þe clerke</HI>] clerc C.</NOTE></L>
<L N="320">Dawe þe dykere · and a dozeine other;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3258">R <HI REND="I">transposes these lines</HI>.</NOTE></L>
<L>Sire Piers of Pridie · and Peronelle of Flaundres,<MILESTONE N="21b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3259">R <HI REND="I">transposes these lines</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3260"><HI REND="I">Sire</HI>] And sire R. <HI REND="I">Pridie</HI>] Pride C. <HI REND="I">Peronelle</HI>] Pernele W.</NOTE></L>
<L>A ribibour, a ratonere · a rakyer of chepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3261"><HI REND="I">rakyer</HI>] Raker COB.</NOTE></L>
<L>A ropere, a redyngkyng · and Rose þe dissheres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3262"><HI REND="I">redyngkyng</HI>] Rydyngkyng C. <HI REND="I">dissheres</HI>] disshere B; dyssheres douȝter R.</NOTE></L>
<L N="324">Godfrey of garlekehithe · and gryfin þe walshe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3263"><HI REND="I">garlekehithe</HI>] garlek-hethe R. <HI REND="I">gryfin</HI>] grifyth R.</NOTE></L>
<L>And vpholderes an hepe · erly bi þe morwe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3264"><HI REND="I">erly</HI>] herly R.</NOTE></L>
<L>Geuen glotoun with glad chere · good ale to hansel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3265"><HI REND="I">Geuen</HI>] Gyuen C. <HI REND="I">glad</HI>] good COB.</NOTE></L>
<L>¶ Clement þe cobelere · cast of his cloke,</L>
<L N="328">And atte new faire · he nempned it to selle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3266"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WCOB; to þe R. <HI REND="I">he</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Hikke þe hakeneyman · hitte his hood after,</L>
<L>And badde bette þe bochere · ben on his side.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3267"><HI REND="I">ben</HI>] to ben R.</NOTE></L>
<L>Þere were chapmen y-chose · þis chaffare to preise;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3268"><HI REND="I">were</HI>] R. <HI REND="I">om. y-chose</HI>] chosen CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000357.tif" N="75, B-text"/>
<L N="332">Who-so haueth þe hood · shuld haue amendes of þe cloke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3269"><HI REND="I">Who-so</HI>] That whoso W. <HI REND="I">haueth</HI>] haue CB; hadde WO. <HI REND="I">shuld</HI>] shul CR. <HI REND="I">haue</HI>] han W.</NOTE></L>
<L>¶ Two risen vp in rape · and rouned togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3270"><HI REND="I">Two</HI>] þo R. <HI REND="I">vp</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And preised þese penyworthes · apart bi hem-selue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3271"><HI REND="I">þese</HI>] þe R.</NOTE></L>
<L>Þei couth nouȝte bi her conscience · acorden in treuthe,</L>
<L N="336">Tyl Robyn þe ropere · arose bi þe southe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3272"><HI REND="I">bi</HI>] R <HI REND="I">om</HI> (!).</NOTE></L>
<L>And nempned hym for a noumpere · þat no debate nere,<MILESTONE N="62" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3273"><HI REND="I">noumpere</HI>] nounpere W; noun|pier C. <HI REND="I">nere</HI>] were R.</NOTE></L>
<L>[For to trye þis chaffare · bitwixen hem þre.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3274"><HI REND="I">From</HI> O; <HI REND="I">also in</HI> CBC<HI REND="sub">2</HI>; LWR <HI REND="I">omit</HI>. Crowley <HI REND="I">has the line, but puts</HI> there <HI REND="I">for</HI> þre.</NOTE></L>
<L>¶ Hikke þe hostellere · hadde þe cloke,</L>
<L N="340">In couenaunte þat Clement · shulde þe cuppe fille,</L>
<L>And haue Hikkes hode hostellere · and holde hym yserued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3275"><HI REND="I">yserued</HI>] serued CB.</NOTE></L>
<L>And who-so repented rathest · shulde arise after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3276"><HI REND="I">who-so</HI>] who þat COB. <HI REND="I">rathest</HI>] rather COB.</NOTE></L>
<L>And grete sire glotoun · with a galoun ale.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3277"><HI REND="I">sire</HI>] wele C; wel B; wel sire O.</NOTE></L>
<L N="344">¶ Þere was laughyng and louryng · and "let go þe cuppe,"</L>
<L>And seten so til euensonge · and songen vmwhile,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3278"><HI REND="I">seten so</HI>] sitten so R; so setyn þey C; so þei seten B; so seten O. <HI REND="I">songen</HI>] syngen R. <HI REND="I">vmwhile</HI>] vmb|while R; oþer while O.</NOTE></L>
<L>Tyl glotoun had y-globbed · a galoun an a Iille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3279"><HI REND="I">y-globbed</HI>] y-glubbed W; glubbed O; globed C; swelwid B. <HI REND="I">an</HI>] and WCROB. <HI REND="I">Iille</HI>] gille WCROB.</NOTE></L>
<L>His guttis gunne to [gothely] · as two gredy sowes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3280"><HI REND="I">gunne</HI>] gonne R; bigonne WC; bigune O. [<HI REND="I">gothely</HI> C] gurle, <HI REND="I">corrected to</HI> gotheli O; goþelen W; grouly B; godly LR; <HI REND="I">but in</HI> L, <HI REND="I">the line is marked for correction</HI>. Crowley <HI REND="I">prints</HI> gothlen. <HI REND="I">gredy</HI>] guedy R.</NOTE></L>
<L N="348">He pissed a potel · in a pater-noster while,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3281"><HI REND="I">potel</HI>] potel and more B.</NOTE></L>
<L>And blew his rounde ruwet · at his rigge-bon ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3282"><HI REND="I">And</HI>] He R. <HI REND="I">ruwet</HI>] rowet R; rewet C; ruet B. <HI REND="I">rigge-bon</HI>] rigges boun C; ruggebones W; rigges|bones R; rigge-bonys O; riegbones B.</NOTE></L>
<L>That alle þat herde þat horne · held her nose after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3283"><HI REND="I">þat herde</HI>] R <HI REND="I">om. nose</HI>] noses W.</NOTE></L>
<L>And wissheden it had be wexed · with a wispe of firses.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3284"><HI REND="I">wexed</HI>] waxed COB. <HI REND="I">wispe</HI>] wips R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000358.tif" N="76, B-text"/>
<L N="352">¶ He myȝte neither steppe ne stonde · er he his staffe hadde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3285"><HI REND="I">ne</HI>] no C.</NOTE></L>
<L>And þanne gan he go · liche a glewmannes bicche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3286"><HI REND="I">go</HI>] to goo B. <HI REND="I">glewmannes</HI>] glemannes W; glwemannes (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>Somme tyme aside · and somme tyme arrere,<MILESTONE N="63" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3287"><HI REND="I">arrere</HI>] arere WCRB; a rere O.</NOTE></L>
<L>As who-so leyth lynes · forto lacche foules.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3288"><HI REND="I">lynes</HI>] lymȝerdis B. <HI REND="I">lacche</HI>] kacche B.</NOTE></L>
<L N="356">¶ And whan he drowgh to þe dore · þanne dymmed his eighen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3289"><HI REND="I">And</HI>] Ac R. <HI REND="I">eighen</HI>] eyȝes R.</NOTE></L>
<L>He [stumbled] on þe thresshewolde · an threwe to þe erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3290">[<HI REND="I">stumbled</HI> WCO] stomlid B; trembled L; tremled R. <HI REND="I">thresshe|wolde</HI>] þreiswald B; þresshfold W. <HI REND="I">an</HI>] and W &amp;c. <HI REND="I">threwe</HI>] throwe C; ouerþrew B.</NOTE></L>
<L>Clement þe cobelere · cauȝte hym bi þe myddel,</L>
<L>For to lifte hym alofte · and leyde him on his knowes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3291"><HI REND="I">hym</HI>] C <HI REND="I">om. knowes</HI>] knowes, <HI REND="I">altered to</HI> knees C; knees O.</NOTE></L>
<L N="360">Ac glotoun was a gret cherle · and a grym in þe lift|ynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3292"><HI REND="I">a grym</HI>] grym O; heuy B.</NOTE></L>
<L>And coughed vp a caudel · in clementis lappe;<MILESTONE N="22" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3293"><HI REND="I">coughed</HI>] cowede R; kowid B.</NOTE></L>
<L>Is non so hungri hounde · in Hertford schire</L>
<L>Durst lape of þe leuynges · so vnlouely þei smauȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3294"><HI REND="I">þe</HI>] þat WCOB. <HI REND="I">leuynges</HI>] leuyng R. <HI REND="I">þei smauȝte</HI>] hit smacchid B.</NOTE></L>
<L N="364">¶ With al þe wo of þis worlde · his wyf and his wenche</L>
<L>Baren hym home to his bedde · and brouȝte hym þer|inne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3295"><HI REND="I">home</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And after al þis excesse · he had an accidie,</L>
<L>Þat he slepe saterday and sonday · til sonne ȝede to reste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3296"><HI REND="I">slepe</HI>] sleep WB. <HI REND="I">ȝede to</HI>] wente to O; took CB.</NOTE></L>
<L N="368">Þanne waked he of his wynkyng · and wiped his eyghen;</L>
<L>Þe fyrste worde þat he warpe · was, "where is þe bolle?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3297"><HI REND="I">þe</HI> (1)] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000359.tif" N="77, B-text"/>
<L>His [wif] gan edwite hym þo · how wikkedlich he lyued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3298">[<HI REND="I">wif</HI> WO] witte LRB; wit C. Cf. Text A.</NOTE></L>
<L>And repentance riȝte so · rebuked hym þat tyme:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3299"><HI REND="I">so</HI>] þoo so O.</NOTE></L>
<L N="372">¶ "As þow with wordes and werkes · hast wrouȝte yuel in þi lyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3300"><HI REND="I">yuel</HI>] ille COB.</NOTE></L>
<L>Shryue þe and be shamed þer-of · and shewe it with þi mouth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3301"><HI REND="I">shamed</HI>] a-schamed OR. <HI REND="I">þi</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "I, glotoun," quod þe gome · "gylti me ȝelde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3302"><HI REND="I">gome</HI>] grom W; goome C.</NOTE></L>
<L>Þat I haue trespassed with my tonge · I can nouȝte telle how ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3303"><HI REND="I">þat</HI>] Of þat R.</NOTE></L>
<L N="376">Sworen 'goddes soule' · and 'so god me help and halidom,'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3304"><HI REND="I">soule</HI>] soule and his sydes R. <HI REND="I">god—help</HI>] help me god R; me god helpe W. <HI REND="I">and halidom</HI>] at þe holy dom B; W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þere no nede ne was · nyne hundreth tymes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3305"><HI REND="I">ne</HI>] W <HI REND="I">om. hundreth</HI>] hundred WC; hundrid OB.</NOTE></L>
<L>¶ And ouer-seye me at my sopere · and some tyme at nones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3306"><HI REND="I">ouer-seye</HI>] ouerseyen W. <HI REND="I">at my</HI>] atte C; at þe B.</NOTE></L>
<L>Þat I glotoun girt it vp · er I hadde gone a myle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3307"><HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="380">And y-spilte þat myȝte be spared · and spended on somme hungrie;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3308"><HI REND="I">And</HI>] And (<HI REND="I">printed</HI> An) W. <HI REND="I">y-spilte</HI>] spilt COB. <HI REND="I">spended</HI>] spend R. <HI REND="I">on somme</HI>] vppon þe B.</NOTE></L>
<L>Ouerdelicatly on fastyng dayes · drunken and eten bothe,</L>
<L>And sat some tyme so longe þere · þat I slepe and ete at ones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3309"><HI REND="I">þat I</HI>] and R. <HI REND="I">slepe</HI>] sleep W; sleped C; slep R; slepte O. <HI REND="I">at</HI>] al at B.</NOTE></L>
<L>For loue of tales in tauernes · to drynke þe more, I dyned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3310"><HI REND="I">to drynke</HI>] and for drynke W; to ete R.</NOTE></L>
<L N="384">And hyed to þe mete er none · whan fastyng dayes were."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3311"><HI REND="I">hyed</HI>] hiȝed me B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000360.tif" N="78, B-text"/>
<L>¶ "This shewyng shrifte," quod repentance · "shal be meryte to þe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3312"><HI REND="I">shrifte</HI>] of shryfte B. <HI REND="I">meryte</HI>] mercy CB.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne gan glotoun grete · and gret doel to make<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3313"><HI REND="I">þanne</HI>] C <HI REND="I">om. grete</HI>] to grete RB. <HI REND="I">gret</HI>] muche R. <HI REND="I">to make</HI>] made O.</NOTE></L>
<L N="387">For his lither lyf · þat he lyued hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3314"><HI REND="I">lither</HI>] luþer W.</NOTE></L>
<L>And avowed [to] fast— · "for hunger or for thurst<MILESTONE N="64" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3315">[<HI REND="I">to</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om. avowed to</HI>] made his avow to B; vowede to O. <HI REND="I">thurst</HI>] thruste C.</NOTE></L>
<L>Shal neuere fisshe on þe fryday · defien in my wombe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3316"><HI REND="I">þe</HI>] WCO <HI REND="I">om. Shal—defien</HI>] þat neuere fisch on þe Friday · diffie shal B.</NOTE></L>
<L>Tyl abstinence myn aunte · haue ȝiue me leue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3317"><HI REND="I">haue ȝiue</HI>] hath Iȝeue R.</NOTE></L>
<L>And ȝit haue I hated hir · al my lyf tyme."</L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>ACCIDIA.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L N="392">¶ Þanne come sleuthe al bislabered · with two slymy eiȝen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3318"><HI REND="I">Accidia</HI>] LWC; ROB <HI REND="I">om. come</HI>] cam WCOB. <HI REND="I">bislabered</HI>] by|slobred R. <HI REND="I">slymy eiȝen</HI>] slymed eyȝes R.</NOTE></L>
<L>"I most sitte," seyde þe segge · "or elles shulde I nappe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3319"><HI REND="I">shulde I</HI>] I schulde OB.</NOTE></L>
<L>I may nouȝte stonde ne stoupe · ne with-oute a stole knele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3320"><HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Were I brouȝte abedde · but if my taille-ende it made,</L>
<L N="396">Sholde no ryngynge do me ryse · ar I were rype to dyne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3321"><HI REND="I">ryngynge</HI>] þyng B. <HI REND="I">ar</HI>] er WCB; ere R; or O.</NOTE></L>
<L>He bygan <HI REND="I">benedicite</HI> with a bolke · and his brest knocked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3322"><HI REND="I">his</HI>] is C; on his B.</NOTE></L>
<L>And roxed and rored · and rutte atte laste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3323"><HI REND="I">roxed</HI>] raxed W; roskid B. <HI REND="I">atte</HI>] at þe WO; al out atte B.</NOTE></L>
<L>"What! awake, renke!" quod repentance · "and rape þe to shrifte."<MILESTONE N="22b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3324"><HI REND="I">What</HI>] COB <HI REND="I">om. renke</HI>] and þenk B.</NOTE></L>
<L N="400">¶ "If I shulde deye bi þis day · me liste nouȝte to loke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3325"><HI REND="I">If</HI>] Al-þouȝ B. <HI REND="I">day</HI>] day quod he R. <HI REND="I">liste</HI>] lest R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000361.tif" N="79, B-text"/>
<L>I can nouȝte perfitly my pater-noster · as þe prest it syngeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3326"><HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>But I can rymes of Robyn hood · and Randolf erle of Chestre,</L>
<L>Ac neither of owre lorde ne of owre lady · þe leste þat euere was made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3327"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">of</HI> (2)] CO <HI REND="I">om. euere—made</HI>] þat is made COB.</NOTE></L>
<L N="404">¶ I haue made vowes fourty · and for-ȝete hem on þe morne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3328"><HI REND="I">vowes</HI>] auowes W. <HI REND="I">fourty</HI>] fifty COB. <HI REND="I">on þe</HI>] al at CB; or R; on O. <HI REND="I">morne</HI>] morwe WCRO; morwen B.</NOTE></L>
<L>I parfourned neure penaunce · as þe prest me hiȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3329"><HI REND="I">parfourned</HI>] performed B.</NOTE></L>
<L>Ne ryȝte sori for my synnes · ȝet was I neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3330"><HI REND="I">Ne</HI>] For B. <HI REND="I">synnes</HI>] synne CB.</NOTE></L>
<L>And ȝif I bidde any bedes · but if it be in wrath,</L>
<L>Þat I telle with my tonge · is two myle fro myne herte.</L>
<L N="409">I am occupied eche day · haliday and other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3331"><HI REND="I">occupied</HI>] ocuped R.</NOTE></L>
<L>With ydel tales atte ale · and otherwhile in cherches;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3332"><HI REND="I">atte ale</HI>] at þe Ale WCRO; at þe nale B. <HI REND="I">in cherches</HI>] in cherche R; at chirche W.</NOTE></L>
<L>Goddes peyne and his passioun · ful selde þynke I þere-on.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3333"><HI REND="I">þere-on</HI>] on CO; on it W.</NOTE></L>
<L N="412">¶ I visited neuere fieble men · ne fettered folke in puttes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3334"><HI REND="I">fieble</HI>] feble WOB; seke R. <HI REND="I">puttes</HI>] pittes COB.</NOTE></L>
<L>I haue leuere here an harlotrie · or a somer game of souteres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3335"><HI REND="I">haue</HI>] hadde R. <HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om. somer game</HI>] somer gamen B.</NOTE></L>
<L>Or lesynges to laughe at · and belye my neighbore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3336"><HI REND="I">lesynges</HI>] lesynge W. <HI REND="I">at</HI>] of R. <HI REND="I">neighbore</HI>] neȝebores WCOB.</NOTE></L>
<L>Þan al þat euere Marke made · Mathew, John, &amp; lucas.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3337"><HI REND="I">þan</HI>] R <HI REND="I">om</HI> (!). <HI REND="I">lucas</HI>] luk B.</NOTE></L>
<L>And vigilies and fastyng dayes · alle þise late I passe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3338"><HI REND="I">late I</HI>] I late R.</NOTE></L>
<L N="417">And ligge abedde in lenten · an my lemman in myn armes,</L>
<L>Tyl matynes and masse be do · and þanne go to þe freres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3339"><HI REND="I">and þanne</HI>] þan C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000362.tif" N="80, B-text"/>
<L>Come I to <HI REND="I">ite, missa est</HI> · I holde me yserued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3340"><HI REND="I">yserued</HI>] serued COB.</NOTE></L>
<L N="420">I nam nouȝte shryuen some tyme · but if sekenesse it make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3341"><HI REND="I">if</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Nouȝt tweies in two ȝere · and þanne vp gesse I schryue me.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3342"><HI REND="I">schryue</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> shcryue <HI REND="I">in</HI> L. <HI REND="I">me</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ I haue be prest and parsoun · passynge thretti wynter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3343"><HI REND="I">thretti</HI>] twenty B. <HI REND="I">wynter</HI>] yere COB.</NOTE></L>
<L>Ȝete can I neither solfe ne synge · ne seyntes lyues rede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3344"><HI REND="I">ȝete</HI>] And yet W. <HI REND="I">solfe</HI>] solf B; solue R; solue (<HI REND="I">printed</HI> solne) W.</NOTE></L>
<L>But I can fynde in a felde · or in a fourlonge an hare,</L>
<L N="425">Better þan in <HI REND="I">beatus vir</HI> · or in <HI REND="I">beati omnes</HI></L>
<L>Construe oon clause wel · and kenne it to my paroch|ienes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3345"><HI REND="I">oon—wel</HI>] it clausemel R; me þis clause wel B. <HI REND="I">my</HI>] þi (!) B. <HI REND="I">parochienes</HI>] parisshens WCOB.</NOTE></L>
<L>I can holde louedayes · and here a Reues rekenynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3346"><HI REND="I">and</HI>] or R.</NOTE></L>
<L N="428">Ac in canoun ne in þe decretales · I can nouȝte rede a lyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3347">CB <HI REND="I">om. ne in þe</HI>] nor in W; ne O.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝif I bigge and borwe it · but ȝif it be ytailled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3348"><HI REND="I">it</HI> (1)] auȝt W. <HI REND="I">ȝif</HI> (2)] B <HI REND="I">om. ytailled</HI>] tailled COB.</NOTE></L>
<L>I forȝete it as ȝerne · and ȝif men me it axe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3349"><HI REND="I">as</HI>] also B. <HI REND="I">ȝerne</HI>] soone O. <HI REND="I">axe</HI>] aske R.</NOTE></L>
<L>Sixe sithes or seuene · I forsake it with othes,</L>
<L N="432">And þus tene I trewe men · ten hundreth tymes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3350"><HI REND="I">tene I</HI>] I tene RB. <HI REND="I">hundreth</HI>] hundred WOB.</NOTE></L>
<L>¶ And my seruauntz some tyme · her salarye is bihynde,</L>
<L>Reuthe is to here [þe] rekenynge · whan we shal rede acomptes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3351"><HI REND="I">is</HI>] it is WB. [<HI REND="I">þe</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>So with wikked wille and wraththe · my werkmen I paye.</L>
<L N="436">¶ Ȝif any man doth me a benfait · or helpeth me at nede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3352"><HI REND="I">doth</HI>] do COB. <HI REND="I">benfait</HI>] bien|fait WC; benfeet RO; bienfet B. <HI REND="I">helpeth</HI>] helpe COB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000363.tif" N="81, B-text"/>
<L N="437">I am vnkynde aȝein his curteisye · and can nouȝte vnderstonde it;<MILESTONE N="23" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3353"><HI REND="I">vnkynde</HI>] vnkende R; vn|hende O. <HI REND="I">aȝein</HI>] ayeins W; aȝens O; to CB. <HI REND="I">his</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For I haue and haue hadde · some dele haukes maneres,</L>
<L>I nam nouȝte lured with loue · but þere ligge auȝte vnder þe thombe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3354"><HI REND="I">nam</HI>] am WCB. <HI REND="I">lured</HI>] leired C; lieured B. <HI REND="I">þere ligge auȝte</HI>] auȝt be CB; if ouȝt lye O. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="440">¶ The kyndenesse þat myne euene-cristene · kidde me [fernyere],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3355"><HI REND="I">kidde</HI>] kudde R; kydden O. [<HI REND="I">fernyere</HI> WC] ferneȝere RB; ferne ȝer O; farnere L.</NOTE></L>
<L>Sixty sythes I, sleuthe · haue fo[r]ȝete it sith,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3356"><HI REND="I">sythes</HI>] sithe R. <HI REND="I">forȝete</HI>] for|yete W; <HI REND="I">miswritten</HI> forȝete L.</NOTE></L>
<L>In speche and in sparynge of speche · yspilte many a tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3357"><HI REND="I">of speche</HI>] OB <HI REND="I">om</HI>; of speches C. <HI REND="I">yspilte</HI>] I spilt COB; I spelt R. <HI REND="I">a tyme</HI>] tymes CB.</NOTE></L>
<L>Bothe flesche &amp; fissche · and many other vitailles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3358">
<P>Boþe flesshe and fisshe · butter, mylk, an chesse,</P>
<P>Boþe brede an ale · and many other vitailles COB. <HI REND="I">many</HI>] myn R.</P></NOTE></L>
<L N="444">Bothe bred and ale · butter, melke, and chese<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3359">
<P>Boþe flesshe and fisshe · butter, mylk, an chesse,</P>
<P>Boþe brede an ale · and many other vitailles COB. <HI REND="I">many</HI>] myn R.</P></NOTE></L>
<L>Forsleuthed in my seruyse · til it myȝte serue noman.</L>
<L>¶ I ran aboute in ȝouthe · and ȝaf me nouȝte to lerne,</L>
<L>And euere sith [haue] be beggere · for my foule sleuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3360">[<HI REND="I">haue</HI> C] haue I WO; I haue B; LR <HI REND="I">omit; but the line is marked for correction in</HI> L. Crowley <HI REND="I">has</HI> haue.</NOTE></L>
<L N="448"><HI REND="I">Heu michi</HI>, [<HI REND="I">quod</HI>] <HI REND="I">sterilem vitam duxi Iuuenilem</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3361">[<HI REND="I">quod</HI> RB] quia LWCO; <HI REND="I">which spoils the scansion</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "Repentestow þe nauȝte?" quod repentance · and riȝte with þat he swowned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3362"><HI REND="I">Repentestow</HI>] Repentest þou BO; Repentest R; Repentedestow W. <HI REND="I">þe</HI>] WCO <HI REND="I">om. swowned</HI>] swhounede R.</NOTE></L>
<L>Til <HI REND="I">vigilate</HI> þe veille · fette water at his eyȝen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3363"><HI REND="I">eyȝen</HI>] eyȝes R; yen O.</NOTE></L>
<L>And flatte it on his face · and faste on hym criede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3364">B <HI REND="I">transposes these lines</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3365"><HI REND="I">it on</HI>] water in B. <HI REND="I">faste</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And seide, "ware þe fram wanhope · wolde þe bitraye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3366">B <HI REND="I">transposes these lines</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3367"><HI REND="I">fram</HI>] fro CB; for WO. <HI REND="I">wolde</HI>] he wolde B.</NOTE></L>
<L N="453">'I am sori for my synnes' · sey so to þi-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3368"><HI REND="I">so</HI>] þou B; WCO <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And bete þi-selue on þe breste · and bidde hym of grace;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3369"><HI REND="I">bete</HI>] bette C. <HI REND="I">þe</HI>] þi C. <HI REND="I">hym</HI>] god B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000364.tif" N="82, B-text"/>
<L>For is no gult here so grete · þat his goodnesse nys more."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3370"><HI REND="I">is</HI>] þer is B. <HI REND="I">no</HI>] no (<HI REND="I">printed</HI> ne) W. <HI REND="I">nys</HI>] is CROB.</NOTE></L>
<L N="456">¶ Þanne sat sleuthe vp · and seyned hym swithe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3371"><HI REND="I">seyned</HI>] sayned C; blissid B.</NOTE></L>
<L>And made avowe to-fore god · for his foule sleuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3372"><HI REND="I">avowe</HI>] avow O; awowe C; a vow RB; auow (<HI REND="I">printed</HI> a vow) W.</NOTE></L>
<L>"Shal no sondaye be þis seuene ȝere · but sykenesse it lette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3373"><HI REND="I">but—it</HI>] but ȝif sekenesse me R.</NOTE></L>
<L>Þat I ne shal do me er day · to þe dere cherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3374"><HI REND="I">ne</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="460">And heren matines and masse · as I a monke were.</L>
<L>Shal none ale after mete · holde me þennes,</L>
<L>Tyl I haue euensonge herde · I behote to þe Rode.</L>
<L>And ȝete wil I ȝelde aȝein · if I so moche haue,<MILESTONE N="65" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3375"><HI REND="I">And—I</HI>] What I nam R.</NOTE></L>
<L N="464">Al þat I wikkedly wan · sithen I wytte hadde.</L>
<L>¶ And þough my liflode lakke · leten I nelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3376"><HI REND="I">my</HI>] me R.</NOTE></L>
<L>Þat eche man ne shal haue his · ar I hennes wende:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3377"><HI REND="I">ne</HI>] ROB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And with þe residue and þe remenaunt · bi þe Rode of chestre!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3378"><HI REND="I">with þe</HI>] with CO. <HI REND="I">þe Rode</HI>] rode C.</NOTE></L>
<L N="468">I shal seke treuthe arst · ar I se Rome!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3379"><HI REND="I">arst</HI>] erst WCOB. <HI REND="I">ar</HI>] er WCROB.</NOTE></L>
<L>¶ Robert þe robbere · on <HI REND="I">reddite</HI> lokede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3380"><HI REND="I">Robert</HI>] Roberd WCR.</NOTE></L>
<L>And for þer was nouȝte wher-of · he wepe swithe sore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3381"><HI REND="I">wepe</HI>] weped COB; wepte W. <HI REND="I">sore</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Ac ȝet þe synful shrewe · seyde to hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3382"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L N="472">"Cryst, þat on caluarye · vppon þe crosse deydest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3383"><HI REND="I">on</HI>] on þe O.</NOTE></L>
<L>Tho dismas my brother · bisouȝte ȝow of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3384">B <HI REND="I">omits. dismas</HI>] bymas R.</NOTE></L>
<L>And haddest mercy on þat man · for <HI REND="I">memento</HI> sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3385"><HI REND="I">on</HI>] of CO.</NOTE></L>
<L>So rewe on þis robbere · þat <HI REND="I">reddere</HI> ne haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3386"><HI REND="I">haue</HI>] haþ O.</NOTE></L>
<L N="476">Ne neuere wene to wynne · with crafte þat I owe.<MILESTONE N="23b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3387"><HI REND="I">owe</HI>] knowe R.</NOTE></L>
<L>But for þi mykel mercy · mitigacioun I biseche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3388"><HI REND="I">for</HI>] C <HI REND="I">om. I</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000365.tif" N="83, B-text"/>
<L>Ne dampne me nouȝte at domesday · for þat I did so ille."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3389"><HI REND="I">so</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ What bifel of þis feloun · I can nouȝte faire schewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3390"><HI REND="I">feloun</HI>] schrewe O.</NOTE></L>
<L>Wel I wote he wepte faste · water with boþe his eyen,</L>
<L N="481">And knowleched his gult · to cryst ȝete eftsones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3391">R <HI REND="I">omits. gult</HI>] gilt WCO. <HI REND="I">eftsones</HI>] efter soones O.</NOTE></L>
<L>Þat <HI REND="I">penitencia</HI> his pyke · he shulde polsche newe,<MILESTONE N="66" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3392"><HI REND="I">polsche</HI>] polische O; polissh C; pulsche B.</NOTE></L>
<L>And lepe with hym ouer londe · al his lyf tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3393"><HI REND="I">lyf</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="484">For he had leyne bi <HI REND="I">latro</HI> · luciferes aunte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3394"><HI REND="I">had</HI>] hath R.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne had repentaunce reuthe · and redde hem alle to knele,</L>
<L>"For I shal biseche for al synful · owre saueoure of grace,</L>
<L>To amende vs of owre mysdedes · and do mercy to vs alle.</L>
<L N="488">¶ Now god," quod he, "þat of þi goodnesse · gonne þe worlde make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3395"><HI REND="I">he</HI>] R <HI REND="I">om</HI>. (!) <HI REND="I">þat</HI>] <HI REND="I">precedes</HI> gonne COB. <HI REND="I">gonne</HI>] gunne O; bi|gonne W. <HI REND="I">make</HI>] to make W.</NOTE></L>
<L>And of nauȝte madest auȝte · and man moste liche to þi-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3396"><HI REND="I">auȝte</HI>] alle þynge B.</NOTE></L>
<L>And sithen suffredest for to synne · a sikenesse to vs alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3397"><HI REND="I">suffredest</HI>] suffrest COB. <HI REND="I">for to</HI>] hym to R; for O; for oure B (<HI REND="I">which last is clearly wrong here</HI>).</NOTE></L>
<L>And al for þe best, as I bileue · what euere þe boke telleth,<Q><HI REND="I">O felix culpa! o necessarium peccatum ade! &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3398"><HI REND="I">telleth</HI>] telle CB. <HI REND="I">peccatum ade</HI>] ade peccatum O.</NOTE></L>
<L>For þourgh þat synne þi sone · sent was to þis erthe,</L>
<L N="493">And bicam man of a mayde · mankynde to saue,</L>
<L>And madest þi-self with þi sone · and vs synful yliche,<Q><HI REND="I">Faciamus hominem ad ymaginem et similitu|dinem nostram; 
<PB REF="00000366.tif" N="84, B-text"/> Et alibi: qui manet in caritate, in deo manet, &amp; deus in eo;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3399"><HI REND="I">vs synful</HI>] vs silf B; CB <HI REND="I">omit the quotation, and also</HI> ll. 495—497. <HI REND="I">et similitudinem</HI>] WO <HI REND="I">om. &amp;—eo</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And sith with þi self sone · in owre sute deydest<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3400"><HI REND="I">þi</HI>] þe R. <HI REND="I">sute</HI>] <HI REND="I">so in</HI> O; seute R; secte W. Crowley <HI REND="I">has</HI> sute.</NOTE></L>
<L N="496">On godefryday for mannes sake · at ful tyme of þe daye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3401"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þere þi-self ne þi sone · no sorwe in deth feledest;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3402"><HI REND="I">ne</HI>] and R.</NOTE></L>
<L>But in owre secte was þe sorwe · and þi sone it ladde,<Q><HI REND="I">Captiuam duxit captiuitatem</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3403"><HI REND="I">þe</HI>] þat R. <HI REND="I">duxit</HI>] duxi CB.</NOTE></L>
<L>¶ Þe sonne for sorwe þer-of · les syȝte for a tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3404"><HI REND="I">les</HI>] lees W; lese C. <HI REND="I">syȝte</HI>] liȝt W; hys liȝt O. <HI REND="I">for</HI>] of W.</NOTE></L>
<L N="500">Aboute mydday whan most liȝte is · and mele tyme of seintes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3405"><HI REND="I">mele</HI>] meke (!) B.</NOTE></L>
<L>Feddest with þi fresche blode · owre forfadres in derk|nesse,<Q><HI REND="I">Populus qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3406"><HI REND="I">with</HI>] þo with R. <HI REND="I">fresche blode</HI>] Fleisch &amp; þi blood B. <HI REND="I">ambula|bat</HI>] ambulat CB.</NOTE></L>
<L>And thorw þe liȝte þat lepe oute of þe · lucifer was blent,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3407"><HI REND="I">was</HI>] it R.</NOTE></L>
<L>And blewe alle þi blissed · in-to þe blisse of paradise.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3408"><HI REND="I">blissed</HI>] blissed þennes R. <HI REND="I">þe</HI>] þy C.</NOTE></L>
<L N="504">¶ Þe thrydde daye after · þow ȝedest in owre sute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3409"><HI REND="I">þow</HI>] O <HI REND="I">om. sute</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WO; suyte CB; seute R.</NOTE></L>
<L>A synful Marie þe seighe · ar seynte Marie þi dame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3410"><HI REND="I">A</HI>] And COB. <HI REND="I">þe</HI>] þow CB. <HI REND="I">ar</HI>] er WCROB.</NOTE></L>
<L>And al to solace synful · þow suffredest it so were:<Q><HI REND="I">Non veni vocare iustos, set peccatores ad peni|tenciam</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3411"><HI REND="I">And</HI>] CB <HI REND="I">om. al</HI>] O <HI REND="I">om. set</HI>] sed R.</NOTE></L>
<L>¶ And al þat Marke hath ymade · mathew, Johan, and lucas,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3412"><HI REND="I">And</HI>] To (!) B.</NOTE></L>
<L N="508">Of þyne douȝtiest dedes · were don in owre armes.<MILESTONE N="24" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3413"><HI REND="I">douȝtiest</HI>] douȝty WCOB. <HI REND="I">were</HI>] was W; þat weren B.</NOTE><Q><HI REND="I">Verbum caro factum est, et habitauit in nobis</HI>.</Q>
</L>
<PB REF="00000367.tif" N="85, B-text"/>
<L>And bi so moche, me semeth · þe sikerere we mowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3414"><HI REND="I">me</HI>] it R. <HI REND="I">sikerere</HI>] syker|loker R.</NOTE></L>
<L>Bydde and biseche · if it be þi wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3415"><HI REND="I">biseche</HI>] biseche it CB.</NOTE></L>
<L>Þat art owre fader and owre brother · be merciable to vs,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3416"><HI REND="I">to</HI>] til CO.</NOTE></L>
<L N="512">And haue reuthe on þise Ribaudes · þat repente hem here sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3417"><HI REND="I">reuthe</HI>] mercy R. <HI REND="I">here</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat euere þei wratthed þe in þis worlde · in worde, þouȝte, or dedes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3418"><HI REND="I">wratthed</HI>] wraþþeden O; wrathe C. <HI REND="I">in—worlde</HI>] R <HI REND="I">om. dedes</HI>] dede CO.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne hent hope an horne · of <HI REND="I">deus, tu conuersus viuificabis</HI> [<HI REND="I">nos</HI>,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3419">[<HI REND="I">nos</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>And blew it with <HI REND="I">Beati quorum · remisse sunt iniqui|tates</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3420"><HI REND="I">blew</HI>] he blew R.</NOTE></L>
<L N="516">Þat alle seyntes in heuene · songen at ones,<Q><HI REND="I">Homines &amp; iumenta saluabis, quemadmodum multiplicasti misericordiam tuam, deus, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3421"><HI REND="I">þat</HI>] Til CB. <HI REND="I">deus</HI>] <HI REND="I">found in</HI> W (<HI REND="I">but not printed</HI>).</NOTE></L>
<L>¶ A thousand of men þo · thrungen togyderes;</L>
<L>Criede vpward to cryst · and to his clene moder<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3422"><HI REND="I">Cricde</HI>] Cryeden O.</NOTE></L>
<L N="519">To haue grace to go with hem · treuthe to seke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3423"><HI REND="I">To—go</HI>] Grace to god (!) R.</NOTE></L>
<L>¶ Ac þere was wyȝte non so wys · þe wey þider couthe,<MILESTONE N="67" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3424">C <HI REND="I">omits. was wyȝte</HI>] ne was B.</NOTE></L>
<L>But blustreden forth as bestes · ouer bankes and hilles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3425"><HI REND="I">blustreden</HI>] blostereden R; blustrenden (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">forth</HI>] for C.</NOTE></L>
<L>Til late was and longe · þat þei a lede mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3426"><HI REND="I">þat þei</HI>] til þey C; til þei wiþ B.</NOTE></L>
<L>Apparailled as a paynym · in pylgrymes wyse.</L>
<L N="524">He bare a burdoun ybounde · with a brode liste,</L>
<L>In a withewyndes wise · ywounden aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3427"><HI REND="I">withewyndes</HI>] wiþwynde W; wodebyndis B; swithe wyndes CO.</NOTE></L>
<L>A bolle and a bagge · he bare by his syde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3428"><HI REND="I">bolle</HI>] bulle R.</NOTE></L>
<L>An hundreth of ampulles · on his hatt seten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3429"><HI REND="I">An</HI>] An (<HI REND="I">printed</HI> And) W. <HI REND="I">hundreth</HI>] hundred WROB.</NOTE></L>
<L N="528">Signes of synay · and shelles of galice;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3430"><HI REND="I">synay</HI>] a sise (!) R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000368.tif" N="86, B-text"/>
<L>And many a cruche on his cloke · and keyes of Rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3431"><HI REND="I">a</HI>] CR <HI REND="I">om. cruche</HI>] crouche WCOB. <HI REND="I">keyes</HI>] þe cayes R.</NOTE></L>
<L>And þe vernicle bifore · for men shulde knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3432"><HI REND="I">knowe</HI>] I-knowe R.</NOTE></L>
<L N="531">And se bi his signes · whom he souȝte hadde.<MILESTONE N="68" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3433"><HI REND="I">signes</HI>] seynes R.</NOTE></L>
<L>¶ Þis folke frayned hym firste · fro whennes he come?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3434"><HI REND="I">þis</HI>] þeise O. <HI REND="I">frayned</HI>] frey|neden B.</NOTE></L>
<L>¶ "Fram synay," he seyde · "and fram owre lordes sepulcre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3435"><HI REND="I">Fram</HI>] Fro COB (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">synay</HI>] Synay (<HI REND="I">printed</HI> Syny) W.</NOTE></L>
<L>In bethleem and in babiloyne · I haue ben in bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3436"><HI REND="I">bethleem</HI>] Bedlem COB.</NOTE></L>
<L>In ermonye, in Alisaundre · in many other places.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3437"><HI REND="I">ermonye</HI>] Armonye W. <HI REND="I">in Alisaundre</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; <HI REND="I">but printed</HI> and Alisaundre. <HI REND="I">in</HI>] and in R.</NOTE></L>
<L N="536">Ȝe may se bi my signes · þat sitten on myn hatte,</L>
<L>Þat I haue walked ful wyde · in wete and in drye,</L>
<L>And souȝte gode seyntes · for my soules helth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3438"><HI REND="I">soules</HI>] soule R.</NOTE></L>
<L>¶ "Knowestow ouȝte a corseint · þat men calle treuthe?</L>
<L N="540">Coudestow auȝte wissen vs þe weye · where þat wy dwelleth?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3439"><HI REND="I">Coudestow</HI>] koudest þow ROB. <HI REND="I">auȝte</HI>] CB <HI REND="I">om. þe</HI>] þe riȝte B. <HI REND="I">wy</HI>] wyȝte R; he COB.</NOTE></L>
<L>¶ "Nay, so me god helpe!" · seide þe gome þanne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3440"><HI REND="I">me</HI>] mote me B.</NOTE></L>
<L>"I seygh neuere palmere · with pike ne with scrippe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3441"><HI REND="I">seygh</HI>] ne sauȝ B. <HI REND="I">scrippe</HI>] scrippe wende O.</NOTE></L>
<L>Axen after hym er · til now in þis place."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3442"><HI REND="I">Axen</HI>] Asken W. <HI REND="I">til</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="544">"Peter!" quod a plowman · and put forth his hed,<MILESTONE N="24b" UNIT="folio"/></L>
<L>"I knowe hym as kyndely · as clerke doþ his bokes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3443"><HI REND="I">bokes</HI>] booke COB.</NOTE></L>
<L>Conscience and kynde witte · kenned me to his place,</L>
<L>And deden me suren hym sikerly · to serue hym for euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3444"><HI REND="I">deden</HI>] diden W; dide C. <HI REND="I">suren hym</HI>] suren hem R; swere COB.</NOTE></L>
<L N="548">Bothe to sowe and to sette · þe while I swynke myghte.</L>
<L>I haue ben his folwar · al þis [fifty] wyntre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3445">[<HI REND="I">fifty</HI>] WCOB; fourty LR; Crowley <HI REND="I">has</HI> fifty. Cf. Pass. VI. 85.</NOTE></L>
<L>Bothe ysowen his sede · and sued his bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3446"><HI REND="I">ysowen</HI>] I-sowe R; sowen CB; sewe O. <HI REND="I">sued</HI>] fedde CO; feed B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000369.tif" N="87, B-text"/>
<L>With-Inne and with-outen · wayted his profyt.<MILESTONE N="69" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3447"><HI REND="I">wayted</HI>] I-wayted R.</NOTE></L>
<L N="552">I dyke and I delue · I do þat treuthe hoteth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3448"><HI REND="I">I do</HI>] &amp; do OB. <HI REND="I">treuthe</HI>] he R. <HI REND="I">hoteth</HI>] me hoteþ B.</NOTE></L>
<L>Some tyme I sowe · and some tyme I thresche,</L>
<L>In tailoures crafte and tynkares crafte · what treuthe can deuyse,</L>
<L>I weue an I wynde · and do what treuthe hoteth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3449"><HI REND="I">an</HI>] and WCROB. <HI REND="I">weue—wynde</HI>] wynde and wede B. <HI REND="I">do</HI>] I do C. <HI REND="I">hoteth</HI>] me hotiþ B.</NOTE></L>
<L N="556">¶ For þouȝe I seye it my-self · I serue hym to paye;</L>
<L>Ich haue myn huire [of hym] wel · and otherwhiles more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3450">[<HI REND="I">of hym</HI> R] LWCOB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>He is þe prestest payer · þat pore men knoweth;</L>
<L>He ne with-halt non hewe his hyre · þat he ne hath it at euen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3451"><HI REND="I">He ne</HI>] He CROB. <HI REND="I">non—hyre</HI>] no men here huyre R; noon hynen his hire B. <HI REND="I">þat—euen</HI>] þat þei ne haue it anone R.</NOTE></L>
<L N="560">He is as low as a lombe · and loueliche of speche,</L>
<L>And ȝif ȝe wilneth to wite · where þat he dwelleth,</L>
<L>I shal wisse ȝow witterly · þe weye to his place."</L>
<L>¶ "Ȝe, leue Pieres," quod þis pilgrymes · and profered hym huire</L>
<L N="564">For to wende with hem · to treuthes dwellyng place.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3452"><HI REND="I">treuthes</HI>] treuthe C.</NOTE></L>
<L>¶ "Nay, bi my soules helth," quod pieres · and gan forto swere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3453"><HI REND="I">soules helth</HI>] soule CB; soules helþe (<HI REND="I">printed</HI> helpe) W; soule perel R.</NOTE></L>
<L>"I nolde fange a ferthynge · for seynt Thomas shryne!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3454"><HI REND="I">fange</HI>] fonge RB.</NOTE></L>
<L N="567">Treuthe wolde loue me þe lasse · a longe tyme þere|after!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3455"><HI REND="I">a</HI>] COB <HI REND="I">om. þere-after</HI>] after COB.</NOTE></L>
<L>Ac if ȝe wilneth to wende wel · þis is þe weye thider,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3456"><HI REND="I">ȝe</HI>] yow W.</NOTE></L>
<L>[Þat I shal say to yow · and sette yow in þe soþe.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3457"><HI REND="I">From</HI> C; <HI REND="I">also in</HI> OBC2; LWR <HI REND="I">and</HI> Crowley <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝe mote go þourgh mekenesse · bothe men and wyues,</L>
<L>Tyl ȝe come in-to conscience · þat cryst wite þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3458"><HI REND="I">in-to</HI>] to COB.</NOTE></L>
<L N="572">Þat ȝe louen owre lorde god · leuest of alle þinges,<MILESTONE N="70" UNIT="A page"/></L>
<L>And þanne ȝowre neighbores nexte · in non wise apeyre
</L>
<PB REF="00000370.tif" N="88, B-text"/>
<L>Otherwyse þan þow woldest · he wrouȝte to þi-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3459"><HI REND="I">þi-selue</HI>] þe-selue O.</NOTE></L>
<L>¶ And so boweth forth bi a broke · beth-buxum-of|speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3460"><HI REND="I">boweth</HI>] bouh R; bowe CB. <HI REND="I">beth</HI>] be R; bees C. <HI REND="I">of</HI>] of þi R.</NOTE></L>
<L N="576">Tyl ȝe fynden a forth · ȝowre-fadres-honoureth,<Q><HI REND="I">Honora patrem &amp; matrem, &amp;c.:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3461"><HI REND="I">forth</HI>] forthe RB; foorþe O; ford W; forde C. <HI REND="I">honoureth</HI>] ȝe honoure O.</NOTE></L>
<L>Wadeþ in þat water · and wascheth ȝow wel þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3462"><HI REND="I">in</HI>] in-to B. <HI REND="I">þat</HI>] O <HI REND="I">om. wascheth</HI>] wasshe WC. <HI REND="I">þere</HI>] þer-Inne W.</NOTE></L>
<L>And ȝe shul lepe þe liȝtloker · al ȝowre lyf tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3463"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om. liȝtloker</HI>] lighter C; liȝtlier OB.</NOTE></L>
<L>And so shaltow se swere-nouȝte- · but-if-it-be-for-nede|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3464"><HI REND="I">shaltow</HI>] schalt þow R. <HI REND="I">se</HI>] O <HI REND="I">om. if</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="580">And-namelich-an-ydel- · þe-name-of-god-almyȝti.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3465"><HI REND="I">an</HI>] on W; in OB.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne shaltow come by a crofte · but come þow nouȝte þere-Inne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3466"><HI REND="I">þow</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>That crofte hat coueyte-nouȝte- · mennes-catel-ne-her|wyues-,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3467"><HI REND="I">That</HI>] þe R. <HI REND="I">mennes</HI>] men CR. <HI REND="I">catel</HI>] R <HI REND="I">om</HI> (!).</NOTE></L>
<L N="583">Ne-none-of-her-seruauntes- · þat-noyen-hem-myȝte.<MILESTONE N="25" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3468"><HI REND="I">noyen</HI>] anoien B.</NOTE></L>
<L>Loke ȝe breke no bowes þere · but if it be ȝowre owne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3469"><HI REND="I">ȝe</HI>] þow R. <HI REND="I">ȝowre</HI>] on ȝoure R.</NOTE></L>
<L>¶ Two stokkes þere stondeth · ac stynte ȝe nouȝte þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3470"><HI REND="I">stondeth</HI>] stonde CB. <HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>They [hatte] stele-nouȝte, ne-slee-nouȝte · stryke forth by bothe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3471">[<HI REND="I">hatte</HI> CR] hatten OB; hiȝte W; hat L. <HI REND="I">ne</HI>] &amp; W. <HI REND="I">by bothe</HI>] bifore COB.</NOTE></L>
<L>And leue hem on þi left halfe · and loke nouȝte þere|after;</L>
<L N="588">And holde wel þyne haliday · heighe til euen.</L>
<L>Thanne shaltow blenche at a berghe · bere-no-false|witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3472"><HI REND="I">blenche</HI>] <HI REND="I">written more like</HI> bleuche <HI REND="I">in</HI> L; blenche W. Cf. Text A. <HI REND="I">berghe</HI>] beruh R; beruȝ O.</NOTE></L>
<L>He is frithed in with floreines · and other [fees] many;<MILESTONE N="71" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3473"><HI REND="I">He</HI>] R <HI REND="I">om. frithed in</HI>] florischid wiþ-Inne B. [<HI REND="I">fees</HI> WCRB] foes L; foos O.</NOTE></L>
<L>Loke þow plukke no plante þere · for peril of þi soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3474"><HI REND="I">þow</HI>] ȝe R. <HI REND="I">þi soule</HI>] ȝoure soules R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000371.tif" N="89, B-text"/>
<L N="592">¶ Þanne shal ȝe se sey-soth- · so-it-be-to-done|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3475"><HI REND="I">se</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>In-no-manere-ellis-nauȝte- · for-no-mannes-biddynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3476"><HI REND="I">no</HI>] none RB; good W.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne shaltow come to a courte · as clere as þe sonne,</L>
<L N="595">Þe mote is of mercy · þe manere aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3477"><HI REND="I">þe mote</HI>] þat moot hit B. <HI REND="I">of</HI>] O <HI REND="I">om. manere</HI>] Manoir W.</NOTE></L>
<L>And alle þe wallis ben of witte · to holden wille oute;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3478"><HI REND="I">And</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And kerneled with crystendome · man-kynde to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3479"><HI REND="I">kerneled</HI>] I-carneled R. <HI REND="I">man|kynde</HI>] þat kende R.</NOTE></L>
<L>Boterased with bileue-so- · or-þow-beest-nouȝte-ysaued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3480"><HI REND="I">Boterased</HI>] Botrased W; Bi|trased C; I-buterased R; Bretaskid B.</NOTE></L>
<L>¶ And alle þe houses ben hiled · halles and chambres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3481"><HI REND="I">And</HI>] O <HI REND="I">om. hiled</HI>] I-hyled R; helied B. <HI REND="I">halles</HI>] halle B. <HI REND="I">chambres</HI>] chambere C.</NOTE></L>
<L N="600">Wit[h] no lede, but with loue · and lowe-speche-as-bre|theren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3482"><HI REND="I">With</HI>] Wit L; <HI REND="I">but the line is marked for correction</HI>.</NOTE></L>
<L>Þe brugge is of bidde-wel- · þe-bette-may-þow-spede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3483"><HI REND="I">brugge</HI>] brygge COB. <HI REND="I">may</HI>] maist B.</NOTE></L>
<L>Eche piler is of penaunce · of preyeres to seyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3484"><HI REND="I">Eche</HI>] Ilke C. <HI REND="I">preyeres</HI>] prayer C; preyer O; preiere B.</NOTE></L>
<L>Of almes dedes ar þe hokes · þat þe gates hangen on.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3485"><HI REND="I">almes dedes</HI>] almeis dede C. <HI REND="I">þe</HI> (1)] þo B. <HI REND="I">þat</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="604">¶ Grace hatte þe gateward · a gode man for sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3486"><HI REND="I">hatte</HI>] hotiþ B.</NOTE></L>
<L>Hys man hatte amende-ȝow · for many man him knoweth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3487"><HI REND="I">hatte</HI>] hotiþ B. <HI REND="I">for</HI>] R <HI REND="I">om. man</HI>] men WB.</NOTE></L>
<L>Telleth hym þis tokene · þat treuthe wite þe sothe;</L>
<L>'I parfourned þe penaunce · þe preest me enioyned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3488"><HI REND="I">parfourned</HI>] parfournied R; performed B. <HI REND="I">þe</HI> (2)] þat þe W.</NOTE></L>
<L N="608">And am ful sori for my synnes · and so I shal euere,</L>
<L>Whan I þinke þere-on · þeighe I were a pope.'</L>
<L>¶ Biddeth amende-ȝow meke him · til his maistre ones,<MILESTONE N="72" UNIT="A page"/></L>
<L>To wayne vp þe wiket · þat þe womman shette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3489"><HI REND="I">wayne</HI>] wayne OB; wayne <HI REND="I">or</HI> wayue LRC; waynen <HI REND="I">or</HI> wayuen (<HI REND="I">printed</HI> wayven) W.</NOTE></L>
<L N="612">Tho Adam and Eue · eten apples vnrosted;<Q><HI REND="I">Per euam cun[c]tis clausa est, &amp; per mariam virginem [iterum] patefacta est;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3490">[<HI REND="I">iterum</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only</HI>. See note.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000372.tif" N="90, B-text"/>
<L>¶ For he hath þe keye and þe [cliket] · þouȝ þe kynge slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3491"><HI REND="I">he</HI>] scho C. [<HI REND="I">cliket</HI> WCB] clikat LR. <HI REND="I">þouȝ</HI>] þouȝ þat B.</NOTE></L>
<L>And if grace graunte þe · to go in in þis wise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3492"><HI REND="I">in in</HI>] in WCROB; <HI REND="I">but see</HI> Text A.</NOTE></L>
<L>Þow shalt see in þi-selue · treuthe sitte in þine herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3493"><HI REND="I">sitte</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="616">In a cheyne of charyte · as þow a childe were,</L>
<L>To suffre hym and segge nouȝte · aȝein þi sires wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3494"><HI REND="I">segge</HI>] saye C. <HI REND="I">segge nouȝte</HI>] to segge (!) R. <HI REND="I">þi sires</HI>] thy eires C; þyn heiris B.</NOTE></L>
<L>¶ Ac bewar þanne of wrath-þe · þat is a wikked shrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3495"><HI REND="I">Ac</HI>] And WC. <HI REND="I">wrath-þe</HI>] Wratthe CB. <HI REND="I">shrewe</HI>] sherewe W.</NOTE></L>
<L>He hath enuye to hym · þat in þine herte sitteth;<MILESTONE N="25b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3496"><HI REND="I">to</HI>] til COB.</NOTE></L>
<L N="620">And pukketh forþ pruyde · to prayse þi-seluen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3497"><HI REND="I">pukketh</HI>] pukkes C; pucketh R; poukeþ O; pokeþ WB. <HI REND="I">forþ</HI>] for C; R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þe boldnesse of þi bienfetes · maketh þe blynde þanne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3498"><HI REND="I">bienfetes</HI>] benefetes R; bien|faittes CB; beenfetis O. <HI REND="I">maketk</HI>] make C.</NOTE></L>
<L>And þanne worstow dryuen oute as dew · and þe dore closed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3499"><HI REND="I">þanne</HI>] O <HI REND="I">om. worstow</HI>] worst þou B; worþest þou O. <HI REND="I">dryuen</HI>] dryues C. <HI REND="I">dew</HI>] deuh R; a dew CB. <HI REND="I">closed</HI>] I-closed R.</NOTE></L>
<L>Kayed and [cliketed] · to kepe þe with-outen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3500"><HI REND="I">Kayed</HI>] I-cayed R; Keyed WCOB. [<HI REND="I">cliketed</HI> CB] clikated L; cliketted W; I-clycated R.</NOTE></L>
<L N="624">Happily an hundreth wyntre · ar þow eft entre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3501"><HI REND="I">hundreth</HI>] hundred WOB. <HI REND="I">ar</HI>] er WCOB.</NOTE></L>
<L>Þus myght þow lesen his loue · to late wel by þi-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3502"><HI REND="I">myght þow</HI>] myȝtist þou O; myȝtestow W; miȝtow R.</NOTE></L>
<L>And neuere happiliche efte entre · but grace þow haue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3503"><HI REND="I">but</HI>] til O.</NOTE></L>
<L>¶ Ac þere [aren] seuene sustren · þat seruen treuthe euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3504"><HI REND="I">Ac</HI>] And WC. [<HI REND="I">aren</HI> R] are W; ar L; been O; ben B; be C; <HI REND="I">see next line. sustren</HI>] sistren O; systers C; ȝiftes (!) R.</NOTE></L>
<L N="628">And aren porteres of þe posternes · that to þe place longeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3505"><HI REND="I">aren</HI>] arn W; been O; ben B; be C. <HI REND="I">porteres</HI>] portes C. <HI REND="I">of</HI>] ouer R. <HI REND="I">þe</HI> (2)] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat one hat abstenence · and humilite an other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3506"><HI REND="I">humilite</HI>] vmblete R.</NOTE></L>
<L>Charite and chastite · ben his chief maydenes,
</L>
<PB REF="00000373.tif" N="91, B-text"/>
<L>Pacience and pees · moche poeple þei helpeth,<MILESTONE N="73" UNIT="A page"/></L>
<L N="632">Largenesse þe lady · heo let in ful manye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3507"><HI REND="I">heo</HI>] he R; she WOB; sho C. <HI REND="I">in</HI>] out (!) O.</NOTE></L>
<L>Heo hath hulpe a þousande oute · of þe deueles pon|folde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3508"><HI REND="I">Heo</HI>] Sche OB; Sho C. <HI REND="I">hulpe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R.; holpe WCO; holpen B. <HI REND="I">ponfolde</HI>] pondfolde R; punfolde WB; pounfolde C; pynfold O.</NOTE></L>
<L>¶ And who is sibbe to þis seuene · so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3509"><HI REND="I">who</HI>] who so CB.</NOTE></L>
<L>He is wonderliche welcome · and faire vnderfongen.</L>
<L N="636">And but if ȝe be syb · to summe of þise seuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3510"><HI REND="I">if</HI>] if þat R. <HI REND="I">ȝe</HI>] he B.</NOTE></L>
<L>It is ful harde bi myne heued," quod Peres · "for any of ȝow alle</L>
<L>To geten ingonge at any gate þere · but grace be þe more."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3511"><HI REND="I">ingonge</HI>] ingong O; Ingange C; in-going WB. <HI REND="I">any</HI>] þe COB.</NOTE></L>
<L N="639">¶ "Now, bi cryst," quod a cutpurs · "I haue no kynne þere!"</L>
<L>"Ne I," quod an apewarde · "bi auȝte þat I knowe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3512"><HI REND="I">Ne</HI>] Nor WCB; Nou O. <HI REND="I">I</HI> (2)] I kan W.</NOTE></L>
<L>¶ "Wite god," quod a wafrestre · "wist I þis for sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3513"><HI REND="I">Wite god</HI>] God wot B. <HI REND="I">wa|frestre</HI>] waferer OB. <HI REND="I">for</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Shulde I neuere ferthere a fote · for no freres prechynge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3514"><HI REND="I">Shulde</HI>] Shul C. <HI REND="I">freres</HI>] frere R.</NOTE></L>
<L N="643">¶ "Ȝus," quod Pieres þe plowman · and pukked hem alle to gode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3515"><HI REND="I">ȝus</HI>] ȝis B; ȝis WC. <HI REND="I">pukked</HI>] poukede O; poked WRB; pute C. <HI REND="I">hem</HI>] the (<HI REND="I">miswritten for</HI> them) C; O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"Mercy is a maydene þere · hath myȝte ouer hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3516"><HI REND="I">a</HI>] as C. <HI REND="I">hath</HI>] and haþ B. <HI REND="I">hem</HI>] WCOB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And she is syb to alle synful · and her sone also;</L>
<L>And þoruȝe þe helpe of hem two · (hope þow none other),</L>
<L>þow myȝte gete grace þere · bi so þow go bityme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3517"><HI REND="I">þere bi</HI>] þere · bi LO; þere · be R; þere W; þerby CB.</NOTE></L>
<L N="648">¶ "By seynt Poule," quod a pardonere · "perauenture I be nouȝte knowe þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3518"><HI REND="I">knowe þere</HI>] welcome R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000374.tif" N="92, B-text"/>
<L>I wil go fecche my box with my breuettes · and a bulle with bisshopes lettres!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3519"><HI REND="I">go</HI>] COB <HI REND="I">om. fecche</HI>] fette B. <HI REND="I">bisshopes</HI>] bisshope C.</NOTE></L>
<L>"By cryst," quod a comune womman · "þi companye wil I folwe,</L>
<L N="651">Þow shalt sey I am þi sustre · I ne wot where þei bicome."
</L>
</LG>
</DIV3>

</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="6"><PB REF="00000375.tif" N="93, B-text"/>
<HEAD>PASSUS VI.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3520">TITLE. Passus Sextus LOB; C <HI REND="I">adds</HI>, de visione; WR <HI REND="I">add</HI>, de visione, vt supra.</NOTE><HI REND="I">Passus Sextus</HI>.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"This were a wikked way · but who-so hadde a gyde<MILESTONE N="74" UNIT="A page"/></L>
<L>That wolde folwen vs eche a fote;" · þus þis folke hem mened.</L>
<L>Quatȝ Perkyn þe plouman · "bi seynt Peter of Rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3521">CB <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="4">I haue an half acre to erye · bi þe heighe way;<MILESTONE N="26" UNIT="folio"/></L>
<L>Hadde I eried þis half acre · and sowen it after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3522"><HI REND="I">eried</HI>] hered R. <HI REND="I">sowen</HI>] I-sowen R.</NOTE></L>
<L>I [wolde] wende with ȝow · and þe way teche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3523"><HI REND="I">wolde</HI> WOB] wil LR; wyl C.</NOTE></L>
<L>¶ "Þis were a longe lettynge" · quod a lady in a sklayre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3524"><HI REND="I">a</HI> (3)] <HI REND="I">retained in</HI> W (<HI REND="I">but omitted in the printed edition</HI>). <HI REND="I">sklayre</HI>] Scleyre W; slaire C.</NOTE></L>
<L N="8">"What sholde we wommen · worche þere whiles?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3525">CB <HI REND="I">omit. þere whiles</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; þe whyles O; þe while W.</NOTE></L>
<L>¶ "Somme shal sowe [þe] sakke," quod Piers · "for shedyng of þe whete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3526"><HI REND="I">shal</HI>] schal R; shul WC; shullen B. [<HI REND="I">þe</HI> WCROB] L <HI REND="I">om. þe whete</HI>] whete CB.</NOTE></L>
<L>And ȝe, louely ladyes · with ȝoure longe fyngres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3527"><HI REND="I">ladyes</HI>] lady B.</NOTE></L>
<L>Þat ȝe han silke and sendal · to sowe, whan tyme is,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3528"><HI REND="I">han</HI>] haue WRCB. <HI REND="I">sendal</HI>] sandel WC.</NOTE></L>
<L N="12">Chesibles for chapelleynes · cherches to honoure.</L>
<L>¶ Wyues and wydwes · wolle &amp; flex spynneth,
</L>
<PB REF="00000376.tif" N="94, B-text"/>
<L>Maketh cloth, I conseille ȝow · and kenneth so ȝowre douȝtres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3529"><HI REND="I">Maketh</HI>] Make C. <HI REND="I">kenneth so</HI>] kennes C; kennyþ B.</NOTE></L>
<L>Þe nedy and þe naked · nymmeth hede how hij liggeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3530"><HI REND="I">nymmeth</HI>] takes C. <HI REND="I">hij lig|geth</HI>] þei liggeþ W; þey ligge COB; a lyggeth R.</NOTE></L>
<L N="16">And casteth hem clothes · for so comaundeth treuthe.<MILESTONE N="75" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3531"><HI REND="I">casteth</HI>] castes C. <HI REND="I">hem</HI>] hym R. <HI REND="I">comaundeth</HI>] biddiþ O; com|aunde C.</NOTE></L>
<L>For I shal lene hem lyflode · but ȝif þe londe faille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3532"><HI REND="I">lene</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LOB; lene <HI REND="I">or</HI> leue RC; lenen <HI REND="I">or</HI> leuen (<HI REND="I">printed</HI> leven) W.</NOTE></L>
<L>Flesshe and bred bothe · to riche and to pore,</L>
<L>As longe as I lyue · for þe lordes loue of heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3533"><HI REND="I">þe</HI>] oure O.</NOTE></L>
<L N="20">¶ And alle manere of men · þat þorw mete and drynke lybbeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3534"><HI REND="I">lybbeth</HI>] lyues C.</NOTE></L>
<L>Helpith hym to worche wiȝtliche · þat wynneth ȝowre fode."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3535"><HI REND="I">Helpith</HI>] Helpes C. <HI REND="I">wynneth</HI>] wynnes C.</NOTE></L>
<L>¶ "Bi crist," quod a knyȝte þo · "he kenneth vs þe best;</L>
<L>Ac on þe teme trewly · tauȝte was I neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3536"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">tauȝte</HI>] caught (<HI REND="I">so miswritten</HI>) C.</NOTE></L>
<L N="24">Ac kenne me," quod þe knyȝte · "and, bi cryst, I wil assaye!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3537"><HI REND="I">Ac</HI>] But W; And C. <HI REND="I">bi cryst</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "Bi seynt Poule," quod Perkyn · "ȝe profre ȝow so faire,</L>
<L>Þat I shal swynke and swete · and sowe for vs bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3538"><HI REND="I">sowe</HI>] saw C.</NOTE></L>
<L>And oþer laboures do for þi loue · al my lyf tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3539"><HI REND="I">laboures</HI>] laboreres R.</NOTE></L>
<L N="28">In couenaunt þat þow kepe · holikirke and my-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3540"><HI REND="I">In the margin of</HI> O—þe lyuyng of trewe knyȝtis. <HI REND="I">my</HI>] þy C.</NOTE></L>
<L>Fro wastoures and fro wykked men · þat þis worlde struyeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3541"><HI REND="I">fro</HI>] COB <HI REND="I">om. struyeth</HI>] strueth R; struthes C; stroyen O; stroieþ B; destruyeþ W.</NOTE></L>
<L>¶ And go hunte hardiliche · to hares and to foxes,</L>
<L>To bores and to brockes · þat breketh adown myne hegges,<MILESTONE N="76" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3542"><HI REND="I">brockes</HI>] bukkes R. <HI REND="I">adown</HI>] doun W. <HI REND="I">myne</HI>] men B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000377.tif" N="95, B-text"/>
<L N="32">And go affaite þe faucones · wilde foules to kille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3543"><HI REND="I">go</HI>] so W. <HI REND="I">þe</HI>] þi WR; þy C. <HI REND="I">foules</HI>] foweles W; bestis O.</NOTE></L>
<L>For suche cometh to my croft · and croppeth my whete."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3544"><HI REND="I">suche</HI>] swiche WR; swilce C.</NOTE></L>
<L>¶ Curteislich þe knyȝte þanne · comsed þise wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3545"><HI REND="I">þise</HI>] hise O.</NOTE></L>
<L>"By my power, Pieres," quod he · "I pliȝte þe my treuthe</L>
<L N="36">To fulfille þis forward · þowȝ I fiȝte sholde;</L>
<L>Als longe as I lyue · I shal þe mayntene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3546"><HI REND="I">Als</HI>] Al-so B; As CR.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝe, and ȝit a poynt," quod Pieres · "I preye ȝow of more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3547"><HI REND="I">ȝe</HI>] ȝhe O; ȝee B. <HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Loke ȝe tene no tenaunt · but treuthe wil assent.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3548"><HI REND="I">Loke</HI>] Lokiþ þat B.</NOTE></L>
<L N="40">And þowgh ȝe mowe amercy hem · late mercy be taxoure,<MILESTONE N="26b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3549"><HI REND="I">hem</HI>] men R; CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And mekenesse þi mayster · maugre medes chekes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3550"><HI REND="I">þi</HI>] þe CB; ȝoure R. <HI REND="I">medes</HI>] mede R.</NOTE></L>
<L>And þowgh pore men profre ȝow · presentis and ȝiftis,</L>
<L>Nym it nauȝte, an auenture · ȝe mowe it nauȝte deserue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3551"><HI REND="I">Nym</HI>] Nemeþ B. <HI REND="I">an auenture</HI>] in aduenture B. <HI REND="I">ȝe</HI>] þow R.</NOTE></L>
<L N="44">For þow shalt ȝelde it aȝein · at one ȝeres ende,</L>
<L>In a ful perillous place · purgatorie it hatte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3552"><HI REND="I">hatte</HI>] hatteth RB.</NOTE></L>
<L>¶ And mysbede nouȝte þi bonde-men · þe better may þow spede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3553"><HI REND="I">And</HI>] COB <HI REND="I">om. bonde-men</HI>] bonde-man R. <HI REND="I">may</HI>] mayst OB.</NOTE></L>
<L>Þowgh he be þyn vnderlynge here · wel may happe in heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3554"><HI REND="I">happe</HI>] happen B.</NOTE></L>
<L N="48">Þat he worth worthier sette · and with more blisse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3555"><HI REND="I">worth—sette</HI>] worthier sit CO; worþiere sitteþ B.</NOTE></L>
<L>[Þan þow, bot þou do bette · And lyue as þow shulde;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3556">LWRO <HI REND="I">omit. Copied from</HI> C; <HI REND="I">found also in</HI> BC<HI REND="sub">2</HI>, <HI REND="I">and in</HI> Crowley's text. <HI REND="I">In</HI> CBC<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">it is wrongly placed</HI> after <HI REND="I">the Latin quotation; rightly placed in</HI> Crowley. <HI REND="I">shulde</HI>] sholdust B.</NOTE><Q><HI REND="I">Amice, ascende superius</HI>.</Q></L>
<L>For in charnel atte chirche · cherles ben yuel to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3557"><HI REND="I">charnel</HI>] a chanel (!) R. <HI REND="I">atte</HI>] at WR; and in CB. <HI REND="I">cherles</HI>] clerkes R.</NOTE></L>
<L>Or a kniȝte fram a knaue þere · knowe þis in þin herte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3558"><HI REND="I">þere</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000378.tif" N="96, B-text"/>
<L N="52">And þat þow be trewe of þi tonge · and tales þat þow hatie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3559"><HI REND="I">þat þow</HI>] COB <HI REND="I">om. þi</HI>] R <HI REND="I">om. tales—hatie</HI>] loke þow tales hatye CO; loke talis þat þow hate B.</NOTE></L>
<L>But if þei ben of wisdome or of witte · þi werkmen to chaste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3560"><HI REND="I">þei</HI>] it COB. <HI REND="I">of</HI> (1)] C <HI REND="I">om. of</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. chaste</HI>] chastie CR; chastise OB.</NOTE></L>
<L>Holde with none harlotes · ne here nouȝte her tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3561"><HI REND="I">with</HI>] nauȝt with R.</NOTE></L>
<L>And nameliche atte mete · suche men eschue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3562"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WCR; at O; at þi B.</NOTE></L>
<L N="56">For it ben þe deueles disoures · I do þe to vnder|stande."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3563"><HI REND="I">it ben</HI>] it beth R. <HI REND="I">þe</HI> (1)] þo B. <HI REND="I">vnderstande</HI>] vnderstone C.</NOTE></L>
<L>¶ "I assente, bi seynt Iame" · seyde þe kniȝte þanne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3564"><HI REND="I">seyde—kniȝte</HI>] þe knyȝt sayde COB.</NOTE></L>
<L>"Forto worche bi þi wordes · þe while my lyf dureth."</L>
<L>¶ "And I shal apparaille me," quod Perkyn · "in pilgrimes wise,<MILESTONE N="77" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3565"><HI REND="I">In margin of</HI> O—How peers gooþ on pilgrimage. <HI REND="I">And</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="60">And wende with ȝow I wil · til we fynde treuthe;</L>
<L>¶ And cast on me my clothes · yclouted and hole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3566"><HI REND="I">me</HI>] WCOB <HI REND="I">om. cast—clothes</HI>] on my cloþis caste B. <HI REND="I">yclouted</HI>] boþe clowtede B. <HI REND="I">hole</HI>] I-hole R.</NOTE></L>
<L>My cokeres and my coffes · for colde of my nailles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3567"><HI REND="I">coffes</HI>] cuffes CRO; cuffus B.</NOTE></L>
<L>And hange myn hoper at myn hals · in stede of a scrippe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3568"><HI REND="I">hoper</HI>] <HI REND="I">glossed in</HI> OC2—i. a seed leep. <HI REND="I">a</HI>] þe B.</NOTE></L>
<L N="64">A busshel of bredcorne · brynge me þer-inne;</L>
<L>For I wil sowe it my-self · and sitthenes wil I wende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3569"><HI REND="I">sowe</HI>] saw C. <HI REND="I">and</HI>] B <HI REND="I">om. sitthenes</HI>] siþenes W; sytthen R; siþen C; seþen B.</NOTE></L>
<L>To pylgrymage as palmers don · pardoun forto haue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3570"><HI REND="I">To</HI>] On B. <HI REND="I">for</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ac who so helpeth me to erie · or sowen here ar I wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3571"><HI REND="I">Ac</HI>] And WCB. <HI REND="I">or</HI>] and W. <HI REND="I">here</HI>] CB <HI REND="I">om. ar</HI>] er WCOB; ere R.</NOTE></L>
<L N="68">Shal haue leue, bi owre lorde · to lese here in heruest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3572"><HI REND="I">lese here</HI>] lacche her C; lacche hire OB.</NOTE></L>
<L>And make hem mery þere-mydde · maugre who-so bigruccheth it.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3573"><HI REND="I">And</HI>] Ac B. <HI REND="I">hem</HI>] COB <HI REND="I">om.;</HI> hym R. <HI REND="I">þere-mydde</HI>] þer-with C. <HI REND="I">bigruccheth it</HI>] grucches C; grucchiþ O; grucche B; it be-grucche R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000379.tif" N="97, B-text"/>
<L>¶ And alkyn crafty men · þat konne lyuen in treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3574"><HI REND="I">alkyn</HI>] alle kynne WOR.</NOTE></L>
<L>I shal fynden hem fode · þat feithfulliche libbeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3575"><HI REND="I">libbeth</HI>] lyuees C.</NOTE></L>
<L N="72">¶ Saue Iakke þe iogeloure · and Ionet of þe stues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3576"><HI REND="I">Iakke</HI>] Iagge W. <HI REND="I">stues</HI>] stuwes W; stewes C; stiues R; styuehous B.</NOTE></L>
<L>And danyel þe dys-playere · and denote þe baude,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3577"><HI REND="I">dys-playere</HI>] dees-pleyere WCO. <HI REND="I">denote</HI>] Enote CB; euot O.</NOTE></L>
<L>And frere þe faytoure · and folke of his ordre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3578"><HI REND="I">his</HI>] hire W. B <HI REND="I">has</HI>—And þe frere faytour · wiþ al his hool ordre.</NOTE></L>
<L>And Robyn þe Rybaudoure · for his rusty wordes.</L>
<L N="76">Treuthe tolde me ones · and bad me tellen it after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3579"><HI REND="I">it</HI>] hit forþ B.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Deleantur de libro viuentium</HI> · I shulde nouȝte dele with hem;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3580"><HI REND="I">I—hem</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For holicherche is hote of hem · no tythe to take,<MILESTONE N="27" UNIT="folio"/><Q><HI REND="I">Quia cum iustis non scribantur;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3581"><HI REND="I">hote</HI>] hoten O. <HI REND="I">take</HI>] aske R. <HI REND="I">Quia</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; <HI REND="I">misprinted</HI> Qui.</NOTE><MILESTONE N="78" UNIT="A page"/></L>
<L>They ben ascaped good auenture · now god hem amende!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3582"><HI REND="I">now</HI>] but O; WCB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="80">¶ Dame worche-whan-tyme-is · Pieres wyf hiȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3583"><HI REND="I">worche</HI>] werche wel B.</NOTE></L>
<L>His douȝter hiȝte do-riȝte-so-. or-þi-dame-shal-þe-bete,</L>
<L>His sone hiȝte suffre-þi-souereynes-· to-hauen-her-wille|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3584"><HI REND="I">souereynes</HI>] suffereignes C. <HI REND="I">to</HI>] RO <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Deme-hem-nouȝte-for-if-þow-doste-· þow-shalt-it-dere|abugge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3585"><HI REND="I">doste</HI>] do CB. <HI REND="I">it</HI>] ful O; is C. <HI REND="I">abugge</HI>] a-bygge C; abiegge B.</NOTE></L>
<L N="84">"Late god yworth with al · for so his worde techeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3586">CB <HI REND="I">omit. so</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ For now I am olde and hore · and haue of myn owen,</L>
<L>To penaunce and to pilgrimage · I wil passe with þise other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3587"><HI REND="I">to</HI>] CO <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For-þi I wil, or I wende · do wryte my biqueste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3588"><HI REND="I">or</HI>] er WCOB; ar R. <HI REND="I">biqueste</HI>] queste R.</NOTE></L>
<L N="88"><HI REND="I">In dei nomine, amen</HI> · I make it my-seluen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3589"><HI REND="I">In—soule</HI>] <HI REND="I">one line in</HI> R.</NOTE></L>
<L>He shal haue my soule · þat best hath yserued it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3590"><HI REND="I">In—soule</HI>] <HI REND="I">one line in</HI> R.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3591"><HI REND="I">Þat best, &amp;c</HI>.] <HI REND="I">one line in</HI> R. <HI REND="I">yserued</HI>] deserued W. <HI REND="I">it defende—bileue</HI>] I-keped it R.</NOTE></L>
<L>And fro þe fende it defende · for so I bileue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3592"><HI REND="I">Þat best, &amp;c</HI>.] <HI REND="I">one line in</HI> R. <HI REND="I">yserued</HI>] deserued W. <HI REND="I">it defende—bileue</HI>] I-keped it R.</NOTE></L>
<L>Til I come to his acountes · as my <HI REND="I">credo</HI> me telleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3593"><HI REND="I">credo me</HI>] crede R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000380.tif" N="98, B-text"/>
<L N="92">To haue a relees and a remissioun · on þat rental I leue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3594"><HI REND="I">a</HI> (2)] O <HI REND="I">om. leue</HI>] bileue CB.</NOTE></L>
<L>¶ Þe kirke shal haue my caroigne · and kepe my bones;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3595"><HI REND="I">caroigne</HI>] cariogne C; carayne RB.</NOTE></L>
<L>For of my corne and catel · he craued þe tythe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3596"><HI REND="I">he</HI>] she WB. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>I payed it hym prestly · for peril of my soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3597"><HI REND="I">hym</HI>] ful W; hem B.</NOTE></L>
<L N="96">For-thy is he holden, I hope · to haue me in his masse,<MILESTONE N="79" UNIT="A page"/></L>
<L>And mengen in his memorye · amonge alle crystene.</L>
<L>¶ My wyf shal haue of þat I wan · with treuthe and nomore,</L>
<L>And dele amonge my douȝtres · and my dere children.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3598"><HI REND="I">children</HI>] childres R; childerne C.</NOTE></L>
<L N="100">For þowghe I deye to-daye · my dettes ar quitte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3599"><HI REND="I">deye</HI>] deyede R. <HI REND="I">dettes—quitte</HI>] dette is I-quited R; dettes are quyte W.</NOTE></L>
<L>I bare home þat I borwed · ar I to bedde ȝede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3600"><HI REND="I">ar</HI>] er WCOB.</NOTE></L>
<L>¶ And with þe residue and þe remenaunte · bi þe Rode of Lukes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3601"><HI REND="I">and</HI>] of CB.</NOTE></L>
<L>I wil worschip þer-with · treuthe bi my lyue,</L>
<L N="104">And ben his pilgryme atte plow · for pore mennes sake.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3602"><HI REND="I">atte</HI>] at þe RB; at CO.</NOTE></L>
<L>My plow-fote shal be my pyk-staf · and picche atwo þe rotes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3603"><HI REND="I">plow-fote</HI>] ploughwes foot B; plow-pote R; plow-foot WC. <HI REND="I">pyk|staf</HI>] pikid staf B. <HI REND="I">and—rotes</HI>] to picche a-two rotis B. <HI REND="I">atwo</HI>] at R.</NOTE></L>
<L>And helpe my culter to kerue · and clense þe forwes."</L>
<L>¶ Now is perkyn and his pilgrymes · to þe plowe faren;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3604"><HI REND="I">his</HI>] hise WC; þese R.</NOTE></L>
<L N="108">To erie þis halue acre · holpyn hym manye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3605"><HI REND="I">þis</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; <HI REND="I">misprinted</HI> his. <HI REND="I">holpyn</HI>] þer helpen B.</NOTE></L>
<L>Dikeres &amp; delueres · digged vp þe balkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3606"><HI REND="I">digged</HI>] digges C. <HI REND="I">balkes</HI>] baukys B.</NOTE></L>
<L>Þere-with was perkyn apayed · and preysed hem faste.</L>
<L>Other werkemen þere were · þat wrouȝten ful ȝerne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3607"><HI REND="I">ȝerne</HI>] faste C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000381.tif" N="99, B-text"/>
<L N="112">Eche man in his manere · made hym-self to done,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3608"><HI REND="I">Eche</HI>] Elke C.</NOTE></L>
<L>And some to plese perkyn · piked vp þe wedes.</L>
<L>¶ At heighe pryme peres · lete þe plowe stonde,</L>
<L>To ouersen hem hym-self · and who-so best wrouȝte,<MILESTONE N="27b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3609"><HI REND="I">To</HI>] And ȝeed to R. <HI REND="I">and</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="116">He shulde be huyred þer-after · whan heruest-tyme come.<MILESTONE N="80" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3610"><HI REND="I">He</HI>] For he B.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne seten somme · and songen atte nale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3611"><HI REND="I">atte nale</HI>] at þe nale ROB; at þe ale R.</NOTE></L>
<L>And hulpen erie his half acre · with "how! trolli|lolli!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3612"><HI REND="I">hulpen</HI>] holpen WCOB; ho helpen R. <HI REND="I">erie</HI>] herie C: ere W; to erye RB. <HI REND="I">his</HI>] þis W. <HI REND="I">how</HI>] hey O.</NOTE></L>
<L>¶ "Now, bi þe peril of my soule!" quod Pieres · al in pure tene,</L>
<L N="120">"But ȝe arise þe rather · and rape ȝow to worche,</L>
<L>Shal no greyne þat groweth · glade ȝow at nede;</L>
<L>And þough ȝe deye for dole · þe deuel haue þat rec|cheth!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3613"><HI REND="I">deye</HI>] deyede R. <HI REND="I">dole</HI>] doel W; deul R; deel O; defaute B. <HI REND="I">haue</HI>] hym haue B. <HI REND="I">reccheth</HI>] recches C; recche R.</NOTE></L>
<L>¶ Tho were faitoures aferde · and feyned hem blynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3614"><HI REND="I">Tho</HI>] Two C. <HI REND="I">aferde</HI>] afered W.</NOTE></L>
<L>Somme leyde here legges aliri · as suche loseles conneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3615"><HI REND="I">aliri</HI>] a-liry W; a-lyrye C. <HI REND="I">conneth</HI>] knoues C.</NOTE></L>
<L N="125">And made her mone to pieres · and preyde hym of grace:</L>
<L>"For we haue no lymes to laboure with · lorde, y-graced be ȝe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3616"><HI REND="I">y-graced</HI>] graced R; graceful B. <HI REND="I">ȝe</HI>] þe W.</NOTE></L>
<L>¶ Ac we preye for ȝow pieres · and for ȝowre plow bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3617"><HI REND="I">Ac we</HI>] And C. <HI REND="I">for</HI> (2)] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="128">Þat god of his grace · ȝowre grayne multiplye,</L>
<L>And ȝelde ȝow of ȝowre almesse · þat ȝe ȝiue vs here;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3618"><HI REND="I">of</HI>] for W. <HI REND="I">ȝowre</HI>] O <HI REND="I">om. almesse</HI>] almose C.</NOTE></L>
<L>For we may nouȝte swynke ne swete · suche sikenesse vs eyleth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3619"><HI REND="I">nouȝte</HI>] neiþer B. <HI REND="I">eyleth</HI>] C <HI REND="I">om.;</HI> ayleth R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000382.tif" N="100, B-text"/>
<L>¶ "If it be soth," quod pieres, "þat ȝe seyne · I shal it sone asspye!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3620"><HI REND="I">If it</HI>] If þis CB. <HI REND="I">þat—seyne</HI>] CB <HI REND="I">om. In margin of</HI> O—Of ydel beggers.</NOTE></L>
<L N="132">Ȝe ben wastoures, I wote wel · and treuthe wote þe sothe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3621"><HI REND="I">ȝe</HI>] þo R. <HI REND="I">wote</HI> (2)] wot wel R.</NOTE></L>
<L>And I am his olde hyne · and hiȝte hym to warne<MILESTONE N="81" UNIT="A page"/></L>
<L>Which þei were in þis worlde · his werkemen appeyred.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3622"><HI REND="I">his</HI>] þat his B. <HI REND="I">appeyred</HI>] apayreth R.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝe wasten þat men wynnen · with trauaille and with tene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3623"><HI REND="I">with</HI> (2)] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="136">Ac treuthe shal teche ȝow · his teme to dryue,</L>
<L>Or ȝe shal ete barly bred · and of þe broke drynke.</L>
<L>But if he be blynde [or] broke-legged · or bolted with yrnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3624">[<HI REND="I">or</HI> WCROB] and L.</NOTE></L>
<L>He shal ete whete bred · and drynke with my-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3625"><HI REND="I">whete</HI>] swete O.</NOTE></L>
<L N="140">Tyl god of his goodnesse · amendement hym sende.</L>
<L>Ac ȝe myȝte trauaille as treuthe wolde · and take mete &amp; huyre</L>
<L>To kepe kyne in þe felde · þe corne fro þe bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3626"><HI REND="I">kyne</HI>] kyene C; ken R kyen WB; kijn O.</NOTE></L>
<L>Diken or deluen · or dyngen vppon sheues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3627"><HI REND="I">dyngen vppon</HI>] picchen vp B.</NOTE></L>
<L N="144">Or helpe make morter · or bere mukke a-felde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3628"><HI REND="I">make</HI>] to make B.</NOTE></L>
<L>¶ In lecherye and in losengerye · ȝe lyuen, and in sleuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3629"><HI REND="I">in</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. ȝe lyuen</HI>] lyue R.</NOTE></L>
<L>And al is þorw suffrance · þat veniaunce ȝow ne taketh.</L>
<L>¶ Ac ancres and heremytes · þat eten [noȝt] but at nones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3630"><HI REND="I">Ac</HI>] As C. [<HI REND="I">noȝt</HI> WCOB] LR <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>And namore er morwe · myne almesse shul þei haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3631"><HI REND="I">er</HI>] er þe W.</NOTE></L>
<L N="149">And of my catel to cope hem with · þat han cloistres and cherches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3632"><HI REND="I">of my</HI>] COB <HI REND="I">om.;</HI> of W. <HI REND="I">cope</HI>] kepe W. <HI REND="I">and cherches</HI>] in kerkes R.</NOTE></L>
<L>Ac robert renne-aboute · shal nowȝte haue of myne,
</L>
<PB REF="00000383.tif" N="101, B-text"/>
<L>Ne posteles, but þey preche conne · and haue powere of þe bisschop;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3633"><HI REND="I">haue</HI>] ȝut haue R.</NOTE></L>
<L N="152">They shal haue payne and potage · and make hem-self at ese,<MILESTONE N="28" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3634"><HI REND="I">hem-self</HI>] hem COB.</NOTE></L>
<L>For it is an vnresonable Religioun · þat hath riȝte nouȝte of certeyne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3635"><HI REND="I">riȝte—of</HI>] no thyng in COB.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne gan a wastoure to wrath hym · and wolde haue yfouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3636"><HI REND="I">And</HI>] COB <HI REND="I">om. a</HI>] W <HI REND="I">om. to</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And to Pieres þe plowman · he profered his gloue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3637"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om. he</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="156">A Brytonere, a braggere · a-bosted pieres als,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3638"><HI REND="I">Brytonere</HI>] Bretoner WRB.</NOTE></L>
<L>And bad hym go pissen with his plow · for-pyned schrewe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3639"><HI REND="I">with</HI>] on R.</NOTE></L>
<L>"Wiltow or neltow · we wil haue owre wille,<MILESTONE N="82" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3640"><HI REND="I">Wiltow—neltow</HI>] wil þow or nelle þow R; wilt þou or nylt þou O.</NOTE></L>
<L>Of þi flowre and of þi flessche · fecche whan vs liketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3641"><HI REND="I">Of</HI>] And of R. <HI REND="I">fecche</HI>] facche C; fette hit B.</NOTE></L>
<L N="160">And make vs myrie þer-myde · maugre þi chekes!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3642"><HI REND="I">þer-myde</HI>] þer-with CB.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne Pieres þe plowman · pleyned hym to þe knyȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3643"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>To kepe hym, as couenaunte was · fram cursed shrewes,</L>
<L>And fro þis wastoures wolueskynnes · þat maketh þe worlde dere:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3644"><HI REND="I">wolueskynnes</HI>] wolf skynnes CO; of wolues kynne B. <HI REND="I">þe</HI>] þis R.</NOTE></L>
<L N="164">"For þo waste and wynnen nouȝte · and þat ilke while<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3645"><HI REND="I">þat</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Worth neuere plente amonge þe poeple · þer-while my plow liggeth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3646"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. þer-while</HI>] þe while WROB. <HI REND="I">liggeth</HI>] lieþ B; legges C.</NOTE></L>
<L>¶ Curteisly þe knyȝte þanne · as his kynde wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3647"><HI REND="I">as</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Warned wastoure · and wissed hym bettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3648"><HI REND="I">bettere</HI>] þe better O.</NOTE></L>
<L N="168">"Or þow shalt abugge by þe lawe · by þe ordre þat I bere!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3649"><HI REND="I">abugge</HI>] abigge WCO; abiegge B. <HI REND="I">by</HI> (1)] with R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000384.tif" N="102, B-text"/>
<L>¶ "I was nouȝt wont to worche," quod wastour · "and now wil I nouȝt bigynne!"—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3650"><HI REND="I">was</HI>] nas O. <HI REND="I">wont</HI>] woned B; wone R. <HI REND="I">wil—nouȝt</HI>] I nyl COB.</NOTE></L>
<L>And lete liȝte of þe lawe · and lasse of þe knyȝte,</L>
<L>And sette Pieres at a pees · and his plow bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3651"><HI REND="I">pees</HI>] pese WCRCB. <HI REND="I">plow</HI>] plowht C.</NOTE></L>
<L N="172">And manaced pieres and his men · ȝif þei mette eft sone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3652"><HI REND="I">manaced</HI>] manseyd R.</NOTE></L>
<L>¶ "Now, by þe peril of my soule!" quod pieres · "I shal apeyre ȝow alle!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3653"><HI REND="I">Now</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And houped after hunger · þat herd hym atte firste:</L>
<L>"A-wreke me of þise wastoures," quod he · "þat þis worlde schendeth!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3654"><HI REND="I">schendeth</HI>] schenden R; shendes C.</NOTE></L>
<L N="176">¶ Hunger in haste þo · hent wastour bi þe mawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3655"><HI REND="I">þo</HI>] þan B. <HI REND="I">mawe</HI>] wombe W.</NOTE></L>
<L>And wronge hym so bi þe wombe · þat bothe his eyen wattered;<MILESTONE N="83" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3656"><HI REND="I">And</HI>] And he B. <HI REND="I">bothe—wattered</HI>] al waterred his eyȝes R.</NOTE></L>
<L>He buffeted þe Britoner · aboute þe chekes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3657"><HI REND="I">Britoner</HI>] Bretoner WRB.</NOTE></L>
<L>Þat he loked like a lanterne · al his lyf after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3658"><HI REND="I">after</HI>] tyme B.</NOTE></L>
<L N="180">He bette hem so bothe · he barste nere here guttes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3659"><HI REND="I">he</HI>] þat he B. <HI REND="I">barste</HI>] brast C.</NOTE></L>
<L>Ne hadde Pieres with a pese-lof · preyed hunger to cesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3660"><HI REND="I">lof</HI>] loof WO; lafe C; lofe R. <HI REND="I">to cesse</HI>] sese R.</NOTE></L>
<L>They hadde ben doluen bothe · ne deme þow non other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3661"><HI REND="I">bothe</HI>] W <HI REND="I">om. ne—þow</HI>] wilne þou B.</NOTE></L>
<L>"Suffre hem lyue," he seyde · "and lete hem ete with hogges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3662"><HI REND="I">lyue</HI>] to lyue B. <HI REND="I">and</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="184">Or elles benes and bren · ybaken togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3663"><HI REND="I">and</HI>] an C; or W. <HI REND="I">bren</HI>] bran COB.</NOTE></L>
<L>Or elles melke and mene ale" · þus preyed pieres for hem.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3664"><HI REND="I">mene</HI>] meyne ROB; meynye C.</NOTE></L>
<L>¶ Faitoures for fere her-of · flowen in-to bernes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3665"><HI REND="I">her-of</HI>] þer-of COB. <HI REND="I">into</HI>] in R.</NOTE></L>
<L>And flapten on with flayles · fram morwe til euen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3666"><HI REND="I">flapten</HI>] flapped C; flappiden B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000385.tif" N="103, B-text"/>
<L N="188">That hunger was nouȝt so hardy · on hem for to loke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3667"><HI REND="I">so</HI>] R <HI REND="I">om. for to</HI>] fort B.</NOTE></L>
<L>For a potful of peses · þat peres hadde ymaked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3668"><HI REND="I">peses</HI>] pesen O; pisen B; pese C.</NOTE></L>
<L>An heep of heremites · henten hem spades,<MILESTONE N="28b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3669"><HI REND="I">An</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>And ketten here copes · and courtpies hem made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3670"><HI REND="I">ketten</HI>] kutten CB; kitten WO. <HI REND="I">copes</HI>] capes C. <HI REND="I">courtpies</HI>] curtepies B; curtbyes CO; curtebies R. <HI REND="I">made</HI>] maked W.</NOTE></L>
<L N="192">And wenten as werkemen · with spades and with schoueles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3671"><HI REND="I">with</HI> (2)] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And doluen and dykeden · to dryue aweye hunger.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3672"><HI REND="I">doluen</HI>] dolueden O.</NOTE></L>
<L>¶ Blynde and bedreden · were botened a þousande,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3673"><HI REND="I">bedreden</HI>] bedrede B; bedered O. <HI REND="I">botened</HI>] botoned C; bootned W.</NOTE></L>
<L>Þat seten to begge syluer · sone were þei heled.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3674"><HI REND="I">þat</HI>] And C. <HI REND="I">seten to</HI>] <HI REND="I">re|peated in</HI> L, <HI REND="I">by mistake</HI>.</NOTE></L>
<L N="196">For þat was bake for bayarde · was bote for many hungry,<MILESTONE N="84" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3675"><HI REND="I">bote for</HI>] bote to R.</NOTE></L>
<L>And many a beggere for benes · buxome was to swynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3676"><HI REND="I">a</HI>] CO <HI REND="I">om. buxome</HI>] fayne R. <HI REND="I">was</HI>] were B.</NOTE></L>
<L>And eche a pore man wel apayed · to haue pesen for his huyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3677"><HI REND="I">eche</HI>] elke C. <HI REND="I">apayed</HI>] payed CO. <HI REND="I">his</HI>] her O.</NOTE></L>
<L N="199">And what pieres preyed hem to do · as prest as a sper|hauke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3678"><HI REND="I">to</HI>] for to R. <HI REND="I">as</HI> (1)] also B.</NOTE></L>
<L>And þere-of was peres proude · and put hem to werke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3679"><HI REND="I">peres</HI>] pieris so B.</NOTE></L>
<L>And ȝaf hem mete as he myȝte aforth · and mesurable huyre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3680"><HI REND="I">mesurable</HI>] resounable O.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne hadde peres pite · and preyed hunger to wende</L>
<L>Home in-to his owne erde · and holden hym þere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3681"><HI REND="I">in-to</HI>] vn-to W. <HI REND="I">erde</HI>] erþe COB; yerd W.</NOTE></L>
<L N="204">"For I am wel awroke now · of wastoures, þorw þi myȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3682"><HI REND="I">now</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Ac I preye þe, ar þow passe" · quod Pieres to hunger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3683"><HI REND="I">ar</HI>] er WO; or CB. <HI REND="I">to</HI>] þo to R.</NOTE></L>
<L>"Of beggeres and of bidderes · what best be [to] done?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3684"><HI REND="I">and</HI>] O <HI REND="I">om. of</HI>] CB <HI REND="I">om. be</HI>] is R. [<HI REND="I">to</HI> WCROB] L <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000386.tif" N="104, B-text"/>
<L>For I wote wel, be þow went · þei wil worche ful ille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3685"><HI REND="I">wil worche</HI>] wolen do O.</NOTE></L>
<L N="208">For myschief it maketh · þei beth so meke nouthe,</L>
<L>And for defaute of her fode · þis folke is at my wille.</L>
<L>Þey are my blody bretheren," quod pieres · "for god bouȝte vs alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3686"><HI REND="I">þey are</HI>] It aren R; And ȝit þei arn O. <HI REND="I">bretheren</HI>] brether C. <HI REND="I">for</HI>] &amp; R.</NOTE></L>
<L>Treuthe tauȝte me ones · to louye hem vchone,</L>
<L>And to helpen hem of alle þinge · ay as hem nedeth.</L>
<L N="213">And now wolde I witen of þe · what were þe best,</L>
<L>An[d] how I myȝte amaistrien hem · and make hem to worche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3687"><HI REND="I">And</HI>] An L; <HI REND="I">but marked for correction. amaistrien</HI>] amaystrien R; a-maistren W; a-mastrie O; maistre B; maister C.</NOTE></L>
<L>¶ "Here now," quod hunger · "and holde it for a wisdome:<MILESTONE N="85" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3688"><HI REND="I">Here</HI>] I here R; Here me B.</NOTE></L>
<L N="216">Bolde beggeres and bigge · þat mowe her bred bi|swynke,</L>
<L>With houndes bred and hors bred · holde vp her hertis,</L>
<L>Abate hem with benes · for bollyng of her wombe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3689"><HI REND="I">bollyng</HI>] bolnyng CB. <HI REND="I">wombe</HI>] wombes W.</NOTE></L>
<L>And ȝif þe gomes grucche · bidde hem go swynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3690"><HI REND="I">þe—grucche</HI>] þey grucche þanne COB. <HI REND="I">go</HI>] go and R.</NOTE></L>
<L>And he shal soupe swettere · whan he it hath deseruid.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3691">R <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L N="221">¶ And if þow fynde any freke · þat fortune hath ap|peyred,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3692"><HI REND="I">And</HI>] Ac R. <HI REND="I">fortune</HI>] falshed R.</NOTE></L>
<L>Or any maner fals men · fonde þow suche to cnowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3693">CB <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3694"><HI REND="I">fals</HI>] fawti O. <HI REND="I">cnowe</HI>] knowe WRO.</NOTE></L>
<L>Conforte [hem] with þi catel · for crystes loue of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3695">CB <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3696">[<HI REND="I">hem</HI> RO] hym LW.</NOTE></L>
<L>Loue hem and lene hem · so lawe of god techeth:—<Q><HI REND="I">Alter alterius onera portate</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3697"><HI REND="I">Loue</HI>] Hire B. <HI REND="I">hem</HI>] hym CB (<HI REND="I">in both places</HI>). <HI REND="I">so—god</HI>] for so þe lawe COB. <HI REND="I">onera</HI>] honera R <HI REND="I">portate</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W, <HI REND="I">but misprinted</HI> portare.</NOTE></L>
<L N="225">And alle maner of men · þat þow myȝte asspye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3698"><HI REND="I">of</HI>] RB <HI REND="I">om. þat</HI>] CO <HI REND="I">om. myȝte</HI>] myȝtist O.</NOTE></L>
<L>That nedy ben, and nauȝty · helpe hem with þi godis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3699"><HI REND="I">nauȝty</HI>] noȝt han B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000387.tif" N="105, B-text"/>
<L>Loue hem and lakke hem nouȝte · late god take þe veniaunce;</L>
<L N="228">Theigh þei done yuel · late þow god [y-worþe]:—<Q><HI REND="I">Michi vindictam, &amp; ego retribuam</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3700"><HI REND="I">þow</HI>] WCOB <HI REND="I">om</HI>. [<HI REND="I">y-worþe</HI> W] <HI REND="I">better than</HI> aworthe LR; CO <HI REND="I">have</HI> worthe; B <HI REND="I">has</HI> worche.</NOTE></L>
<L>And if þow wil[t] be graciouse to god · do as þe gospel techeth,<MILESTONE N="29" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3701"><HI REND="I">And</HI>] Ac O. <HI REND="I">wilt</HI>] WCO; wolt B; wil L; R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And [biloue] þe amonges low men · so shaltow lacche grace,<Q><HI REND="I">Facite vobis amicos de mamona iniquitatis."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3702">[<HI REND="I">biloue</HI> WCOB] bilow L; by|lowe R; <HI REND="I">in</HI> L, <HI REND="I">the line is marked for correction. low</HI>] lewed W. <HI REND="I">vobis</HI>] vos W. <HI REND="I">mamona</HI>] mammona (<HI REND="I">printed</HI> Mammone) W.</NOTE></L>
<L>¶ "I wolde nouȝt greue god," quod piers · "for al þe good on grounde;</L>
<L N="232">Miȝte I synnelees do as þow seist?" · seyde pieres þanne.<MILESTONE N="86" UNIT="A page"/></L>
<L>¶ "Ȝe, I bihote þe," quod hunger · "or ellis þe bible lieth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3703"><HI REND="I">bihote þe</HI>] þe bihote B. <HI REND="I">þe</HI>] god R.</NOTE></L>
<L>Go to Genesis þe gyaunt · þe engendroure of vs alle;</L>
<L>'<HI REND="I">In sudore</HI> and swynke · þow shalt þi mete tilye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3704"><HI REND="I">and</HI>] &amp; in OR.</NOTE></L>
<L N="236">And laboure for þi lyflode' · and so owre lorde hyȝte.</L>
<L>And sapience seyth þe same · I seigh it in þe bible;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3705"><HI REND="I">seigh</HI>] se CB. <HI REND="I">it</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>'<HI REND="I">Piger pro frigore</HI> · no felde nolde tilye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3706"><HI REND="I">pro</HI>] pro (<HI REND="I">printed</HI> præ) W. <HI REND="I">nolde</HI>] wolde R.</NOTE></L>
<L>And þerfore he shal begge and bidde · and no man bete his hunger.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3707"><HI REND="I">he shal</HI>] shal he CB.</NOTE></L>
<L N="240">¶ Mathew with mannes face · mouthed þise wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3708">a besaunt</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3709"><HI REND="I">mouthed</HI>] mouthe C; mouth|eth R.</NOTE></L>
<L>Þat <HI REND="I">seruus nequam</HI> had a nam · and for he wolde nouȝte chaffare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3710"><HI REND="I">nam</HI>] Mnam WC; man (!) RB. <HI REND="I">wolde</HI>] nolde COB.</NOTE></L>
<L>He had maugre of his maistre · for euermore after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3711"><HI REND="I">for</HI>] WCB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And binam [hym] his Mnam · for he ne wolde worche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3712">[<HI REND="I">hym</HI> WCROB] L <HI REND="I">om. Mnam</HI>] napm (<HI REND="I">sic</HI>) R; nam O. <HI REND="I">ne</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000388.tif" N="106, B-text"/>
<L>And ȝaf þat Mnam to hym · þat ten Mnames hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3713"><HI REND="I">Mnam</HI>] nam RO. <HI REND="I">Mnames</HI>] Mnammes CB; napmes R; nammes O.</NOTE></L>
<L N="245">And with þat he seyde · þat holicherche it herde,</L>
<L>'He þat hath shal haue · and helpe þere it nedeth,</L>
<L>And he þat nouȝt hath, shal nouȝt haue · and no man hym helpe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3714"><HI REND="I">þat</HI>] C <HI REND="I">om. nouȝt hath</HI>] hath nouȝt CB.</NOTE></L>
<L>And þat he weneth wel to haue · I wil it hym bireue.'<MILESTONE N="87" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3715"><HI REND="I">wel</HI>] for R.</NOTE></L>
<L N="249">¶ Kynde witt wolde · þat eche a wyght wrouȝte</L>
<L>Or in dykynge or in deluynge · or trauaillynge in preyeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3716"><HI REND="I">in</HI> (2)] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Contemplatyf lyf or actyf lyf · cryst wolde men wrouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3717"><HI REND="I">lyf</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. men</HI>] þei WCOB.</NOTE></L>
<L N="252">Þe sauter seyth in þe psalme · of <HI REND="I">beati omnes</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3718"><HI REND="I">þe</HI>] a R.</NOTE></L>
<L>Þe freke þat fedeth hym-self · with his feythful laboure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3719"><HI REND="I">þat</HI>] B <HI REND="I">om. his</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>He is blessed by þe boke · in body and in soule:<Q><HI REND="I">Labores manuum tuarum, &amp;c</HI>."</Q></L>
<L>¶ "Ȝet I prey ȝow," quod pieres · "<HI REND="I">par charite</HI>, and ȝe kunne</L>
<L N="256">Eny leef of lechecraft · lere it me, my dere.</L>
<L>For somme of my seruauntz · and my-self bothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3720"><HI REND="I">bothe</HI>] been seek oþer while O.</NOTE></L>
<L>Of al a wyke worche nouȝt · so owre wombe aketh."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3721"><HI REND="I">a</HI>] þe O. <HI REND="I">wyke</HI>] woke R.</NOTE></L>
<L>¶ "I wote wel," quod hunger · "what sykenesse ȝow eyleth,</L>
<L N="260">Ȝe han maunged ouer-moche · and þat maketh ȝow grone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3722"><HI REND="I">ouer</HI>] to COB. <HI REND="I">and</HI>] B <HI REND="I">om. grone</HI>] to grone COB.</NOTE></L>
<L>Ac I hote þe," quod hunger · "as þow þyne hele wilnest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3723"><HI REND="I">Ac</HI>] And COB.</NOTE></L>
<L>Þat þow drynke no day · ar þow dyne somwhat.</L>
<L N="263">Ete nouȝte, I hote þe · ar hunger þe take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3724"><HI REND="I">þe</HI> (2)] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And sende þe of his sauce · to sauoure with þi lippes;</L>
<L>And kepe some tyl soper-tyme · and sitte nouȝt to longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3725"><HI REND="I">tyl</HI>] to RO; for CB.</NOTE><MILESTONE N="88" UNIT="A page"/>
</L>
<PB REF="00000389.tif" N="107, B-text"/>
<L>Arise vp ar appetit · haue eten his fulle.<MILESTONE N="29b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3726"><HI REND="I">Arise</HI>] And rys W; And rise COB. <HI REND="I">eten</HI>] I-ete R.</NOTE></L>
<L>Lat nouȝt sire surfait · sitten at þi borde;</L>
<L N="268">Leue him nouȝt, for he is lecherous · and likerous of tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3727"><HI REND="I">lecherous</HI>] likerous CB. <HI REND="I">likerous</HI>] lecherous CB. <HI REND="I">of</HI>] of his COB.</NOTE></L>
<L>And after many manere metes · his maw is afyngred.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3728"><HI REND="I">afyngred</HI>] a-fyngerd C.</NOTE></L>
<L>¶ And ȝif þow diete þe þus · I dar legge myne eres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3729"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat phisik shal his furred hodes · for his fode selle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3730"><HI REND="I">hodes</HI>] hood B.</NOTE></L>
<L N="272">And his cloke of calabre · with alle þe knappes of golde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3731"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. knappes</HI>] knoppes CB.</NOTE></L>
<L>And be fayne, bi my feith · his phisik to lete,</L>
<L>And lerne to laboure with londe · for lyflode is swete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3732"><HI REND="I">lerne</HI>] lere CO; to lere B. <HI REND="I">laboure</HI>] labori R.</NOTE></L>
<L>For morthereres aren mony leches · lorde hem amende!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3733"><HI REND="I">For</HI>] R <HI REND="I">om. morthereres—leches</HI>] many lechis ben morþereris B; þer aren mo morareres (<HI REND="I">sic</HI>) þan leches R.</NOTE></L>
<L N="276">Þei do men deye þorw here drynkes · ar destine it wolde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3734"><HI REND="I">do men</HI>] maken men to B. <HI REND="I">drynkes</HI>] drynkyngis B. <HI REND="I">destine</HI>] here desteny B. <HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "By seynt Poule," quod pieres · "þise aren profit|able wordis!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3735"><HI REND="I">pieres</HI>] Piers W; perkyn CB.</NOTE></L>
<L>Wende now, hunger, whan þow wolt · þat wel be þow euere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3736"><HI REND="I">be þow</HI>] þow be R; be þee O; be þe B.</NOTE></L>
<L>For þis is a louely lessoun · lorde it þe for-ȝelde!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3737"><HI REND="I">it</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="280">¶ "By-hote god," quod hunger · "hennes ne wil I wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3738"><HI REND="I">By-hote</HI>] I bihote B. <HI REND="I">ne wil I</HI>] wol I nat COB.</NOTE></L>
<L>Til I haue dyned bi þis day · and ydronke bothe."</L>
<L>¶ "I haue no peny," quod peres · "poletes forto bigge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3739"><HI REND="I">forto</HI>] to W.</NOTE></L>
<L>Ne neyther gees ne grys · but two grene cheses,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3740">CB <HI REND="I">omit. gees</HI>] goos O. <HI REND="I">grys</HI>] grijs O.</NOTE></L>
<L N="284">A fewe cruddes and creem · and an hauer cake,
</L>
<PB REF="00000390.tif" N="108, B-text"/>
<L>And two loues of benes and bran · y-bake for my fauntis.<MILESTONE N="89" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3741"><HI REND="I">bran</HI>] of bran B. <HI REND="I">y-bake</HI>] I take CB.</NOTE></L>
<L>And ȝet I sey, by my soule · I haue no salt bacoun,</L>
<L N="287">Ne no kokeney, bi cryst · coloppes forto maken.</L>
<L>Ac I haue percil and porettes · and many kole-plantes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3742"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">percil</HI>] percile WR; percelle C; persoly B. <HI REND="I">porettes</HI>] porett R; porete B. <HI REND="I">kole-plantes</HI>] cale-plantes C; queynte herbes R.</NOTE></L>
<L>And eke a cow and a kalf · and a cart-mare</L>
<L>To drawe a-felde my donge · þe while þe drought lasteth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3743"><HI REND="I">a-felde</HI>] on feld B. <HI REND="I">þe</HI> (1)] B <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] C <HI REND="I">om. drought last|eth</HI>] weder is drye COB.</NOTE></L>
<L>And bi þis lyflode we mot lyue · til lammasse tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3744"><HI REND="I">til—tyme</HI>] to heruest tyme CB; til heruest tyme come O.</NOTE></L>
<L N="292">And bi þat, I hope to haue · heruest in my croft;</L>
<L>And þanne may I diȝte þi dyner · as me dere liketh."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3745"><HI REND="I">liketh</HI>] likes C; lykede B.</NOTE></L>
<L>Alle þe pore peple þo · pesecoddes fetten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3746"><HI REND="I">fetten</HI>] to fette B.</NOTE></L>
<L>Benes and baken apples · þei brouȝte in her lappes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3747"><HI REND="I">Only one line in</HI> CB; <HI REND="I">thus</HI>—Benes, Chibolles, and cherueles · and many oþer herbes.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3748"><HI REND="I">lappes</HI>] lappe R.</NOTE></L>
<L N="296">Chibolles and cheruelles · and ripe chiries manye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3749"><HI REND="I">Only one line in</HI> CB; <HI REND="I">thus</HI>—Benes, Chibolles, and cherueles · and many oþer herbes.</NOTE></L>
<L>And profred peres þis present · to plese with hunger.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3750"><HI REND="I">And—þis</HI>] To make Piers a COB. <HI REND="I">with</HI>] with his COB.</NOTE></L>
<L>¶ Al hunger eet in hast · and axed after more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3751"><HI REND="I">Al</HI>] An C; Ac B. <HI REND="I">axed</HI>] asked C; askiþ B.</NOTE></L>
<L>Þanne pore folke for fere · fedde hunger ȝerne</L>
<L N="300">With grene poret and pesen · to poysoun hunger þei þouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3752"><HI REND="I">poret</HI>] porettes COB. <HI REND="I">and</HI>] and wiþ B. <HI REND="I">to—hunger</HI>] to poisone hym W; hunger þey CB. <HI REND="I">þouȝte</HI>] souȝte B.</NOTE></L>
<L>By þat it neighed nere heruest · newe corne cam to chepynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3753"><HI REND="I">it—nere</HI>] neighed C; neyȝhede it O; hit neighed B. <HI REND="I">newe</HI>] &amp; newe W; CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þanne was folke fayne · and fedde hunger with þe best,<MILESTONE N="90" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3754">B <HI REND="I">omits. hunger with</HI>] hem of CO.</NOTE></L>
<L>With good ale, as glotoun tauȝte · and gerte hunger go slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3755">CB <HI REND="I">omit. gerte</HI>] garte W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000391.tif" N="109, B-text"/>
<L N="304">¶ And þo wolde wastour nouȝt werche · but wandren aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3756"><HI REND="I">wolde—nouȝt</HI>] ne wolde no wastour R; wolde nouȝt (<HI REND="I">omitting</HI> wastour) C; þei wolden noȝt B. <HI REND="I">wandren</HI>] wandred COB.</NOTE></L>
<L>Ne no begger ete bred · þat benes Inne were,<MILESTONE N="30" UNIT="folio"/></L>
<L>But of coket or clerematyn · or elles of clene whete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3757">But of coket or clene whete · and drynke of þe beste ale C; B <HI REND="I">the same, with</HI> or of <HI REND="I">for</HI> or.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3758"><HI REND="I">or</HI> (1)] or of R; and W.</NOTE></L>
<L>Ne none halpeny ale · in none wise drynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3759">But of coket or clene whete · and drynke of þe beste ale C; B <HI REND="I">the same, with</HI> or of <HI REND="I">for</HI> or.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3760"><HI REND="I">halpeny</HI>] <HI REND="I">so also in</HI> RO; half|peny W.</NOTE></L>
<L N="308">But of þe best and of þe brounest · þat in borghe is to selle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3761"><HI REND="I">of</HI> (2)] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Laboreres þat haue no lande · to lyue on but her handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3762"><HI REND="I">haue</HI>] hadde O. <HI REND="I">to—but</HI>] but lyue wiþ O.</NOTE></L>
<L>Deyned nouȝt to dyne a-day · nyȝt-olde wortes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3763">Wolden ete no nyȝt olde wortis · ne drynke no peny ale OC<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">nouȝt</HI>] R <HI REND="I">om</HI>. (<HI REND="I">by mistake</HI>).</NOTE></L>
<L>May no peny ale hem paye · ne no pece of bakoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3764">308—311. CB <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3765">Wolden ete no nyȝt olde wortis · ne drynke no peny ale OC<HI REND="sub">2</HI>. <HI REND="I">nouȝt</HI>] R <HI REND="I">om</HI>. (<HI REND="I">by mistake</HI>).</NOTE></L>
<L N="312">But if it be fresch flesch other fische · fryed other bake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3766"><HI REND="I">if it be</HI>] COB <HI REND="I">om. bake</HI>] y-bake WB; baken O.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3767"><HI REND="I">fryed—chaud</HI>] R <HI REND="I">om. or</HI>] and W. <HI REND="I">here</HI>] his R.</NOTE></L>
<L>And þat <HI REND="I">chaude</HI> or <HI REND="I">plus chaud</HI> · for chillyng of here mawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3768"><HI REND="I">fryed—chaud</HI>] R <HI REND="I">om. or</HI>] and W. <HI REND="I">here</HI>] his R.</NOTE></L>
<L>¶ And but if he be heighlich huyred · ellis wil he chyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3769"><HI REND="I">if</HI>] CO <HI REND="I">om. heighlich</HI>] hye O.</NOTE></L>
<L>And þat he was werkman wrouȝt · waille þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3770">COB <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L N="316">Aȝeines catones conseille · comseth he to iangle:—<Q><HI REND="I">Paupertatis onus pacienter ferre memento</HI>.</Q></L>
<L>¶ He greueth hym aȝeines god · and gruccheth aȝeines resoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3771"><HI REND="I">gruccheth</HI>] grucchede B.</NOTE></L>
<L>And þanne curseth he þe kynge · and al his conseille after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3772"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om. þanne—he</HI>] he corses þe C; he curseþ þe O; he cursed þe B.</NOTE></L>
<L N="319">Suche lawes to loke · laboreres to greue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3773"><HI REND="I">loke</HI>] look C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000392.tif" N="110, B-text"/>
<L N="320">Ac whiles hunger was her maister · þere wolde none of hem chyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3774"><HI REND="I">Ac</HI>] And COB. <HI REND="I">þere—hem</HI>] wolde þey nat COB.</NOTE></L>
<L>Ne stryue aȝeines his statut · so sterneliche he loked.<MILESTONE N="91" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3775"><HI REND="I">his</HI>] þe B.</NOTE></L>
<L>¶ Ac I warne ȝow, werkemen · wynneth while ȝe mowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3776"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>For hunger hide[r]ward · hasteth hym faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3777"><HI REND="I">hiderward</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; hideward L. <HI REND="I">faste</HI>] ful faste R.</NOTE></L>
<L N="324">He shal awake with water · wastoures to chaste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3778"><HI REND="I">water</HI>] wat R. <HI REND="I">chaste</HI>] chastie C; chastise OB.</NOTE></L>
<L>Ar fyue [ȝere] be fulfilled · suche famyn shal aryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3779"><HI REND="I">fyue</HI>] fewe B. [<HI REND="I">ȝere</HI> R] ȝeer OB; LWC <HI REND="I">om.;</HI> Crowley <HI REND="I">has</HI> yere. <HI REND="I">suche</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Thorwgh flodes and þourgh foule wederes · frutes shul faille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3780"><HI REND="I">þourgh</HI>] CROB <HI REND="I">om. foule wederes</HI>] foule werdis O; foolis wordis B.</NOTE></L>
<L N="327">And so sayde saturne · and sent ȝow to warne:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3781"><HI REND="I">sent</HI>] sende B.</NOTE></L>
<L>Whan ȝe se þe sonne amys · and two monkes hedes,</L>
<L>And a Mayde haue þe maistrie · and multiplie bi eight,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3782"><HI REND="I">multiplie</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOB; LR <HI REND="I">have</HI> multiplied; Crowley <HI REND="I">has</HI> mul|tiply. <HI REND="I">bi</HI>] be R.</NOTE></L>
<L>Þanne shal deth withdrawe · and derthe be iustice,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3783"><HI REND="I">ll. 329,330. Transposed in</HI> B.</NOTE></L>
<L>And dawe þe dyker · deye for hunger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3784"><HI REND="I">deye</HI>] shal dye B.</NOTE></L>
<L N="332">But if god of his goodnesse · graunt vs a trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3785"><HI REND="I">But</HI>] And R. <HI REND="I">if</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="7"><PB REF="00000393.tif" N="111, B-text"/>
<HEAD>PASSUS VII.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3786">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> LWCRB; Passus 7 <HI REND="I">us</HI> O.</NOTE><HI REND="I">Passus vij</HI><HI REND="sup">us.</HI> <HI REND="I">de visione, vt supra</HI>.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Treuthe herde telle her-of · and to peres he sent,<MILESTONE N="92" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3787"><HI REND="I">her-of</HI>] her-of (<HI REND="I">printed</HI> her) W. <HI REND="I">he</HI>] O <HI REND="I">om. sent</HI>] wente B.</NOTE></L>
<L>To taken his teme · and tulyen þe erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3788"><HI REND="I">taken</HI>] maken W. <HI REND="I">tulyen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LR; tilien WCB; tilie O.</NOTE></L>
<L>And purchaced hym a pardoun · <HI REND="I">a pena &amp; a culpa</HI></L>
<L N="4">For hym, and for his heires · for euermore after.</L>
<L>And bad hym holde hym at home · and eryen his leyes,</L>
<L>And alle þat halpe hym to erie · to sette or to sowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3789"><HI REND="I">halpe</HI>] holpen WOB; holpe R.</NOTE></L>
<L>Or any other myster · þat myȝte pieres auaille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3790"><HI REND="I">myster</HI>] mestier W; mester R; mynysterye B.</NOTE></L>
<L>Pardoun with pieres plowman · treuthe hath ygraunted.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3791"><HI REND="I">pieres</HI>] peres þe R; pieris þe B.</NOTE></L>
<L N="9">¶ Kynges and knyȝtes · þat kepen holycherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3792"><HI REND="I">cherche</HI>] cherches R.</NOTE></L>
<L>And ryȝtfullych in reumes · reulen þe peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3793"><HI REND="I">reumes</HI>] reames C; Remes W.</NOTE></L>
<L>Han pardoun thourgh purgatorie · to passe ful lyȝtly,<MILESTONE N="30b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3794"><HI REND="I">Han</HI>] And (!) R. <HI REND="I">lyȝtly</HI>] lighte COB.</NOTE></L>
<L N="12">With patriarkes and prophetes · in paradise to be felawes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3795"><HI REND="I">felawes</HI>] felawe WCOB.</NOTE></L>
<L>¶ Bisshopes yblessed · ȝif þei ben as þei shulden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3796"><HI REND="I">shulden</HI>] mowe amende B.</NOTE></L>
<L>Legistres of bothe þe lawes · þe lewed þere-with to preche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3797"><HI REND="I">þe</HI> (1)] WRB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And in as moche as þei mowe · amende alle synful,<MILESTONE N="93" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3798"><HI REND="I">And</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000394.tif" N="112, B-text"/>
<L>Aren peres with þe apostles · [þis] pardoun Piers sheweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3799">[<HI REND="I">þis</HI> WCOB] þus LR.</NOTE></L>
<L N="17">And at þe day of dome · atte heigh deyse to sytte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3800"><HI REND="I">deyse</HI>] deys WCOB; dayes R. <HI REND="I">to</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Marchauntz in þe margyne · hadden many ȝeres,</L>
<L>Ac none <HI REND="I">a pena &amp; a culpa</HI> · þe Pope nolde hem graunte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3801"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">none—pena</HI>] no <HI REND="I">pena</HI> R. <HI REND="I">a</HI> (2)] O <HI REND="I">om. Pope</HI>] pape C. <HI REND="I">nolde hem</HI>] wald hem nauȝt R; wolde hem B.</NOTE></L>
<L>For þei holde nouȝt her halidayes · as holicherche techeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3802"><HI REND="I">holde</HI>] held C. <HI REND="I">halidayes</HI>] halyday R. <HI REND="I">techeth</HI>] telleth R.</NOTE></L>
<L N="21">And for þei swere by her soule · and 'so god moste hem helpe,'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3803"><HI REND="I">by—soule</HI>] ofte R. <HI REND="I">and</HI>] R <HI REND="I">om. moste</HI>] mote B; R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Aȝein clene conscience · her catel to selle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3804"><HI REND="I">catel</HI>] chaffare B.</NOTE></L>
<L>¶ Ac vnder his secret seel · treuthe sent hem a lettre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3805"><HI REND="I">Ac</HI>] And CB. <HI REND="I">his</HI>] her O. <HI REND="I">seel</HI>] sehel O.</NOTE></L>
<L N="24">That þey shulde bugge boldely · þat hem best liked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3806"><HI REND="I">þat</HI>] what B. <HI REND="I">best liked</HI>] likede best O; best liketh R.</NOTE></L>
<L>And sithenes selle it aȝein · and saue þe wynny[n]ge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3807"><HI REND="I">it</HI>] it vs R. <HI REND="I">wynnynge</HI>] wyn|nynges R; <HI REND="I">miswritten</HI> wynnyge L.</NOTE></L>
<L>And amende <HI REND="I">mesondieux</HI> þere-myde · and myseyse folke helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3808"><HI REND="I">þere-myde</HI>] þer-with CRB.</NOTE></L>
<L>And wikked wayes · wiȝtlich hem amende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3809">CB <HI REND="I">om. hem</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="28">And do bote to brugges · þat to-broke were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3810"><HI REND="I">brugges</HI>] brugges (<HI REND="I">altered to</HI> brygges) C; briegges B.</NOTE></L>
<L>Marien maydenes · or maken hem nonnes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3811"><HI REND="I">maken</HI>] to make B.</NOTE></L>
<L>Pore peple and prisounes · fynden hem here fode,<MILESTONE N="94" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3812"><HI REND="I">and</HI>] or R. <HI REND="I">prisounes</HI>] prisones RCO; prisons W; prisoneris B. <HI REND="I">fode</HI>] liflode CB; lijflode O.</NOTE></L>
<L>And sette scoleres to scole · or to somme other craftes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3813"><HI REND="I">somme</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="32">Releue Religioun · and renten hem bettere;—</L>
<L>"And I shal sende ȝow my-selue · seynt Michel myn archangel,</L>
<L>Þat no deuel shal ȝow dere · ne fere ȝow in ȝowre deyinge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3814"><HI REND="I">deyinge</HI>] deynge R; doynge (<HI REND="I">sic</HI>) COB, <HI REND="I">and</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L>And witen ȝow fro wanhope · if ȝe wil þus worche,
</L>
<PB REF="00000395.tif" N="113, B-text"/>
<L N="36">And sende ȝowre sowles in safte · to my seyntes in ioye."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3815"><HI REND="I">sende</HI>] sente C. <HI REND="I">in</HI> (1)] in-to O.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne were Marchauntz mery · many wepten for ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3816"><HI REND="I">Marchauntz—wepten</HI>] manye marchauntz · þat wopen R. <HI REND="I">many</HI>] &amp; O.</NOTE></L>
<L>And preyseden pieres þe plowman · þat purchaced þis bulle.</L>
<L N="39">¶ Men of lawe lest pardoun hadde · þat pleteden for Mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3817"><HI REND="I">Two lines in</HI> R; <HI REND="I">the first ends at</HI> hadde; <HI REND="I">the second is eked out by adding</HI> for þat craft is schrewed.</NOTE></L>
<L>For þe sauter saueth hem nouȝte · such as taketh ȝiftes,</L>
<L>And namelich of innocentz · þat none yuel ne kunneth;<Q><HI REND="I">Super innocentem munera non accipies</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3818"><HI REND="I">ne kunneth</HI>] konnes C; kunnen OB. R <HI REND="I">omits the Latin</HI>.</NOTE></L>
<L>Pledoures shulde peynen hem · to plede for such, an helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3819"><HI REND="I">peynen</HI>] pyne CO; pynen B. <HI REND="I">an</HI>] and WCROB.</NOTE></L>
<L>Prynces and prelates · shulde paye for her trauaille;<Q><HI REND="I">A regibus &amp; pryncipibus erit merces eorum</HI>.</Q></L>
<L N="44">¶ Ac many a iustice an iuroure · wolde for Iohan do more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3820"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">a iustice</HI>] Iustices COB. <HI REND="I">iuroure</HI>] Iurour CO; Iur|rouris B. <HI REND="I">Iohan</HI>] ion O.</NOTE></L>
<L>Þan <HI REND="I">pro dei pietate</HI> · leue þow none other!<MILESTONE N="95" UNIT="A page"/></L>
<L>Ac he þat spendeth his speche · and spekeþ for þe pore<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3821"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">spendeth</HI>] speneth R.</NOTE></L>
<L>Þat is Innocent and nedy · and no man appeireth,</L>
<L N="48">Conforteth hym in þat cas · with-oute coueytise of ȝiftes,<MILESTONE N="31" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3822"><HI REND="I">Conforteth</HI>] And conforteth R.</NOTE></L>
<L>And scheweth lawe for owre lordes loue · as he it hath lerned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3823"><HI REND="I">lerned</HI>] I-lerned R; y-lerned W.</NOTE></L>
<L>Shal no deuel at his ded-day · deren hym a myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3824"><HI REND="I">ded-day</HI>] dede-day C; deeþ-day WB.</NOTE></L>
<L>Þat he ne worth sauf and his sowle · þe sauter bereth witnesse;<Q><HI REND="I">Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, &amp;c</HI>.</Q>
</L>
<PB REF="00000396.tif" N="114, B-text"/>
<L N="52">¶ Ac to bugge water, ne wynde · ne witte, ne fyre þe fierthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3825"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">ne</HI> (1)] no R. <HI REND="I">fierthe</HI>] ferþe WCROB.</NOTE></L>
<L>Þise foure þe fader of heuene · made to þis folde in comune;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3826"><HI REND="I">þis</HI>] his COB.</NOTE></L>
<L>Þise ben treuthes tresores · trewe folke to helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3827"><HI REND="I">treuthes</HI>] trewest C.</NOTE></L>
<L>Þat neuere shal wax ne wanye · with-oute god hym|selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3828"><HI REND="I">with-oute</HI>] wiþ (!) O.</NOTE></L>
<L N="56">¶ Whan þei drawen on to deye · and Indulgences wolde haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3829"><HI REND="I">on—deye</HI>] vn-to þe day C; vnto þe deþ OB; in-to deth R.</NOTE></L>
<L>Her pardoun is ful petit · at her partyng hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3830"><HI REND="I">Her</HI>] His CRB. <HI REND="I">her</HI>] his R.</NOTE></L>
<L>Þat any Mede of mene men · for her motyng taketh.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3831"><HI REND="I">any</HI>] R <HI REND="I">om. her</HI>] his COB.</NOTE></L>
<L>Ȝe legistres and lawyeres · holdeth þis for treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3832"><HI REND="I">ȝe</HI>] the C; þe RB. <HI REND="I">and</HI>] and þe R. <HI REND="I">holdeth</HI>] holdes C.</NOTE></L>
<L N="60">Þat, ȝif þat I lye · Mathew is to blame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3833"><HI REND="I">þat</HI> (2)] B <HI REND="I">om. is to</HI>] y B.</NOTE></L>
<L>For he bad me make ȝow þis · and þis prouerbe me tolde,<Q><HI REND="I">Quodcumque vultis vt faciant vobis homines, facite eis</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3834"><HI REND="I">make</HI>] take O.</NOTE></L>
<L>¶ Alle lybbyng laboreres · þat lyuen with her hondes,</L>
<L>Þat trewlich taken · and trewlich wynnen,</L>
<L N="64">And lyuen in loue and in lawe · for her lowe hertis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3835"><HI REND="I">hertis</HI>] herte R.</NOTE></L>
<L>Haueth þe same absolucioun · þat sent was to peres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3836"><HI REND="I">Haueth</HI>] Han O; Has C; Haþ B.</NOTE></L>
<L>¶ Beggeres ne bidderes · ne beth nouȝte in þe bulle,</L>
<L>But if þe suggestioun be soth · þat shapeth hem to begge.</L>
<L N="68">For he þat beggeth or bit · but if he haue nede,<MILESTONE N="96" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3837"><HI REND="I">bit</HI>] bid C.</NOTE></L>
<L>He is fals with þe fende · and defraudeth þe nedy,</L>
<L>And also he bigileth þe gyuere · ageines his wil.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3838"><HI REND="I">bigileth</HI>] gyleth R.</NOTE></L>
<L>For if he wist he were nouȝte nedy · he wolde ȝiue þat an other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3839"><HI REND="I">ȝiue þat</HI>] it gif COB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000397.tif" N="115, B-text"/>
<L N="72">Þat were more nedy þan he · so þe nediest shuld be hulpe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3840"><HI REND="I">more—he</HI>] more nedyer and nauȝtier R.</NOTE></L>
<L>Catoun kenneth men þus · and þe clerke of þe stories,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3841"><HI REND="I">men</HI>] me WO. <HI REND="I">of þe</HI>] of WCOB.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Cui des, videto</HI> · is catounes techynge,</L>
<L>And in þe stories he techeth · to bistowe þyn almes;<Q><HI REND="I">Sit elemosina</HI> [<HI REND="I">tua</HI>] <HI REND="I">in manu tua, donec studes cui des</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3842">[<HI REND="I">tua</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ac Gregori was a gode man · and bad vs gyuen alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3843"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">was</HI>] is R.</NOTE></L>
<L N="77">Þat asketh, for his loue · þat vs alle leneth:—<Q><HI REND="I">Non eligas cui miserearis, ne forte pretereas illum qui meretur accipere. Quia incertum est pro quo</HI> [<HI REND="I">Deo</HI>] <HI REND="I">magis placeas</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3844"><HI REND="I">leneth</HI>] leues C. [<HI REND="I">Deo</HI> W] deum LCROB; deo <HI REND="I">in</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L>¶ For wite ȝe neuere who is worthi · ac god wote who hath nede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3845"><HI REND="I">wite ȝe</HI>] ye woot COB. <HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>In hym þat taketh is þe treccherye · if any tresoun wawe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3846"><HI REND="I">In</HI>] Alle in R. <HI REND="I">þe</HI>] R. <HI REND="I">om. any</HI>] C <HI REND="I">om. wawe</HI>] walke WCROB.</NOTE></L>
<L>For he þat ȝiueth, ȝeldeth · and ȝarketh hym to reste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3847"><HI REND="I">þat ȝiueth</HI>] ȝift R.</NOTE></L>
<L N="81">And he þat biddeth, borweth · and bryngeth hym-self in dette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3848"><HI REND="I">biddeth</HI>] bit R.</NOTE></L>
<L>For beggeres borwen euermo · and her borghe is god almyȝti,<MILESTONE N="31b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3849"><HI REND="I">For</HI>] For-thi R. <HI REND="I">borghe</HI>] bo|rugh C; boruȝ O; borȝ R.</NOTE></L>
<L>To ȝelden hem þat ȝiueth hem · and ȝet vsure more:<Q><HI REND="I">Quare non dedisti peccuniam meam ad mensam, vt ego veniens cum vsuris</HI> [<HI REND="I">exegissem illam?</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3850"><HI REND="I">more</HI>] amore R. <HI REND="I">veniens</HI>] veniam W. [<HI REND="I">exegissem</HI>] exigissem, &amp;c. CB; &amp; exigissem R; exigerem L; exigere WO. [<HI REND="I">illam</HI>] <HI REND="I">omitted in the</HI> MSS.; <HI REND="I">added from the</HI> Vulgate.</NOTE></L>
<L N="84">¶ For-þi biddeth nouȝt, ȝe beggeres · but if ȝe haue gret nede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3851"><HI REND="I">gret</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For who-so hath to buggen hym bred · þe boke bereth witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3852"><HI REND="I">hath—buggen</HI>] may by C; may bigge OB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000398.tif" N="116, B-text"/>
<L>He hath ynough þat hath bred ynough · þough he haue nouȝt elles:<Q><HI REND="I">Satis diues est, qui non indiget pane</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3853"><HI REND="I">ynough</HI>] I-nowe R (<HI REND="I">in both places</HI>); B <HI REND="I">omits the second. þough</HI>] if C. <HI REND="I">non</HI>] R <HI REND="I">om</HI>. (!)</NOTE></L>
<L>¶ Late vsage be ȝowre solace · of seyntes lyues redynge,</L>
<L N="88">Þe boke banneth beggarie · and blameth hem in þis manere:<Q><HI REND="I">Iunior fui, etenim senui; et non vidi iustum derelictum, nec semen eius</HI> [<HI REND="I">querens panem</HI>.]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3854"><HI REND="I">hem</HI>] COB <HI REND="I">om. etenim</HI>] etenim (<HI REND="I">printed</HI> et jam) W. [<HI REND="I">querens panem</HI> OCB] LWR <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ For ȝe lyue in no loue · ne no lawe holde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3855"><HI REND="I">lyue</HI>] lyue nouȝt CB.</NOTE></L>
<L>Many of ȝow ne wedde nouȝt · þe wommen þat ȝe with delen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3856"><HI REND="I">wommen</HI>] womman C. <HI REND="I">þat</HI>] CO <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="91">But as wilde bestis with wehe · worthen vppe and worchen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3857"><HI REND="I">bestis</HI>] hors B. <HI REND="I">worthen vppe</HI>] &amp; worþ vp O.</NOTE></L>
<L>And bryngeth forth barnes · þat bastardes men calleth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3858"><HI REND="I">calleth</HI>] callid B.</NOTE></L>
<L>Or þe bakke or some bone · he breketh in his ȝouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3859"><HI REND="I">some</HI>] þe R. <HI REND="I">he breketh</HI>] he breke C; þei breken R; ȝe brekiþ B. <HI REND="I">his</HI>] here R.</NOTE></L>
<L>A[nd] sitthe gon faiten with ȝoure fauntes · for euer|more after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3860"><HI REND="I">And</HI>] L <HI REND="I">has</HI> A; <HI REND="I">but the line is marked for correction;</HI> And WCROB. <HI REND="I">ȝoure</HI>] here R; her O.</NOTE></L>
<L>Þere is moo mysshape peple · amonge þise beggeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3861"><HI REND="I">mysshape</HI>] myshap C; mys|happy B; myschappid O.</NOTE></L>
<L N="96">Þan of alle maner men · þat on þis molde walketh;</L>
<L>And þei þat lyue þus here lyf · mowe lothe þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3862"><HI REND="I">And þei</HI>] þo R.</NOTE></L>
<L>Þat euere he was man wrouȝt · whan he shal hennes fare.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3863"><HI REND="I">þat</HI>] þan C. <HI REND="I">he—man</HI>] þei were men W. <HI REND="I">he shal</HI>] þei shal W. <HI REND="I">fare</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ac olde men &amp; hore · þat helplees ben of strengthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3864"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L N="100">And women with childe · þat worche ne mowe,</L>
<L>Blynde and bedered · and broken here membres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3865"><HI REND="I">bedered</HI>] bedreden W; bed|rede OB; bedred C; bederede R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000399.tif" N="117, B-text"/>
<L>Þat taketh þis myschief mekelych · as meseles and othere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3866"><HI REND="I">þis myschief</HI>] þise myschiefs WCB; þeise mescheues O.</NOTE></L>
<L>Han as pleyne pardoun · as þe plowman hym-self;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3867"><HI REND="I">as</HI> (1)] a O; also B.</NOTE></L>
<L N="104">For loue of her lowe hertis · owre lorde hath hem graunted<MILESTONE N="97" UNIT="A page"/></L>
<L>Here penaunce and her purgatorie · here on þis erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3868"><HI REND="I">on</HI>] vpon R.</NOTE></L>
<L>¶ "Pieres," quod a prest þo · "þi pardoun most I rede,</L>
<L>For I wil construe eche clause · and kenne it þe on engliche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3869"><HI REND="I">wil</HI>] schal R. <HI REND="I">eche</HI>] ich a O. <HI REND="I">on</HI>] an R.</NOTE></L>
<L>¶ And pieres at his preyere · þe pardoun vnfoldeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3870"><HI REND="I">vnfoldeth</HI>] he vnfoldeth R.</NOTE></L>
<L N="109">And I bihynde hem bothe · bihelde al þe bulle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3871"><HI REND="I">bihelde</HI>] biholde C. <HI REND="I">bulle</HI>] bille C.</NOTE></L>
<L>Al in two lynes it lay · and nouȝt a leef more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3872"><HI REND="I">Al</HI>] And W; Alle R.</NOTE></L>
<L>And was writen riȝt þus · in witnesse of treuthe:<Q><HI REND="I">Et qui bona egerunt, ibunt in vitam eternam; Qui vero mala, in ignem eternum</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3873"><HI REND="I">in witnesse</HI>] watinesse (!) B. <HI REND="I">eternum</HI>] eternam B.</NOTE></L>
<L N="112">¶ "Peter!" quod þe prest þo · "I can no pardoun fynde,</L>
<L>But 'dowel, and haue wel · and god shal haue þi sowle,</L>
<L>And do yuel, and haue yuel · hope þow non other</L>
<L>[But] after þi ded-day · þe deuel shal haue þi sowle!' "<MILESTONE N="32" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3874">[<HI REND="I">But</HI> WCOB] þat LR; Crow|ley <HI REND="I">has</HI> But. <HI REND="I">ded-day</HI>] dede-day C; deeþ-day WB; deth-day RO.</NOTE></L>
<L N="116">¶ And pieres for pure tene · pulled it atweyne, And seyde, <Q>"<HI REND="I">si ambulauero in medio vmbre mortis, non timebo mala; quoniam tu mecum es</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3875"><HI REND="I">mala</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ I shal cessen of my sowyng," quod pieres · "and swynk nouȝt so harde,</L>
<L>Ne about my bely ioye · so bisi be namore!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3876"><HI REND="I">Ne</HI>] Ne be COB. <HI REND="I">bisi</HI>] bisily COB. <HI REND="I">be</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Of preyers and of penaunce · my plow shal ben her|after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3877"><HI REND="I">of</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. penaunce</HI>] penaunces R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000400.tif" N="118, B-text"/>
<L N="120">And wepen whan I shulde slepe · þough whete bred me faille.<MILESTONE N="98" UNIT="A page"/></L>
<L>¶ Þe prophete his payn ete · in penaunce and in sorwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3878"><HI REND="I">ete</HI>] eet WR.</NOTE></L>
<L>By þat þe sauter seith · so dede other manye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3879"><HI REND="I">other manye</HI>] many other COB.</NOTE></L>
<L>Þat loueth god lelly · his lyflode is ful esy:<Q><HI REND="I">Fuerunt michi lacrime mee panes die ac nocte</HI>.</Q></L>
<L N="124">¶ And, but if Luke lye · he lereth vs bi foules,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3880"><HI REND="I">he—foules</HI>] or lereth vs be foles R.</NOTE></L>
<L>We shulde nouȝt be to bisy · aboute þe worldes blisse;</L>
<L><HI REND="I">Ne solliciti sitis</HI> · he seyth in þe gospel,</L>
<L N="127">And sheweth vs bi ensamples · vs selue to wisse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3881"><HI REND="I">bi</HI>] B <HI REND="I">om. vs selue</HI>] ouresilue B; oure seluen O.</NOTE></L>
<L>Þe foules on þe felde · who fynt hem mete at wynter?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3882"><HI REND="I">on</HI>] in WCOB; of R. <HI REND="I">fynt</HI>] fyndes C. <HI REND="I">at</HI>] in B.</NOTE></L>
<L>Haue þei no gernere to go to · but god fynt hem alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3883"><HI REND="I">fynt</HI>] fyndes C.</NOTE></L>
<L>¶ "What!" quod þe prest to perkyn · "peter! as me þinketh,</L>
<L>Þow art lettred a litel · who lerned þe on boke?"</L>
<L N="132">¶ "Abstinence þe abbesse," quod pieres · "myne a.b.c. me tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3884"><HI REND="I">þe abbesse</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And conscience come afterward · and kenned me moche more."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3885"><HI REND="I">come</HI>] cam W.</NOTE></L>
<L>¶ "Were þow a prest, pieres," quod he · "þow miȝte preche where þow sholdest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3886"><HI REND="I">pieres</HI>] WO <HI REND="I">om. miȝte</HI>] myȝt|est WROB. <HI REND="I">sholdest</HI>] woldest R.</NOTE></L>
<L>As deuynour in deuynyte · with <HI REND="I">dixit insipiens</HI> to þi teme."<MILESTONE N="99" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3887"><HI REND="I">As</HI>] As a B. <HI REND="I">in</HI>] of R.</NOTE></L>
<L N="136">¶ "Lewed lorel!" quod Pieres · "litel lokestow on þe bible,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3888"><HI REND="I">Lewed</HI>] Lew C. <HI REND="I">Pieres</HI>] Pieris þo B. <HI REND="I">litel—on</HI>] ful litil lokist þou vp-on B. <HI REND="I">þe</HI>] þi R.</NOTE></L>
<L>On salomones sawes · selden þow biholdest,<Q>[<HI REND="I">Eice</HI>] <HI REND="I">derisores et iurgia cum eis, ne crescant, &amp;c."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3889"><HI REND="I">On</HI>] Or on O; Vppon B; And R. <HI REND="I">selden</HI>] ful selde B. [<HI REND="I">Eice</HI> O] Ecce LWRCB. (Eice <HI REND="I">is the old spell|ing of the word now spelt</HI> Ejice.) <HI REND="I">et—crescant</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000401.tif" N="119, B-text"/>
<L>¶ Þe prest and perkyn · apposeden eyther other,</L>
<L>And I þorw here wordes a-woke · and waited aboute,</L>
<L N="140">And seighe þe sonne in þe south · sitte þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3890"><HI REND="I">sitte</HI>] satte C; sate O; at B.</NOTE></L>
<L>Metelees and monelees · on Maluerne hulles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3891"><HI REND="I">monelees</HI>] moneles R; monei|lees WCOB.</NOTE></L>
<L>Musyng on þis meteles; · and my waye ich ȝede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3892"><HI REND="I">þis meteles</HI>] þeise metelis O. <HI REND="I">and</HI>] a R. <HI REND="I">One would think that the reading should be</HI> on; (a = on.)</NOTE></L>
<L>¶ Many tyme þis meteles · hath maked me to studye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3893"><HI REND="I">The paragraph-mark is omit|ted in</HI> L; <HI REND="I">but in</HI> W, <HI REND="I">we have here a large illuminated letter</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3894"><HI REND="I">þis meteles</HI>] þeise metelis O. <HI REND="I">hath</HI>] han OB. <HI REND="I">to</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="144">Of þat I seigh slepyng · if it so be myȝte,</L>
<L>And also for peres þe plowman · ful pensyf in herte,</L>
<L>And which a pardoun peres hadde · alle þe peple to conforte,</L>
<L N="147">And how þe prest impugned it · with two propre wordes.</L>
<L>Ac I haue no sauoure in songewarie · for I se it ofte faille;<MILESTONE N="32b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3895"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">songewarie</HI>] sompnewarie O.</NOTE></L>
<L>Catoun and canonistres · conseilleth vs to leue</L>
<L>To sette sadnesse in songewarie · for, <HI REND="I">sompnia ne cures</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3896"><HI REND="I">songewarie</HI>] sompnewarie O.</NOTE></L>
<L>¶ Ac for þe boke bible · bereth witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3897"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">bible</HI>] of the bibile C; of þe bible B.</NOTE></L>
<L N="152">How danyel deuyned · þe dremes of a kynge,<MILESTONE N="100" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3898"><HI REND="I">dremes</HI>] dreme R; dreem W.</NOTE></L>
<L>Þat was nabugodonosor · nempned of clerkis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3899"><HI REND="I">nempned</HI>] Inempned R.</NOTE></L>
<L>Daniel seyde, "sire Kynge · þi dremeles bitokneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3900"><HI REND="I">dremeles bitokneth</HI>] dremels bitokneþ W; dremelis bitoknen O; dremees bitoknes C; dremes bitokeneþ B.</NOTE></L>
<L>Þat vnkouth knyȝtes shul come · þi kyngdom to cleue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3901"><HI REND="I">cleue</HI>] cleyme WB; clayme C; reue R.</NOTE></L>
<L>Amonges lowere lordes · þi londe shal be departed."</L>
<L N="157">And as danyel deuyned · in dede it felle after,</L>
<L>Þe kynge lese his lordship · and lower men it hadde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3902"><HI REND="I">lese</HI>] lees WO; les R; lees aftir B.</NOTE></L>
<L>¶ And ioseph mette merueillously · how þe mone and þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3903"><HI REND="I">and þe</HI>] &amp; O.</NOTE></L>
<L N="160">And þe elleuene sterres · hailsed hym alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3904"><HI REND="I">hym</HI>] hem CO.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000402.tif" N="120, B-text"/>
<L>Þanne Iacob iugged · iosephes sweuene:</L>
<L>"<HI REND="I">Beau filtz</HI>," quod his fader · "for defaute we shullen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3905"><HI REND="I">Beau</HI>] Bew O. <HI REND="I">filtz</HI>] <HI REND="I">so also in</HI> R; fitz WOC; fiz B.</NOTE></L>
<L>I my-self and my sones · seche þe for nede."</L>
<L N="164">¶ It bifel as his fader seyde · in pharaoes tyme,</L>
<L>Þat ioseph was iustice · egipte to loken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3906"><HI REND="I">egipte</HI>] al Egipte B.</NOTE></L>
<L>It bifel as his fader tolde · his frendes þere hym souȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3907"><HI REND="I">þere hym</HI>] hym þere R.</NOTE></L>
<L>And al þis maketh me · on þis meteles to þynke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3908"><HI REND="I">þis meteles</HI>] þeise meteles O; þis metels WCRB.</NOTE></L>
<L N="168">¶ And how þe prest preued · no pardoun to dowel,</L>
<L>And demed þat dowel · indulgences passed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3909"><HI REND="I">demed</HI>] nempned R. <HI REND="I">indul|gences</HI>] indulgence RCB.</NOTE></L>
<L>Biennales and triennales · and bisschopes lettres,</L>
<L>And how dowel at þe day of dome · is dignelich vnder|fongen,<MILESTONE N="101" UNIT="A page"/></L>
<L>And passeth al þe pardoun · of seynt petres cherche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3910"><HI REND="I">passeth</HI>] passid B. <HI REND="I">al þe</HI>] alle R. <HI REND="I">petres</HI>] Peter C; Petir B.</NOTE></L>
<L N="173">¶ Now hath þe pope powere · pardoun to graunte þe peple</L>
<L>With-outen eny penaunce · to passen in-to heuene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3911"><HI REND="I">eny</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þis is owre bileue · as lettered men vs techeth,<Q><HI REND="I">Quodcumque ligaueris super terram, erit ligatum et in celis, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3912"><HI REND="I">is</HI>] R <HI REND="I">om. &amp;c</HI>.] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="176">And so I leue lelly · (lordes forbode ellis!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3913"><HI REND="I">lordes</HI>] oure lordis B.</NOTE></L>
<L>Þat pardoun and penaunce · and preyeres don saue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3914"><HI REND="I">saue</HI>] þe same CB.</NOTE></L>
<L>Soules þat haue synned · seuene sithes dedly.</L>
<L>Ac to trust to þise triennales · trewly me þinketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3915"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">trust</HI>] trist RB.</NOTE></L>
<L N="180">Is nouȝt so syker for þe soule · certis, as is dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3916">173—180. O <HI REND="I">omits; but in the margin is the note</HI>—now haþ þe p.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3917"><HI REND="I">Is</HI>] It is R. <HI REND="I">soule</HI>] saules C; soulis B.</NOTE></L>
<L>¶ For-þi I rede ȝow, renkes · þat riche ben on þis erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3918"><HI REND="I">renkes</HI>] thenke R; to þynk B.</NOTE></L>
<L>Vppon trust of ȝowre tresoure · triennales to haue,</L>
<L>Be ȝe neuere þe balder · to breke þe [ten] hestes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3919"><HI REND="I">balder</HI>] bolder WCRB. [<HI REND="I">ten</HI> CROB] x LW.</NOTE></L>
<L N="184">And namelich, ȝe maistres · mayres and iugges,
</L>
<PB REF="00000403.tif" N="121, B-text"/>
<L>Þat han þe welthe of þis worlde · and for wyse men ben holden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3920"><HI REND="I">for</HI>] COBR <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>To purchace ȝow pardoun · and þe popis bulles.<MILESTONE N="33" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3921"><HI REND="I">and</HI>] at O.</NOTE></L>
<L>At þe dredeful dome · whan ded[e] shullen rise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3922"><HI REND="I">dede</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCR; þe dede B; ded L. <HI REND="I">rise</HI>] arise CB.</NOTE></L>
<L N="188">And comen alle bifor cryst · acountis to ȝelde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3923"><HI REND="I">bifor</HI>] to-fore W. <HI REND="I">acountis</HI>] and acountes R.</NOTE></L>
<L>How þow laddest þi lyf here · and his lawes keptest,</L>
<L>And how þow dedest day bi day · þe dome wil reherce;<MILESTONE N="102" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3924"><HI REND="I">dedest</HI>] dost R.</NOTE></L>
<L>A poke ful of pardoun þere · ne prouinciales lettres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3925"><HI REND="I">poke</HI>] pook C; pouhȝ R.</NOTE></L>
<L N="192">Theigh ȝe be founde in þe fraternete · of alle þe foure ordres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3926"><HI REND="I">foure</HI>] fyue R.</NOTE></L>
<L>And haue indulgences double-folde · but if dowel ȝow help,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3927"><HI REND="I">indulgences</HI>] indulgence CB. <HI REND="I">if dowel</HI>] dowel wil R.</NOTE></L>
<L>I sette ȝowre patentes and ȝowre pardounz · at one pies hele!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3928"><HI REND="I">pardounz</HI>] pardon WCROB. <HI REND="I">one</HI>] on RB; a O. <HI REND="I">pies hele</HI>] pese hule C; peese hole B.</NOTE></L>
<L>¶ For-þi I conseille alle cristene · to crye god mercy,</L>
<L N="196">And Marie his moder · be owre mene bitwene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3929"><HI REND="I">be</HI>] þat she be B.</NOTE></L>
<L>Þat god gyue vs grace here · ar we gone hennes,</L>
<L>Suche werkes to werche · while we ben here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3930"><HI REND="I">while</HI>] þe while R.</NOTE></L>
<L>Þat after owre deth-day · dowel reherce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3931"><HI REND="I">deth-day</HI>] dede-day C.</NOTE></L>
<L N="200">At þe day of dome · we dede as he hiȝte.</L><TRAILER>[<HI REND="I">Explicit visio</HI> willelmi <HI REND="I">de</HI> petro <HI REND="I">plowman. Et</HI> sequitur <HI REND="I">vita de dowell, Dobett, et Do-beste</HI>, secundum <HI REND="I">wytt &amp; reson</HI>.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3932"><HI REND="I">From</HI> MS. Camb. Univ. Lib. Ll. 4. 14, <HI REND="I">in a later hand;</HI> cf. Text A.</NOTE></TRAILER></LG><PB REF="00000404.tif" N="[unnumbered], B-text"/>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="8"><PB REF="00000405.tif" N="[unnumbered], B-text"/>
<HEAD>Visio ejusdem de Do-wel, Do-bet, et Do-best, secundum Wit et Resoun.</HEAD><PB REF="00000406.tif" N="[unnumbered], B-text"/><PB REF="00000407.tif" N="125, B-text"/>
<HEAD>PASSUS VIII. (INCIPIT DO-WEL.)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3933">
<P>TITLE. [<HI REND="I">Petri—Dobest</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R (<HI REND="I">but with the spelling</HI> Plowhman); &amp; primus de dowel LW; vt supra C; vt supra; Et hic incipit primus de do|wel, &amp;c., B. O <HI REND="I">merely has</HI> Passus octauus. <HI REND="I">See the</HI> Note.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">From this point mere varia|tions of spelling and inflexion will not so often be given, as they can be well ascertained from the foregoing part</HI>.</P></NOTE></HEAD>
<HEAD><HI REND="I">Passus octauus de visione</HI> [<HI REND="I">Petri Plowman. Incipit Dowel, Dobet, &amp; Dobest</HI>.]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>THus yrobed in russet · I romed aboute<MILESTONE N="103" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3934"><HI REND="I">romed</HI> WCRO] romed me B; <HI REND="I">spelt</HI> rowmed <HI REND="I">in</HI> L, <HI REND="I">but the line is marked</HI>.</NOTE></L>
<L>Al a somer sesoun · for to seke dowel,</L>
<L>And frayned ful oft · of folke þat I mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3935"><HI REND="I">frayned</HI>] asked C.</NOTE></L>
<L N="4">If ani wiȝte wiste · where dowel was at Inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3936"><HI REND="I">was</HI>] were R.</NOTE></L>
<L>And what man he miȝte be · of many man I axed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3937"><HI REND="I">man</HI>] men B.</NOTE></L>
<L>¶ Was neuere wiȝte, as I went · þat me wisse couthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3938"><HI REND="I">Was—went</HI>] And was neuere in þis worlde R.</NOTE></L>
<L>Where þis lede lenged · lasse ne more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3939">O <HI REND="I">omits. lenged</HI>] logged was B. <HI REND="I">ne</HI>] oþur B.</NOTE></L>
<L N="8">¶ Tyl it bifel on a fryday · two freres I mette,</L>
<L>Maistres of þe Menoures · men of grete witte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3940"><HI REND="I">Maistres</HI>] And maistres R.</NOTE></L>
<L>I hailsed hem hendely · as I hadde lerned,</L>
<L>And preyed hem par charitee · ar þei passed forther,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3941"><HI REND="I">par</HI>] for CR; pur OB.</NOTE></L>
<L N="12">If þei knewe any contre · or costes, as þei went,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3942"><HI REND="I">contre</HI>] courte R. <HI REND="I">as</HI>] þer R.</NOTE></L>
<L>Where þat dowel dwelleth · doth me to wytene.
</L>
<PB REF="00000408.tif" N="126, B-text"/>
<L>¶ For þei ben men on þis molde · þat moste wyde walken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3943"><HI REND="I">wyde</HI>] wilde COB.</NOTE></L>
<L>And knowen contrees, and courtes · and many kynnes places,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3944"><HI REND="I">contrees and courtes</HI>] townes and contreis B.</NOTE></L>
<L N="16">Bothe prynces paleyses · and pore mennes cotes,</L>
<L>And do-wel and do-yuel · where þei dwelle bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3945">14—17. R <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "Amonges vs," quod þe Menours · "þat man is dwellynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3946"><HI REND="I">þe Menours</HI>] a menoures (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>And euere hath, as I hope · and euere shal here-after."<MILESTONE N="104" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3947"><HI REND="I">euere</HI> (2)] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="20">¶ "Contra," quod I as a clerke · and comsed to dis|puten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3948"><HI REND="I">comsed</HI>] by-gane C.</NOTE></L>
<L>And seide [hem] sothli, "<HI REND="I">sepcies · in die cadit iustus;</HI><MILESTONE N="33b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3949">[<HI REND="I">hem</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om. sothli</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Seuene sythes, seith þe boke · synneth þe riȝtful.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3950"><HI REND="I">seith</HI>] on þe day seiþ B.</NOTE></L>
<L>And who-so synneth," I seyde · "doth yuel, as me þinketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3951"><HI REND="I">I seyde</HI>] he saide CO; seide he B.</NOTE></L>
<L>And dowel and do-yuel · mow nouȝt dwelle togideres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3952"><HI REND="I">dowel—do-yuel</HI>] do-yuel and do-wel CB. O <HI REND="I">omits this line</HI>.</NOTE></L>
<L N="25"><HI REND="I">Ergo</HI>, he nys nauȝt alway · amonge ȝow freres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3953"><HI REND="I">nys</HI>] is CROB.</NOTE></L>
<L>He is otherwhile ellis where · to wisse þe peple."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3954"><HI REND="I">is</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "I shal sey þe, my sone" · seide þe frere þanne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3955"><HI REND="I">shal</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"How seuene sithes þe sadman · on þe day synneth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3956"><HI REND="I">þe</HI> (2)] a WCOB.</NOTE></L>
<L N="29">By a forbisene," quod þe frere · "I shal þe faire shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3957"><HI REND="I">a forbisene</HI>] an ensample B.</NOTE></L>
<L>¶ Lat brynge a man in a bote · amydde a brode water,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3958"><HI REND="I">a</HI> (3)] þe WCOB.</NOTE></L>
<L>Þe wynde and þe water · and þe bote waggynge</L>
<L>Maketh þe man many a tyme · to falle and to stonde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3959"><HI REND="I">þe</HI>] a O. <HI REND="I">a</HI>] RO <HI REND="I">om. and</HI>] þan B. <HI REND="I">stonde</HI>] stumble O.</NOTE></L>
<L N="33">For stonde he neuere so styf · he stombleth ȝif he moeue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3960"><HI REND="I">he</HI>] B <HI REND="I">om. stombleth</HI>] tumbleþ B. <HI REND="I">moeue</HI>] meue WR; moueþ O; meuyþ B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000409.tif" N="127, B-text"/>
<L>Ac ȝit is he sauf and sounde · and so hym bihoueth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3961"><HI REND="I">Ac</HI>] And CB.</NOTE></L>
<L>For ȝif he ne arise þe rather · and rauȝte to þe stiere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3962"><HI REND="I">stiere</HI>] steere W; stere COB; sterne R.</NOTE></L>
<L>Þe wynde wolde, wyth þe water · þe bote ouerthrowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3963"><HI REND="I">wyth</HI>] and R.</NOTE></L>
<L N="37">And þanne were his lyf loste · þourgh lacchesse of hym-self.</L>
<L>¶ And þus it falleth," quod þe frere · "bi folke here on erthe;</L>
<L>Þe water is likned to þe worlde · þat wanyeth and wexeth,<MILESTONE N="105" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3964"><HI REND="I">wanyeth</HI>] wanes C; wantiþ B.</NOTE></L>
<L>Þe godis of þis grounde aren like · to þe grete wawes,</L>
<L N="41">Þat as wyndes and wederes · walweth aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3965"><HI REND="I">walweth</HI>] walkeþ WRB; walkes C; walken O.</NOTE></L>
<L>Þe bote is likned to owre body · þat brutel is of kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3966"><HI REND="I">body</HI>] bodyes CB.</NOTE></L>
<L>Þat þorugh þe fende and [þe] flesshe · and þe frele worlde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3967"><HI REND="I">þat</HI>] And B. [<HI REND="I">þe</HI> WCOB] þi LR. <HI REND="I">þe</HI> (3)] þis R.</NOTE></L>
<L N="44">Synneth þe sadman · a day, seuene sythes.</L>
<L>¶ Ac dedly synne doth he nouȝt · for dowel hym kepith,</L>
<L>And þat is charite þe champioun · chief help aȝein synne;</L>
<L>For he strengtheth man to stonde · and stereth mannes soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3968"><HI REND="I">man</HI>] men W.</NOTE></L>
<L N="48">And þowgh þi body bow · as bote doth in þe water,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3969"><HI REND="I">And</HI>] þat R. <HI REND="I">þowgh</HI>] doiþ B. <HI REND="I">þi</HI>] þe W. <HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Ay is þi soule sauf · but [if] þi-self wole<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3970">[<HI REND="I">if</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om. þi-self wole</HI>] þow wole þi-selue W.</NOTE></L>
<L>Do a dedly synne · and drenche so þi soule;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3971"><HI REND="I">so</HI>] CB <HI REND="I">om. soule</HI>] selue R.</NOTE></L>
<L>God wole suffre wel þi sleuthe · ȝif þi-self lyketh.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3972"><HI REND="I">sleuthe</HI>] soule R.</NOTE></L>
<L N="52">For he ȝaf þe to ȝeresȝyue · to ȝeme wel þi-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3973"><HI REND="I">to</HI> (1)] a W.</NOTE></L>
<L>And þat is witte a[nd] fre wille · to euery wyȝte a por|cioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3974"><HI REND="I">and</HI>] L <HI REND="I">has</HI> a, <HI REND="I">but the line is marked for correction;</HI> and WCROB.</NOTE></L>
<L>To fleghyng foules · to fissches &amp; to bestes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3975"><HI REND="I">&amp;</HI>] and also COB.</NOTE></L>
<L>Ac man hath moste þerof · and moste is to blame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3976"><HI REND="I">man</HI>] þanne, <HI REND="I">altered to</HI> men R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000410.tif" N="128, B-text"/>
<L>But if he worche wel þer-with · as dowel hym techeth."</L>
<L N="57">¶ "I haue no kynde knowyng," quod I · "to conceyue alle ȝowre wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3977"><HI REND="I">ȝowre</HI>] þi R.</NOTE></L>
<L>Ac if I may lyue and loke · I shal go lerne bettere."</L>
<L>"I bikenne þe cryst, [quod he] · þat on þe crosse deyde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3978">[<HI REND="I">quod he</HI> W] quod þei R; LCOB <HI REND="I">om. on þe</HI>] on W; vppon þe B.</NOTE></L>
<L N="60">And I seyde, "þe same · saue ȝow fro myschaunce,</L>
<L>And ȝiue ȝow grace on þis grounde · good men to worthe."<MILESTONE N="34" UNIT="folio"/></L>
<L>¶ And þus I went wide-where · walkyng myne one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3979"><HI REND="I">myne</HI>] bi myn B.</NOTE></L>
<L>By a wilde wildernesse · and bi a wode-syde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3980"><HI REND="I">wode-syde</HI>] wodes side WCB.</NOTE></L>
<L N="64">Blisse of þo briddes · [abyde me made,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3981"><HI REND="I">Blisse</HI>] þe blisse B. <HI REND="I">þo</HI>] þe WCOB. [<HI REND="I">abyde me made</HI> R] brouȝte me aslepe LWCOB. <HI REND="I">But see the three next lines; and cf</HI>. Text A.</NOTE></L>
<L>And vnder a lynde vppon a launde · lened I a stounde,<MILESTONE N="106" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3982"><HI REND="I">a</HI> (1)] RB <HI REND="I">om. vppon</HI>] vnder B. <HI REND="I">I</HI>] y me B.</NOTE></L>
<L>To lythe þe layes · þe louely foules made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3983"><HI REND="I">lythe</HI>] hiren B. <HI REND="I">þe</HI> (2)] þat þo B; þat þe R. <HI REND="I">louely</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Murthe of her mouthes · made me þere to slepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3984"><HI REND="I">slepe</HI>] sleple W.</NOTE></L>
<L N="68">Þe merueillousest meteles · mette me þanne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3985"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. merueillousest</HI>] Merueylokest R; merueilous B. <HI REND="I">mette me</HI>] Mette I me O; me mette B.</NOTE></L>
<L>Þat euer dremed wyȝte · in worlde, as I wene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3986">L <HI REND="I">repeats</HI> dremed, <HI REND="I">but the line is marked</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ A moche man, as me þouȝte · and lyke to my-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3987"><HI REND="I">moche</HI>] mykil C. <HI REND="I">me</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Come and called me · by my kynde name.</L>
<L N="72">"What artow," quod I þo · "þat þow my name knowest?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3988"><HI REND="I">þo</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"Þat þow wost wel," quod he · "and no wyȝte bettere."</L>
<L>¶ "Wote I what þow art?" · "þought," seyde he þanne,</L>
<L>"I haue suwed þe þis seuene ȝere · sey þow me no rather?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3989"><HI REND="I">sey</HI>] seye W; seyȝ O; sawe C.</NOTE></L>
<L N="76">¶ "Art þow thought?" quod I þo · "þow couthest me wisse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3990"><HI REND="I">couthest—wisse</HI>] kannes me wisse C; knowest, y-wysse B; coud|est me wisse where R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000411.tif" N="129, B-text"/>
<L>Where þat dowel dwelleth · and do me þat to knowe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3991"><HI REND="I">þat</HI> (2)] hym R.</NOTE></L>
<L>¶ "Dowel and dobet · and dobest þe thridde," quod he,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3992"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>"Aren three faire vertues · and beth nauȝte fer to fynde.</L>
<L>Who-so is trewe of his tonge · and of his two handes,</L>
<L N="81">And þorugh his laboure or þorugh his londe · his lyflode wynneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3993"><HI REND="I">or</HI>] and B. <HI REND="I">þorugh</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. londe</HI>] londes COB.</NOTE></L>
<L>And is trusti of his tailende · taketh but his owne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3994">CB <HI REND="I">om. his tailende</HI>] taylyng O.</NOTE></L>
<L>And is nouȝt dronkenlew ne dedeignous · dowel hym folweth.<MILESTONE N="107" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3995"><HI REND="I">is</HI>] is (<HI REND="I">printed</HI> his) W. <HI REND="I">dronk|enlew</HI>] dronkelew R; dronkelewe (<HI REND="I">printed</HI> dronklewe) WB; dronklewe C; drunklew O. <HI REND="I">dedeignous</HI>] deygn|ous CB.</NOTE></L>
<L N="84">Dobet doth ryȝt þus · ac he doth moche more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3996"><HI REND="I">doth</HI> (1)] does C; do B. <HI REND="I">he</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>He is as low as a lombe · and loueliche of speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3997"><HI REND="I">as</HI> (1)] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And helpeth alle men · after þat hem nedeth;</L>
<L>Þe bagges and þe bigurdeles · he hath to-broken hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3998"><HI REND="I">to-broken</HI>] to-brook C; broken B.</NOTE></L>
<L N="88">Þat þe Erl auarous · helde, and his heires;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS3999"><HI REND="I">þe</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And þus with Mammonaes [moneie] · he hath made hym frendes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4000"><HI REND="I">þus</HI>] R <HI REND="I">om. Mammonaes</HI>] Mamondes C. [<HI REND="I">moneie</HI> WCOB] mone LR. <HI REND="I">hath</HI>] had B. <HI REND="I">made</HI>] ymade R.</NOTE></L>
<L>And is ronne in-to Religioun · and hath rendred þe bible,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4001"><HI REND="I">in-to</HI>] to WCOB. <HI REND="I">bible</HI>] bille (!) R.</NOTE></L>
<L>And precheth to þe poeple · seynt Poules wordes,<Q><HI REND="I">Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes,</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4002"><HI REND="I">precheth</HI>] preched CR.</NOTE></L>
<L N="92">'And suffreth þe vnwise · with ȝow for to libbe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4003"><HI REND="I">In one line</HI>—And to þe vn|wise ye do goode · for so god yow beddis C; B <HI REND="I">the same, but with</HI> hotiþ <HI REND="I">for</HI> beddis.</NOTE></L>
<L>And with gladde wille doth hem gode · for so god ȝow hoteth.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4004"><HI REND="I">In one line</HI>—And to þe vn|wise ye do goode · for so god yow beddis C; B <HI REND="I">the same, but with</HI> hotiþ <HI REND="I">for</HI> beddis.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000412.tif" N="130, B-text"/>
<L>¶ Dobest is aboue bothe · and bereth a bisschopes crosse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4005"><HI REND="I">bothe</HI>] hem boþe O.</NOTE></L>
<L>Is hoked on þat one ende · to halie men fro helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4006"><HI REND="I">Is</HI>] And is B. <HI REND="I">hoked</HI>] an hoke R.</NOTE></L>
<L>A pyke is on þat potente · to pulte adown þe wikked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4007"><HI REND="I">A</HI>] And a B. <HI REND="I">is</HI>] R <HI REND="I">om. on—potente</HI>] on þe potente CO; in þe poynt B. <HI REND="I">pulte</HI>] pelte R; pilte O; putte WCB. <HI REND="I">wikked</HI>] helle B.</NOTE></L>
<L N="97">Þat wayten any wikkednesse · dowel to tene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4008"><HI REND="I">wikkednesse</HI>] wickednesse to do B.</NOTE></L>
<L>And dowel and dobet · amonges hem ordeigned<MILESTONE N="34b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4009"><HI REND="I">and</HI> (2)] haþ B. <HI REND="I">ordeigned</HI>] ordeyneden O; ordeyneþ B; han or|deyned W.</NOTE></L>
<L>To croune one to be kynge · to reule hem bothe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4010"><HI REND="I">one</HI>] and R. R <HI REND="I">omits from</HI> to reule (<HI REND="I">l</HI>. 99) <HI REND="I">to</HI> kynge <HI REND="I">in l</HI>. 104.</NOTE></L>
<L N="100">Þat ȝif dowel or dobet · did aȝein dobest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4011"><HI REND="I">did</HI>] doþ O.</NOTE></L>
<L>Þanne shal þe kynge come · and casten hem in yrens,<MILESTONE N="108" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4012"><HI REND="I">casten</HI>] putte B.</NOTE></L>
<L>And but if dobest bede for hem · þei to be þere for euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4013"><HI REND="I">bede</HI>] did C; dyde B; bidde O. <HI REND="I">hem</HI>] hym CB. <HI REND="I">þei—þere</HI>] þei be þer O; þer to be B.</NOTE></L>
<L>¶ Thus dowel and dobet · and dobest þe thridde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4014"><HI REND="I">dobest</HI>] best C.</NOTE></L>
<L N="104">Crouned one to be kynge · to kepen hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4015"><HI REND="I">be</HI>] be (<HI REND="I">printed</HI> the) W; þe B. <HI REND="I">kepen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOR; <HI REND="I">spelt</HI> kepin L; B <HI REND="I">has</HI> helpe.</NOTE></L>
<L>And to reule þe Reume · bi her thre wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4016"><HI REND="I">þe</HI>] þi O.</NOTE></L>
<L>And none other-wise · but as þei thre assented."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4017"><HI REND="I">none</HI>] in non B. <HI REND="I">assented</HI>] assentes C; assenteþ B.</NOTE></L>
<L>¶ I thonked thouȝt þo · þat he me þus tauȝte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4018"><HI REND="I">þus</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="108">"Ac ȝete sauoureth me nouȝt þi seggyng · I coueite to lerne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4019"><HI REND="I">Ac ȝete</HI>] Ac R; And yet C; And ariȝt B. <HI REND="I">seggyng</HI>] seying W; sayeng C; segge B. <HI REND="I">lerne</HI>] lere B.</NOTE></L>
<L>How dowel, dobet, and dobest · don amonges þe peple."</L>
<L>¶ "But witte conne wisse þe," quod þouȝt · "where þo thre dwelle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4020"><HI REND="I">quod</HI>] C <HI REND="I">om. þo</HI>] þei B.</NOTE></L>
<L>Ellis wote I none þat can · þat now is alyue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4021"><HI REND="I">can</HI>] can þe telle B. <HI REND="I">is alyue</HI>] lyueþ B.</NOTE></L>
<L N="112">¶ Þouȝte and I thus · thre days we ȝeden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4022"><HI REND="I">we</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Disputyng vppon dowel · day after other,
</L>
<PB REF="00000413.tif" N="131, B-text"/>
<L>And ar we were ywar · with witte gan we mete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4023"><HI REND="I">we</HI> (1)] y B. <HI REND="I">were ywar</HI>] were war WB; war were R. <HI REND="I">we</HI> (2)] I O.</NOTE></L>
<L>He was longe and lene · liche to none other,</L>
<L>Was no pruyde on his apparaille · ne pouerte noyther,</L>
<L N="117">Sadde of his semblaunt · and of soft chiere.</L>
<L>I dorste meue no matere · to make hym to iangle,</L>
<L>But as I bad þouȝt þo · be mene bitwene,<MILESTONE N="109" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4024"><HI REND="I">be</HI>] to be B.</NOTE></L>
<L>And put forth somme purpos · to prouen his wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4025"><HI REND="I">somme</HI>] his R.</NOTE></L>
<L>What was dowel fro dobet · and dobest fram hem bothe.</L>
<L N="122">¶ Þanne þouȝt in þat tyme · seide þise wordes,</L>
<L>"Where dowel, dobet · and dobest ben in londe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4026"><HI REND="I">Where</HI>] Whether R. <HI REND="I">dobet</HI>] and dobet B. <HI REND="I">ben</HI>] was CB; R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Here is wille wolde ywyte · yif witte couthe teche hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4027"><HI REND="I">is</HI>] R <HI REND="I">om. ywyte</HI>] wite WCOB; Iwitt R.</NOTE></L>
<L N="125">And whether he be man or [no] man · þis man fayne wolde aspye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4028">[<HI REND="I">no man</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RCB; L <HI REND="I">omits</HI> no, <HI REND="I">but the line is marked;</HI> WO <HI REND="I">have</HI> womman, <HI REND="I">which is probably corrupt. fayne</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And worchen as þei thre wolde · þis is his entente."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4029"><HI REND="I">þis</HI>] thus W.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="9"><PB REF="00000414.tif" N="132, B-text"/>
<HEAD>PASSUS IX. (DO-WEL I.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4030">TITLE. Passus nonus LO; Passus Nonus de visione, vt supra CR; <HI REND="I">to which</HI> W <HI REND="I">adds</HI> et primus de Do-bet (<HI REND="I">an obvious mistake</HI>); B <HI REND="I">adds</HI>, et se|cundus de Dowel. <HI REND="I">But</HI> Crowley <HI REND="I">has the correct title</HI>.</NOTE><HI REND="I">Passus nonus</HI> [<HI REND="I">de visione; et primus de dowel</HI>.]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Sire dowel dwelleth," quod witte · "nouȝt a day hennes,<MILESTONE N="110" UNIT="A page"/></L>
<L>In a castel þat kynde made · of foure kynnes þinges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4031"><HI REND="I">kynnes</HI>] maner R.</NOTE></L>
<L>Of erthe and eyre is it made · medled togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4032"><HI REND="I">eyre</HI>] of Eyr WB; heyer R. <HI REND="I">is it</HI>] is it (<HI REND="I">printed</HI> it is) W.</NOTE></L>
<L N="4">With wynde and with water · witterly enioyned.</L>
<L>Kynde hath closed þere-Inne · craftily with-alle,</L>
<L>A lemman þat he loueth · like to hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4033"><HI REND="I">like</HI>] y-liche R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Anima</HI> she hatte · ac enuye hir hateth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4034"><HI REND="I">hatte</HI>] hatteth R.</NOTE></L>
<L N="8">A proude pryker of Fraunce · <HI REND="I">prynceps huius mundi</HI>,</L>
<L>And wolde winne hir awey · with wyles, and he myȝte.<MILESTONE N="35" UNIT="folio"/></L>
<L>¶ Ac kynde knoweth þis wel · and kepeth hir þe bettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4035"><HI REND="I">Ac</HI>] And CR.</NOTE></L>
<L>And hath do hir with sire dowel · is duke of þis marches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4036"><HI REND="I">And—do</HI>] And hath I-do R; As does C; And dooþ W; As doþ B. <HI REND="I">sire</HI>] R <HI REND="I">om. þis</HI>] þe R.</NOTE></L>
<L N="12">Dobet is hir damoisele · sire doweles douȝter,</L>
<L>To serue þis lady lelly · bothe late and rathe.</L>
<L>Dobest is aboue bothe · a bisschopes pere;<MILESTONE N="111" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4037"><HI REND="I">aboue</HI>] aboute R.</NOTE></L>
<L>Þat he bit, mote be do · he reuleth hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4038"><HI REND="I">do</HI>] don B; doon O. <HI REND="I">reuleth</HI>] reule C.</NOTE></L>
<L N="16"><HI REND="I">Anima</HI> þat lady · is ladde bi his lerynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4039"><HI REND="I">lerynge</HI>] lernyng R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000415.tif" N="133, B-text"/>
<L>¶ Ac þe constable of þat castel · þat kepeth al þe wacche,</L>
<L>Is a wys kniȝte with-al · sire Inwitte he hatte,</L>
<L>And hath fyue feyre sones · bi his first wyf;</L>
<L N="20">Sire sewel and saywel · and herewel þe hende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4040"><HI REND="I">herewel</HI>] sire here-wel R.</NOTE></L>
<L>Sire worche-wel-wyth-þine-hande · a wiȝte man of strengthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4041"><HI REND="I">Sire</HI>] And CB.</NOTE></L>
<L>And sire godfrey gowel · gret lordes for sothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4042"><HI REND="I">gret lordes</HI>] a grete lord R.</NOTE></L>
<L>Þise fyue ben sette · to saue þis lady <HI REND="I">anima</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4043"><HI REND="I">saue</HI>] kepe W. <HI REND="I">lady</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="24">Tyl kynde come or sende · to saue hir for euere."</L>
<L>¶ "What kynnes thyng is kynde," quod I · "canstow me telle?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4044"><HI REND="I">kynnes</HI>] kynne R; COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ "Kynde," quod witte, "is a creatour · of alle kynnes þinges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4045"><HI REND="I">creatour</HI>] creature COB. <HI REND="I">alle kynnes</HI>] alkynge C; alkynne R; alkyns O.</NOTE></L>
<L>Fader and fourmour · of al þat euere was maked;</L>
<L N="28">And þat is þe gret god · gynnynge had neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4046"><HI REND="I">þat—gret</HI>] þe get (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>Lorde of lyf and of lyȝte · of lysse and of peyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4047"><HI REND="I">lysse</HI>] blisse RB.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4048"><HI REND="I">Transposed in</HI> B.</NOTE></L>
<L>Angeles and al þing · aren at his wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4049"><HI REND="I">Transposed in</HI> B.</NOTE></L>
<L>Ac man is hym moste lyke · of marke and of schafte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4050"><HI REND="I">hym moste</HI>] most hym R. <HI REND="I">schafte</HI>] schape C.</NOTE></L>
<L>For þorugh þe worde þat he spake · wexen forth bestes,<Q><HI REND="I">Dixit, &amp; facta sunt;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4051"><HI REND="I">wexen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LRO; woxen WCB. <HI REND="I">Dixit</HI>] Et dixit B. <HI REND="I">sunt</HI>] sunt, &amp;c. CB.</NOTE></L>
<L N="33">¶ And made man likkest · to hym-self one,<MILESTONE N="112" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4052"><HI REND="I">likkest</HI>] I-likest R.</NOTE></L>
<L>And Eue of his ribbe-bon · with-outen eny mene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4053"><HI REND="I">mene</HI>] mede B.</NOTE></L>
<L>For he was synguler hym-self · and seyde <HI REND="I">faciamus</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4054"><HI REND="I">and</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>As who seith, 'more mote here-to · þan my worde one;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4055"><HI REND="I">mote here-to</HI>] mut þerto O.</NOTE></L>
<L N="37">My myȝte mote helpe · now with my speche.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4056"><HI REND="I">now</HI>] forþ W.</NOTE></L>
<L>Riȝte as a lorde sholde make lettres · and hym lakked parchemyn,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4057"><HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000416.tif" N="134, B-text"/>
<L>Þough he couth write neuere so wel · ȝif he had no penne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4058"><HI REND="I">no</HI>] a CB.</NOTE></L>
<L N="40">Þe lettre[s] for al þe lordship · I leue were neuere ymaked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4059"><HI REND="I">lettres</HI> O] lettre LWCRB; Crowley <HI REND="I">has</HI> letters; <HI REND="I">see l</HI>. 38.</NOTE></L>
<L>¶ And so it semeth bi hym · as þe bible telleth,Þere he seyde, <Q><HI REND="I">dixit, &amp; facta sunt;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4060"><HI REND="I">semeth</HI>] semed R. <HI REND="I">bible</HI>] book COB. <HI REND="I">he seyde</HI>] it sayes C; hit seiþ B; he seyþ O.</NOTE></L>
<L>He moste worche with his worde · and his witte shewe.</L>
<L>And in þis manere was man made · þorugh myȝte of god almiȝti,</L>
<L N="44">With his worde and werkemanschip · and with lyf to laste.</L>
<L>And þus god gaf hym a goost · of þe godhed of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4061"><HI REND="I">of</HI>] þoruȝ W. <HI REND="I">godhed</HI>] godded R.</NOTE></L>
<L>And of his grete grace · graunted hym blisse,<MILESTONE N="35b" UNIT="folio"/></L>
<L>And þat is lyf þat ay shal last · to al [his] lynage after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4062">[<HI REND="I">his</HI> WR] LCOB <HI REND="I">om. lynage</HI>] lynages CO.</NOTE></L>
<L N="48">And þat is þe castel þat kynde made · <HI REND="I">caro</HI> it hatte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4063"><HI REND="I">þat</HI>] þis R. <HI REND="I">castel</HI>] catel (!) RB.</NOTE></L>
<L>And is as moche to mene · as man with a soule;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4064"><HI REND="I">is</HI>] þat is O.</NOTE></L>
<L>And þat he wrouȝt with werke · and with worde bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4065"><HI REND="I">worde</HI>] his wordes R.</NOTE></L>
<L>Þorugh myȝte of þe maieste · man was ymaked.</L>
<L N="52">¶ Inwit and alle wittes · closed ben þer-inne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4066"><HI REND="I">Inwit</HI>] In-wyttis B. <HI REND="I">closed</HI>] I-clothed R.</NOTE></L>
<L>For loue of þe lady <HI REND="I">anima</HI> · þat lyf is ynempned;</L>
<L>Ouer al in mannes body · he walketh and wandreth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4067">CB <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Ac in þe herte is hir home · and hir moste reste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4068"><HI REND="I">Ac</HI>] And WC. <HI REND="I">hir</HI> (1)] his C; B <HI REND="I">om. hir</HI> (2)] his CB.</NOTE></L>
<L>Ac Inwitte is in þe hed · and to the herte he loketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4069"><HI REND="I">Inwitte</HI>] wytt B. <HI REND="I">he</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="57">What <HI REND="I">anima</HI> is lief or loth · he lat hir at his wille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4070"><HI REND="I">or</HI>] &amp; O. <HI REND="I">his</HI>] hire R.</NOTE></L>
<L>For after þe grace of god · þe grettest is Inwitte.</L>
<L>¶ Moche wo worth þat man · þat mys-reuleth his In|witte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4071"><HI REND="I">man</HI>] wiȝt R.</NOTE></L>
<L>And þat be glotouns globbares · her god is her wombe;
<PB REF="00000417.tif" N="135, B-text"/><Q><HI REND="I">Quorum deus venter est</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4072"><HI REND="I">globbares</HI>] glubberes WO; glob|bers C; clobberis B. <HI REND="I">venter</HI>] venter eorum B.</NOTE></L>
<L N="61">For þei seruen sathan · her soule shal he haue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4073"><HI REND="I">soule</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; soules WCOB.</NOTE></L>
<L>Þat liueth synful lyf here · her soule is liche þe deuel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4074"><HI REND="I">soule</HI>] soules C. <HI REND="I">deuel</HI>] deuelis O.</NOTE></L>
<L>And alle þat lyuen good lyf · aren like god almiȝti,<Q><HI REND="I">Qui manet in caritate, in deo manet, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4075"><HI REND="I">like</HI>] lik to WCOB.</NOTE></L>
<L>¶ Allas! þat drynke shal for-do · þat god dere bouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4076"><HI REND="I">bouȝte</HI>] abouȝte COB.</NOTE></L>
<L N="65">And doth god forsaken hem · þat he shope to his lik|nesse;<Q><HI REND="I">Amen dico vobis, nescio vos: &amp; alibi: et dimisi eos secundum desideria eorum</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4077"><HI REND="I">he shope</HI>] schope hem R. <HI REND="I">&amp; alibi—eorum</HI>] R <HI REND="I">om. eorum</HI>] &amp;c. CB.</NOTE></L>
<L>¶ Foles þat fauten Inwitte · I fynde þat holicherche<MILESTONE N="113" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4078"><HI REND="I">fauten</HI>] faylen B.</NOTE></L>
<L>Shulde fynden hem þat hem [fauteth] · and faderelees children;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4079"><HI REND="I">hem</HI> (2)] R <HI REND="I">om</HI>. [<HI REND="I">fauteth</HI> RCOB] fauted LW; <HI REND="I">marked in</HI> L.</NOTE></L>
<L N="68">And wydwes þat han nouȝte wher-with · to wynnen hem her fode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4080">CB <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Madde men, and maydenes · þat helplees were;</L>
<L>Alle þise lakken Inwitte · and lore bihoueth.</L>
<L>¶ Of þis matere I myȝte · make a longe tale,</L>
<L>And fynde fele witnesses · amonges þe foure doctours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4081"><HI REND="I">witnesses</HI>] witnesse CR.</NOTE></L>
<L N="73">And þat I lye nouȝt of þat I lere þe · luke bereth wit|nesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4082"><HI REND="I">of—þe</HI>] I lerethe (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>¶ Godfader and godmoder · þat sen her godchildren<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4083"><HI REND="I">Godfader</HI>] Godfadir OB; God|fadres W. <HI REND="I">godmoder</HI>] godmodir OB; godmodres W.</NOTE></L>
<L>At myseise and at mischief · and mowe hem amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4084"><HI REND="I">At</HI>] þat is R. <HI REND="I">at</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="76">Shal haue penaunce in purgatorie · but ȝif þei hem helpe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4085"><HI REND="I">ȝif</HI>] if COB; W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For more bilongeth to þe litel barne · ar he þe lawe knowe,</L>
<L>Þan nempnyng of a name · and he neuere þe wiser!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4086"><HI REND="I">he</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Shulde no crystene creature · crien atte ȝate,
</L>
<PB REF="00000418.tif" N="136, B-text"/>
<L N="80">Ne faille payn ne potage · and prelates did as þei shulden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4087"><HI REND="I">Ne</HI>] And R.</NOTE></L>
<L>A Iuwe wolde nouȝte se a Iuwe · go iangelyng for de|faute,</L>
<L>For alle þe moebles on þis molde · and he amende it miȝte.<MILESTONE N="36" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4088"><HI REND="I">moebles</HI>] mebles WOB; nobles (!) R. <HI REND="I">on</HI>] of RB.</NOTE></L>
<L>¶ Allas! þat a cristene creature · shal be vnkynde til an other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4089"><HI REND="I">cristene</HI> WCROB] <HI REND="I">spelt</HI> cres|tene <HI REND="I">in</HI> L. <HI REND="I">be</HI>] be so OB. <HI REND="I">til</HI>] to CB.</NOTE></L>
<L N="84">Sitthen Iuwes þat we iugge · Iudas felawes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4090"><HI REND="I">Sitthen</HI>] Syn W.</NOTE></L>
<L>Ayther of hem helpeth other · of þat þat hym nedeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4091"><HI REND="I">Ayther—hem</HI>] þat ayther R. <HI REND="I">þat þat</HI>] hem þat R. <HI REND="I">hym</HI>] hem W.</NOTE></L>
<L>Whi nel we cristene · of cristes good be as kynde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4092"><HI REND="I">nel</HI>] nyl C; nylen O; ne wil R; ne wille B.</NOTE></L>
<L>As Iuwes, þat ben owre lores-men? · shame to vs alle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4093"><HI REND="I">shame</HI>] to schame R.</NOTE></L>
<L N="88">Þe comune for her vnkyndenesse · I drede me, shul abye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4094"><HI REND="I">vnkyndenesse</HI>] wikkednesse CB. <HI REND="I">abye</HI>] abide B.</NOTE></L>
<L>¶ Bisschopes shul be blamed · for beggeres sake;</L>
<L>He is worse þan Iudas · þat ȝiueth a iaper siluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4095"><HI REND="I">a iaper</HI>] Iapers COB.</NOTE></L>
<L>And biddeth þe begger go · for his broke clothes:<Q>
<P><HI REND="I">Proditor est prelatus cum Iuda, qui patrimo|nium christi minus distribuit: &amp; alibi:</HI></P>
<P><HI REND="I">Perniciosus dispensator est, qui res pauperum Christi inutiliter consumit</HI>.</P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4096"><HI REND="I">biddeth</HI>] bit R. <HI REND="I">begger</HI>] beg|geris B. <HI REND="I">go</HI>] go forþ B. <HI REND="I">minus</HI>] minus LCROB; minus <HI REND="I">or</HI> mimis W. <HI REND="I">est</HI>] O <HI REND="I">om. Christi</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="92">He doth nouȝt wel þat doth þus · ne drat nouȝt god almiȝty,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4097"><HI REND="I">drat</HI>] drad R; drat, <HI REND="I">altered to</HI> drad C.</NOTE></L>
<L>Ne loueth nouȝt salamones sawes · þat sapience tauȝte;<MILESTONE N="114" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Inicium sapiencie, timor domini:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4098"><HI REND="I">Ne</HI>] He W.</NOTE></L>
<L>¶ Þat dredeth god, he doth wel; · þat dredeth hym for loue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4099">COB <HI REND="I">have one long line</HI>— Dred god for loue &amp; þou doste wel · but nouȝt for vengeaunce, and þou dost bet.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4100"><HI REND="I">dredeth</HI>] drat R (<HI REND="I">bis</HI>).</NOTE>
</L>
<PB REF="00000419.tif" N="137, B-text"/>
<L>And nouȝt for drede of veniaunce · doth þer-fore þe bettere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4101">COB <HI REND="I">have one long line</HI>— Dred god for loue &amp; þou doste wel · but nouȝt for vengeaunce, and þou dost bet.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4102">R <HI REND="I">has</HI>—And drad hym nauȝt for loue of vengeance · to do þe bettere.</NOTE></L>
<L N="96">He doth best, þat with-draweth hym · by day and bi nyȝte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4103"><HI REND="I">He doth</HI>] thow dost COB. <HI REND="I">þat—hym</HI>] if þow withdrawe COB.</NOTE></L>
<L>To spille any speche · or any space of tyme;<Q><HI REND="I">Qui offendit in</HI> [<HI REND="I">vno</HI>], <HI REND="I">in omnibus est reus</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4104">[<HI REND="I">vno</HI> WCOB] verbo LR; <HI REND="I">see p</HI>. 184. <HI REND="I">in—est</HI>] est in omnibus COB.</NOTE></L>
<L>¶ Lesyng of tyme · treuthe wote þe sothe!</L>
<L>Is moste yhated vp erthe · of hem þat beth in heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4105"><HI REND="I">yhated</HI>] hatid O. <HI REND="I">vp</HI>] vpon WOB.</NOTE></L>
<L N="100">And sitthe to spille speche · þat spyre is of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4106"><HI REND="I">sitthe</HI>] seche R. <HI REND="I">spyre</HI>] spire CROB; spicerie W.</NOTE></L>
<L>And goddes gleman · and a game of heuene;</L>
<L>Wolde neuere þe faithful fader · his fithel were vn|tempred,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4107"><HI REND="I">his</HI>] þis W. <HI REND="I">vntempred</HI>] vn|tymbred R.</NOTE></L>
<L>Ne his gleman a gedelynge · a goer to tauernes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4108">101—103. C <HI REND="I">omits from</HI> and <HI REND="I">in</HI> 101 <HI REND="I">to</HI> gleman <HI REND="I">in</HI> 103.</NOTE></L>
<L N="104">¶ To alle trew tidy men · þat trauaille desyren,</L>
<L>Owre lorde loueth hem and lent · loude other stille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4109"><HI REND="I">hem</HI>] O <HI REND="I">om. other</HI>] eiþer O.</NOTE></L>
<L>Grace to go to hem · and agon her lyflode;<Q><HI REND="I">Inquirentes autem dominum non minuentur omni bono</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4110"><HI REND="I">to hem</HI>] to hem tille R. <HI REND="I">agon</HI>] agoon RO; ofgon W.</NOTE></L>
<L>¶ Trewe wedded libbing folk · in þis worlde is dowel;<MILESTONE N="117" UNIT="A page"/></L>
<L>For þei mote worche &amp; wynne · and þe worlde susteyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4111"><HI REND="I">mote</HI>] musten O.</NOTE></L>
<L N="109">For of her kynde þei come · þat confessoures ben nempned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4112"><HI REND="I">þei</HI>] he R.</NOTE></L>
<L>Kynges and kniȝtes · kayseres and cherles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4113">Kaysers and kyngis · knyȝttis and clerkis B.</NOTE></L>
<L>Maydenes and martires · out of o man come.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4114"><HI REND="I">o</HI>] a COB.</NOTE></L>
<L N="112">Þe wyf was made þe weye · for to help worche,</L>
<L>And þus was wedloke ywrouȝt · with a mene persone;</L>
<L>First bi þe faderes wille · and þe frendes conseille,
</L>
<PB REF="00000420.tif" N="138, B-text"/>
<L>And sytthenes bi assent of hem-self · as þei two myȝte acorde.</L>
<L N="116">And thus was wedloke ywrouȝte · and god hym-self it made;<MILESTONE N="36b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4115">113—116. R <HI REND="I">omits from</HI> with a mene <HI REND="I">to</HI> ywrouȝte.</NOTE></L>
<L>In erthe þe heuene is · hym-self was þe witnesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4116"><HI REND="I">þe—is</HI>] þere heuen is R; and in heuene W. <HI REND="I">was þe</HI>] bereþ WCB.</NOTE></L>
<L>¶ Ac fals folke faithlees · theues and lieres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4117"><HI REND="I">faithlees</HI>] and faithles R.</NOTE></L>
<L>Wastoures and wrecches · out of wedloke, I trowe,</L>
<L N="120">Conceyued ben in yuel tyme · as caym was on Eue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4118"><HI REND="I">in</HI>] R <HI REND="I">om. on</HI>] and B.</NOTE></L>
<L>Of such synful shrewes · þe sauter maketh mynde,<Q><HI REND="I">Concepit in dolore, et peperit iniquitatem, &amp;c.:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4119"><HI REND="I">in dolore</HI>] dolorem R. <HI REND="I">&amp;c</HI>.] RB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And alle þat come of þat caym · come to yuel ende.<MILESTONE N="118" UNIT="A page"/></L>
<L>For god sent to seem · and seyde bi an angel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4120"><HI REND="I">For</HI>] And W. <HI REND="I">seem</HI>] sem B. <HI REND="I">an</HI>] þe CB.</NOTE></L>
<L>Þyne issue in þyne issue · I wil þat þei be wedded,</L>
<L N="125">And nouȝt þi kynde with caymes · ycoupled ne yspoused.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4121"><HI REND="I">caymes</HI>] caym R. <HI REND="I">ne</HI>] nor W.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝet some, aȝein þe sonde · of owre saueoure of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4122"><HI REND="I">saueoure</HI>] lorde CB.</NOTE></L>
<L>Caymes kynde &amp; his kynde · coupled togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4123"><HI REND="I">his</HI>] her B.</NOTE></L>
<L N="128">Tyl god wratthed for her werkis · and suche a worde seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4124">CB <HI REND="I">have one long line</HI>— Til god saide for wrathe · þat I maked man me a-thynkes.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4125"><HI REND="I">for</HI>] wiþ O.</NOTE></L>
<L>'Þat I maked man · now it me athynketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4126">CB <HI REND="I">have one long line</HI>— Til god saide for wrathe · þat I maked man me a-thynkes.</NOTE><Q><HI REND="I">Penitet me fecisse hominem.'</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4127"><HI REND="I">now</HI>] W <HI REND="I">om. athynketh</HI>] for|þynkeþ W; þinketh R.</NOTE></L>
<L>¶ And come to Noe anon · and bad hym nouȝt lette:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4128"><HI REND="I">come</HI>] somme C; sente B.</NOTE></L>
<L>'Swithe go shape a shippe · of shides and of bordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4129"><HI REND="I">of</HI> (2)] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þi self and þi sones three · and sithen ȝowre wyues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4130"><HI REND="I">self</HI>] folk B. <HI REND="I">three</HI>] þre (<HI REND="I">not printed</HI>) W; B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="133">Buske ȝow to þat bote · and bideth ȝe þer-inne,</L>
<L>Tyl fourty dayes be fulfilde · þat [þe] flode haue ywasshen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4131">[<HI REND="I">þe</HI> W] LCROB <HI REND="I">om</HI>. Crowley <HI REND="I">retains it. ywasshen</HI>] Iwasted R.</NOTE></L>
<L>Clene awey þe cursed blode · þat caym hath ymaked.
</L>
<PB REF="00000421.tif" N="139, B-text"/>
<L N="136">¶ Bestes þat now ben · shulle banne þe tyme,<MILESTONE N="119" UNIT="A page"/></L>
<L>Þat euere þat cursed caym · come on þis erthe;</L>
<L>Alle shal deye for his dedes · bi dales and bi hulles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4132"><HI REND="I">bi</HI> (2)] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And þe foules þat fleeghen · for[th] with other bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4133"><HI REND="I">forth</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CWROB; L <HI REND="I">has</HI> for, <HI REND="I">but the line is marked</HI>.</NOTE></L>
<L N="140">Excepte oneliche · of eche kynde a couple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4134"><HI REND="I">of eche kynde</HI>] of ich a kynde &amp; O. <HI REND="I">eche</HI>] on R.</NOTE></L>
<L>Þat in þi shyngled shippe · shul ben ysaued.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4135"><HI REND="I">þi</HI>] þis R.</NOTE></L>
<L>Here abouȝt[e] þe barne · þe belsyres gultes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4136"><HI REND="I">abouȝte</HI>] WCRB; bouȝte O; abouȝt L. <HI REND="I">belsyres</HI>] belsire C. <HI REND="I">gultes</HI>] giltes WCRB.</NOTE></L>
<L>And alle for her forfadres · þei ferden þe worse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4137"><HI REND="I">forfadres</HI>] fadres W. <HI REND="I">her for|fadres</HI>] his sake B.</NOTE></L>
<L N="144">Þe gospel is here-ageine · in o degre, I fynde,<Q><HI REND="I">Filius non portabit iniquitatem patris, &amp; pater non portabit iniquitatem filii, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4138"><HI REND="I">&amp;—portabit</HI>] nec pater R. <HI REND="I">portabit iniq: filii, &amp;c</HI>] &amp;c C; por|tabit, &amp;c O; B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ac I fynde, if þe fader · be false and a shrewe,</L>
<L N="146">Þat somdel þe sone · shal haue þe sires tacches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4139"><HI REND="I">þe</HI>] of þe B. <HI REND="I">sires</HI>] sire CR.</NOTE></L>
<L>¶ Impe on an ellerne · and if þine apple be swete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4140"><HI REND="I">on</HI>] in C; vpon R. <HI REND="I">ellerne</HI>] Ellere W; ellern tree B. <HI REND="I">if</HI>] B <HI REND="I">om</HI>. </NOTE></L>
<L>Mochel merueile me þynketh · &amp; more of a schrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4141"><HI REND="I">þynketh</HI>] thynk C.</NOTE></L>
<L>Þat bryngeth forth any barne · but if he be þe same,</L>
<L>And haue a sauoure after þe sire · selde seestow other;<Q><HI REND="I">Numquam</HI> [<HI REND="I">colligimus</HI>] <HI REND="I">de spinis vuas, nec de tribulis fycus</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4142">[<HI REND="I">colligimus</HI> COB] colligitur LWR. <HI REND="I">vuas</HI>] vua W.</NOTE></L>
<L>And þus þourw cursed caym · cam care vppon erthe;<MILESTONE N="37" UNIT="folio"/></L>
<L>And al for þei wrouȝt wedlokes · aȝein goddis wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4143"><HI REND="I">wedlokes</HI>] wedlok COB.</NOTE></L>
<L N="153">For-þi haue þei maugre for here mariages · þat marye so her childeren;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4144"><HI REND="I">For-þi—þei</HI>] For þei haue þe B. <HI REND="I">for</HI>] of W. <HI REND="I">for—mariages</HI>] COB <HI REND="I">om. marye so</HI>] so marien CO; marien B. <HI REND="I">þat—so</HI>] as men marien now R.</NOTE></L>
<L>For some, as I se now · soth for to telle,</L>
<L>For coueitise of catel · vnkyndeliche ben wedded.</L>
<L N="156">As careful concepcioun · cometh of suche mariages,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4145"><HI REND="I">As</HI>] Ac OB; And C. <HI REND="I">of suche</HI>] to þat R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000422.tif" N="140, B-text"/>
<L>As bifel of þe folke · þat I bifore of tolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4146"><HI REND="I">þe</HI>] þat R.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4147"><HI REND="I">i. boni</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4148"><HI REND="I">i. bonas</HI></NOTE></L>
<L>¶ For goode shulde wedde goode · þough hij no good hadde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4149">R <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4150"><HI REND="I">For</HI>] Ther-fore W. <HI REND="I">The gloss</HI> i. boni <HI REND="I">means</HI> id est, boni. <HI REND="I">hij</HI>] þei WO; huy B.</NOTE></L>
<L>'I am <HI REND="I">via &amp; veritas</HI>,' seith cryst · 'I may auaunce alle.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4151">R <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4152"><HI REND="I">I</HI>] For I CB. <HI REND="I">seith</HI>] seid B. <HI REND="I">seith cryst</HI>] O <HI REND="I">om. alle</HI>] yow alle W. <HI REND="I">I—alle</HI>] as me þynkeþ B.</NOTE></L>
<L>¶ It is an oncomely couple · bi cryst, as me þinketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4153">B <HI REND="I">transposes these lines</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4154"><HI REND="I">an oncomely</HI>] an vnkouþe C; a wondur B. <HI REND="I">cryst</HI>] Ihesus R.</NOTE></L>
<L N="161">To ȝyuen a ȝonge wenche · to an olde feble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4155">B <HI REND="I">transposes these lines</HI>.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4156"><HI REND="I">feble</HI>] febil man B.</NOTE></L>
<L>Or wedden any widwe · for welth of hir goodis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4157"><HI REND="I">widwe</HI>] wodewe W.</NOTE></L>
<L>Þat neuere shal barne bere · but if it be in armes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4158"><HI REND="I">if</HI>] B <HI REND="I">om. in</HI>] in hir W.</NOTE></L>
<L N="164">Many a peire sithen þe pestilence · han pliȝt hem to|gideres;<MILESTONE N="120" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4159"><HI REND="I">þe</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Þe fruit þat þei brynge forth · aren foule wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4160"><HI REND="I">þei</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>In ialousye ioyeles · and ianglyng on bedde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4161">R <HI REND="I">omits. ioyeles</HI>] geolous B. <HI REND="I">on bedde</HI>] abedde CB.</NOTE></L>
<L>Haue þei no children but cheste · an choppyng hem bitwene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4162"><HI REND="I">cheste</HI>] cheeste W; chydes C; iangelynge R. <HI REND="I">choppyng</HI>] clappyng W; gaying (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L N="168">¶ And þough þei don hem to donmowe · but if þe deuel help</L>
<L>To folwen after þe flicche · fecche þei it neuere;</L>
<L>And but þei bothe be forsworne · þat bacoun þei tyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4163">168—170. R <HI REND="I">has</HI>— And for to go to dunmowe · to fecche hom here bakon, And whan þei haue brouȝt it hom · to whom is best to selle it, And þus þei lyuen in coueytise · þe deuel and þei to-gyderes.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4164"><HI REND="I">And</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ For-þi I conseille alle crystene · coueite nouȝt be wedded<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4165"><HI REND="I">crystene</HI>] cristen men B. <HI REND="I">be</HI>] to be R.</NOTE></L>
<L N="172">For coueitise of catel · ne of kynrede riche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4166"><HI REND="I">catel</HI>] no catel B. <HI REND="I">kynrede</HI>] no kynrede B.</NOTE></L>
<L>Ac maydenes and maydenes · macche ȝow togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4167"><HI REND="I">macche</HI>] make R.</NOTE></L>
<L>Widwes and widwers · worcheth þe same.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4168"><HI REND="I">Widwes—widwers</HI>] Wydeweres and wydewes R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000423.tif" N="141, B-text"/>
<L>For no londes, but for loue · loke ȝe be wedded,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4169"><HI REND="I">londes</HI>] laudes (<HI REND="I">for</HI> landes) C. <HI REND="I">ȝe</HI>] þat ȝe R.</NOTE></L>
<L N="176">And þanne gete ȝe þe grace of god · and good ynogh to lyue with.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4170"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And euery maner seculer · þat may nouȝt continue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4171"><HI REND="I">continue</HI>] contene O; con|teyne B.</NOTE></L>
<L>Wysly go wedde · and war hym fro synne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4172"><HI REND="I">go</HI>] to B.</NOTE></L>
<L>For leccherye in likyng · is lymeȝerde of helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4173"><HI REND="I">likyng</HI>] lokyng COB.</NOTE></L>
<L N="180">Whiles þow art ȝonge · and þi wepne kene,</L>
<L>Wreke þe with wyuynge · ȝif þow [wilt] ben excused.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4174"><HI REND="I">Wreke</HI>] Werke O. [<HI REND="I">wilt</HI> O] wolt WCB; wil L. <HI REND="I">Dum</HI>] Cum CB.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Dum sis vir fortis · ne des tua robora scortis</HI>,</L>
<L><HI REND="I">Scribitur in portis · meretrix est ianua mortis</HI>.</L>
<L N="184">¶ Whan ȝe haue wyued, bewar · and worcheth in tyme;</L>
<L>Nouȝt as Adam &amp; Eue · whan caym was engendred.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4175">177—185. R <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>For in vntyme, trewli · bitwene man &amp; womman,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4176"><HI REND="I">For</HI>] And R. <HI REND="I">in vntyme</HI>] vnite (!) CB.</NOTE></L>
<L>Ne shulde no bourde on bedde be; · but if þei bothe were clene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4177"><HI REND="I">bourde</HI>] berde R. <HI REND="I">on bedde</HI>] a-bedde R; on (<HI REND="I">printed</HI> or) bedde W. <HI REND="I">bothe</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="188">Bothe of lyf and of soule · and in parfyte charitee,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4178"><HI REND="I">Bothe</HI>] R <HI REND="I">om. and</HI>] L <HI REND="I">really has</HI> &amp; and, <HI REND="I">evidently by mistake</HI>.</NOTE></L>
<L>Þat ilke derne dede · do noman ne sholde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4179"><HI REND="I">ne</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And if þei leden þus her lyf · it [likeþ] god almiȝti;<MILESTONE N="37b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4180"><HI REND="I">And</HI>] But CB. <HI REND="I">leden</HI>] ledden R. [<HI REND="I">likeþ</HI> WOB] likes C; liked LR.</NOTE></L>
<L>For he made wedloke firste · and him-self it seide;<MILESTONE N="121" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Bonum est vt unusquisque vxorem suam habeat, propter fornicacionem</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4181"><HI REND="I">propter, &amp;c</HI>.] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="192">¶ And þei þat oþergatis ben geten · for gedelynges ben holden,</L>
<L>As false folke fondelynges · faitoures and lyars;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4182"><HI REND="I">As</HI>] And RB.</NOTE></L>
<L>Vngracious to gete goode · or loue of þe poeple,</L>
<L>Wandren and wasten · what þei cacche mowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4183"><HI REND="I">þei</HI>] þe C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000424.tif" N="142, B-text"/>
<L N="196">Aȝeines dowel þei don yuel · and þe deuel serue,</L>
<L>And after her deth-day · shulle dwelle with þe same,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4184"><HI REND="I">shulle dwelle</HI>] soule dwelles C; þe soule shal dwelle B. <HI REND="I">same</HI>] deuel R.</NOTE></L>
<L>But god gyue hem grace here · hem-self to amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4185"><HI REND="I">hem</HI>] hym C.</NOTE></L>
<L>¶ Dowel, my frende, is · to don as lawe techeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4186"><HI REND="I">to</HI>] CB <HI REND="I">om. as</HI>] as þe COB.</NOTE></L>
<L>To loue þi frende and þi foo · leue me, þat is dobet.</L>
<L N="201">To ȝiuen and to ȝemen · bothe ȝonge and olde,</L>
<L>To helen and to helpen · is dobest of alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4187">199—202. R <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And dowel is to drede god · and dobet to suffre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4188"><HI REND="I">dowel is</HI>] þus is dowel R. <HI REND="I">to</HI>] (2)] is to COB.</NOTE></L>
<L N="204">And so cometh dobest of bothe · and bryngeth adoun þe mody,</L>
<L>And þat is wikked wille · þat many werke shendeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4189"><HI REND="I">werke</HI>] a werk W; werkes R.</NOTE></L>
<L>And dryueth away dowel · þorugh dedliche synnes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4190"><HI REND="I">dryueth</HI>] dryue C. <HI REND="I">þorugh</HI>] with CB. <HI REND="I">synnes</HI>] syne COB.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="10"><PB REF="00000425.tif" N="143, B-text"/>
<HEAD>PASSUS X. (DO-WEL II.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4191">TITLE. &amp;—<HI REND="I">dowel</HI>] vt supra CR; &amp; tercius de dowel B; et ijus de Dowel W; &amp; ijus dowel L. O <HI REND="I">has merely</HI> Passus decimus.</NOTE><HI REND="I">Passus decimus de visione, &amp; secundus</HI> [<HI REND="I">de</HI>] <HI REND="I">dowel</HI>.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>THanne hadde witte a wyf · was hote dame studye,<MILESTONE N="122" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4192"><HI REND="I">hote</HI>] called R. <HI REND="I">was</HI>] þat was B.</NOTE></L>
<L>Þat lene was of lere · and of liche bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4193"><HI REND="I">lere</HI>] lire CB. <HI REND="I">liche</HI>] lichee R.</NOTE></L>
<L>She was wonderly wroth · þat witte me þus tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4194"><HI REND="I">wroth</HI>] wrouȝt B.</NOTE></L>
<L N="4">And al starynge dame studye · sternelich seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4195"><HI REND="I">seyde</HI>] loked W.</NOTE></L>
<L>"Wel artow wyse," quod she to witte · "any wysdomes to telle</L>
<L>To flatereres or to folis · þat frantyk ben of wittes!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4196"><HI REND="I">frantyk</HI>] frenetike WO; frentik CRB. <HI REND="I">wittes</HI>] wytte B.</NOTE></L>
<L>And blamed hym and banned hym · and badde hym be stylle,</L>
<L N="8">With suche wise wordes · to wissen any sottes;</L>
<L>And seyde, "<HI REND="I">noli mittere</HI>, man · margerye perlis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4197"><HI REND="I">man</HI>] CB <HI REND="I">om. margerye</HI>] magerie RB.</NOTE></L>
<L>Amanges hogges, þat han · hawes at wille.</L>
<L>Þei don but dryuele þer-on · draffe were hem leuere</L>
<L N="12">Þan al þe precious perre · þat in paradys wexeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4198"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om. perre</HI>] perree W; pere B. <HI REND="I">wexeth</HI>] vexes (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>I sey it bi suche," quod she · "þat sheweth bi her werkes,</L>
<L>Þat hem were leuer londe · and lordship on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4199"><HI REND="I">on erthe</HI>] here R.</NOTE></L>
<L>Or ricchesse or rentis · and reste at her wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4200"><HI REND="I">Or</HI>] Other R; Of B. <HI REND="I">or</HI>] other R; and of B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000426.tif" N="144, B-text"/>
<L N="16">Þan alle þe sothe sawes · þat salamon seyde euere.</L>
<L>¶ Wisdome and witte now · is nouȝt worth a carse,<MILESTONE N="123" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4201"><HI REND="I">carse</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; kerse WCOB.</NOTE></L>
<L>But if it be carded with coueytise · as clotheres kemben here wolle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4202"><HI REND="I">it be</HI>] he B. <HI REND="I">kemben</HI>] kemen B. <HI REND="I">here</HI>] CROB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Who-so can contreue deceytes · an conspire wronges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4203"><HI REND="I">can contreue</HI>] kan troue C. <HI REND="I">de|ceytes</HI>] desaytise C.</NOTE></L>
<L N="20">And lede forth a loue-day · to latte with treuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4204"><HI REND="I">to—with</HI>] and letten þe R.</NOTE></L>
<L>He þat suche craftes can · to conseille is clepid;<MILESTONE N="38" UNIT="folio"/></L>
<L>Þei lede lordes with lesynges · and bilyeth treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4205"><HI REND="I">lordes</HI>] lordynges C.</NOTE></L>
<L>¶ Iob þe gentel · in his gestes witnesseth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4206"><HI REND="I">gestes</HI>] gestes · gretely COB.</NOTE></L>
<L>Þat wikked men, þei welden · þe welthe of þis worlde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4207"><HI REND="I">þei</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="25">And þat þei ben lordes of eche a londe · þat oute of lawe libbeth;<Q><HI REND="I">Quare impij viuunt? bene est omnibus, qui preuaricantur &amp; inique agunt?</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4208"><HI REND="I">of—a</HI>] of ech COB; in vch a R. <HI REND="I">lawe</HI>] C <HI REND="I">om</HI>. (!).</NOTE></L>
<L>¶ Þe sauter seyth þe same · bi suche þat don ille,<Q><HI REND="I">Ecce ipsi peccatores habundantes; in seculo optinuerunt diuicias</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4209"><HI REND="I">habundantes</HI>] &amp; habundantes O. <HI REND="I">diuicias</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>'Lo!' seith holy letterrure · 'whiche lordes beth þis shrewes!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4210"><HI REND="I">holy</HI>] þe holy O. <HI REND="I">letterrure</HI>] lecture B. <HI REND="I">lordes</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="28">Þilke þat god moste gyueth · leste good þei deleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4211"><HI REND="I">moste gyueth</HI>] most greueth CR; gyueþ moost W; moost good gyueþ O.</NOTE></L>
<L>And moste vnkynde to þe comune · þat moste catel weldeth;<Q><HI REND="I">Que perfecisti, destruxerunt; iustus autem</HI> [<HI REND="I">quid fecit?</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4212">[<HI REND="I">quid fecit</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> The Vulgate; <HI REND="I">not in the</HI> MSS.</NOTE></L>
<L>Harlotes for her harlotrye · may haue of her godis,</L>
<L>And iaperes and iogeloures · and iangelers of gestes.</L>
<L N="32">¶ Ac he þat hath holy writte · ay in his mouth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4213"><HI REND="I">In the margin of</HI> O <HI REND="I">is</HI> Nota: how good carpyng is not loued.</NOTE></L>
<L>And can telle of Tobye · and of þe twelue apostles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4214"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000427.tif" N="145, B-text"/>
<L>Or prechen of þe penaunce · þat pilat wrouȝt<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4215"><HI REND="I">þe</HI>] COB <HI REND="I">om. pilat</HI>] Pilat wikkedly W.</NOTE></L>
<L>To Ihesu þe gentil · þat Iewes to-drowe:—</L>
<L N="36">Litel is he loued · þat suche a lessoun scheweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4216"><HI REND="I">Litel</HI>] Ful litel B.</NOTE></L>
<L>Or daunted or drawe forth · I do it on god hym-self!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4217"><HI REND="I">daunted—drawe</HI>] daunteþ or drawiþ B. <HI REND="I">god</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ But þo þat feynen hem folis · and with faityng libbeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4218"><HI REND="I">þo</HI>] þei B; þoo W.</NOTE></L>
<L>Aȝein þe lawe of owre lorde · and lyen on hem-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4219"><HI REND="I">lorde</HI>] C <HI REND="I">omits, by mistake</HI>.</NOTE></L>
<L N="40">Spitten and spewen · and speke foule wordes,</L>
<L>Drynken and dryuelen · and do men for to gape,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4220"><HI REND="I">dryuelen</HI>] drauelen O. <HI REND="I">for</HI>] for (<HI REND="I">printed</HI> fer) W. <HI REND="I">gape</HI>] Iape B.</NOTE></L>
<L>Lickne men and lye on hem · þat leneth hem no ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4221"><HI REND="I">Lickne</HI>] Likkene RO; Lykene C. <HI REND="I">ȝiftes</HI>] gestes CB.</NOTE></L>
<L>Þei conne namore mynstralcye · ne musyke, men to glade,</L>
<L N="44">Than Munde þe mylnere · of <HI REND="I">multa fecit deus!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4222"><HI REND="I">mylnere</HI>] mulenere R; melner C.</NOTE></L>
<L>Ne were here vyle harlotrye · haue god my treuthe,</L>
<L>Shulde neuere Kyng ne kniȝt · ne chanoun of seynt Poules<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4223"><HI REND="I">chanoun</HI>] canoun R.</NOTE></L>
<L>Ȝyue hem to her ȝeresȝiue · þe ȝifte of a grote!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4224"><HI REND="I">ȝeresȝiue</HI>] yeresgyfte C. <HI REND="I">ȝifte</HI>] worth R; value O.</NOTE></L>
<L>¶ Ac murthe and mynstralcye · amonges men is nouthe</L>
<L N="49">Leccherye, losengerye · and loseles tales;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4225"><HI REND="I">Leccherye</HI>] But lecherie B. <HI REND="I">losengerye</HI>] and losengerie RCOB.</NOTE></L>
<L>Glotonye and grete othes · þis murthe þei louieth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4226"><HI REND="I">þei</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Ac if þei carpen of cryst · þis clerkis and þis lewed,<MILESTONE N="124" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4227"><HI REND="I">carpen</HI>] harpen C.</NOTE></L>
<L N="52">Atte mete in her murthes · whan mynstralles ben stille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4228"><HI REND="I">her</HI>] COB <HI REND="I">om. murthes</HI>] murþe W.</NOTE></L>
<L>Þanne telleth þei of þe trinite · a tale other tweyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4229"><HI REND="I">tweyne</HI>] tweye W; tweyen O.</NOTE></L>
<L>And bringen forth a balled resoun · and taken Bernard to witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4230"><HI REND="I">forth</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And putten forth a presumpsioun · to preue þe sothe.
</L>
<PB REF="00000428.tif" N="146, B-text"/>
<L N="56">Þus þei dryuele at her deyse · þe deite to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4231"><HI REND="I">deyse</HI>] deys WCOB; dayes R.</NOTE></L>
<L>And gnawen god with þe gorge · whan her gutte is fulle.<MILESTONE N="38b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4232"><HI REND="I">gutte—fulle</HI>] guttis is fulle (<HI REND="I">sic</HI>) C; guttis been fulle OB; guttes fullen W.</NOTE></L>
<L>¶ Ac þe careful may crye · and carpen atte ȝate,</L>
<L>Bothe afyngred and a-thurst · and for chele quake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4233"><HI REND="I">afyngred</HI>] a-fyngerd C; an|hungred O; a-hungred B. <HI REND="I">a-thurst</HI>] a-furst W; a-þrist O; a-thrust CB. <HI REND="I">chele</HI>] chelde C.</NOTE></L>
<L N="60">Is none to nymen hym nere · his noye to amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4234"><HI REND="I">Is</HI>] Is þer WB. <HI REND="I">noye</HI>] nuye R; anoy W. <HI REND="I">to</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>But [hoen] on hym as an hounde · and hoten hym go þennes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4235">[<HI REND="I">hoen on</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; heon on LC; howen on O; howlen on B; hunten W. <HI REND="I">In</HI> L, <HI REND="I">the line is marked for correction</HI>.</NOTE></L>
<L>Litel loueth he þat lorde · þat lent hym al þat blisse,</L>
<L>Þat þus parteth with þe pore · a parcel whan hym nedeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4236"><HI REND="I">hym</HI>] hem O.</NOTE></L>
<L N="64">Ne were mercy in mene men · more þan in riche,</L>
<L>Mendinantȝ meteles · miȝte go to bedde.</L>
<L>God is moche in þe gorge · of þise grete maystres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4237"><HI REND="I">gorge</HI>] gorges R.</NOTE></L>
<L>Ac amonges mene men · his mercy and his werkis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4238"><HI REND="I">Ac</HI>] And B.</NOTE></L>
<L N="68">And so seith þe sauter · I haue yseye it ofte,<Q><HI REND="I">Ecce audiuimus eam in effrata, inuenimus eam in campis silue</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4239"><HI REND="I">I</HI>] Ich R. <HI REND="I">yseye</HI>] seiȝen WB; seyn O; seen C. <HI REND="I">inuenimus</HI>] &amp; inuenimus CB. <HI REND="I">eam</HI> (2)] eum R.</NOTE></L>
<L>Clerkes and other kynnes men · carpen of god faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4240"><HI REND="I">kynnes</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="70">And haue [hym] moche in þe mouthe · ac mene men in herte.<MILESTONE N="125" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4241">[<HI REND="I">hym</HI> WCROB] L <HI REND="I">om. þe</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Freres and faitoures · han founde suche questiouns</L>
<L>To plese with proude men · sithen þe pestilence tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4242"><HI REND="I">sithen</HI>] syn W; siþ O. <HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om. tyme</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And prechen at seint poules · for pure enuye of clerkis,</L>
<L N="74">Þat folke is nouȝte fermed in þe feith · ne fre of her goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4243"><HI REND="I">is</HI>] been O. <HI REND="I">feith</HI>] fayit C</NOTE>
</L>
<PB REF="00000429.tif" N="147, B-text"/>
<L>Ne sori for her synnes · so is pryde waxen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4244"><HI REND="I">is pryde</HI>] pruyde is R. <HI REND="I">waxen</HI>] woxen RWB; vaxen C.</NOTE></L>
<L N="76">In religioun and in alle þe rewme · amonges riche &amp; pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4245"><HI REND="I">alle</HI>] C <HI REND="I">om. rewme</HI>] Reme W.</NOTE></L>
<L>Þat preyeres haue no power · þe pestilence to lette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4246">
<P>þe <HI REND="I">pestilence</HI>] þis pestilences R. <HI REND="I">Here</HI> R <HI REND="I">has two extra lines, belonging to the C-text</HI>.</P>
<P>For god is def now a dayes · and deyneth his heres to opne,</P>
<P>þat gerles for here gyltes · he for|grynt hem alle.</P>
<P><HI REND="I">For</HI> deyneth <HI REND="I">we should read</HI> deyneth not.</P></NOTE></L>
<L>And ȝette þe wrecches of þis worlde · is none ywar bi other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4247"><HI REND="I">wrecches</HI>] wrycches C.</NOTE></L>
<L>Ne for drede of þe deth · withdrawe nouȝt her pryde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4248"><HI REND="I">nouȝt</HI>] noȝt of B.</NOTE></L>
<L>Ne beth plentyuous to þe pore · as pure charite wolde,</L>
<L N="81">But in gaynesse and in glotonye · for-glotten her goode hem-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4249"><HI REND="I">in</HI> (2)] CB <HI REND="I">om. for-glotten</HI>] forglutten WCO; for-gutten B.</NOTE></L>
<L>And breken nouȝte to þe beggar · as þe boke techeth,<Q><HI REND="I">Frange esurienti panem tuum, &amp;c</HI>.</Q></L>
<L>And þe more he wynneth and welt · welthes &amp; ricchesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4250"><HI REND="I">welt</HI>] weldiþ B. <HI REND="I">ricchesse</HI>] richesses RB.</NOTE></L>
<L N="84">And lordeth in londes · þe lasse good he deleth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4251"><HI REND="I">And</HI>] Euere as he R. <HI REND="I">And—londes</HI>] And lord of leedis and londis B.</NOTE></L>
<L>¶ Thobye telleth ȝow nouȝt so · take hede, ȝe riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4252"><HI REND="I">hede, ȝe</HI>] he þe C (<HI REND="I">sic</HI>).</NOTE></L>
<L>How þe boke bible · of hym bereth witnesse:<Q><HI REND="I">Si tibi sit copia, habundanter tribue; si autem exiguum, illud impertiri stude libenter:</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4253"><HI REND="I">bible</HI>] of þe bibile C; of þe bible B. <HI REND="I">hym</HI>] hem CB. <HI REND="I">sit copia</HI>] copia sit COB. <HI REND="I">illud</HI>] COB <HI REND="I">om. im|pertiri—libenter</HI>] inpertire libenter stude R.</NOTE></L>
<L>Who-so hath moche, spene manliche · so meneth Thobie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4254"><HI REND="I">spene</HI>] spende WO. <HI REND="I">manliche</HI>] muche C. <HI REND="I">meneth</HI>] seiþ W. B <HI REND="I">is corrupt</HI>.</NOTE></L>
<L N="88">And who-so litel weldeth · reule him þer-after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4255"><HI REND="I">And</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For we haue no lettre of owre lyf · how longe it shal dure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4256"><HI REND="I">dure</HI>] endure B.</NOTE></L>
<L>Suche lessounes lordes shulde · louie to here,
</L>
<PB REF="00000430.tif" N="148, B-text"/>
<L>And how he myȝte moste meyne · manliche fynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4257"><HI REND="I">he myȝte</HI>] þei myȝton B. <HI REND="I">meyne</HI>] meynee W.</NOTE></L>
<L N="92">¶ Nouȝt to fare as a fitheler or a frere · for to seke festes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4258"><HI REND="I">Nouȝt</HI>] And nouȝt C; And how noȝt B; Ac not O. <HI REND="I">or</HI>] or as R. <HI REND="I">for</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Homelich at other mennes house[s] · and hatyen her owne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4259">[<HI REND="I">houses</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; house L.</NOTE></L>
<L>Elyng is þe halle · vche daye in þe wyke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4260"><HI REND="I">Elyng</HI>] Elenge WCOB. <HI REND="I">þe</HI>] þat B. <HI REND="I">wyke</HI>] weke RC.</NOTE></L>
<L>Þere þe lorde ne þe lady · liketh nouȝte to sytte.<MILESTONE N="39" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4261"><HI REND="I">ne</HI>] and COB. <HI REND="I">to</HI>] O <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="96">Now hath vche riche a reule · to eten bi hym-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4262"><HI REND="I">vche</HI>] ech WB; ich O; elk (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">hymselue</HI>] hem-selue C.</NOTE></L>
<L>In a pryue pa[r]loure · for pore mennes sake,</L>
<L>Or in a chambre with a chymneye · and leue þe chief halle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4263"><HI REND="I">a</HI> (1)] B <HI REND="I">om. with</HI>] by R.</NOTE></L>
<L>Þat was made for meles · men to eten Inne;</L>
<L>And al to spare to spille · þat spende shal an other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4264"><HI REND="I">al</HI>] O <HI REND="I">om. to spille</HI>] to spende W; and to spille (<HI REND="I">badly</HI>) CB. <HI REND="I">spende</HI>] spene R; spille W.</NOTE></L>
<L N="101">¶ I haue yherde hiegh men · etyng atte table,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4265"><HI REND="I">yherde</HI>] herd CRB.</NOTE></L>
<L>Carpen as þei clerkes were · of cryste and of his miȝtes,</L>
<L>And leyden fautes vppon þe fader · þat fourmed vs alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4266"><HI REND="I">vppon</HI>] on CB.</NOTE></L>
<L>And carpen aȝeine clerkes · crabbed wordes;—</L>
<L>'Whi wolde owre saueoure suffre · suche a worme in his blisse,</L>
<L N="106">Þat bigyled þe womman · and þe man after,</L>
<L>Þorw whiche wyles and wordes · þei went[en] to helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4267"><HI REND="I">wenten</HI> CRB] wente W; went L.</NOTE></L>
<L>And al her sede for here synne · þe same deth suffred?</L>
<L>¶ Here lyeth ȝowre lore' · þise lordes gynneth dispute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4268"><HI REND="I">þise</HI>] þat þeise O.</NOTE></L>
<L>'Of þat ȝe cleikes vs kenneth · of cryst by þe gospel;<Q><HI REND="I">Filius non portabit iniquitatem patris, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4269"><HI REND="I">ȝe</HI>] þe WB. <HI REND="I">patris</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Whi shulde we þat now ben · for þe werkes of Adam</L>
<L N="112">Roten and to-rende? · resoun wolde it neuere;
<PB REF="00000431.tif" N="149, B-text"/><Q><HI REND="I">Vnusquisque portabit onus suum, &amp;c.'</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4270"><HI REND="I">to-rende</HI>] to-rene R; rend CB; renten O. <HI REND="I">wolde</HI>] walde RC. <HI REND="I">portabit—suum</HI>] honus suum portabit R.</NOTE></L>
<L>Suche motyues þei moeue · þis maistres in her glorie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4271"><HI REND="I">moeue</HI>] moeuen B; meuen O; meue WR (<HI REND="I">misprinted</HI> mene).</NOTE></L>
<L>And maken men in mysbileue · þat muse moche on her wordes;</L>
<L N="115">¶ Ymaginatyf her-afterward · shal answere to ȝowre purpos.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4272"><HI REND="I">her-afterward</HI>] here-after CB. <HI REND="I">answere</HI>] answerie R. <HI REND="I">ȝowre</HI>] hir W.</NOTE></L>
<L>¶ Augustyne to suche argueres · he telleth hem þis teme,<Q><HI REND="I">Non plus sapere quam oportet</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4273"><HI REND="I">Augustyne</HI>] Austyn WCRB. <HI REND="I">he</HI>] WCOB <HI REND="I">om. hem</HI>] WCOB <HI REND="I">om. þis</HI>] his O.</NOTE></L>
<L>Wilneth neuere to wite · whi þat god wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4274"><HI REND="I">wite</HI>] wete B.</NOTE></L>
<L>Suffre Sathan · his sede to bigyle,</L>
<L N="119">Ac bileue lelly · in þe lore of holicherche,<MILESTONE N="126" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4275"><HI REND="I">Ac</HI>] And B. <HI REND="I">bileue</HI>] bileueþ WB.</NOTE></L>
<L>And preye hym of pardoun · and penaunce in þi lyue,</L>
<L>And for his moche mercye · to amende ȝow here.</L>
<L>For alle þat wilneth to wyte · þe weyes of god almiȝty,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4276"><HI REND="I">weyes</HI>] whyes O.</NOTE></L>
<L>I wolde his eye were in his ers · and his fynger after,</L>
<L N="124">Þat euere wilneth to wite · whi þat god wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4277">122—124. <HI REND="I">þe weyes—to wite</HI>] CB <HI REND="I">omit</HI>.</NOTE></L>
<L>Suffre sathan · his sede to bigile,</L>
<L>Or iudas to þe iuwes · ihesu bytraye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4278"><HI REND="I">to—iuwes</HI>] þe Iew R.</NOTE></L>
<L>Al was as þow wolde · lorde, yworschiped be þow,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4279"><HI REND="I">þow wolde</HI>] þow woldest WCOB; he wolde R. <HI REND="I">yworschiped</HI>] worshiped C. <HI REND="I">þow</HI>] þe W.</NOTE></L>
<L N="128">And al worth as þow wolte · what so we dispute!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4280"><HI REND="I">al</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And þo þat vseth þis hanelounes · to blende mennes wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4281"><HI REND="I">hanelounes</HI>] hanylounes <HI REND="I">or</HI> hauylounes C; <HI REND="I">written so as to re|semble</HI> hauelounes <HI REND="I">in</HI> L; hauylounes O; hauelons R; hauylouns B. <HI REND="I">blende</HI>] blynde O.</NOTE></L>
<L>What is dowel fro dobet · now def mote he worthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4282"><HI REND="I">now</HI>] þat W.</NOTE></L>
<L>(Sitthe he wilneth to wyte · whiche þei ben bothe),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4283"><HI REND="I">Sitthe</HI>] Siche B. <HI REND="I">bothe</HI>] alle R.</NOTE></L>
<L N="132">But if he lyue in þe lyf · þat longeth to dowel;<MILESTONE N="39b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4284"><HI REND="I">lyf</HI>] lyue RB.</NOTE></L>
<L>For I dar ben his bolde borgh · þat dobet wil he neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4285"><HI REND="I">bolde</HI>] R <HI REND="I">om. he neuere</HI>] be nere R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000432.tif" N="150, B-text"/>
<L>Þeigh dobest drawe on hym · day after other."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4286"><HI REND="I">þeigh—drawe</HI>] þei don best þat drawen B.</NOTE></L>
<L>¶ And whan þat witte was ywar · what dame studye tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4287"><HI REND="I">what</HI>] how R.</NOTE></L>
<L N="136">He bicome so confus · he couth nouȝte loke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4288"><HI REND="I">bicome—confus</HI>] was so y|seufitid (y-scumfitid?) B.</NOTE></L>
<L>And as doumbe a[s] deth · and drowe hym arrere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4289"><HI REND="I">as</HI> (2)] as WCROB; a L. <HI REND="I">deth</HI>] deef B. <HI REND="I">and</HI>] he B. <HI REND="I">hym</HI>] al B; C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And for no carpyng I couth after · ne knelyng to þe grounde,</L>
<L N="139">I myȝte gete no greyne · of his grete wittis,</L>
<L>But al laughyng he louted · and loked vppon studye,</L>
<L>In signe þat I shulde · biseche hir of grace.</L>
<L>¶ And whan I was war of his wille · to his wyf gan I loute,<MILESTONE N="127" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4290">B <HI REND="I">omits</HI>.</NOTE></L>
<L>And seyde, "mercy, madame · ȝowre man shal I worthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4291"><HI REND="I">worthe</HI>] worþe OB; be C.</NOTE></L>
<L N="144">As longe as I lyue · bothe late &amp; rathe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4292"><HI REND="I">Forto</HI>] And forto R; For y B. <HI REND="I">dureth</HI>] lastes C.</NOTE></L>
<L>Forto worche ȝowre wille · þe while my lyf dureth,</L>
<L>With þat ȝe kenne me kyndely · to knowe what is dowel."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4293"><HI REND="I">kenne—kyndely</HI>] kendely (<HI REND="I">by mistake</HI>) R.</NOTE></L>
<L N="147">¶ "For þi mekenesse, man," quod she · "and for þi mylde speche,</L>
<L>I shal kenne þe to my cosyn · þat clergye is hoten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4294"><HI REND="I">clergye</HI>] clergise R.</NOTE></L>
<L>He hath wedded a wyf · with-Inne þis syx monethes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4295"><HI REND="I">monethes</HI>] monethus R; monþes WB.</NOTE></L>
<L>Is sybbe to þe seuene artz · scripture is hir name.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4296"><HI REND="I">Is</HI>] þat is B. <HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om. artz</HI>] ars RB; artes C.</NOTE></L>
<L>Þei two, as I hope · after my techyng,</L>
<L N="152">Shullen wissen þe to dowel · I dar it vndertake."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4297"><HI REND="I">wissen</HI>] wise R. <HI REND="I">it</HI>] wel R.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne was I also fayne · as foule of faire morwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4298"><HI REND="I">also</HI>] as R. <HI REND="I">of</HI>] on B.</NOTE></L>
<L>And gladder þan þe gleman · þat golde hath to ȝifte,</L>
<L>And axed hir þe heighe weye · where þat clergye dwelte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4299"><HI REND="I">axed</HI>] hasked R; asked W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000433.tif" N="151, B-text"/>
<L N="156">"And telle me some token," quod I · "for tyme is þat I wende."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4300"><HI REND="I">I</HI>] we R.</NOTE></L>
<L>¶ "Axe þe heighe waye," quod she · "hennes to suffre|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4301"><HI REND="I">she</HI>] studye COB.</NOTE></L>
<L>Bothe-wel-&amp;-wo · ȝif þat þow wolt lerne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4302"><HI REND="I">þow wolt</HI>] þat wold B (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>And ryde forth by ricchesse · ac rest þow nauȝt þerinne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4303"><HI REND="I">ac</HI>] but O; and C. <HI REND="I">þow</HI>] OB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="160">For if þow couplest þe þer-with · to clergye comestow neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4304"><HI REND="I">clergye</HI>] cherche R.</NOTE></L>
<L>¶ And also þe likerouse launde · þat leccherye hatte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4305"><HI REND="I">hatte</HI>] hattes C; is hote R; hatteþ B.</NOTE></L>
<L>Leue hym on þi left halue · a large myle or more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4306"><HI REND="I">hym</HI>] it WCOB. <HI REND="I">or</HI>] and CO.</NOTE></L>
<L>Tyl þow come to a courte · kepe-wel-þi-tonge|</L>
<L>Fro-lesynges-and-lither-speche-· and-likerouse-drynkes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4307"><HI REND="I">Fro</HI>] For C.</NOTE></L>
<L N="165">Þanne shaltow se sobrete · and symplete-of-speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4308"><HI REND="I">sobrete</HI>] sobere C. <HI REND="I">speche</HI>] berynge R.</NOTE></L>
<L>Þat eche wiȝte be in wille · his witte þe to shewe,<MILESTONE N="128" UNIT="A page"/></L>
<L>And þus shaltow come to clergye · þat can many þinges.</L>
<L N="168">¶ Saye hym þis signe · I sette hym to scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4309"><HI REND="I">Saye</HI>] Telle B. <HI REND="I">signe</HI>] taken C; tokene B. <HI REND="I">I</HI>] þat y B.</NOTE></L>
<L>And þat I [grete] wel his wyf · for I wrote hir many bokes,<MILESTONE N="40" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4310">[<HI REND="I">grete</HI> WCB] grette LRO.</NOTE></L>
<L>And sette hir to sapience · and to þe sauter glose.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4311"><HI REND="I">to</HI>] B <HI REND="I">om. glose</HI>] glosed B.</NOTE></L>
<L>Logyke I lerned hir · and many other lawes,</L>
<L N="172">And alle þe musouns in mu[si]ke · I made hir to knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4312"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om. musouns</HI>] muy|sones R. <HI REND="I">in</HI>] of O. <HI REND="I">musike</HI>] muke <HI REND="I">in</HI> L, <HI REND="I">but marked for correction;</HI> musik WCROB. <HI REND="I">I</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ Plato þe poete · I put hym fyrste to boke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4313"><HI REND="I">hym</HI>] W <HI REND="I">om. fyrste</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>Aristotle and other moo · to argue I tauȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4314"><HI REND="I">Aristotle</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCRO; Arestotle L. <HI REND="I">moo</HI>] R <HI REND="I">om. I</HI>] I hem B.</NOTE></L>
<L>Grammer for gerles · I garte first wryte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4315"><HI REND="I">gerles</HI>] gildire C (<HI REND="I">a confusion between</HI> g[erles] and [ch]ildire). <HI REND="I">wryte</HI>] to write W.</NOTE></L>
<L>And bette hem with a baleis · but if þei wolde lerne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4316"><HI REND="I">hem</HI>] hym RB. <HI REND="I">baleis</HI>] wande C.</NOTE></L>
<L N="177">Of alkinnes craftes · I contreued toles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4317"><HI REND="I">contreued</HI>] controued C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000434.tif" N="152, B-text"/>
<L>Of carpentrie, of kerueres · and compassed masouns,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4318"><HI REND="I">carpentrie</HI>] capentrie C.</NOTE></L>
<L>And lerned hem leuel and lyne · þough I loke dymme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4319"><HI REND="I">lerned</HI>] kennede O.</NOTE></L>
<L N="180">¶ Ac theologie hath tened me · ten score tymes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4320"><HI REND="I">Ac</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>The more I muse þere-Inne · þe mistier it semeth,</L>
<L>And þe depper I deuyne · þe derker me it þinketh;</L>
<L>It is no science for sothe · forto sotyle Inne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4321"><HI REND="I">science</HI>] sentens C. <HI REND="I">sotyle</HI>] sauȝtele R; subtile C; sutile B.</NOTE></L>
<L N="184">A ful lethy þinge it were · ȝif þat loue nere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4322"><HI REND="I">A</HI>] And O. <HI REND="I">lethy</HI>] loþ B; lyght C.</NOTE></L>
<L>Ac for it let best by loue · I loue it þe bettre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4323"><HI REND="I">Ac</HI>] And COB. <HI REND="I">let</HI>] leteþ W; leet R. <HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For þere þat loue is leder · ne lacked neuere grace.<MILESTONE N="129" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4324"><HI REND="I">þere þat</HI>] þat þere R. <HI REND="I">ne</HI>] þer W. <HI REND="I">lacked neuere</HI>] lakkes no C; lakkeþ no OB.</NOTE></L>
<L>Loke þow loue lelly · ȝif þe lyketh dowel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4325"><HI REND="I">Loke</HI>] Loue R. <HI REND="I">þe lyketh</HI>] þow thenke R.</NOTE></L>
<L N="188">For dobet and dobest · ben of loues kynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4326"><HI REND="I">For</HI>] And O.</NOTE></L>
<L>¶ In other science it seyth · I [seigh] it in catoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4327">[<HI REND="I">seigh</HI> CWO] saye LB; seye R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Qui simulat verbis</HI>, [<HI REND="I">nec</HI>] <HI REND="I">corde est fidus amicus</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4328"><HI REND="I">simulat</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; similat L. [<HI REND="I">nec</HI> COB] vel LW; vel in R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Tu quoque fac simile, sic ars deluditur arte</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4329"><HI REND="I">sic</HI>] cum O. <HI REND="I">deluditur</HI>] di|luditur R; dilluditur O.</NOTE></L>
<L N="192">Who-so gloseth as gylours don · go me to þe same,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4330"><HI REND="I">go me to</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LRW; do hem COC<HI REND="sub">2</HI>; don hem B.</NOTE></L>
<L>And so shaltow false folke · and faythlees bigyle,</L>
<L>Þis is catounes kennyng · to clerkes þat he lereth.</L>
<L>Ac theologye techeth nouȝt so · who-so taketh ȝeme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4331"><HI REND="I">ȝeme</HI>] gome R.</NOTE></L>
<L>He kenneth vs þe contrarye · aȝein catones wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4332"><HI REND="I">He</HI>] And COB.</NOTE></L>
<L N="197">For he bit vs be as bretheren · and bidde for owre enemys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4333"><HI REND="I">bit</HI>] bid C; biddeþ WB. <HI REND="I">as</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And louen hem þat lyen on vs · and lene hem whan hem nedeth,</L>
<L>And do good aȝeines yuel · god hym-self it hoteth,
<PB REF="00000435.tif" N="153, B-text"/><Q><HI REND="I">Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4334"><HI REND="I">And</HI>] And also CB. <HI REND="I">hoteth</HI>] biddes C. <HI REND="I">habemus</HI>] est R. <HI REND="I">ad omnes</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="200">¶ Poule preched þe peple · þat parfitnesse loued,</L>
<L>To do good for goddes loue · and gyuen men þat asked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4335"><HI REND="I">asked</HI>] asketh R; asken OB.</NOTE></L>
<L>And nameliche to suche · þat sueth owre bileue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4336"><HI REND="I">þat</HI>] as W. <HI REND="I">sueth</HI>] scheweth R.</NOTE></L>
<L>And alle þat lakketh vs or lyeth vs · owre lorde techeth vs to louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4337"><HI REND="I">vs</HI> (1)] R <HI REND="I">om. or lyeth vs</HI>] and lies vs C; &amp; lieþ vs O; and bilieþ vs B; or lyeþ W. <HI REND="I">owre lorde</HI>] god COB.</NOTE></L>
<L N="204">And nouȝt to greuen hem þat greueth vs · god hym-self for-badde it,<Q><HI REND="I">Michi vindictam, &amp; ego retribuam</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4338"><HI REND="I">hym-self—it</HI>] þat forbedes C; þat forbediþ O; þat for-bede B. <HI REND="I">re|tribuam</HI>] retribuam &amp;c CB.</NOTE></L>
<L>For-þi loke þow louye · as longe as þow durest,</L>
<L>For is no science vnder sonne · so souereyne for þe soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4339"><HI REND="I">science</HI>] conscience CO.</NOTE></L>
<L>¶ Ac astronomye is an harde þynge · and yuel forto knowe,<MILESTONE N="40b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4340"><HI REND="I">an</HI>] and C; R <HI REND="I">om. knowe</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="208">Geometrie and geomesye · is ginful of speche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4341"><HI REND="I">is</HI>] so W. <HI REND="I">ginful</HI>] synful B.</NOTE></L>
<L>Who-so thenketh werche with þo two · thryueth ful late.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4342"><HI REND="I">werche</HI>] to worche B.</NOTE></L>
<L>For sorcerye is þe souereyne boke · þat to þe science longeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4343"><HI REND="I">boke</HI>] bolk B. <HI REND="I">þe</HI> (2)] þat B; þo R. <HI REND="I">science longeth</HI>] sciences bi|longeþ W.</NOTE></L>
<L N="211">¶ Ȝet ar þere fybicches in forceres · of fele mennes makynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4344"><HI REND="I">fybicches</HI>] fibiche C. <HI REND="I">mennes</HI>] mannys B; men C.</NOTE></L>
<L>Experimentz of alk[en]amye · þe poeple to deceyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4345"><HI REND="I">alkenamye</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WC; alkene|mye O; alconomie R; alle kyn amye B; alkamye L.</NOTE></L>
<L>If þow þinke to dowel · dele þer-with neuere.<MILESTONE N="130" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4346"><HI REND="I">þinke</HI>] þenkist B. <HI REND="I">dele</HI>] dele þou B.</NOTE></L>
<L>Alle þise science[s] I my-self · sotiled and ordeyned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4347"><HI REND="I">sciences</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WRB; science LO; sciens C.</NOTE></L>
<L>And founded hem formest · folke to deceyue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4348"><HI REND="I">founded</HI>] by-fond R.</NOTE></L>
<L N="216">¶ Telle clergye þise tokenes · and scripture after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4349"><HI REND="I">þise tokenes</HI>] þis tokene W. <HI REND="I">and</HI>] and to R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000436.tif" N="154, B-text"/>
<L>To conseille þe kyndely · to knowe what is dowel."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4350"><HI REND="I">To</HI>] I COB. <HI REND="I">to—is</HI>] for to knowe R.</NOTE></L>
<L>¶ I seide, "graunt mercy, madame" · and mekeliche hir grette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4351"><HI REND="I">graunt mercy</HI>] gramercy B. <HI REND="I">hir</HI>] y here B.</NOTE></L>
<L>And went wiȝtlich awey · with-oute more lettynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4352"><HI REND="I">wiȝtlich awey</HI>] miȝteliche my wey R; wiȝthi a-weye B.</NOTE></L>
<L N="220">And til I come to clergye · I couthe neuere stynte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4353"><HI REND="I">til</HI>] R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And gret[te] þe good man · as studye me tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4354"><HI REND="I">grette</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCRO; grett B; gret L. <HI REND="I">man</HI>] man wel CB. <HI REND="I">studye</HI>] þe gode wif R (<HI REND="I">which is better</HI>).</NOTE></L>
<L>And afterwardes þe wyf · and worshiped hem bothe,</L>
<L>And tolde hem þe tokenes · þat me tauȝte were.</L>
<L N="224">Was neuere gome vppon þis grounde · sith god made þe worlde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4355"><HI REND="I">Was</HI>] Was þere B. <HI REND="I">gome</HI>] mane C. <HI REND="I">sith</HI>] syn C; synnes R. <HI REND="I">þe</HI>] þis O.</NOTE></L>
<L>Fairer vnder-fongen · ne frendeloker at ese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4356"><HI REND="I">frendeloker</HI>] frendloker CRB; frendeleker O; frendlier W.</NOTE></L>
<L>Þan my-self sothly · sone so he wist</L>
<L>Þat I was of wittis hous · and with his wyf dame studye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4357"><HI REND="I">Þat</HI>] That (<HI REND="I">printed</HI> Than) W. <HI REND="I">wyf</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="228">I seyde to hem sothely · þat sent was I þider,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4358"><HI REND="I">hem</HI>] hym COB. <HI REND="I">was I</HI>] I was R.</NOTE></L>
<L>Dowel and dobet · and dobest to lerne.</L>
<L>¶ "It is a comune lyf," quod clergye · "on holycherche to bileue,<MILESTONE N="131" UNIT="A page"/></L>
<L>With alle þe artikles of þe feithe · þat falleth to be knowe.</L>
<L N="232">And þat is to bileue lelly · bothe lered and lewed,</L>
<L>On þe grete god · þat gynnyng had neuere,</L>
<L>And on þe sothfaste sone · þat saued mankynde</L>
<L>Fro þe dedly deth · and þe deueles power,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4359"><HI REND="I">þe</HI> (2)] W <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="236">Þorwgh þe helpe of þe holy goste · þe whiche goste is of bothe;</L>
<L>Three [propre] persones · ac nouȝt in plurel noumbre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4360">[<HI REND="I">propre</HI> R] <HI REND="I">wrongly omitted in</HI> LWCOB. <HI REND="I">ac</HI>] and CR.</NOTE></L>
<L>For al is but on god · and eche is god hym-selue;
<PB REF="00000437.tif" N="155, B-text"/><Q><HI REND="I">Deus pater, deus filius, deus spiritus sanctus;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4361"><HI REND="I">eche</HI>] elkon C.</NOTE></L>
<L>God þe fader, god þe sone · god holigoste of bothe,</L>
<L N="240">Maker of mankynde · and of bestes bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4362"><HI REND="I">Maker</HI>] Makers C; Naþeles (!) B.</NOTE></L>
<L>¶ Austyn þe olde · here-of he made bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4363"><HI REND="I">he</HI>] WCOB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And hym-self ordeyned · to sadde vs in bileue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4364"><HI REND="I">ordeyned</HI>] ordeigned it CB.</NOTE></L>
<L>Who was his autour? · alle þe foure euangelistes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4365"><HI REND="I">Who</HI>] Who so B.</NOTE></L>
<L N="244">And cryst clepid hym-self so · þe ewangelistes bereth witnesse:—<Q><HI REND="I">Ego in patre &amp; pater in me est; &amp;, qui videt me, videt et patrem meum</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4366"><HI REND="I">ewangelistes</HI>] euangelist COB. <HI REND="I">est</HI>] R <HI REND="I">om. videt me—meum</HI>] me vidit, patrem meum vidit R. W <HI REND="I">omits this Latin quotation</HI>.</NOTE></L>
<L>Alle þe clerkes vnder cryst · ne couthe þis assoille,</L>
<L>But þus it bilongeth to bileue · to lewed þat willen dowel.<MILESTONE N="41" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4367"><HI REND="I">it</HI>] C <HI REND="I">om. bilongeth</HI>] longeth RO. <HI REND="I">lewed</HI>] men COB.</NOTE></L>
<L>For had neuere freke fyne wytte · þe feyth to dispute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4368"><HI REND="I">For</HI>] Ne B.</NOTE></L>
<L N="248">Ne man had no merite · myȝte it ben yproued:<Q><HI REND="I">Fides non habet meritum, vbi humana racio prebet experimentum</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4369"><HI REND="I">Ne</HI>] For O. <HI REND="I">merite</HI>] mercy R. <HI REND="I">yproued</HI>] ypreued W; proued RB. <HI REND="I">prebet experimentum</HI>] &amp;c R.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne is dobet to suffre · for þi soules helth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4370"><HI REND="I">þi</HI>] þe W. <HI REND="I">soules</HI>] soule RCB. <HI REND="I">helth</HI>] sake COB.</NOTE></L>
<L>Al þat þe boke bit · by holycherche techyng;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4371"><HI REND="I">Al</HI>] And B. <HI REND="I">bit</HI>] bides C. <HI REND="I">cherche</HI>] cherches W.</NOTE></L>
<L N="251">And þat is—'man, bi þi miȝte · for mercies sake,</L>
<L>Loke þow worche it in werke · þat þi worde sheweth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4372"><HI REND="I">þi</HI>] þis R. <HI REND="I">worde</HI>] werke CB.</NOTE></L>
<L>Suche as þow semest in syȝte · be in assay y-founde;<Q><HI REND="I">Appare quod es, vel esto quod appares:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4373"><HI REND="I">yfounde</HI>] founden O. <HI REND="I">vel</HI>] aut R.</NOTE></L>
<L>And lat no body be · bi þi beryng bygyled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4374"><HI REND="I">beryng</HI>] lernynge CB. <HI REND="I">bygyled</HI>] be bygiled R.</NOTE></L>
<L>But be suche in þi soule · as þow semest with-oute.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4375"><HI REND="I">be</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="256">¶ Þanne is dobest to be bolde · to blame þe gylty,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4376"><HI REND="I">dobest</HI>] dobet B.</NOTE></L>
<L>Sithenes þow seest þi-self · as in soule clene;
</L>
<PB REF="00000438.tif" N="156, B-text"/>
<L>Ac blame þow neuere body · and þow be blame-worthy:</L>
<L><HI REND="I">Si culpare velis · culpabilis esse cauebis,</HI></L>
<L N="260"><HI REND="I">Dogma tuum sordet · cum te tua culpa remordet</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4377"><HI REND="I">tuum</HI>] tua B. <HI REND="I">te</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>God in þe gospel · grymly repreueth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4378"><HI REND="I">grymly</HI>] greuously W.</NOTE></L>
<L>Alle þat lakken any lyf · and lakkes han hem-selue:<Q><HI REND="I">Quid consideras festucam in oculo fratris tui, trabem in oculo tuo</HI> [<HI REND="I">non vides?</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4379"><HI REND="I">Quid</HI>] Qui W. OB <HI REND="I">omit all after</HI> trabem; C <HI REND="I">all after the second</HI> in; non vides <HI REND="I">is in</HI> R <HI REND="I">only</HI>.</NOTE></L>
<L>Why meuestow þi mode · for a mote in þi brotheres eye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4380"><HI REND="I">meuestow</HI>] meues þow R; mouestow C; meuest þou OB; <HI REND="I">printed</HI> menestow W. <HI REND="I">brotheres</HI>] brother R.</NOTE></L>
<L N="264">Sithen a beem in þine owne · ablyndeth þi-selue?<Q><HI REND="I">Eice primo trabem de oculo tuo, &amp;c.,</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4381"><HI REND="I">Sithen</HI>] Siþþe R. <HI REND="I">ablyndeth</HI>] blyndeþ O; ablendeth R. <HI REND="I">Eice</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LWCROB. <HI REND="I">de</HI>] in W.</NOTE></L>
<L>Whiche letteth þe to loke · lasse other more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4382"><HI REND="I">Whiche</HI>] Witt R.</NOTE></L>
<L>¶ I rede eche a blynde bosarde · do bote to hym-selue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4383"><HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>For abbotes and for prioures · and for alle manere prelates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4384"><HI REND="I">for</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. for</HI> (3)] COB <HI REND="I">om. manere</HI>] manere of COB.</NOTE></L>
<L N="268">As parsones and parisshe prestes · þat preche shulde and teche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4385"><HI REND="I">As</HI>] And C; Ac B. <HI REND="I">parisshe</HI>] parisshe (<HI REND="I">printed</HI> parisshes) W. <HI REND="I">shulde</HI>] schulle R.</NOTE></L>
<L>Alle manere men · to amenden by here myȝte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4386"><HI REND="I">manere</HI>] manere of COB. <HI REND="I">by</HI>] be CR. <HI REND="I">myȝte</HI>] myȝtes W.</NOTE></L>
<L>This tixte was tolde ȝow · to ben war, ar ȝe tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4387"><HI REND="I">tolde</HI>] I-told R (<HI REND="I">better</HI>). <HI REND="I">war</HI>] y-war W; ware C. <HI REND="I">ar</HI>] er WCOB.</NOTE></L>
<L>Þat ȝe were suche as ȝe seyde · to salue with othere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4388"><HI REND="I">seyde</HI>] seye W. <HI REND="I">to</HI>] to (<HI REND="I">printed</HI> So) W. <HI REND="I">salue</HI>] saue B.</NOTE></L>
<L N="272">For goddis worde wolde nouȝt be loste · for þat worch|eth euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4389"><HI REND="I">loste</HI>] boste R; <HI REND="I">altered in</HI> L <HI REND="I">from</HI> boste <HI REND="I">to</HI> loste.</NOTE></L>
<L>If it auailled nouȝt þe comune · it myȝte auaille ȝow|seluen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4390"><HI REND="I">ȝow-seluen</HI>] ȝoure-seluen R; yow C; ȝow B.</NOTE></L>
<L>¶ Ac it semeth now sothly · to þe worldes syght,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4391"><HI REND="I">now</HI>] no R. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. worldes</HI>] wordis B.</NOTE></L>
<L>Þat goddes worde worcheth nauȝte · on lered ne on lewede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4392"><HI REND="I">worde</HI>] wordes R. <HI REND="I">on</HI> (2)] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000439.tif" N="157, B-text"/>
<L>But in suche a manere as Marke · meneth in þe gospel,<Q><HI REND="I">Dum cecus ducit cecum, ambo in foueam cadunt</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4393"><HI REND="I">a</HI>] COB <HI REND="I">om. foueam</HI>] fouiam R.</NOTE></L>
<L N="277">¶ Lewed men may likne ȝow þus · þat þe beem lithe in ȝowre eyghen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4394"><HI REND="I">likne</HI>] liken C; likken O. <HI REND="I">þus</HI>] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And þe festu is fallen · for ȝowre defaute,</L>
<L>In alle manere men · þourgh mansed prestes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4395"><HI REND="I">mansed</HI>] mased C; mansed (<HI REND="I">altered to</HI> mased) B.</NOTE></L>
<L>Þe bible bereth witnesse · þat alle þe folke of israel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4396"><HI REND="I">alle</HI>] al W (<HI REND="I">omitted in printed copy</HI>).</NOTE></L>
<L N="281">Byttere abouȝte þe gultes · of two badde prestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4397"><HI REND="I">Byttere</HI>] Ful bitterli B. <HI REND="I">abouȝte</HI>] bouȝte COB. <HI REND="I">gultes</HI>] giltes WCO; gilt B. <HI REND="I">two</HI>] þo two B.</NOTE></L>
<L>Offyn and Fynes; · for her coueytise,<MILESTONE N="41b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4398"><HI REND="I">Offyn</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOR; Offny B. <HI REND="I">Fynes</HI>] Fynees C; fynyes B.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Archa dei</HI> myshapped · and ely brake his nekke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4399"><HI REND="I">myshapped</HI>] meskapud R; myschappid B.</NOTE></L>
<L N="284">¶ For-þi, ȝe corectoures, claweth her-on · and corecteth fyrst ȝow-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4400"><HI REND="I">ȝe</HI>] CB <HI REND="I">om. claweth</HI>] clawes C. <HI REND="I">corecteth</HI>] corectes C. <HI REND="I">ȝow-seluen</HI>] youre-seluen COB.</NOTE></L>
<L>And þanne mowe ȝe saufly seye · as dauid made þe sauter:<Q><HI REND="I">Existimasti inique quod ero tui similis: arguam te, &amp; statuam contra faciem tuam</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4401"><HI REND="I">saufly</HI>] safly WCO; manliche R. <HI REND="I">seye</HI>] segge R. <HI REND="I">made</HI>] made in W. <HI REND="I">tuam</HI>] &amp;c B.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne shal borel clerkes ben abasched · to blame ȝow or to greue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4402"><HI REND="I">And</HI>] COB <HI REND="I">om. borel</HI>] burel WR. <HI REND="I">or—greue</HI>] R <HI REND="I">om. to</HI> (2)] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And carpen nouȝte as þei carpen now · and calle ȝow doumbe houndes,<Q><HI REND="I">Canes non valentes latrare,</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4403"><HI REND="I">carpen</HI> (2)] do COB. <HI REND="I">and</HI>] ne W. <HI REND="I">valentes</HI>] volentes B.</NOTE></L>
<L N="288">And drede to wratthe ȝow in any worde · ȝowre werke|manship to lette,</L>
<L>And be prestiore at ȝowre prayere · þan for a pounde of nobles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4404"><HI REND="I">prestiore</HI>] presteore R; prest|ier CO; prester W; more preest B. <HI REND="I">prayere</HI>] preyeres R. <HI REND="I">for</HI>] CB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And al for ȝowre holynesse · haue ȝe þis in herte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4405"><HI REND="I">al</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000440.tif" N="158, B-text"/>
<L>[¶ Amonges riȝtful religiouse · þis reule schulde be holde;</L>
<L N="292">Gregorie þe grete clerke · and þe goed pope<MILESTONE N="132" UNIT="A page"/></L>
<L>Of religioun þe reule · reherseth in his morales,</L>
<L>And seyth it in ensaumple · for þei schulde do þere|after,</L>
<L>'Whenne fissches failen þe flode · or þe fresche water,</L>
<L N="296">Þei deyen for drouthe · whanne þei drie ligge;</L>
<L>Riȝt so, quod Gregorie · religioun roileth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4406"><HI REND="I">Gregorie</HI>] <HI REND="I">here miswritten</HI> Grigori; <HI REND="I">but see</HI> l. 297. <HI REND="I">roileth</HI>] <HI REND="I">mis|written</HI> rolleth; <HI REND="I">but see</HI> A xi. 206.</NOTE></L>
<L>Sterueth and stynketh · and steleth lordes almesses,</L>
<L>Þat oute of couent and cloystre · coueyten to libbe.'</L>
<L>For if heuene be on þis erthe · and ese to any soule,</L>
<L>It is in cloistere or in scole · be many skilles I fynde;</L>
<L>For in cloistre cometh [no] man · to chide ne to fiȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4407">[<HI REND="I">no</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> Text C; R <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="303">But alle is buxumnesse þere and bokes · to rede and to lerne.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4408">291—303. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; cf</HI>. Text A <HI REND="I">and</HI> Text C. <HI REND="I">See the Critical Note</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ In scole þere is scorne · but if a clerke wil lerne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4409"><HI REND="I">scorne</HI>] a scorn B. <HI REND="I">scorne—wil</HI>] skile · and scorne but ȝif he R.</NOTE></L>
<L>And grete loue and lykynge · for eche of hem loueth other.</L>
<L>Ac now is religioun a ryder · a rowmer bi stretes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4410"><HI REND="I">Ac</HI>] And CO. <HI REND="I">rowmer — stretes</HI>] Romere aboute W.</NOTE></L>
<L>A leder of louedayes · and a londe-bugger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4411"><HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om. bugger</HI>] bygger CO; biere B.</NOTE></L>
<L N="308">A priker on a palfray · fro manere to manere,</L>
<L>An heep of houndes at his ers · as he a lorde were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4412"><HI REND="I">An</HI>] And C. <HI REND="I">ers</HI>] ars B.</NOTE></L>
<L>And but if his knaue knele · þat shal his cuppe brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4413"><HI REND="I">if</HI>] B <HI REND="I">om. his</HI> (2)] hym C; hym þe OB. <HI REND="I">cuppe</HI>] coppe WC.</NOTE></L>
<L>He loureth on hym and axeth hym · who tauȝte hym curteisye?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4414"><HI REND="I">hym</HI> (2)] COB <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L N="312">Litel had lordes to done · to ȝyue londe fram her heires<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4415"><HI REND="I">done</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RB; don L; doon WC; do O; <HI REND="I">see p</HI>. 170, <HI REND="I">l</HI>. 37.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000441.tif" N="159, B-text"/>
<L>To Religious, þat haue no reuthe · þough it reyne on here auteres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4416"><HI REND="I">reuthe</HI>] ryghte C.</NOTE></L>
<L>¶ In many places þer hij persones ben · be hem-self at ese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4417"><HI REND="I">places</HI>] place C. <HI REND="I">þer</HI>] or B. <HI REND="I">hij</HI>] þei WO; thay C. <HI REND="I">persones ben</HI>] ben persons W. <HI REND="I">be</HI>] be (<HI REND="I">pr</HI>. by) W.</NOTE></L>
<L>Of þe pore haue þei no pite · and þat is her charite;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4418"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om. her</HI>] his C; hir pure R.</NOTE></L>
<L>Ac þei leten hem as lordes · her londe lith so brode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4419"><HI REND="I">Ac</HI>] And COB. <HI REND="I">londe lith</HI>] londes lyen W.</NOTE></L>
<L N="317">¶ Ac þere shal come a kyng · and confesse ȝow re|ligiouses,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4420"><HI REND="I">religiouses</HI>] religiouse O; re|ligiouns B.</NOTE></L>
<L>And bete ȝow as þe bible telleth · for brekynge of ȝowre reule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4421"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And amende monyales · monkes and chanouns,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4422"><HI REND="I">monyales</HI>] monial C.</NOTE></L>
<L N="320">And putten hem to her penaunce · <HI REND="I">ad pristinum statum ire</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4423"><HI REND="I">hem</HI>] W <HI REND="I">om. ad</HI>] B <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>And Barounes with Erles beten hem · þorugh <HI REND="I">beatus virres</HI> techynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4424"><HI REND="I">with</HI>] and COB. <HI REND="I">beten</HI>] biten R. <HI REND="I">virres</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LWR; vir-is B; vir CO.</NOTE></L>
<L>Þat here barnes claymen · and blame ȝow foule:<Q><HI REND="I">Hij in curribus</HI>, [<HI REND="I">et</HI>] <HI REND="I">hij in equis; ipsi obligati sunt, &amp;c</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4425"><HI REND="I">Hij</HI>] <HI REND="I">so in the</HI> MSS. <HI REND="I">in both places, except that</HI> C <HI REND="I">has</HI> Hijs <HI REND="I">in the first case</HI>. [<HI REND="I">et</HI> WCROB] L <HI REND="I">om</HI>.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne Freres in here freitoure · shal fynden a keye</L>
<L N="324">Of costantynes coffres · in which is þe catel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4426"><HI REND="I">coffres</HI>] tresore COB.</NOTE></L>
<L>Þat Gregories god-children · han yuel dispended.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4427"><HI REND="I">god-children</HI>] gode childerne R.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne shal þe abbot of Abyndoun · and alle [his] issu for euere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4428"><HI REND="I">Abyndoun</HI>] Abyngton C. [<HI REND="I">his</HI> WCROB] L <HI REND="I">om. issu</HI>] vssue R.</NOTE></L>
<L>Haue a knokke of a kynge · and incurable þe wounde.</L>
<L>¶ That þis worth soth, seke ȝe · þat oft ouer-se þe bible:
<PB REF="00000442.tif" N="160, B-text"/><Q>
<P><HI REND="I">Quomodo cessauit exactor, quieuit tributum;<MILESTONE N="42" UNIT="folio"/> contriuit dominus baculum impiorum,</HI></P>
<P><HI REND="I">et virgam dominancium cedencium plaga in|sanabili, &amp;c.</HI></P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4429"><HI REND="I">þis</HI>] is (<HI REND="I">corruptly</HI>) B. <HI REND="I">þe</HI>] ȝoure B. <HI REND="I">cedencium</HI>] credencium CB. <HI REND="I">insanabili</HI>] insabili CRB.</NOTE></L>
<L N="329">¶ Ac ar þat kynge come · cayme shal awake.</L>
<L>Ac dowel shal dyngen hym adoune · and destruyen his myȝte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4430"><HI REND="I">Ac</HI>] And COB; But W. <HI REND="I">dyngen</HI>] dygen C.</NOTE></L>
<L>"Þanne is dowel and dobet," quod I · "<HI REND="I">dominus</HI> and kniȝthode."</L>
<L N="332">¶ "I nel nouȝt scorne," quod scripture · "but if scryueynes lye;<MILESTONE N="133" UNIT="A page"/></L>
<L>Kynghod ne knyȝthod · by nauȝt I can awayte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4431"><HI REND="I">ne</HI>] &amp; OB; a C.</NOTE></L>
<L>Helpeth nouȝt to heueneward · one heres ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4432"><HI REND="I">heres</HI>] heris WB.</NOTE></L>
<L>Ne ricchesse riȝt nouȝt · ne reaute of lordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4433"><HI REND="I">reaute</HI>] Reautee W; realte RB.</NOTE></L>
<L N="336">¶ Poule preueth it inpossible · riche men [to] haue heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4434"><HI REND="I">it</HI>] O <HI REND="I">om. inpossible</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; unpossible O; impossible WCO. [<HI REND="I">to</HI> WOB] LRC <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Salamon seith also · þat syluer is worst to louye:<Q><HI REND="I">Nichil iniquius quam amare peccuniam.</HI></Q></L>
<L>And caton kenneth vs to coueiten it · nauȝt but as nede techeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4435"><HI REND="I">it—techeth</HI>] not but as it nediþ OB; nouȝt · but as it nedes C. <HI REND="I">as—techeth</HI>] at pure nede R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Dilige denarium, set parce dilige formam.</HI></L>
<L N="340">And patriarkes and prophetes · and poetes bothe</L>
<L>Wryten to wissen vs · to wilne no ricchesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4436"><HI REND="I">wilne</HI>] wille B.</NOTE></L>
<L>And preyseden pouerte with pacience; · þe apostles bereth witnesse,</L>
<L>Þat þei han heritage in heuene · and bi trewe riȝte,</L>
<L N="344">Þere riche men no riȝte may clayme · but of reuthe and grace."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4437"><HI REND="I">men</HI>] man R. <HI REND="I">no</HI>] noȝt B. <HI REND="I">may</HI>] mowen O; CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "<HI REND="I">Contra</HI>," quod I, "bi cryste · þat can I repreue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4438"><HI REND="I">repreue</HI>] reherce CB.</NOTE></L>
<L>And preue it bi Peter · and bi poule bothe,
</L>
<PB REF="00000443.tif" N="161, B-text"/>
<L>Þat is baptized beth sauf · be he riche or pore."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4439">CB <HI REND="I">omit. is</HI>] been O. <HI REND="I">beth sauf</HI>] been saued O. <HI REND="I">he</HI>] þei O.</NOTE></L>
<L N="348">¶ "Þat is <HI REND="I">in extremis</HI>," quod scripture · "amonges saracenes and iewes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4440"><HI REND="I">saracenes</HI>] Sarzens W.</NOTE></L>
<L>Þei mowen be saued so · and þat is owre byleue,</L>
<L>Þat an vncristene in þat cas · may crysten an hethen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4441"><HI REND="I">an</HI> (1)] on R. <HI REND="I">þat</HI>] þis CB. <HI REND="I">hethen</HI>] haythen C.</NOTE></L>
<L>And for his lele byleue · whan he þe lyf tyneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4442"><HI REND="I">his</HI>] is C.</NOTE></L>
<L N="352">Haue þe heritage of heuene · as any man crystene.</L>
<L>¶ Ac crysten men with-oute more · may nouȝt come to heuene,</L>
<L>For þat cryst for cristen men deyde · and confermed þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4443"><HI REND="I">men</HI>] man B. <HI REND="I">deyde</HI>] deyede RO; deide W; dede C; dide B.</NOTE></L>
<L>Þat who-so wolde and wylneth · with cryste to aryse,<Q><HI REND="I">Si cum Christo surrexistis, &amp;c.</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4444"><HI REND="I">surrexistis</HI>] resurexistis C; resurexisti B.</NOTE></L>
<L N="356">He shulde louye &amp; leue · and þe lawe fulfille.</L>
<L>Þat is—'loue þi lorde god · leuest aboue alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4445"><HI REND="I">þi</HI>] þe B. <HI REND="I">þi—god</HI>] god þi lorde R. <HI REND="I">aboue alle</HI>] of alle thynges CB; aboue al þing O.</NOTE></L>
<L>And after, alle crystene creatures · in comune, eche man other,'</L>
<L>And þus bilongeth to louye · þat leueth to be saued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4446"><HI REND="I">to</HI> (2)] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="360">And but we do þus in dede · ar þe daye of dome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4447"><HI REND="I">ar</HI>] er O; or CB; at W.</NOTE></L>
<L>I[t] shal bisitten vs ful soure · þe siluer þat we kepen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4448">[<HI REND="I">It</HI> WCROB] IL (<HI REND="I">line marked</HI>).</NOTE><Q><HI REND="I">i. panni.</HI></Q></L>
<L>And owre bakkes þat moth-eten be · and sen beggers go naked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4449"><HI REND="I">bakkes</HI>] <HI REND="I">glossed</HI> i. panni <HI REND="I">in</HI> L, <HI REND="I">and</HI> cloþes <HI REND="I">in</HI> C; B <HI REND="I">has</HI> bakcloþis. <HI REND="I">moth</HI>] mote R; motthis B. <HI REND="I">be</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Or delyte in wyn and wylde foule · and wote any in defaute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4450"><HI REND="I">delyte</HI>] delite vs COB. <HI REND="I">and</HI> (1)] &amp; in R. <HI REND="I">wote</HI>] wite W; woot O; wyten B.</NOTE></L>
<L>For euery cristene creature · shulde be kynde til other,<MILESTONE N="134" UNIT="A page"/><MILESTONE N="42b" UNIT="folio"/></L>
<L>And sithen hethen to helpe · in hope of amendement.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4451">CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L N="366">God hoteth bothe heigh and lowe · þat no man hurte other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4452">B <HI REND="I">omits. hoteth</HI>] bedes C. <HI REND="I">bothe</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000444.tif" N="162, B-text"/>
<L>And seith, 'slee nouȝt þat semblable is · to myne owen liknesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4453"><HI REND="I">scith</HI>] saide C. <HI REND="I">semblable is</HI>] is sembland C; is semblable B.</NOTE></L>
<L>But if I sende þe sum tokne'; · and seith, <HI REND="I">non mecaberis</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4454"><HI REND="I">seith</HI>] sayde C. <HI REND="I">mecaberis</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCRB; necaberis L (<HI REND="I">with</HI> n <HI REND="I">altered from</HI> m); necabis O. <HI REND="I">The mistake is the</HI> author's. <HI REND="I">See the</HI> Critical Note.</NOTE></L>
<L N="369">Is, slee nouȝt, but suffre · and al for þe beste. [For,<Q> <HI REND="I">Michi vindictam, &amp; ego retribuam.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4455"><HI REND="I">Is</HI>] I COB. [<HI REND="I">For—retribuam</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only;</HI> cf. Text A; and see l. 204.</NOTE></L>
<L>'For I shal punysshen hem in purgatorie · or in þe putte of helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4456"><HI REND="I">hem</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4457"><HI REND="I">or in—mysdedes</HI>] CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>Vche man for his mysdedes · but mercy it lette.' "<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4458"><HI REND="I">or in—mysdedes</HI>] CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L N="372">¶ "Þis is a longe lessoun," quod I · "and litel am I þe wyser;</L>
<L>Where dowel is, or dobet · derkelich ȝe shewen;</L>
<L>Many tales ȝe tellen · þat theologye lerneth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4459"><HI REND="I">theologye</HI>] teologie R.</NOTE></L>
<L>And þat I man made was · and my name yentred<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4460"><HI REND="I">I man</HI>] y am B.</NOTE></L>
<L N="376">In þe legende of lyf · longe er I were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4461"><HI REND="I">lyf</HI>] seyntis O.</NOTE></L>
<L>Or elles vnwriten for somme wikkednesse · as holywrit wytnesseth,<Q><HI REND="I">Nemo ascendit ad celum, nisi qui de celo de</HI>|[<HI REND="I">s</HI>]<HI REND="I">cendit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4462"><HI REND="I">vnwriten</HI>] writen O. <HI REND="I">somme</HI>] COB <HI REND="I">om. writ</HI>] C <HI REND="I">om. wytnesseth</HI>] telleth R; witnesse C. <HI REND="I">descendit</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> decendit <HI REND="I">in</HI> L.</NOTE></L>
<L>¶ I leue it wel," quod I, "bi owre lorde · and on no letterure bettere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4463"><HI REND="I">I</HI>] And I R. <HI REND="I">quod I</HI>] R <HI REND="I">om.;</HI> CB <HI REND="I">place it after</HI> lorde.</NOTE></L>
<L>For Salamon þe sage · þat sapience tauȝte,</L>
<L>God gaf hym grace of witte · and alle his godes after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4464"><HI REND="I">gaf</HI>] gaf (<HI REND="I">printed</HI> gat) W. <HI REND="I">his</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="381">[To reule þe reume · and riche to make;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4465"><HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only.</HI> Cf. C-text.</NOTE></L>
<L>He demed wel &amp; wysely · as holy writte telleth.</L>
<L>Aristotle &amp; he · who wissed men bettere?</L>
<L>Maistres þat of goddis mercy · techen men and prechen,</L>
<L>Of here wordes þei wissen vs · for wisest as in here tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4466"><HI REND="I">wisest</HI>] visest C. <HI REND="I">as</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000445.tif" N="163, B-text"/>
<L>And al holicherche · holdeth hem bothe ydampned!<MILESTONE N="135" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4467"><HI REND="I">al</HI>] as C. <HI REND="I">holdeth</HI>] holt O.</NOTE></L>
<L N="387">¶ And if I shulde worke bi here werkes · to wynne me heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4468"><HI REND="I">here</HI>] his CB. <HI REND="I">werkes</HI>] wekes (<HI REND="I">wrongly</HI>) C.</NOTE></L>
<L>Þat for her werkes and witte · now wonyeth in pyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4469"><HI REND="I">and</HI>] and here R.</NOTE></L>
<L>Þanne wrouȝte I vnwysely · what-so euere ȝe preche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4470"><HI REND="I">wrouȝte</HI>] wrouȝte (<HI REND="I">printed</HI> wroughe) W. <HI REND="I">so</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Ac of fele witty in feith · litel ferly I haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4471"><HI REND="I">Ac</HI>] And COB. <HI REND="I">of</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þough her goste be vngraciouse · god for to plese.</L>
<L N="392">For many men on þis molde · more sette here hertis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4472"><HI REND="I">men</HI>] man R. <HI REND="I">hertis</HI>] herte R.</NOTE></L>
<L>In good þan in god · for-þi hem grace failleth,</L>
<L>At here moste myschief · whan þei shal lyf lete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4473"><HI REND="I">At here</HI>] Ac þe OB; And þe C. <HI REND="I">myschief</HI>] myscheef is O. <HI REND="I">lyf</HI>] þe lif B.</NOTE></L>
<L>As Salamon dede, and such other · þat shewed gret wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4474"><HI REND="I">dede—other</HI>] and other dede R.</NOTE></L>
<L N="396">Ac her werkes, as holy wrytte seyth · was euere þe con|trarye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4475"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">werkes</HI>] wordes (<HI REND="I">wrongly</HI>) CB. <HI REND="I">seyth</HI>] R <HI REND="I">om</HI> (!). <HI REND="I">was</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LCROB; were W.</NOTE></L>
<L>For-þi wyse witted men · and wel ylettred clerkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4476"><HI REND="I">and</HI>] ne R.</NOTE></L>
<L>As þei seyen hem-self · selden done þer-after,<MILESTONE N="132" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Super cathedra</HI>[<HI REND="I">m</HI>] <HI REND="I">moysy, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4477"><HI REND="I">selden</HI>] selde W; senden (!) C. <HI REND="I">cathedram</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RO; cathedra LWCB.</NOTE></L>
<L>¶ Ac I wene it worth of many · as was in Noes tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4478"><HI REND="I">it</HI>] I R.</NOTE></L>
<L N="400">Þo he shope þat shippe · of shides and bordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4479"><HI REND="I">shope</HI>] shoop W. <HI REND="I">and</HI>] and of WR.</NOTE></L>
<L>Was neuere wriȝte saued þat wrouȝt þer-on · ne oþer werkman elles,</L>
<L>But briddes and bestes · and þe blissed Noe,</L>
<L>And his wyf with his sones · and also here wyues;<MILESTONE N="43" UNIT="folio"/></L>
<L N="404">Of wriȝtes þat it wrouȝte · was none of hem ysaued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4480">COB <HI REND="I">omit. wriȝtes</HI>] wightes W. <HI REND="I">ysaued</HI>] saued R.</NOTE></L>
<L>¶ God leue it fare nouȝt so bi folke · þat þe feith techen</L>
<L>Of holicherche, þat he[r]berwe is · and goddes hous to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4481"><HI REND="I">herberwe</HI> WCOB] herberwe R; heberwe L; (<HI REND="I">the line is marked</HI>).</NOTE>
</L>
<PB REF="00000446.tif" N="164, B-text"/>
<L>And shelden vs fram shame þer-inne · as noes shippe did bestes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4482"><HI REND="I">shelden</HI>] shilden W; schilde RCOB. <HI REND="I">noes</HI>] Noe C.</NOTE></L>
<L>And men þat maden it · amydde þe flode adreynten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4483"><HI REND="I">adreynten</HI>] adrugend (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L N="409">Þe culorum of þis clause · curatoures is to mene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4484"><HI REND="I">clause</HI>] cause O. <HI REND="I">curatoures</HI>] in curatoures R.</NOTE></L>
<L>Þat ben carpenteres holykirke to make · for crystes owne bestes,<Q><HI REND="I">Homines &amp; iumenta saluabis, domine, &amp;c.</HI></Q></L>
<L>[At domes-day þe [diluuye] worth · of deth and [fyr] at ones;</L>
<L>For-þi I conseil ȝow clerkes · of holy cherche þe wriȝtes,</L>
<L N="413">Wercheth ȝe werkes as ȝe seen I-write · lest ȝe worth nauȝt þer-inne.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4485">411—413. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only.</HI> Cf. C-text. [<HI REND="I">diluuye</HI>] <HI REND="I">so in</HI> MS. Camb. Univ. Lib. Ff. 5. 35; R <HI REND="I">wrongly has</HI> deluye. [<HI REND="I">fyr</HI>] <HI REND="I">so in</HI> MS. Ff.; R <HI REND="I">has</HI> feer.</NOTE></L>
<L>¶ On gode fridaye I fynde · a feloun was ysaued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4486"><HI REND="I">On gode</HI>] For a goed R. <HI REND="I">ysaued</HI>] saued O.</NOTE></L>
<L>Þat had lyued al his lyf · with lesynges and with thefte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4487"><HI REND="I">lyued</HI>] I-lyued R.</NOTE></L>
<L N="416">And for he biknewe on þe crosse · and to cryste sc[h]rof hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4488"><HI REND="I">biknewe on</HI>] beknede to W. <HI REND="I">schrof</HI> WRB] L <HI REND="I">has</HI> scrof; <HI REND="I">but the line is marked for correction;</HI> schroue CO.</NOTE></L>
<L>He was sonnere saued · þan seynt Iohan [þe] Baptiste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4489"><HI REND="I">saued</HI>] I-saued R; y-saued W. [<HI REND="I">þe</HI> WCROB] L <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And or Adam or ysaye · or eny of þe prophetes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4490"><HI REND="I">or</HI> (1)] er COB; ar R.</NOTE></L>
<L>Þat hadde yleine with Lucyfer · many longe ȝeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4491"><HI REND="I">yleine</HI>] I-lyen R; yleyen WC.</NOTE></L>
<L N="420">A robbere was yraunceouned · rather þan þei alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4492"><HI REND="I">yraunceouned</HI>] raunceoned C; raunsomed B.</NOTE></L>
<L>With-outen any penaunce of purgatorie · to perpetuel blisse.</L>
<L>¶ Þanne Marye Magdaleyne · what womman dede worse?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4493"><HI REND="I">þanne</HI>] And CB.</NOTE></L>
<L>Or who worse þan dauid · þat vries deth conspired?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4494"><HI REND="I">þan</HI>] dede þan R.</NOTE></L>
<L N="424">Or Poule þe apostle · þat no pitee hadde,</L>
<L>Moche crystene kynde · to kylle to deth?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4495">R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000447.tif" N="165, B-text"/>
<L N="426">And [now] ben þise as souereynes · wyth seyntes in heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4496">[<HI REND="I">now</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om.; but the line is marked in</HI> L. <HI REND="I">wyth</HI>] and CO. <HI REND="I">souereynes wyth</HI>] souereyne B.</NOTE></L>
<L>Þo þat wrouȝte wikkedlokest · in worlde þo þei were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4497"><HI REND="I">wikkedlokest</HI>] wikkedest COB. <HI REND="I">in</HI>] in þe B. <HI REND="I">þo</HI>] þe C.</NOTE></L>
<L>¶ And þo þat wisely wordeden · and wryten many bokes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4498"><HI REND="I">wordeden</HI>] wrouȝten B.</NOTE></L>
<L>Of witte and of wisdome · with dampned soules wonye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4499"><HI REND="I">of</HI> (2)] B <HI REND="I">om. wisdome</HI>] wis|dames O. <HI REND="I">wonye</HI>] wonnes C.</NOTE></L>
<L N="430">Þat salamon seith, I trowe be soth · and certeyne of vs alle,<Q>[<HI REND="I">Sunt</HI>] <HI REND="I">iusti atque sapientes · &amp; opera eorum in manu dei sunt, &amp;c.;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4500">[<HI REND="I">Sunt</HI> R] Siue LCOW; B <HI REND="I">has</HI> Sint.</NOTE></L>
<L>¶ Þere aren witty and wel libbynge · ac her werkes ben yhudde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4501"><HI REND="I">þere</HI>] Thay C; þey B. <HI REND="I">witty</HI>] willy CB (<HI REND="I">corruptly</HI>). <HI REND="I">libbynge</HI>] likyng B. <HI REND="I">ac</HI>] and COB. <HI REND="I">yhudde</HI>] hid O.</NOTE></L>
<L N="432">In þe hondes of almiȝty god · and he wote þe sothe</L>
<L>Wher for loue a man worth allowed þere · and his lele werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4502"><HI REND="I">Wher for</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LRO (wher = whether); Wher-fore WCB. <HI REND="I">loue</HI>] W <HI REND="I">om. a</HI>] of B.</NOTE></L>
<L>Or elles for his yuel wille · &amp; enuye of herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4503"><HI REND="I">&amp;</HI>] and for W.</NOTE></L>
<L>And be allowed as he lyued so; · for bi lyther, men knoweth þe gode;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4504"><HI REND="I">as</HI>] for R. <HI REND="I">so</HI>] <HI REND="I">þere</HI> O. <HI REND="I">bi</HI>] by þe W. <HI REND="I">so—lyther</HI>] so lither C; þere as liþen O; so liþer B. <HI REND="I">þe</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="436">¶ And wherby wote men whiche is whyte · if alle þinge blake were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4505"><HI REND="I">wote</HI>] wite C; witen O; wiste WB. <HI REND="I">is</HI>] were W.</NOTE></L>
<L>And who were a gode man · but if þere were some shrewe?</L>
<L>For-þi lyue we forth with lither men · I leue fewe ben gode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4506"><HI REND="I">lither</HI>] oþere W. <HI REND="I">I—ben</HI>] thay ben few C; I leue fewe O; hij beþ fewe B.</NOTE></L>
<L>For <HI REND="I">qant OPORTET vyent en place · yl ny ad que PATI</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4507"><HI REND="I">qant</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LC; quant W; quantȝ R; whan B. <HI REND="I">vyent</HI>] vyn R; comeþ WCOB. <HI REND="I">en</HI>] in COB. <HI REND="I">yl ny ad</HI>] il nad CO. <HI REND="I">yl—pati</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And he þat may al amende · haue mercy on vs alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4508"><HI REND="I">on</HI>] of COB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000448.tif" N="166, B-text"/>
<L N="441">For sothest worde þat euere god seyde · was þo he seyde, <HI REND="I">nemo bonus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4509"><HI REND="I">For</HI>] For þe B. <HI REND="I">was</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Clergye þo of crystes mouth · commended was it litel,<MILESTONE N="136" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4510"><HI REND="I">þo</HI>] O <HI REND="I">om. it</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For he seyde to seynt Peter · and to suche as he loued,<MILESTONE N="43b" UNIT="folio"/><Q><HI REND="I">Dum steteritis ante Reges et presides, &amp;c.;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4511"><HI REND="I">Dum</HI>] Cum W.</NOTE></L>
<L>Þough ȝe come bifor kynges · and clerkes of þe lawe,</L>
<L>Beth nouȝte abasched · for I shal be in ȝoure mouthes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4512"><HI REND="I">Beth</HI>] Bees C. <HI REND="I">abasched</HI>] abassed C.</NOTE></L>
<L>And ȝyue ȝow witte at wille · and kunnynge to conclude<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4513"><HI REND="I">ȝow</HI>] B <HI REND="I">om. at</HI>] and WCOB. <HI REND="I">and</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hem alle þat aȝeines ȝow · of crystenedome disputen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4514"><HI REND="I">of</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Dauyd maketh mencioun · he spake amonges kynges,</L>
<L N="449">And miȝte no kynge ouercome hym · as bi kunnyng of speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4515"><HI REND="I">And</HI>] Al R. <HI REND="I">as</HI>] B <HI REND="I">om. as bi</HI>] and be C.</NOTE></L>
<L>But witte ne wisdome · wan neuere þe maystrye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4516"><HI REND="I">ne</HI>] and W. <HI REND="I">wan</HI>] ne wan CB. <HI REND="I">þe</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Whan man was at myschief · with-oute þe more grace.</L>
<L>¶ Þe doughtiest doctour · and deuynoure of þe trinitee,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4517"><HI REND="I">doughtiest</HI>] douȝtiorokest R.</NOTE></L>
<L N="453">Was Augustyn þe olde · and heighest of þe foure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4518"><HI REND="I">Augustyn</HI>] Austyn WCROB. <HI REND="I">þe olde</HI>] y-holde B. <HI REND="I">þe</HI>] hem R.</NOTE></L>
<L>Sayde þus in a sarmoun · I seigh it writen ones,<Q><HI REND="I">Ecce ipsi idioti rapiunt celum, vbi nos sapientes in inferno mergimur:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4519"><HI REND="I">seigh</HI>] sauȝ B. <HI REND="I">idioti</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LRW; ydiote COB. <HI REND="I">rapiunt</HI>] rapiunt (<HI REND="I">printed</HI> irapiunt) W. <HI REND="I">nos</HI>] O <HI REND="I">om. mergimur</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And is to mene to englisshe men · more ne lasse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4520"><HI REND="I">to—men</HI>] to men W; on Englissh COB. <HI REND="I">more</HI>] to more COB. <HI REND="I">ne</HI>] and to COB. <HI REND="I">lasse</HI>] losse C.</NOTE></L>
<L N="456">Aren none rather yrauysshed · fro þe riȝte byleue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4521"><HI REND="I">rather</HI>] oþere raþer OCB.</NOTE></L>
<L>Þan ar þis cunnynge clerkes · þat conne many bokes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4522"><HI REND="I">conne</HI>] knowe R; kunnen B.</NOTE></L>
<L>¶ Ne none sonner saued · ne sadder of bileue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4523"><HI REND="I">saued</HI>] I-saued R.</NOTE></L>
<L>Þan plowmen and pastoures · &amp; pore comune laboreres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4524"><HI REND="I">pastoures</HI>] portours B. <HI REND="I">pore</HI>] pouer R; oþere WCOB.</NOTE></L>
<L N="460">Souteres and shep[h]erdes · suche lewed iottes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4525">B <HI REND="I">omits. shepherdes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; <HI REND="I">miswritten</HI> sheperdes <HI REND="I">in</HI> L. <HI REND="I">suche</HI>] and oþere W; and swich C. <HI REND="I">iottes</HI>] Iuttes W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000449.tif" N="167, B-text"/>
<L>Percen with a <HI REND="I">pater-noster</HI> · þe paleys of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4526"><HI REND="I">Percen</HI>] þat persen B.</NOTE></L>
<L>And passen purgatorie penaunceles · at her hennes partynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4527"><HI REND="I">passen</HI>] passen þurgh B.</NOTE></L>
<L>In-to þe blisse of paradys · for her pure byleue,</L>
<L N="464">Þat inparfitly here · knewe and eke lyued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4528"><HI REND="I">inparfitly</HI>] in parfit lif B. <HI REND="I">here</HI>] R <HI REND="I">om. eke</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Ȝee men knowe clerkes · þat han cursed þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4529"><HI REND="I">þat—cursed</HI>] cursen R.</NOTE></L>
<L>Þat euere þei couth or knewe more · þan <HI REND="I">credo in deum patrem;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4530"><HI REND="I">couth—knewe</HI>] kouþe on þe book COB. <HI REND="I">patrem</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="467">And pryncipaly her <HI REND="I">pater-noster</HI> · many a persone hath wisshed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4531"><HI REND="I">her</HI>] þe R. <HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om. wisshed</HI>] I-wisched R.</NOTE></L>
<L>¶ I se ensamples my-self · and so may many an other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4532"><HI REND="I">In margin of</HI> O <HI REND="I">is</HI> Exemplum bonum. <HI REND="I">may many</HI>] mowen O. <HI REND="I">an</HI>] WCOB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat seruauntes þat seruen lordes · selden falle in arrerage,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4533"><HI REND="I">arrerage</HI>] rerage R; areragis O.</NOTE></L>
<L>But þo þat kepen þe lordes catel · clerkes and reues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4534"><HI REND="I">But</HI>] But (<HI REND="I">printed</HI> And) W. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Riȝt so lewed men · &amp; of litel knowynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4535"><HI REND="I">knowynge</HI>] kunnynge R.</NOTE></L>
<L N="472">Selden falle þei so foule · and so fer in synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4536"><HI REND="I">þei</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As clerkes of holikirke · þat kepen crystes tresore,</L>
<L>Þe which is mannes soule to saue · as god seith in þe gospel:<Q><HI REND="I">Ite vos in vineam meam."</HI></Q>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="11"><PB REF="00000450.tif" N="168, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XI. (DO-WEL III.)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4537">TITLE. Passus vndecimus &amp; (<HI REND="I">sic</HI>) supra C; Passus vndecimus W; Passus xus de vis. vt supra R; B <HI REND="I">adds</HI> &amp; quartus de Dowel.</NOTE></HEAD>
<HEAD><HI REND="I">Passus xj</HI><HI REND="sup">us</HI>.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>THanne scripture scorned me · and a skile tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4538"><HI REND="I">scorned</HI>] serued C.</NOTE></L>
<L>And lakked me in latyne · and liȝte by me she sette, And seyde, <Q>"<HI REND="I">multi multa sciunt, &amp; seipsos nesciunt.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4539"><HI REND="I">in</HI>] a R. <HI REND="I">she</HI>] he R; COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þo wepte I for wo · and wratth of her speche,<MILESTONE N="44" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4540"><HI REND="I">wratth</HI>] wraþþe O; sorwe R.</NOTE></L>
<L N="4">And in a wynkyng wratth · wex I aslepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4541"><HI REND="I">wynkyng</HI>] wyndynge COB. <HI REND="I">wratth</HI>] wrath R; wraþe W; wraþþe O; wratthe CB; wrath <HI REND="I">in</HI> Crowley. <HI REND="I">wex I</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LCOB; weex I W; til I was R.</NOTE></L>
<L>A merueillouse meteles · mette me þanne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4542"><HI REND="I">A</HI>] A ful B. <HI REND="I">meteles</HI>] sweuene COB. <HI REND="I">me</HI>] I me O. <HI REND="I">mette—þanne</HI>] me tydde to dreme R.</NOTE></L>
<L>Þat I was rauisshed riȝt þere · and fortune me fette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4543"><HI REND="I">þat</HI>] For R. <HI REND="I">and</HI>] for R.</NOTE></L>
<L>And in-to þe londe of longynge · allone she me brouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4544"><HI REND="I">And</HI>] B <HI REND="I">om. in-to</HI>] to C. <HI REND="I">all|one</HI>] &amp; loue R.</NOTE></L>
<L N="8">And in a myroure þat hiȝt mydlerd · she mad me to bi|holde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4545"><HI REND="I">And</HI>] O <HI REND="I">om. mydlerd</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LCB; mydleerd O; myddelerd R; middelerþe W. <HI REND="I">to</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Sitthen she sayde to me · "here myȝtow se wondres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4546"><HI REND="I">Sitthen</HI>] Sone W. <HI REND="I">to</HI>] vnto O.</NOTE></L>
<L>And knowe þat þow coueytest · and come þer-to, par aunter."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4547"><HI REND="I">par aunter</HI>] par aunter R; par|aduenture B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000451.tif" N="169, B-text"/>
<L>¶ Þanne hadde fortune folwyng hir · two faire damoy|seles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4548"><HI REND="I">damoyseles</HI>] damesels C.</NOTE></L>
<L N="12"><HI REND="I">Concupiscencia-carnis</HI> · men called þe elder mayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4549"><HI REND="I">mayde</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And coueytise-of-eyes · ycalled was þat oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4550"><HI REND="I">ycalled</HI>] called CB.</NOTE></L>
<L>Pryde-of-parfyte-lyuynge · pursued hem bothe,</L>
<L>And badde me, for my contenaunce · acounte clergye liȝte.</L>
<L N="16">¶ <HI REND="I">Concupiscencia-carnis</HI> · colled me aboute þe nekke,</L>
<L>And seyde, "þow art ȝonge and ȝepe · and hast ȝeres ynowe,</L>
<L>Forto lyue longe · and ladyes to louye;</L>
<L>And in þis myroure þow myȝte se · myrthes ful manye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4551"><HI REND="I">in</HI>] R <HI REND="I">om. myrthes</HI>] myȝtes W.</NOTE></L>
<L N="20">Þat leden þe wil to lykynge · al þi lyf tyme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4552"><HI REND="I">wil</HI>] wole W; wyl C; wel R; wollen B.</NOTE></L>
<L>¶ Þe secounde seide þe same · "I shal suwe þi wille;</L>
<L>Til þow be a lorde and haue londe · leten þe I nelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4553"><HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat I ne shal folwe þi felawship · if fortune it lyke."</L>
<L>"He shal fynde me his frende" · quod fortune þer-after;</L>
<L>"Þe freke þat folwed my wille · failled neuere blisse."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4554"><HI REND="I">folwed</HI>] folweþ CR; folwiþ B.</NOTE></L>
<L N="26">¶ Thanne was þere one þat hiȝte elde · þat heuy was of chere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4555"><HI REND="I">of chere</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Man," quod he, "if I mete with þe · bi Marie of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4556"><HI REND="I">mete</HI>] mette B.</NOTE></L>
<L>Þow shalt fynde fortune þe faille · at þi moste nede,</L>
<L>And <HI REND="I">concupiscencia-carnis</HI> · clene þe forsake.</L>
<L>Bitterliche shaltow banne þanne · bothe dayes and niȝtes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4557"><HI REND="I">bothe</HI>] bothe þe C.</NOTE></L>
<L N="31">Coueytise-of-eyghe · þat euere þow hir knewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4558"><HI REND="I">hir</HI>] it CO; hit B.</NOTE></L>
<L>And pryde-of-parfyt-lyuynge · to moche peril þe brynge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4559"><HI REND="I">of</HI>] of þi R. <HI REND="I">brynge</HI>] brouȝt CB.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝee, recche þe neuere," quod recchelesnes · stode forth in ragged clothes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4560"><HI REND="I">stode</HI>] stonde B.</NOTE></L>
<L>"Folwe forth þat fortune wole · þow hast wel fer til elde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4561"><HI REND="I">fer</HI>] fare C. <HI REND="I">til</HI>] to RCB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000452.tif" N="170, B-text"/>
<L N="35">A man may stoupe tymes ynow · whan he shal tyne þe croune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4562"><HI REND="I">tymes</HI>] tyme WOB. <HI REND="I">þe</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ '<HI REND="I">Homo proponit</HI>,' quod a poete · and plato he hyght,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4563"><HI REND="I">poete</HI>] poete þo R.</NOTE></L>
<L>'And <HI REND="I">deus disponit</HI>,' quod he · lat god done his wille.</L>
<L>If trewthe wil witnesse it be wel do · fortune to folwe,</L>
<L><HI REND="I">Concupiscencia-carnis</HI> · ne coueityse-of-eyes</L>
<L N="40">Ne shal nouȝt greue þe gretly · ne bigyle þe, but þow wolt."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4564"><HI REND="I">gretly</HI>] graythly R. <HI REND="I">þe</HI> (2)] W <HI REND="I">om. þow wolt</HI>] if þow wolt þi-selue W.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝee, farewel phippe!" quod fauntelte · and forth gan me drawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4565"><HI REND="I">phippe</HI>] fipp R. <HI REND="I">quod</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W (<HI REND="I">but printed</HI> and). <HI REND="I">forth</HI>] he B.</NOTE></L>
<L>Til <HI REND="I">concupiscencia-carnis</HI> · acorded alle my werkes.<MILESTONE N="44b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4566"><HI REND="I">alle</HI>] til alle R; wiþ alle B.</NOTE></L>
<L>¶ "Allas, eye!" quod elde · and holynesse bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4567"><HI REND="I">eye</HI>] eiȝe W; eyghe C; eyȝe RB; ye O.</NOTE></L>
<L N="44">"Þat witte shal torne to wrecchednesse · for wille to haue his lykynge!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4568"><HI REND="I">wille</HI>] wil W.</NOTE></L>
<L>¶ Coueityse-of-eyghes · conforted me anon after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4569"><HI REND="I">anon</HI>] sone COB.</NOTE></L>
<L>And folwed me fourty wynter · and a fyfte more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4570"><HI REND="I">folwed</HI>] folow C. <HI REND="I">and—fyfte</HI>] or fifty or O; or fifty and CB.</NOTE></L>
<L>Þat of dowel ne dobet · no deyntee me ne þouȝte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4571"><HI REND="I">no</HI>] no (<HI REND="I">printed</HI> Ne) W. <HI REND="I">ne</HI> (2)] WCOB <HI REND="I">om. þouȝte</HI>] thynke C.</NOTE></L>
<L N="48">I had no lykynge, leue me if þe leste · of hem auȝte to knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4572">45—48. R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4573"><HI REND="I">leue—leste</HI>] ne no luste CB; ne lust O.</NOTE></L>
<L>¶ Coueytyse-of-eyes · cam ofter in mynde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4574"><HI REND="I">mynde</HI>] my mende R; my mynde O.</NOTE></L>
<L>Þan dowel or dobet · amonge my dedes alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4575"><HI REND="I">þan</HI>] And (!) C.</NOTE></L>
<L>Coueytise-of-eyes · conforted me ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4576">CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L N="52">And seyde, "haue no conscience · how þow come to gode;</L>
<L>Go confesse [þe] to sum frere · and shewe hym þi synnes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4577">[<HI REND="I">þe</HI> RCB] þee WO; L <HI REND="I">om., but the line is marked.</HI></NOTE></L>
<L>For whiles fortune is þi frende · Freres wil þe louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4578"><HI REND="I">Freres</HI>] sum frere R. <HI REND="I">wil</HI>] wol WC; wolen OB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000453.tif" N="171, B-text"/>
<L>And fecche þe to her fraternite · and for þe biseke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4579"><HI REND="I">fecche</HI>] fette R. <HI REND="I">biseke</HI>] by|seche R.</NOTE></L>
<L N="56">To her priour prouyncial · a pardoun forto haue,</L>
<L>And preyen for þe, pol bi pol · ȝif þow be <HI REND="I">pecuniosus.</HI>"<Q><HI REND="I">Set pena pecuniaria non sufficit pro spiritualibus delictis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4580"><HI REND="I">pecuniosus</HI> WC] peccuniosus L; pecunious R; peccunyous B. <HI REND="I">Set</HI>] R <HI REND="I">om. pecuniaria</HI> WCOB] <HI REND="I">written</HI> pe|cuniarea <HI REND="I">in</HI> L; pecularia R.</NOTE></L>
<L>¶ By wissynge of þis wenche I wrouȝte · here wordes were so swete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4581"><HI REND="I">wrouȝte</HI>] dede R.</NOTE></L>
<L>Tyl I forȝat ȝouthe · and ȝarn in-to elde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4582"><HI REND="I">ȝarn</HI>] yarne C; ȝerne O; ran R.</NOTE></L>
<L>And þanne was fortune my foo · for al hir faire biheste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4583"><HI REND="I">biheste</HI>] speche W.</NOTE></L>
<L N="61">And pouerte pursued me · and put me lowe,</L>
<L>And þo fonde I þe Frere aferde · and flyttynge bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4584"><HI REND="I">aferde</HI>] vnstable B. <HI REND="I">flyttynge</HI>] flettyng C; flitynge R.</NOTE></L>
<L>Aȝeines owre firste forward · for I seyde I nolde</L>
<L N="64">Be buryed at her hous · but at my parisshe cherche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4585"><HI REND="I">buryed</HI>] buriel (<HI REND="I">sic</HI>) B.</NOTE></L>
<L>For I herde onys · how conscience it tolde,</L>
<L>Þat þere a man were crystened · by kynde he shulde be buryed,</L>
<L>Or where he were parisshene · riȝt þere he shulde be grauen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4586"><HI REND="I">were</HI>] were a R.</NOTE></L>
<L N="68">And for I seyde þus to freres · a fool þei me helden,</L>
<L>And loued me þe lasse · for my lele speche.</L>
<L>Ac ȝet I cryed on my confessoure · þat helde hym-self so kunnynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4587"><HI REND="I">Ac</HI>] And CB.</NOTE></L>
<L N="71">"By my feith, frere," quod I · "ȝe faren lyke þise woweres,</L>
<L>Þat wedde none wydwes · but forto welde here godis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4588"><HI REND="I">welde</HI>] wedden B. <HI REND="I">godis</HI>] goodes WC; goodis B; goed R.</NOTE></L>
<L>Riȝte so, by þe Rode · rouȝte ȝe neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4589"><HI REND="I">ȝe</HI>] þei B.</NOTE></L>
<L>Where my body were buryed · bi so ȝe hadde my siluer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4590"><HI REND="I">buryed</HI>] y-buried B. <HI REND="I">my</HI>] the CB.</NOTE></L>
<L N="75">Ich haue moche merueille of ȝow · and so hath many an other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4591"><HI REND="I">an other</HI>] other RCOB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000454.tif" N="172, B-text"/>
<L>Why ȝowre couent coueyteth · to confesse and to burye,</L>
<L>Rather þan to baptise barnes · þat ben catekumelynges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4592"><HI REND="I">catekumelynges</HI>] cathecumynys O; catekounelyns CB.</NOTE></L>
<L>Baptizyng and burying · bothe ben ful nedeful,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4593"><HI REND="I">bothe</HI>] hath CB. <HI REND="I">ben</HI>] beþ WR.</NOTE></L>
<L>Ac moche more merytorie · me þynke[þ] it is to baptize.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4594"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">þynkeþ</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WOR; þynkiþ B; thyngket C; þynke L. <HI REND="I">it</HI>] CO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="80">For a baptized man may · as maistres telleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4595"><HI REND="I">as</HI>] as þise W; as wel as B.</NOTE></L>
<L>Þorugh contricioun come · to þe heigh heuene;<Q><HI REND="I">Sola contricio</HI> [<HI REND="I">delet peccatum.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4596"><HI REND="I">to</HI>] til R. [<HI REND="I">delet peccatum</HI> COB] LWR <HI REND="I">merely have</HI> &amp;c.</NOTE></L>
<L>¶ Ac a barne with-oute bapteme · may nouȝt so be saued;<MILESTONE N="45" UNIT="folio"/><Q><HI REND="I">Nisi quis renatus fuerit</HI> [<HI REND="I">ex aqua, &amp;c.</HI>;]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4597"><HI REND="I">a</HI>] W <HI REND="I">om. so</HI>] CB <HI REND="I">om. saued</HI>] ysaued R. [<HI REND="I">ex aqua, &amp;c</HI> COB] LWR <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Loke, ȝe lettred men · whether I lye or do nouȝte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4598"><HI REND="I">whether</HI>] whetur R; wheher C. <HI REND="I">do</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="84">And lewte loked on me · and I loured after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4599"><HI REND="I">lewte</HI>] lewete þo R; leaute B. <HI REND="I">loked</HI>] lok C.</NOTE></L>
<L>"Wherfore lourestow?" quod lewte · and loked on me harde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4600"><HI REND="I">lourestow</HI>] lourest þou OB.</NOTE></L>
<L>"Ȝif I durste," quod I, "amonges men · þis meteles auowe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4601"><HI REND="I">þis meteles</HI>] þeise metelis O.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, bi peter and bi poule," quod he · "and take hem bothe to witnesse,<Q><HI REND="I">Non oderis fratres secrete in corde tuo, set publice argue illos.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4602"><HI REND="I">ȝe</HI>] ȝhe O; ȝis W; CB <HI REND="I">om. take</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LR; took WC; toke OB. <HI REND="I">hem</HI>] COB <HI REND="I">om. publice</HI>] puplice O.</NOTE></L>
<L N="88">¶ "Þei wol alleggen also," quod I · "and by þe gospel preuen,<Q><HI REND="I">Nolite iudicare quemquam.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4603"><HI REND="I">quemquam</HI>] R <HI REND="I">adds</HI> &amp;c.</NOTE></L>
<L>¶ "And wher-of serueth lawe," quod lewte · "if no lyf vndertoke it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4604"><HI REND="I">lewte</HI>] leute þanne R. <HI REND="I">it</HI>] <HI REND="I">erased in</HI> O.</NOTE></L>
<L>Falsenesse ne faytrye; · for sumwhat þe apostle seyde,<Q><HI REND="I">Non oderis fratrem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4605"><HI REND="I">ne</HI>] and CB. <HI REND="I">apostle</HI>] gospel CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000455.tif" N="173, B-text"/>
<L>And in þe sauter also · seithe dauid þe prophete,<Q><HI REND="I">Existimasti inique quod ero tui similis, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4606"><HI REND="I">also</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="92">It is <HI REND="I">licitum</HI> for lewed men · to segge þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4607"><HI REND="I">licitum</HI>] leueful O; lefsum B.</NOTE></L>
<L>If hem lyketh and leste · eche a lawe it graunteth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4608"><HI REND="I">and</HI>] or O. <HI REND="I">a</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Excepte persones and prestes · and prelates of holy cherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4609"><HI REND="I">cherche</HI>] cherches R.</NOTE></L>
<L>It falleth nouȝte for þat folke · no tales to telle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4610"><HI REND="I">no</HI>] none RB.</NOTE></L>
<L N="96">Þough þe tale were trewe · and it touched synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4611"><HI REND="I">were</HI>] be W. <HI REND="I">touched</HI>] touche W.</NOTE></L>
<L>¶ Þinge þat al þe worlde wote · wherfore shuldestow spare<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4612"><HI REND="I">þinge</HI>] Ac þinge R. <HI REND="I">shuldestow</HI>] shuldist þou OB.</NOTE></L>
<L>[To] reden it in Retoryke · to arate dedly synne?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4613">[<HI REND="I">To</HI> W] And LCROB. <HI REND="I">arate</HI>] a-raten R.</NOTE></L>
<L>Ac be neuere more þe fyrste · þe defaute to blame;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4614"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">þe</HI> (2)] þe (<HI REND="I">omitted in printed copy</HI>) W.</NOTE></L>
<L N="100">Þouȝe þow se yuel, sey it nouȝte fyrste · be sorye it nere amended.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4615"><HI REND="I">sey</HI>] ne seie B. <HI REND="I">amended</HI>] amendite R.</NOTE></L>
<L>No þinge þat is pryue · publice þow it neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4616"><HI REND="I">No</HI>] And CO; A B. <HI REND="I">publice</HI>] puplice O; publiche RB.</NOTE></L>
<L>Neyther for loue laude it nouȝt · ne lakke it for enuye;<Q><HI REND="I">Parum lauda, vitupera parcius.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4617"><HI REND="I">laude</HI>] preise W; lakke R; lab B. <HI REND="I">parcius</HI>] propicius, &amp;c B.</NOTE></L>
<L>¶ "He seith sothe," quod scripture þo · and skipte an heigh, &amp; preched;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4618"><HI REND="I">sothe</HI>] þe sothe R. <HI REND="I">þo</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac þe matere þat she meued · if lewed men it knewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4619"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">she</HI>] he COB. <HI REND="I">if</HI>] R <HI REND="I">om. knewe</HI>] knowe R.</NOTE></L>
<L N="105">Þe lasse, as I leue · louyen it þei wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4620"><HI REND="I">After this line</HI> R <HI REND="I">has an extra line</HI>—þe bileue þat lord · þat lettred men techeth; <HI REND="I">where the first</HI> þat <HI REND="I">should be</HI> of oure. Cf. Text C.</NOTE></L>
<L>¶ This was her teme and her tyxte · I toke ful gode hede;</L>
<L>'<HI REND="I">Multi</HI> to a maungerye · and to þe mete were sompned,</L>
<L N="108">And whan þe peple was plenere comen · þe porter vn|pynned þe ȝate,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4621"><HI REND="I">plenere</HI>] al plener B. <HI REND="I">porter</HI>] C <HI REND="I">om. ȝate</HI>] gate COB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000456.tif" N="174, B-text"/>
<L>And plukked in <HI REND="I">pauci</HI> priueliche · and lete þe remenaunt go rowme!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4622"><HI REND="I">rowme</HI>] rome WRB; roome CO.</NOTE></L>
<L>¶ Al for tene of her tyxte · trembled myn herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4623"><HI REND="I">trembled</HI>] tremeled R.</NOTE></L>
<L>And in a were gan I waxe · and with my-self to dispute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4624"><HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om. were</HI>] weer W. <HI REND="I">to</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="112">Whether I were chosen or nouȝt chosen; · on holi|cherche I þouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4625"><HI REND="I">chosen</HI>] chose R (<HI REND="I">in both places</HI>). <HI REND="I">chosen</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat vnderfonge me atte fonte · for one of goddis chosen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4626"><HI REND="I">vnderfonge</HI>] vnder-fonged W; vndir-fenge OB; vnder-fange C. <HI REND="I">atte</HI>] at þe RCB. <HI REND="I">fonte</HI>] funt B; fount C. <HI REND="I">one</HI>] oen R. <HI REND="I">chosen</HI>] chosne L; <HI REND="I">but see</HI> l. 112.</NOTE></L>
<L>For cryste cleped vs alle · come if we wolde,</L>
<L>Sarasenes and scismatikes · and so he dyd þe iewes,<Q><HI REND="I">O vos omnes scicientes, venite, &amp;c.;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4627"><HI REND="I">Sarasenes</HI>] Sarzens W. <HI REND="I">sci|cientes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LRCOB; sicientes W.</NOTE></L>
<L>And badde hem souke for synne · saufly at his breste,<MILESTONE N="45b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4628"><HI REND="I">saufly</HI>] saue R; safly B.</NOTE></L>
<L>And drynke bote for bale · brouke it who so myȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4629"><HI REND="I">brouke</HI>] broke C.</NOTE></L>
<L N="118">¶ "Þanne may alle crystene come," quod I · "and cleyme þere entre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4630"><HI REND="I">may</HI>] mowen O.</NOTE></L>
<L>By þe blode þat he bouȝte vs with · and þorugh bap|tesme after,<Q><HI REND="I">Qui crediderit &amp; baptizatus fuerit, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4631"><HI REND="I">þat</HI>] R <HI REND="I">om. with</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þough a crystene man coueyted · his crystenedome to reneye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4632"><HI REND="I">reneye</HI>] receyue R; forsake C.</NOTE></L>
<L N="121">Riȝtfulliche to renye · no resoun it wolde.</L>
<L>¶ For may no cherle chartre make · ne his catel selle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4633"><HI REND="I">cherle</HI>] cherche (!) C.</NOTE></L>
<L>With-outen leue of his lorde · no lawe wil it graunte.</L>
<L>Ac he may renne in arrerage · and rowme so fro home,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4634"><HI REND="I">arrerage</HI>] arreragis B. <HI REND="I">rowme so</HI>] renne R.</NOTE></L>
<L N="125">And as a reneyed caityf · recchelesly gon aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4635"><HI REND="I">a reneyed</HI>] he renneth R. <HI REND="I">gon</HI>] rennen W; RCOB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac Resoun shal rekne with hym · [and rebuken hym at þe laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4636"><HI REND="I">Ac</HI>] And WC.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4637"><HI REND="I">The last half of</HI> l. 126, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 127, <HI REND="I">are found in</HI> R <HI REND="I">only. But see</HI> Text C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000457.tif" N="175, B-text"/>
<L>And conscience a-counte with hym] · and casten hym in arrerage,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4638"><HI REND="I">The last half of</HI> l. 126, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 127, <HI REND="I">are found in</HI> R <HI REND="I">only. But see</HI> Text C.</NOTE></L>
<L N="128">And putten [hym] after in a prisone · in purgatorie to brenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4639">[<HI REND="I">hym</HI> WROB] LC <HI REND="I">om. a</HI>] COR <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For his arrerages rewarden hym þere · to þe daye of dome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4640"><HI REND="I">For</HI>] And for R. <HI REND="I">arrerages</HI>] arrerage CB; arerage O. <HI REND="I">to</HI>] riȝte to R; til B.</NOTE></L>
<L>But if contricioun [wol] come · and crye, bi his lyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4641">[<HI REND="I">wol</HI> WC] wole OB; <HI REND="I">miswrit|ten</HI> wel <HI REND="I">in</HI> LR, <HI REND="I">but the line, in</HI> L, <HI REND="I">is marked for correction. lyue</HI>] leue R.</NOTE></L>
<L>Mercy for his mysdedes · with mouth or with herte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4642"><HI REND="I">or</HI>] and W.</NOTE></L>
<L>¶ "Þat is soth," seyde scripture · "may no synne lette<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4643"><HI REND="I">seyde</HI>] quod COB. <HI REND="I">may</HI>] þat may B.</NOTE></L>
<L N="133">Mercy alle to amende · and mekenesse hir folwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4644"><HI REND="I">alle to</HI>] may al R. <HI REND="I">and</HI>] þat R. <HI REND="I">hir folwe</HI>] he folweth R.</NOTE></L>
<L>For þey beth as owre bokes telleth · aboue goddes werkes,<Q><HI REND="I">Misericordia eius super omnia opera eius."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4645"><HI REND="I">beth</HI>] bee C. <HI REND="I">bokes</HI>] boke R. <HI REND="I">eius</HI> (1)] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "Ȝee! baw for bokes!" quod one · was broken oute of helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4646"><HI REND="I">ȝee</HI>] ȝhe O; Ye RC.</NOTE></L>
<L N="136">Hiȝte <HI REND="I">troianus</HI>, had ben a trewe knyȝte · toke witnesse at a pope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4647"><HI REND="I">Hiȝte</HI>] þat hiȝte B. <HI REND="I">had</HI>] &amp; hadde B. <HI REND="I">a</HI>] þe COB.</NOTE></L>
<L>How he was ded and dampned · to dwellen in pyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4648"><HI REND="I">ded</HI>] dede R; deed B. <HI REND="I">pyne</HI>] peyne COB.</NOTE></L>
<L>For an vncristene creature; ·—"clerkis wyten þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4649"><HI REND="I">wyten</HI>] wite W.</NOTE></L>
<L>Þat al þe clergye vnder cryste · [ne] miȝte me cracche fro helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4650"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">ne</HI> W] LCROB <HI REND="I">om. me</HI>] hym B; C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>But onliche loue and leaute · and my lawful domes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4651"><HI REND="I">leaute</HI>] my leute R. <HI REND="I">and</HI> (2)] of R.</NOTE></L>
<L N="141">¶ Gregorie wist þis wel · and wilned to my soule<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4652"><HI REND="I">wilned</HI>] wilneth COB.</NOTE></L>
<L>Sauacioun, for sothenesse · þat he seigh in my werkes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4653"><HI REND="I">for</HI>] for þe R. <HI REND="I">seigh in</HI>] seith of R. <HI REND="I">in</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And, after þat he wepte · and wilned me were graunted
</L>
<PB REF="00000458.tif" N="176, B-text"/>
<L N="144">Grace, wyth-outen any bede byddynge · his bone was vnderfongen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4654"><HI REND="I">bede</HI>] bede (<HI REND="I">printed</HI> bene) W. <HI REND="I">In the margin of O is the note</HI>—Nota. þe ground of trentalis.</NOTE></L>
<L>And I saued, as ȝe may se · with-oute syngyng of masses;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4655"><HI REND="I">may</HI>] mowen O; now R; W <HI REND="I">om. syngyng</HI>] syngen C.</NOTE></L>
<L>By loue, and by lernynge · of my lyuyng in treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4656"><HI REND="I">By</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Brouȝte me fro bitter peyne · þere no biddyng myȝte."</L>
<L N="148">¶ "Lo, ȝe lordes, what leute did · by an Emperoure of Rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4657"><HI REND="I">did</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat was an vncrystene creature · as clerkes fyndeth in bokes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4658"><HI REND="I">fyndeth</HI>] fynde CB.</NOTE></L>
<L>Nouȝt þorw preyere of a pope · but for his pure treuthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4659"><HI REND="I">In</HI> R, <HI REND="I">the word</HI> pope <HI REND="I">is erased, and in the margin</HI> (<HI REND="I">by a later hand</HI>) <HI REND="I">is</HI>—in Episcopum Romanum.</NOTE></L>
<L>Was þat sarasene saued · as seynt Gregorie bereth wit|nesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4660"><HI REND="I">sarasene</HI>] Sarsen W.</NOTE></L>
<L N="152">Wel ouȝte ȝe lordes, þat lawes kepe · þis lessoun to haue in mynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4661"><HI REND="I">ȝe</HI>] þise B. <HI REND="I">to</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And on <HI REND="I">troianus</HI> treuth to thenke · and do treuthe to þe peple.</L>
<L>[¶ Þis matir is merke for mani of ȝow · ac, men of holy cherche,</L>
<L>Þe legende <HI REND="I">sanctorum</HI> ȝow lereth · more larger þan I ȝow telle!</L>
<L N="156">Ac þus lele loue · and lyuynge in treuthe</L>
<L>Pulte oute of pyne · a paynym of rome.</L>
<L>I-blessed be treuthe · þat so brak helle ȝates,</L>
<L>And saued þe Sarasyn · fram Sathanas and his power,</L>
<L N="160">Þere no clergie ne couthe · ne kunnynge of lawes.</L>
<L>Loue and leute · is a lele science;</L>
<L>For þat is þe boke blessed · of blisse and of ioye:—</L>
<L>God wrouȝt it and wrot hit · with his on fynger,</L>
<L>And toke it moyses vpon þe mount · alle men to lere.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4662">154—164. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L N="165">'Lawe with-outen loue,' quod <HI REND="I">troianus</HI> · 'leye þere a bene,<MILESTONE N="46" UNIT="folio"/>
</L>
<PB REF="00000459.tif" N="177, B-text"/>
<L>Or any science vnder sonne · þe seuene artz and alle,</L>
<L>But if þei ben lerned for owre lordes loue · loste is alle þe tyme:'—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4663">B <HI REND="I">omits. if</HI>] WCROB <HI REND="I">om. loste</HI>] I-lost R.</NOTE></L>
<L N="168">For no cause to cacche siluer þere-by · ne to be called a mayster,</L>
<L>But al for loue of owre lorde · and þe bet to loue þe peple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4664"><HI REND="I">bet</HI>] better C. <HI REND="I">peple</HI>] pope(!) B.</NOTE></L>
<L>For seynte Iohan seyde it · and soth aren his wordes,<Q>'<HI REND="I">Qui non diligit, manet in morte</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4665"><HI REND="I">aren</HI>] arn WB.</NOTE></L>
<L>¶ Who so loueth nouȝte, leue me · he lyueth in deth|deyinge'—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4666"><HI REND="I">leue</HI>] leueþ B. <HI REND="I">deth</HI>] deeþ B; deeþ (<HI REND="I">printed</HI> deep) W.</NOTE></L>
<L N="172">And þat alle manere men · enemys and frendes,</L>
<L>Louen her eyther other · and lene hem as her-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4667"><HI REND="I">Louen</HI>] Loue W. <HI REND="I">lene</HI>] <HI REND="I">so in</HI> O; <HI REND="I">in other</HI> MSS., <HI REND="I">it is more like</HI> leue; <HI REND="I">see the</HI> Critical Note. <HI REND="I">hem</HI>] hym C. <HI REND="I">her-selue</HI>] hem-selue W.</NOTE></L>
<L>Who so leneth nouȝte, he loueth nouȝte · god wote þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4668"><HI REND="I">Who</HI>] For who R. <HI REND="I">leneth</HI>] leneþ O; <HI REND="I">in other</HI> MSS., <HI REND="I">it looks like</HI> leueth. <HI REND="I">god</HI>] oure lorde R.</NOTE></L>
<L>And comaundeth eche creature · to confourme hym to louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4669"><HI REND="I">And</HI>] Crist W. <HI REND="I">comaundeth</HI>] comaunded R; comande C. <HI REND="I">eche</HI>] ech a W; vch R; iche O; Ilk C. <HI REND="I">confourme</HI>] conformen W.</NOTE></L>
<L N="176">And souereynelyche pore poeple · and here ennemys after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4670"><HI REND="I">pore</HI>] þe pouere W. <HI REND="I">here</HI>] hir WC.</NOTE></L>
<L>For hem þat hateth vs · is owre meryte to louye,</L>
<L>And pore peple to plese; · here prayeres may vs helpe.</L>
<L>For owre ioye and owre hele · Ihesu cryst of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4671"><HI REND="I">For</HI>] And W. <HI REND="I">hele</HI>] heele W; euel (!) R. <HI REND="I">Ihesu</HI>] is ihesu R.</NOTE></L>
<L N="180">In a pore mannes apparaille · pursueth vs euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4672"><HI REND="I">pursueth</HI>] pursued W.</NOTE></L>
<L>And loketh on vs in her liknesse · and þat with louely chere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4673">B <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>To knowen vs by owre kynde herte · and castyng of owre eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4674"><HI REND="I">eyen</HI>] eighe C; eiȝe B; ye O; eyes R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000460.tif" N="178, B-text"/>
<L>Wheþer we loue þe lordes here · byfor owre lorde of blisse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4675"><HI REND="I">Wheþer</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Wherþer <HI REND="I">in</HI> L. <HI REND="I">owre</HI>] þe W.</NOTE></L>
<L N="184">¶ And exciteth vs bi þe euangelye · þat, when we maken festes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4676"><HI REND="I">euangelye</HI>] euangeliste B.</NOTE></L>
<L>We shulde nouȝte clepe owre kynne þer-to · ne none kynnes riche;<Q>'<HI REND="I">Cum facitis conuiuia, nolite inuitare amicos;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4677"><HI REND="I">shulde</HI>] shal C. <HI REND="I">none kynnes</HI>] none kyne R; no kyn OB.</NOTE></L>
<L>Ac calleth þe careful þer-to · þe croked and þe pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4678"><HI REND="I">Ac calleth</HI>] And calles C.</NOTE></L>
<L>For ȝowre frendes wil feden ȝow · and fonde ȝow to quite<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4679"><HI REND="I">ȝowre</HI>] oure C. <HI REND="I">wil feden</HI>] wolen fede RB; wol fenden C. <HI REND="I">fonde</HI>] fonden R.</NOTE></L>
<L N="188">Ȝowre festynge and ȝowre faire ȝifte; · vche frende quyteth so other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4680"><HI REND="I">festynge</HI>] fastyng B. <HI REND="I">ȝifte</HI>] ȝifte W; ȝiftes RO; ȝiftis B; giftes C. <HI REND="I">quyteth</HI>] quit R.</NOTE></L>
<L>¶ Ac for þe pore I shal paye · and pure wel quyte her trauaille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4681">CB <HI REND="I">omit. pure</HI>] puire R. <HI REND="I">quyte</HI>] quiten R.</NOTE></L>
<L>Þat ȝiueth hem mete or moneye · and loueth hem for my sake.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4682">
<P><HI REND="I">moneye</HI>] mone R. <HI REND="I">and</HI>] or W. <HI REND="I">After</HI> l. 190 R <HI REND="I">inserts an ap|parently spurious line—</HI></P>
<P>¶ Almiȝty god hath made riche · men if he wolde.</P></NOTE></L>
<L N="191">For þe best ben somme riche · and somme beggers and pore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4683"><HI REND="I">For</HI>] Ac for R.</NOTE></L>
<L>For alle are we crystes creatures · and of his coffres riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4684"><HI REND="I">his</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bretheren as of o blode · as wel beggares as erles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4685"><HI REND="I">And</HI>] As R. <HI REND="I">o</HI>] oo W; COB <HI REND="I">om. wel</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For on caluarye of crystes blode · crystenedome gan sprynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4686"><HI REND="I">on</HI>] at R.</NOTE></L>
<L>And blody bretheren we bycome þere · of o body ywonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4687"><HI REND="I">bycome</HI>] bicome (<HI REND="I">printed</HI> bi|comen) W. <HI REND="I">o</HI>] one R; a CB.</NOTE></L>
<L N="196">As <HI REND="I">quasi modo geniti</HI> · and gentil men vche one,</L>
<L>No beggere ne boye amonges vs · but if it synne made;<Q><HI REND="I">Qui facit peccatum, seruus est peccati, &amp;c.</HI></Q></L>
<L>¶ In þe olde lawe · as holy lettre telleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4688"><HI REND="I">holy</HI>] þe R. <HI REND="I">telleth</HI>] techiþ B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000461.tif" N="179, B-text"/>
<L>Mennes sones · men called vs vchone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4689"><HI REND="I">called</HI>] callen WO; calliþ B.</NOTE></L>
<L N="200">Of adames issue and Eue · ay til god-man deyde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4690"><HI REND="I">man</HI>] mand (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">deyde</HI>] deyede R; deyed CB.</NOTE></L>
<L>And after his resurreccioun · <HI REND="I">Redemptor</HI> was his name,</L>
<L>And we his bretheren, þourgh hym ybouȝt · bothe riche and pore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4691"><HI REND="I">ybouȝt</HI>] y-bouȝt (<HI REND="I">printed</HI> y|brought) W; bouȝt OB; bought C.</NOTE></L>
<L>For-þi loue we as leue bretheren shal · and vche man laughe vp other,<MILESTONE N="46b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4692"><HI REND="I">loue</HI>] lyue O. <HI REND="I">bretheren</HI>] childern R. <HI REND="I">shal</HI>] schul O; W <HI REND="I">om. laughe</HI>] lawȝhe O. <HI REND="I">vp</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LR; of W; on O; vp-on C; vppon B.</NOTE></L>
<L N="204">And of þat eche man may forbere · amende þere it nedeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4693"><HI REND="I">And</HI>] For O. <HI REND="I">of</HI>] if COB.</NOTE></L>
<L>And euery man helpe other · for hennes shal we alle;<Q><HI REND="I">Alter alterius onera portate.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4694"><HI REND="I">other</HI>] oþer here R. <HI REND="I">shal</HI>] shul W; schulle R.</NOTE></L>
<L>And be we nouȝte vnkynde of owre catel · ne of owre kunnynge neyther,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4695"><HI REND="I">vnkynde</HI>] vnkende R. <HI REND="I">neyther</HI>] nouther C; noþer R.</NOTE></L>
<L N="207">For noet no man how neighe it is · to be ynome fro bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4696"><HI REND="I">noet</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LR; noot O; woot W; not C; B <HI REND="I">places</HI> not <HI REND="I">after</HI> man. <HI REND="I">neighe</HI>] COB <HI REND="I">om. be</HI>] ben W. <HI REND="I">ynome</HI>] bynome C. <HI REND="I">to—ynome</HI>] ne how sone he take B.</NOTE></L>
<L>For-þi lakke no lyf other · þough he more latyne knowe,</L>
<L>Ne vnder-nym nouȝte foule · for is none with-oute faute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4697"><HI REND="I">for</HI>] C <HI REND="I">om. is</HI>] þer is B. <HI REND="I">faute</HI>] defaute WR.</NOTE></L>
<L>For what euere clerkis carpe · of crystenedome or elles,</L>
<L>Cryst to a comune woman seyde · in comune at a feste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4698"><HI REND="I">a</HI> (2)] the CB.</NOTE></L>
<L N="212">Þat <HI REND="I">fides sua</HI> shulde sauen hir · and saluen hir of alle synnes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4699"><HI REND="I">hir of</HI>] of hir CB. <HI REND="I">alle</HI>] WCOB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Þanne is byleue a lele helpe · aboue logyke or lawe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4700"><HI REND="I">aboue</HI>] abue (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>Of logyke ne of lawe · in <HI REND="I">legenda sanctorum</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4701"><HI REND="I">ne</HI>] or W.</NOTE></L>
<L>Is litel allowaunce made · but if bileue hem helpe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4702"><HI REND="I">allowaunce — bileue</HI>] alowed þei both · but by-leue R.</NOTE></L>
<L N="216">For it is ouerlonge ar logyke · any lessoun assoille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4703"><HI REND="I">ar</HI>] er WO; or CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000462.tif" N="180, B-text"/>
<L>And lawe is loth to louye · but if he lacche syluer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4704"><HI REND="I">louye</HI>] loue C. <HI REND="I">lacche</HI>] take C.</NOTE></L>
<L>Bothe logyke and lawe · þat loueth nouȝte to lye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4705"><HI REND="I">Bothe</HI>] But O. <HI REND="I">to</HI>] for to R.</NOTE></L>
<L>I conseille alle crystene · cleue nouȝte þer-on to sore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4706"><HI REND="I">crystene</HI>] cristen men CB. <HI REND="I">cleue</HI>] clyue W; to cleue B. <HI REND="I">sore</HI>] soore W.</NOTE></L>
<L N="220">For sum wordes I fynde ywryten · were of faithes techynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4707"><HI REND="I">ywryten</HI>] writen WCB; write R. <HI REND="I">were</HI>] þat were W; þa were B.</NOTE></L>
<L>Þat saued synful men · as seynt Iohan bereth wytnesse;<Q><HI REND="I">Eadem mensura qua mensi fueritis, remecietur vobis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4708"><HI REND="I">remecietur</HI>] remescietur R; remencietur B.</NOTE></L>
<L>¶ For-þi lerne we þe lawe of loue · as owre lorde tauȝte,</L>
<L>And as seynte Gregory seide · for mannes soule helthe,<Q><HI REND="I">Melius est scrutari scelera nostra, quam naturas rerum.</HI></Q></L>
<L N="224">¶ Why I moue þis matere · is moste for þe pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4709"><HI REND="I">moue</HI>] meue WROB; moeue C. <HI REND="I">for</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For in her lyknesse owre lorde · ofte hath ben y-knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4710"><HI REND="I">her</HI>] here R; hir W; his COB. <HI REND="I">ofte</HI>] of R. <HI REND="I">ben</HI>] be R. <HI REND="I">y-knowe</HI>] knawen C.</NOTE></L>
<L>Witnesse in þe Paske wyke · whan he ȝede to Emaus;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4711"><HI REND="I">Paske</HI>] Pask W; Pasqe R; Passe C. <HI REND="I">wyke</HI>] woke R; weke C.</NOTE></L>
<L>Cleophas ne knewe hym nauȝte · þat he cryste were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4712"><HI REND="I">ne</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="228">For his pore paraille · and pylgrymes wedes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4713"><HI REND="I">paraille</HI>] apparaille W; ap|paralle C; apparayle B. <HI REND="I">wedes</HI>] wede B.</NOTE></L>
<L>Tyl he blessed and brak · þe bred þat þei eten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4714"><HI REND="I">blessed</HI>] blissed RCB.</NOTE></L>
<L>So bi his werkes þei wisten · þat he was Ihesus;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4715"><HI REND="I">bi</HI>] be R. <HI REND="I">his</HI>] hise WC.</NOTE></L>
<L>Ac by clothyng þei knewe hym nouȝte · ne bi carpynge of tonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4716"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">by</HI>] be R. <HI REND="I">bi</HI>] be R.</NOTE></L>
<L N="232">¶ And al was in ensample · to vs synful here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4717"><HI REND="I">in ensample</HI>] ensaumple for sothe R.</NOTE></L>
<L>Þat we shulde be low · and loueliche of speche,</L>
<L>And apparaille vs nouȝte ouer proudly · for pylgrymes ar we alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4718"><HI REND="I">ouer</HI>] to CB. <HI REND="I">ar</HI>] er C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000463.tif" N="181, B-text"/>
<L>And in þe apparaille of a pore man · and pilgrymes lyknesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4719"><HI REND="I">in þe</HI>] in C; B <HI REND="I">om. ap|paraille</HI>] paraile R.</NOTE></L>
<L>Many tyme god hath ben mette · amonge nedy peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4720"><HI REND="I">mette</HI>] y-mette R; at þe mete B.</NOTE></L>
<L N="237">Þere neuere segge hym seigh · in secte of þe riche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4721"><HI REND="I">segge</HI>] mane i. segge C.</NOTE></L>
<L>¶ Seynt Iohan and other seyntes · were seyne in pore clothynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4722"><HI REND="I">seyne</HI>] seyen W; seyn RCB. <HI REND="I">in</HI>] C <HI REND="I">om. pore</HI>] oþer B.</NOTE></L>
<L>And as pore pilgrymes · preyed mennes godis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4723"><HI REND="I">preyed</HI>] preyude R; prayden C; preieden B. <HI REND="I">mennes</HI>] men R. <HI REND="I">godis</HI>] goodes W; goedes R; goddes C; goodis B.</NOTE></L>
<L N="240">Ihesu cryste on a iewes douȝter alyȝte · gentil woman þough she were,<MILESTONE N="47" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4724"><HI REND="I">alyȝte</HI>] liȝte W. <HI REND="I">she</HI>] a R.</NOTE></L>
<L>Was a pure pore mayde · and to a pore man wedded.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4725"><HI REND="I">Was</HI>] A was R. <HI REND="I">pure</HI>] puir R. <HI REND="I">pure pore</HI>] pore pure B. <HI REND="I">mayde</HI>] mayden RB. <HI REND="I">wedded</HI>] y-wedded WR.</NOTE></L>
<L>¶ Martha on Marye magdeleyne · an huge pleynte she made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4726"><HI REND="I">In the margin of</HI> L <HI REND="I">is</HI>—Martha &amp; Maudelene. <HI REND="I">an</HI>] and (!) RC. <HI REND="I">she</HI>] sho C; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And to owre saueour self · seyde þise wordes,<Q><HI REND="I">Domine, non est tibi cure quod soror mea reliquit me sola[m] ministrare, &amp;c.?</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4727"><HI REND="I">solam</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOB; sola L. R <HI REND="I">omits all after</HI> cure; COB <HI REND="I">omit</HI> ministrare.</NOTE></L>
<L N="244">¶ And hastiliche god answered · and eytheres wille folwed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4728"><HI REND="I">hastiliche</HI>] stilleliche B.</NOTE></L>
<L>Bothe Marthaes and Maries · as Mathew bereth witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4729"><HI REND="I">Marthaes</HI>] in Marthas CB. <HI REND="I">Maries</HI>] in Maries CB. <HI REND="I">as</HI>] and B.</NOTE></L>
<L>Ac pouerte god put bifore · and preysed it þe bettre;<Q><HI REND="I">Maria optimam partem clegit · que non [aufere|tur ab ea.]</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4730"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">it</HI>] þat W. [<HI REND="I">auferetur—ea</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> COB.</NOTE></L>
<L>¶ And alle þe wyse þat euere were · by auȝte I can aspye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4731"><HI REND="I">þe</HI>] CB <HI REND="I">om. wyse</HI>] wyes B.</NOTE></L>
<L N="248">Preysen pouerte for best lyf · if pacience it folwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4732"><HI REND="I">Preysen</HI>] Preiseden W. <HI REND="I">folwe</HI>] folwed W; wolde R.</NOTE></L>
<L>And bothe bettere and blisseder · by many folde þan ricchesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4733"><HI REND="I">blisseder</HI>] blesseder W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000464.tif" N="182, B-text"/>
<L>Al though it be soure to suffre · þere cometh swete after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4734"><HI REND="I">Al</HI>] For W; And COB; Alle R. <HI REND="I">þere—after</HI>] þer-after comeþ swete W.</NOTE></L>
<L>As on a walnot with-oute · is a bitter barke,</L>
<L N="252">And after þat bitter barke · (be þe shelle aweye),</L>
<L>Is a kirnelle of conforte · kynde to restore;</L>
<L>So is, after, pouerte or penaunce · pacientlyche ytake.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4735"><HI REND="I">is</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For it maketh a man to haue mynde in gode · and a grete wille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4736"><HI REND="I">For it</HI>] R <HI REND="I">om. a</HI> (1)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="256">To wepe and to wel bydde · wher-of wexeth mercy,</L>
<L>Of which cryst is a kirnelle · to conforte þe soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4737">O <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>And wel sykerer he slepyth · þe [segge] þat is pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4738">[<HI REND="I">segge</HI> R] man LWCOB; cf. l. 237.</NOTE></L>
<L>And lasse he dredeth deth · and in derke to be robbed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4739"><HI REND="I">robbed</HI>] yrobbed W; rubbid B.</NOTE></L>
<L N="260">Þan he þat is riȝte ryche · resoun bereth wytnesse;</L>
<L><HI REND="I">Pauper ego ludo, dum tu diues meditaris.</HI></L>
<L>¶ Al þough salamon seide · as folke seeth in þe bible,<Q><HI REND="I">Diuicias nec paupertates, &amp;c.</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4740"><HI REND="I">Al</HI>] Alle R; And OB. <HI REND="I">folke seeth</HI>] men seth R. <HI REND="I">In the margin of</HI> L <HI REND="I">is</HI>—parfite povertee.</NOTE></L>
<L>Wyser þan salamon was · bereth witnesse and tauȝte,</L>
<L N="264">Þat parfyte pouert was · no possessioun to haue,</L>
<L>And lyf moste lykynge to god · as luke bereth witnesse,<Q><HI REND="I">Si vis perfectus esse, vade &amp; vende, &amp;c.;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4741"><HI REND="I">as</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>And is to mene to men · þat on þis molde lyuen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4742"><HI REND="I">mene</HI>] many (!) C.</NOTE></L>
<L>Who so wil be pure parfyt · mote possessioun forsake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4743"><HI REND="I">pure</HI>] pouere C; pore OB. <HI REND="I">mote</HI>] moot WC.</NOTE></L>
<L N="268">Or selle it, as seith þe boke · and þe syluer dele</L>
<L>To beggeres þat gone and begge · and bidden good for goddes loue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4744"><HI REND="I">gone</HI>] gaen C; goon W; gon RB.</NOTE></L>
<L>¶ For failled neuere man mete · þat myȝtful god serued;<Q>[<HI REND="I">Non vidi iustum derelictum, nec semen eius querens panem;</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4745"><HI REND="I">serued</HI>] serueþ WR. [<HI REND="I">Non—panem</HI>] <HI REND="I">in</HI> O <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>As dauid seith in þe sauter · to suche þat ben in wille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4746"><HI REND="I">þat</HI>] as B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000465.tif" N="183, B-text"/>
<L>To serue god godeliche · ne greueth hym no penaunce,<Q><HI REND="I">Nichil inpossibile volenti</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4747"><HI REND="I">no</HI>] nouȝt no B. R <HI REND="I">reads</HI>—With eny wel or wo (<HI REND="I">half-line blank</HI>) To serue god godeliche · ne greueth hem no penaunce, <HI REND="I">nichil difficile volenti, &amp;c.</HI></NOTE></L>
<L N="273">Ne lakketh neuere lyflode · lynnen ne wollen,<Q><HI REND="I">Inquirentes autem dominum non minuentur omni bono.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4748"><HI REND="I">neuere</HI>] noyther R. <HI REND="I">lyflode</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>If prestes weren parfyt · þei wolde no syluer take<MILESTONE N="47b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4749"><HI REND="I">parfyt</HI>] wise R. <HI REND="I">no</HI>] no (<HI REND="I">printed</HI> ne) W. <HI REND="I">In the margin of</HI> O—Of annueleris prestis.</NOTE></L>
<L>For masses ne for matynes · nouȝte her mete of vsureres,</L>
<L N="276">Ne neither kirtel ne cote · þeigh þey for colde shulde deye,</L>
<L>And þei her deuo[i]r dede · as dauid seith in þe sauter,<Q><HI REND="I">Iudica me, deus, &amp; discerne causam meam.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4750"><HI REND="I">deuoir</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOB; deuor L; deuer R. <HI REND="I">dede</HI>] R <HI REND="I">om. seith</HI>] says C; seide R. <HI REND="I">discerne</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W, <HI REND="I">but printed</HI> decerne.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Spera in deo</HI> speketh of prestes · þat haue no spendyng syluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4751"><HI REND="I">deo</HI>] deo &amp;c CB. <HI REND="I">haue</HI>] han R; haueþ B.</NOTE></L>
<L>Þat ȝif þei trauaille trewlich · and trusten in god almiȝti,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4752"><HI REND="I">trusten</HI>] tristen RB; trist C.</NOTE></L>
<L>Hem shulde lakke no lyflode · noyther wollen ne lynnen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4753"><HI REND="I">Hem</HI>] thaym C. <HI REND="I">wollen—lynnen</HI>] lynnen ne wollen W.</NOTE></L>
<L N="281">And þe title þat [ye] take ordres by · telleth ȝe ben auaunced;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4754"><HI REND="I">þat</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">ye</HI> WR] þei LCOB. <HI REND="I">ordres</HI>] ordre O; her ordre B. <HI REND="I">telleth</HI>] til CB. <HI REND="I">ȝe</HI>] þei B.</NOTE></L>
<L>Þanne nedeth nouȝte ȝow to take syluer · for masses þat ȝe syngen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4755"><HI REND="I">nouȝte—to</HI>] naught yow C; not ȝow O; yow noȝt to WRB. <HI REND="I">syngen</HI>] syngeth R.</NOTE></L>
<L>For he þat toke ȝow ȝowre tytle · shulde take ȝow ȝowre wages,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4756"><HI REND="I">ȝow</HI> (1)] R <HI REND="I">om. shulde</HI>] shal C.</NOTE></L>
<L>Or þe bisshop þat blesseth ȝow · if þat ȝe ben worthy.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4757"><HI REND="I">Or</HI>] Of C. <HI REND="I">blesseth</HI>] blessed W; blisses C; blissiþ B.</NOTE></L>
<L N="285">¶ For made neuere kynge no knyȝte · but he hadde catel to spende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4758"><HI REND="I">neuere</HI>] neuere no L; <HI REND="I">but as the other</HI> MSS. <HI REND="I">omit this first</HI> no, <HI REND="I">it is unnecessary to retain it.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000466.tif" N="184, B-text"/>
<L>As bifel for a kniȝte · or fonde hym for his strengthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4759"><HI REND="I">fonde</HI>] foond W; fonde, <HI REND="I">altered to</HI> fande C; fynde B.</NOTE></L>
<L>It is a careful knyȝte · and of a caytyue kynges makynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4760"><HI REND="I">a</HI> (2)] CO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="288">Þat hath no londe ne lynage riche · ne good loos of his handes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4761"><HI REND="I">no</HI>] noþer R; neiþer B. <HI REND="I">riche</HI>] R <HI REND="I">om. loos</HI>] los RB. <HI REND="I">handes</HI>] hondes R; hand B.</NOTE></L>
<L>Þe same I segge for sothe · by alle suche prestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4762"><HI REND="I">suche</HI>] swiche WRC.</NOTE></L>
<L>Þat han noyther kunnynge ne kynne · but a croune one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4763"><HI REND="I">one</HI>] oon C; on hede B.</NOTE></L>
<L>And a tytle, a tale of nouȝte · to his lyflode at myschiefe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4764"><HI REND="I">at</HI>] at his W.</NOTE></L>
<L N="292">He hath more bileue, as I leue · to lacche þorw his croune<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4765"><HI REND="I">lacche</HI>] lacchen R.</NOTE></L>
<L>Cure, þan for konnyng · or—'knowen for clene of berynge.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4766"><HI REND="I">knowen</HI>] knowyng COB. <HI REND="I">for</HI>] or for B. <HI REND="I">of</HI>] WB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>I haue wonder [for] why · and wher-fore þe bisshop<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4767">[<HI REND="I">for</HI> W] and RC; &amp; LO; B <HI REND="I">and</HI> Crowley <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="295">Maketh suche prestes · þat lewed men bytrayen.</L>
<L>¶ A chartre is chalengeable · byfor a chief iustice;</L>
<L>If false latyne be in þe lettre · þe lawe it inpugneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4768"><HI REND="I">þe</HI>] þat RCOB; þat (<HI REND="I">printed</HI> the) W. <HI REND="I">inpugneth</HI>] impugneþ WR; impugnes C.</NOTE></L>
<L>Or peynted parenterlinarie · [or] parceles ouer-skipped;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4769"><HI REND="I">parenterlinarie</HI>] par enterlin|arie R. [<HI REND="I">or</HI> W Crowley] LRCOB <HI REND="I">om. ouer-skipped</HI>] ouer-kipped C.</NOTE></L>
<L>Þe gome þat gloseth so chartres · for a goky is holden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4770"><HI REND="I">goky</HI>] gooky C.</NOTE></L>
<L>¶ So is it a goky, by god · þat in his gospel failleth,</L>
<L N="301">Or in masse or in matynes · maketh any defaute,<Q><HI REND="I">Qui offendit in vno, in omnibus est reus, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4771"><HI REND="I">in</HI> (2)] CO <HI REND="I">om. est reus</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And also in þe sauter · seyth dauyd to ouerskippers,<Q><HI REND="I">Psallite deo nostro, psallite; quoniam rex terre deus israel; psallite sapienter.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4772"><HI REND="I">ouerskippers</HI>] ouerkippers C.</NOTE></L>
<L>Þe bisshop shal be blamed · bifor god, as I leue,</L>
<L N="304">Þat crouneth suche goddes kniȝtes · þat conneth nouȝt <HI REND="I">sapienter</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4773"><HI REND="I">crouneth</HI>] crowned CB; O <HI REND="I">om. conneth</HI>] kunneth R; kunnen B; kunne O; konnes C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000467.tif" N="185, B-text"/>
<L>Synge ne psalmes rede · ne segge a messe of þe day.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4774"><HI REND="I">segge</HI>] seye WCO; synge B.</NOTE></L>
<L>Ac neuer neyther is blamelees · þe bisshop ne þe chapleyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4775"><HI REND="I">Ac</HI>] And WC. <HI REND="I">ne</HI>] and R. <HI REND="I">þe</HI> (2)] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For her eyther is endited · and þat of '<HI REND="I">ignorancia</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4776"><HI REND="I">her</HI>] euere O; her euer B. <HI REND="I">of</HI>] is W.</NOTE></L>
<L N="308"><HI REND="I">Non excusat episcopos · nec</HI> idiotes prestes.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4777"><HI REND="I">idiotes</HI>] idiotos B.</NOTE></L>
<L>¶ Þis lokynge on lewed prestes · haþ don me lepe fram pouerte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4778"><HI REND="I">on</HI>] of O. <HI REND="I">don</HI>] doon W; do R. <HI REND="I">lepe</HI>] luppe R.</NOTE></L>
<L>Þe whiche I preyse þere pacyence is · more parfyt þan ricchesse."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4779"><HI REND="I">þe</HI>] CB <HI REND="I">om. þere</HI>] here B. <HI REND="I">is</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Ac moche more in metynge þus · with me gan one dispute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4780">L <HI REND="I">has only a faint paragraph|mark, but it is certain that a new paragraph begins here.</HI></NOTE></L>
<L>And slepynge I seigh al þis · and sithen cam kynde,<MILESTONE N="48" UNIT="folio"/></L>
<L N="313">And nempned me by my name · and bad me nymen hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4781"><HI REND="I">nempned</HI>] called C. <HI REND="I">my</HI>] COB <HI REND="I">om. nymen</HI>] nemen B.</NOTE></L>
<L>And þorw þe wondres of þis worlde · wytte for to take.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4782"><HI REND="I">wondres</HI>] wordes RB. <HI REND="I">þis</HI>] þe R.</NOTE></L>
<L>And on a mountaigne þat mydelerd hyȝte · as me þo þouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4783"><HI REND="I">mydelerd</HI>] mydel erde R; myddel erþe W; midilerd B. <HI REND="I">þo</HI>] than C; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="316">I was fette forth · by ensaumples to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4784"><HI REND="I">fette</HI>] fet WC; feet B. <HI REND="I">en|saumples</HI>] ensampel C.</NOTE></L>
<L>Þorugh eche a creature and kynde · my creatoure to louye.</L>
<L>I seigh þe sonne and þe see · and þe sonde after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4785"><HI REND="I">see</HI>] sehe O. <HI REND="I">sonde</HI>] sande C.</NOTE></L>
<L>And where þat bryddes and bestes · by here make[s] þei ȝeden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4786"><HI REND="I">And</HI>] B <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">makes</HI> W] make LCRO; mak B; <HI REND="I">but see</HI> l. 335. <HI REND="I">þei</HI>] WO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="320">Wylde wormes in wodes · and wonderful foules,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4787"><HI REND="I">in</HI>] and R.</NOTE></L>
<L>With flekked fetheres · and of fele coloures.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4788"><HI REND="I">fetheres</HI>] federes R.</NOTE></L>
<L>Man and his make · I myȝte bothe byholde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4789"><HI REND="I">and</HI>] hadde O. <HI REND="I">bothe byholde</HI>] se bothe R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000468.tif" N="186, B-text"/>
<L>Pouerte and plente · bothe pees and werre,</L>
<L N="324">Blisse and bale · bothe I seigh at ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4790"><HI REND="I">at</HI>] al at W.</NOTE></L>
<L>And how men token Mede · and mercy refused.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4791"><HI REND="I">how</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Resoune I seighe sothly · suen alle bestes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4792"><HI REND="I">suen</HI>] sewen W; schewen R; suwen CB.</NOTE></L>
<L>In etynge, in drynkynge · and in engendrynge of kynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4793"><HI REND="I">in</HI> (2)] &amp; O. <HI REND="I">kynde</HI>] kende R.</NOTE></L>
<L N="328">And after course of concepcioun · none toke kepe of other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4794"><HI REND="I">of</HI> (2)] til R.</NOTE></L>
<L>As whan þei hadde ryde in rotey tyme; · anon riȝte þer-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4795"><HI REND="I">As</HI>] And COB.</NOTE></L>
<L>Males drowen hem to males · a mornynges bi hem-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4796"><HI REND="I">a</HI>] on O. <HI REND="I">mornynges</HI>] mor|wenynges WROB; morwenges C.</NOTE></L>
<L>And in euenynges also · ȝe[de] males fro femeles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4797"><HI REND="I">And</HI>] O <HI REND="I">om. ȝede</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; <HI REND="I">miswritten</HI> ȝe <HI REND="I">in</HI> L, <HI REND="I">but the line is marked for correction; in other</HI> MSS. <HI REND="I">we find</HI>—þe males ben fro femelles W; the males fro femeles C; þe males fro þe femeles OB.</NOTE></L>
<L>Þere ne was cow ne cowkynde · þat conceyued hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4798"><HI REND="I">þere</HI>] þe R. <HI REND="I">ne</HI> (1)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="333">Þat wolde belwe after boles · ne bore after sowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4799"><HI REND="I">belwe</HI>] belwen R.</NOTE></L>
<L>Bothe horse and houndes · and alle other bestes</L>
<L>Medled nouȝte wyth here makes · þat with fole were.</L>
<L N="336">¶ Briddes I bihelde · þat in buskes made nestes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4800"><HI REND="I">buskes</HI>] busches R.</NOTE></L>
<L>Hadde neuere wye witte · to worche þe leest.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4801"><HI REND="I">neuere</HI>] nere R. <HI REND="I">wye</HI>] weye R; wiȝth B.</NOTE></L>
<L>I hadde wonder at whom · and where þe pye lerned</L>
<L>To legge þe stykkes · in whiche she [leyeþ] and bredeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4802"><HI REND="I">legge</HI>] laye C. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. she</HI>] he COB; a R. [<HI REND="I">leyeþ</HI> W] layes C; <HI REND="I">in</HI> L <HI REND="I">badly spelt</HI> leythe; leuth R; leyȝeþ B.</NOTE></L>
<L N="340">Þere nys wriȝte as I wene · shulde worche hir neste to paye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4803"><HI REND="I">nys wriȝte</HI>] is no wit R. <HI REND="I">neste</HI>] nestes W.</NOTE></L>
<L>If any masoun made a molde þer-to · moche wonder it were.</L>
<L>¶ And ȝet me merueilled more · how many other briddes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4804"><HI REND="I">And</HI>] Ac W. <HI REND="I">how</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hudden and hileden · her egges ful derne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4805"><HI REND="I">Hudden</HI>] Hidden W. <HI REND="I">hileden</HI>] heleden CR; helieden B. <HI REND="I">egges</HI>] egghes C; eeggis B; eyren O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000469.tif" N="187, B-text"/>
<L>In mareys and mores · for men sholde hem nouȝt fynde,</L>
<L N="345">And hudden here egges · whan þei þere-fro wente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4806"><HI REND="I">hudden</HI>] hidden W. <HI REND="I">egges</HI>] egges C; eegis B; eggys O.</NOTE></L>
<L>For fere of other foules · and for wylde bestis.</L>
<L>¶ And some troden her makes · and on trees bredden,</L>
<L>And brouȝten forth her bryddes so · al aboue þe grounde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4807"><HI REND="I">brouȝten</HI>] bredde R.</NOTE></L>
<L N="349">And some bryddes at þe bille · þorwgh brethynge con|ceyued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4808">CB <HI REND="I">omit. bille</HI>] bile W; bible (!) O. <HI REND="I">brethynge</HI>] bredyng (!) O.</NOTE></L>
<L>And some kauked, I toke kepe · how pekokes bredden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4809"><HI REND="I">kauked</HI>] kackeled C; kakele|den O; kakelid B. <HI REND="I">I</HI>] I (<HI REND="I">printed</HI> and) W. <HI REND="I">kepe</HI>] hede R. <HI REND="I">pekokes</HI>] pacokkes C. <HI REND="I">bredden</HI>] breden R.</NOTE></L>
<L>Moche merueilled me · what maister þei hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4810"><HI REND="I">þei hadde</HI>] hem made W.</NOTE></L>
<L>And who tauȝte hem on trees · to tymbre so heighe,</L>
<L>Þere noither buirn ne beste · may her briddes rechen.<MILESTONE N="48b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4811"><HI REND="I">noither</HI>] neiþer WB; noþer R. <HI REND="I">buirn</HI>] burn W; barne C; barn OB. <HI REND="I">may</HI>] ne may R.</NOTE></L>
<L N="354">¶ And sythen I loked vpon þe see · and so forth vpon þe sterres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4812"><HI REND="I">vpon</HI> (1)] on COB. <HI REND="I">see</HI>] sehe O. <HI REND="I">forth vpon</HI>] on COB.</NOTE></L>
<L>Many selcouthes I seygh · ben nought to seye nouthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4813"><HI REND="I">ben</HI>] beth R; þat ben B. <HI REND="I">seye</HI>] segge R; seyn B.</NOTE></L>
<L>¶ I seigh floures in þe fritthe · and her faire coloures,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4814"><HI REND="I">in</HI>] of R.</NOTE></L>
<L>And how amonge þe grene grasse · grewe so many hewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4815"><HI REND="I">grewe</HI>] greuȝ R; growed W; grewen B.</NOTE></L>
<L>And somme soure and some swete · selcouthe me þouȝte;</L>
<L>Of her kynde and her coloure · to carpe it were to longe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4816"><HI REND="I">her</HI> (2)] of here R.</NOTE></L>
<L>¶ Ac þat moste moeued me · and my mode chaunged,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4817"><HI REND="I">mode</HI>] moed R; mood W.</NOTE></L>
<L N="361">Þat resoun rewarded · and reuled alle bestes,</L>
<L>Saue man and his make; · many tyme and ofte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4818">CB <HI REND="I">omit. tyme</HI>] tymes R.</NOTE></L>
<L>No resoun hem folwed · and þanne I rebuked<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4819"><HI REND="I">No</HI>] Ne CB.</NOTE></L>
<L N="364">Resoun, and riȝte · til hym-seluen I seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4820"><HI REND="I">I</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"I haue wonder of þe," quod I · "þat witty art holden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4821"><HI REND="I">holden</HI>] holde R.</NOTE></L>
<L>Why þow ne suwest man and his make · þat no mysfait hem folwe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4822"><HI REND="I">suwest</HI>] schewest R. <HI REND="I">mysfait</HI>] mysfeet W; mysfaut C; misfeith R; mysfaiþ B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000470.tif" N="188, B-text"/>
<L>¶ And resoun arated me · and seyde, "recche þe neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4823"><HI REND="I">And</HI>] And þo B.</NOTE></L>
<L N="368">Whi I suffre or nouȝt suffre · þi-self hast nouȝt to done;</L>
<L>Amende þow it, if þow myȝte · for my tyme is to abyde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4824"><HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om. is</HI>] is nouȝt CB.</NOTE></L>
<L>Suffraunce is a souereygne vertue · and a swyfte veni|aunce.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4825"><HI REND="I">a</HI> (1)] COB <HI REND="I">om. a</HI> (2)] of O.</NOTE></L>
<L>Who suffreth more þan god?" quod he · "no gome, as I leue!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4826"><HI REND="I">suffreth</HI>] suffres C; suffrede WO. <HI REND="I">gome</HI>] man (<HI REND="I">with</HI> i. gome <HI REND="I">writ|ten above</HI>) C.</NOTE></L>
<L N="372">He miȝte amende in a Minute while · al þat mys standeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4827"><HI REND="I">Minute</HI>] litel (<HI REND="I">corrected to</HI> mynute) C.</NOTE></L>
<L>Ac he suffreth for somme mannes good · and so is owre bettre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4828"><HI REND="I">suffreth</HI>] suffres C; suffrede O. <HI REND="I">is</HI>] it is W.</NOTE></L>
<L>[¶ Holy writt," quod þat weye · "wisseth men to suffre;<Q><HI REND="I">Propter deum subiecti estote omni creature.</HI></Q></L>
<L>Frenche men and fre men · affeyteth þus her childerne,</L>
<L><HI REND="I">Bele vertue est soffrance · mal dire est pety[t] veniance</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4829"><HI REND="I">Bele</HI>] <HI REND="I">written</HI> Vele <HI REND="I">in</HI> R; <HI REND="I">but see</HI> Text C. <HI REND="I">petyt</HI>] <HI REND="I">written</HI> pety; <HI REND="I">but</HI> petit <HI REND="I">in</HI> MS. Cott. Vesp. B. 16.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Bien dire et bien soffrir · fait lui soffrant a bien venir.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4830"><HI REND="I">soffrir</HI>] soffrer R; <HI REND="I">but the rime requires</HI> soffrir. <HI REND="I">lui</HI>] le <HI REND="I">in</HI> MS. Cott.; ly <HI REND="I">in</HI> Whitaker; <HI REND="I">but</HI> lui <HI REND="I">in</HI> MS. Camb. Dd. 3. 13.</NOTE></L>
<L>For-þi I rede," quod reson · "rewle þi tonge bettere,</L>
<L>And ar þow lakke [eny] lyf · loke if þow be to preyse!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4831">[<HI REND="I">eny</HI>] <HI REND="I">so in</HI> MS. Cott.; <HI REND="I">mis|written</HI> my <HI REND="I">in</HI> R.</NOTE></L>
<L>For is no creature vnder criste · can formen hym-seluen;</L>
<L>And if a man miȝte make · hym-self goed to þe poeple,</L>
<L N="382">Vch a lif wold be lakles · leue þow non other.</L>
<L>Ne þow schalt fynde but fewe · fayne for to here</L>
<L>Of here defautes foule · by-for hem rehersed.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4832">374—384. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only.</HI> Cf. Text C, <HI REND="I">where some of these lines may be found.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Þe wyse and þe witty · wrote þus in þe bible,<Q><HI REND="I">De re que te non molestat, [noli] certare.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4833"><HI REND="I">þe</HI> (2)] C <HI REND="I">om. que te</HI>] quiete R. [<HI REND="I">noli</HI> WCOB] noly L; nolite R.</NOTE></L>
<L N="386">For be a man faire or foule · it falleth nouȝte for to lakke
</L>
<PB REF="00000471.tif" N="189, B-text"/>
<L>Þe shappe ne þe shafte · þat god shope hym-selue;</L>
<L>For al þat he did was wel ydo · as holywrit witnesseth,<Q><HI REND="I">Et vidit deus cun[c]ta que fecerat, et erant valde bona;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4834"><HI REND="I">þat he</HI>] L <HI REND="I">has</HI> þe, <HI REND="I">corrected to</HI> þat he <HI REND="I">in the margin</HI>; þat he WCROB. <HI REND="I">did</HI>] wrouȝt R. <HI REND="I">ydo</HI>] do O. <HI REND="I">wit|nesseth</HI>] witnesse CB.</NOTE></L>
<L>¶ And badde euery creature · in his kynde encrees,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4835"><HI REND="I">euery</HI>] to vch a R. <HI REND="I">encrees</HI>] encreesse W; encresce CR.</NOTE></L>
<L N="390">Al to murthe with man · þat most woo tholye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4836"><HI REND="I">most</HI>] moste W; moost O; maest C. <HI REND="I">tholye</HI>] tholieth RO; tholde C.</NOTE></L>
<L>In fondynge of þe flesshe · and of þe fende bothe.</L>
<L N="392">For man was made of suche a matere · he may nouȝt wel astert</L>
<L>Þat ne some tymes hym bitit · to folwen his kynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4837"><HI REND="I">ne</HI>] R <HI REND="I">om. tymes</HI>] tyme WCOB. <HI REND="I">bitit</HI>] bitid CO; bitidiþ B.</NOTE></L>
<L>Catoun acordeth þere-with · <HI REND="I">nemo sine crimine viuit.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4838"><HI REND="I">þere-with</HI>] with-al R; herwiþ O.</NOTE></L>
<L>¶ Tho cauȝte I coloure anon · and comsed to ben aschamed,</L>
<L N="396">And awaked þer-with; · wo was me þanne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4839"><HI REND="I">And</HI>] And I O.</NOTE></L>
<L>Þat I in meteles ne myȝte · more haue yknowen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4840"><HI REND="I">haue</HI>] hauen R.</NOTE></L>
<L>And þanne seyde I to my-self · and chidde þat tyme;</L>
<L>"Now I wote what dowel is," quod I · "by dere god, as me þinketh!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4841"><HI REND="I">wote</HI>] woot WC; wot RB. <HI REND="I">dere</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="400">And as I caste vp myn eyghen · one loked on me, and axed<MILESTONE N="49" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4842"><HI REND="I">And</HI>] B <HI REND="I">om. eyghen</HI>] eyen C; eyes R; yen O. <HI REND="I">one</HI>] oon WC; on RB. <HI REND="I">axed</HI>] asked WR.</NOTE></L>
<L>Of me, what þinge it were? · "ywisse, sire," I seide,</L>
<L>"To se moche and suffre more · certes," quod I, "is dowel!"</L>
<L>¶ "Haddestow suffred," he seyde · "slepyng þo þow were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4843"><HI REND="I">Haddestow</HI>] Haddest þow RO; Haddist B.</NOTE></L>
<L N="404">Þow sholdest haue knowen þat clergye can · and con|ceiued more þorugh resoun;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4844"><HI REND="I">knowen</HI>] yknowe CO; knowe RB. <HI REND="I">conceiued</HI>] contreued W. <HI REND="I">þorugh</HI>] bi B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000472.tif" N="190, B-text"/>
<L N="405">For resoun wolde haue reherced þe · riȝte as clergye saide.</L>
<L>Ac for þine entermetyng · here artow forsake;<Q><HI REND="I">Philosophus esses, si tacuisses.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4845"><HI REND="I">Ac</HI>] And CO. <HI REND="I">artow</HI>] art þow ROB.</NOTE></L>
<L>¶ Adam, whiles he spak nouȝt · had paradys at wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4846"><HI REND="I">whiles</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> whhiles <HI REND="I">in</HI> L; þe whiles R; whilis B.</NOTE></L>
<L N="408">Ac whan he mameled aboute mete · and entermeted to knowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4847"><HI REND="I">entermeted</HI>] entermet hym C; entirmetid hym B.</NOTE></L>
<L>Þe wisdom and þe witte of god · he was put fram blisse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4848"><HI REND="I">and</HI>] of COB. <HI REND="I">was</HI>] C <HI REND="I">om. fram</HI>] fram þe R; fra C; fro B.</NOTE></L>
<L>And riȝt so ferde resoun bi the; · þow with rude speche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4849"><HI REND="I">rude</HI>] þi rude WCB.</NOTE></L>
<L>Lakkedest, and losedest þinge · þat longed nouȝt to be done;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4850"><HI REND="I">losedest</HI>] losest C. <HI REND="I">longed</HI>] longed þe W; longeþ B. <HI REND="I">to be done</HI>] þe to done R; to doone W; to done O; to be doute CB.</NOTE></L>
<L N="412">Þo hadde he no lykynge · forto lere þe more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4851"><HI REND="I">lere</HI>] lerne O.</NOTE></L>
<L>¶ Pruide now and presumpcioun · per auenture, wole þe appele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4852"><HI REND="I">wole</HI>] wol WR; wolen OB; wyl C.</NOTE></L>
<L>That clergye þi compaignye · ne kepeth nouȝt to sue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4853"><HI REND="I">þi</HI>] in þi R. <HI REND="I">ne</HI>] W <HI REND="I">om. to sue</HI>] efte to sitte R.</NOTE></L>
<L>Shal neuere chalangynge ne chydynge · chaste a man so sone<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4854"><HI REND="I">Shal</HI>] For schal R. <HI REND="I">chaste</HI>] chastie C; chastise O; caste B.</NOTE></L>
<L N="416">As shal shame, and shenden hym · and shape hym to amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4855"><HI REND="I">shape</HI>] schapen R.</NOTE></L>
<L>For lat a dronken daffe · in a dyke falle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4856"><HI REND="I">dyke</HI>] dyk W; diche OB.</NOTE></L>
<L>Late hym ligge, loke nouȝte on hym · til hym lest to ryse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4857"><HI REND="I">lest</HI>] liste WC; list RB. <HI REND="I">to ryse</HI>] aryse W.</NOTE></L>
<L N="419">For þough resoun rebuked hym þanne · [reccheth [he] neuere,</L>
<L>Of clergie ne of his conseil · he counteth nouȝt a rusche;
</L>
<PB REF="00000473.tif" N="191, B-text"/>
<L>[To blame] or for to bete hym þanne] · it were but pure synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4858">419—421. [<HI REND="I">reccheth—þanne</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only; but necessary, and occurs in</HI> Text C. [<HI REND="I">he</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> MS. Cot|ton; R <HI REND="I">wrongly has</HI> hym. [<HI REND="I">To blame</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> MS. Cotton; R <HI REND="I">wrongly omits. For various readings see</HI> Text C.</NOTE></L>
<L N="422">Ac whan nede nymeth hym vp · for doute lest he sterue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4859"><HI REND="I">nymeth</HI>] takes C; nyme B.</NOTE></L>
<L>And shame shrapeth his clothes · &amp; his shynes wassheth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4860"><HI REND="I">shrapeth</HI>] shcrapet (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">shynes</HI>] hondis B. <HI REND="I">wassheth</HI>] was|shede C.</NOTE></L>
<L>Þanne wote þe dronken daffe · wherfore he is to blame."</L>
<L>¶ "Ȝe seggen soth," quod I · "ich haue yseyne it ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4861"><HI REND="I">soth</HI>] soth by my soule R.</NOTE></L>
<L>Þere [smit] no þinge so smerte · ne smelleth so soure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4862">[<HI REND="I">smit</HI> R] smyt WO; smytes C; smyteþ B; <HI REND="I">badly spelt</HI> smitte <HI REND="I">in</HI> L. <HI REND="I">no þinge</HI>] non R. <HI REND="I">smelleth</HI>] cumlleth (<HI REND="I">altered to</HI> stumlleth <HI REND="I">or</HI> scmulleth) R. <HI REND="I">soure</HI>] foule R.</NOTE></L>
<L>As shame, þere he sheweth him · for euery man hym shonyeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4863"><HI REND="I">for—shonyeth</HI>] noman loueth his felachippe R.</NOTE></L>
<L N="428">Why ȝe wisse me þus," quod I · "was for I rebuked resoun."</L>
<L>¶ "Certes," quod he, "þat is soth" · and shope hym for to walken;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4864"><HI REND="I">he</HI>] I R. <HI REND="I">shope</HI>] schope R; shoop W. <HI REND="I">walken</HI>] waken R.</NOTE></L>
<L>And I aros vp riȝt with þat · and folwed hym after,</L>
<L>And preyed hym of his curteisye · to telle me his name.
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="12"><PB REF="00000474.tif" N="192, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XII (DO-WEL IV).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4865">TITLE. Passus xij <HI REND="I">us</HI> LW; Passus Duodecimus CO; <HI REND="I">wrongly called</HI> Passus xj <HI REND="I">us</HI> de visione, vt <HI REND="I">supra</HI> R; <HI REND="I">also</HI> B <HI REND="I">wrongly adds</HI> et quintus [<HI REND="I">read</HI> quartus] de dowel.</NOTE><HI REND="I">Passus duodecimus.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"I am ymagynatyf," quod he · "Idel was I neuere,</L>
<L>Þouȝe I sitte bi my-self · in sikenesse ne in helthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4866"><HI REND="I">ne</HI>] nor W; and COB.</NOTE></L>
<L>I haue folwed þe in feithe · þis fyue and fourty wyntre,</L>
<L N="4">And many tymes haue moeued þe · to þinke on þine ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4867"><HI REND="I">moeued</HI>] meued WRB.</NOTE></L>
<L>And how fele fernȝeres are faren · and so fewe to come,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4868"><HI REND="I">fernȝeres</HI>] fernyers C; ferneres R. <HI REND="I">are</HI>] be R; an (!) C; arn B.</NOTE></L>
<L>And of þi wylde wantounesse · þo þow ȝonge were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4869"><HI REND="I">of</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To amende it in þi myddel age · lest miȝte þe faylled<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4870"><HI REND="I">faylled</HI>] faile RB; faille C.</NOTE></L>
<L N="8">In þyne olde elde · þat yuel can suffre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4871"><HI REND="I">elde</HI>] eelde R. <HI REND="I">yuel</HI>] so yuel CB.</NOTE></L>
<L>Pouerte or penaunce · or preyeres bidde;<Q><HI REND="I">Si non in prima vigilia, nec in secunda, &amp;c.</HI><MILESTONE N="49b" UNIT="folio"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4872"><HI REND="I">bidde</HI>] to bidde W.</NOTE></L>
<L>Amende þe while þow myȝte · þow hast ben warned ofte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4873"><HI REND="I">while</HI>] þe while R. <HI REND="I">ben</HI>] be CB.</NOTE></L>
<L>With poustees of pestilences · with pouerte and with angres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4874"><HI REND="I">of</HI>] and CB. <HI REND="I">pestilences</HI>] pesti|lence C; penaunce R.</NOTE></L>
<L N="12">And with þise bitter baleyses · god beteth his dere childeren,<Q><HI REND="I">Quem diligo, castigo.</HI></Q>
</L>
<PB REF="00000475.tif" N="193, B-text"/>
<L>And dauid in þe sauter seith · of suche þat loueth Ihesus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4875">R <HI REND="I">omits this line, and the quo|tation.</HI></NOTE><Q>'<HI REND="I">Virga tua &amp; baculus tuus, ipsa me consolata sunt, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4876"><HI REND="I">ipsa</HI>] ipse C. <HI REND="I">consolata</HI>] consolata (<HI REND="I">printed</HI> consolati) W.</NOTE></L>
<L>Al-þough þow stryke me with þi staffe · with stikke or with ȝerde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4877"><HI REND="I">or with</HI>] other CO; oþer wiþ B.</NOTE></L>
<L>It is but murth as for me · to amende my soule.'</L>
<L N="16">And þow medlest þe with makynges · and myȝtest go sey þi sauter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4878"><HI REND="I">makynges</HI>] makynge R; mais|tries CB.</NOTE></L>
<L>And bidde for hem þat ȝiueth þe bred; · for þere ar bokes ynowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4879"><HI REND="I">ȝiueth</HI>] geues C; ȝeuen B. <HI REND="I">þe</HI>] me B. <HI REND="I">ar</HI>] ben O. <HI REND="I">ynowe</HI>] y-knowe W; O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To telle men what dowel is · dobet, and dobest bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4880"><HI REND="I">men</HI>] me O. <HI REND="I">is</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And prechoures to preue what it is · of many a peyre freres."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4881"><HI REND="I">preue</HI>] proue CB. <HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="20">¶ I seigh wel he sayde me soth · and, somwhat me to excuse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4882"><HI REND="I">and</HI>] ac R.</NOTE></L>
<L>Seid[e], "catoun conforted his sone · þat, clerke þough he were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4883"><HI REND="I">Seide</HI>] Seid L; And seide R; Seide W; Saide C. <HI REND="I">conforted</HI>] con|forted me W; to conforte CB.</NOTE></L>
<L>To solacen hym sum tyme · as I do whan I make;<Q><HI REND="I">Interpone tuis interdum gaudia curis, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4884"><HI REND="I">as</HI>] and R. <HI REND="I">I</HI>] ich R.</NOTE></L>
<L N="24">¶ And of holy men I herde," quod I · "how þei other|while<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4885"><HI REND="I">of</HI>] R <HI REND="I">om. herde</HI>] here R; hard C.</NOTE></L>
<L>Pleyden, þe parfiter to be · in many places.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4886"><HI REND="I">places</HI>] a place R.</NOTE></L>
<L>Ac if þere were any wight · þat wolde me telle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4887"><HI REND="I">Ac if</HI>] And if C; ȝif R. <HI REND="I">wight</HI>] wit R.</NOTE></L>
<L>What were dowel and dobet · and dobest atte laste,</L>
<L>Wolde I neuere do werke · but wende to holicherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4888"><HI REND="I">do werke</HI>] worche B; wyrke C.</NOTE></L>
<L>And þere bydde my bedes · but whan ich eet or slepe."
</L>
<PB REF="00000476.tif" N="194, B-text"/>
<L N="30">¶ "Poule in his pistle," quod he · "preueth what is dowel;<Q><HI REND="I">Fides, spes, caritas; &amp; maior horum, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4889"><HI REND="I">Poule</HI>] With poule R. <HI REND="I">pistle</HI>] pistles R. <HI REND="I">preueth</HI>] proues C. &amp;] R <HI REND="I">om. horum</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Feith, hope, and charitee · and alle ben good,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4890"><HI REND="I">and</HI> (2)] R <HI REND="I">om. good</HI>] goed R.</NOTE></L>
<L N="32">And sauen men sundry tymes · ac none so sone as charite.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4891"><HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>For he doth wel with-oute doute · þat doth as lewte techeth;</L>
<L>Þat is, if þow be man maried · þi make þow louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4892"><HI REND="I">þow</HI>] he CB.</NOTE></L>
<L>And lyue forth as lawe wole · while ȝe lyuen bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4893"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om. while</HI>] þe while R. <HI REND="I">bothe</HI>] here COB.</NOTE></L>
<L N="36">¶ Riȝt so if þow be Religious · renne þow neuere ferther<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4894"><HI REND="I">ferther</HI>] þe ferþer B.</NOTE></L>
<L>To Rome ne to Rochemadore · but as þi reule techeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4895"><HI REND="I">Rochemadore</HI>] Rochemadour CROB; Rochemador W.</NOTE></L>
<L>And holde þe vnder obedyence · þat heigh wey is to heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4896"><HI REND="I">heigh</HI>] þe hiȝe B.</NOTE></L>
<L>¶ And if þow be mayden to marye · and miȝte wel contynue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4897"><HI REND="I">mayden</HI>] mayde &amp; R. <HI REND="I">con|tynue</HI>] contene O.</NOTE></L>
<L N="40">Seke þow neuere seynt forther · for no soule helthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4898"><HI REND="I">neuere</HI>] nere R. <HI REND="I">no</HI>] thy CB.</NOTE></L>
<L>For what made Lucyfer · to lese þe heigh heuene,</L>
<L>Or salamon his sapience · or sampson his strengthe?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4899"><HI REND="I">or</HI>] other R.</NOTE></L>
<L>Iob þe Iewe his ioye · dere he it abouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4900">C <HI REND="I">omits. dere he it</HI>] dere it he O; dere he B; ful deere W.</NOTE></L>
<L N="44">Arestotle and other mo · ypocras, &amp; virgyle;</L>
<L>Alisaundre þat al wan · elengelich ended.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4901"><HI REND="I">Alisaundre</HI>] Alexander C. <HI REND="I">ended</HI>] endeden O.</NOTE></L>
<L>¶ Catel and kynde witte · was combraunce to hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4902"><HI REND="I">combraunce</HI>] a combraunce B.</NOTE></L>
<L>Felyce hir fayrnesse · fel hir al to sklaundre;</L>
<L N="48">And Rosamounde riȝt so · reufully bysette,<MILESTONE N="50" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4903"><HI REND="I">reufully</HI>] reuful B. <HI REND="I">bysette</HI>] besette R; to bileue W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000477.tif" N="195, B-text"/>
<L>Þe bewte of hir body · in badnesse she dispended.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4904"><HI REND="I">badnesse she</HI>] badd vse R; wickednesse she B.</NOTE></L>
<L>Of many suche I may rede · of men and of wommen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4905"><HI REND="I">I may</HI>] men may I R. <HI REND="I">may</HI>] miȝte COB.</NOTE></L>
<L>Þat wyse wordes wolde shewe · and worche þe contrarye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4906"><HI REND="I">wolde shewe</HI>] can say CB; kun seye O. <HI REND="I">worche</HI>] werchen R. <HI REND="I">con|trarye</HI>] contrarye L (<HI REND="I">by mistake</HI>). CB <HI REND="I">place</HI> bene <HI REND="I">after</HI> virtute.</NOTE></L>
<L N="52"><HI REND="I">Sunt homines nequam bene de virtute loquentes.</HI></L>
<L>¶ And riche renkes riȝt so · gaderen and sparen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4907"><HI REND="I">renkes</HI>] men þenken B. <HI REND="I">gaderen</HI>] þat gadren B; gadderand C. <HI REND="I">sparen</HI>] sparynge C.</NOTE></L>
<L>And þo men þat þei moste haten · mynistren it atte laste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4908"><HI REND="I">þo</HI>] to C. <HI REND="I">atte</HI>] at þe WCOB. <HI REND="I">laste</HI>] leste C.</NOTE></L>
<L>And, for þei suffren &amp; se · so many nedy folkes,</L>
<L>And loue hem nouȝt as owre lorde byt · lesen her soules;<Q><HI REND="I">Date &amp; dabitur vobis, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4909"><HI REND="I">owre lorde</HI>] god CB. <HI REND="I">byt</HI>] bit WCRO; bytt B; <HI REND="I">badly spelt</HI> bytte <HI REND="I">in</HI> L. <HI REND="I">lesen</HI>] þei lesen W; and lesen B. <HI REND="I">her</HI>] ȝoure R.</NOTE></L>
<L N="57">[So catel and kende wit · acombreth ful many;</L>
<L>Wo is hym þat hem weldeth · but if he hem [wel] despende;<Q><HI REND="I">Scientes et non facientes varijs flagellis vapula|bunt;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4910">
<P>[<HI REND="I">wel</HI>] <HI REND="I">so in</HI> Cotton MS.; R <HI REND="I">has</HI> wil</P>
<P><HI REND="I">Scientes—vapulabunt</HI>] R <HI REND="I">has</HI>—Scienti et non facienti varijs flagellis vapulabit. <HI REND="I">I correct it by the</HI> Cotton MS.</P></NOTE></L>
<L>Sapience, seith þe boke · swelleth a mannes soule,<Q><HI REND="I">Sapiencia inflat, &amp;c.;</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4911">57—59. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; but necessary to the sense; cf.</HI> C-Text.</NOTE></L>
<L N="60">¶ And ricchesse riȝt so · but if þe Rote be trewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4912"><HI REND="I">ricchesse</HI>] riche C.</NOTE></L>
<L>Ac grace is a grasse þer-of · þo greuaunces to abate.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4913"><HI REND="I">þer-of</HI>] þere-fore R. <HI REND="I">þo gre|uaunces</HI>] the greuance COB.</NOTE></L>
<L>Ac grace ne groweth nouȝte · but amonges lowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4914"><HI REND="I">ne</HI>] B <HI REND="I">om. lowe</HI>] þe lowe O.</NOTE></L>
<L>Pacience and pouerte · þe place is þere it groweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4915"><HI REND="I">Pacience</HI>] Of pacience R. <HI REND="I">is</HI>] hiȝte W.</NOTE></L>
<L N="64">And in lele lyuynge men · and in lyf holy,</L>
<L>And þorugh þe gyfte of þe holygoste · as þe gospel telleth,
<PB REF="00000478.tif" N="196, B-text"/><Q><HI REND="I">Spiritus vbi vult spirat, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4916"><HI REND="I">þe</HI> (1)] R <HI REND="I">om. gyfte</HI>] siȝt B. <HI REND="I">vult</HI>] wlt R.</NOTE></L>
<L>Clergye and kynde witte · comth of siȝte and tech|ynge,</L>
<L>As þe boke bereth witnesse · to buirnes þat can rede,<Q><HI REND="I">Quod scimus, loquimur; quod vidimus, testamur.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4917"><HI REND="I">As</HI>] And CB. <HI REND="I">buirnes</HI>] burnes WO; barnes CRB. <HI REND="I">can</HI>] konne C; kun O; kunnen B.</NOTE></L>
<L N="68">Of <HI REND="I">quod scimus</HI> cometh clergye · and connynge of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4918"><HI REND="I">and</HI>] a R.</NOTE></L>
<L>And of <HI REND="I">quod vidimus</HI> cometh kynde witte · of siȝte of dyue[r]se peple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4919"><HI REND="I">of</HI>] C <HI REND="I">om. quod</HI>] B <HI REND="I">om. dyuerse] miswritten</HI> dyuese <HI REND="I">in</HI> L; diuerse WCROB.</NOTE></L>
<L>Ac grace is a gyfte of god · and of gret loue spryngeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4920"><HI REND="I">Ac</HI>] And CB.</NOTE></L>
<L>Knewe neuere clerke how it cometh forth · ne kynde witte þe weyes,<Q><HI REND="I">Nescit aliquis vnde venit, aut quo vadit, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4921"><HI REND="I">Knewe</HI>] Know C. <HI REND="I">ne</HI>] þe (!) O. <HI REND="I">þe</HI>] his R.</NOTE></L>
<L>Ac ȝit is clergye to comende · and kynde witte bothe,</L>
<L N="73">And namely clergye, for crystes loue · þat of clergye is rote.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4922"><HI REND="I">of</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For Moyses witnesseth þat god wrote · for to wisse þe peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4923"><HI REND="I">witnesseth</HI>] witnesse C. <HI REND="I">wrote</HI>] wroot WC. <HI REND="I">wisse</HI>] wise R.</NOTE></L>
<L>In þe olde lawe, as þe lettre telleth · þat was þe lawe of iewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4924"><HI REND="I">þat</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="76">Þat what woman were in auoutrie taken · were she riche or pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4925"><HI REND="I">in</HI> WCROB] L <HI REND="I">has the word in the margin. auoutrie</HI>] deuoutrie R. <HI REND="I">were she</HI>] were he R; COB <HI REND="I">om. or</HI>] other COB.</NOTE></L>
<L>With stones men shulde hir stryke · and stone hir to deth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4926"><HI REND="I">stones</HI>] stanes C. <HI REND="I">stryke</HI>] striken R. <HI REND="I">stone</HI>] stonen RB; stonye C. <HI REND="I">deth</HI>] dede R.</NOTE></L>
<L>A womman, as we fynden · was gulty of þat dede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4927">R <HI REND="I">omits. we fynden</HI>] I fynde W.</NOTE></L>
<L>Ac cryste of his curteisye · þorw clergye hir saued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4928"><HI REND="I">þorw</HI>] and þoruȝ R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000479.tif" N="197, B-text"/>
<L N="80">For þorw carectus þat cryst wrot · þe iewes knewe hem|seluen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4929"><HI REND="I">For</HI>] And W. <HI REND="I">carectus—wrot</HI>] cristes carectus R; carrectis þat crist wrouȝte CO.</NOTE></L>
<L>Gultier as afor god · and gretter in synne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4930"><HI REND="I">Gultier</HI>] Giltier WCO; Gilty B. <HI REND="I">gretter in</HI>] in gretter O.</NOTE></L>
<L>Þan þe woman þat þere was · and wenten awey for schame.</L>
<L>Þe clergye þat þere was · conforted þe womman.</L>
<L N="84">Holykirke knoweth þis · þat crystes writyng saued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4931"><HI REND="I">kirke</HI>] cherche R. <HI REND="I">knoweth</HI>] knew B. <HI REND="I">saued</HI>] saued hire W.</NOTE></L>
<L>So clergye is conforte · to creatures þat repenten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4932"><HI REND="I">þat</HI>] þat hem B.</NOTE></L>
<L>And to mansed men · myschief at her ende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4933"><HI REND="I">mansed</HI>] mased C; manasid B.</NOTE></L>
<L>¶ For goddes body myȝte nouȝte be · of bred, with|outen clergye,</L>
<L N="88">Þe which body is bothe · bote to þe riȝtful,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4934"><HI REND="I">is</HI>] is bote to B. <HI REND="I">bote</HI>] boote WC; B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And deth and dampnacioun · to hem þat dyeth yuel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4935"><HI REND="I">dyeth</HI>] dyen CB.</NOTE></L>
<L>As crystes carecte conforted and bothe · coupable shewed<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4936"><HI REND="I">carecte</HI>] carrectes C; caractes O; carectes B; carette R. <HI REND="I">con|forted</HI>] counforteden O. <HI REND="I">coupable</HI>] coupile C; couple B. <HI REND="I">shewed</HI>] scheweden O.</NOTE></L>
<L>Þe womman þat þe iewes brouȝte · þat Ihesus þouȝte to saue;<Q><HI REND="I">Nolite iudicare, et non iudicabimini, &amp;c.</HI><MILESTONE N="50b" UNIT="folio"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4937"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. brouȝte</HI>] bouȝte R. <HI REND="I">non</HI>] non (<HI REND="I">printed</HI> not) W.</NOTE></L>
<L N="92">Riȝt so goddes body, bretheren · but it be worthily taken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4938"><HI REND="I">body</HI>] B <HI REND="I">om. but</HI>] but if W.</NOTE></L>
<L>Dampneth vs atte daye of dome · as þe carectes dede þe iewes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4939"><HI REND="I">Dampneth</HI>] Dampned R. <HI REND="I">carectes</HI>] caractes W. <HI REND="I">þe—dede</HI>] dede þe carette R.</NOTE></L>
<L>For-þi I conseille þe for cristes sake · clergye þat þow louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4940"><HI REND="I">þat þow</HI>] to COB.</NOTE></L>
<L>For kynde witte is of his kyn · and neighe cosynes bothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4941"><HI REND="I">neighe</HI>] nyȝ B.</NOTE></L>
<L N="96">To owre lorde, leue me; · for-þi loue hem, I rede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4942"><HI REND="I">hem</HI>] hym C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000480.tif" N="198, B-text"/>
<L>For bothe ben as miroures · to amenden owre defautes,</L>
<L>And lederes for lewed men · and for lettred bothe.</L>
<L>¶ For-þi lakke þow neuere logyke · lawe, ne his cus|tumes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4943"><HI REND="I">lawe</HI>] is lawe B.</NOTE></L>
<L N="100">Ne countreplede clerkes · I conseille þe for eure.</L>
<L>For as a man may nouȝt se · þat mysseth his eyghen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4944"><HI REND="I">eyghen</HI>] siȝte R.</NOTE></L>
<L>Namore can no klerke · but if he cauȝt it first þorugh bokes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4945"><HI REND="I">if</HI>] C <HI REND="I">om. cauȝt</HI>] cacche O.</NOTE></L>
<L>Al-þough men made bokes · god was þe maistre,</L>
<L N="104">And seynt spirit þe saumplarye · and seide what men sholde write.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4946"><HI REND="I">þe</HI>] his COB. <HI REND="I">men</HI>] man R.</NOTE></L>
<L>And riȝt as syȝte serueth a man · to se þe heighe strete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4947">W <HI REND="I">omits. Found in</HI> LCROB C2.</NOTE></L>
<L>Riȝt so ledeth letterure · lewed men to resoun.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4948"><HI REND="I">ledeth</HI>] lereth R. <HI REND="I">letterure</HI>] clergie CB.</NOTE></L>
<L>And as a blynde man in bataille · bereth wepne to fiȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4949"><HI REND="I">And as</HI>] As as (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">bereth</HI>] bere R.</NOTE></L>
<L>And hath none happ with his axe · his enemye to hitte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4950"><HI REND="I">his</HI>] C <HI REND="I">om. enemye</HI>] enmy C; enemyes O.</NOTE></L>
<L N="109">Namore kan a kynde witted man · but clerkes hym teche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4951"><HI REND="I">kynde witted</HI>] kende wedded R. <HI REND="I">but</HI>] but if O. <HI REND="I">clerkes</HI>] clergie CB.</NOTE></L>
<L>Come for al his kynde witte · to crystendome and be saued;</L>
<L>Whiche is þe coffre of crystes tresore · and clerkes kepe þe keyes,</L>
<L>To vnlouken it at her lykynge · and to þe lewed peple<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4952"><HI REND="I">vnlouken</HI>] vnloken WCOB.</NOTE></L>
<L N="113">Ȝyue mercy for her mysdedes · if men it wole aske<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4953"><HI REND="I">ȝyue</HI>] Gyfe C; For R. <HI REND="I">wole</HI>] wol C; wolen B; wole (<HI REND="I">printed</HI> wolde) W.</NOTE></L>
<L>Buxomelich &amp; benygneliche · and bidden it of grace.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4954"><HI REND="I">bidden</HI>] biden C. <HI REND="I">of</HI>] as R.</NOTE></L>
<L>¶ <HI REND="I">Archa dei</HI> in þe olde lawe · leuites it kepten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4955"><HI REND="I">olde</HI>] holde R.</NOTE></L>
<L N="116">Hadde neuere lewed man leue · to leggen honde on þat chest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4956"><HI REND="I">leggen</HI>] lygge C. <HI REND="I">þat</HI>] the COB. <HI REND="I">chest</HI>] kyste C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000481.tif" N="199, B-text"/>
<L>But he were preste or prestes sone · patriarke or pro|phete.</L>
<L>[¶ Saul, for he sacrifised · sorwe hym be-tydde,</L>
<L>And his sones al-so · for þat synne myscheued,</L>
<L N="120">And many mo other men · þat were no leuites,</L>
<L>Þat with <HI REND="I">archa dei</HI> ȝeden · in reuerence and in wor|chippe,</L>
<L>And leyden honde þer-on to liften it vp · and loren hir lif after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4957"><HI REND="I">loren</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> boren <HI REND="I">in</HI> R, <HI REND="I">but altered to</HI> loren.</NOTE></L>
<L>For-þi I conseil alle creatures · no clergie to dispise,</L>
<L N="124">Ne sette schort be here science · what so þei don hem|selue.</L>
<L>Take we her wordes at worthe · for here witnesse be trewe,</L>
<L>And medle we nauȝt muche with hem · to meuen any wrathe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4958"><HI REND="I">medle we</HI>] ne medle we R; medele we <HI REND="I">in</HI> Cotton MS.</NOTE></L>
<L>Lest cheste chafen vs · to choppe vche man other;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4959">118—127. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; but see</HI> Text C.</NOTE><Q><HI REND="I">Nolite tangere christos meos, &amp;c.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4960"><HI REND="I">chafen</HI>] chasen R; a-chaufe <HI REND="I">in</HI> Cotton MS.; chaufe <HI REND="I">in</HI> Whitaker, p. 232.</NOTE></L>
<L N="128">¶ For clergye is kepere · vnder cryst of heuene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4961"><HI REND="I">is</HI>] is kynge and R. <HI REND="I">kepere</HI>] kepere þer-of B.</NOTE></L>
<L>Was þere neuere no knyȝte · but clergye hym made.</L>
<L>Ac kynde witte cometh · of alkynnes siȝtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4962"><HI REND="I">Ac</HI>] A (<HI REND="I">sic</HI>) C; And B. <HI REND="I">al|kynnes</HI>] alle kynnes W; alle kyns O.</NOTE></L>
<L>Of bryddes and of bestes · of tastes of treuthe, and of deceytes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4963"><HI REND="I">of tastes</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="132">¶ Lyueres to-forn vs · vseden to marke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4964"><HI REND="I">Lyueres</HI>] Lyuyers CB. <HI REND="I">to-forn</HI>] to-foren R. <HI REND="I">marke</HI>] make R.</NOTE></L>
<L>Þe selkouthes þat þei seighen · her sones for to teche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4965"><HI REND="I">þe</HI>] For W. <HI REND="I">selkouthes</HI>] sel|couthe C; selcouþe OB. <HI REND="I">seighen</HI>] seye R.</NOTE></L>
<L>And helden it an heighe science · her wittes to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4966"><HI REND="I">an</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>Ac þorugh her science sothely · was neuere no soule ysaued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4967"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">sothely</HI>] shortly B. <HI REND="I">no</HI>] CB <HI REND="I">om. ysaued</HI>] saued CRB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000482.tif" N="200, B-text"/>
<L N="136">Ne brouȝte by her bokes · to blisse ne to ioye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4968"><HI REND="I">brouȝte</HI>] bouȝte R.</NOTE></L>
<L>For alle her kynde knowynges · come but of dyuerse sightes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4969"><HI REND="I">knowynges</HI>] knowynge CB. <HI REND="I">come</HI>] cam R.</NOTE></L>
<L>¶ Patriarkes and prophetes · repreued her science,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4970"><HI REND="I">repreued</HI>] repreueth RB; re|preueden W; reproued C. <HI REND="I">science</HI>] sightes C; siȝtis B (<HI REND="I">cf. line</HI> 137).</NOTE></L>
<L>And seiden, her wordes ne her wisdomes · [was] but a folye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4971"><HI REND="I">ne</HI>] and W. <HI REND="I">wisdomes</HI>] wis|dome R. [<HI REND="I">was</HI> R] nas LWCOB; <HI REND="I">but observe the alliteration.</HI></NOTE></L>
<L N="140">As to þe clergye of cryst · counted it but a trufle;<Q><HI REND="I">Sapiencia huius mundi, stulticia</HI> [<HI REND="I">est</HI>] <HI REND="I">apud deum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4972"><HI REND="I">As</HI>] And W. <HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om. trufle</HI>] trefle R. [<HI REND="I">est</HI> WCB] LRO <HI REND="I">om. deum</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þe heihe holigoste · heuene shal to-cleue,</L>
<L>And loue shal lepe out after · in-to þis lowe erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4973"><HI REND="I">þis</HI>] þe W; his O.</NOTE></L>
<L>And clennesse shal cacchen it · and clerkes shullen it fynde;<MILESTONE N="51" UNIT="folio"/><Q><HI REND="I">Pastores loquebantur ad inuicem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4974"><HI REND="I">shullen</HI>] schal C; shal B.</NOTE></L>
<L N="144">¶ He speketh þere of riche men riȝt nouȝt · ne of riȝt witty,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4975"><HI REND="I">riȝt nouȝt</HI>] noȝt B; nouȝt C.</NOTE></L>
<L>Ne of lordes þat were lewed men · but of þe hexte lettred oute,<Q><HI REND="I">Ibant magi ab oriente, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4976"><HI REND="I">hexte</HI>] hyeste WO; heighest C; heiȝeste B.</NOTE></L>
<L>¶ If any frere were founde þere · Ich ȝif þe fyue shil|lynges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4977"><HI REND="I">Ich</HI>] I WCOB.</NOTE></L>
<L>Ne in none beggares cote · was þat barne borne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4978"><HI REND="I">beggares</HI>] burgeises W.</NOTE></L>
<L N="148">But in a burgeys place · of bethlem þe best;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4979">141—148. R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><Q><HI REND="I">Set non erat locus</HI> [<HI REND="I">eis</HI>] <HI REND="I">in diuersorio; &amp; pauper non habet diuersorium.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4980"><HI REND="I">burgeys</HI>] Burgeises W. <HI REND="I">beth|lem</HI>] bedlem O. [<HI REND="I">eis</HI>] <HI REND="I">supplied from the</HI> Vulgate; W <HI REND="I">has</HI> ei; LCOB <HI REND="I">om. locus</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ To pastours and to poetes · appiered þat aungel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4981"><HI REND="I">To</HI>] þo B. <HI REND="I">þat</HI>] þe WCOB; an R.</NOTE></L>
<L>And bad hem go to bethlem · goddis burth to honoure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4982"><HI REND="I">bethlem</HI>] bedlem O; bethelem C; bthlem (<HI REND="I">sic</HI>) R. <HI REND="I">burth</HI>] sone B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000483.tif" N="201, B-text"/>
<L>And songe a songe of solas · <HI REND="I">gloria in excelsis deo!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4983"><HI REND="I">songe</HI>] syngen R; sange C.</NOTE></L>
<L N="152">[Riche men rutte þo · and in here reste were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4984"><HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; and in</HI> C-Text.</NOTE></L>
<L>Þo it schon to [þe] schepherdes · a schewer of blisse.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4985"><HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; and in</HI> C-Text.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4986">[<HI REND="I">þe</HI>] <HI REND="I">from</HI> Cotton MS.; R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Clerkes knewe it wel · and comen with here presentz,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4987"><HI REND="I">Clerkes</HI>] And clerkes R.</NOTE></L>
<L N="155">And deden her homage honourablely · to hym þat was almyȝty.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4988"><HI REND="I">her</HI>] W <HI REND="I">om. After this line</HI> C <HI REND="I">inserts</HI>—And goddes sone that sittes in heuene · and shal saue vs alle; B <HI REND="I">has the same, except</HI> was syttyþ <HI REND="I">for</HI> sittes. <HI REND="I">This line is not in the</HI> Cotton MS. Vesp. B. 16.</NOTE></L>
<L>Why I haue tolde [þe] al þis— · I toke ful gode hede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4989">[<HI REND="I">þe</HI> CRB] þee O; LW <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How þow contraryedest clergye · with crabbed wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4990"><HI REND="I">contraryedest</HI>] contrariest C.</NOTE></L>
<L>'How þat lewed men liȝtloker · þan lettred were saued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4991"><HI REND="I">liȝtloker</HI>] liȝtliker O. <HI REND="I">saued</HI>] I-saued R.</NOTE></L>
<L>Þan clerkes or kynde witted men · of crystene peple.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4992"><HI REND="I">clerkes</HI>] clergie B.</NOTE></L>
<L N="160">¶ And þow seidest soth of somme · ac se in what manere:—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4993"><HI REND="I">ac</HI>] and C. <HI REND="I">se</HI>] se ȝit OB; se yit C. <HI REND="I">what manere</HI>] whanere (!) R.</NOTE></L>
<L>Take two stronge men · and in themese caste hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4994"><HI REND="I">themese</HI>] Themise C; temese R; tamise OB. <HI REND="I">caste hem</HI>] hem caste O.</NOTE></L>
<L>And bothe naked as a nedle · her none syker[er] þan other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4995"><HI REND="I">her</HI>] er C; arn O; þat B. <HI REND="I">sykerer</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> syker <HI REND="I">in</HI> L, siker <HI REND="I">in</HI> R; sikerer WCOB.</NOTE></L>
<L>Þat one hath connynge · and can swymmen and dyuen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4996"><HI REND="I">dyuen</HI>] driuen R.</NOTE></L>
<L N="164">Þat other is lewed of þat laboure · lerned neuere swymme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4997"><HI REND="I">lerned</HI>] þat lerned W; and lerned B. <HI REND="I">swymme</HI>] to swymme COB.</NOTE></L>
<L>Which trowestow of þo two · in themese is in moste drede?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4998"><HI REND="I">þo</HI>] hem CB; þe O. <HI REND="I">in themese</HI>] þat W. <HI REND="I">themese</HI>] temese RO; tamyse B. <HI REND="I">in moste</HI>] most in B; in oost (!) C.</NOTE></L>
<L>He þat neuere ne dyued · ne nouȝt can of swymmynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS4999"><HI REND="I">ne</HI> (1)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Or þe swymmere þat is sauf · bi so hym-self lyke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5000"><HI REND="I">lyke</HI>] likiþ B.</NOTE></L>
<L N="168">Þere his felaw flet forth · as þe flode lyketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5001"><HI REND="I">flet</HI>] flette C; fleteþ WB.</NOTE></L>
<L>And is in drede to drenche · þat neuere dede swymme?"
</L>
<PB REF="00000484.tif" N="202, B-text"/>
<L>¶ "Þat swymme can nouȝt," I seide · "it semeth to my wittes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5002">R <HI REND="I">omits. semeth</HI>] comeþ B. <HI REND="I">my</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "Riȝt so," quod þe Renke · "resoun it sheweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5003"><HI REND="I">þe</HI>] that CB. <HI REND="I">Renke</HI>] frek B.</NOTE></L>
<L N="172">Þat he þat knoweth clergye · can sonner aryse</L>
<L>Out of synne and be sauf · þough he synne ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5004"><HI REND="I">and</HI>] and he R. <HI REND="I">synne</HI>] senege R.</NOTE></L>
<L>If hym lyketh and lest · þan any lewed lelly.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5005"><HI REND="I">lyketh</HI>] likes C; likid B. <HI REND="I">lest</HI>] list CB.</NOTE></L>
<L>For if þe clerke be konnynge · he knoweth what is synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5006"><HI REND="I">knoweth</HI>] knowe C.</NOTE></L>
<L N="176">And how contricioun with-oute confessioun · conforteth þe soule,</L>
<L>As þow seest in þe sauter · in psalme one or tweyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5007"><HI REND="I">As</HI>] And CB. <HI REND="I">þe</HI>] thy COB. <HI REND="I">psalme</HI>] psalmes CB; Salmes WO.</NOTE></L>
<L>How contricioun is commended · for it caccheth awey synne;<Q><HI REND="I">Beati quorum remisse sunt iniquitates, &amp; quorum tecta sunt</HI> [<HI REND="I">peccata</HI>,] <HI REND="I">&amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5008">[<HI REND="I">peccata</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>And þis conforteth vch a clerke · and keuereth hym fram wanhope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5009"><HI REND="I">keuereth</HI>] couereþ W; kenneth R.</NOTE></L>
<L N="180">In which flode þe fende · fondeth a man hardest;</L>
<L>Þere þe lewed lith stille · and loketh after lente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5010"><HI REND="I">lente</HI>] leaut (<HI REND="I">sic</HI>) C, <HI REND="I">from confusion with</HI> leute; leaute B.</NOTE></L>
<L>And hath no contricioun ar he come to shryfte · &amp; þanne can he litel telle,<MILESTONE N="51b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5011"><HI REND="I">ar</HI>] er her (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">þanne</HI>] R <HI REND="I">om. he—telle</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And as his lores-man leres hym · bileueth &amp; troweth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5012"><HI REND="I">And</HI>] But W. <HI REND="I">his</HI>] is C.</NOTE></L>
<L N="184">And þat is after person or parisch prest · and, par|auenture, [bothe]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5013"><HI REND="I">and</HI>] þe whiche ben W. <HI REND="I">par|auenture</HI>] par auenter R. [<HI REND="I">bothe</HI> R] he O; LWCB <HI REND="I">om.;</HI> cf. C-Text. Crow|ley <HI REND="I">has</HI> he is.</NOTE></L>
<L>Vnconnynge to lere lewed men · as luk bereth wit|nesse,
<PB REF="00000485.tif" N="203, B-text"/><Q><HI REND="I">Dum cecus ducit cecum</HI>, [<HI REND="I">ambo in foueam cadunt.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5014"><HI REND="I">to</HI>] te O. <HI REND="I">lere</HI>] lerne B. <HI REND="I">cecus</HI>] secus B. <HI REND="I">cecum</HI>] secum B. [<HI REND="I">ambo in foueam</HI>] <HI REND="I">in</HI> OC2 <HI REND="I">only;</HI> cadunt <HI REND="I">I have supplied.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Wo was hym marked · þat wade mote with þe lewed!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5015">R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="187">Wel may þe barne blisse · þat hym to boke sette;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5016"><HI REND="I">blisse</HI>] blesse þat man W. <HI REND="I">to—sette</HI>] sette to scole R.</NOTE></L>
<L>Þat lyuynge after letterure · saued hym lyf and soule!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5017"><HI REND="I">saued</HI>] saueþ W.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Dominus pars hereditatis mee</HI> · is a meri verset,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5018"><HI REND="I">meri</HI>] murye W; myrie C. <HI REND="I">verset</HI>] verseit R.</NOTE></L>
<L>Þat has take fro tybourne · twenti stronge þeues;</L>
<L>Þere lewed theues ben lolled vp · loke how þei be saued!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5019"><HI REND="I">be</HI>] ben RB.</NOTE></L>
<L>Þe thef þat had grace of god · on gode fryday as þow speke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5020"><HI REND="I">on</HI>] a R. <HI REND="I">þow speke</HI>] þu speke R; thow spake C; þow spekest W; ȝe speken O.</NOTE></L>
<L N="193">Was, for he ȝelte hym creaunt to cryst on þe crosse · &amp; knewleched hym gulty,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5021"><HI REND="I">Was</HI>] þat was B. <HI REND="I">he</HI>] þat he B. <HI REND="I">ȝelte</HI>] yald W; ȝelde R; yelde C; ȝalte O; ȝald B. <HI REND="I">creaunt</HI>] recreant R. <HI REND="I">on—&amp;</HI>] &amp; vpon a cros R. <HI REND="I">knew|leched</HI>] know C; knewe O; knew B. <HI REND="I">hym</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And grace axed of god · [þat to graunten it is] redy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5022">R <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">þat—is</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; and he is euer LCOB.</NOTE></L>
<L>[To hem] þat boxomeliche biddeth it · and ben in wille to amenden hem.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5023">[<HI REND="I">To hem</HI>] <HI REND="I">from</HI> W; LCROB <HI REND="I">om. þat</HI>] þam B. <HI REND="I">biddeth</HI>] bid C. <HI REND="I">hem</HI>] hym B; hem (<HI REND="I">not printed</HI>) W.</NOTE></L>
<L N="196">Ac þough þat þef had heuene · he hadde none heigh blisse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5024"><HI REND="I">Ac</HI>] And CB. <HI REND="I">þef had</HI>] CB <HI REND="I">om. none</HI>] no C; but not so B.</NOTE></L>
<L>As seynt Iohan and other seyntes · þat asserued hadde bettere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5025"><HI REND="I">asserued</HI>] deserued WCOB. <HI REND="I">In margin of</HI> L—in domo meo multe sunt mantiones.</NOTE></L>
<L>Riȝt as sum man ȝeue me mete · and sette me amydde þe flore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5026"><HI REND="I">sum man</HI>] som men C; if men B. <HI REND="I">ȝeue</HI>] gyf C. <HI REND="I">sette—flore</HI>] amyd|de þe floor sette me W.</NOTE></L>
<L>Ich haue mete more þan ynough · ac nouȝt so moche worship<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5027"><HI REND="I">Ich haue</HI>] I haue CB; And hadde W. <HI REND="I">þan</HI>] þa B. <HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L N="200">As þo þat seten atte syde table · or with þe souereignes of þe halle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5028"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WCROB. <HI REND="I">syde</HI>] COB <HI REND="I">om. þe</HI> (1)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000486.tif" N="204, B-text"/>
<L>But sitte as a begger bordelees · bi my-self on þe grounde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5029"><HI REND="I">sitte</HI>] sete W; settiþ B. <HI REND="I">a begger</HI>] beggers COB.</NOTE></L>
<L>So it fareth bi þat feloun · þat a gode fryday was saued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5030"><HI REND="I">a</HI>] on CB.</NOTE></L>
<L>He sit neither with seynt Iohan · Symonde, ne Iude,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5031"><HI REND="I">sit</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WC; sitt RB; sittiþ O; sitte L. <HI REND="I">with</HI>] by CB. <HI REND="I">seynt</HI>] R <HI REND="I">om. Symonde</HI>] ne Symond R.</NOTE></L>
<L N="204">Ne wyth maydenes ne with martires · confessoures ne wydwes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5032"><HI REND="I">confessoures</HI>] ne confessoures R. <HI REND="I">with</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>But by hym-self as a soleyne · and serued on þe erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5033"><HI REND="I">But</HI>] CB <HI REND="I">om. soleyne</HI>] solayn C. <HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For he þat is ones a thef · is euermore in daungere,</L>
<L>And as lawe lyketh · to lyue or to deye;<Q><HI REND="I">De peccato propiciato, noli esse sine metu.</HI></Q></L>
<L>And forto seruen a seynt · and such a thef togyderes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5034"><HI REND="I">forto</HI>] to C.</NOTE></L>
<L N="209">It were noyther resoun ne riȝt · to rewarde hem bothe aliche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5035"><HI REND="I">were</HI>] war C. <HI REND="I">to</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And riȝt as <HI REND="I">troianus</HI> þe trewe knyȝt · tilde nouȝt depe in helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5036"><HI REND="I">tilde</HI>] tilte O; dwelte W.</NOTE></L>
<L>Þat owre lorde ne had hym liȝtlich oute · so leue I þe thef be in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5037"><HI REND="I">þe</HI>] þat þe B. <HI REND="I">thef</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="212">For he is in þe lowest of heuene · if owre bileue be trewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5038"><HI REND="I">of</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And wel loselyche he lolleth þere · by þe lawe of holy|cherche,<Q><HI REND="I">Quia reddit vnicuique iuxta opera sua, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5039"><HI REND="I">wel loselyche</HI>] wollosliche R; wel lowselich C; wel loselich O; wel looseliche B. <HI REND="I">Quia</HI>] Qui WB; And R. <HI REND="I">reddit</HI>] reddite R.</NOTE></L>
<L>¶ And why þat one thef on þe crosse · creaunt hym ȝelt<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5040"><HI REND="I">And</HI>] Ac R. <HI REND="I">on</HI>] vpon R. <HI REND="I">ȝelt</HI>] yald W; ȝelde R; ȝelte OB; gylty (!) C.</NOTE></L>
<L>Rather þan þat other thef · þough þow wolde appose,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5041"><HI REND="I">wolde</HI>] woldest WRO.</NOTE></L>
<L>Alle þe clerkes vnder cryst · ne couthe þe skil assoille;<Q><HI REND="I">Quare placuit, quia voluit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5042"><HI REND="I">þe</HI> (2)] R <HI REND="I">om. assoille</HI>] telle R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000487.tif" N="205, B-text"/>
<L N="217">And so I sey by þe · þat sekest after þe whyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5043"><HI REND="I">whyes</HI>] whaies C; wyes B.</NOTE></L>
<L>And aresonedest resoun · a rebukyng as it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5044"><HI REND="I">aresonedest</HI>] resonedest CB.</NOTE></L>
<L>And of þe floures in þe fryth · and of her feire hewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5045">R <HI REND="I">inserts these lower down, after l.</HI> 222.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5046"><HI REND="I">her</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Where-of þei cacche her coloures · so clere and so briȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5047">R <HI REND="I">inserts these lower down, after l.</HI> 222.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5048"><HI REND="I">cacche</HI>] caughte C; lauȝte B.</NOTE></L>
<L N="221">And willest of briddes and of bestes · and of hire bredyng to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5049"><HI REND="I">of</HI> (2)] WRO; CB <HI REND="I">om.; very faint in</HI> L. <HI REND="I">to</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Why somme be alowe and somme alofte · þi lykyng it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5050"><HI REND="I">be</HI>] so CB. <HI REND="I">alowe</HI>] alouȝ W; lowe CB; low R.</NOTE></L>
<L>And of þe stones and of þe sterres · þow studyest, as I leue,<MILESTONE N="52" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5051"><HI REND="I">þe</HI> (1)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="224">How euere beste or brydde · hath so breme wittes:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5052"><HI REND="I">euere</HI>] euery B. <HI REND="I">or</HI>] ouþer W; other R.</NOTE></L>
<L>¶ Clergye ne kynde witte · ne knewe neuere þe cause,</L>
<L>Ac kynde knoweth þe cause hym-selue · [and] no creature elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5053"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">hym-selue</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">and</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He is þe pyes patroun · and putteth it in hire ere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5054"><HI REND="I">is</HI>] his C. <HI REND="I">pyes patroun</HI>] pye patroen R. <HI REND="I">putteth</HI>] put R. <HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat þere þe þorne is thikkest · to buylden and brede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5055"><HI REND="I">þat</HI>] W <HI REND="I">om. þere</HI>] CB <HI REND="I">om. to</HI>] þere to R. <HI REND="I">buylden</HI>] byggen C; bilden in B. <HI REND="I">and</HI>] and to C.</NOTE></L>
<L N="229">And kynde kenned þe pecok · to cauken in swich a kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5056"><HI REND="I">kenned</HI>] kenneth COB. <HI REND="I">pecok</HI>] pakok C; pocok O. <HI REND="I">cauken</HI>] kauken COB.</NOTE></L>
<L>And kenned Adam · to knowe his pryue membres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5057"><HI REND="I">kenned</HI>] kende kenned R. <HI REND="I">knowe</HI>] knowen R.</NOTE></L>
<L>And tauȝte hym and Eue · to hylien hem with leues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5058"><HI REND="I">hylien</HI>] helien WCRB; hilen O.</NOTE></L>
<L>¶ Lewed men many tymes · maistres þei apposen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5059"><HI REND="I">þei</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="233">Why Adam ne hiled nouȝt firste · his mouth þat eet þe apple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5060"><HI REND="I">ne</HI>] COB <HI REND="I">om. hiled</HI>] huled R; hilled C; heliede B.</NOTE></L>
<L>Rather þan his lykam a-low · lewed axen þus clerkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5061"><HI REND="I">lykam</HI>] likame W; likham CR. <HI REND="I">a-low</HI>] alogh W. <HI REND="I">lewed</HI>] þe lewid B.</NOTE></L>
<L>Kynde knoweth whi he dede so · ac no clerke elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5062"><HI REND="I">ac</HI>] and COB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000488.tif" N="206, B-text"/>
<L N="236">Ac of briddes and of bestes · men by olde tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5063"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>Ensamples token and termes · as telleth þis poetes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5064"><HI REND="I">token</HI>] toke R. <HI REND="I">þis</HI>] <HI REND="I">so also in</HI> R; thise CB; þe WO.</NOTE></L>
<L>And þat þe fairest foule · foulest engendreth,</L>
<L>And feblest foule of flyght is · þat fleegheth or swym|meth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5065"><HI REND="I">fleegheth</HI>] fleeþ W; fleth R; flieth CB; flyeþ O.</NOTE></L>
<L N="240">And þat is þe pekok &amp; þe pohenne · proude riche men þei bitokneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5066"><HI REND="I">is</HI>] W <HI REND="I">om. pekok</HI>] pokok O; pacok C. <HI REND="I">pohenne</HI>] <HI REND="I">so in</HI> COB; Pehen W; pohen R. <HI REND="I">proude</HI>] CB <HI REND="I">om. þei</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þe pekok, and men pursue hym · may nouȝte fleighe heighe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5067"><HI REND="I">pecok</HI>] pocok O; pacok C. <HI REND="I">pursue</HI>] pursuen R. <HI REND="I">may</HI>] ne may R.</NOTE></L>
<L>For þe traillyng of his taille · ouertaken is he sone,</L>
<L>And his flesshe is foule flesshe · and his feet bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5068"><HI REND="I">his</HI> (2)] is C.</NOTE></L>
<L N="244">And vnlouelich of ledene · and laith for to here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5069"><HI REND="I">of</HI>] on O. <HI REND="I">ledene</HI>] cryeng C. <HI REND="I">laith</HI>] looþ W; laithe R; loth C; layþ O; loþly B.</NOTE></L>
<L>¶ Riȝt so þe riche · if he his ricchesse kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5070"><HI REND="I">his</HI>] is C.</NOTE></L>
<L>And deleth it nouȝt tyl his deth day · þe taille of al sorwe.</L>
<L>Riȝt as þe pennes of þe pecok · [peyneth] hym in his fliȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5071"><HI REND="I">as</HI>] so as W. <HI REND="I">as</HI>] so CB. <HI REND="I">pecok</HI>] pocok O; pacok C. [<HI REND="I">peyneth</HI> WOB] payned LR; peyned C.</NOTE></L>
<L N="248">So is possessioun payne · of pens and of nobles<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5072"><HI REND="I">and</HI>] or CB.</NOTE></L>
<L>To alle hem þat it holdeth · til her taille be plukked.</L>
<L>And þough þe riche repente þanne · and birewe þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5073"><HI REND="I">repente</HI>] repente hym O.</NOTE></L>
<L>Þat euere he gadered so grete · and gaf þere-of so litel,</L>
<L>Þough he crye to cryst þanne · with kene wille, I leue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5074"><HI REND="I">kene</HI>] clen CB.</NOTE></L>
<L>His ledne be in owre lordes ere · lyke a pyes [chiteryng].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5075"><HI REND="I">be</HI>] is COB. <HI REND="I">lyke</HI>] yliche O; lyl (<HI REND="I">sic</HI>) R. [<HI REND="I">chiteryng</HI> W] LCROB <HI REND="I">om.; but the line is marked in</HI> L.</NOTE></L>
<L>And whan his caroigne shal come · in caue to be buryed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5076"><HI REND="I">his</HI>] is C. <HI REND="I">caue</HI>] graue C.</NOTE></L>
<L N="255">I leue it flaumbe ful foule · þe folde al aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5077"><HI REND="I">flaumbe</HI>] flawme WRO; flambe CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000489.tif" N="207, B-text"/>
<L N="256">And alle þe oþer þer it lyth · [enuenymeþ] þorgh his attere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5078"><HI REND="I">And</HI>] CB <HI REND="I">om. oþer</HI>] erþe O; schere B. [<HI REND="I">enuenymeþ</HI> WCOB] en|uenymed LR. <HI REND="I">attere</HI>] attre W; atter RCO; attir B.</NOTE></L>
<L>By þe [po feet] is vnderstonde · as I haue lerned in auynete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5079">[<HI REND="I">po feet</HI> WR] poo feet CO; pownes feet B; profeet (!) L. <HI REND="I">vnder|stonde</HI>] vnderstande W; vnderstonded R. <HI REND="I">haue</HI>] COB <HI REND="I">om. auynete</HI>] auy|nettes C.</NOTE></L>
<L>Excecutoures, fals frendes · þat fulfille nouȝt his wille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5080"><HI REND="I">þat fulfille—witnesse</HI>] C <HI REND="I">om. witnesse</HI>] witnesses R. <HI REND="I">riȝt</HI>] COB <HI REND="I">om. it</HI>] he R.</NOTE></L>
<L>Þat was writen, and þei witnesse · to worche riȝt as it wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5081"><HI REND="I">þat fulfille—witnesse</HI>] C <HI REND="I">om. witnesse</HI>] witnesses R. <HI REND="I">riȝt</HI>] COB <HI REND="I">om. it</HI>] he R.</NOTE></L>
<L N="260">Þus þe poete preues þat þe pecok · for his fetheres is reuerenced,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5082"><HI REND="I">þat</HI>] O <HI REND="I">om. pecok</HI>] pocok O.</NOTE></L>
<L>Riȝt so is þe riche · bi resoun of his godis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5083"><HI REND="I">riche</HI>] riche man B.</NOTE></L>
<L>¶ Þe larke, þat is a lasse foule · is more louelich of ledne,</L>
<L>And wel awey of wenge · swifter þan þe pecok,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5084"><HI REND="I">wenge</HI>] wynge WCO; whenge B.</NOTE></L>
<L N="264">And of flesch, by fele folde · fatter and swetter.</L>
<L>To lowe lybbyng men · þe larke is resembled;</L>
<L>Arestotle þe grete clerke · suche tales he telleth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5085"><HI REND="I">Arestotle</HI>] For aristotel R; Aristole C. <HI REND="I">he</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Thus he lykneth in his logyk · þe leste foule oute.<MILESTONE N="52b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5086"><HI REND="I">logyk</HI>] glosinge R. <HI REND="I">leste</HI>] leeste W.</NOTE></L>
<L N="268">And where he be sauf or nouȝt sauf · þe sothe wote no clergye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5087"><HI REND="I">where</HI>] wheiþer W. <HI REND="I">sauf</HI> (1)] saue C. <HI REND="I">sauf</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. no</HI>] þe (!) O.</NOTE></L>
<L>Ne of sortes ne of salamon · no scripture can telle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5088"><HI REND="I">of</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac god is so good, I hope · þat sitth he gaf hem wittis</L>
<L>To wissen vs weyes þere-with · (þat wissen vs to be saued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5089"><HI REND="I">weyes</HI>] wayes C.</NOTE></L>
<L>And þe better for her bokes) · to bidden we ben holden,</L>
<L N="273">Þat god for his grace · gyue her soules reste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5090"><HI REND="I">soules</HI>] soule R.</NOTE></L>
<L>For lettred men were lewed men ȝut · ne were lore of her bokes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5091"><HI REND="I">men</HI> (2)] CB <HI REND="I">om. ȝut</HI>] yet WO; yit CB. <HI REND="I">ne were</HI>] nere CB; ner O. <HI REND="I">lore</HI>] loore W. <HI REND="I">her</HI>] þe R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000490.tif" N="208, B-text"/>
<L>¶ "Alle þise clerkes," quod I þo · "þat on cryst leuen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5092"><HI REND="I">quod</HI>] quo B. <HI REND="I">on</HI>] in W.</NOTE></L>
<L>Seggen in her sarmones · þat noyther sarasenes ne iewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5093"><HI REND="I">Seggen</HI>] Seyen W; Sayand C. <HI REND="I">noyther sarasenes</HI>] no sarazyns C; no Sarsyn B.</NOTE></L>
<L N="277">Ne no creature of cristes lyknesse · with-outen crysten|dome worth saued."</L>
<L>¶ "<HI REND="I">Contra</HI>," quod ymagynatyf þo · and comsed for to loure, And seyde,<Q> <HI REND="I">"saluabitur vix iustus in die iudicij.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5094"><HI REND="I">comsed</HI>] bygane C.</NOTE></L>
<L>¶ <HI REND="I">Ergo saluabitur</HI>," quod he · and seyde namore latyne.</L>
<L N="280">"Troianus was a trewe knyȝte · and toke neuere cristen|dome,</L>
<L>And he is sauf, so seith þe boke · and his soule in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5095"><HI REND="I">is</HI>] R <HI REND="I">om. sauf</HI>] saaf W; O <HI REND="I">om. so</HI>] as COB.</NOTE></L>
<L>For þere is fullyng of fonte · and fullyng in blode shedynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5096"><HI REND="I">For</HI>] Ac R. <HI REND="I">fonte</HI>] founte C.</NOTE></L>
<L>And þorugh fuire is fullyng · and þat is ferme bileue;<Q><HI REND="I">Aduenit ignis diuinus, non comburens, sed illuminans, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5097"><HI REND="I">fuire</HI>] fuir R; fir WO; fier B; fire C. <HI REND="I">sed</HI>] set C.</NOTE></L>
<L N="284">¶ Ac trewth þat trespassed neuere · ne transuersed aȝeines his lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5098"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">transuersed</HI>] <HI REND="I">so also in</HI> R; trauersed WCOB. <HI REND="I">aȝeines</HI>] aȝen R.</NOTE></L>
<L>But lyueth as his lawe techeth · and leueth þere be no bettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5099"><HI REND="I">lyueth</HI>] lyued R. <HI REND="I">techeth</HI>] tauȝte R.</NOTE></L>
<L>And if þere were, he wolde amende · and in suche wille deyeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5100"><HI REND="I">if</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne wolde neuere trewe god · but treuth were allowed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5101"><HI REND="I">treuth</HI>] trewe treuthe R.</NOTE></L>
<L N="288">And where it worth or worth nouȝt · þe bileue is grete of treuth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5102"><HI REND="I">where</HI>] wheiþer W; were RCOB. <HI REND="I">it</HI>] it be W. <HI REND="I">worth nouȝt</HI>] worth nauȝte R; noȝt worþ W; nouȝt C; noȝt B; not O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000491.tif" N="209, B-text"/>
<L N="289">And an hope hangyng þer-inne · to haue a Mede for his treuthe. For,<Q> <HI REND="I">Deus dicitur quasi dans vitam eternam suis, hoc est, fidelibus; et alibi: si ambulauero in medio vmbre mortis</HI>, [<HI REND="I">&amp;c.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5103"><HI REND="I">a</HI>] CB <HI REND="I">om. for</HI>] B <HI REND="I">om. For</HI>] Quia COB. [<HI REND="I">&amp;c</HI> CROB] LW <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe glose graunteth vpon þat ver · a gret mede to treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5104"><HI REND="I">treuthe</HI>] trewe R.</NOTE></L>
<L>And witt and wisdome," quod þat wye · "was somme tyme tresore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5105"><HI REND="I">wye</HI>] weye R.</NOTE></L>
<L>To kepe with a comune · no katel was holde bettere,</L>
<L N="293">And moche murth and manhod:"—and riȝt with þat he vanesched.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5106"><HI REND="I">manhod</HI>] manhede R; manhed C. <HI REND="I">with</HI>] myd R.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="13"><PB REF="00000492.tif" N="210, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XIII (DO-WEL V).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5107">TITLE. Passus terciodecimus LCO; Passus xiijus, &amp;c. W; Passus duode|cimus (!) de visione, vt supra R; Passus tercius decimus et Sextus [<HI REND="I">read</HI> Quintus] de dowel B.</NOTE><HI REND="I">Passus terciodecimus.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>And I awaked þere-with · witles nerehande,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5108"><HI REND="I">awaked</HI>] wakede O.</NOTE></L>
<L>And as a freke þat fre were · forth gan I walke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5109"><HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om. fre</HI>] fere R; fey B. <HI REND="I">walke</HI>] walken R.</NOTE></L>
<L>In manere of a mendynaunt · many a ȝere after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5110"><HI REND="I">a mendynaunt</HI>] amendement (!) B. <HI REND="I">a</HI> (2)] RCOB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="4">And of þis metyng many tyme · moche þouȝt I hadde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5111"><HI REND="I">tyme</HI>] tymes R.</NOTE></L>
<L>First, how fortune me failled · at my moste nede,</L>
<L>And how þat elde manaced me · myȝt we euere meten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5112"><HI REND="I">manaced</HI>] mansed R. <HI REND="I">myȝt—euere</HI>] we miȝte neuere COB.</NOTE></L>
<L>And how þat freris folwed · folke þat was riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5113"><HI REND="I">was</HI>] weren O.</NOTE></L>
<L N="8">And folke þat was pore · at litel prys þei sette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5114"><HI REND="I">was</HI>] weren O.</NOTE></L>
<L>And no corps in her kirkeȝerde · ne in her kyrke was buryed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5115"><HI REND="I">ne</HI>] nor W. <HI REND="I">her</HI> (2)] hir (<HI REND="I">printed</HI> his) W; C <HI REND="I">om. was</HI>] were R.</NOTE></L>
<L>But quikke he biquethe hem auȝte · or shulde helpe quyte her dettes.<MILESTONE N="53" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5116"><HI REND="I">quikke</HI>] þei quyk B. <HI REND="I">he</HI>] CB <HI REND="I">om. hem</HI>] hym B; W <HI REND="I">om. or—quyte</HI>] to quyte wiþ W.</NOTE></L>
<L>And how þis coueitise ouercome · clerkes and prestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5117"><HI REND="I">þis</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI>; þus R.</NOTE></L>
<L N="12">And how þat lewed men ben ladde · but owre lorde hem helpe,</L>
<L>Þorugh vnkonnynge curatoures · to incurable peynes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5118"><HI REND="I">peynes</HI>] peyne C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000493.tif" N="211, B-text"/>
<L>¶ And how þat ymagynatyf · in dremeles me tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5119"><HI REND="I">dremeles</HI>] dremes C.</NOTE></L>
<L>Of kynde and of his connynge · and how curteise he is to bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5120"><HI REND="I">his</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="16">And how louynge he is to bestes · on londe and on water;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5121"><HI REND="I">is</HI>] his C. <HI REND="I">bestes</HI>] briddes W.</NOTE></L>
<L>Leueth he no lyf · lasse ne more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5122"><HI REND="I">Leueth</HI>] Leueþ <HI REND="I">or</HI> Leneþ (<HI REND="I">printed</HI> Leneth) W.</NOTE></L>
<L>Þe creatures þat crepen · of kynde ben engendred.</L>
<L>And sitthen how ymagynatif seyde · <HI REND="I">vix iustus sal|uabitur</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5123"><HI REND="I">sitthen</HI>] COB <HI REND="I">om. iustus</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="20">And whan he had seyde so · how sodeynelich he passed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5124">14—20. R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>¶ I lay down longe in þis þouȝte · and atte laste I slepte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5125"><HI REND="I">down</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And, as cryste wolde, þere come conscience · to conforte me þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5126"><HI REND="I">þat</HI>] in þat R.</NOTE></L>
<L>And bad me come to his courte · with clergye sholde I dyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5127"><HI REND="I">me</HI>] O <HI REND="I">om. sholde</HI>] shul C.</NOTE></L>
<L N="24">¶ And for conscience of clergye spake · I come wel þe rather,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5128"><HI REND="I">come</HI>] com WC; cam RB.</NOTE></L>
<L>And þere I say a maistre · what man he was I neste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5129"><HI REND="I">say</HI>] seiȝ WCO. <HI REND="I">neste</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LRC; nyste WOB.</NOTE></L>
<L>Þat lowe louted · and loueliche to scripture.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5130"><HI REND="I">louted</HI>] a-loutid B.</NOTE></L>
<L>¶ Conscience knewe hym wel · and welcomed hym faire;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5131"><HI REND="I">Conscience</HI>] Conscien C. <HI REND="I">wel</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="28">Þei wesshen and wypeden · and wenten to þe dyner.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5132"><HI REND="I">wesshen</HI>] wasscheden O; wes|shenden (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">wypeden</HI>] wipten B. <HI REND="I">wenten</HI>] wente R; went C. <HI REND="I">þe</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac pacience in þe paleis stode · in pilgrymes clothes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5133"><HI REND="I">Ac</HI>] And WC.</NOTE></L>
<L>And preyde mete for charite · for a pore heremyte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5134"><HI REND="I">for</HI> (1)] par WO; pur B.</NOTE></L>
<L>¶ Conscience called hym in · and curteisliche seide,
</L>
<PB REF="00000494.tif" N="212, B-text"/>
<L N="32">"Welcome, [wye!] go and wasshe · þow shalt sitte sone."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5135">[<HI REND="I">wye</HI> WO] weye R; wy C; L wye, <HI REND="I">altered to</HI> wyel ȝe; B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Þis maister was made sitte · as for þe moste worthy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5136"><HI REND="I">as</HI>] and COB.</NOTE></L>
<L>And þanne clergye and conscience · and pacience cam after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5137"><HI REND="I">And</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Pacience and I · were put to be macches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5138"><HI REND="I">put</HI>] pote R. <HI REND="I">be macches</HI>] ben mettes R.</NOTE></L>
<L N="36">And seten by owre selue · at a syde-borde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5139"><HI REND="I">seten</HI>] sitten C. <HI REND="I">a</HI>] þe W</NOTE></L>
<L>¶ Conscience called after mete · and þanne cam scripture,</L>
<L>And serued hem þus sone · of sondry metes manye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5140"><HI REND="I">hem</HI>] hym R.</NOTE></L>
<L>Of austyn, of ambrose · of alle þe foure euangelistes;<Q><HI REND="I">Edentes &amp; bibentes que apud eos sunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5141"><HI REND="I">of alle</HI>] and of W. <HI REND="I">Edentes</HI>] Edentes (<HI REND="I">printed</HI> Edentis) W.</NOTE></L>
<L N="40">Ac þis maister ne his man · no manere flesshe eten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5142"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">ne</HI>] nor W.</NOTE></L>
<L>Ac þei ete mete of more coste · mortrewes and potages;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5143"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">ete mete</HI>] hadde metes R. <HI REND="I">mortrewes</HI>] mortreux C.</NOTE></L>
<L>Of þat men mys-wonne · þei made hem wel at ese.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5144"><HI REND="I">wel</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac her sauce was ouer soure · &amp; vnsauourely grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5145"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">ouer</HI>] euere COB. <HI REND="I">grounde</HI>] y-grounde CB.</NOTE></L>
<L N="44">In a morter, <HI REND="I">post-mortem</HI> · of many bitter peyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5146"><HI REND="I">many</HI>] many a W. <HI REND="I">peyne</HI>] peynes O.</NOTE></L>
<L>But if þei synge for þo soules · and wepe salt teres:<Q><HI REND="I">Vos qui peccata hominum comeditis, nisi pro eis lacrimas &amp; orationes effunderitis, ea que in delicijs comeditis, in tormentis euometis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5147"><HI REND="I">þo</HI>] the COB. <HI REND="I">and wepe</HI>] with many R. <HI REND="I">lacrimas</HI>] lacrimis C. L <HI REND="I">has in the margin</HI>—contra sacerdotes.</NOTE></L>
<L>Conscience ful curteisly þo · comaunded scripture<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5148"><HI REND="I">ful</HI>] L <HI REND="I">has</HI> for <HI REND="I">altered to</HI> ful; ful WR; COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bifor pacience bred to brynge · and me þat was his macche.<MILESTONE N="53b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5149"><HI REND="I">macche</HI>] make COB; mete R.</NOTE></L>
<L N="48">He sette a soure lof to-for vs · and seyde, "<HI REND="I">agite peni|tenciam</HI>,"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5150"><HI REND="I">lof</HI>] lafe C. <HI REND="I">to-for</HI>] to-forn W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000495.tif" N="213, B-text"/>
<L>And sith he drough vs drynke · [<HI REND="I">diu</HI>]-<HI REND="I">perseuerans.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5151">W <HI REND="I">has</HI>—And siþþe he brouȝte vs drynke · <HI REND="I">Dia perseuerans—(omit|ted in printed copy).</HI> [<HI REND="I">diu</HI> OB] dia LWR; dya C.</NOTE></L>
<L>"As longe," quod I, "as I lyue · and lycame may dure!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5152"><HI REND="I">As</HI>] Also B. <HI REND="I">I</HI> (1)] he RO. <HI REND="I">I lyue</HI>] lif R.</NOTE></L>
<L>"Here is propre seruice," quod pacience · "þer fareth no prynce bettere;"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5153"><HI REND="I">is</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="52">¶ And þanne he brouȝt vs forth a mees of other mete · of <HI REND="I">Miserere-mei-deus;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5154"><HI REND="I">vs</HI>] COB <HI REND="I">om. a mees of</HI>] COB <HI REND="I">om. deus</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And he brouȝte vs of <HI REND="I">Beati-quorum</HI> · of <HI REND="I">beatus-virres</HI> makynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5155"><HI REND="I">he—vs</HI>] COB <HI REND="I">om. vs</HI>] R <HI REND="I">om. of</HI> (2)] and of R. <HI REND="I">virres</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LW; vir COB; vir his R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Et-quorum-tecta-sunt- · peccata</HI> in a disshe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5156"><HI REND="I">Et</HI>] And R.</NOTE></L>
<L>Of derne shrifte, <HI REND="I">dixi</HI> · and <HI REND="I">confitebor tibi!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5157"><HI REND="I">and</HI>] &amp; W.</NOTE></L>
<L N="56">"Brynge pacience some pitaunce" · pryueliche quod conscience;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5158"><HI REND="I">Brynge</HI>] And brynge CB. <HI REND="I">pitaunce</HI>] CB <HI REND="I">om. pryueliche</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And þanne had pacience a pitaunce · <HI REND="I">pro-hac-orabit|ad-te-omnis-sanctus-in-tempore-oportuno;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5159"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om.</HI> C <HI REND="I">begins</HI>—And thanne come to pacience · a pitaunce ybroughte; O <HI REND="I">has the same;</HI> B <HI REND="I">the same, with</HI> com þer <HI REND="I">for</HI> come. <HI REND="I">pro</HI>] Of pro COB. <HI REND="I">ad te</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And conscience conforted vs · and carped vs mery tales,<Q><HI REND="I">Cor contritum &amp; humiliatum, deus, non de|spicies.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5160"><HI REND="I">humiliatum</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> humi|litatum <HI REND="I">in</HI> L.</NOTE></L>
<L>¶ Pacience was proude · of þat propre seruice,</L>
<L N="60">And made hym muirth with his mete · ac I morned euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5161"><HI REND="I">mete</HI>] mene R. <HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>For þis doctoure on þe heigh dese · dranke wyn so faste;<Q><HI REND="I">Ve vobis qui potentes estis ad bibendum vinum!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5162"><HI REND="I">on—dese</HI>] vp-on þis hey deyes R. <HI REND="I">dranke</HI>] dronk R <HI REND="I">vinum</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ He eet many sondry metes · mortrewes and puddynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5163"><HI REND="I">He</HI>] And R. <HI REND="I">eet</HI>] ete CB. <HI REND="I">mor|trewes</HI>] mortreux C; mortrels B.</NOTE></L>
<L>Wombe-cloutes and wylde braune · &amp; egges yfrved with grece.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5164"><HI REND="I">yfryed</HI>] fryed R; fried CB</NOTE>
</L>
<PB REF="00000496.tif" N="214, B-text"/>
<L N="64">Þanne seide I to my-self · so pacience it herde,</L>
<L>"It is nouȝt foure dayes þat þis freke · bifor þe den of poules,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5165"><HI REND="I">is</HI>] C <HI REND="I">om. den</HI>] deen WB; dene C. <HI REND="I">of</HI>] of seynt R.</NOTE></L>
<L>Preched of penaunces · þat poule þe apostle suffred,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5166"><HI REND="I">penaunces</HI>] penaunce C.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">In fame &amp; frigore</HI> · and flappes of scourges;<Q><HI REND="I">Ter cesus sum, &amp; a iudeis quinquies quadra|genas, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5167"><HI REND="I">&amp;</HI>] and C; et R.</NOTE></L>
<L N="68">¶ Ac o worde þei ouerhuppen · at ech a tyme þat þei preche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5168"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">ouerhuppen</HI>] ouerhippen CB. <HI REND="I">a</HI>] CB <HI REND="I">om. preche</HI>] prechen RCB.</NOTE></L>
<L>Þat poule in his pistel · to al þe peple tolde;<Q><HI REND="I">Periculum est in falsis fratribus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5169"><HI REND="I">pistel</HI>] epistle O. <HI REND="I">al</HI>] O <HI REND="I">om. Periculum—in</HI>] Et in periculo R. <HI REND="I">in</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Holywrit bit men be war · I wil nouȝt write it here<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5170"><HI REND="I">bit</HI>] biddiþ B; bides C. <HI REND="I">write</HI>] writen R; writte C.</NOTE></L>
<L>On englisch, an auenture · it sholde be reherced to ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5171"><HI REND="I">On</HI>] In WRB. <HI REND="I">an</HI>] on W; in B. <HI REND="I">auenture</HI>] aunter O.</NOTE></L>
<L N="72">And greue þere-with þat good men ben · ac gramarienes shul rede;<Q><HI REND="I">Vnusquisque a fratre se custodiat, quia, vt dicitur, periculum est in falsis fratribus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5172"><HI REND="I">þat</HI>] W <HI REND="I">om. men</HI>] COB <HI REND="I">om. ben</HI>] W <HI REND="I">om. ac</HI>] an C. <HI REND="I">rede</HI>] redde W.</NOTE></L>
<L>¶ Ac I wist neuere freke þat as a frere ȝede · bifor men on englisshe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5173"><HI REND="I">Ac</HI>] And C; R <HI REND="I">om. a</HI>] R <HI REND="I">om. on</HI>] an R.</NOTE></L>
<L>Taken it for her teme · and telle it with-outen glosynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5174"><HI REND="I">her</HI>] his W. <HI REND="I">telle</HI>] tellen R.</NOTE></L>
<L>Þei prechen þat penaunce · is profitable to þe soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5175"><HI REND="I">þei</HI>] Ac þei R.</NOTE></L>
<L>And what myschief and malese · cryst for man tholed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5176"><HI REND="I">and</HI>] or COB. <HI REND="I">malese</HI>] male ese WRO; mal esse C; malaise B. <HI REND="I">tholed</HI>] tholde C.</NOTE></L>
<L>Ac þis goddes gloton," quod I · "with his gret chekes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5177"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L N="78">Hath no pyte on vs pore · he perforneth yuel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5178"><HI REND="I">pore</HI>] pore men OB; pouere men C. <HI REND="I">perforneth</HI>] performeþ B.</NOTE></L>
<L>Þat he precheth he preueth nouȝt" · to pacience I tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5179"><HI REND="I">he—nouȝt</HI>] and preueth R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000497.tif" N="215, B-text"/>
<L N="80">And wisshed witterly · with wille ful egre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5180"><HI REND="I">wisshed</HI>] wissed C. <HI REND="I">witterly</HI>] ful witterly W. <HI REND="I">ful</HI>] for (<HI REND="I">corrected to</HI> ful) L; ful WCROB.</NOTE></L>
<L>Þat disshes a[nd] dobleres · bifor þis ilke doctour,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5181"><HI REND="I">and</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> a <HI REND="I">in</HI> L. <HI REND="I">do|bleres</HI>] doublers WC; doubleris O; dubbleris B. <HI REND="I">ilke</HI>] ille B; R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Were [molten] led in his maw · and Mahoun amyddes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5182">[<HI REND="I">molten</HI> WCOB] molte R; moltoun L. <HI REND="I">led</HI>] leded (!) C. <HI REND="I">his</HI>] here R.</NOTE></L>
<L>"I shal iangle to þis Iurdan · with his iust wombe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5183"><HI REND="I">iust</HI>] mysty R; Iutte, <HI REND="I">corrected to</HI> Iuste O.</NOTE></L>
<L N="84">To telle me what penaunce is · of which he preched rather."—<MILESTONE N="54" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5184"><HI REND="I">me</HI>] men O. <HI REND="I">rather</HI>] þere ay R.</NOTE></L>
<L>Pacience perceyued what I thouȝt · and wynked on me to be stille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5185"><HI REND="I">wynked—to</HI>] bad me R.</NOTE></L>
<L>And seyde, "þow shalt se þus sone · whan he may no more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5186"><HI REND="I">shalt</HI>] salt C.</NOTE></L>
<L>He shal haue a penaunce in his paunche · and puffe at ech a worde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5187"><HI REND="I">a</HI> (1)] C <HI REND="I">om. a</HI> (2)] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="88">And þanne shullen his guttis godele · and he shal galpen after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5188"><HI REND="I">godele</HI>] godle R; goþele WC; groþele O; gruwe B.</NOTE></L>
<L>For now he hath dronken so depe · he wil deuyne sone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5189"><HI REND="I">wil</HI>] wole WRB. <HI REND="I">deuyne</HI>] dyuye (<HI REND="I">sic</HI>) B. <HI REND="I">In the margin of</HI> O—Doc|tours of freris.</NOTE></L>
<L>And preuen it by her pocalips · and passioun of seynt Auereys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5190"><HI REND="I">by</HI>] R <HI REND="I">om.</HI>; by-for C. <HI REND="I">her pocalips</HI>] þe appocalipsis B.</NOTE></L>
<L>Þat neither bacoun ne braune · blan[c]mangere ne mor|trewes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5191"><HI REND="I">blancmangere</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCO; blaumanger <HI REND="I">or</HI> blanmanger L; bla|manger B; ne blanmanger R. <HI REND="I">mor|trewes</HI>] mortreux C; mortrels B.</NOTE></L>
<L>Is noither fisshe [ne] flesshe · but fode for a penaunte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5192"><HI REND="I">fisshe</HI>] fisse C. [<HI REND="I">ne</HI> CROB] nor W; no L. <HI REND="I">fisshe—flesshe</HI>] fleisch ne fisch B. <HI REND="I">a penaunte</HI>] þe penauntes R; a penaunce C.</NOTE></L>
<L N="93">And þanne shal he testifye of a trinitee · and take his felawe to witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5193"><HI REND="I">þanne</HI>] C <HI REND="I">om. a</HI>] þe W. <HI REND="I">felawe</HI>] felawes COB.</NOTE></L>
<L>What he fonde in a freyel · after a freres lyuynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5194"><HI REND="I">freyel</HI>] frayel WCB; freiel R. <HI REND="I">a</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. freres lyuynge</HI>] frere leuynge R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000498.tif" N="216, B-text"/>
<L>And but if þe fyrst lyne be lesyng · leue me neuere after!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5195"><HI REND="I">if</HI>] W <HI REND="I">om. þe—lyne</HI>] he first lyue W; þe first leef O; the first lif C; þe frust lif B.</NOTE></L>
<L>And þanne is tyme to take · and to appose þis doctoure<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5196"><HI REND="I">take</HI>] talke R. <HI REND="I">to</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="97">Of dowel and of dobet · and if dobest be any pe|naunce."—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5197"><HI REND="I">of</HI> (2)] WO <HI REND="I">om. dobest</HI>] dowel W. <HI REND="I">be</HI>] do B.</NOTE></L>
<L>¶ And I sete stille, as pacience seyde · and þus sone þis doctour,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5198"><HI REND="I">sete</HI>] sat WCROB. <HI REND="I">as</HI>] an (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>As rody as a rose · rubbed his chekes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5199"><HI REND="I">As</HI>] Al so B. <HI REND="I">rubbed</HI>] robbed R.</NOTE></L>
<L N="100">Coughed and carped · and conscience hym herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5200"><HI REND="I">Coughed</HI>] Couȝwede R; Com|sed B.</NOTE></L>
<L>And tolde hym of a trinite · and toward vs he loked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5201"><HI REND="I">vs</HI>] vs al C; vs alle B.</NOTE></L>
<L>¶ "What is dowel? sire doctour," quod I · "is dowel any penaunce?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5202"><HI REND="I">is</HI> (1)] his C. <HI REND="I">dowel</HI>] do-best R; it W.</NOTE></L>
<L>¶ "Dowel?" quod þis doctour— · and toke þe cuppe and dranke—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5203"><HI REND="I">toke—dranke</HI>] dronk after R.</NOTE></L>
<L N="104">"Do non yuel to þine euenecrystene · nouȝt by þi powere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5204"><HI REND="I">Do</HI>] Is do W; Crowley <HI REND="I">also inserts</HI> Is; <HI REND="I">but see</HI> C-Text; <HI REND="I">and cf.</HI> l. 115.</NOTE></L>
<L>¶ "By þis day, sire doctour," quod I · "þanne be ȝe nouȝt in dowel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5205"><HI REND="I">day</HI>] O <HI REND="I">om. þanne</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For ȝe han harmed vs two · in þat ȝe eten þe pud|dyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5206"><HI REND="I">han</HI>] haue R.</NOTE></L>
<L>Mortrewes, and other mete · and we no [morsel] hade!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5207"><HI REND="I">Mortrewes</HI>] Mortreux C; Mor|trels B. [<HI REND="I">morsel</HI> WCB] mussel LRO.</NOTE></L>
<L>And if ȝe fare so in ȝowre fermorie · ferly me þinketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5208"><HI REND="I">if</HI>] R <HI REND="I">om. fermorie</HI>] Fer|merye WCR.</NOTE></L>
<L N="109">But chest be þere charite shulde be · &amp; ȝonge childern dorste pleyne!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5209"><HI REND="I">chest</HI>] cheeste W. <HI REND="I">be</HI>] O <HI REND="I">om. ȝonge</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>I wolde permute my penaunce with ȝowre · for I am in poynte to dowel!"
</L>
<PB REF="00000499.tif" N="217, B-text"/>
<L>¶ Þanne conscience curteisliche · a contenaunce he made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5210"><HI REND="I">curteisliche</HI>] ful curteislich R. <HI REND="I">he</HI>] WCOB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And preynte vpon pacience · to preie me to be stille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5211"><HI REND="I">preynte</HI>] prentede R; prynkid B. <HI REND="I">pacience</HI>] penaunce B. <HI REND="I">to</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="113">And seyde hym-self, "sire doctour · and it be ȝowre wille,</L>
<L>What is dowel and dobet? · ȝe deuynours knoweth."</L>
<L>¶ "Dowel," quod þis doctour · "do as clerkes techeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5212"><HI REND="I">do</HI>] dos R.</NOTE></L>
<L N="116">And dobet is he þat techeth · and trauailleth to teche other,</L>
<L>And dobest doth hym-self so · as he seith &amp; precheth:—<Q><HI REND="I">Qui facit et docuerit, magnus vocabitur in regno celorum."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5213"><HI REND="I">doth</HI>] doo C.</NOTE></L>
<L>¶ "Now þow, clergye," quod conscience · "carpest what is dowel."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5214"><HI REND="I">carpest</HI>] capest (<HI REND="I">by mistake</HI>) C.</NOTE></L>
<L>"I haue seuene sones," he seyde · "seruen in a castel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5215"><HI REND="I">seuene</HI>] R <HI REND="I">om. in</HI>] at COB.</NOTE></L>
<L N="120">Þere þe lorde of lyf wonyeth · to leren hym what is dowel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5216"><HI REND="I">wonyeth</HI>] woneth CB. <HI REND="I">leren</HI>] lerne COB. <HI REND="I">hym</HI>] hem CB; WO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Til I se þo seuene · and my-self acorden,</L>
<L>I am vnhardy," quod he · "to any wyȝt to preue it.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5217"><HI REND="I">to preue</HI>] proue R.</NOTE></L>
<L>For one pieres þe ploughman · hath inpugned vs alle,<MILESTONE N="54b" UNIT="folio"/></L>
<L N="124">And sette alle sciences at a soppe · saue loue one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5218"><HI REND="I">sciences</HI>] science RO. <HI REND="I">soppe</HI>] soep R; sope W.</NOTE></L>
<L>And no tixte ne taketh · to meyntene his cause,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5219"><HI REND="I">taketh</HI>] takees C.</NOTE></L>
<L>But <HI REND="I">dilige deum</HI> · and <HI REND="I">domine, quis habitabit, &amp;c.</HI></L>
<L>And seith þat dowel and dobet · aren two infinites,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5220"><HI REND="I">seith</HI>] seigh C. <HI REND="I">þat</HI>] O <HI REND="I">om. two</HI>] twa C.</NOTE></L>
<L N="128">Whiche infinites, with a feith · fynden oute dobest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5221"><HI REND="I">a</HI>] oo B.</NOTE></L>
<L>Which shal saue mannes soule · þus seith piers þe ploughman."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5222"><HI REND="I">þe</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "I can nouȝt her-on," quod conscience · "ac I knowe wel pieres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5223"><HI REND="I">ac</HI>] and C. <HI REND="I">wel</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000500.tif" N="218, B-text"/>
<L>He wil nouȝt aȝein holy writ speken · I dar wel vnder|take;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5224"><HI REND="I">aȝein</HI>] aȝeynes R. <HI REND="I">dar wel</HI>] dar O; CB <HI REND="I">om. vndertake</HI>] vnder|stonde B.</NOTE></L>
<L N="132">Þanne passe we ouer til piers come · and preue þis in dede.</L>
<L>Pacience hath be in many place · and perauntre cnoweth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5225"><HI REND="I">place</HI>] places CB; a place R. <HI REND="I">perauntre</HI>] par auenture RCO. <HI REND="I">cnoweth</HI>] knoweth RO; knowiþ B; knowes C; mouþed W.</NOTE></L>
<L>Þat no clerke ne can · as cryst bereth witnesse; <Q><HI REND="I">Pacientes vincunt, &amp;c."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5226"><HI REND="I">ne can</HI>] can R; knoweþ O.</NOTE></L>
<L>"At ȝowre preyere," quod pacyence þo · "so no man displese hym;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5227"><HI REND="I">At</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CROB; <HI REND="I">written like</HI> Ac <HI REND="I">in</HI> LW. <HI REND="I">hym</HI>] hem R.</NOTE></L>
<L N="136"><HI REND="I">Disce</HI>," quod he, "<HI REND="I">doce · dilige inimicos.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5228"><HI REND="I">quod</HI>] quod (<HI REND="I">printed</HI> quo) W. <HI REND="I">doce</HI>] &amp; doce O. <HI REND="I">dilige</HI>] and dilige COB. <HI REND="I">In margin of</HI> L—disce, doce, et dilige.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Disce</HI>, and dowel · <HI REND="I">doce</HI>, &amp; dobet;</L>
<L><HI REND="I">Dilige</HI>, and dobest · þus tauȝte me ones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5229">O <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>A lemman þat I loued · loue was hir name.</L>
<L N="140">'With wordes and with werkes,' quod she · 'and wille of þyne herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5230"><HI REND="I">with</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þow loue lelly þi soule · al þi lyf tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5231"><HI REND="I">þow</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And so þow lere þe to louye · for þe lordes loue of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5232"><HI REND="I">þow</HI>] to R. <HI REND="I">þe</HI> (1)] and R. <HI REND="I">þe</HI> (2)] oure W.</NOTE></L>
<L>Þine enemye in al wyse · euene forth with þi-selue.</L>
<L N="144">Cast coles on his hed · and al kynde speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5233"><HI REND="I">and</HI>] of WRB.</NOTE></L>
<L>Bothe with werkes and with wordes · fonde his loue to wynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5234"><HI REND="I">werkes—wordes</HI>] werke and word COB.</NOTE></L>
<L>And lay on hym þus with loue · til he la[u]ghe on þe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5235"><HI REND="I">lay</HI>] ley R; leye WO; lye C; beie B. <HI REND="I">laughe</HI> C] lauȝe W; lauȝhe R; lawȝhe O; lauȝghe B; laghe L.</NOTE></L>
<L>And but he bowe for þis betyng · blynde mote he worthe!</L>
<L N="148">¶ Ac for to fare þus with þi frende · foly it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5236"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000501.tif" N="219, B-text"/>
<L>For he þat loueth þe lelly · lyte of þyne coueiteth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5237"><HI REND="I">lyte</HI>] litel WCB; litil O. <HI REND="I">coueiteth</HI>] desireth R.</NOTE></L>
<L>Kynde loue coueiteth nouȝte · no catel but speche,</L>
<L>With half a laumpe lyne in latyne · <HI REND="I">ex vi transicionis.</HI>'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5238"><HI REND="I">transicionis</HI>] transgressionis O.</NOTE></L>
<L N="152">¶ I bere þere-inne aboute · fast ybounde dowel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5239"><HI REND="I">aboute</HI>] a beaut C; a beaute B. <HI REND="I">In margin of</HI> L—Solucion.</NOTE></L>
<L>In a signe of þe saterday · þat sette firste þe kalendare,</L>
<L>And al þe witte of þe wednesday · of þe nexte wyke after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5240"><HI REND="I">And</HI>] In O. <HI REND="I">þe</HI> (2)] C <HI REND="I">om. wed|nesday</HI>] wodnesday W; wedenesday R. <HI REND="I">wyke</HI>] woke O.</NOTE></L>
<L>Þe myddel of þe mone · is þe miȝte of bothe.</L>
<L>And here-with am I welcome · þere I haue it with me."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5241"><HI REND="I">is</HI>] as W. <HI REND="I">miȝte</HI>] nyght WCB.</NOTE></L>
<L>¶ "Vndo it, late þis doctour deme · if dowel be þer|inne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5242"><HI REND="I">late</HI>] and late R. <HI REND="I">deme</HI>] dem C; se R; sen (<HI REND="I">altered to</HI> deme) L. <HI REND="I">if</HI>] where R. <HI REND="I">þer-inne</HI>] here-inne R.</NOTE></L>
<L N="158">For, bi hym þat me made · miȝte neuere pouerte,</L>
<L>Miseise, ne myschief · ne man with his tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5243"><HI REND="I">Miseise</HI>] Misaise B. <HI REND="I">ne</HI>] ne no W.</NOTE></L>
<L>Colde, ne care · ne compaignye of theues,</L>
<L>Ne noither hete, ne haille · ne non helle pouke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5244"><HI REND="I">noither</HI>] nother R; neiþer WOB; nouther C.</NOTE></L>
<L N="162">Ne noither fuire ne flode · ne fere of þine enemy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5245"><HI REND="I">noither</HI>] nother R; neiþer OCB; W <HI REND="I">om. enemy</HI>] enemyes O.</NOTE></L>
<L>Tene þe eny tyme · and þow take it with þe;<Q><HI REND="I">Caritas nichil timet.</HI></Q></L>
<L>[And eek, haue god my soule! · and þow wilt it craue,</L>
<L N="165">Þere nys neyther emperour ne emperesse · erl, kynge, ne baroun,</L>
<L>Pope, ne patriarch · þat puyre reson ne schal make</L>
<L>Þe meyster of alle þo men · þoruȝ miȝt of þis redeles;</L>
<L N="168">Nouȝt thoruȝ wicche-crafte, but thoruȝ wit · (&amp; þow wilt þi-selue)</L>
<L>Do kynge and quene · and alle þe comune after</L>
<L>Ȝyue þe alle þat þei may ȝiue · as [for þe] best ȝemere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5246">[<HI REND="I">for þe</HI>] <HI REND="I">such is my conjecture; the</HI> MS <HI REND="I">has</HI> þe for.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000502.tif" N="220, B-text"/>
<L>And, as þou demest, wil þei do · alle here dayes after;<Q><HI REND="I">Pacientes vincunt, &amp;c.</HI>"]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5247">164—171. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; but cf.</HI> C|Text, <HI REND="I">which has a passage epitomized from it.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "It is but a dido," quod þis doctour · "a dysoures tale.</L>
<L>Al þe witt of þis worlde · and wiȝte mennes strengthe<MILESTONE N="55" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5248"><HI REND="I">and</HI>] ne R. <HI REND="I">wiȝte</HI>] wiþ O; wiȝth B.</NOTE></L>
<L N="174">Can nouȝt confourmen a pees · bytwene þe pope and his enemys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5249"><HI REND="I">þe pope</HI>] W <HI REND="I">om. cnemys</HI>] enmye B; enemye C.</NOTE></L>
<L>Ne bitwene two cristene kynges · can no wiȝte pees make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5250"><HI REND="I">wiȝte</HI>] wiȝth B.</NOTE></L>
<L>Profitable to ayther peple" · and put þe table fro hym,</L>
<L N="177">And toke clergye and conscience · to conseille, as it were,</L>
<L>Þat pacience þo moste passe · for pilgrimes kunne wel lye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5251"><HI REND="I">pacience</HI>] pacien (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">þo</HI>] þoo O; þow W. <HI REND="I">moste</HI>] moost C; mote R.</NOTE></L>
<L>¶ Ac conscience carped loude · and curteislich seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5252"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">loude</HI>] aloude R.</NOTE></L>
<L N="180">"Frendes, fareth wel" · and faire spake to clergye,</L>
<L>"For I wil go with þis gome · if god wil ȝiue me grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5253"><HI REND="I">me</HI>] the CB.</NOTE></L>
<L>And be pilgryme with pacience · til I haue proued more."</L>
<L>¶ "What?" quod clergye to conscience · "ar ȝe coueitouse nouthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5254"><HI REND="I">ar</HI>] er C.</NOTE></L>
<L>After ȝeresȝyues or ȝiftes · or ȝernen to rede redeles?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5255"><HI REND="I">or</HI> (1)] an C; &amp; O; and B. <HI REND="I">or</HI> (2)] other R. <HI REND="I">to</HI>] ye to C; ȝe to B. <HI REND="I">redeles</HI>] rideles CO.</NOTE></L>
<L N="185">I shal brynge ȝow a bible · a boke of þe olde lawe,</L>
<L>And lere ȝow, if ȝow lyke · þe leest poynte to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5256"><HI REND="I">ȝow lyke</HI>] ȝe liken R. <HI REND="I">leest</HI>] best COB.</NOTE></L>
<L>Þat pacience þe pilgryme · perfitly knewe neuere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5257"><HI REND="I">þat</HI>] R <HI REND="I">om. neuere</HI>] euere R.</NOTE></L>
<L N="188">¶ "Nay, bi cryste," quod conscience to clergye · "god þe forȝelde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5258"><HI REND="I">to clergye</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For al þat pacience me profreth · proude am I litel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5259"><HI REND="I">litel</HI>] ful litil O; but litile CB.</NOTE></L>
<L>Ac þe wille of þe wye · and þe wille [of] folke here<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5260"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">þe</HI> (2)] that CB. <HI REND="I">þe wille</HI> (2)] ȝe wolen O; ye wille CB. [<HI REND="I">of</HI> WO] LCRB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hath moeued my mode · to mourne for my synnes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5261"><HI REND="I">moeued</HI>] meued WRO; moued C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000503.tif" N="221, B-text"/>
<L>Þe good wille of a wiȝte · was neure bouȝte to þe fulle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5262"><HI REND="I">a</HI>] vch a R. <HI REND="I">neure</HI>] nere R.</NOTE></L>
<L N="193">For þere nys no tresore þerto · to a trewe wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5263"><HI REND="I">nys</HI>] is CB. <HI REND="I">þerto</HI>] for soþe W.</NOTE></L>
<L>¶ Haued nouȝt Magdeleigne more · for a boxe of salue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5264"><HI REND="I">Haued</HI>] Hadde WCOB. <HI REND="I">Mag|deleigne</HI>] marie magdeleyne R; Mau|deleyne W.</NOTE></L>
<L>Þan zacheus for he seide · <HI REND="I">dimidium bonorum meorum do pauperibus?</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5265"><HI REND="I">do</HI>] da C.</NOTE></L>
<L N="196">And þe pore widwe · for a peire of mytes,</L>
<L>Þan alle þo that offreden · in-to <HI REND="I">gazafilacium?</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5266"><HI REND="I">gazafilacium</HI>] Gazophilacium W; gazofilacium R.</NOTE></L>
<L>¶ Þus curteislich conscience · congeyde fyrst þe Frere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5267"><HI REND="I">fyrst</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And sithen softliche he seyde · in clergyes ere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5268"><HI REND="I">softliche</HI>] sothliche CB.</NOTE></L>
<L N="200">"Me were leuer, by owre lorde · and I lyue shulde,</L>
<L>Haue pacience perfitlich · þan half þi pakke of bokes!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5269"><HI REND="I">þi</HI>] this CB.</NOTE></L>
<L>¶ Clergye to conscience · no congeye wolde take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5270"><HI REND="I">to</HI>] of W; and R.</NOTE></L>
<L>But seide ful sobreliche · "þow shalt se þe tyme,</L>
<L N="204">Whan þow art wery for-walked · wilne me to con|saille."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5271"><HI REND="I">for-walked</HI>] of-walked W. <HI REND="I">wilne</HI>] wille W.</NOTE></L>
<L>¶ "Þat is soth," seyde conscience · "so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5272"><HI REND="I">seyde</HI>] quod WCOB.</NOTE></L>
<L>If pacience be owre partyng felawe · and pryue with vs bothe,</L>
<L>There nys wo in þis worlde · þat we ne shulde amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5273"><HI REND="I">nys</HI>] ne is R; is no COB.</NOTE></L>
<L>And confourmen Kynges to pees · and al kynnes londes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5274"><HI REND="I">al kynnes</HI>] alle kynnes W; alle kynne R; al kyns O.</NOTE></L>
<L N="209">Sarasenes and surre · and so forth alle þe iewes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5275"><HI REND="I">Sarasenes</HI>] And Sarasynes R. <HI REND="I">surre</HI>] al Surrie B; surry C; Surrie R. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Turne in-to þe trewe feithe · and in-til one byleue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5276"><HI REND="I">Turne</HI>] Turnen R; Torne C. <HI REND="I">one</HI>] oure B.</NOTE></L>
<L>¶ "Þat is soth," quod clergye · "I se what þow menest,</L>
<L N="212">I shal dwelle as I do · my deuore to shewen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5277"><HI REND="I">deuore</HI>] deuoir WCOB; deuer R.</NOTE></L>
<L>And conformen fauntekynes · and other folke ylered,<MILESTONE N="55b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5278"><HI REND="I">conformen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; confer|men WCO; confirmen B; <HI REND="I">cf. l.</HI> 208.</NOTE></L>
<L>Tyl pacience haue preued þe · and parfite þe maked."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5279"><HI REND="I">preued</HI>] serued O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000504.tif" N="222, B-text"/>
<L>¶ Conscience þo with pacience passed · pilgrymes as it were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5280"><HI REND="I">passed</HI>] passiþ B.</NOTE></L>
<L N="216">Þanne had pacience, as pylgrymes han · in his poke vittailles,</L>
<L>Sobrete, and symple speche · and sothfaste byleue,</L>
<L>To conforte hym and conscience · if þey come in place</L>
<L>Þere vnkyndenesse and coueytise is · hungrye contrees bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5281"><HI REND="I">hungrye contrees</HI>] honger con|treyes R.</NOTE></L>
<L>¶ And as þei went by þe weye · of dowel þei carped;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5282"><HI REND="I">þei</HI>] þe W. <HI REND="I">of</HI>] and of R. <HI REND="I">þei</HI> (2)] R <HI REND="I">om. carped</HI>] carpeden O.</NOTE></L>
<L N="221">Þei mette with a mynstral · as me þo þouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5283"><HI REND="I">mette</HI>] metten RO. <HI REND="I">mynstral</HI>] ministrale R. <HI REND="I">þo</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Pacience apposed hym fyrste · and preyed hym he sholde hem telle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5284"><HI REND="I">fyrste</HI>] þoo O. <HI REND="I">hym</HI> (2)] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To conscience, what crafte he couthe · an to what contree he wolde.</L>
<L N="224">¶ "I am a mynstral," quod þat man · "my name is <HI REND="I">actiua vita:</HI></L>
<L>Alle ydel ich hatye · for of actyf is my name.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5285"><HI REND="I">Alle</HI>] And alle O. <HI REND="I">ydel</HI>] ydel|nesse W. <HI REND="I">of</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>A wafrere, wil ȝe wite · and serue many lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5286"><HI REND="I">wil</HI>] wol WCB; welle R.</NOTE></L>
<L N="227">And fewe robes I fonge · or furred gounes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5287"><HI REND="I">And</HI>] I C; A B.</NOTE></L>
<L>Couthe I lye to do men laughe · þanne lacchen I shulde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5288"><HI REND="I">Couthe</HI>] Coude R. <HI REND="I">lye</HI>] lee C. <HI REND="I">to</HI>] and R.</NOTE></L>
<L>Other mantel or money · amonges lordes mynstralles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5289"><HI REND="I">money</HI>] mone R. <HI REND="I">mynstralles</HI>] or mynstrals W.</NOTE></L>
<L>Ac for I can noither tabre ne trompe · ne telle none gestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5290"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">tabre</HI>] taborne C. <HI REND="I">none</HI>] no WO; noon C.</NOTE></L>
<L>Farten, ne fythelen · at festes, ne harpen,</L>
<L N="232">Iape ne iogly · ne gentlych pype,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5291">CB <HI REND="I">om. iogly</HI>] Iogele WO; iangele R.</NOTE></L>
<L>Ne noyther sailly ne saute · ne synge with þe gyterne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5292"><HI REND="I">sailly</HI>] saille WO; sayle RB. <HI REND="I">saute</HI>] sautre C.</NOTE></L>
<L>I haue none gode gyftes · of þise grete lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5293"><HI REND="I">none</HI>] no WO; na C. <HI REND="I">þise</HI>] þis RC.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000505.tif" N="223, B-text"/>
<L>For no bred þat I brynge forth · saue a beneson on þe sonday,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5294"><HI REND="I">brynge</HI>] brouȝt R.</NOTE></L>
<L N="236">Whan þe prest preyeth þe peple · her <HI REND="I">pater-noster</HI> to bidde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5295"><HI REND="I">preyeth</HI>] preches C; prechiþ B.</NOTE></L>
<L>For peres þe plowman · and þat hym profite wayten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5296"><HI REND="I">peres</HI>] pier C. <HI REND="I">þat</HI>] þo þat B. <HI REND="I">wayten</HI>] wayteth RB.</NOTE></L>
<L>And þat am I, actyf · þat ydelnesse hatye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5297"><HI REND="I">am I</HI>] I am CROB.</NOTE></L>
<L>For alle trewe trauaillours · and tilieres of þe erthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5298"><HI REND="I">For</HI>] Of R. <HI REND="I">þe</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="240">Fro mychelmesse to mychelmesse · I fynde hem with wafres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5299"><HI REND="I">with</HI>] wiþ my W; O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Beggeres and bidderes · of my bred crauen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5300"><HI REND="I">bidderes</HI>] bilderis B.</NOTE></L>
<L>Faitoures and freres · and folke with brode crounes.</L>
<L>I fynde payne for þe pope · and prouendre for his palfrey,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5301"><HI REND="I">prouendre</HI>] prouende B.</NOTE></L>
<L N="244">And I hadde neuere of hym · haue god my treuthe,</L>
<L>Noither prouendre ne parsonage · ȝut of þe popis ȝifte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5302"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om. ȝifte</HI>] ȝiftes R.</NOTE></L>
<L>Saue a pardoun with a peys of led · and two pollis amydde!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5303"><HI REND="I">peys</HI>] payes C. <HI REND="I">amydde</HI>] amyddes W.</NOTE></L>
<L>Hadde iche a clerke þat couthe write · I wolde caste hym a bille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5304"><HI REND="I">iche</HI>] ech C; ich WR.</NOTE></L>
<L N="248">Þat he sent me vnder his seel · a salue for þe pesti|lence,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5305"><HI REND="I">sent</HI>] sende B. <HI REND="I">In margin of</HI> R—laus &amp; vis Indulgenciarum.</NOTE></L>
<L>And þat his blessyng &amp; his bulles · bocches miȝte de|stroye:<Q><HI REND="I">In nomine meo demonia</HI> [<HI REND="I">eicient</HI>], <HI REND="I">&amp; super egros manus imponent, &amp; bene habebunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5306"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om. þat</HI>] B <HI REND="I">om. bocches miȝte</HI>] myȝte bocches O. [<HI REND="I">eicient</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; eiciunt L.</NOTE></L>
<L>And þanne wolde I be prest to [þe] peple · paste for to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5307">[<HI REND="I">þe</HI> WCROB] L <HI REND="I">om. paste</HI>] paast W; past B.</NOTE></L>
<L>And buxome and busy · aboute bred and drynke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5308"><HI REND="I">busy</HI>] bisy be B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000506.tif" N="224, B-text"/>
<L N="252">For hym and for alle his · fonde I þat his pardoun<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5309"><HI REND="I">his</HI> (1)] hisse C; hise B.</NOTE></L>
<L>Miȝte lechen a man · as I bileue it shulde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5310"><HI REND="I">I</HI>] B <HI REND="I">om. it</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For sith he hath þe powere · þat peter hym-self hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5311"><HI REND="I">sith</HI>] sethe R.</NOTE></L>
<L>He hath þe potte with þe salue · sothly, as me þinketh:<Q><HI REND="I">Argentum &amp; aurum non est mihi; quod autem</HI><MILESTONE N="56" UNIT="folio"/> <HI REND="I">habeo</HI>, [<HI REND="I">hoc</HI>] <HI REND="I">tibi do; in nomine domini, surge &amp; ambula.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5312"><HI REND="I">hath</HI>] hase C. <HI REND="I">potte</HI>] poot B. [<HI REND="I">hoc</HI> RO] LWCB <HI REND="I">om. in—domini</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="256">¶ Ac if miȝte of miracle hym faille · it is for men ben nouȝt worthy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5313"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">ben</HI>] beth R.</NOTE></L>
<L>To haue þe grace of god · &amp; no gylte of þe pope.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5314"><HI REND="I">þe</HI> (1)] no R. <HI REND="I">þe</HI> (2)] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For may no blyssyng done vs bote · but if we wil amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5315"><HI REND="I">For</HI>] R <HI REND="I">om. wil</HI>] wolen B.</NOTE></L>
<L>Ne mannes masse make pees · amonges cristene peple,</L>
<L N="260">Tyl pruyde be purelich fordo · and þat þourgh payn defaute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5316"><HI REND="I">purelich</HI>] priueliche R. <HI REND="I">þat</HI>] alle R; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ For ar I haue bred of mele · ofte mote I swete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5317">B <HI REND="I">omits. ar</HI>] er WCO. <HI REND="I">ofte</HI>] erst CO.</NOTE></L>
<L>And ar þe comune haue corne ynough · many a colde mornynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5318"><HI REND="I">ar</HI>] er WCOB. <HI REND="I">a</HI>] COB <HI REND="I">om. colde</HI>] calde C.</NOTE></L>
<L>So, ar my wafres ben ywrouȝt · moche wo I tholye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5319"><HI REND="I">ar</HI>] er WCOB. <HI REND="I">ywrouȝt</HI>] wrought COB. <HI REND="I">wo</HI>] wa C.</NOTE></L>
<L N="264">¶ Alle Londoun I leue · liketh wel my wafres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5320"><HI REND="I">Alle</HI>] Al (<HI REND="I">printed</HI> At) W; Al COB.</NOTE></L>
<L>And lowren whan þei lakken [hem]— · it is nouȝt longe ypassed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5321">CB <HI REND="I">omit.</HI> [<HI REND="I">hem</HI> WR] it LO.</NOTE></L>
<L>Þere was a carful comune · whan no carte come to toune</L>
<L>With [bake] bred fro stretforth · þo gan beggeres wepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5322">[<HI REND="I">bake</HI> R] LWCOB <HI REND="I">om.; but it improves the line. stretforth</HI>] Strat|forde WCOB; statforde R. <HI REND="I">gan</HI>] gon|nen WCO; gunnen B.</NOTE></L>
<L N="268">And werkmen were agaste a litel · þis wil be þouȝte longe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5323"><HI REND="I">litel</HI>] lite W; litil COB. <HI REND="I">wil</HI>] wel R. <HI REND="I">þouȝte</HI>] þouȝt on B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000507.tif" N="225, B-text"/>
<L>In þe date of owre dryȝte · in a drye apprile,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5324"><HI REND="I">drye apprile</HI>] druye auerel R.</NOTE></L>
<L>A þousande and thre hondreth · tweis thretty &amp; ten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5325"><HI REND="I">hondreth</HI>] hundred WOB; hondrede R. <HI REND="I">thretty</HI>] <HI REND="I">so also in</HI> R; twenty WCB; twenti O.</NOTE></L>
<L N="271">My wafres þere were gesen · whan chichestre was Maire."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5326"><HI REND="I">þere</HI>] COB <HI REND="I">om. gesen</HI>] gesene WR; <HI REND="I">looks like</HI> gefene <HI REND="I">in</HI> B. <HI REND="I">was</HI>] were R.</NOTE></L>
<L>¶ I toke gode kepe, by cryst · and conscience bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5327"><HI REND="I">gode</HI>] grete R.</NOTE></L>
<L>Of haukyn þe actyf man · and how he was y-clothed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5328"><HI REND="I">haukyn</HI>] <HI REND="I">in</HI> L, <HI REND="I">this word</HI> (<HI REND="I">here and elsewhere</HI>) <HI REND="I">looks more like</HI> hankyn. <HI REND="I">y-clothed</HI>] clothed CB.</NOTE></L>
<L>He hadde a cote of crystendome · as holykirke bileueth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5329"><HI REND="I">cote</HI>] Cite (!) C; citee B. <HI REND="I">kirke</HI>] chirche CB.</NOTE></L>
<L>Ac it was moled in many places · with many sondri plottes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5330"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">places</HI>] place R.</NOTE></L>
<L N="276">Of pruyde here a plotte, and þere a plotte · of vnboxome speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5331"><HI REND="I">here</HI>] hire C; he R.</NOTE></L>
<L>Of scornyng and of scoffyng · and of vnskilful berynge,</L>
<L>As in aparaille and in porte · proude amonges þe peple,</L>
<L>Otherwyse þan he hath · with herte or syȝte shewynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5332"><HI REND="I">hath</HI>] hym haþ W. <HI REND="I">with</HI>] wytt B. <HI REND="I">or</HI>] and R. <HI REND="I">syȝte</HI>] eye C; ye O; eiȝe B.</NOTE></L>
<L N="280">Hym willynge þat alle men wende · he were þat he is nouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5333"><HI REND="I">willynge</HI>] wilnynge R. <HI REND="I">wende</HI>] wenden O; wente R. <HI REND="I">nouȝte</HI>] not O.</NOTE></L>
<L>For-why he bosteth and braggeth · with many bolde othes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5334"><HI REND="I">bosteth</HI>] bosted C. <HI REND="I">braggeth</HI>] bragged C.</NOTE></L>
<L>And in-obedient to ben vndernome · of any lyf lyuynge,</L>
<L>And so syngulere by hym-self · as to syȝte of þe poeple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5335">W <HI REND="I">has</HI>—And noon so singuler by hym-self · ne so pomp holy; COB <HI REND="I">have</HI>—And so singuler by hym-self · ne noon so poppe (<HI REND="I">sic</HI>) holy. L <HI REND="I">and</HI> R <HI REND="I">are alike, except that for</HI> pompe (L) <HI REND="I">we find</HI> pope <HI REND="I">in</HI> R, <HI REND="I">a read|ing which I have adopted. See</HI> Criti|cal Note.</NOTE></L>
<L>Was none suche as hym-self · ne none so [pope]-holy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5336">W <HI REND="I">has</HI>—And noon so singuler by hym-self · ne so pomp holy; COB <HI REND="I">have</HI>—And so singuler by hym-self · ne noon so poppe (<HI REND="I">sic</HI>) holy. L <HI REND="I">and</HI> R <HI REND="I">are alike, except that for</HI> pompe (L) <HI REND="I">we find</HI> pope <HI REND="I">in</HI> R, <HI REND="I">a read|ing which I have adopted. See</HI> Criti|cal Note.</NOTE></L>
<L N="285">Y-habited as an hermyte · an ordre by hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5337"><HI REND="I">Y-habited</HI>] In habyte O; In abite B. <HI REND="I">an</HI> (2)] and C.</NOTE></L>
<L>Religioun sanz reule · and resonable obedience;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5338"><HI REND="I">and</HI>] or W.</NOTE></L>
<L>Lakkyng lettred men · and lewed men bothe,
</L>
<PB REF="00000508.tif" N="226, B-text"/>
<L N="288">In lykyng of lele lyf · and a lyer in soule;</L>
<L>With Inwit and with outwitt · ymagenen and studye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5339"><HI REND="I">With</HI> (1)] B <HI REND="I">om. with</HI> (2)] R <HI REND="I">om.</HI>; Crowley <HI REND="I">also omits. with outwitt</HI>] with oute wit C.</NOTE></L>
<L>As best for his body be · to haue a badde name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5340"><HI REND="I">badde</HI>] bolde R.</NOTE></L>
<L>And entermeten hym ouer-al · þer he hath nouȝt to done,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5341"><HI REND="I">to</HI>] do B.</NOTE></L>
<L N="292">Wilnyng þat men wende · his witte were þe best,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5342"><HI REND="I">Wilnyng</HI>] Willynge WCB; wilnynge R.</NOTE></L>
<L>[Or for his crafty kunnynge · or of clerkes þe wisest,</L>
<L>Or strengest on stede · or styuest vnder gurdel,</L>
<L>And louelokest to loken on · and lelest of werkes,</L>
<L N="296">And non so holy as he · ne of lif clennere,</L>
<L>Or feyrest of feytures · of fourme and of schafte,</L>
<L>And most sotyl of songe · other sleyest of hondes,</L>
<L>And large to lene · losse þere-by to cacche;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5343">293—299. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; yet found in the</HI> C-text <HI REND="I">in a different part of the poem; see</HI> Critical Note.</NOTE></L>
<L N="300">And if he gyueth ouȝte pore gomes · telle what he deleth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5344"><HI REND="I">gyueth</HI>] gyue O; gyfues C. <HI REND="I">pore</HI>] to pouere W; the pouere CB. <HI REND="I">telle</HI>] til C; telliþ B. <HI REND="I">deleth</HI>] delet C.</NOTE></L>
<L>Pore of possessioun · in purse and in coffre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5345"><HI REND="I">coffre</HI>] cofre boþe W; coffres bothe COB.</NOTE></L>
<L>And as a lyon on to loke · and lordeliche of speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5346"><HI REND="I">on</HI>] R <HI REND="I">om.</HI>; vppon B.</NOTE></L>
<L>¶ Baldest of beggeres · a bostour þat nouȝt hath,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5347"><HI REND="I">Baldest</HI>] Boldest WCROB. <HI REND="I">a</HI>] as a B.</NOTE></L>
<L N="304">In towne and in tauernes · tales to telle,</L>
<L>And segge þinge þat he neuere seigh · and for soth sweren it;<MILESTONE N="56b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5348"><HI REND="I">segge</HI>] saies C. <HI REND="I">seigh</HI>] er sawe C; sauȝ B.</NOTE></L>
<L>Of dedes þat he neuere dyd · demen and bosten,</L>
<L>And of werkes þat he wel dyd · witnesse and seggen—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5349"><HI REND="I">seggen</HI>] siggen W.</NOTE></L>
<L N="308">"Lo! if ȝe leue me nouȝt · or þat I lye wenen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5350"><HI REND="I">ȝe</HI>] þou OB; thow C. <HI REND="I">wenen</HI>] ȝee wenen B.</NOTE></L>
<L>Axeth at hym or at hym · and he ȝow can telle,</L>
<L>What I suffred and seighe · and some tymes hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5351"><HI REND="I">What</HI>] Whan C. <HI REND="I">tymes</HI>] tym C.</NOTE></L>
<L N="311">And what I couth and knewe · and what kynne I come of."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5352"><HI REND="I">knewe</HI>] knowe C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000509.tif" N="227, B-text"/>
<L>Al he wolde þat men wiste · of werkes and of wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5353"><HI REND="I">of</HI> (2)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="313">Which myȝte plese þe peple · and praysen hym|seluen:<Q><HI REND="I">Si hominibus placerem, Christi seruus non essem; Et alibi: nemo potest duobus dominis seruire.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5354"><HI REND="I">hym-seluen</HI>] hem-seluen CRO.</NOTE></L>
<L>¶ "Bi criste," quod conscience þo · "þi best cote, haukyn,</L>
<L>Hath many moles and spottes · it moste ben ywasshe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5355"><HI REND="I">it</HI>] and B. <HI REND="I">ywasshe</HI>] ywasshen C; ywaischen B; ywasschid O; wa|schen R.</NOTE></L>
<L N="316">¶ "Ȝe, who so toke hede," quod haukyn · "byhynde and bifore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5356"><HI REND="I">ȝe</HI>] ȝhe O; ȝee B.</NOTE></L>
<L>What on bakke and what on bodyhalf · &amp; by þe two sydes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5357"><HI REND="I">and</HI>] C <HI REND="I">om. what</HI>] RO. <HI REND="I">om. bodyhalf</HI>] bodye CB. <HI REND="I">two</HI>] to R.</NOTE></L>
<L>Men sholde fynde many frounces · and many foule plottes."</L>
<L>¶ And he torned hym as tyte · and þanne toke I hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5358"><HI REND="I">tyte</HI>] tit CB; tijt O; tyd W.</NOTE></L>
<L N="320">It was fouler by felefolde · þan it firste semed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5359"><HI REND="I">felefolde</HI>] felfolde R.</NOTE></L>
<L>It was bidropped with wratthe · and wikked wille,</L>
<L>With enuye and yuel speche · entysyng to fyȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5360"><HI REND="I">enuye</HI>] eneuye R.</NOTE></L>
<L>Lyinge and laughynge · and leue tonge to chyde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5361"><HI REND="I">Lyinge</HI>] Lyȝynge R. <HI REND="I">laugh|ynge</HI>] lakkynge R (<HI REND="I">which is perhaps the true reading</HI>). <HI REND="I">and leue</HI>] a lef R; and leef O.</NOTE></L>
<L N="324">Al þat he wist wykked · by any wiȝte, tellen it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5362"><HI REND="I">þat</HI>] the that C. <HI REND="I">tellen</HI>] to tellen B.</NOTE></L>
<L>And blame men bihynde her bakke · and bydden hem meschaunce;</L>
<L>And þat he wist bi wille · tellen it watte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5363"><HI REND="I">it</HI>] it to ROB.</NOTE></L>
<L>And þat watte wiste · wille wiste it after,</L>
<L N="328">And made of frendes foes · þorugh a false tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5364"><HI REND="I">of</HI>] B <HI REND="I">om. þorugh</HI>] throught C.</NOTE></L>
<L>"Or with myȝte of mouthe · or þorugh mannes strengthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5365"><HI REND="I">of</HI>] or with W. <HI REND="I">mannes</HI>] mennes W.</NOTE></L>
<L>Auenge me fele tymes · other frete my-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5366"><HI REND="I">Auenge</HI>] Auenged R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000510.tif" N="228, B-text"/>
<L>Wyth-inne, as a shepster shere;"— · I-shrewed men &amp; cursed!<Q>
<P><HI REND="I">Cuius malediccione os plenum est, &amp; amaritudine; sub lingua eius labor &amp; dolor:</HI></P>
<P><HI REND="I">&amp; alibi: filij hominum, dentes eorum arma &amp; sagitte, &amp; lingua eorum gladius acutus</HI>:—</P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5367"><HI REND="I">shepster</HI>] shepsteres WO; shapsteris B. <HI REND="I">I</HI>-] In B. <HI REND="I">men</HI>] man W; cf. C-Text. <HI REND="I">&amp;</HI> (1)] R <HI REND="I">om. labor &amp; dolor</HI>] &amp;c COB. <HI REND="I">&amp; alibi—acutus</HI>] R <HI REND="I">om. gladius acutus</HI>] &amp;c O.</NOTE></L>
<L N="332">¶ "Þere is no lyf þat I louye · lastyng any while,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5368"><HI REND="I">I louye</HI>] I loue RC; me loueþ W.</NOTE></L>
<L>For tales þat I telle · no man trusteth to me,</L>
<L>And whan I may nouȝt haue þe maistrye · with malen|colye I take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5369"><HI REND="I">with</HI>] which R; swich W.</NOTE></L>
<L>Þat I cacche þe crompe · þe cardiacle some tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5370"><HI REND="I">þe</HI> (2)] and þe W.</NOTE></L>
<L N="336">Or an ague in suche an angre · and some tyme a feure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5371"><HI REND="I">ague</HI>] aguwe B. <HI REND="I">suche</HI>] swich WCO.</NOTE></L>
<L>Þat taketh me al a twelf-moneth · tyl þat I dispyse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5372"><HI REND="I">taketh</HI>] hit holdeþ B.</NOTE></L>
<L>Lechecrafte [of] owre lorde · and leue on a wicche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5373">[<HI REND="I">of</HI> WCOB] or LR; <HI REND="I">but the line is marked for correction in</HI> L.</NOTE></L>
<L>And segge, þat no clerke ne can · ne cryste, as I leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5374"><HI REND="I">segge</HI>] seye WB; seggeþ O.</NOTE></L>
<L N="340">To þe souter of southwerke · or of shordyche dame emme!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5375"><HI REND="I">shordyche</HI>] sordich O.</NOTE></L>
<L>And segge, þat no goddes worde · gaf me neuere bote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5376"><HI REND="I">segge</HI>] seye WB; saye; seggeþ O. <HI REND="I">no</HI>] none of B. <HI REND="I">worde</HI>] B <HI REND="I">om. gaf me</HI>] ȝauen B.</NOTE></L>
<L>But þorw a charme had I chaunce · &amp; my chief hele!"</L>
<L>¶ I wayted wisloker · and þanne was it soiled<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5377"><HI REND="I">wisloker</HI>] bisiloker CB. <HI REND="I">þanne was</HI>] that C. <HI REND="I">it soiled</HI>] I-soyled R.</NOTE></L>
<L N="344">With lykyng of lecherye · as by lokyng of his eye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5378"><HI REND="I">as by</HI>] and by CO; and B. <HI REND="I">his</HI>] myn R. <HI REND="I">Here follows the catch|word in</HI> L—for eche a mayde þat he mette.</NOTE></L>
<L>For vche a mayde þat he mette · he made hir a signe<MILESTONE N="57" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5379"><HI REND="I">signe</HI>] syngne R.</NOTE></L>
<L>Semynge to-synne-ward · and some tyme he gan taste</L>
<L>Aboute þe mouth, or bynethe · bygynneth to grope,</L>
<L>Tyl eytheres wille waxeth kene · and to þe werke ȝeden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5380"><HI REND="I">eytheres</HI>] either C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000511.tif" N="229, B-text"/>
<L N="349">As wel in fastyng-days &amp; frydayes · and forboden nyȝtes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5381"><HI REND="I">in</HI>] R <HI REND="I">om. &amp;</HI>] as COB. <HI REND="I">and</HI>] as W.</NOTE></L>
<L>And as wel in lente as oute of lente · alle tymes ylyche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5382"><HI REND="I">as</HI> (1)] also B. <HI REND="I">wel</HI>] lef R. <HI REND="I">lente</HI>] leynten B (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L>Suche werkes with hem · [were] neuere oute of sesoun;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5383"><HI REND="I">Suche</HI>] Swiche WCO; Seche B. <HI REND="I">hem</HI>] hym C. [<HI REND="I">were</HI> WRCB] weren O; was L.</NOTE></L>
<L N="352">Tyl þei myȝte namore · and þanne had merye tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5384"><HI REND="I">had</HI>] hadde R; hadden OB; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And how þat lechoures louyen · lauȝen an iapen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5385"><HI REND="I">lechoures</HI>] leccherous C. <HI REND="I">lauȝen</HI>] lawen R. <HI REND="I">iapen</HI>] Iapeng (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>And of her harlotrye and horedome · in her elde tellen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5386"><HI REND="I">And—harlotrye</HI>] Or herlotrie R. <HI REND="I">in</HI>] and in R.</NOTE></L>
<L>¶ Thanne pacience parceyued · of poyntes [of] his cote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5387">[<HI REND="I">of</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Was colmy þorw coueityse · and v[n]kynde desyrynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5388"><HI REND="I">Was</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LRCOB; That were W. <HI REND="I">colmy</HI>] colomy WC; culmy O. <HI REND="I">vnkynde</HI>] vkynde L; <HI REND="I">but marked for correction.</HI></NOTE></L>
<L N="357">More to good þan to god · þe gome his loue caste,</L>
<L>And ymagyned how · he it myȝte haue</L>
<L>With false mesures and mette · and with false witnesse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5389"><HI REND="I">mesures</HI>] mesure O. <HI REND="I">mette</HI>] met WCO.</NOTE></L>
<L>Lened for loue of þe wedde · and loth to do treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5390"><HI REND="I">for</HI>] it for O. <HI REND="I">wedde</HI>] weed B.</NOTE></L>
<L N="361">And awaited þorwgh which · wey to bigile,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5391"><HI REND="I">awaited</HI>] I awaytede O; way|tid B. <HI REND="I">which</HI>] whitus R. <HI REND="I">wey</HI>] weyus R. <HI REND="I">to</HI>] he myȝte best B.</NOTE></L>
<L>And menged his marchaundyse · and made a gode moustre;—</L>
<L>"Þe worste with-in was · a gret witte I lete hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5392"><HI REND="I">a</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And if my neighbore had any hyne · or any beste elles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5393"><HI REND="I">if</HI>] CO <HI REND="I">om. any</HI>] an R.</NOTE></L>
<L N="365">More profitable þan myne · many sleightes I made,</L>
<L>How I myȝte haue it · al my witte I caste,</L>
<L>And but I it had by other waye · atte laste I stale it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5394"><HI REND="I">I</HI>] if I R. <HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om. other</HI>] ooþer W; a-noþer B.</NOTE></L>
<L N="368">Or pryuiliche his purse shoke · vnpiked his lokkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5395"><HI REND="I">shoke</HI>] schoke R; shook WC O; shok B. <HI REND="I">vnpiked</HI>] and vnpikede W.</NOTE></L>
<L>Or by nyȝt or by day · aboute was ich euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5396"><HI REND="I">Or</HI>] Other R (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L>Þorwgh gyle to gadren · þe good þat ich haue.
</L>
<PB REF="00000512.tif" N="230, B-text"/>
<L>¶ Ȝif I ȝede to þe plow · I pynched so narwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5397"><HI REND="I">pynched</HI>] puched C; pikid B.</NOTE></L>
<L N="372">Þat a fote londe or a forwe · fecchen I wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5398"><HI REND="I">fecchen I</HI>] fecche Ich R.</NOTE></L>
<L>Of my nexte neighbore · nymen of his erthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5399"><HI REND="I">nymen—reche</HI>] R <HI REND="I">om. nymen</HI>] and nymen W. [<HI REND="I">I</HI> WCOB] L <HI REND="I">om. rope</HI>] <HI REND="I">so in</HI> C; repe WO; ripye B. <HI REND="I">ouer-reche</HI>] y ouerreche B. <HI REND="I">or</HI>] or (<HI REND="I">printed</HI> of) W; &amp; O. <HI REND="I">red</HI>] reed WO; rede R. <HI REND="I">ropen</HI>] repen RB. <HI REND="I">Line</HI> 374 <HI REND="I">is marked for correction in</HI> L.</NOTE></L>
<L>And if [I] rope, ouer-reche · or ȝaf hem red þat ropen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5400"><HI REND="I">nymen—reche</HI>] R <HI REND="I">om. nymen</HI>] and nymen W. [<HI REND="I">I</HI> WCOB] L <HI REND="I">om. rope</HI>] <HI REND="I">so in</HI> C; repe WO; ripye B. <HI REND="I">ouer-reche</HI>] y ouerreche B. <HI REND="I">or</HI>] or (<HI REND="I">printed</HI> of) W; &amp; O. <HI REND="I">red</HI>] reed WO; rede R. <HI REND="I">ropen</HI>] repen RB. <HI REND="I">Line</HI> 374 <HI REND="I">is marked for correction in</HI> L.</NOTE></L>
<L>To seise to me with her sykel · þat I ne sewe neure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5401"><HI REND="I">To</HI>] And COB. <HI REND="I">seise</HI>] seysed B. <HI REND="I">her</HI>] my COB. <HI REND="I">ne</HI>] OB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="376">¶ And who so [borwed] of me · abou[ȝ]te þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5402">[<HI REND="I">borwed</HI> WR] borweth LCOB. <HI REND="I">abouȝte</HI>] he bouȝte B; <HI REND="I">miswritten</HI> aboute <HI REND="I">in</HI> LR.</NOTE></L>
<L>With presentes priueliche · or payed somme certeyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5403"><HI REND="I">presentes</HI>] present CB.</NOTE></L>
<L>So, walde he or nouȝt wolde he · wynnen I wolde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5404"><HI REND="I">walde he</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; wolde he COB; he wolde W. <HI REND="I">he</HI> (2)] R <HI REND="I">om. nouȝt—he</HI>] he nolde COB.</NOTE></L>
<L>And bothe to kyth and to kyn · vnkynde of þat ich hadde.</L>
<L>¶ And who so cheped my chaffare · childen I wolde,</L>
<L N="381">But he profred to paye · a peny or tweyne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5405"><HI REND="I">to</HI>] me to COB.</NOTE></L>
<L>More þan it was worth · and ȝet wolde I swere,</L>
<L>Þat it coste me moche more · swore manye othes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5406"><HI REND="I">me</HI>] R <HI REND="I">om. swore</HI>] and so swoor W; &amp; swore OB.</NOTE></L>
<L>¶ In halydayes at holicherche · whan ich herde masse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5407"><HI REND="I">In</HI>] On W. <HI REND="I">at</HI>] in O; and CB. <HI REND="I">herde</HI>] here O.</NOTE></L>
<L>Hadde [I] neuere wille, wot god · witterly to biseche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5408">[<HI REND="I">I</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om.; but the line is marked in</HI> L. <HI REND="I">neuere</HI>] nere R.</NOTE></L>
<L N="386">Mercye for my mysdedes · þat I ne morned more</L>
<L>For losse of gode, leue me · þan for my lykames giltes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5409"><HI REND="I">For</HI>] For (<HI REND="I">printed</HI> Nor) W. <HI REND="I">my</HI>] R <HI REND="I">om. giltes</HI>] gilte CB.</NOTE></L>
<L N="388">As if I had dedly synne done; · I dred nouȝt þat so sore,<MILESTONE N="57b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5410"><HI REND="I">As</HI>] And C. <HI REND="I">dred</HI>] dredde WO; drede CB; dradde R.</NOTE></L>
<L>As when I lened and leued it lost · or longe ar it were payed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5411"><HI REND="I">lened—it</HI> (1)] haue lent hit and is B. <HI REND="I">and</HI>] CO <HI REND="I">om. were</HI>] be B.</NOTE></L>
<L>So if I kydde any kyndenesse · myn euen-cristene to helpe,
</L>
<PB REF="00000513.tif" N="231, B-text"/>
<L>Vpon a cruel coueityse · myn herte gan hange.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5412"><HI REND="I">a</HI>] O <HI REND="I">om. herte</HI>] consience R.</NOTE></L>
<L N="392">And if I sent ouer see · my seruauntz to Bruges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5413"><HI REND="I">if</HI>] O <HI REND="I">om. see</HI>] sehe O. <HI REND="I">ser|uauntz</HI>] seruaunt B.</NOTE></L>
<L>Or in-to Pruslonde my prentys · my profit to wayten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5414"><HI REND="I">Pruslonde</HI>] pruys londe R; Pruce lond W; spruce land (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>To marchaunden with monoye · and maken her es|chaunges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5415"><HI REND="I">marchaunden</HI>] marchaundisen B. <HI REND="I">monoye</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; moneie WCOB. <HI REND="I">eschaunges</HI>] chaunges R.</NOTE></L>
<L>Miȝte neuere me conforte · in þe mene tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5416"><HI REND="I">neuere</HI>] nere R. <HI REND="I">tyme</HI>] while W.</NOTE></L>
<L N="396">Noither messe ne matynes · ne none manere siȝtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5417"><HI REND="I">none</HI>] no RC. <HI REND="I">siȝtes</HI>] shytes R.</NOTE></L>
<L>Ne neuere penaunce perfourned · ne <HI REND="I">pater-noster</HI> seyde,</L>
<L>Þat my mynde ne was more · on my gode, in a doute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5418"><HI REND="I">on</HI>] in R. <HI REND="I">a</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þan in þe grace of god · and his grete helpes:<Q><HI REND="I">Vbi thesaurus tuus, ibi &amp; cor tuum.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5419"><HI REND="I">Vbi</HI>] Vbi est R.</NOTE></L>
<L N="400">[Ȝet [þe] glotoun with grete othes · his [garnement] hadde soyled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5420">[<HI REND="I">þe</HI>] <HI REND="I">must be inserted;</HI> R <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">garnement</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> granement; <HI REND="I">but</HI> garnement ( = garment) <HI REND="I">is right.</HI></NOTE></L>
<L>And foule be-flobered it · as with fals speche;</L>
<L>Þere no nede ne was · [tok] godes name an Idel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5421"><HI REND="I">þere</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> As þere, <HI REND="I">which is nonsense; it is repeated from</HI> Pass. V. l. 377, <HI REND="I">which see.</HI> [<HI REND="I">tok</HI>] <HI REND="I">must be inserted;</HI> R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Swore þere-by swithe ofte · and al by-swatte his cote.</L>
<L N="404">And more mete ete and dronke · þen kende miȝt defie—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5422"><HI REND="I">kende</HI>] <HI REND="I">such is the usual spell|ing in</HI> R, <HI REND="I">wherever</HI> L <HI REND="I">has</HI> kynde.</NOTE></L>
<L>"And kauȝte seknesse sum-tyme · for my sorfetes ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5423"><HI REND="I">sorfetes</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> forfetes; <HI REND="I">but sense and alliteration decide it.</HI></NOTE></L>
<L>And þanne I dradde to deye · in dedlich synne"—</L>
<L>Þat in-to wanhope he [worthe] · and wende nauȝt to be saued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5424">[<HI REND="I">worthe</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> wrathe <HI REND="I">in</HI> R.</NOTE></L>
<L N="408">Þe whiche is sleuthe so slow · þat may no slithes helpe it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5425"><HI REND="I">slithes</HI>] <HI REND="I">a better spelling is</HI> sleiȝtes ( = sleights); <HI REND="I">cf.</HI> l. 365.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000514.tif" N="232, B-text"/>
<L>Ne no mercy amenden · þe man þat so deyeth.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5426">400—409. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only, and the text is corrupt. The reason for inserting it is given in the</HI> Critical Note.</NOTE></L>
<L N="410">¶ Which ben þe braunches · þat bryngeth a man to sleuth?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5427"><HI REND="I">Which</HI>] Ac whiche R. <HI REND="I">bryng|eth</HI>] bryngen WOB; brynges C.</NOTE></L>
<L>[Is whanne a man] morneth nouȝte for his mysdedes · ne maketh no sorwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5428">[<HI REND="I">Is whanne a man</HI> O] Is whan man B; He þat W; LRC <HI REND="I">have the extraordinary false reading</HI> His wo|man; <HI REND="I">but, fortunately, the</HI> C-Text <HI REND="I">helps us out.</HI> (Is = it is, <HI REND="I">as else|where.</HI>) <HI REND="I">mysdedes</HI>] dedis O.</NOTE></L>
<L>Ac penaunce þat þe prest enioigneth · perfourneth yuel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5429"><HI REND="I">Ac</HI>] And WRC. <HI REND="I">enioigneth</HI>] enioyned B. <HI REND="I">perfourneth yuel</HI>] per|forme hij nylleþ B; parfourned C.</NOTE></L>
<L N="413">Doth none almes-dede · dret hym of no synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5430"><HI REND="I">Doth</HI>] Doos C. <HI REND="I">almes-dede</HI>] almesse W. <HI REND="I">dret</HI>] drat R; dred W; drede CB; drediþ O.</NOTE></L>
<L>Lyueth aȝein þe bileue · and no lawe holdeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5431"><HI REND="I">holdeth</HI>] haldes C.</NOTE></L>
<L>Vch day is haliday with hym · or an heigh ferye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5432"><HI REND="I">Vch—is</HI>] Ilce day or Ilc C; Eche day or eche B. <HI REND="I">is</HI>] is an O. <HI REND="I">with hym</HI>] O <HI REND="I">om. or</HI>] &amp; O; as B.</NOTE></L>
<L N="416">And if he auȝte wole here · it is an harlotes tonge.</L>
<L>Whan men carpeth of cryst · or of clennesse of soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5433"><HI REND="I">Whan</HI>] And whanne O. <HI REND="I">carp|eth</HI>] carpen WCOB. <HI REND="I">of</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. soule</HI>] saule C; soules W.</NOTE></L>
<L>He wexeth wroth &amp; wil nouȝte here · but wordes of myrthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5434"><HI REND="I">wexeth</HI>] waxes C; waxiþ B.</NOTE></L>
<L>Penaunce and pore men · and þe passioun of seyntes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5435"><HI REND="I">and</HI> (1)] of W. <HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om. passioun</HI>] possessioun C.</NOTE></L>
<L N="420">He hateth to here þere-of · and alle þat it telleth.</L>
<L>Þise ben þe braunches, beth war · þat bryngeth a man to wanhope!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5436"><HI REND="I">beth</HI>] be CB.</NOTE></L>
<L>Ȝe lordes and ladyes · and legates of holicherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5437"><HI REND="I">ȝe</HI>] þe R; <HI REND="I">also</HI> R <HI REND="I">repeats</HI> þe lordes. <HI REND="I">cherche</HI>] cherches R; kirce C.</NOTE></L>
<L N="423">Þat fedeth foles sages · flatereres and lyeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5438"><HI REND="I">foles</HI>] fole R. <HI REND="I">sages</HI>] sage O. <HI REND="I">lyeres</HI>] leers C.</NOTE></L>
<L>And han likynge to lythen hem · to do ȝow to lawghe;<Q><HI REND="I">Ve vobis qui ridetis, &amp;c.:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5439"><HI REND="I">han</HI>] hase C. <HI REND="I">lythen</HI>] heren B; listem (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">to</HI> (3)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ȝiueth hem mete and Mede · and pore men refuse,</L>
<L>In ȝowre deth-deyinge · I drede me ful sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5440"><HI REND="I">ful</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000515.tif" N="233, B-text"/>
<L>Lest þo thre maner men · to moche sorwe ȝow brynge:<Q><HI REND="I">Consencientes &amp; agentes pari pena punientur.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5441"><HI REND="I">þo</HI>] þe CO. <HI REND="I">to moche</HI>] to muche to mykil (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">ȝow</HI>] R <HI REND="I">om. punientur</HI>] puniendi sunt R.</NOTE></L>
<L N="428">Patriarkes &amp; prophetes · and prechoures of goddes wordes</L>
<L>Sauen þorw her sarmoun · mannes soule fram helle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5442"><HI REND="I">sarmoun</HI>] sermons W; ser|moun CO; sermon B. <HI REND="I">mannes soule</HI>] manne saule C.</NOTE></L>
<L>Riȝt so flater[er]es and foles · aren þe fendes disciples,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5443"><HI REND="I">flatereres</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> flateres <HI REND="I">in</HI> L; <HI REND="I">but the line is marked for cor|rection. aren</HI>] and CO.</NOTE></L>
<L>To entice men þorw her tales · to synne and harlotrye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5444"><HI REND="I">entice</HI>] eten (!) C. <HI REND="I">and</HI>] and to WB.</NOTE></L>
<L>Ac clerkes þat knowen holywryt · shulde kenne lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5445"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>What dauid seith of suche men · as þe sauter telleth:<Q><HI REND="I">Non habitabit in medio domus mee, qui facit superbiam &amp; qui loquitur iniqua:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5446"><HI REND="I">suche</HI>] swiche WO; swilc C. <HI REND="I">&amp;</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Shulde none harlote haue audience · in halle ne in chambres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5447"><HI REND="I">harlote</HI>] harlotes CB. <HI REND="I">ne</HI>] nor WR. <HI REND="I">chambres</HI>] chambre WB.</NOTE></L>
<L N="435">Þere wise men were · witnesseth goddes wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5448"><HI REND="I">witnesseth</HI>] witnesse C.</NOTE></L>
<L>Ne no mysproude man · amonges lordes ben allowed.</L>
<L>[¶ Clerkes and kniȝtes · welcometh kynges ministrales,</L>
<L>And for loue of þe lorde · litheth hem at festes;</L>
<L>Muche more, me thenketh · riche men schulde</L>
<L N="440">Haue beggeres byfore hem · þe whiche ben goddes ministrales,</L>
<L>As he seyth hym-self · seynt Iohan bereth witnesse:<Q><HI REND="I">Qui vos spernit, me spernit.</HI></Q></L>
<L>For-thi I rede ȝow riche · reueles whan ȝe maketh<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5449"><HI REND="I">reueles</HI>] at reueles R; <HI REND="I">but</HI> at <HI REND="I">should probably be omitted, as in</HI> MS. Cotton Vesp. B 16.</NOTE></L>
<L>For to solace ȝoure soules · suche ministrales to haue;</L>
<L N="444">Þe pore, for a fol sage · syttynge at þe heyȝ table,</L>
<L>And a lered man, to lere þe · what oure lorde suffred,</L>
<L>For to saue þi soule · fram Sathan þin enemy,
</L>
<PB REF="00000516.tif" N="234, B-text"/>
<L>And fithel þe, with-out flaterynge · of gode friday þe storye;</L>
<L N="448">And a blynd man for a bourdeoure · or a bedrede womman,</L>
<L>To crie a largesse by-for oure lorde · ȝoure gode loos to schewe!</L>
<L>Þise thre maner ministrales · maketh a man to lawhe,</L>
<L>And, in his deth-deyinge · þei don him grete conforte,</L>
<L>Þat bi his lyue lythed hem · and loued hem to here.</L>
<L N="453">Þise solaseth þe soule · til hym-selue be-falle</L>
<L>In a wel [gode] hope, [for he wrouȝte so] · amonges worthi seyntes.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5450">437—454. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; but found in</HI> C-Text. <HI REND="I">The passage is fairly cor|rect.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5451">[<HI REND="I">gode</HI>] R <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">for he wrouȝte so</HI>] R <HI REND="I">om.</HI> But cf. C-Text.</NOTE></L>
<L>¶ Ac flat[<HI REND="I">er</HI>]eres and foles · þorw her foule wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5452"><HI REND="I">Ac</HI>] And C; Þere R. <HI REND="I">flat|ereres</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> flateres <HI REND="I">in</HI> LR.</NOTE></L>
<L N="456">Leden þo þat louen hem · to luciferes feste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5453"><HI REND="I">louen</HI>] loued R.</NOTE></L>
<L>With <HI REND="I">turpiloquio</HI>, a lay of sorwe · and luciferes fithele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5454"><HI REND="I">lay</HI>] lady (<HI REND="I">sic in</HI> MS.) W. <HI REND="I">sorwe</HI>] sowe (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>Thus haukyn þe actyf man · hadde ysoiled his cote,<MILESTONE N="58" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5455"><HI REND="I">ysoiled</HI>] soyled R; ysuyled O.</NOTE></L>
<L>Til conscience acouped hym þere-of · in a curteise manere,</L>
<L N="460">Whi he ne hadde wasshen it · or wyped it with a brusshe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5456"><HI REND="I">wasshen</HI>] whasshen W; wais|chen B; wasched R. <HI REND="I">it</HI> (2)] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="14"><PB REF="00000517.tif" N="235, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XIV (DO-WEL VI).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5457">TITLE. Passus quarto-decimus de visione, vt supra CR (<HI REND="I">but</HI> R <HI REND="I">has</HI> xiijus); Passus xiiijus, &amp;c WO; B <HI REND="I">adds</HI> et vijus [<HI REND="I">read</HI> vjus] de dowel.</NOTE><HI REND="I">Passus xiiij</HI><HI REND="sup">us</HI>.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"I Haue but one [hool] hatere," quod haukyn · "I am þe lasse to blame<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5458"><HI REND="I">one</HI>] oon WC; on RB; an O. [<HI REND="I">hool</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þough it be soiled and selde clene · I slepe þere-inne on niȝtes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5459"><HI REND="I">soiled</HI>] soulid B; suyled C. <HI REND="I">selde clene</HI>] foule COB. <HI REND="I">on</HI>] o W.</NOTE></L>
<L>And also I haue an houswyf · hewen and children—<Q><HI REND="I">Vxorem duxy, &amp; ideo non possum venire</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5460"><HI REND="I">an houswyf</HI>] a wif CB; a wijf O. <HI REND="I">hewen</HI>] and hewen B. <HI REND="I">venire</HI>] &amp;c. R.</NOTE></L>
<L>Þat wolen bymolen it many tyme · maugre my chekes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5461"><HI REND="I">wolen</HI>] walden C; wolden O. <HI REND="I">bymolen</HI>] bifoule C; defoule B. <HI REND="I">tyme</HI>] tymes R. <HI REND="I">maugre</HI>] maugree W; magre B.</NOTE></L>
<L>¶ It hath ben laued in lente · and oute of lente bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5462"><HI REND="I">lente</HI>] lenten R; leaute B (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L N="6">With þe sope of sykenesse · þat seketh wonder depe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5463"><HI REND="I">seketh</HI>] sekest CB.</NOTE></L>
<L>And with þe losse of catel · loth forto agulte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5464"><HI REND="I">loth</HI>] bathe C; boþe B.</NOTE></L>
<L>God or any gode man · bi auȝte þat I wiste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5465"><HI REND="I">or</HI>] ar R; or (<HI REND="I">indistinct, and printed</HI> of) W.</NOTE></L>
<L>And was shryuen of þe preste · þat gaue me, for my synnes,</L>
<L N="10">To penaunce, pacyence · and pore men to fede,</L>
<L>Al for coueitise of my crystenedome · in clennesse to kepen it.
</L>
<PB REF="00000518.tif" N="236, B-text"/>
<L N="12">¶ And couthe I neuere, by cryste · kepen it clene an houre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5466"><HI REND="I">couthe</HI>] coude R. <HI REND="I">neuere</HI>] nouȝt R. <HI REND="I">kepen it</HI>] <HI REND="I">precedes</HI> bi crist <HI REND="I">in</HI> B.</NOTE></L>
<L>Þat I ne soiled it with syȝte · or sum ydel speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5467"><HI REND="I">soiled</HI>] soulid B; fouled C.</NOTE></L>
<L>Or þorugh werke or þorugh worde · or wille of myn herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5468"><HI REND="I">þorugh</HI> (2)] CROB <HI REND="I">om. worde</HI>] thouȝt R. <HI REND="I">or</HI> (3)] and other R.</NOTE></L>
<L>Þat I ne flober it foule · fro morwe tyl eue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5469"><HI REND="I">þat</HI>] But CO. <HI REND="I">flober</HI>] floboure C.</NOTE></L>
<L N="16">¶ "And I shal kenne þe," quod conscience · "of con|tricioun to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5470"><HI REND="I">kenne</HI>] telle B.</NOTE></L>
<L>Þat shal clawe þi cote · of alkynnes filthe,<Q><HI REND="I">Cordis contricio, &amp;c.:</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5471"><HI REND="I">clawe þi cote</HI>] þi cote make clene B. <HI REND="I">clawe</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Dowel [shal] wasshen it and wryngen it · þorw a wys confessour,<Q><HI REND="I">Oris confessio, &amp;c.:</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5472">[<HI REND="I">shal</HI> W] schal O; LCRB <HI REND="I">om. it</HI> (1)] it (<HI REND="I">but omitted in printing</HI>) W.</NOTE></L>
<L>Dobet shal beten it and bouken it · as briȝte as any scarlet,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5473"><HI REND="I">shal</HI>] þat schal R. <HI REND="I">it</HI> (1)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="20">And engreynen it with good wille · and goddes grace to amende þe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5474"><HI REND="I">engreynen</HI>] engreynen <HI REND="I">or</HI> en|greyuen (<HI REND="I">printed</HI> engreyven) W.</NOTE></L>
<L>And sithen sende þe to satisfaccioun · for to sowen it after,<Q><HI REND="I">Satisfaccio</HI> dobest.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5475"><HI REND="I">sowen</HI>] sewe O; souuen R. <HI REND="I">Satisfaccio dobest</HI>] Satisfaccio &amp;c. COB.</NOTE></L>
<L>¶ Shal neuere myste bimolen it · ne moth after biten it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5476"><HI REND="I">Shal</HI>] Do-best shal C; Dobet schal B. <HI REND="I">myste</HI>] cheeste W. <HI REND="I">bimolen</HI>] bynolnen CB; by-mole R. <HI REND="I">moth</HI>] mought C; moche B. <HI REND="I">biten</HI>] beten B.</NOTE></L>
<L>Ne fende ne false man · defoulen it in þi lyue;</L>
<L N="24">Shal none heraude ne harpoure · haue a fairere garne|ment<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5477"><HI REND="I">none</HI>] no CRB. <HI REND="I">garnement</HI>] garment R.</NOTE></L>
<L>Þan haukyn þe actyf man · and þow do by my techyng;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5478"><HI REND="I">þow</HI>] þo B. <HI REND="I">by</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne no mynstral be more worth · amonges pore &amp; riche,
</L>
<PB REF="00000519.tif" N="237, B-text"/>
<L>Þan Haukynnes wyf þe wafrere · with his <HI REND="I">actiua vita.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5479"><HI REND="I">with his</HI>] which is R.</NOTE></L>
<L N="28">¶ "And I shal purueye þe paste," quod pacyence · "þough no plow erie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5480"><HI REND="I">þe</HI>] þee W. <HI REND="I">þough</HI>] þouȝ þow R.</NOTE></L>
<L>And floure to fede folke with · as best be for þe soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5481"><HI REND="I">þe</HI>] thy COB.</NOTE></L>
<L>Þough neuere greyne growed · ne grape vppon vyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5482"><HI REND="I">growed</HI>] growe B. <HI REND="I">vyne</HI>] þe vyne B.</NOTE></L>
<L>Alle þat lyueth and loketh · lyflode wolde I fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5483"><HI REND="I">Alle</HI>] To alle W.</NOTE></L>
<L N="32">And þat ynough shal none faille · of þinge þat hem nedeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5484"><HI REND="I">ynough</HI>] Inought C; y B; I|now R.</NOTE></L>
<L>We shulde nouȝt be to busy · a-bouten owre lyflode,<Q><HI REND="I">Ne solliciti sitis, &amp;c.: volucres celi deus pascit, &amp;c.: pacientes vincunt, &amp;c.</HI>"<MILESTONE N="58b" UNIT="folio"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5485"><HI REND="I">Ne</HI>] Dum B.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne laughed haukyn a litel · and liȝtly gan swerye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5486"><HI REND="I">laughed</HI>] lawhed R; lowȝ O. <HI REND="I">swerye</HI>] swere RCOB.</NOTE></L>
<L>"Who so leueth ȝow, by owre lorde · I leue nouȝte he be blissed!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5487"><HI REND="I">leueth</HI>] loueþ B. <HI REND="I">by</HI>] noþer be R.</NOTE></L>
<L N="36">¶ "No," quod pacyence paciently · and out of his poke hente</L>
<L>Vitailles of grete vertues · for al manere bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5488"><HI REND="I">Vitailles</HI>] Vitales R.</NOTE></L>
<L>And seyde, "lo! here lyflode ynough · if owre byleue be trewe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5489"><HI REND="I">ynough</HI>] I-nowe RB.</NOTE></L>
<L>For lente neuere was lyf · but lyflode were shapen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5490"><HI REND="I">neuere</HI>] nere R. <HI REND="I">lyf</HI>] þere lif R.</NOTE></L>
<L N="40">Wher-of or wherfore · or where-by to lybbe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5491"><HI REND="I">or</HI> (2)] and RO.</NOTE></L>
<L>¶ Firste þe wylde worme · vnder weet erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5492"><HI REND="I">weet</HI>] þe wete B.</NOTE></L>
<L>Fissch to lyue in þe flode · and in þe fyre þe crykat,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5493"><HI REND="I">fyre</HI>] fuir R; fyer B. <HI REND="I">crykat</HI>] criket WO; crikat RCB.</NOTE></L>
<L>Þe corlue by kynde of þe eyre · moste clennest flesch of bryddes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5494"><HI REND="I">corlue</HI>] Corlew WR; curlowe C; curlu B.</NOTE></L>
<L N="44">And bestes by grasse and by greyne · and by grene rotis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5495"><HI REND="I">by</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000520.tif" N="238, B-text"/>
<L N="45">In menynge þat alle men · myȝte þe same<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5496"><HI REND="I">myȝte</HI>] myȝt se CB; myȝten do O. <HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lyue þorw lele byleue · and loue, as god witnesseth;<Q>
<P><HI REND="I">Quodcumque pecieritis a patre in nomine meo, &amp;c.: &amp; alibi</HI>,</P>
<P><HI REND="I">Non in solo pane viuit homo, set in omni verbo, quod procedit de ore dei.</HI>"</P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5497"><HI REND="I">a patre</HI>] R <HI REND="I">om. de ore dei</HI>] &amp;c CB.</NOTE></L>
<L>¶ But I loked what lyflode it was · þat pacience so preysed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5498"><HI REND="I">what</HI>] what þat R. <HI REND="I">it</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="48">And þanne was it a pece of þe <HI REND="I">pater-noster · fiat voluntas tua.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5499"><HI REND="I">it</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "Haue, haukyn!" quod pacyence · "and ete þis whan þe hungreth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5500"><HI REND="I">ete</HI>] et W.</NOTE></L>
<L>Or whan þow clomsest for colde · or clyngest for drye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5501"><HI REND="I">clyngest</HI>] chillist O. <HI REND="I">drye</HI>] drouȝthe R.</NOTE></L>
<L>Shal neuere gyues þe greue · ne grete lordes wrath,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5502"><HI REND="I">Shal</HI>] And schal R; Schulden O; Shulde B; Shul C. <HI REND="I">gyues</HI>] fey|toures R; gomes O; synne B.</NOTE></L>
<L N="52">Prisone ne peyne · for—<HI REND="I">pacientes vincunt.</HI></L>
<L>¶ Bi so þat þow be sobre · of syȝte and of tonge,</L>
<L>In etynge and in handlynge · and in alle þi fyue wittis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5503"><HI REND="I">in</HI> (3)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Darstow neuere care for corne · ne lynnen cloth ne wollen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5504"><HI REND="I">Darstow</HI>] Thardestow C; Tharst þow ROB.</NOTE></L>
<L>Ne for drynke, ne deth drede · but deye as god lyketh,</L>
<L N="57">Or þorw honger or þorw hete · at his wille be it;</L>
<L>For if þow lyuest after his lore · þe [shorter] lyf þe better:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5505"><HI REND="I">lyuest</HI>] lyue W. [<HI REND="I">shorter</HI> WC] schorter ORB; <HI REND="I">miswritten</HI> shot|ter <HI REND="I">in</HI> L, <HI REND="I">but the line is marked for correction. better</HI>] leuere R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Si quis amat cristum, mundum non diligit istum.</HI></L>
<L>¶ For þorw his breth bestes wexen · and abrode ȝeden,<Q><HI REND="I">Dixit &amp; facta sunt, &amp;c.:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5506"><HI REND="I">bestes</HI>] mowen men and bestis B. <HI REND="I">wexen</HI>] woxen W; wexeth R.</NOTE></L>
<L N="61"><HI REND="I">Ergo þorw his breth mowen · men &amp; bestes lyuen,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5507"><HI REND="I">lyuen</HI>] libben R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000521.tif" N="239, B-text"/>
<L>As holywrit witnesseth · whan men segge her graces,<Q><HI REND="I">Aperis tu manum tuam, &amp; imples omne animal benediccione.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5508"><HI REND="I">witnesseth</HI>] witnesse C. <HI REND="I">segge</HI>] seye WOB; sayes C. <HI REND="I">graces</HI>] grace R.</NOTE></L>
<L>¶ It is founden þat fourty wynter · folke lyued with|outen tulyinge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5509"><HI REND="I">tulyinge</HI>] tiliyng OB; tilynge C.</NOTE></L>
<L N="64">And oute of þe flynte spronge þe flode · þat folke &amp; bestes dronke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5510"><HI REND="I">bestes</HI>] best B.</NOTE></L>
<L>And in Elyes tyme · heuene was yclosed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5511"><HI REND="I">Elyes</HI>] helyes CB.</NOTE></L>
<L>Þat no reyne ne rone; · þus rede men in bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5512"><HI REND="I">rone</HI>] roon W; roen R; raynde C; ron B. <HI REND="I">rede</HI>] rett R. <HI REND="I">in</HI>] on R.</NOTE></L>
<L>Þat many wyntres men lyueden · and no mete ne tulyeden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5513"><HI REND="I">wyntres</HI>] wynter R. <HI REND="I">lyueden</HI>] lyued R. <HI REND="I">tulycden</HI>] teleden R; tylied C; tiliden O; tilieden B.</NOTE></L>
<L>Seuene slepe, as seith þe boke · seuene hundreth wynter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5514"><HI REND="I">slepe</HI>] slepen ROB. <HI REND="I">seith</HI>] sayes C. <HI REND="I">hundreth</HI>] hundred WOB; hun|dre C.</NOTE></L>
<L N="69">¶ And lyueden with-oute lyflode · and atte laste þei woken,<MILESTONE N="59" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5515"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WROB; þe C.</NOTE></L>
<L>And if men lyued as mesure wolde · shulde neuere more be defaute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5516"><HI REND="I">more</HI>] COB <HI REND="I">om. be defaute</HI>] defaute be B.</NOTE></L>
<L>Amonges cristene creatures · if crystes wordes ben trewe.</L>
<L N="72">Ac vnkyndnesse [<HI REND="I">caristia</HI>] maketh · amonges crystene peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5517"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. [<HI REND="I">caristia</HI> RCOB] caristiam W; carestia L. <HI REND="I">crystene</HI>] cristes R.</NOTE></L>
<L>And ouer-plente maketh pruyde · amonges pore &amp; riche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5518"><HI REND="I">pruyde</HI>] pryde WO; CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac mesure is so moche worth · it may nouȝte be to dere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5519"><HI REND="I">Ac</HI>] Ther-fore W; And C. <HI REND="I">so</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þe meschief and þe meschaunce · amonges men of sodome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5520"><HI REND="I">In margin of</HI> O—Of Sodom &amp; Gomor.</NOTE></L>
<L N="76">Wex þorw plente of payn · &amp; of pure sleuthe;<Q><HI REND="I">Ociositas &amp; habundancia panis peccatum turpis simum nutriuit.</HI></Q>
</L>
<PB REF="00000522.tif" N="240, B-text"/>
<L>For þei mesured nouȝt hem-self · of þat þei ete and dronke,</L>
<L>Diden dedly synne · þat þe deuel lyked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5521"><HI REND="I">Diden</HI>] Thei diden W.</NOTE></L>
<L>So vengeaunce fel vpon hem · for her vyle synnes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5522"><HI REND="I">So</HI>] And B. <HI REND="I">fel</HI>] fil W. <HI REND="I">synnes</HI>] synne B.</NOTE></L>
<L N="80">Þei sonken in-to helle · þo citees vchone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5523"><HI REND="I">þo</HI>] þe WROB. <HI REND="I">vchone</HI>] Ilcone C.</NOTE></L>
<L>¶ For-þi mesure we vs wel · and make owre faithe owre scheltroun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5524"><HI REND="I">scheltroun</HI>] sheltrom WO; shyltroun C; sheltrun B.</NOTE></L>
<L>And þorw faith cometh contricioun · conscience wote wel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5525"><HI REND="I">wote</HI>] woot it O.</NOTE></L>
<L>Whiche dryueth awey dedly synne · and doth it to be venial.</L>
<L N="84">And þough a man myȝte nouȝte speke · contricioun myȝte hym saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5526">CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>And brynge his soule to blisse · by so þat feith bere witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5527"><HI REND="I">by</HI>] for W; COB <HI REND="I">om. bere</HI>] heer O.</NOTE></L>
<L>Þat, whiles he lyued, he bileued · in þe lore of holy|cherche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5528"><HI REND="I">in</HI>] COB <HI REND="I">om. þe</HI>] CO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Ergo</HI> contricioun, feith, and conscience · is kyndelich dowel,</L>
<L N="88">And surgienes for dedly synnes · whan shrifte of mouth failleth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5529"><HI REND="I">surgienes</HI>] surgyanes R; surgien O. <HI REND="I">synnes</HI>] synne RB. <HI REND="I">failleth</HI>] faylede O.</NOTE></L>
<L>¶ Ac shrifte of mouth more worthy is · if man be i[n]liche contrit;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5530"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">is</HI>] C <HI REND="I">om. be</HI>] C R <HI REND="I">om. inliche</HI>] in-lich R; inlich O; y-liche WC; iliche L; ilich B.</NOTE></L>
<L>For shrifte of mouth sleeth synne · be it neuere so dedly;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5531"><HI REND="I">synne</HI>] synnes CB. <HI REND="I">it</HI>] þei CB.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Per confessionem</HI> to a prest · <HI REND="I">peccata occiduntur</HI>,</L>
<L N="92">Þere contricioun doth but dryueth it doun · in-to a venial synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5532"><HI REND="I">dryueth</HI>] dryues C. <HI REND="I">doun</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As dauid seith in þe sauter · <HI REND="I">et quorum tecta sunt peccata.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5533"><HI REND="I">As</HI>] And COB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000523.tif" N="241, B-text"/>
<L>Ac satisfaccioun seketh oute þe rote · and bothe sleeth and voideth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5534"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>And, as it neuere had ybe · to nouȝt bryngeth dedly synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5535"><HI REND="I">And</HI>] And (<HI REND="I">printed</HI> An) W. <HI REND="I">ybe</HI>] be R.</NOTE></L>
<L N="96">Þat it neuere eft is seen, ne sore · but semeth a wounde yheled."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5536"><HI REND="I">it</HI>] it is COB. <HI REND="I">is</HI>] COB <HI REND="I">om. ne</HI>] COB <HI REND="I">om. semeth</HI>] semees C; as B. <HI REND="I">yheled</HI>] heled CB.</NOTE></L>
<L>¶ "Where woneth charite?" quod haukyn · "I wiste neuere in my lyue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5537"><HI REND="I">Where</HI>] ȝe where R. <HI REND="I">woneth</HI>] wonyeþ W; wonnes C. <HI REND="I">In margin of</HI> O—Where is charite. <HI REND="I">neuere</HI>] nere R.</NOTE></L>
<L>Man þat with hym spake · as wyde as I haue passed!"</L>
<L>¶ "Þere parfit treuthe and pouere herte is · and pacience of tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5538"><HI REND="I">and</HI>] &amp; þanne O.</NOTE></L>
<L N="100">Þere is charitee, þe chief chaumbrere · for god hym|selue!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5539"><HI REND="I">þe</HI>] B <HI REND="I">om. chaumbrere</HI>] chamber C; chaumbre R; chaum|ber B.</NOTE></L>
<L>¶ "Whether paciente pouerte," quod haukyn · "be more plesaunte to owre driȝte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5540"><HI REND="I">paciente</HI>] pacience and R; pacience or B; pacience C. <HI REND="I">driȝte</HI>] lord R; sight C; siȝt B.</NOTE></L>
<L>Þan ricchesse riȝtfulliche ywonne · and resonablelich yspended?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5541"><HI REND="I">ywonne</HI>] I-wonne R; wonne WCB; wonnen O. <HI REND="I">yspended</HI>] de|spended W; spende C; spendid OB.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝe, <HI REND="I">quis est ille</HI>?" quod pacience · "quik <HI REND="I">laudabi|mus eum.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5542"><HI REND="I">ȝe</HI>] ȝhe O; ȝee B.</NOTE></L>
<L>Þough men rede of richchesse · riȝt to þe worldes ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5543"><HI REND="I">þough</HI>] Thouȝt C. <HI REND="I">rede</HI>] red|den O.</NOTE></L>
<L N="105">I wist neuere renke þat riche was · þat whan he rekne sholde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5544"><HI REND="I">renke</HI>] freik B. <HI REND="I">þat</HI> (2)] þan B.</NOTE></L>
<L>Whan it drow to his deth-day · þat he ne dred hym sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5545"><HI REND="I">it</HI>] he WCOB. <HI REND="I">drow</HI>] drogh W; droue C; drouȝ B. <HI REND="I">dred</HI>] dredde WOB; dradde R.</NOTE></L>
<L>And þat atte rekenyng in arrerage fel · rather þan oute of dette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5546"><HI REND="I">þat</HI>] R <HI REND="I">om. atte</HI>] at þe WRC OB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000524.tif" N="242, B-text"/>
<L>¶ There þe pore dar plede · and preue by pure resoun,</L>
<L N="109">To haue allowaunce of his lorde · by þe lawe he it cleymeth,<MILESTONE N="59b" UNIT="folio"/></L>
<L>Ioye þat neuere ioye hadde · of riȝtful iugge he axeth,</L>
<L>And seith, 'lo! briddes and bestes · þat no blisse ne knoweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5547"><HI REND="I">knoweth</HI>] couthe COB.</NOTE></L>
<L N="112">And wilde wormes in wodes · þorw wyntres þow hem greues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5548"><HI REND="I">hem</HI>] hym B.</NOTE></L>
<L>And makest hem welnyegh meke · and mylde for defaute,</L>
<L>And after þow sendest hem somer · þat is her souereigne Ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5549"><HI REND="I">hem</HI>] hym CB. <HI REND="I">her</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And blisse to alle þat ben · bothe wilde and tame.</L>
<L N="116">Þanne may beggeres, as bestes · after bote waiten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5550"><HI REND="I">as</HI>] and RCOB. <HI REND="I">bestes</HI>] bid|ders (<HI REND="I">corrected to</HI> beestes) O. <HI REND="I">bote</HI>] bothe C.</NOTE></L>
<L>Þat al her lyf han lyued · in langour and in defaute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5551"><HI REND="I">langour</HI>] hungur B. <HI REND="I">in</HI> (2)] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>But god sent hem some tyme · some manere ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5552"><HI REND="I">hem</HI>] hym CB.</NOTE></L>
<L>Other here or elles where · kynde wolde it neuere;</L>
<L N="120">For to wrotherhele was he wrouȝte · þat neuere was ioye shaped.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5553"><HI REND="I">wrotherhele</HI>] wo other wel C; woo oþer wele B; ouer myche woo O. <HI REND="I">was ioye</HI>] ioye was R.</NOTE></L>
<L>¶ Angeles þat in helle now ben · hadden ioye some tyme,</L>
<L>And diues in deyntees lyued · and in <HI REND="I">douce vye;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5554"><HI REND="I">in</HI> (1)] in (<HI REND="I">printed</HI> in the) W. <HI REND="I">douce vye</HI>] doute vrrie (<HI REND="I">sic</HI>) B.</NOTE></L>
<L>Riȝte so resoun sheweth · þat þo men þat were riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5555"><HI REND="I">þo</HI>] þe W; þoo O. <HI REND="I">þat—riche</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="124">And her makes also lyued · her lyf in murthe.</L>
<L>¶ Ac god is of a wonder wille · by þat kynde witte sheweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5556"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">a</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To ȝiue many men his mercymonye · ar he it haue de|serued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5557"><HI REND="I">men—mercymonye</HI>] man his mede W.</NOTE></L>
<L>Riȝt so fareth god by some riche · reuthe me it þinketh,
</L>
<PB REF="00000525.tif" N="243, B-text"/>
<L>For þei han her hyre here · an heuene as it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5558"><HI REND="I">her—here</HI>] here her salarium B. <HI REND="I">an</HI>] and WCO; her B.</NOTE></L>
<L>And is gret lykyng to lyue · with-oute laboure of body;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5559"><HI REND="I">is</HI>] his B; eke O; W <HI REND="I">om. lyue</HI>] þe lif R.</NOTE></L>
<L N="130">And whan he deyeth, ben disalowed · as dauid seith in þe sauter,<Q><HI REND="I">Dormierunt, &amp; nichil inuenerunt;</HI></Q></L>
<L>And in an other stede also · <HI REND="I">velud sompnum surgencium, domine, in ciuitate tua, &amp; ad nichilum rediges.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5560"><HI REND="I">&amp;</HI>] RO <HI REND="I">om. rediges</HI>] eorum rediges R. <HI REND="I">See</HI> Note.</NOTE></L>
<L>Allas! þat ricchesse shal reue · and robbe mannes soule</L>
<L N="133">Fram þe loue of owre lorde · at his laste ende!</L>
<L>¶ Hewen þat han her hyre afore · aren euermore nedy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5561"><HI REND="I">Hewen</HI>] þay B. <HI REND="I">hyre afore</HI>] huire to-fore R.</NOTE></L>
<L>And selden deieth he out of dette · þat dyneth ar he deserue it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5562"><HI REND="I">he</HI> (1)] R <HI REND="I">om. ar he</HI>] or þei R.</NOTE></L>
<L>And til he haue done his deuor · and his dayes iourne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5563"><HI REND="I">deuor</HI>] deuoir WC; deuer RB. <HI REND="I">dayes</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="137">For whan a werkman hath wrouȝte · þanne may men se þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5564"><HI REND="I">may</HI>] mowen O; may (<HI REND="I">printed</HI> many) W. <HI REND="I">may men</HI>] men may B.</NOTE></L>
<L>What he were worthi for his werke · and what he hath deserued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5565"><HI REND="I">he were</HI>] were he B.</NOTE></L>
<L>And nouȝt to fonge bifore · for drede of disalowynge.</L>
<L>¶ So I segge by ȝow riche · it semeth nouȝt þat ȝe shulle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5566"><HI REND="I">nouȝt</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Haue heuene in ȝowre here-beyng · and heuene her-after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5567"><HI REND="I">heuene in</HI>] to heuenes for R. <HI REND="I">here</HI>] hiȝe B; hee C. <HI REND="I">beyng</HI>] beryng CB; dwellyng W. <HI REND="I">heuene</HI> (2)] heuene also W. <HI REND="I">her-after</HI>] þer-after WR.</NOTE></L>
<L N="142">Riȝt as a seruaunt taketh his salarye bifore · &amp; sitth wolde clayme more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5568"><HI REND="I">as</HI>] so as W. <HI REND="I">salarye</HI>] hire C. <HI REND="I">sitth</HI>] after C. <HI REND="I">more</HI>] huire R.</NOTE></L>
<L>As he þat none hadde · and hath huyre atte laste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5569"><HI REND="I">none</HI>] non ne R. <HI REND="I">huyre</HI>] heuene R. <HI REND="I">atte</HI>] at þe WROB.</NOTE></L>
<L>It may nouȝt be, ȝe riche men · or matheu on god lyeth;<Q><HI REND="I">De delicijs ad delicias</HI>, [<HI REND="I">difficile</HI>] <HI REND="I">est transire.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5570"><HI REND="I">god</HI>] yow CB. <HI REND="I">De</HI>] De (printed <HI REND="I">Væ</HI>) W. [<HI REND="I">difficile</HI> WCROB] deficile L. <HI REND="I">transire</HI>] ascendere R.</NOTE></L>
<L>¶ Ac if [ye] riche haue reuthe · and rewarde wel þe pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5571"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. [<HI REND="I">ye</HI> WCROB] þe L.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000526.tif" N="244, B-text"/>
<L N="146">And lyuen as lawe techeth · done leute to alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5572"><HI REND="I">lawe</HI>] þe lawe CB. <HI REND="I">done</HI>] and doon WB. <HI REND="I">leute</HI>] leaute WCB; lewte O. <HI REND="I">to</HI>] to hem WCOB.</NOTE></L>
<L>Criste of his curteysie · shal conforte ȝow atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5573"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WOB; att þe R.</NOTE></L>
<L N="148">And rewarde alle dowble ricchesse · þat reuful hertes habbeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5574"><HI REND="I">habbeth</HI>] hases (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>And as an hyne þat hadde his hyre · ar he bygonne,<MILESTONE N="60" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5575"><HI REND="I">þat</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And whan he hath done his deuor wel · men doth hym other bounte,</L>
<L>Ȝyueth hym a cote aboue his couenaunte · riȝte so cryst ȝiueth heuene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5576"><HI REND="I">ȝyueth</HI>] Gyfe C. <HI REND="I">cote</HI>] Cite C; citee B.</NOTE></L>
<L N="152">Bothe to riche and to nouȝte riche · þat rewfullich lybbeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5577"><HI REND="I">to nouȝte</HI>] noȝt to B. <HI REND="I">rew|fullich</HI>] riȝtfullich R.</NOTE></L>
<L>And alle þat done her deuor wel · han dowble hyre for her trauaille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5578"><HI REND="I">deuor</HI>] connande C. <HI REND="I">hyre</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Here forȝyuenesse of her synnes · and heuene blisse after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5579"><HI REND="I">Here</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Ac it nys but selde yseyn · as by holy seyntes bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5580"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">nys</HI>] is W. <HI REND="I">selde</HI>] seldom B. <HI REND="I">yseyn</HI>] so seyn C; so seien B. <HI REND="I">bokes</HI>] lyues O.</NOTE></L>
<L N="156">Þat god rewarded double reste · to any riche wye.</L>
<L>For moche murthe is amonges riche · as in mete and clothynge,</L>
<L>And moche murthe in Maye is · amonges wilde bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5581"><HI REND="I">moche</HI>] mykyl C.</NOTE></L>
<L>And so forth whil somer lasteth · her solace dureth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5582">155—159. R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="160">Ac beggeres aboute Midsomer · bredlees þei soupe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5583"><HI REND="I">Ac</HI>] And C; R <HI REND="I">om. Mid|somer</HI>] myssomer CR. <HI REND="I">soupe</HI>] soupen O; slepe W.</NOTE></L>
<L>And ȝit is wynter for hem worse · for wete-shodde þei gange,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5584"><HI REND="I">wete-shodde</HI>] watschod R. <HI REND="I">gange</HI>] gangen O; gone W.</NOTE></L>
<L>A-fyrst sore and afyngred · and foule yrebuked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5585"><HI REND="I">A-fyrst</HI>] A-first CO; A-furst WR; a-frust B. <HI REND="I">A-fyrst sore</HI>] Sore a-frust B. <HI REND="I">afyngred</HI>] affyngred CR; an-hungrid B. <HI REND="I">foule yrebuked</HI>] foul|iche rebuked COB.</NOTE></L>
<L N="163">And arated of riche men · þat reuthe is to here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5586"><HI REND="I">men</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000527.tif" N="245, B-text"/>
<L>Now, lorde, sende hem somer · and some manere ioye,</L>
<L>Heuene after her hennes goynge · þat here han suche defaute!</L>
<L>For alle myȝtest þow haue made · none mener þan other,</L>
<L>And yliche witty &amp; wyse · if þe wel hadde lyked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5587"><HI REND="I">þe wel</HI>] thy wille COB.</NOTE></L>
<L N="168">And haue reuthe on þise riche men · þat rewarde nouȝte þi prisoneres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5588"><HI REND="I">And</HI>] But lord W. <HI REND="I">on</HI>] of CB. <HI REND="I">prisoneres</HI>] prisones R.</NOTE></L>
<L>Of þe good þat þow hem gyuest · <HI REND="I">ingrati</HI> ben manye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5589"><HI REND="I">ingrati</HI>] vnkynde O.</NOTE></L>
<L>Ac, god, of þi goodnesse · gyue hem grace to amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5590"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">hem</HI>] vs O.</NOTE></L>
<L>For may no derth ben hem dere · drouth, ne weet,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5591"><HI REND="I">ben</HI>] O <HI REND="I">om. weet</HI>] weet hem greue W.</NOTE></L>
<L N="172">Ne noyther hete ne haille · haue þei here hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5592"><HI REND="I">Ne</HI>] B <HI REND="I">om. ne</HI>] nor C.</NOTE></L>
<L>Of þat þei wilne and wolde · wanteth hem nouȝt here.</L>
<L>¶ Ac pore peple, þi prisoneres · lorde, in þe put of myschief,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5593"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">þi</HI>] þei B. <HI REND="I">pri|soneres</HI>] prisones R.</NOTE></L>
<L>Conforte þo creatures · þat moche care suffren</L>
<L N="176">Þorw derth, þorw drouth · alle her dayes here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5594"><HI REND="I">þorw</HI> (2)] and CO; of B. <HI REND="I">drouth</HI>] drouȝþe OB.</NOTE></L>
<L>Wo in wynter tymes · for wantyng of clothes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5595"><HI REND="I">wynter tymes</HI>] wyntres tyme R.</NOTE></L>
<L>And in somer tyme selde · soupen to þe fulle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5596"><HI REND="I">selde</HI>] seldeu C.</NOTE></L>
<L>Conforte þi careful · cryst, in þi ryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5597"><HI REND="I">þi</HI> (2)] B <HI REND="I">om. ryche</HI>] richesse W.</NOTE></L>
<L N="180">For how þow confortest alle creatures · clerkes bereth witnesse,<Q><HI REND="I">Conuertimini ad me, &amp; salui eritis:</HI></Q></L>
<L>¶ Þus, <HI REND="I">in genere</HI> of his [gentrice] · Ihesu cryst seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5598"><HI REND="I">his</HI>] alle his R; WCOB <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">gentrice</HI> O] gentries W; gentrise CB; genitrice LR.</NOTE></L>
<L>To robberes and to reucres · to riche and to pore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5599"><HI REND="I">and</HI>] R <HI REND="I">om. reueres</HI>] reueris WCOB. <HI REND="I">After</HI> l. 182, R <HI REND="I">adds</HI>—To hores, to harlotes · to alle maner poeple.</NOTE></L>
<L>Þow tauȝtest hem in þe Trinitee · to take baptesme,</L>
<L N="184">And be clene þorw þat crystennynge · of alle kynnes [synnes];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5600"><HI REND="I">be</HI>] to be W. [<HI REND="I">synnes</HI> RCO] synne WB; L <HI REND="I">om.; but the line is marked.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000528.tif" N="246, B-text"/>
<L>And [if] vs fel þorw folye · to falle in synne after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5601">[<HI REND="I">if</HI> WR] LCOB <HI REND="I">om. fel</HI>] fille W. <HI REND="I">synne</HI>] som C; somer (!) B.</NOTE></L>
<L>Confessioun, and [knowlechyng] · &amp; crauyng þi mercy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5602">[<HI REND="I">knowlechyng</HI> CORB] <HI REND="I">mis|written</HI> knelechyng <HI REND="I">in</HI> L; <HI REND="I">but the line is marked;</HI> knowlichynge W. <HI REND="I">Con|fessioun—knowlechyng</HI>] Knowlech|ynge and confession R. <HI REND="I">&amp;</HI>] in W.</NOTE></L>
<L>Shulde amende vs as many sithes · as man wolde desire.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5603"><HI REND="I">as</HI> (2)] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="188">Ac if þe [pouke] wolde plede here-aȝeine · and punyssh vs in conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5604"><HI REND="I">Ac</HI>] And WCR. [<HI REND="I">pouke</HI> R] pope (!!!) LWCOB; <HI REND="I">see</HI> l. 190. <HI REND="I">here|aȝeine</HI>] þere-aȝeine RB; her-ayein (<HI REND="I">printed</HI> ayein) W. <HI REND="I">punyssh</HI>] pun|ischen on R.</NOTE></L>
<L>He shulde take þe acquitance as quik · and to þe qued schewe it,<Q><HI REND="I">Pateat, &amp;c., per passionem domini</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5605"><HI REND="I">He</HI>] Ho R. <HI REND="I">to</HI>] do R.</NOTE></L>
<L>And putten of so þe pouke · and preuen vs vnder borwe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5606"><HI REND="I">so</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac þe perchemyn of þis patent · of pouerte be moste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5607"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">moste</HI>] muste O.</NOTE></L>
<L N="192">And of pure pacience · and parfit bileue.<MILESTONE N="60b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5608"><HI REND="I">pure</HI>] pouere C; pore B.</NOTE></L>
<L>Of pompe and of pruyde · þe parchemyn decorreth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5609"><HI REND="I">decorreth</HI>] decourreþ WR.</NOTE></L>
<L>And principaliche of alle peple · but þei be pore of herte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5610"><HI REND="I">alle</HI>] al þe W.</NOTE></L>
<L>Ellis is al an ydel · al þat euere we writen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5611"><HI REND="I">we</HI>] W <HI REND="I">om. writen</HI>] written C.</NOTE></L>
<L>Pater-nostres and penaunce · and pilgrimage to Rome.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5612"><HI REND="I">Pater-nostres</HI>] Pater noster CROB. <HI REND="I">penaunce</HI>] penaunces R. <HI REND="I">pil|grimage</HI>] Pilgrymages W.</NOTE></L>
<L N="197">But owre spences and spendynge · sprynge of a trewe [wille],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5613"><HI REND="I">But</HI>] And R. <HI REND="I">spences</HI>] spence C. <HI REND="I">and</HI>] and oure RB. [<HI REND="I">wille</HI> WCO] welle LRB.</NOTE></L>
<L>Elles is al owre laboure loste; · lo! how men writeth</L>
<L>In fenestres atte freres · if fals be þe foundement;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5614"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WCROB.</NOTE></L>
<L N="200">For-þi crystene sholde ben in comune riche · none coueitouse for hym-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5615"><HI REND="I">ben</HI>] O <HI REND="I">om. coueitouse</HI>] coueite COB.</NOTE></L>
<L>¶ For seuene synnes þat þere ben · assaillen vs euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5616"><HI REND="I">þat</HI>] WCOB <HI REND="I">om. ben</HI>] ben þat W. <HI REND="I">vs</HI>] þee O.</NOTE></L>
<L>Þe fende folweth hem alle · and fondeth hem to helpe,</L>
<L>Ac wiþ ricchesse þat Ribaude · rathest men bigyleth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5617"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">þat</HI>] þo R. <HI REND="I">Ribaude</HI>] ribalde C; ribaudes R. <HI REND="I">rathest</HI>] he raþest W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000529.tif" N="247, B-text"/>
<L N="204">For þere þat richesse regneth · reuerence folweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5618"><HI REND="I">reuerence</HI>] reuerences R.</NOTE></L>
<L>And þat is plesaunte to pryde · in pore and in riche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5619"><HI REND="I">pore</HI>] pouerte C; pouert B.</NOTE></L>
<L>And þe riche is reuerenced · by resoun of his richchesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5620"><HI REND="I">And</HI>] Ac R. <HI REND="I">reuerenced</HI>] yreuerenced C.</NOTE></L>
<L>Þere þe pore is put bihynde · and par auenture can more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5621"><HI REND="I">þere</HI>] That C.</NOTE></L>
<L N="208">Of witte and of wysdom · þat fer awey is better<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5622"><HI REND="I">fer</HI>] B <HI REND="I">om. awey</HI>] wei R.</NOTE></L>
<L>Þan ricchesse or reaute · and rather yherde in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5623"><HI REND="I">reaute</HI>] realte O; rente B. <HI REND="I">yherde</HI>] herde C; herd OB.</NOTE></L>
<L>For þe riche hath moche to rekene · and riȝte softe walketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5624"><HI REND="I">riȝte softe</HI>] many tyme hym þat W.</NOTE></L>
<L>Þe heigh waye to-heuene-ward · oft ricchesse letteth,<Q><HI REND="I">Ita</HI> [<HI REND="I">in</HI>]<HI REND="I">possibile diuiti, &amp;c.,</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5625"><HI REND="I">heigh</HI>] riȝt R. <HI REND="I">oft</HI>] W <HI REND="I">om. ricchesse</HI>] riche R; Richesse hym W. [<HI REND="I">inpossibile</HI> W] possibile LCROB.</NOTE></L>
<L N="212">¶ Þere þe pore preseth bifor þe riche · with a pakke at his rugge,<Q><HI REND="I">Opera enim illorum sequ</HI>[<HI REND="I">u</HI>]<HI REND="I">ntur illos.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5626"><HI REND="I">preseth</HI>] precheth R. <HI REND="I">rugge</HI>] rygge CO. <HI REND="I">sequuntur</HI>] sequntur LCRB.</NOTE></L>
<L>Batauntliche as beggeres done · and baldeliche he craueth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5627"><HI REND="I">Batauntliche</HI>] Batanlich C.</NOTE></L>
<L>For his pouerte and his pacience · a perpetuel blisse;<Q><HI REND="I">Beati pauperes, quoniam ipsorum est regnum celorum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5628"><HI REND="I">his</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And pryde in ricchesse regneth · rather þan in pouerte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5629"><HI REND="I">And</HI>] Ac R. <HI REND="I">pouerte</HI>] pouert RB.</NOTE></L>
<L N="216">Arst in þe Maister þan in þe man · some mansioun he hath.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5630"><HI REND="I">Arst</HI>] Or R. <HI REND="I">þan</HI>] or R. <HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om. he</HI>] R <HI REND="I">om. hath</HI>] haueþ WR; has C.</NOTE></L>
<L>Ac in pouerte þere pacyence is · pryde hath no myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5631"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>Ne none of þe seuene synnes · sitten ne mowe þere longe,</L>
<L>Ne haue powere in pouerte · if pacyence it folwe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5632"><HI REND="I">it</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="220">For þe pore is ay prest · to plese þe riche,</L>
<L>And buxome at his byddyng · for his broke loues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5633"><HI REND="I">byddyng</HI>] biddynges W. <HI REND="I">loues</HI>] looues O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000530.tif" N="248, B-text"/>
<L>And buxomenesse and boste · aren euer-more at werre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5634"><HI REND="I">more</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ayther hateth other · in alle manere werkes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5635"><HI REND="I">ayther</HI>] eiþer WOB.</NOTE></L>
<L N="224">If wratthe wrastel with þe pore · he hath þe worse ende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5636"><HI REND="I">wrastel</HI>] wrystel C.</NOTE></L>
<L>For if þey bothe pleyne · þe pore is but fieble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5637"><HI REND="I">For</HI>] And WO.</NOTE></L>
<L>And if he chyde or chatre · hym chieueth þe worse;</L>
<L>[For loulich he loketh · and loueliche is his speche,</L>
<L N="228">Þat mete or mone · of other men mote asken.</L>
<L>And if glotonie greue pouerte · he gadereth þe lasse,</L>
<L>For his rentes ne wol nauȝte reche · no riche metes to bugge;</L>
<L>And þouȝ his glotonye be to gode ale · he goth to cold beddynge,</L>
<L N="232">And his heued vn-heled · vn-esiliche I-wrye;</L>
<L>For whan he streyneth hym to streche · þe strawe is his schetes;</L>
<L>So for his glotonie and his grete scleuthe · he hath a greuous penaunce,</L>
<L>Þat is welawo whan he waketh · and wepeth for colde,</L>
<L>And sum tyme for his synnes · so he is neuere murie,</L>
<L>Withoute mornynge amonge · and mischief to bote.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5638">227—237. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only.</HI> Cf. C-Text.</NOTE></L>
<L N="238">¶ And if coueitise wolde cacche þe pore · þei may nouȝt come togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5639"><HI REND="I">if</HI>] þouȝ R. <HI REND="I">wolde</HI>] walde R; WCOB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And by þe nekke namely · her none may hente other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5640"><HI REND="I">her</HI>] for B. <HI REND="I">hente</HI>] henten R.</NOTE></L>
<L>For men knoweth wel þat coueitise · is of a kene wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5641"><HI REND="I">wel</HI>] O <HI REND="I">om. a</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And hath hondes and armes · of a longe lengthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5642"><HI REND="I">a longe</HI>] longe R; ful greet W.</NOTE></L>
<L N="242">And pouerte nis but a petit þinge · appereth nouȝt to his naule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5643"><HI REND="I">nis</HI>] ne is R; is O. <HI REND="I">a</HI>] O <HI REND="I">om. petit</HI>] pety R. <HI REND="I">naule</HI>] nauele WCR; name (!) B; <HI REND="I">in margin of</HI> L—vmbili|cus.</NOTE></L>
<L>And louely layke was it neuere · bitwene þe longe and þe shorte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5644"><HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000531.tif" N="249, B-text"/>
<L N="244">And þough auarice wolde angre þe pore · he hath but litel myȝte,<MILESTONE N="61" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5645"><HI REND="I">angre</HI>] C <HI REND="I">om. but</HI>] but a B.</NOTE></L>
<L>For pouerte hath but pokes · to putten in his godis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5646"><HI REND="I">godis</HI>] soddes C; soddis B.</NOTE></L>
<L>Þere auarice hath almaries · and yren-bounde coffres;</L>
<L>And whether be liȝter to breke? · lasse boste it maketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5647"><HI REND="I">lasse—it</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LCROB; and lasse boost W.</NOTE></L>
<L N="248">A beggeres bagge · þan an yren-bounde coffre!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5648"><HI REND="I">beggeres</HI>] begger C. <HI REND="I">coffre</HI>] coffires (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>¶ Lecherye loueth hym nouȝt · for he ȝeueth but lytel syluer,</L>
<L>Ne doth hym nouȝte dyne delycatly · ne drynke wyn oft.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5649"><HI REND="I">nouȝte</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>A strawe for þe stuwes! · it stode nouȝt, I trowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5650">R <HI REND="I">omits. stuwes</HI>] styue|hous B. <HI REND="I">it</HI>] hit ne B; þei W. [<HI REND="I">no þyng</HI> WCOB] none L. <HI REND="I">pore men</HI>] a pore man B. <HI REND="I">were</HI>] stoode W; stood C; stoden O; stonden B; <HI REND="I">probably owing to</HI> stode <HI REND="I">in</HI> l. 251. <HI REND="I">vntyled</HI>] vnhiled O; <HI REND="I">which is perhaps right.</HI>]</NOTE></L>
<L N="252">Had þei [no þyng] but of pore men · her houses were vntyled!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5651">R <HI REND="I">omits. stuwes</HI>] styue|hous B. <HI REND="I">it</HI>] hit ne B; þei W. [<HI REND="I">no þyng</HI> WCOB] none L. <HI REND="I">pore men</HI>] a pore man B. <HI REND="I">were</HI>] stoode W; stood C; stoden O; stonden B; <HI REND="I">probably owing to</HI> stode <HI REND="I">in</HI> l. 251. <HI REND="I">vntyled</HI>] vnhiled O; <HI REND="I">which is perhaps right.</HI>]</NOTE></L>
<L>¶ And þough sleuthe suwe pouerte · and serue nouȝt god to paye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5652"><HI REND="I">god</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Mischief is his maister · and maketh hym to thynke,</L>
<L>Þat god is his grettest helpe · and no gome elles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5653"><HI REND="I">his</HI>] RB <HI REND="I">om. gome</HI>] man C; <HI REND="I">with</HI> i. gome <HI REND="I">above it.</HI></NOTE></L>
<L>And his seruaunt, as he seith · and of his sute bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5654"><HI REND="I">Follows l.</HI> 257 <HI REND="I">in</HI> B. <HI REND="I">his</HI> (1)] <HI REND="I">so in</HI> LOB; is C; he his (<HI REND="I">printed</HI> he is) W; he is R. <HI REND="I">sute bothe</HI>] suyte bethe C; suyte boþe B.</NOTE></L>
<L N="257">And where he be or be nouȝte · he bereth þe signe of pouerte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5655"><HI REND="I">where</HI>] wheiþer WC; wheþer OB. <HI REND="I">be</HI> (2)] C <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>And in þat secte owre saueoure · saued al mankynde.</L>
<L>For-thi al pore þat paciente is · may claymen and asken<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5656"><HI REND="I">al pore</HI>] alle pore R; euery poore W; al pouerte COB. <HI REND="I">paciente</HI>] paciens C.</NOTE></L>
<L>After her endynge here · heuene-riche blisse.</L>
<L>¶ Moche hardier may he axen · þat here myȝte haue his wille</L>
<L N="262">In londe and in lordship · and likynge of bodye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5657"><HI REND="I">londe</HI>] lorde R.</NOTE></L>
<L>And for goddis loue leueth al · an lyueth as a beggere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5658"><HI REND="I">an</HI>] and WCROB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000532.tif" N="250, B-text"/>
<L>And as a mayde for mannes loue · her moder forsaketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5659"><HI REND="I">for</HI>] for a R.</NOTE></L>
<L>Hir fader and alle her frendes · and folweth hir make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5660"><HI REND="I">Hir</HI>] And O. <HI REND="I">folweth</HI>] folowes C; folwed R.</NOTE></L>
<L N="266">Moche is suche a mayde to louie · of hym þat such one taketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5661"><HI REND="I">suche a</HI>] þat R. <HI REND="I">Moche—louie</HI>] Muche moore is to loue W.</NOTE></L>
<L>More þan a mayden is · þat is maried þorw brokage,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5662"><HI REND="I">More—is</HI>] Than is þat maiden W. <HI REND="I">is</HI> (2)] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As bi assent of sondry partyes · and syluer to bote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5663"><HI REND="I">As</HI>] And COB.</NOTE></L>
<L>More for coueitise of good · þan kynde loue of bothe;—</L>
<L N="270">¶ So it fareth bi eche a persone · þat possessioun for|saketh,</L>
<L>And put hym to be pacient · and pouerte weddeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5664"><HI REND="I">put</HI>] puttes C; puttiþ OB.</NOTE></L>
<L>Þe which is sybbe to god hym-self · and so to his seyntes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5665"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. to—seyntes</HI>] neyȝ is pouerte R.</NOTE></L>
<L>¶ "Haue god my trouthe," quod Haukyn · "ȝe preyse faste pouerte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5666"><HI REND="I">ȝe—faste</HI>] þat huyre faste preyse R.</NOTE></L>
<L N="274">What is pouerte with pacience," quod he · "proprely to mene?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5667"><HI REND="I">with</HI>] R <HI REND="I">om. quod he</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "<HI REND="I">Paupertas</HI>," quod pacience · "<HI REND="I">est odibile bonum</HI>,<Q>
<P><HI REND="I">Remocio curarum, possessio sine calumpnia, donum dei, sanitatis mater;</HI></P>
<P><HI REND="I">Absque solicitudine semita, sapiencie temperatrix, negocium sine dampno;</HI></P>
<P><HI REND="I">Incerta fortuna, absque solicitudine felicitas.</HI>"</P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5668"><HI REND="I">sanitatis</HI>] sanitas CB (<HI REND="I">also</HI> sanitas <HI REND="I">in</HI> MS. W); semita R. <HI REND="I">so|licitudine</HI>] solitudine R (<HI REND="I">once</HI>); B (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L N="276">¶ "I can nouȝt construe al þis," quod Haukyn · "ȝe moste kenne [me] þis on englisch."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5669"><HI REND="I">al</HI>] COB <HI REND="I">om. ȝe</HI>] þe R. <HI REND="I">kenne me þis</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WR; kenne þis L; seye it O; seyn hit B; sayn C.</NOTE></L>
<L>"In englisch," quod pacyence, "it is wel harde · wel to expounen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5670"><HI REND="I">wel</HI> (1)] ful B.</NOTE></L>
<L>Ac somdel I shal seyne it · by so þow vnderstonde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5671"><HI REND="I">Ac</HI>] And CR. <HI REND="I">þow</HI>] ye C; ȝee B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000533.tif" N="251, B-text"/>
<L>Pouerte is þe first poynte · þat pryde moste hateth,</L>
<L>Thanne is it good by good skil · al þat agasteth pryde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5672"><HI REND="I">it</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="281">Riȝte as contricioun is confortable þinge · conscience wote wel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5673"><HI REND="I">wote</HI>] it woot O.</NOTE></L>
<L>And a sorwe of hym-self · and a solace to þe sowle,<MILESTONE N="61b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5674"><HI REND="I">a</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So pouerte propreliche · penaunce, and ioye,</L>
<L N="284">Is to þe body · pure spiritual helthe,<Q><HI REND="I">Ergo paupertas est odibile bonum</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5675"><HI REND="I">spiritual</HI>] perpetuel O.</NOTE></L>
<L>And contricioun confort · &amp; <HI REND="I">cura animarum.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5676"><HI REND="I">animarum</HI>] COB <HI REND="I">add the words</HI> the secounde, <HI REND="I">which is really only a title to the paragraph follow|ing.</HI> Cf. l. 290.</NOTE></L>
<L>¶ Selde [sit] pouerte · þe sothe to declare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5677">[<HI REND="I">sit</HI> WR] sitte (<HI REND="I">which is in|ferior spelling</HI>) LCO; sytteþ B.</NOTE></L>
<L>Or as iustyce to iugge men · enioigned is no pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5678"><HI REND="I">Or</HI>] For W. <HI REND="I">as</HI>] a B. <HI REND="I">en|ioigned—pore</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne to be a Maire aboue men · ne mynystre vnder kynges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5679"><HI REND="I">to</HI>] for to R. <HI REND="I">a</HI>] W <HI REND="I">om. aboue</HI>] ouere R. <HI REND="I">kynges</HI>] kyng O.</NOTE></L>
<L N="289">Selden is any pore yput · to punysshen any peple;<Q><HI REND="I">Remocio curarum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5680"><HI REND="I">any</HI>] enemye (!) R. <HI REND="I">yput</HI>] putte CB.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Ergo</HI> pouerte and pore men · perfornen þe comaunde|ment,<Q><HI REND="I">Nolite iudicare quemquam.</HI> Þe þridde:—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5681"><HI REND="I">The words</HI> þe þridde <HI REND="I">are really only a title to the paragraph follow|ing.</HI> Cf. l. 294.</NOTE></L>
<L>¶ Selde is any pore riche · but of riȝtful heritage;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5682"><HI REND="I">any pore</HI>] pore riȝt R. <HI REND="I">of</HI>] of his R.</NOTE></L>
<L N="292">Wynneth he nauȝt with weghtes fals · ne with vnseled mesures,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5683"><HI REND="I">weghtes</HI>] wiȝtes W; weightes C; weyȝtis OB; wittes R. <HI REND="I">with</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne borweth of his neghbores · but þat he may wel paye,<Q><HI REND="I">Possessio sine calumpnia.</HI></Q></L>
<L>¶ Þe fierthe is a fortune · þat florissheth þe soule<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5684"><HI REND="I">fierthe</HI>] ferþe WROB; ferde C. <HI REND="I">is</HI>] it is R. <HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Wyth sobrete fram al synne · and also ȝit more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5685"><HI REND="I">synne</HI>] synnes O.</NOTE></L>
<L N="296">It affaiteth þe flesshe · fram folyes ful manye,</L>
<L>A collateral conforte · crystes owne ȝifte,
<PB REF="00000534.tif" N="252, B-text"/><Q><HI REND="I">Donum dei.</HI></Q></L>
<L>¶ Þe fyfte is moder of helthe · a frende in alle fondynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5686"><HI REND="I">is</HI>] it is þe R. <HI REND="I">helthe</HI>] hele R.</NOTE></L>
<L>And for þe land euere a leche · a lemman of al clennesse,<Q><HI REND="I">Sanitatis mater.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5687"><HI REND="I">land</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; lawde RC; lewede O; lewid B. <HI REND="I">Sanitatis</HI>] Sani|tas CB (<HI REND="I">and in MS.</HI> W).</NOTE></L>
<L>¶ Þe sexte is a path of pees · ȝe, þorw þe pas of altoun<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5688"><HI REND="I">sexte</HI>] sixte it R. <HI REND="I">path</HI>] paþþe O; paaþ B. <HI REND="I">pas of</HI>] pa (<HI REND="I">sic</HI>) R. <HI REND="I">altoun</HI>] Aultone WC; aultoun O; altone RB.</NOTE></L>
<L N="301">Pouerte myȝte passe · with-oute peril of robbynge,</L>
<L>For þere þat pouerte passeth · pees folweth after,</L>
<L>And euere þe lasse þat he bereth · þe hardyer he is of herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5689"><HI REND="I">þat</HI>] O <HI REND="I">om. he</HI> (2)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="304">For-þi seith seneca · <HI REND="I">paupertas est absque solicitudine semita</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5690"><HI REND="I">solicitudine</HI>] solitudine ROB.</NOTE></L>
<L>And an hardy man of herte · amonge an hepe of þeues;<Q><HI REND="I">Cantabit</HI> [<HI REND="I">pauper</HI>] <HI REND="I">coram latrone viator.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5691">[<HI REND="I">pauper</HI> O] paupertas LWCR B; <HI REND="I">see</HI> Note. <HI REND="I">viator</HI>] viatore W.</NOTE></L>
<L>¶ Þe seueneth is welle of wisdome · and fewe wordes sheweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5692"><HI REND="I">is</HI>] it is R. <HI REND="I">welle</HI>] wille CB.</NOTE></L>
<L>For lordes alloweth hym litel · or lysteneth to his reson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5693"><HI REND="I">For</HI>] Ther-fore W. <HI REND="I">litel</HI>] lite R.</NOTE></L>
<L N="308">He tempreth þe tonge to-treuthe-ward · and no tresore coueiteth;<Q><HI REND="I">Sapiencie temperatrix.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5694"><HI REND="I">He</HI>] For he W. <HI REND="I">and</HI>] þat R. <HI REND="I">Sapiencie, &amp;c.</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ The eigteth is a lele laborere · and loth to take more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5695"><HI REND="I">eigteth</HI>] eighte CB. <HI REND="I">is</HI>] it is R. <HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om. laborere</HI>] labour WCOB.</NOTE></L>
<L>Þan he may wel deserue · in somer or in wynter,</L>
<L>And if [he] chaffareth, he chargeth no losse · mowe he charite wynne;<Q><HI REND="I">Negocium sine dampno.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5696">[<HI REND="I">he</HI> WCROB] L <HI REND="I">om.; but the line is marked. chaffareth</HI>] chaffare COB. <HI REND="I">wynne</HI>] wynte R.</NOTE></L>
<L>¶ The nyneth is swete to þe soule · no sugre is swettere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5697"><HI REND="I">nyneth</HI>] nythe it (<HI REND="I">sic</HI>) R; ny|ȝente B. <HI REND="I">to</HI>] for O. <HI REND="I">is</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="313">For pacyence is payn · for pouerte hym-selue,<MILESTONE N="62" UNIT="folio"/></L>
<L>And sobrete swete drynke · and good leche in sykenesse,
</L>
<PB REF="00000535.tif" N="253, B-text"/>
<L>Þus lered me a lettred man · for owre lordes loue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5698"><HI REND="I">lettred</HI>] lered R. <HI REND="I">loue</HI>] loue of heuene W.</NOTE></L>
<L N="316">Seynt austyn, a blissed lyf · with-outen bysynesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5699"><HI REND="I">a</HI>] CB <HI REND="I">om. bysynesse</HI>] bisy|nesse ladde W. Cf. C-Text.</NOTE></L>
<L>For body and for soule · <HI REND="I">absque solicitudine felicitas.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5700"><HI REND="I">for</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. absque</HI>] R <HI REND="I">om. solicitudine</HI>] solitudine B.</NOTE></L>
<L>Now god, þat al good gyueth · graunt his soule reste,</L>
<L>Þat þus fyrst wrote to wyssen men · what pouerte was to mene!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5701"><HI REND="I">þus</HI>] þis WCO.</NOTE></L>
<L N="320">¶ "Allas!" quod haukyn þe actyf man þo · "þat, after my crystendome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5702"><HI REND="I">þe—þo</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>I ne hadde ben ded and doluen · for doweles sake!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5703"><HI REND="I">doweles</HI>] dowel C.</NOTE></L>
<L>So harde it is," quod haukyn · "to lyue and to do synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5704"><HI REND="I">do</HI>] do (<HI REND="I">printed</HI> do no) W. <HI REND="I">See</HI> Note.</NOTE></L>
<L>Synne suweth vs euere," quod he · and sori gan wexe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5705"><HI REND="I">suweth</HI>] scheweth R.</NOTE></L>
<L>And wepte water with his eyghen · and weyled þe tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5706"><HI REND="I">tyme</HI>] thyme C.</NOTE></L>
<L N="325">Þat euere he dede dede · þat dere god displesed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5707"><HI REND="I">euere he</HI>] he euere WO. <HI REND="I">dede dede</HI>] dide dede WCO.</NOTE></L>
<L>Swowed and sobbed · and syked ful ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5708"><HI REND="I">Swowed</HI>] Swouned (<HI REND="I">printed</HI> Swound) W; Swonde C; He swowned B.</NOTE></L>
<L>Þat euere he hadde londe or lordship · lasse other more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5709"><HI REND="I">or</HI>] ouþer W. <HI REND="I">lordship</HI>] larde (<HI REND="I">corrected to</HI> lord) O.</NOTE></L>
<L N="328">Or maystrye ouer any man · mo þan of hym-self.</L>
<L>"I were nouȝt worthy, wote god," quod haukyn · "to were any clothes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5710"><HI REND="I">wote god</HI>] wite god R; COB <HI REND="I">om. were</HI>] werien W; werie CR.</NOTE></L>
<L>Ne noyther sherte ne shone · saue for shame one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5711"><HI REND="I">Ne</HI>] B <HI REND="I">om. noyther</HI>] nouther C; neiþer WOB.</NOTE></L>
<L>To keure my caroigne," quod he · and cryde mercye faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5712"><HI REND="I">caroigne</HI>] cariogne C; careyne W; caroyne R; caroyne wiþ B. <HI REND="I">mercye faste</HI>] fast mercye COB.</NOTE></L>
<L N="332">And wepte and weyled · and þere-with I awaked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5713"><HI REND="I">awaked</HI>] waked C.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="15"><PB REF="00000536.tif" N="254, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XV (PROLOGUE TO DO-BET).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5714">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> W; Passus xiiijus de visione, vt supra R; Passus xvus. Explicit de do-wel, &amp; Incipit primus de do-bet C; Passus xvus de dowel. Et incipit primus de dobet B; Passus quintodecimus O.</NOTE><HI REND="I">Passus xv</HI><HI REND="sup">us</HI> <HI REND="I">: finit dowel, &amp; incipit dobet.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Ac after my wakyng · it was wonder longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5715"><HI REND="I">Ac</HI>] As B; An C. <HI REND="I">wakyng</HI>] walkynge RB. <HI REND="I">wonder</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ar I couth kyndely · knowe what was dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5716"><HI REND="I">couth</HI>] koude WC; coude RB.</NOTE></L>
<L>And so my witte wex and wanyed · til I a fole were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5717"><HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="4">And somme lakked my lyf · allowed it fewe,</L>
<L>And leten [me] for a lorel · and loth to reuerencen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5718">[<HI REND="I">me</HI> WRB] LCO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lordes or ladyes · or any lyf elles,</L>
<L>As persones in pellure · with pendauntes of syluer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5719"><HI REND="I">with</HI>] and with COB.</NOTE></L>
<L N="8">To seriauntz ne to suche · seyde nouȝte ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5720"><HI REND="I">ne</HI>] and R. <HI REND="I">seyde</HI>] and seide R; seide I W.</NOTE></L>
<L>'God loke ȝow, lordes!' · ne louted faire;</L>
<L>Þat folke helden me a fole · and in þat folye I raued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5721"><HI REND="I">me</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Tyl resoun hadde reuthe on me · and rokked me aslepe,</L>
<L>Tyl I seigh, as it sorcerye were · a sotyl þinge with-al,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5722"><HI REND="I">it</HI>] it of R. <HI REND="I">a</HI>] &amp; O.</NOTE></L>
<L N="13">One with-outen tonge and teeth · tolde me whyder I shulde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5723"><HI REND="I">whyder</HI>] wonder R.</NOTE></L>
<L>And wher-of I cam and of what kynde; · I conjured hym atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5724"><HI REND="I">of</HI>] COB <HI REND="I">om. of—kynde</HI>] whider I schulde R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000537.tif" N="255, B-text"/>
<L>If he were crystes creature · for crystes loue me to tellen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5725"><HI REND="I">creature</HI>] creature quod he B. <HI REND="I">for—loue</HI>] anoon W.</NOTE></L>
<L N="16">¶ "I am crystes creature," quod he · "and crystene in many a place,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5726"><HI REND="I">crystes</HI>] criste C. <HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In crystes courte I-knowe wel · and of his kynne a partye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5727"><HI REND="I">crystes</HI>] crist C. <HI REND="I">his</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Is noyther peter þe porter · ne poule with his fauchoune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5728"><HI REND="I">ne</HI>] ne (<HI REND="I">printed</HI> Nor) W. <HI REND="I">his</HI>] þe R.</NOTE></L>
<L>Þa[t] wil defende me þe dore · dynge ich neure so late.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5729"><HI REND="I">þat</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; þa L; <HI REND="I">but marked for correction.</HI></NOTE></L>
<L N="20">At mydnyȝt, at mydday · my voice so is yknowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5730"><HI REND="I">so is</HI>] is so R. <HI REND="I">yknowe</HI>] knowe W; knowen O.</NOTE></L>
<L>Þat eche a creature of his courte · welcometh me fayre."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5731"><HI REND="I">eche</HI>] Ich R; Ilke C.</NOTE></L>
<L>¶ "What ar ȝe called," quod I, "in þat courte · amonges crystes peple?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5732"><HI REND="I">quod I</HI>] <HI REND="I">follows</HI> courte <HI REND="I">in</HI> COB.</NOTE></L>
<L>"Þe whiles I quykke þe corps," quod he · "called am I <HI REND="I">anima;</HI><MILESTONE N="62b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5733"><HI REND="I">quykke</HI>] quykne (<HI REND="I">printed</HI> quikne) W; quikye R; quik was in COB. <HI REND="I">corps</HI>] body C. <HI REND="I">called</HI>] I-cald R.</NOTE></L>
<L N="24">And whan I wilne and wolde · <HI REND="I">animus</HI> ich hatte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5734"><HI REND="I">and</HI>] or O. <HI REND="I">animus</HI>] anima B.</NOTE></L>
<L>And for þat I can and knowe · called am I <HI REND="I">mens;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5735"><HI REND="I">and</HI>] W <HI REND="I">om. mens</HI>] mens. thouȝte R.</NOTE></L>
<L>And whan I make mone to god · <HI REND="I">memoria</HI> is my name;</L>
<L>And whan I deme domes · and do as treuthe techeth,</L>
<L N="28">Þanne is <HI REND="I">racio</HI> my riȝt name · resoun an englisshe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5736"><HI REND="I">resoun</HI>] &amp; resoun O. <HI REND="I">an</HI>] on WCOB.</NOTE></L>
<L>And whan I fele þat folke telleth · my firste name is <HI REND="I">sensus</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5737"><HI REND="I">firste</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þat is wytte and wisdome · þe welle of alle craftes;</L>
<L>And whan I chalange or chalange nouȝte · chepe or refuse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5738"><HI REND="I">I</HI>] O <HI REND="I">om. chepe</HI>] clepe O.</NOTE></L>
<L N="32">Þanne am I conscience ycalde · goddis clerke and his notarie;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5739"><HI REND="I">conscience</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000538.tif" N="256, B-text"/>
<L>And whan I loue lelly · owre lorde and alle other,</L>
<L>Þanne is lele loue my name · and in latyn <HI REND="I">amor;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5740"><HI REND="I">and</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And whan I flye fro þe flesshe · and forsake þe caroigne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5741"><HI REND="I">flye</HI>] fle R.</NOTE></L>
<L N="36">Þanne am I spirit specheles · and <HI REND="I">spiritus</HI> þanne ich hatte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5742"><HI REND="I">I</HI>] I a W. <HI REND="I">and</HI>] WCOB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Austyn and ysodorus · ayther of hem bothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5743"><HI REND="I">ayther</HI>] oþer B.</NOTE></L>
<L>Nempned me þus to name; · now þow myȝte chese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5744"><HI REND="I">now</HI>] and now W. <HI REND="I">myȝte</HI>] myȝtist O.</NOTE></L>
<L>How þow coueitest to calle me · now þow knowest alle my names.<Q><HI REND="I">Anima pro diuersis actionibus diuersa nomina sortitur: dum viuificat corpus, anima est; dum vult, animus est; dum scit, mens est; dum recolit, memoria est. Dum iudicat, racio est; dum sentit, sensus est; dum amat, amor est; dum negat vel consentit, consciencia est; dum spirat, spiritus est.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5745"><HI REND="I">now</HI>] for now W. <HI REND="I">þow know|est</HI>] knawestow C; knowest þow B. <HI REND="I">alle</HI>] W <HI REND="I">om. vult</HI>] wlt (<HI REND="I">sic</HI>) R. <HI REND="I">scit</HI>] B <HI REND="I">om.</HI>; sit R.</NOTE></L>
<L N="40">¶ "Ȝe ben as a bisshop," quod I · al bourdynge þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5746"><HI REND="I">as</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"For bisshopes yblessed · þei bereth many names,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5747"><HI REND="I">þei</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Presul</HI> and <HI REND="I">pontifex</HI> · and <HI REND="I">metropolitanus</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5748"><HI REND="I">metropolitanus</HI>] metropolanus R.</NOTE></L>
<L>And other names an hepe · <HI REND="I">episcopus</HI> &amp; <HI REND="I">pastor.</HI>"</L>
<L N="44">¶ "Þat is soth," seyde he · "now I se þi wille!</L>
<L>Þow woldest knowe and kunne · þe cause of alle her names,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5749"><HI REND="I">her</HI>] my W.</NOTE></L>
<L>And of myne, if þow myȝtest · me þinketh by þi speche!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5750"><HI REND="I">myne</HI>] me W.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝe, syre," I seyde · "by so no man were greued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5751"><HI REND="I">so</HI>] so þat B.</NOTE></L>
<L N="48">Alle þe sciences vnder sonne · and alle þe sotyle craftes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5752"><HI REND="I">sciences</HI>] science ROB; sciens C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000539.tif" N="257, B-text"/>
<L>I wolde I knewe and couth · kyndely in myne herte!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5753"><HI REND="I">I</HI> (2)] OB <HI REND="I">om. knewe</HI>] knowe COB. <HI REND="I">couth</HI>] kunne O.</NOTE></L>
<L>¶ "Þanne artow inparfit," quod he · "and one of prydes knyȝtes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5754"><HI REND="I">inparfit</HI>] vnparfit CB. <HI REND="I">prydes</HI>] pride C.</NOTE></L>
<L>For such a luste and lykynge · lucifer fel fram heuene:<Q><HI REND="I">Ponam pedem meum in aquilone, &amp; similis ero altissimo.</HI></Q></L>
<L N="52">¶ It were aȝeynes kynde," quod he · "and alkynnes resoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5755"><HI REND="I">alkynnes</HI>] alle kynnes W; alle kyne R; al kyns O; alkyn B.</NOTE></L>
<L>Þat any creature shulde kunne al · excepte cryste one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5756"><HI REND="I">one</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Aȝein such salomon speketh · and dispiseth her wittes, And seith,<Q> <HI REND="I">sicut qui mel comedit multum, non est ei bonum: Sic qui scrutator est maiestatis, opprimitur a gloria.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5757"><HI REND="I">opprimitur</HI>] opprimatur R.</NOTE></L>
<L>To englisch men þis is to mene · þat mowen speke &amp; here,</L>
<L>Þe man þat moche hony eteth · his mawe it en|gleymeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5758"><HI REND="I">eteth</HI>] eet R; eteis C. <HI REND="I">it en|gleymeth</HI>] it englames C; is en|glaymed R; is engleymed B.</NOTE></L>
<L N="57">And þe more þat a man · of good mater hereth,</L>
<L>But he do þer-after · it doth hym double scathe:</L>
<L><HI REND="I">Beatus est</HI>, seith seynt Bernard · <HI REND="I">qui scripturas legit</HI>,<MILESTONE N="63" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5759"><HI REND="I">est</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="60"><HI REND="I">Et verba vertit in opera</HI> · fullich to his powere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5760"><HI REND="I">verba vertit</HI>] vertit verba R. <HI REND="I">fullich</HI>] follich R.</NOTE></L>
<L>Coueytise to kunne · and to knowe science<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5761">C <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5762"><HI REND="I">science</HI>] sciences W.</NOTE></L>
<L>Pulte out of paradys · Adam and Eue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5763">C <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><Q><HI REND="I">Sciencie appetitus hominem inmortalitatis</HI> [<HI REND="I">glo|ria</HI>] <HI REND="I">spoliauit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5764"><HI REND="I">Pulte</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; Putte WB; Pullede O. [<HI REND="I">gloria</HI> WO] gloriam LCRB.</NOTE></L>
<L>And riȝte as hony is yuel to defye · and engleymeth þe mawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5765"><HI REND="I">riȝte</HI>] ȝet R.</NOTE></L>
<L N="64">Riȝt so þat þorw resoun · wolde þe rote knowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5766"><HI REND="I">þat</HI>] he þat W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000540.tif" N="258, B-text"/>
<L>Of god and of his grete myȝtes · his graces it letteth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5767"><HI REND="I">of</HI>] C <HI REND="I">om. grete</HI>] COB <HI REND="I">om. graces</HI>] grace COB.</NOTE></L>
<L>For in þe lykyng lith a pryde · and a lycames coueitise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5768"><HI REND="I">þe</HI>] þat B. <HI REND="I">lith</HI>] lyges C. <HI REND="I">a</HI> (2)] in a CB; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Aȝein crystes conseille · and alle clerkes techyng, That is, <Q><HI REND="I">non plus sapere quam oportet sapere.</HI></Q></L>
<L N="68">Freres and fele other maistres · þat to þe lewed men prechen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5769"><HI REND="I">fele</HI>] R <HI REND="I">om. þe</HI>] WO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝe moeuen materes inmesurables · to tellen of þe Trinite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5770"><HI REND="I">ȝe</HI>] COB <HI REND="I">om. inmesurables</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CB; īmesurables O; vnmesur|able W; vnmesurables R.</NOTE></L>
<L>Þat ofte tymes þe lewed peple · of hir bileue douten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5771">R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Bettere byleue were mony · doctoures such techyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5772">Bettre it were to manye doc|tours · to leuen swich techyng W; Betere by-leue by mone · doctoures techynge R; Better to leue wer many · doctours swich techyng CB; O <HI REND="I">like</HI> L, <HI REND="I">with</HI> to bileue <HI REND="I">for</HI> byleue.</NOTE></L>
<L N="72">And tellen men of þe ten comaundementz · and touchen þe seuene synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5773"><HI REND="I">And</HI>] To C. <HI REND="I">þe</HI> (1)] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And of þe braunches þat burgeouneth of hem · and bryngeth men to helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5774">CB <HI REND="I">om. burgeouneth</HI>] burioneþ W; bourgeleth R.</NOTE></L>
<L>And how þat folke in folyes · myspenden her fyue wittes,</L>
<L>As wel freres as other folke · folilich spenen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5775"><HI REND="I">spenen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RC; spenden W; þei spenden O; speken B. <HI REND="I">In margin of</HI> O—Pride of Freris.</NOTE></L>
<L N="76">In housyng, in haterynge · and in-to hiegh clergye shewynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5776"><HI REND="I">and</HI>] R <HI REND="I">om. in-to</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>More for pompe þan for pure charite · þe poeple wote þe sothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5777"><HI REND="I">poeple</HI>] pople R; peple W; pe|pile C.</NOTE></L>
<L>Þat I lye nouȝt, loo! · for lordes ȝe plesen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5778"><HI REND="I">lye</HI>] ne lye O.</NOTE></L>
<L>And reuerencen þe riche · þe rather for her syluer;<Q>
<P><HI REND="I">Confundantur omnes qui adorant scul[p]tilia; &amp; alibi:</HI>
<PB REF="00000541.tif" N="259, B-text"/></P>
<P><HI REND="I">Vt quid diligitis vanitatem, &amp; queritis men|dacium?</HI></P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5779"><HI REND="I">þe</HI> (2)] R <HI REND="I">om. syluer</HI>] goodis O. [<HI REND="I">sculptilia</HI> WCROB] scultilia L. <HI REND="I">mendacium</HI>] &amp;c. R.</NOTE></L>
<L N="80">Go to þe glose of þe verse · ȝe grete clerkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5780"><HI REND="I">þe</HI>] þise W.</NOTE></L>
<L>If I lye on ȝow to my lewed witte · ledeth me to brennynge!</L>
<L>For as it semeth, ȝe forsaketh · no mannes almesse,</L>
<L>Of vsureres, of hores · of auarous chapmen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5781"><HI REND="I">of</HI> (3)] and R.</NOTE></L>
<L>And louten to þis lordes · þat mowen lene ȝow nobles,</L>
<L N="85">Aȝeine ȝowre reule and Religioun · I take recorde at Ihesus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5782"><HI REND="I">and</HI>] &amp; ȝoure R. <HI REND="I">at</HI>] of COB.</NOTE></L>
<L>Þat seide to his disciples · <HI REND="I">ne sitis personarum acceptores.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5783"><HI REND="I">personarum acceptores</HI>] R <HI REND="I">transposes.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Of þis matere I myȝte · make a longe bible,</L>
<L N="88">Ac of curatoures of crystene peple · as clerkes bereth witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5784"><HI REND="I">of</HI> (2)] ouer R. <HI REND="I">In margin of</HI> O—Curatis.</NOTE></L>
<L>I shal tellen it for treuth sake · take hede who so lyketh!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5785"><HI REND="I">treuth</HI>] truþes WCOB. <HI REND="I">hede</HI>] he (!) C. <HI REND="I">lyketh</HI>] lokes C.</NOTE></L>
<L>¶ As holynesse and [honeste] · oute of holicherche spredeth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5786"><HI REND="I">As</HI>] And B. [<HI REND="I">honeste</HI> WCRO B] honestete L.</NOTE></L>
<L>Þorw lele libbyng men · þat goddes lawe techen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5787"><HI REND="I">lawe</HI>] lawes R.</NOTE></L>
<L N="92">Riȝt so out of holicherche · alle yueles spredeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5788"><HI REND="I">yueles</HI>] euel B. <HI REND="I">spredeth</HI>] spredes C; spreden O; spryngeþ W.</NOTE></L>
<L>There inparfyt presthod is · prechoures and techeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5789"><HI REND="I">prechoures</HI>] and prechoures R.</NOTE></L>
<L>And se it by ensample · in somer tyme on trowes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5790"><HI REND="I">And</HI>] I W. <HI REND="I">trowes</HI>] trewes R.</NOTE></L>
<L>Þere somme bowes ben leued · and somme bereth none;</L>
<L>Þere is a myschief in þe more · of suche manere bowes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5791"><HI REND="I">more</HI>] more (<HI REND="I">printed</HI> morre) W; moore O.</NOTE></L>
<L N="97">Riȝt so persones and prestes · and prechoures of holy cherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5792"><HI REND="I">so</HI>] so bi W. <HI REND="I">cherche</HI>] cherches R.</NOTE></L>
<L>Þat aren rote of þe riȝte faith · to reule þe peple;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5793"><HI REND="I">þat aren</HI>] Is þe R.</NOTE></L>
<L>Ac þere þe rote is roten · reson wote þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5794"><HI REND="I">Ac</HI>] And WC.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000542.tif" N="260, B-text"/>
<L N="100">Shal neure floure ne frute · ne faire leef be grene.</L>
<L>For-þi, wolde ȝe lettred leue · þe leccherye of clothynge,<MILESTONE N="63b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5795"><HI REND="I">ȝe</HI>] þe RB. <HI REND="I">lettred</HI>] lettred men O.</NOTE></L>
<L>And be kynde, as bifel for clerkes · and curteise of crystes goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5796"><HI REND="I">bifel</HI>] fel O. <HI REND="I">curteise</HI>] cur|tesie C.</NOTE></L>
<L>Trewe of ȝowre tonge · and of ȝowre taille bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5797"><HI REND="I">taille</HI>] taile R; tail WCOB.</NOTE></L>
<L>And hatien to here harlotrye · and nouȝt to vnderfonge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5798"><HI REND="I">hatien</HI>] hauen (!) C. <HI REND="I">nouȝt</HI>] auȝt R.</NOTE></L>
<L N="105">Tythes of vntrewe þinge · ytilied or chaffared,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5799"><HI REND="I">Tythes</HI>] Tethes C. <HI REND="I">of vntrewe</HI>] of trewe R; but of trewe W. <HI REND="I">ytilied—chaffared</HI>] I-tyled or I-chafared R.</NOTE></L>
<L>¶ Lothe were lewed men · but þei ȝowre lore folwed,</L>
<L>And amenden hem þat mysdon · more for ȝowre en|samples,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5800"><HI REND="I">amenden</HI>] amendeden W. <HI REND="I">þat</HI>] þat þei R.</NOTE></L>
<L N="108">Þan forto prechen &amp; preue it nouȝt · ypocrysie it semeth.</L>
<L>For ypocrysie in latyn · is lykned to a dongehul,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5801"><HI REND="I">For ypocrisie</HI>] The which W. <HI REND="I">is lykned</HI>] likned is CB. <HI REND="I">dongehul</HI>] dongoun R.</NOTE></L>
<L>Þat were bysnewed with snowe · and snakes wyth|inne;</L>
<L>¶ Or to a wal þat were whitlymed · and were foule wyth-inne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5802">CB <HI REND="I">omit. whitlymed</HI>] whyȝt|lymed wiþout O. <HI REND="I">were</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="112">Riȝt so many prestes · prechoures and prelates,</L>
<L>Ȝe aren enblaunched with <HI REND="I">bele paroles</HI> · and with clothes also,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5803"><HI REND="I">ȝe</HI>] CB <HI REND="I">om. aren</HI>] Er C. <HI REND="I">also</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac ȝowre werkes and ȝowre wordes þere-vnder · aren ful vnlouelich.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5804"><HI REND="I">Ac</HI>] And RC. <HI REND="I">ȝowre</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. þere</HI>] B <HI REND="I">om. ful</HI>] B <HI REND="I">om. vnlouelich</HI>] wlueliche (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>¶ <HI REND="I">Iohannes crysostomus</HI> · of clerkes speketh and prestes,<Q>
<P><HI REND="I">Sicut de templo omne bonum progreditur, sic de templo omne malum procedit.</HI>
<PB REF="00000543.tif" N="261, B-text"/></P>
<P><HI REND="I">Si sacerdocium integrum fuerit, tota floret ecclesia; si autem coruptum fuerit, omnium fides marcida est.</HI></P>
<P><HI REND="I">Si sacerdocium fuerit in peccatis, totus populus co</HI>[<HI REND="I">n</HI>]<HI REND="I">uertitur ad peccandum.</HI></P>
<P><HI REND="I">Sicut cum videris arborem pallidam &amp; mar|cidam, inteligis quod vicium habet in radice</HI>,</P>
<P><HI REND="I">Ita cum videris populum indisciplinatum &amp; ir|religiosum, sine dubio sacerdocium eius non est sanum.</HI></P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5805"><HI REND="I">crysostomus</HI>] criostomus R. <HI REND="I">progreditur</HI>] egreditur COB; procedit R. <HI REND="I">floret</HI>] floreret O. <HI REND="I">coruptum</HI>] co|rupta R. <HI REND="I">omnium</HI>] omnium (<HI REND="I">printed</HI> omnis) W. <HI REND="I">sacerdocium</HI>] sacerdos R. <HI REND="I">peccandum</HI>] peccatum R. <HI REND="I">pallidam—marcidam</HI>] marcidam &amp; pallidam OCB. <HI REND="I">inteligis</HI>] In-tellis R.</NOTE></L>
<L N="116">¶ If lewed men wist · what þis latyn meneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5806"><HI REND="I">In margin of</HI> O—Prestis.</NOTE></L>
<L>And who was myn auctor · moche wonder me þinketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5807"><HI REND="I">who</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>But if many a prest bere · for here baselardes and here broches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5808"><HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om. bere</HI>] heer O. <HI REND="I">here</HI> (2)] B <HI REND="I">om. for—broches</HI>] for here broches and for here baselardes R.</NOTE></L>
<L>A peyre bedes in her hande · and a boke vnder her arme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5809"><HI REND="I">peyre</HI>] peire of W. MS. O (<HI REND="I">which in</HI> l. 118 <HI REND="I">has</HI> heer <HI REND="I">for</HI> bere) <HI REND="I">has a totally different line here, viz.</HI> Schulden go synge seruyseles · wiþ sire philip þe sparwe.</NOTE></L>
<L N="120">Sire Iohan &amp; sire Geffray · hath a gerdel of syluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5810"><HI REND="I">hath—gerdel</HI>] han gyrdeles O.</NOTE></L>
<L>A basellarde, or a ballokknyf · with botones ouergylte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5811"><HI REND="I">or a</HI>] and a CB; &amp; O. <HI REND="I">with botones</HI>] &amp; barres O.</NOTE></L>
<L>Ac a portous þat shulde be his plow · <HI REND="I">placebo</HI> to segge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5812"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">portous</HI>] port|hors WB; porthous C; porthos O; portos R. <HI REND="I">segge</HI>] saye C.</NOTE></L>
<L>Hadde he neure seruyse to saue syluer þer-to · seith it with yvel wille!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5813"><HI REND="I">saue</HI>] haue R. <HI REND="I">seith</HI>] sayes C. <HI REND="I">it</HI>] B <HI REND="I">om. seith—wille</HI>] for spendyng at ale O. <HI REND="I">yvel</HI>] euel R; ydel WCOB.</NOTE></L>
<L N="124">Allas! ȝe lewed men · moche lese ȝe on prestes,</L>
<L>Ac þinge þat wykkedlich is wonne · and with false sleigthes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5814"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>Wolde neuere witte of witty god · but wikked men it hadde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5815"><HI REND="I">witte</HI>] þe wit WCOB. <HI REND="I">witte—god</HI>] of witty god þe wit COB. <HI REND="I">hadde</HI>] maked R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000544.tif" N="262, B-text"/>
<L N="127">Þe which aren prestes inparfit · and prechoures after syluer,</L>
<L>Sectoures and sudenes · somnoures and her lemmannes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5816"><HI REND="I">Sectoures</HI>] Seketoures R; Exe|cutours W. <HI REND="I">sudenes</HI>] Sodenes WRB; suddenes CO. <HI REND="I">somnoures</HI>] Somonours W.</NOTE></L>
<L>Þis þat with gyle was geten · vngraciouslich is spended;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5817"><HI REND="I">þis</HI>] That W. <HI REND="I">spended</HI>] spened R; despended W.</NOTE></L>
<L>So harlotes and hores · ar hulpen with such goodis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5818"><HI REND="I">hulpen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; holpe WO; holpen C. <HI REND="I">with</HI>] þoruȝ O. <HI REND="I">goodis</HI>] godeth (!) R.</NOTE></L>
<L>And goddes folke for defaute þer-of · forfaren and spillen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5819"><HI REND="I">And</HI>] Ac R.</NOTE></L>
<L>¶ Curatoures of holykirke · as clerkes þat ben auerouse,</L>
<L N="133">Liȝtlich þat þey leuen · loselles it habbeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5820"><HI REND="I">habbeth</HI>] hase C; haþ B.</NOTE></L>
<L>Or dyeth intestate · and þanne þe bisshop entreth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5821"><HI REND="I">þanne</HI>] þer B.</NOTE></L>
<L>And maketh murthe þere-with · and his men bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5822"><HI REND="I">þere-with</HI>] þer-myd W.</NOTE></L>
<L N="136">And seggen, 'he was a nygarde · þat no good myȝte [aspare]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5823">[<HI REND="I">aspare</HI> WCRB] spare O; as|spare L.</NOTE></L>
<L>To frende ne to fremmed · þe fende haue his soule!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5824"><HI REND="I">fremmed</HI>] fremde C; frem B.</NOTE></L>
<L>For a wrecched hous he helde · al his lyf tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5825"><HI REND="I">he helde</HI>] held he W.</NOTE></L>
<L>And þat he spared and bispered · spene we in murthe.'<MILESTONE N="64" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5826"><HI REND="I">bispered</HI>] bi-sperred R; bi|sperde O; bispared CB. <HI REND="I">spene</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; spende COB; dispende W. <HI REND="I">we</HI>] we hit B; C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="140">¶ By lered, by lewed · þat loth is to spende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5827"><HI REND="I">By—lewed</HI>] Be þei lered be þei lewide O; Be he lewid be he lerid B. <HI REND="I">spende</HI>] spene R; despende W.</NOTE></L>
<L>Þus gone her godes · be þe goste faren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5828"><HI REND="I">gone</HI>] goon WC; goen R. <HI REND="I">be</HI>] by C.</NOTE></L>
<L>Ac for good men, god wote · gret dole men maken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5829"><HI REND="I">dole</HI>] deel O; del B; doel WC.</NOTE></L>
<L>And bymeneth good mete-ȝyueres · and in mynde haueth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5830"><HI REND="I">in</HI>] C <HI REND="I">om. haueth</HI>] hem haueth RB.</NOTE></L>
<L>In prayers and in penaunces · and in parfyt charite."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5831"><HI REND="I">penaunces</HI>] penaunce COB.</NOTE></L>
<L N="145">¶ "What is charite?" quod I þo · "a childissh þinge," he seide;
<PB REF="00000545.tif" N="263, B-text"/><Q>"<HI REND="I">Nisi efficiamini sicut paruuli, non intrabitis in regnum celorum;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5832"><HI REND="I">childissh</HI>] childist B. <HI REND="I">sicut</HI>] sicut W (<HI REND="I">but not printed</HI>). <HI REND="I">in—celo|rum</HI>] &amp;c O. <HI REND="I">In margin of</HI> L—quid est caritas.</NOTE></L>
<L>With-outen fauntelte or foly · a fre liberal wille."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5833"><HI REND="I">fauntelte</HI>] fauntee O.</NOTE></L>
<L>¶ "Where shulde men fynde such a frende · with so fre an herte?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5834"><HI REND="I">fynde</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="148">I haue lyued in londe," quod I · "my name is longe wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5835"><HI REND="I">I</HI> (1)] B <HI REND="I">om. lyued</HI>] CB <HI REND="I">om. I</HI> (2)] he W. <HI REND="I">longe</HI>] lange C. <HI REND="I">In margin of</HI> L—nota. the name of thauctour (<HI REND="I">in a later hand</HI>). <HI REND="I">In margin of</HI> R <HI REND="I">and</HI> O—Longe Wylle.</NOTE></L>
<L>And fonde I neuere ful charite · bifore ne bihynde!</L>
<L>Men beth mercyable · to mendynantz &amp; to pore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5836"><HI REND="I">pore</HI>] þe pore O.</NOTE></L>
<L>And wolen lene þere þei leue · lelly to ben payed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5837"><HI REND="I">leue</HI>] loue C. <HI REND="I">payed</HI>] apayed R.</NOTE></L>
<L N="152">¶ Ac charite þat poule preyseth best · and most plesaunte to owre saueoure, As<Q> <HI REND="I">non</HI> [<HI REND="I">inflatur</HI>,] <HI REND="I">non</HI> [<HI REND="I">est</HI>] <HI REND="I">ambiciosa, non querit que sua sunt</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5838"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">preyseth</HI>] pre|cheþ O. <HI REND="I">plesaunte to</HI>] pleses C; pleseþ OB. <HI REND="I">owre saueoure</HI>] oure lord W; god R. <HI REND="I">As</HI>] Is W; CB <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">inflatur</HI> WCROB] inflatus L. [<HI REND="I">est</HI> WCROB] L <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>I seigh neuere such a man · so me god helpe,</L>
<L>That he ne wolde aske after his · and otherwhile coueyte</L>
<L>Þinge þat neded hym nouȝt · and nyme it if he myȝte!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5839"><HI REND="I">neded hym</HI>] nedeth hym CO; hym neded R. <HI REND="I">nyme</HI>] take C. <HI REND="I">he</HI>] thay C.</NOTE></L>
<L N="156">¶ Clerkis kenne me þat cryst · is in alle places;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5840"><HI REND="I">kenne</HI>] tellen O.</NOTE></L>
<L>Ac I seygh hym neuere sothly · but as my-self in a miroure,<Q><HI REND="I">It</HI>[<HI REND="I">a</HI>] <HI REND="I">in enigmate, tunc facie ad faciem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5841"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">neuere</HI>] O <HI REND="I">om.</HI> (!) <HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">Ita</HI> COB] It L; Hic R; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And so I trowe trewly · by þat men telleth of charite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5842"><HI REND="I">And so</HI>] Also B.</NOTE></L>
<L>It is nouȝt championes fyȝte · ne chaffare, as I trowe."</L>
<L N="160">¶ "Charite," quod he, "ne chaffareth nouȝte · ne chalengeth, ne craueth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5843"><HI REND="I">ne</HI> (2)] noþer R.</NOTE></L>
<L>As proude of a peny · as of a pounde of golde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5844"><HI REND="I">of</HI> (1)] as CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000546.tif" N="264, B-text"/>
<L>And is as gladde of a goune · of a graye russet</L>
<L>As of a tunicle of tarse · or of trye scarlet.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5845"><HI REND="I">tarse</HI>] Carse C; say B. <HI REND="I">trye</HI>] tried CO; fyn B.</NOTE></L>
<L N="164">He is gladde with alle gladde · and good ty[l] alle wykked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5846"><HI REND="I">tyl</HI>] til WCRO; to B; <HI REND="I">mis|written</HI> ty <HI REND="I">in</HI> L; <HI REND="I">but marked for cor|rection.</HI></NOTE></L>
<L>And leueth and loueth alle · þat owre lorde made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5847"><HI REND="I">And</HI>] He R.</NOTE></L>
<L>Curseth he no creature · ne he can bere no wratthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5848"><HI REND="I">Curseth</HI>] Corseþ W; Cursees C.</NOTE></L>
<L>Ne no lykynge hath to lye · ne laughe men to scorne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5849"><HI REND="I">hath to</HI>] haue R. <HI REND="I">men</HI>] me R.</NOTE></L>
<L>Al þat men seith, he let it soth · and in solace taketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5850"><HI REND="I">let</HI>] leet W; lat O.</NOTE></L>
<L>And alle manere meschiefs · in myldenesse he suffreth;</L>
<L>Coueiteth he none erthly good · but heuene-riche blisse."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5851"><HI REND="I">good</HI>] godes R.</NOTE></L>
<L>¶ "Hath he any rentes or ricchesse · or any riche frendes?"</L>
<L N="172">¶ "Of rentes ne of ricchesse · ne reccheth he neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5852"><HI REND="I">ne</HI> (1)] nor W. <HI REND="I">ne</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. reccheth</HI>] rekkeþ W.</NOTE></L>
<L>For a frende þat fyndeth hym · failled hym neuere at nede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5853"><HI REND="I">fyndeth</HI>] fynt R. <HI REND="I">failled</HI>] failles C. <HI REND="I">hym</HI> (2)] hy R.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Fiat-voluntas-tua</HI> · fynt hym euer more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5854"><HI REND="I">fynt</HI>] fyndes C; fyndiþ OB.</NOTE></L>
<L>And if he soupeth, ette but a soppe · of <HI REND="I">spera-in-deo.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5855"><HI REND="I">soupeth</HI>] soupe CO. <HI REND="I">ette</HI>] eet R; eteþ W; he ete C; he etiþ OB.</NOTE></L>
<L N="176">He can purtreye wel þe <HI REND="I">pater-noster</HI> · and peynte it with <HI REND="I">aues</HI>,<MILESTONE N="64b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5856"><HI REND="I">wel</HI>] O <HI REND="I">om. aues</HI>] aue R; C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And other-while is his wone · to wende in pilgrymage,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5857"><HI REND="I">is his wone</HI>] is wone R; he is woned WB; he is wonte C; he is wone O. <HI REND="I">in</HI>] on W; o R; C <HI REND="I">om. pilgrymage</HI>] pilgrymages WCOB.</NOTE></L>
<L>Þere pore men and prisones liggeth · her pardoun to haue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5858"><HI REND="I">prisones</HI>] prisoners COB. <HI REND="I">liggeth</HI>] lygges C; been O.</NOTE></L>
<L>Þough he bere hem no bred · he bereth hem swetter lyflode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5859"><HI REND="I">hem</HI> (1)] hym C. <HI REND="I">lyflode</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="180">Loueth hem as owre lorde biddeth · and loketh how þei fare.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5860"><HI REND="I">biddeth</HI>] bit R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000547.tif" N="265, B-text"/>
<L>¶ And whan he is wery of þat werke · þanne wil he some tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5861"><HI REND="I">tyme</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Labory in a lauendrye · wel þe lengthe of a myle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5862"><HI REND="I">Labory</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; Labouren WCOB. <HI REND="I">a</HI> (1)] WCOB <HI REND="I">om. wel</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ȝerne in-to ȝouthe · and ȝepliche speke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5863"><HI REND="I">ȝouthe</HI>] þouȝt B. <HI REND="I">speke</HI>] seche R (<HI REND="I">which seems better</HI>).</NOTE></L>
<L N="184">Pryde with al þe appurtenaunce · and pakken hem to|gyderes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5864"><HI REND="I">appurtenaunce</HI>] appurten|aunces W; appurtenantz C; purten|aunce R.</NOTE></L>
<L>And bouken hem at his brest · and beten hem clene,</L>
<L>And leggen on longe · with <HI REND="I">laboraui in gemitu meo</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5865"><HI REND="I">leggen</HI>] lyggen C. <HI REND="I">on</HI>] a B.</NOTE></L>
<L>And with warme water at his eyghen · wasshen hem after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5866"><HI REND="I">eyghen</HI>] eyȝes R; yen O.</NOTE></L>
<L N="188">And þanne he syngeth whan he doth so · &amp; some tyme seith wepyng,<Q><HI REND="I">Cor contritum &amp; humiliatum, deus, non de|spicies.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5867"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "By cryst, I wolde þat I knewe hym," quod I · "no creature leuere!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5868"><HI REND="I">quod I</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "With-outen helpe of Piers plowman," quod he · "his persone seestow neuere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5869"><HI REND="I">Piers</HI>] peres þe R. <HI REND="I">seestow</HI>] seest þow ROB.</NOTE></L>
<L>¶ "Where clerkes knowen hym," quod I · "þat kepen holykirke?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5870"><HI REND="I">Where</HI>] Wheiþer W. <HI REND="I">clerkes knowen</HI>] clergie knew CB. <HI REND="I">þat</HI>] þa R. <HI REND="I">kirke</HI>] cherche RCB.</NOTE></L>
<L N="192">¶ "Clerkes haue no knowyng," quod he · "but by werkes and bi wordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5871"><HI REND="I">knowyng</HI>] knowlechynge R. <HI REND="I">bi</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac piers þe plowman · parceyueth more depper<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5872"><HI REND="I">Ac</HI>] An C. <HI REND="I">parceyueth</HI>] per|ceyued CO.</NOTE></L>
<L>What is þe wille and wherfore · þat many wyȝte suffreth,<Q><HI REND="I">Et vidit deus cogitaciones eorum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5873">[<HI REND="I">What</HI> W] þat LR (<HI REND="I">marked in</HI> L) Wher COB. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. wille</HI>] welle CB. <HI REND="I">wyȝte</HI>] wit R; a wiȝt O. <HI REND="I">Et</HI>] And R. <HI REND="I">vidit</HI>] vidis C.</NOTE></L>
<L>For þere ar ful proude-herted men · paciente of tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5874"><HI REND="I">ar</HI>] er C; arn O; is B: <HI REND="I">herted</HI>] herte R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000548.tif" N="266, B-text"/>
<L>And boxome as of berynge · to burgeys and to lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5875"><HI REND="I">burgeys</HI>] burgeises W.</NOTE></L>
<L N="197">And to pore peple · han peper in þe nose,</L>
<L>And as a lyoun he loketh · þere men lakketh his werkes.</L>
<L>¶ For þere ar beggeres and bidderes · bed[e]men as it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5876"><HI REND="I">ar</HI>] aren R; arn O; er C. [<HI REND="I">bedemen</HI> WROB] bedmen LC.</NOTE></L>
<L N="200">Loketh as lambren · and semen lyf-holy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5877"><HI REND="I">lambren</HI>] lambroun R; lam|bern C. <HI REND="I">semen</HI>] semed R. <HI REND="I">lyf</HI>] ful W.</NOTE></L>
<L>Ac it is more to haue her mete · with such an esy manere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5878"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">with</HI>] on R; in COB. <HI REND="I">an</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þan for penaunce and parfitnesse · þe pouerte þat such taketh.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5879"><HI REND="I">and</HI>] or COB.</NOTE></L>
<L>¶ Þere-fore by coloure ne by clergye · knowe shaltow hym neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5880"><HI REND="I">coloure</HI>] colon B. <HI REND="I">hym</HI>] hem C; W <HI REND="I">om.</HI> Cf. l. 189.</NOTE></L>
<L>Noyther þorw wordes ne werkes · but þorw wille one.</L>
<L N="205">And þat knoweth no clerke · ne creature in erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5881"><HI REND="I">ne</HI>] in (!) C. <HI REND="I">in</HI>] on W; an R.</NOTE></L>
<L>But piers þe plowman · <HI REND="I">petrus, id est, christus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5882"><HI REND="I">id est</HI>] i. W; hit is B.</NOTE></L>
<L>For he ne is nouȝte in lolleres · ne in lande-leperes hermytes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5883"><HI REND="I">ne is</HI>] nys WR; is COB. <HI REND="I">lolleres</HI>] losellis O; freris B. <HI REND="I">lande|leperes</HI>] land-lepynge B.</NOTE></L>
<L>Ne at ancres, þere a box hangeth · alle suche þei faiten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5884"><HI REND="I">at</HI>] in B.</NOTE></L>
<L N="209">Fy on faitoures · and <HI REND="I">in fautores suos!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5885"><HI REND="I">faitoures</HI>] a faytour B. <HI REND="I">in</HI>] on C.</NOTE></L>
<L>For charyte is goddis champioun · and as A good chylde hende,</L>
<L>And þe meryest of mouth · at mete where he sitteth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5886"><HI REND="I">meryest</HI>] merþe B. <HI REND="I">mouth</HI>] muthe R.</NOTE></L>
<L N="212">Þe loue þat lith in his herte · maketh hym lyȝte of speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5887"><HI REND="I">þe</HI>] To R.</NOTE></L>
<L>And is [companable] and confortatyf · as cryst bit hym|selue,
<PB REF="00000549.tif" N="267, B-text"/><Q><HI REND="I">Nolite fieri sicut ypocrite, tristes, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5888">[<HI REND="I">companable</HI> RCO] compaign|able WB; compenable L. <HI REND="I">confort|atyf</HI>] confortif C. <HI REND="I">fieri—&amp;c.</HI>] tristes fieri sicut yporcrite (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>For I haue seyn hym in sylke · and somme tyme in russet,<MILESTONE N="65" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5889"><HI REND="I">seyn</HI>] seyen W; seen O.</NOTE></L>
<L>Bothe in grey and in grys · and in gulte herneys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5890"><HI REND="I">gulte</HI>] gilt WCOB. <HI REND="I">herneys</HI>] hernes C.</NOTE></L>
<L N="216">And as gladlich he it gaf · to gomes þat it neded.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5891"><HI REND="I">as</HI>] also B.</NOTE></L>
<L>¶ Edmonde and Edwarde · eyther were kynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5892"><HI REND="I">eyther</HI>] ayther C; eyþer of hem B; boþe W.</NOTE></L>
<L>And seyntes ysette · tyl charite hem folwed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5893"><HI REND="I">tyl</HI>] so R; for W.</NOTE></L>
<L>¶ I haue seyne charite also · syngen and reden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5894"><HI REND="I">seyne</HI>] yseyen WR. <HI REND="I">reden</HI>] redend (<HI REND="I">altered to</HI> redAnd) C.</NOTE></L>
<L N="220">Ryden and rennen · in ragged wedes,</L>
<L>Ac biddyng as beggeres · bihelde I hym neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5895"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">beggeres</HI>] a begger B. <HI REND="I">bihelde</HI>] biholde C. <HI REND="I">I</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac in riche robes · rathest he walketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5896"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>Ycalled and ycrimiled · and his crowne shaue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5897"><HI REND="I">and</HI>] O <HI REND="I">om. ycrimiled</HI>] I|crymeled R; y-crymyled W; ycry|maylid O; crymailed C. <HI REND="I">shaue</HI>] y|shaue WR; schauen O.</NOTE></L>
<L N="224">[And clenlich ycloþed · in cipres &amp; in tartaryne.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5898"><HI REND="I">From</HI> O; <HI REND="I">also in</HI> CB; LWR <HI REND="I">omit. cipres</HI>] cipyrs C; purpre B. <HI REND="I">in</HI> (2)] B <HI REND="I">om. tartaryne</HI>] tarterine C. <HI REND="I">Possibly a spurious line; not in</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L>And in a freres frokke · he was yfounde ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5899"><HI REND="I">freres</HI>] frere R.</NOTE></L>
<L>Ac it is ferre agoo · in seynt Fraunceys tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5900"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">ferre</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; fer COB; fern W.</NOTE></L>
<L N="227">In þat secte sitthe · to selde hath he be knowen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5901"><HI REND="I">In</HI>] And in COB. <HI REND="I">he</HI>] O <HI REND="I">om. knowen</HI>] knowe R; founde W.</NOTE></L>
<L>¶ Riche men he recomendeth · and of her robes taketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5902"><HI REND="I">of</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat with-outen wyles · leden her lyues,<Q><HI REND="I">Beatus est diues, qui, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5903"><HI REND="I">est</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ In kynges courte he cometh ofte · þere þe conseille is trewe,</L>
<L>Ac if coueityse be of þe conseille · he wil nouȝt come þer-inne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5904"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">nouȝt</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="232">In courte amonge iaperes · he cometh but selde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5905"><HI REND="I">but</HI>] noȝt but WOB; nouȝt be C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000550.tif" N="268, B-text"/>
<L>For braulyng and bakbytyng · and beryng of fals witnesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5906"><HI REND="I">braulyng</HI>] braggyng B.</NOTE></L>
<L>¶ In þe constorie bifor þe comissarie · he cometh nouȝt ful ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5907"><HI REND="I">þe</HI>] B <HI REND="I">om. constorie</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RB; Consistorie WCO. <HI REND="I">ful</HI>] ful (<HI REND="I">printed</HI> but) W.</NOTE></L>
<L>For her lawe dureth ouer-longe · but if þei lacchen syluer;</L>
<L N="236">And matrimoigne for monye · maken &amp; vnmaken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5908"><HI REND="I">monye</HI>] mone R.</NOTE></L>
<L>And þat conscience and cryst · hath yknitte faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5909"><HI REND="I">yknitte</HI>] knyt C.</NOTE></L>
<L>Þei vndon it vnworthily · þo doctours of lawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5910"><HI REND="I">þei</HI>] þat C. <HI REND="I">þo</HI>] the C.</NOTE></L>
<L>[¶ Amonges erchebischopes and oþer bischopes · And prelates of holy cherche,</L>
<L N="240">For to wonye with hem · his wone was sum tyme,</L>
<L>And cristes patrimonye to þe pore · parcel-mel dele.</L>
<L>Ac auerice hath þe keyes now · and kepeth for his kynnesmen,</L>
<L>And for his seketoures &amp; his seruants · &amp; somme for here children.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5911">239—243. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only.</HI> Cf. C-Text.</NOTE></L>
<L N="244">¶ Ac I ne lakke no lyf · but lorde, amende vs alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5912">CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>And gyue vs grace, good god · charite to folwe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5913"><HI REND="I">And</HI>] But B. <HI REND="I">god</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For who so myȝte mete with hym · such maneres hym eyleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5914"><HI REND="I">with</HI>] myd W. <HI REND="I">eyleth</HI>] ayliþ OB; C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Noyther he blameth ne banneth · bosteth, ne prayseth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5915"><HI REND="I">blameth ne banneth</HI>] bannes ne blamed C; banneþ ne blameþ O; blanneþ ne blameþ B.</NOTE></L>
<L N="248">Lakketh, ne loseth · ne loketh vp sterne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5916"><HI REND="I">Transposed in</HI> COB. <HI REND="I">In pace—&amp;c.</HI>] R <HI REND="I">om. id</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Craueth, ne coueiteth · ne crieth after more,<Q><HI REND="I">In pace in id-ipsum dormiam, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5917"><HI REND="I">Transposed in</HI> COB. <HI REND="I">In pace—&amp;c.</HI>] R <HI REND="I">om. id</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe moste lyflode þat he lyueth by · is loue in goddis passioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5918"><HI REND="I">þat</HI>] COB <HI REND="I">om. by</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Noyther he biddeth, ne beggeth · ne borweth to ȝelde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5919"><HI REND="I">he</HI>] he ne R. <HI REND="I">ne</HI> (1)] ne he C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000551.tif" N="269, B-text"/>
<L N="252">Misdoth he no man · ne with his mouth greueth.</L>
<L>¶ Amonges cristene men · þis myldnesse shulde laste;</L>
<L>In alle manere angres · haue þis at herte—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5920"><HI REND="I">at</HI>] atte R.</NOTE></L>
<L>Þat þough þei suffred al þis · god suffred for vs more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5921"><HI REND="I">god</HI>] go R.</NOTE></L>
<L>In ensample we shulde do so · and take no veniaunce<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5922"><HI REND="I">shulde</HI>] schul C. <HI REND="I">no</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="257">Of owre foes þat doth vs falsenesse · þat is owre fadres wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5923"><HI REND="I">owre</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For wel may euery man wite · if god hadde wolde hym|selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5924"><HI REND="I">wel—man</HI>] euery man may wel R. <HI REND="I">hadde</HI>] R <HI REND="I">om. wolde</HI>] wold W; walde C. <HI REND="I">selue</HI>] sulue R.</NOTE></L>
<L>Sholde neuere Iudas ne iuwe · haue Ihesu don on Rode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5925"><HI REND="I">Sholde</HI>] Shul C. <HI REND="I">ne</HI>] þe B.</NOTE></L>
<L>Ne han martired peter ne Poule · ne in prisoun holden.<MILESTONE N="65b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5926"><HI REND="I">han</HI>] haue RB.</NOTE></L>
<L>Ac he suffred in ensample · þat we shulde suffre also,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5927"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">shulde</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And seide to suche þat suffre wolde · þat <HI REND="I">pacientes vincunt.</HI></L>
<L>¶ <HI REND="I">Verbi gratia</HI>," quod he · "and verrey ensamples manye,</L>
<L N="264">In <HI REND="I">legenda sanctorum</HI> · þe lyf of holy seyntes,</L>
<L>What penaunce and pouerte · and passioun þei suffred,</L>
<L>In hunger, in hete · in al manere angres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5928"><HI REND="I">in</HI> (2)] and in COB. <HI REND="I">manere</HI>] maneres C.</NOTE></L>
<L>Antony and Egidie · and other holi fadres</L>
<L N="268">Woneden in wildernesse · amonge wilde bestes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5929"><HI REND="I">wildernesse</HI>] wildernesses R. <HI REND="I">amonge</HI>] amonges R.</NOTE></L>
<L>Monkes and mendynauntz · men bi hem-selue,</L>
<L>In spekes an in spelonkes · selden speken togideres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5930"><HI REND="I">an</HI>] and WCROB. <HI REND="I">in</HI>] RCOB <HI REND="I">om. spelonkes</HI>] spekelonkes CB.</NOTE></L>
<L>Ac noyther antony ne Egidy · ne hermite þat tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5931"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L N="272">Of liouns ne of leoperdes · no lyflode ne toke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5932"><HI REND="I">liouns</HI>] leons W; lyons R; lyouns COB. <HI REND="I">ne</HI> (2)] þei B.</NOTE></L>
<L>But of foules þat fleeth · þus fynt men in bokes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5933"><HI REND="I">foules</HI>] þe foules R; foloughes (!) C. <HI REND="I">fleeth</HI>] fleigh C; flyen O. <HI REND="I">þus</HI>] þat B. <HI REND="I">fynt</HI>] fyndeþ W; fyndes C.</NOTE></L>
<L>Excepte þat Egydie · after an hynde cryede,
</L>
<PB REF="00000552.tif" N="270, B-text"/>
<L>And þorw þe mylke of þat mylde best · þe man was susteyned;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5934"><HI REND="I">mylde</HI>] meke R; hynde B. <HI REND="I">susteyned</HI>] ysusteyned R.</NOTE></L>
<L N="276">And day by day had he hir nouȝt · his hunger forto slake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5935"><HI REND="I">And</HI>] Ac R (<HI REND="I">which seems better</HI>).</NOTE></L>
<L>But selden and sondrie tymes · as seith þe boke and techeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5936"><HI REND="I">tymes</HI>] tyme R. <HI REND="I">seith</HI>] sayes C. <HI REND="I">techeth</HI>] teches C.</NOTE></L>
<L>¶ Antony a dayes · aboute none tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5937"><HI REND="I">a dayes</HI>] on a day R. <HI REND="I">none</HI>] þe noon O.</NOTE></L>
<L>Had a bridde þat brouȝte hym bred · þat he by lyued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5938"><HI REND="I">bred</HI>] his brede R.</NOTE></L>
<L N="280">And þough þe gome hadde a geste · god fonde hem bothe.</L>
<L>¶ Poule <HI REND="I">primus heremita</HI> · had parroked hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5939"><HI REND="I">had parroked</HI>] and parroke (!) C; hadde parroked in R.</NOTE></L>
<L>Þat no man miȝte hym se · for mosse and for leues;</L>
<L>Foules hym fedde · fele wynteres with alle,</L>
<L N="284">Til he founded freres · of austines ordre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5940"><HI REND="I">ordre</HI>] ordre or ellis freris lyen B.</NOTE></L>
<L>Poule, after his prechyng · panyers he made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5941"><HI REND="I">Poule</HI>] An-oþer poule O. <HI REND="I">panyers</HI>] payneres R.</NOTE></L>
<L>And wan with his hondes · þat his wombe neded.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5942"><HI REND="I">his</HI> (1)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Peter fisched for his fode · and his felawe andrewe;</L>
<L N="288">Some þei solde and some þei sothe · and so þei lyued bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5943"><HI REND="I">solde</HI>] shalde C. <HI REND="I">sothe</HI>] soþen O; seþ B; sethed C; soden W; eeten R.</NOTE></L>
<L>And also Marie Magdeleyne · by mores lyued and dewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5944"><HI REND="I">Magdaleyne</HI>] Maudeleyne W RO. <HI REND="I">lyued</HI>] R <HI REND="I">om. and</HI>] and by R.</NOTE></L>
<L>Ac moste þorw deuocioun · and mynde of god almiȝty.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5945"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>I shulde nouȝt þis seuene dayes · seggen hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5946"><HI REND="I">shulde</HI>] shol C. <HI REND="I">seggen</HI>] tellen C.</NOTE></L>
<L N="292">Þat lyueden þus for owre lordes loue · manye longe ȝeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5947"><HI REND="I">manye—ȝeres</HI>] amonges wilde bestes R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000553.tif" N="271, B-text"/>
<L>Ac þere ne was lyoun ne leopart · þat on laundes wenten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5948"><HI REND="I">lyoun</HI>] leon W. <HI REND="I">leopart</HI>] leopard W; leopartz R; lyberde C.</NOTE></L>
<L>Noyther bere, ne bor · ne other best wilde,</L>
<L>Þat ne fel to her feet · and fauned with þe tailles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5949"><HI REND="I">ne</HI>] hit ne B. <HI REND="I">fel</HI>] fil WB. <HI REND="I">þe</HI>] hir C; here B. <HI REND="I">tailles</HI>] taile R.</NOTE></L>
<L>And if þei couth han ycarped · by cryst, as I trowe,</L>
<L N="297">Þei wolde haue fedde þat folke · bifor wilde foules.</L>
<L>[For alle þe curteisie þat bestes kunne · þei kidde þat folke ofte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5950"><HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>In likkyng and in lowynge · þere þei on laundes ȝede.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5951"><HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>Ac god sent hem fode bi foules · and by no fierse bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5952"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">foules</HI>] fowle C. <HI REND="I">no</HI>] none B.</NOTE></L>
<L>In menynge þat meke þinge · mylde þinge shulde fede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5953"><HI REND="I">shulde</HI>] schul C.</NOTE></L>
<L N="302">As who seith, religious · ryȝtful men shulde fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5954"><HI REND="I">As</HI>] As (<HI REND="I">printed</HI> Ac) W. <HI REND="I">re|ligious</HI>] Religiouses WO. <HI REND="I">shulde</HI>] schol C. <HI REND="I">fynde</HI>] fede W.</NOTE></L>
<L>And lawful men to lyf-holy men · lyflode brynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5955"><HI REND="I">brynge</HI>] sholde brynge W.</NOTE></L>
<L>And þanne wolde lordes and ladyes · be loth to agulte,</L>
<L>And to take of her tenauntz · more þan treuth wolde,</L>
<L N="306">Fonde þei þat Freres · wolde forsake her almesses,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5956"><HI REND="I">Fonde</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; Founde (<HI REND="I">printed</HI> Foulde) W; Founde CB; Founden O. <HI REND="I">almesses</HI>] almesse CR; almysse B.</NOTE></L>
<L>And bidden hem bere it · þere it was yborwed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5957"><HI REND="I">hem</HI>] hym B. <HI REND="I">yborwed</HI>] borwed R.</NOTE></L>
<L N="308">For we ben goddes foules · and abiden alwey,<MILESTONE N="66" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5958"><HI REND="I">In margin of</HI> O—Dietyng of religious.</NOTE></L>
<L>Tyl briddes brynge vs · þat we shulde lyue by.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5959"><HI REND="I">vs</HI>] vs meet C; vs mete OB.</NOTE></L>
<L>For had ȝe potage and payn ynough · and peny-ale to drynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5960"><HI REND="I">had</HI>] haue O. <HI REND="I">ynough</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And a messe þere-mydde · of o manere kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5961"><HI REND="I">a messe</HI>] a mees W; on messe R. <HI REND="I">þere-mydde</HI>] therwith C; þe mydde B. <HI REND="I">o</HI>] on R; any COB.</NOTE></L>
<L N="312">Ȝe had riȝt ynough, ȝe Religious · and so ȝowre reule me tolde:
<PB REF="00000554.tif" N="272, B-text"/><Q>
<P><HI REND="I">Nunquam, dicit Iob, rugi</HI>[<HI REND="I">e</HI>]<HI REND="I">t</HI> [<HI REND="I">onager</HI>] <HI REND="I">cum herbam habuerit? aut mugiet bos cum ante plenum presepe steterit?</HI></P>
<P><HI REND="I">brutorum animalium natura te condempnat, quia cum eis pabulum commune sufficiat; ex adipe prodijt iniquitas tua.</HI></P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5962"><HI REND="I">had</HI>] han O. <HI REND="I">rugiet</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; rugit WCOB. [<HI REND="I">onager</HI> WCROB] oner|ger L. <HI REND="I">herbam habuerit</HI>] habuerit herbam R. <HI REND="I">brutorum—sufficiat</HI>] R <HI REND="I">om. quia</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ If lewed men knewe þis latyn · þei wolde loke whom þei ȝeue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5963"><HI REND="I">whom</HI>] wham R. <HI REND="I">ȝeue</HI>] gyfue C.</NOTE></L>
<L>And auyse hem bifore · a fyue dayes or sexe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5964"><HI REND="I">a</HI>] RO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Or þei amortesed to monkes · or chanouns her rentes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5965"><HI REND="I">Or</HI>] Er WOB; Ar RC. <HI REND="I">amortesed</HI>] amortiseden C; mortise|den O; enmorteysed B. <HI REND="I">rentes</HI>] rente W.</NOTE></L>
<L N="316">Allas! lordes and ladyes · lewed conseille haue ȝe</L>
<L>To ȝyue fram ȝowre eyres · þat ȝowre ayeles ȝow lefte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5966"><HI REND="I">ȝowre</HI> (2)] C <HI REND="I">om. ayeles</HI>] Ailes C. <HI REND="I">ȝow lefte</HI>] hadde CB.</NOTE></L>
<L>And ȝiueth to bidde for ȝow · to such þat ben riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5967"><HI REND="I">ȝiueth</HI>] ȝyueþ it WB. <HI REND="I">to</HI> (2)] to (<HI REND="I">misprinted</HI> Fo) W. <HI REND="I">þat</HI>] as R.</NOTE></L>
<L>And ben founded and feffed eke · to bidde for other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5968"><HI REND="I">founded</HI>] I-founded R.</NOTE></L>
<L N="320">¶ Who perfourneth þis prophecye · of the peple þat now lybbeth,<Q><HI REND="I">Dispersit, dedit pauperibus, &amp;c.?</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5969"><HI REND="I">þis</HI>] the COB. <HI REND="I">dedit</HI>] deus B.</NOTE></L>
<L>If any peple perfourme þat texte · it ar þis pore freres!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5970"><HI REND="I">þat</HI>] this COB. <HI REND="I">ar</HI>] er C. <HI REND="I">þis</HI>] þe B. <HI REND="I">In margin of</HI> O—Deri|dendo.</NOTE></L>
<L>For þat þei beggen abouten · in buildynge þei spene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5971"><HI REND="I">spene</HI>] spenen O; spende RB; spende it WC.</NOTE></L>
<L>And on hem-self sum · and such as ben her laboreres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5972"><HI REND="I">such as</HI>] on hym þat B. <HI REND="I">as</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="324">And of hem þat habbeth þei taken · and ȝyue hem þat ne habbeth!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5973"><HI REND="I">hem</HI> (1)] CB <HI REND="I">om. þei taken</HI>] y-take B. <HI REND="I">and</HI>] B <HI REND="I">om. ȝyue</HI>] ȝyueþ W; ȝeuen B; gyfes C. <HI REND="I">ne</HI>] na C; nede B; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Ac clerkes &amp; knyȝtes · and comuneres þat ben riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5974"><HI REND="I">Ac</HI>] And C; As B.</NOTE></L>
<L>Fele of ȝow fareth · as if I a forest hadde,</L>
<L>Þat were ful of faire trees · and I fonded and caste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5975"><HI REND="I">I</HI>] B <HI REND="I">om. fonded and</HI>] fond and B; foonddand C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000555.tif" N="273, B-text"/>
<L N="328">How I myȝte mo þer-inne · amonges hem sette.</L>
<L>Riȝt so, ȝe riche · ȝe robeth þat ben riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5976"><HI REND="I">ȝe</HI> (1)] þe B. <HI REND="I">robeth</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; robet C; robbeth R; robben O; rob|biþ B. <HI REND="I">See</HI> l. 333.</NOTE></L>
<L>And helpeth hem þat helpeth ȝow · and ȝiueth þere no nede is.</L>
<L>As who so filled a tonne · of a fresshe ryuer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5977"><HI REND="I">tonne</HI>] toune <HI REND="I">or</HI> tonne W; tonne ful R; tunne OB. <HI REND="I">fresshe</HI>] ful R.</NOTE></L>
<L>And went forth with þat water · to woke with themese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5978"><HI REND="I">woke—themese</HI>] wooke wiþ þe temse O. <HI REND="I">In margin of</HI> O—Quid est dare impijs.</NOTE></L>
<L N="333">Riȝt so, ȝe riche · ȝe robeth and fedeth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5979"><HI REND="I">robeth</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WC; robbeth R; robben O; robbiþ B.</NOTE></L>
<L>Hem þat han as ȝe han; · hem ȝe make at ese.</L>
<L>¶ Ac Religious þat riche ben · shulde rather feste beggeres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5980"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">feste</HI>] fede R.</NOTE></L>
<L N="336">Þan burgeys þat riche ben · as þe boke techeth;<Q>
<P><HI REND="I">Quia sacrilegium est res pauperum non pauperi|bus dare.</HI></P>
<P><HI REND="I">Item, peccatoribus dare, est demonibus immolare.</HI></P>
<P><HI REND="I">Item, monache, si indiges et accipis, pocius das quam accipis. Si autem non eges, &amp; accipis, rapis.</HI></P>
<P><HI REND="I">Porro, non indiget Monachus, si habeat quod nature sufficit.</HI></P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5981"><HI REND="I">burgeys</HI>] burgeises W. <HI REND="I">I|tem</HI> (1)] Item idem R. <HI REND="I">Item</HI> (2)—<HI REND="I">rapis</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For-þi I conseille alle cristene · to confourmen hem to charite;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5982"><HI REND="I">confourmen</HI>] conforte B.</NOTE></L>
<L>For charite with-oute chalengynge · vnchargeth þe soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5983"><HI REND="I">þe soule</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And many a prisone fram purgatorie · þorw his preyeres he delyu[e]reth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5984"><HI REND="I">his</HI>] is B. <HI REND="I">he</HI>] COB <HI REND="I">om.;</HI> is R. <HI REND="I">delyuereth</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WOB; deliueres C; deliuered R; delyureth L.</NOTE></L>
<L>Ac þere is a defaute in þe folke · þat þe faith kepeth;</L>
<L N="341">Wherfore folke is þe feblere · and nouȝt ferme of bilieue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5985"><HI REND="I">Wherfore</HI>] Where R. <HI REND="I">is</HI>] been O. <HI REND="I">feblere</HI>] fibler C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000556.tif" N="274, B-text"/>
<L>As in lussheborwes is a lyther alay · and ȝet loketh he lyke a sterlynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5986"><HI REND="I">As</HI>] And COB. <HI REND="I">lyther</HI>] luþer W.</NOTE></L>
<L>Þe merke of þat mone is good · ac þe metal is fieble;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5987"><HI REND="I">mone</HI>] moneie C; monee W. <HI REND="I">uc</HI>] and C.</NOTE></L>
<L N="344">And so it fareth by some folke now · þei han a faire speche,<MILESTONE N="66b" UNIT="folio"/></L>
<L>Croune and crystendome · þe kynges merke of heuene,</L>
<L>Ac þe metal, þat is mannes soule · with synne is foule alayed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5988"><HI REND="I">Ac þe</HI>] And þat C. <HI REND="I">mannes</HI>] man C. <HI REND="I">alayed</HI>] allaied C.</NOTE></L>
<L>Bothe lettred and lewede · beth allayed now with synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5989">CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>That no lyf loueth other · ne owre lorde, as it semeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5990"><HI REND="I">it semeth</HI>] I leue O.</NOTE></L>
<L N="349">For þorw werre and wykked werkes · and wederes vn|resonable<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5991"><HI REND="I">For</HI>] For what R.</NOTE></L>
<L>Wederwise shipmen · and witti clerkes also<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5992"><HI REND="I">witti</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Han no bilieue to þe lifte · ne to þe lore of philosofres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5993"><HI REND="I">lifte</HI>] lif B. <HI REND="I">philosofres</HI>] phi|losophie B.</NOTE></L>
<L N="352">¶ Astrymyanes alday · in her arte faillen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5994"><HI REND="I">Astrymyanes</HI>] Astrimyanes R; Astromyens OB; Astronomiens WC.</NOTE></L>
<L>Þat whilum warned bifore · what shulde falle after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5995"><HI REND="I">falle</HI>] byfalle R.</NOTE></L>
<L>Shipmen and shep[h]erdes · þat with shipp &amp; shepe wenten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5996"><HI REND="I">Shipmen</HI>] Chapmen CB. <HI REND="I">shepherdes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; schepherdes R; sheperdes L; scheperdis B; shiperdes C; heerdis O. <HI REND="I">shepe</HI>] shipmen CB.</NOTE></L>
<L>Wisten by þe walkene · what shulde bityde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5997"><HI REND="I">walkene</HI>] walkne W; wolken C; welken OB; wakkne R.</NOTE></L>
<L N="356">As of wederes and wyndes · þei warned men ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5998"><HI REND="I">As</HI>] And B. <HI REND="I">and</HI>] and of RB.</NOTE></L>
<L>Tilieres þat tiled þe erthe · tolden her maistres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS5999"><HI REND="I">tiled</HI>] tilien B.</NOTE></L>
<L>By þe sede þat þei sewe · what þei selle miȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6000"><HI REND="I">By</HI>] Whi B.</NOTE></L>
<L N="359">And what to lene and [what] to lyue by · þe londe was so trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6001">[<HI REND="I">what</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om. lyue</HI>] leue RB.</NOTE></L>
<L>Now failleth þe folke of þe flode · and of þe londe bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6002"><HI REND="I">þe</HI> (2)] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000557.tif" N="275, B-text"/>
<L N="361">Shep[h]erdes and shipmen · and so do þis tilieres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6003"><HI REND="I">Shepherdes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WO; Shep|erdes L; Schipherdes C; Scheperdes R; sheepperdis B.</NOTE></L>
<L>Noither þei kunneth ne knoweth · one cours bi-for an|other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6004"><HI REND="I">kunneth—knoweth</HI>] kanne ne knawes C.</NOTE></L>
<L>Astrymyanes also · aren at her wittes ende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6005"><HI REND="I">Astrymyanes</HI>] Astrimyanes R; Astromyens B; Astronomyens WCO.</NOTE></L>
<L N="364">Of þat was calculed of þe element · þe contrarie þei fynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6006"><HI REND="I">þe element</HI>] þe elementz C; þe elementis OB; clement (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L>Gramer, þe grounde of al · bigyleth now children;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6007"><HI REND="I">bigyleth</HI>] bigles (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>For is none of þis newe clerkes · who so nymeth hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6008"><HI REND="I">newe</HI>] now CB. <HI REND="I">nymeth</HI>] takes C.</NOTE></L>
<L>Þat can versifye faire · ne formalich enditen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6009">W <HI REND="I">omits. enditen</HI>] endenten R.</NOTE></L>
<L N="368">Ne nouȝt on amonge an hundreth · þat an auctour can construe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6010"><HI REND="I">Ne nouȝt</HI>] Nauȝt W; Is not O.</NOTE></L>
<L>Ne rede a lettre in any langage · but in latyn or in englissh.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6011"><HI REND="I">in</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. or in</HI>] and COB.</NOTE></L>
<L>Go now to any degre · and but if gyle be mayster,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6012"><HI REND="I">if</HI>] B <HI REND="I">om. be</HI>] me (!) C.</NOTE></L>
<L>And flaterere his felawe · vnder hym to fourmen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6013"><HI REND="I">flaterere</HI>] flatre R.</NOTE></L>
<L N="372">Moche wonder me thynketh · amonges vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6014"><HI REND="I">Moche</HI>] And muche R.</NOTE></L>
<L>Doctoures of decres · and of diuinite Maistres,</L>
<L>Þat shulde konne and knowe · alkynnes clergye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6015"><HI REND="I">alkynnes</HI>] alkynne R; alle kynnes WCB; alkyns OB.</NOTE></L>
<L>And answere to argumentz · and also to a <HI REND="I">quodlibet</HI>,</L>
<L N="376">(I dar nouȝt seggen it for shame) · if suche weren apposed,</L>
<L>Þei shulde faillen in her philosofye · and in phisyk bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6016"><HI REND="I">in</HI> (1)] of WCOB. <HI REND="I">in</HI> (2)] in her O; B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Wher-fore I am afered · of folke of holikirke,</L>
<L>Lest þei ouerhuppen as other don · in offices &amp; in houres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6017"><HI REND="I">ouerhuppen</HI>] ouer-hippen RCB. <HI REND="I">offices</HI>] office W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000558.tif" N="276, B-text"/>
<L N="380">Ac if þei ouerhuppe, as I hope nouȝte · owre byleue suffiseth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6018"><HI REND="I">Ac if</HI>] And if WC; Ac þouȝ R. <HI REND="I">ouerhuppe</HI>] oue-hippe (<HI REND="I">sic</HI>) R; ouer|hyppe CB. <HI REND="I">suffiseth</HI>] suffise C; suffi|cit R.</NOTE></L>
<L>As clerkes in <HI REND="I">corpus-christi</HI> feste · singen &amp; reden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6019"><HI REND="I">singen—reden</HI>] syngynge and redynge C.</NOTE></L>
<L>Þat <HI REND="I">sola fides sufficit</HI> · to saue with lewed peple.</L>
<L>¶ And so may sarasenes be saued · scribes and iewes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6020"><HI REND="I">may</HI>] many B.</NOTE></L>
<L>Allas þanne! but owre loresmen · lyuen as þei leren vs,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6021"><HI REND="I">lyuen</HI>] leuen CB.</NOTE></L>
<L>And, for her lyuynge, þat lewed men · be þe lother god agulten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6022"><HI REND="I">agulten</HI>] agylte C; to agulten O; a-gilten B.</NOTE></L>
<L>For sarasenes han somwhat · semynge to owre bileue,</L>
<L>For þei loue and bileue · in o persone almiȝty;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6023"><HI REND="I">o</HI>] on R; oo B.</NOTE></L>
<L N="388">And we, lered and lewede · in on god bileueth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6024"><HI REND="I">bileueth</HI>] bileues C; beleuen O; almyȝty W; Crowley <HI REND="I">has</HI> beleue. <HI REND="I">Here</HI> R <HI REND="I">adds a line, which seems superfluous</HI>—Cristene and vncristene · on one god bileueth.</NOTE></L>
<L>Ac one Makometh, a man · in mysbileue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6025"><HI REND="I">Ac</HI>] And WO; An C. <HI REND="I">in</HI>] of (!) O.</NOTE></L>
<L>Brouȝte sarasenes of Surre · and se in what manere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6026"><HI REND="I">Brouȝte</HI>] <HI REND="I">at the end of l.</HI> 389 <HI REND="I">in</HI> W.</NOTE></L>
<L>Þis Makometh was a crystene man · and for he moste nouȝte be a pope,<MILESTONE N="67" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6027"><HI REND="I">a</HI>] RCOB <HI REND="I">om. crystene</HI>] cristend C. <HI REND="I">man</HI>] WCOB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="392">In-to Surre he souȝte · and þorw his sotil wittes</L>
<L>Daunted a dowue · and day and nyȝte hir fedde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6028"><HI REND="I">Daunted</HI>] He daunted W.</NOTE></L>
<L>Þe corne þat she cropped · he caste it in his ere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6029"><HI REND="I">ere</HI>] here R.</NOTE></L>
<L>And if he amonge þe poeple preched · or in places come,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6030">R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6031"><HI REND="I">places</HI>] place CB. <HI REND="I">come</HI>] commue (<HI REND="I">sic</HI>) B.</NOTE></L>
<L N="396">Þanne wolde þe coluer come · to þe clerkes ere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6032">R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6033"><HI REND="I">þe</HI> (1)] C <HI REND="I">om. to</HI>] in-to O.</NOTE></L>
<L>Menynge as after meet · þus Makometh hir enchaunted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6034"><HI REND="I">as</HI>] B <HI REND="I">om. enchaunted</HI>] chaunted R.</NOTE></L>
<L>A[nd] dide folke þanne falle on knees · for he swore in his prechynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6035"><HI REND="I">And</HI> WCROB] A L.</NOTE></L>
<L>Þat þe coluer þat come so · come fram god of heuene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6036"><HI REND="I">coluer</HI>] culuer RB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000559.tif" N="277, B-text"/>
<L N="400">As messager to Makometh · men forto teche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6037"><HI REND="I">As</HI>] And R.</NOTE></L>
<L>And þus þorw wyles of his witte · and a whyte dowue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6038"><HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Makometh in mysbileue · men and wommen brouȝte,</L>
<L>Þat lered þere and lewed ȝit · lyuen on his lawes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6039"><HI REND="I">lered—lewed</HI>] lyued þo þere and lyue W. <HI REND="I">þere</HI>] CB <HI REND="I">om. lyuen</HI>] leuen RCO; leeuen W; lieuen B. Cf. l. 576.</NOTE></L>
<L N="404">¶ And sitth owre saueoure suffred · þe sarasenes so bigiled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6040"><HI REND="I">so</HI>] þus B.</NOTE></L>
<L>Þorw a crystene clerke · acursed in his soule;</L>
<L>Ac for drede of þe deth · I dar nouȝt telle treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6041"><HI REND="I">Ac</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; And COB; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How englissh clerkes a coluer feden · þat coueityse hatte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6042"><HI REND="I">hatte</HI>] hiȝte W; hatteþ B.</NOTE></L>
<L N="408">And ben manered after Makometh · þat no man vseth treuth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6043"><HI REND="I">vseth</HI>] vsed C.</NOTE></L>
<L>¶ Ancres and hermytes · and monkes and freres</L>
<L>Peren to apostles · þorw her parfit lyuynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6044"><HI REND="I">Peren</HI>] Peeren W; Peres R. <HI REND="I">to</HI>] to þe W.</NOTE></L>
<L N="411">Wolde neuere þe faithful fader · þat his min[i]stres sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6045"><HI REND="I">fader</HI>] fadiþ B. <HI REND="I">ministres</HI> WC] mynystres O; mynystris B; minstres LR; Crowley <HI REND="I">has</HI> ministers.</NOTE></L>
<L>Of tyrauntz þat teneth trewe men · taken any almesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6046"><HI REND="I">teneth</HI>] tenees C.</NOTE></L>
<L>But done as Antony did · Dominik and Fraunceys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6047"><HI REND="I">Antony</HI>] domynyk O. <HI REND="I">Do|minik</HI>] antony O. <HI REND="I">and</HI>] or R.</NOTE></L>
<L>Benet &amp; Bernarde · þe which hem firste tauȝte</L>
<L N="415">To lyue bi litel &amp; in lowe houses · by lele mennes almesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6048"><HI REND="I">&amp;</HI>] O <HI REND="I">om. almesse</HI>] fyndynge R.</NOTE></L>
<L>Grace sholde growe &amp; be grene · þorw her good lyuynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6049"><HI REND="I">Grace</HI>] Grasse R. <HI REND="I">good</HI>] lele R.</NOTE></L>
<L>And folkes sholde fynde · þat ben in dyuerse sykenesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6050"><HI REND="I">folkes</HI>] folke RC. <HI REND="I">fynde</HI>] fare W (<HI REND="I">which seems better, but lacks authority</HI>); Crowley <HI REND="I">has</HI> find.</NOTE></L>
<L>Þe better for her byddynges · in body and in soule.</L>
<L>Her preyeres and her penaunces · to pees shulde brynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6051"><HI REND="I">shulde</HI>] schuld hem R.</NOTE></L>
<L N="420">Alle þat ben at debate · and bedemen were trewe;
<PB REF="00000560.tif" N="278, B-text"/><Q><HI REND="I">Petite &amp; accipietis, &amp;c.</HI></Q></L>
<L N="421">Salt saueth catel · seggen þis wyues;<Q><HI REND="I">Vos estis sal terre, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6052"><HI REND="I">catel</HI>] þe catel WB. <HI REND="I">seggen</HI>] saynge C.</NOTE></L>
<L>Þe heuedes of holicherche · and þei holy were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6053"><HI REND="I">heuedes</HI>] heedis O.</NOTE></L>
<L>Cryst calleth hem salt · for crystene soules;<Q><HI REND="I">Et si sal euanuerit, in quo salietur.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6054"><HI REND="I">crystene</HI>] cristynes C; cristned B.</NOTE></L>
<L>Ac fresshe flesshe other fisshe · whan it salt failleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6055"><HI REND="I">Ac</HI>] For W; And C.</NOTE></L>
<L N="425">It is vnsauory, for soth · ysothe or ybake.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6056"><HI REND="I">ysothe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> O; y-sothen B; ysoothe C; sothen R; ysoden W; Crowley <HI REND="I">has</HI> sodden. <HI REND="I">ybake</HI>] baken R.</NOTE></L>
<L>So is mannes soule sothly · þat seeth no good ensaumple<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6057"><HI REND="I">seeth</HI>] sayes C. <HI REND="I">ensaumple</HI>] ensamples W; saumple B.</NOTE></L>
<L>Of hem of holycherche · þat þe heigh weye shulde teche,</L>
<L N="428">And be gyde, and go bifore · as a good baneoure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6058"><HI REND="I">baneoure</HI>] banner C; <HI REND="I">but in margin of</HI> C <HI REND="I">is</HI> baneour; Banyer W.</NOTE></L>
<L>And hardy hem þat bihynde ben · and ȝiue hem good euydence.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6059"><HI REND="I">bihynde ben</HI>] been bihynde O.</NOTE></L>
<L>¶ Elleuene holy men · al þe worlde torned<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6060"><HI REND="I">Elleuene</HI>] Enleuene B.</NOTE></L>
<L>In-to lele byleue; · þe liȝtloker, me thynketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6061"><HI REND="I">liȝtloker</HI>] liȝtliker O. <HI REND="I">thynk|eth</HI>] thynke C.</NOTE></L>
<L N="432">Shulde al maner men · we han so manye Maistres,</L>
<L>Prestes and prechoures · and a pope aboue,</L>
<L>Þat goddes salt shulde be · to saue mannes soule.<MILESTONE N="67b" UNIT="folio"/></L>
<L>¶ Al was hethenesse some tyme · Ingelond and Wales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6062"><HI REND="I">Ingelond</HI>] Engelond WC; Eng|lond O; englong B; england R.</NOTE></L>
<L N="436">Til Gregory gerte clerkes · to go here and preche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6063"><HI REND="I">gerte</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CO; garte W; and grete RB. <HI REND="I">to—and</HI>] to go and to RCO; gunnen go and B.</NOTE></L>
<L>Austyn at Caunterbury · crystened þe kynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6064"><HI REND="I">kynge</HI>] kynge þere R.</NOTE></L>
<L>And þorw myracles, as men may rede · al þat marche he torned<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6065"><HI REND="I">may</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; mowe C; mowen O; mown B; mow (<HI REND="I">printed</HI> now) W.</NOTE></L>
<L>To cryst and to crystendome · and crosse to honoure,</L>
<L N="440">And fulled folke faste · and þe faith tauȝte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6066"><HI REND="I">fulled</HI>] follede W. <HI REND="I">faste</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>More þorw miracles · þan þorw moche prechynge,
</L>
<PB REF="00000561.tif" N="279, B-text"/>
<L>As wel þorw his werkes · as with his holy wordes,</L>
<L>And seyde hem what fullynge · and faith was to mene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6067"><HI REND="I">what</HI>] wat was B.</NOTE></L>
<L N="444">¶ Cloth þat cometh fro þe weuyng · is nouȝt comly to were,</L>
<L>Tyl it is fulled vnder fote · or in fullyng stokkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6068"><HI REND="I">is</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R <HI REND="I">and</HI> Crowley; be WCOB. <HI REND="I">fulled</HI>] foulled (!) C. <HI REND="I">stokkes</HI>] stoke B.</NOTE></L>
<L>Wasshen wel with water · and with taseles cracched,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6069"><HI REND="I">Wasshen</HI>] I-waschen R. <HI REND="I">taseles</HI>] taselles C; taslis B.</NOTE></L>
<L>Ytouked, and ytented · &amp; vnder tailloures hande.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6070"><HI REND="I">Ytouked</HI>] Ywalked C. <HI REND="I">ytented</HI>] <HI REND="I">so in</HI> C; tentted R; y-teynted WOB. <HI REND="I">hande</HI>] handes R.</NOTE></L>
<L>And so it fareth by a barne · þat borne is of wombe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6071"><HI REND="I">And</HI>] Riȝt W. <HI REND="I">of</HI>] of a W.</NOTE></L>
<L N="449">Til it be crystened in crystes name · and confermed of þe bisshop,</L>
<L>It is hethene as to heueneward · and helpelees to þe soule.</L>
<L>¶ Hethene is to mene after heth · and vntiled erthe;</L>
<L N="452">As in wilde wildernesse · wexeth wilde bestes,</L>
<L>Rude and vnresonable · rennenge with-out [croperes].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6072">[<HI REND="I">croperes</HI> C] croperis B; cropers (<HI REND="I">and</HI> crepers <HI REND="I">in margin</HI>) O; cropiers W; keperes R; <HI REND="I">miswritten</HI> creperes <HI REND="I">in</HI> L; Crowley <HI REND="I">has</HI> cropers.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝe [mynnen] wel how matheu seith · how a man made a feste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6073">[<HI REND="I">mynnen</HI> W] menen O (<HI REND="I">and</HI> Crowley); <HI REND="I">miswritten</HI> nymmen <HI REND="I">in</HI> L; nemen B; take CR; <HI REND="I">observe the al|literation. how</HI>] hede whate R.</NOTE></L>
<L>He fedde hem with no venysoun · ne fesauntes ybake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6074"><HI REND="I">hem</HI>] hem (<HI REND="I">printed</HI> him) W.</NOTE></L>
<L N="456">But with foules þat fram hym nolde · but folwed his whistellynge;<Q><HI REND="I">Ecce altilia mea &amp; omnia parata sunt, &amp;c.;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6075"><HI REND="I">folwed</HI>] folowen C; folwe B. <HI REND="I">altilia</HI>] volatilia B.</NOTE></L>
<L>And wyth calues flesshe he fedde · þe folke þat he loued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6076"><HI REND="I">And</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe calfe bytokeneth clennesse · in hem þat kepeth lawes.</L>
<L>¶ For as þe cow þorw kynde mylke · þe calf norissheth til an oxe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6077"><HI REND="I">norissheth</HI>] norisshe C.</NOTE></L>
<L N="460">So loue and lewte · lele men susteyneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6078"><HI REND="I">So</HI>] So doth R. <HI REND="I">and</HI>] &amp; and L (<HI REND="I">by mistake</HI>). <HI REND="I">lele</HI>] and lele R. <HI REND="I">susteyneth</HI>] sustened CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000562.tif" N="280, B-text"/>
<L>And maydenes and mylde men · mercy desiren;</L>
<L>Riȝt as þe cow-calf · coueyteth swete mylke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6079"><HI REND="I">as</HI>] so O. <HI REND="I">swete mylke</HI>] melk swete W.</NOTE></L>
<L>So don riȝtful men · mercy &amp; treuthe.</L>
<L>[And by þe hande-fedde foules · his folk vnderstonde,</L>
<L N="465">Þat loth ben to louye · with-outen lernynge of en|saumples.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6080"><HI REND="I">louye</HI>] <HI REND="I">written like</HI> louþe.</NOTE></L>
<L>Riȝt as capones in a court · cometh to mennes whist|lynge,</L>
<L>In menynge after mete · folweth men þat whistlen,</L>
<L N="468">Riȝt so rude men · þat litel reson cunneth,</L>
<L>Louen and by-leuen · by lettred mennes doynges,</L>
<L>And by here wordes and werkes · wenen and trowen.</L>
<L>And, as tho foules to fynde · fode after whistlynge,</L>
<L N="472">So hope þei to haue · heuene þoruȝ her whistlynge.</L>
<L>And by þe man þat made þe feste · þe mageste bymeneth;</L>
<L>Þat is, god of his grace · gyueth al men blisse;</L>
<L>With wederes and with wondres · he warneth vs with a whistlere,</L>
<L N="476">Where þat his wille is · to worschipen vs alle,</L>
<L>And feden vs and festen vs · for euere-more at ones.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6081">464—477. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only. A very curious passage. Cf.</HI> l. 456 <HI REND="I">above.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Ac who beth þat excuseth hem · þat aren persounes and prestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6082"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">beth</HI>] ben C. <HI REND="I">þat</HI> (2)] R <HI REND="I">om. aren</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RC; arn OB; ben W.</NOTE></L>
<L>Þat heuedes of holycherche ben · þat han her wille here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6083"><HI REND="I">heuedes</HI>] hedes CB. <HI REND="I">cherche</HI>] cherches R.</NOTE></L>
<L N="480">With-oute trauaille, þe tithe del · þat trewemen biswynkyn,</L>
<L>Þei wil be wroth for I write þus · ac to witnesse I take<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6084"><HI REND="I">wil</HI>] wol W; wole R; wolen O; wiln B. <HI REND="I">ac to</HI>] ac OB; and C.</NOTE></L>
<L>Bothe Mathew and Marke · and <HI REND="I">Memento-domine|dauid;</HI><Q>[<HI REND="I">Ecce audiuimus eam in effrata, &amp;c.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6085">[<HI REND="I">Ecce—&amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only;</HI> eam <HI REND="I">is miswritten</HI> eum; <HI REND="I">see</HI> Pass. X. 68.</NOTE></L>
<L>What Pope or prelate now · perfourneth þat cryst hiȝte,
<PB REF="00000563.tif" N="281, B-text"/><Q><HI REND="I">Ite in vniversum mundum &amp; predicate, &amp;c.?</HI></Q></L>
<L N="484">¶ Allas! þat men so longe · on Makometh shulde byleue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6086"><HI REND="I">shulde</HI>] schullen R. <HI REND="I">byleue</HI>] so beleue O.</NOTE></L>
<L>So many prelates to preche · as þe Pope maketh,</L>
<L>Of Nazareth, of Nynyue · of Neptalim, and damaske,</L>
<L>Þat þei ne went as cryst wisseth · sithen þei wil[ne] a name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6087"><HI REND="I">wisseth</HI>] wissed C. [<HI REND="I">wilne a</HI> R] wil a L; wille haue W; wol haue C; wolen haue OB; <HI REND="I">but</HI> R <HI REND="I">is right.</HI></NOTE></L>
<L>¶ To be pastours and preche · þe passioun of Ihesus,<MILESTONE N="68" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6088"><HI REND="I">þe passioun—seyde</HI>] <HI REND="I">re|tained in</HI> MS. W, <HI REND="I">but omitted in printed copy. so</HI>] W <HI REND="I">om. deye</HI>] to dye W. <HI REND="I">ponit</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="489">And as hym-self seyde · so to lyue and deye;<Q><HI REND="I">Bonus pastor animam suam ponit, &amp;c.;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6089"><HI REND="I">þe passioun—seyde</HI>] <HI REND="I">re|tained in</HI> MS. W, <HI REND="I">but omitted in printed copy. so</HI>] W <HI REND="I">om. deye</HI>] to dye W. <HI REND="I">ponit</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And seyde it in sauacioun · of sarasenes &amp; other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6090"><HI REND="I">it</HI>] it is B.</NOTE></L>
<L>For crystene &amp; vncristene · cryst seide to prechoures,<Q><HI REND="I">Ite vos in vineam meam</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6091"><HI REND="I">For</HI>] To R. <HI REND="I">&amp;</HI>] and to R.</NOTE></L>
<L N="492">And sith þat þis sarasenes · scribes, &amp; Iuwes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6092"><HI REND="I">sith</HI>] sitthen R.</NOTE></L>
<L>Han a lippe of owre byleue · þe liȝtloker, me thynketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6093"><HI REND="I">Han</HI>] Hand (!) C. <HI REND="I">liȝtloker</HI>] liȝtliker O; lightlier WC. <HI REND="I">me thynk|eth</HI>] it semeth R.</NOTE></L>
<L>Þei shulde torne, who so trauaille wolde · to teche hem of þe Trinite,<Q><HI REND="I">Querite &amp; inuenietis, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6094"><HI REND="I">trauaille wolde</HI>] trauailed W. <HI REND="I">to</HI>] &amp; R.</NOTE></L>
<L>¶ It is reuth to rede · how riȝtwis men lyued,</L>
<L>How þei defouled her flessh · forsoke her owne wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6095"><HI REND="I">forsoke</HI>] &amp; forsoken B.</NOTE></L>
<L N="497">Fer fro kitth and fro kynne · yuel yclothed ȝeden,</L>
<L>Badly ybedded · no boke but conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6096"><HI REND="I">Badly</HI>] ful baddeli B.</NOTE></L>
<L>Ne no richchesse but þe Rode · to reioyse hem Inne;<Q><HI REND="I">Absit nobis gloriari, nisi in cruce domininostri, &amp;c.</HI></Q></L>
<L>¶ And þo was plente &amp; pees · amonges pore &amp; riche;</L>
<L N="501">And now is routhe to rede · how þe red noble<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6097"><HI REND="I">red</HI>] reed C; rede B.</NOTE></L>
<L>Is reuerenced or þe Rode · receyued for þe worthier<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6098"><HI REND="I">or</HI>] er WCOB. <HI REND="I">receyued</HI>] and receyued WB. <HI REND="I">þe</HI> (2)] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000564.tif" N="282, B-text"/>
<L>Þan crystes crosse, þat ouer-cam · deþ and dedly synne.</L>
<L>¶ And now is werre and wo · and who so why axeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6099"><HI REND="I">axeth</HI>] askeþ W.</NOTE></L>
<L>For coueityse after crosse · þe croune stant in golde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6100"><HI REND="I">stant</HI>] standes C.</NOTE></L>
<L N="506">Bothe riche and religious · þat Rode þei honoure,</L>
<L>Þat in grotes is ygraue · and in golde nobles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6101"><HI REND="I">in</HI> (2)] C <HI REND="I">om. nobles</HI>] nobiles C.</NOTE></L>
<L>For coueityse of þat crosse · men of holykirke</L>
<L>Shul tourne as templeres did · þe tyme approcheth faste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6102"><HI REND="I">tourne</HI>] ouerturne B.</NOTE></L>
<L>¶ Wyte ȝe nouȝt, wyse men · how þo men honoured<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6103"><HI REND="I">wyse</HI>] ye wise WO. <HI REND="I">In margin of</HI> L—the fall of the church throwgh covitovsnes (<HI REND="I">in a later hand</HI>).</NOTE></L>
<L>More tresore þan treuthe? · I dar nouȝt telle þe sothe;</L>
<L N="512">Resoun &amp; riȝtful dome · þo Religious demed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6104"><HI REND="I">þo</HI>] þoo O; þe W. <HI REND="I">demed</HI>] damneden B.</NOTE></L>
<L>Riȝt so, ȝe clerkes · for ȝowre coueityse, ar longe,</L>
<L>Shal þei demen <HI REND="I">dos ecclesie</HI> · and ȝowre pryde depose,<Q><HI REND="I">Deposuit potentes de sede, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6105"><HI REND="I">þei</HI>] <HI REND="I">glossed</HI> i. resoun &amp;c. <HI REND="I">in</HI> L.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝif knyȝthod &amp; kynde wytte · and comune con|science<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6106"><HI REND="I">comune</HI>] þe commune by W; comune &amp; B. Crowley <HI REND="I">has</HI>—&amp; com|mune by conscience.</NOTE></L>
<L N="516">Togideres loue lelly · leueth it wel, ȝe bisshopes,</L>
<L>Þe lordeship of londes · for euere shal ȝe lese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6107"><HI REND="I">londes</HI>] youre londes W. <HI REND="I">shal ȝe</HI>] ȝe schul O; ye shul CB.</NOTE></L>
<L>And lyuen as <HI REND="I">leuitici</HI> · as owre lorde ȝow techeth,<Q><HI REND="I">Per primicias &amp; decimas.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6108"><HI REND="I">lyuen</HI>] leuen C. <HI REND="I">ȝow</HI>] W <HI REND="I">om. decimas</HI>] diuicias CB.</NOTE></L>
<L>¶ Whan costantyn of curteysye · holykirke dowed</L>
<L N="520">With londes and ledes · lordeshipes and rentes,</L>
<L>An Angel men herde · an heigh at Rome crye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6109"><HI REND="I">an heigh</HI>] on hyȝ O; on heiȝ B.</NOTE></L>
<L>'<HI REND="I">Dos ecclesie</HI> þis day · hath ydronke venym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6110"><HI REND="I">In margin of</HI> O—Hodie vene|num est effusum in ecclesia domini.</NOTE></L>
<L>And þo þat han petres powere · arn apoysoned alle.'</L>
<L>A medecyne mote þer-to · þat may amende prelates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6111"><HI REND="I">mote</HI>] moot W; mot C; mo B; muste O.</NOTE></L>
<L>Þat sholden preye for þe pees; · possessioun hem letteth,<MILESTONE N="68b" UNIT="folio"/></L>
<L>Take her landes, ȝe lordes · and let hem lyue by dymes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6112"><HI REND="I">let hem</HI>] leteth hym C. <HI REND="I">dymes</HI>] dismes CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000565.tif" N="283, B-text"/>
<L>If possessioun be poysoun · &amp; inparfit hem make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6113"><HI REND="I">In margin of</HI> L (<HI REND="I">in a late hand</HI>)—a medycyne to emende pre|lates, &amp;c.</NOTE></L>
<L>Good were to dischargen hem · for holicherche sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6114"><HI REND="I">were</HI>] it were B. <HI REND="I">cherche</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CB; chirches WO.</NOTE></L>
<L N="529">And purgen hem of poysoun · or more perile falle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6115"><HI REND="I">of</HI>] of þat B. <HI REND="I">or</HI>] er WCOB.</NOTE></L>
<L>¶ Ȝif presthod were parfit · þe peple s[h]olde amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6116"><HI REND="I">presthod</HI>] prested C. <HI REND="I">sholde</HI>] solde L, <HI REND="I">but marked;</HI> schul C.</NOTE></L>
<L>Þat contrarien crystes lawe · and crystendome dispise.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6117">495—531. R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="532">For al paynym[es] prayeth · and parfitly bileueth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6118"><HI REND="I">paynymes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; paynym L. <HI REND="I">prayeth</HI>] preire B. <HI REND="I">and—bileueth</HI>] to on persone to helpe R.</NOTE></L>
<L>In þe holy grete god · and his grace þei asken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6119"><HI REND="I">In—god</HI>] On o god þei greden R. <HI REND="I">þei</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And make her mone to makometh · her message to shewe.</L>
<L>Þus in a faith lyueth þat folke · and in a false mene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6120"><HI REND="I">in</HI> (2)] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="536">And þat is routhe for riȝtful men · þat in þe Rewme wonyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6121"><HI REND="I">for</HI>] for þe R.</NOTE></L>
<L>And a peril to þe pope · and prelatis þat he maketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6122"><HI REND="I">a</HI>] in a CB; in O. <HI REND="I">and</HI> (2)] and to R.</NOTE></L>
<L>Þat bere bisshopes names · of Bedleem &amp; babiloigne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6123"><HI REND="I">bere</HI>] bereth R. <HI REND="I">Bedleem</HI>] Bethleem WRCOB. <HI REND="I">&amp;</HI>] and of RCOB.</NOTE></L>
<L>[¶ Whan þe heye kynge of heuene · sent his sone to erthe,</L>
<L N="540">Many miracles he wrouȝte · man for to turne;</L>
<L>In ensaumple þat men schulde se · þat by sadde resoun</L>
<L>Men miȝt nouȝt be saued · but þoruȝ mercy and grace,</L>
<L>And thoruȝ penaunce and passion · and parfit byle[f];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6124"><HI REND="I">bylef</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> byle <HI REND="I">in</HI> R; <HI REND="I">cf.</HI> C-text.</NOTE></L>
<L>And by-cam man of a mayde · and <HI REND="I">metropolitanus</HI>,</L>
<L N="545">And baptised and [bishoped] · with þe blode of his herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6125">[<HI REND="I">bishoped</HI>] <HI REND="I">written</HI> bischiued <HI REND="I">in</HI> R; <HI REND="I">cf.</HI> C-text.</NOTE></L>
<L>Alle þat wilned, and [wolde] · with inne-wit by-leue it.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6126">[<HI REND="I">wolde</HI>] woled R; cf. C-text. <HI REND="I">inne-wit</HI>] <HI REND="I">a better spelling would be</HI> inwit.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000566.tif" N="284, B-text"/>
<L>Many a seint sytthen · hath soffred to deye,</L>
<L>Al for to enforme þe faith · in fele contreyes deyeden,</L>
<L>In ynde and in alisaundre · in ermonye and in Spayne,</L>
<L N="550">In delfol deth deyeden · for there faith sake;</L>
<L>In sauacion of þe fayth · seynt thomas was ymartired,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6127"><HI REND="I">thomas</HI>] <HI REND="I">nearly erased in</HI> R; <HI REND="I">cf.</HI> C-text.</NOTE></L>
<L>Amonges vn-kende cristene · for cristes loue he deyede,</L>
<L>And for þe riȝt of al þis reume · and al reumes cristene.</L>
<L>Holy cherche is honoured · heyȝliche þoruȝ his deynge,</L>
<L>He is a forbysene to alle bishopes · and a briȝt myroure,</L>
<L N="556">And souereyneliche to suche · þat of surrye bereth þe name,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6128">539—556. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only. Properly, this passage belongs to the</HI> C-text, <HI REND="I">as, in the other MSS., l.</HI> 538 <HI REND="I">is closely joined to the line following it. Thus we find in</HI> L—of Bedleem &amp; babi|loigne, þat hippe aboute in Engelonde, &amp;c. <HI REND="I">See l.</HI> 557.</NOTE></L>
<L>Þat hippe aboute in Engelonde · to halwe mennes auteres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6129"><HI REND="I">hippe</HI>] huppe WO. <HI REND="I">in</HI>] O <HI REND="I">om. Engelonde</HI>] Englong B. <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">the line is</HI>—And nauȝt to huppe aboute here in englande · for to halwe autres.</NOTE></L>
<L>And crepe amonges curatoures · [and] confessen ageyne þe lawe,<Q><HI REND="I">Nolite mittere falcem in messem alienam, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6130"><HI REND="I">crepe</HI>] crepe in R. <HI REND="I">curatoures</HI>] creatouris (!) B. [<HI REND="I">and</HI> WR] LCOB <HI REND="I">om. confessen</HI>] confesse men R; con|fessioun B. <HI REND="I">alienam</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Many man for crystes loue · was martired in Romanye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6131"><HI REND="I">Many</HI>] Many a R. <HI REND="I">in Ro|manye</HI>] in Romayne WCOB; in Ro|maigne C; amonges romaynes R.</NOTE></L>
<L N="560">Er any crystendome was knowe þere · or any crosse honoured.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6132"><HI REND="I">Er</HI>] Er ar LC (<HI REND="I">by mistake</HI>); Er W; Ar R; er þat B; Er þan O. <HI REND="I">any</HI>] R <HI REND="I">om. was</HI>] were R. <HI REND="I">crosse</HI>] cros þere R.</NOTE></L>
<L>¶ Euery bisshop þat bereth crosse · by þat he is holden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6133"><HI REND="I">he</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thorw his prouynce to passe · and to his peple to shewe hym,</L>
<L>Tellen hem and techen hem · on þe Trinite to bileue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6134"><HI REND="I">techen</HI>] schewen R. <HI REND="I">on</HI>] of OB.</NOTE></L>
<L N="564">And feden hem with gostly fode · [and nedy folke to fynden.</L>
<L>Ac ysaie of ȝow speketh · and osyas bothe,</L>
<L>Þat no man schuld be bischope · but if he hadde bothe,
</L>
<PB REF="00000567.tif" N="285, B-text"/>
<L>Bodily fode and gostly fode] · and gyue þere it nedeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6135">564—567. [<HI REND="I">and nedy—fode</HI>] <HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only. Not in</HI> C-text. <HI REND="I">Omitted in</HI> LWCOB, <HI REND="I">probably owing to the repe|tition of</HI> gostly fode.</NOTE><Q><HI REND="I">In domo mea non est panis neque vestimentum, et ideo nolite constituere me regem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6136"><HI REND="I">and</HI> (2)] to R. <HI REND="I">nedeth</HI>] nedede R. <HI REND="I">me</HI>] me in CB. <HI REND="I">After</HI> regem <HI REND="I">both</HI> L <HI REND="I">and</HI> R <HI REND="I">add</HI>—yz: <HI REND="I">meaning</HI> yzaias (Isaiah). Cf. l. 565.</NOTE></L>
<L N="568">Ozias seith for such · þat syke ben and fieble,<Q><HI REND="I">Inferte omnes decimas in oreum meum, vt</HI> [<HI REND="I">sit</HI>] <HI REND="I">cibus in domo mea.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6137"><HI REND="I">oreum</HI>] <HI REND="I">so in</HI> LCRB; orreum W. [<HI REND="I">sit</HI> O] LWCROB <HI REND="I">om. mea</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Ac we crystene creatures · þat on þe crosse byleuen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6138"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>Aren ferme as in þe faith · goddes forbode elles!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6139"><HI REND="I">ferme</HI>] for me (!) R.</NOTE></L>
<L>And han clerkes to kepen vs þer-Inne · and hem þat shal come after vs.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6140"><HI REND="I">vs</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="572">¶ And iewes lyuen in lele lawe · owre lorde wrote it hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6141"><HI REND="I">it</HI>] OB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In stone, for it stydfast was · and stonde sholde eure—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6142"><HI REND="I">was</HI>] is COB. <HI REND="I">sholde</HI>] schal O.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Dilige deum &amp; proximum</HI> · is parfit iewen lawe—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6143"><HI REND="I">proximum</HI>] proximum tuum O. <HI REND="I">iewen</HI>] Iues O.</NOTE></L>
<L>And toke it moyses to teche men · til Messye come;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6144"><HI REND="I">And</HI>] And he C; Ac he B. <HI REND="I">men</HI>] it hem R. <HI REND="I">Messye</HI>] messias B.</NOTE></L>
<L>And on þat lawe þei [lyuen] ȝit · and leten it þe beste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6145"><HI REND="I">on</HI>] O <HI REND="I">om. lyuen</HI>] lyue WO; leuen CB; leue R. Cf. ll. 403, 576. <HI REND="I">ȝit</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And ȝit knewe þei cryst · þat crystendome tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6146"><HI REND="I">knewe</HI>] knowen O; knowe B; knaw C.</NOTE></L>
<L N="578">For a parfit prophete · þat moche peple saued<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6147"><HI REND="I">For</HI>] And for R.</NOTE></L>
<L>Of selcouth sores · þei [seyen] it ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6148">[<HI REND="I">seyen</HI> RB] seyn C; seiȝen WO; seyne L (<HI REND="I">but see</HI> Pass. xvi, 116, 117).</NOTE></L>
<L>Bothe of myracles &amp; meruailles · and how he men fested<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6149"><HI REND="I">meruailles</HI>] miruaille C. <HI REND="I">&amp;</HI>] and of B. <HI REND="I">he</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>With two fisshes an fyve loues · fyue thousande peple;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6150"><HI REND="I">an</HI>] and WCROB.</NOTE></L>
<L N="582">And bi þat maungerye men miȝte wel se · þat Messye he semed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6151"><HI REND="I">men</HI>] þei R.</NOTE></L>
<L>And whan he luft vp lazar · þat layde was in graue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6152"><HI REND="I">luft</HI>] lufte R; lifte WCOB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000568.tif" N="286, B-text"/>
<L N="584">And vnder stone ded &amp; stanke · with styf voys hym called,<Q><HI REND="I">Lazare, veni foras</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6153"><HI REND="I">ded—stanke</HI>] stanke and dede R. <HI REND="I">hym</HI>] he COB.</NOTE></L>
<L>Dede hym rise and rowme · riȝt bifor þe iuwes.<MILESTONE N="69" UNIT="folio"/></L>
<L>Ac þei seiden and sworen · with sorcerye he wrouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6154"><HI REND="I">Ac</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>And studyeden to stroyen hym · and stroyden hem|self;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6155"><HI REND="I">studyeden</HI>] stoded C. <HI REND="I">stroyen</HI>] struyen WR. <HI REND="I">hym</HI>] C <HI REND="I">om. stroyden</HI>] struyden W; struyeden R.</NOTE></L>
<L N="588">And þorw his pacyence her powere · to pure nouȝt he brouȝte,<Q><HI REND="I">Pacientes vincunt.</HI></Q></L>
<L>¶ Danyel of her vndoynge · deuyned and seyde,<Q><HI REND="I">Cum sanctus sanctorum veniat, cessabit vnxio vestra.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6156"><HI REND="I">vndoynge</HI>] vndirstondyng (!) B. <HI REND="I">sanctus—vestra</HI>] veniat sanctus sanctorum, &amp;c. R.</NOTE></L>
<L N="590">And ȝet wenen þo wrecches · þat he were <HI REND="I">pseudo-pro|pheta</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6157"><HI REND="I">ȝet</HI>] W <HI REND="I">om. þo</HI>] the CB.</NOTE></L>
<L>And þat his lore be lesynges · and lakken it alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6158">CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And hopen þat he be to come · þat shal hem releue,</L>
<L>Moyses eft, or Messye · here maisteres ȝet deuyneth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6159"><HI REND="I">here—ȝet</HI>] ȝet here maystries R.</NOTE></L>
<L N="594">¶ Ac pharesewes and sarasenes · Scribes &amp; Grekis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6160"><HI REND="I">Ac—sarasenes</HI>] Ac farisewes and sarasines R; And sarazens and pharasees COB. <HI REND="I">Grekis</HI>] <HI REND="I">so in</HI> OB; grekes CR; Iewes W. Crowley <HI REND="I">has</HI> Grekes.</NOTE></L>
<L>Aren folke of on faith · þe fader god þei honouren;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6161"><HI REND="I">of</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And sitthen þat þe sarasenes · and also þe iewes</L>
<L>Konne þe firste clause of owre bileue · <HI REND="I">credo in deum</HI><Q><HI REND="I">patrem omnipotentem</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6162"><HI REND="I">Konne</HI>] Kunnen R. <HI REND="I">omnipo|tentem</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="598">Prelates of crystene prouynces · shulde preue, if þei myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6163"><HI REND="I">prouynces</HI>] prouince R.</NOTE></L>
<L>Lere hem litlum &amp; lytlum · <HI REND="I">&amp; in ihesum christum filium</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6164"><HI REND="I">Lere</HI>] To lere WB. <HI REND="I">filium</HI>] filium eius, &amp;c. COB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000569.tif" N="287, B-text"/>
<L>Tyl þei couthe speke and spelle · <HI REND="I">et in spiritum sanctum</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6165"><HI REND="I">et</HI>] and R.</NOTE></L>
<L N="601">And rendren it &amp; recorden it · with <HI REND="I">remissionem peccatorum</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6166"><HI REND="I">rendren</HI>] reden WCROB; Crowley <HI REND="I">has</HI> reade. <HI REND="I">Yet</HI> rendren <HI REND="I">seems right.</HI></NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Carnis resurreccionem, et vitam eternam; amen.</HI>"
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="16"><PB REF="00000570.tif" N="288, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XVI. (DO-BET I.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6167">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> LW; Passus xvius OC; Passus xvus de visione vt supra R; Passus septodecimus et secundus de dobet B.</NOTE><HI REND="I">Passus xvj</HI><HI REND="sup">us</HI>, <HI REND="I">&amp; primus de dobet.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Now faire falle ȝow!" quod I þo · "for ȝowre faire shewynge,</L>
<L>For haukynnes loue þe actyf man · euere I shal ȝow louye;</L>
<L>Ac ȝet I am in a were · what charite is to mene."</L>
<L N="4">¶ "It is a ful trye tree," quod he · "trewly to telle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6168"><HI REND="I">trye</HI>] tried O. <HI REND="I">trewly</HI>] treuthe R.</NOTE></L>
<L>Mercy is þe more þer-of · þe myddel stokke is reuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6169"><HI REND="I">more</HI>] moore O. <HI REND="I">reuthe</HI>] rycthe (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>Þe leues ben lele wordes · þe lawe of holycherche,</L>
<L>Þe blosmes beth boxome speche · and benygne lokynge;</L>
<L N="8">Pacience hatte þe pure tre · and pore symple of herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6170"><HI REND="I">and pore</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; and pouere C; and pure WO; pore and B.</NOTE></L>
<L>And so, þorw god and þorw good men · groweth þe frute charite."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6171"><HI REND="I">þorw</HI> (2)] RCB <HI REND="I">om. þe</HI>] þat B. <HI REND="I">charite</HI>] caritas B.</NOTE></L>
<L>¶ "I wolde trauaille," quod I, "þis tree to se · twenty hundreth myle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6172"><HI REND="I">wolde</HI>] wole B.</NOTE></L>
<L>And forto haue my fylle of þat frute · forsake al other saulee.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6173"><HI REND="I">forto</HI>] to CROB. <HI REND="I">fylle</HI>] fulle WB. <HI REND="I">saulee</HI>] <HI REND="I">so in</HI> C; saule OB; soule R; saulees W. <HI REND="I">In margin of</HI> R—Agite penitenciam. Cf. Pass. xiii. 48.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6174">edulium.</NOTE></L>
<L N="12">Lorde," quod I, "if any wiȝte wyte · whider-oute it groweth?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6175"><HI REND="I">oute</HI>] out þat R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000571.tif" N="289, B-text"/>
<L>¶ "It groweth in [a] gardyne," quod he · "þat god made hym-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6176">[<HI REND="I">a</HI> WCROB] L <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Amyddes mannes body · þe more is of þat stokke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6177"><HI REND="I">more</HI>] moore O.</NOTE></L>
<L>Herte hatte þe [h]erber · þat it in groweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6178"><HI REND="I">hatte</HI>] hat B; highte W. <HI REND="I">herber</HI> WCO] erber LR; herbergh B.</NOTE></L>
<L N="16">And <HI REND="I">liberum arbitrium</HI> · hath þe londe to ferme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6179"><HI REND="I">to</HI>] þe W.</NOTE></L>
<L>Vnder Piers þe plowman · to pyken it and to weden it."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6180"><HI REND="I">Vnder</HI>] And vnder R. <HI REND="I">to</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Piers þe plowman!" quod I þo · and al for pure ioye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6181"><HI REND="I">I</HI>] he B.</NOTE></L>
<L>Þat I herde nempne his name · anone I swouned after,</L>
<L N="20">And laye longe in a lone dreme · and atte laste me þouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6182"><HI REND="I">lone dreme</HI>] loue derne C.</NOTE></L>
<L>Þat Pieres þe plowman · al þe place me shewed,</L>
<L>And bad me toten on þe tree · on toppe and on rote.<MILESTONE N="69b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6183"><HI REND="I">me</HI>] me to WC.</NOTE></L>
<L>With þre pyles was it vnder-piȝte · I perceyued it sone.</L>
<L N="24">"Pieres," quod I, "I preye þe · whi stonde þise piles here?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6184"><HI REND="I">I</HI> (2)] R <HI REND="I">om. piles</HI>] pikes C.</NOTE></L>
<L>¶ "For wyndes, wiltow wyte," quod he · to witen it fram fallynge;<Q><HI REND="I">Cum ceciderit iustus, non collidetur; quia domi|nus supponit manum suam;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6185"><HI REND="I">witen</HI>] weten B; kepen R.</NOTE></L>
<L>And, in blowyng-tyme, abite þe floures · but if þis piles helpe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6186"><HI REND="I">piles</HI>] floures (!) CB.</NOTE></L>
<L>Þe worlde is a wykked wynde · to hem þat wolden treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6187"><HI REND="I">to hem—wynde</HI>] R <HI REND="I">om. hem</HI>] hym C. <HI REND="I">wolden</HI>] willen WCOB.</NOTE></L>
<L N="28">Coueityse cometh of þat wynde · and crepeth amonge þe leues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6188"><HI REND="I">to hem—wynde</HI>] R <HI REND="I">om. hem</HI>] hym C. <HI REND="I">wolden</HI>] willen WCOB.</NOTE></L>
<L>And forfret neigh þe frute · þorw many faire siȝtes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6189"><HI REND="I">forfret</HI>] fofrete (<HI REND="I">sic</HI>) C; for|freteþ WOB.</NOTE></L>
<L>Þanne with þe firste pyle I palle hym down · þat is, <HI REND="I">potencia dei patris.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6190"><HI REND="I">Þanne</HI>] And R; That CB. <HI REND="I">palle</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WR; pulle COB; Crow|ley <HI REND="I">has</HI> pale. Cf. l. 51. <HI REND="I">patris</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000572.tif" N="290, B-text"/>
<L>Þe flesshe is a fel wynde · and in flourynge-tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6191"><HI REND="I">fel</HI>] feble B.</NOTE></L>
<L>Þorw lykyng and lustes · so loude he gynneth blowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6192"><HI REND="I">lykyng</HI>] libyng C. <HI REND="I">and</HI>] of O. <HI REND="I">loude he</HI>] lowe be B.</NOTE></L>
<L>Þat it norissheth nice siȝtes · and some tyme wordes,</L>
<L N="34">And wikked werkes þer-of · wormes of synne,</L>
<L>And forbiteth þe blosmes · riȝt to þe bare leues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6193"><HI REND="I">forbiteth</HI>] forbetes C.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne sette I to þe secounde pile · <HI REND="I">sapiencia dei patris</HI>,</L>
<L N="37">Þat is, þe passioun and þe power · of owre prynce Ihesu.</L>
<L>Þorw preyeres and þorw penaunces · and goddes passioun in mynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6194"><HI REND="I">Þorw</HI> (1)] With R. <HI REND="I">þorw</HI> (2)] COB <HI REND="I">om. penaunces</HI>] penaunce O.</NOTE></L>
<L>I saue it til I se it rypen · &amp; somdel y-fruited.</L>
<L N="40">And þanne fondeth þe fende · my fruit to destruye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6195"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. fende</HI>] fynde C.</NOTE></L>
<L>With alle þe wyles þat he can · and waggeth þe rote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6196"><HI REND="I">waggeth</HI>] wagged CO.</NOTE></L>
<L>And casteth vp to þe croppe · vnkynde neighbores,</L>
<L>Bakbiteres breke-cheste · brawleres and chideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6197"><HI REND="I">breke</HI>] brewe R. <HI REND="I">cheste</HI>] þe cheste W; chestes C.</NOTE></L>
<L>And leith a laddre þere-to · of lesynges aren þe ronges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6198"><HI REND="I">ronges</HI>] longes (!) B.</NOTE></L>
<L N="45">And feccheth away my floures sumtyme · afor bothe myn eyhen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6199"><HI REND="I">afor</HI>] by-fore CR; to-fore B.</NOTE></L>
<L>Ac <HI REND="I">liberum arbitrium</HI> · letteth hym some tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6200"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">letteth</HI>] lacches C; lacchiþ B. <HI REND="I">hym</HI>] hem R.</NOTE></L>
<L>Þat is lieutenant to loken it wel · by leue of my-selue;<Q>
<P><HI REND="I">Videatis qui peccat in spiritum sanctum, nun|quam remittetur, &amp;c.;</HI></P>
<P><HI REND="I">Hoc est idem, qui peccat per liberum arbitrium non repugnat.</HI></P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6201"><HI REND="I">repugnat</HI>] <HI REND="I">written</HI> repug <HI REND="I">or</HI> repūg' <HI REND="I">in all the MSS.</HI> Crowley <HI REND="I">has</HI> repurgatur, <HI REND="I">which reading Mr Wright follows. See</HI> Critical Note.</NOTE></L>
<L N="48">Ac whan þe fende and þe flesshe · forth with þe worlde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6202"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">whan</HI>] what R.</NOTE></L>
<L>Manasen byhynde me · my fruit for to fecche,</L>
<L>Þanne <HI REND="I">liberum arbitrium</HI> · laccheth þe thridde plante,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6203"><HI REND="I">laccheth</HI>] takes C. <HI REND="I">thridde</HI>] firste WCOB; <HI REND="I">but cf. ll.</HI> 30, 36 <HI REND="I">above. plante</HI>] planke R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000573.tif" N="291, B-text"/>
<L>And palleth adown þe pouke · purelich þorw grace<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6204"><HI REND="I">purelich</HI>] priuelich R.</NOTE></L>
<L N="52">And helpe of þe holy goste · and þus haue I þe maystrie."</L>
<L>¶ "Now faire falle ȝow, Pieres," quod I · "so faire ȝe discryuen</L>
<L>Þe powere of þis postes · and her propre myȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6205"><HI REND="I">postes</HI>] postles C. <HI REND="I">myȝte</HI>] myȝtes W.</NOTE></L>
<L>Ac I have þouȝtes a threve · of þis þre piles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6206"><HI REND="I">Ac</HI>] And CB. <HI REND="I">þouȝtes</HI>] toughes (!) B. <HI REND="I">threve</HI>] thrane (<HI REND="I">for</HI> thraue) R; trewe B.</NOTE></L>
<L>In what wode thei woxen · and where þat þei growed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6207"><HI REND="I">woxen</HI>] waxen O; wexen Y. <HI REND="I">þat</HI>] Y <HI REND="I">om. growed</HI>] groweden O.</NOTE></L>
<L N="57">For alle ar þei aliche longe · none lasse þan other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6208"><HI REND="I">ar—longe</HI>] yliche longe þei ben Y; yliche been þei longe O.</NOTE></L>
<L>And to my mynde, as me þinketh · on o More þei growed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6209"><HI REND="I">growed</HI>] groweth Y; growen O.</NOTE></L>
<L>And of o gretnesse · and grene of greyne þei semen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6210"><HI REND="I">of</HI> (1)] R <HI REND="I">om. o</HI>] oon Y. <HI REND="I">greyne</HI>] oo greyn O.</NOTE></L>
<L N="60">¶ "Þat is soth," seide Pieres · "so it may bifalle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6211"><HI REND="I">seide</HI>] quod YWO. <HI REND="I">so—may</HI>] it myght so Y; so it myȝte O; so may R.</NOTE></L>
<L>I shal telle þe as tite · what þis tree hatte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6212"><HI REND="I">tite</HI>] stit Y; tid W; tyt R; tyte O. <HI REND="I">hatte</HI>] highte W.</NOTE></L>
<L>Þe grounde þere it groweth · goodnesse it hiȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6213"><HI REND="I">hiȝte</HI>] hatte W.</NOTE></L>
<L>And I haue tolde þe what hiȝte þe tree · þe trinite it meneth"—</L>
<L N="64">And egrelich he loked on me · &amp; þer-fore I spared</L>
<L>To asken hym any more ther-of · and badde hym ful fayre<MILESTONE N="70" UNIT="folio"/></L>
<L>To discreue þe fruit · þat so faire hangeth.</L>
<L>¶ "Here now bineth," quod he þo · "if I nede hadde,</L>
<L N="68">Matrymonye I may nyme · a moiste fruit with-alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6214"><HI REND="I">may nyme</HI>] myȝte neuen Y.</NOTE></L>
<L>Þanne contenence is nerre þe croppe · as cal[e]wey bastarde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6215"><HI REND="I">Þanne</HI>] That YO. <HI REND="I">contenence</HI>] continnance Y. <HI REND="I">nerre</HI>] neer W; ner Y; nere R. <HI REND="I">calewey</HI>] <HI REND="I">so in</HI> O; cay|lewey R; kaylewey W; calawey Y; calwey L.</NOTE></L>
<L>Þanne bereth þe croppe kynde fruite · and clenneste of alle,
</L>
<PB REF="00000574.tif" N="292, B-text"/>
<L>Maydenhode, angeles peres · and rathest wole be ripe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6216"><HI REND="I">rathest</HI>] rapest Y. <HI REND="I">wole</HI>] wolde O.</NOTE></L>
<L>And swete with-oute swellyng · soure worth it neuere."</L>
<L N="73">¶ I prayed pieres to pulle adown · an apple, and he wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6217"><HI REND="I">pieres</HI>] Piers þo W.</NOTE></L>
<L>And suffre me to assaye · what sauoure it hadde.</L>
<L>¶ And pieres caste to þe croppe · and þanne comsed it to crye,</L>
<L N="76">And wagged wydwehode · and it wepte after.</L>
<L>And whan it meued Matrimoigne · it made a foule noyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6218"><HI REND="I">it</HI> (1)] he R. <HI REND="I">noyse</HI>] nose (!) Y.</NOTE></L>
<L>Þat I had reuth whan Piers rogged · it gradde so reufulliche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6219"><HI REND="I">Þat I</HI>] And I W; þat R. <HI REND="I">rogged</HI>] rused R.</NOTE></L>
<L>For euere as þei dropped adown · þe deuel was redy,</L>
<L>And gadred hem alle togideres · bothe grete and smale,</L>
<L N="81">Adam &amp; abraham · and ysay þe prophete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6220"><HI REND="I">abraham</HI>] Eue Y. <HI REND="I">ysay</HI>] ysaac O.</NOTE></L>
<L>Sampson and samuel · and seynt Iohan þe baptiste;</L>
<L>Bar hem forth boldely · no body hym letted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6221"><HI REND="I">boldely</HI>] baldely R; bodily WY. <HI REND="I">hym</HI>] hem RY. <HI REND="I">letted</HI>] lette R.</NOTE></L>
<L N="84">And made of holy men his horde · in <HI REND="I">lymbo inferni</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6222"><HI REND="I">men</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>There is derkenesse and drede · and þe deuel Maister.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6223"><HI REND="I">There—drede</HI>] Ther as derk|nesse &amp; drede is Y.</NOTE></L>
<L>¶ And Pieres for pure tene · þat o pile he lauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6224"><HI REND="I">o</HI>] oo O; oon Y. <HI REND="I">þat—lauȝte</HI>] of þat a pil he rauȝte W.</NOTE></L>
<L>And hitte after hym · happe how it myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6225"><HI REND="I">And</HI>] He W. <HI REND="I">happe</HI>] hitte W. <HI REND="I">it</HI>] he O; happe Y.</NOTE></L>
<L N="88"><HI REND="I">Filius</HI>, bi þe fader wille · and frenesse of <HI REND="I">spiritus sancti</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6226"><HI REND="I">fader</HI>] faderes R. <HI REND="I">spiritus sancti</HI>] Y <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">by mistake</HI>).</NOTE></L>
<L>To go robbe þat raggeman · and reue þe fruit fro hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6227"><HI REND="I">raggeman</HI>] Rageman WRO; ragman Y. <HI REND="I">reue</HI>] reuend R.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne spakke <HI REND="I">spiritus sanctus</HI> · in Gabrieles mouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6228"><HI REND="I">Gabrieles</HI>] gabriel R.</NOTE></L>
<L>To a mayde þat hiȝte Marye · a meke þinge with-alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6229">56—91. CB <HI REND="I">omit. See</HI> Preface. <HI REND="I">This passage is collated with</HI> MS. Y (Mr Yates Thompson's MS.).</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6230"><HI REND="I">mayde</HI>] maiden Y.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000575.tif" N="293, B-text"/>
<L N="92">"Þat one Ihesus, a iustice sone · moste iouke in her chambre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6231">OBS: <HI REND="I">Henceforward only a few readings are given from</HI> Y. <HI REND="I">See note to</HI> l. 56.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6232"><HI REND="I">iustice</HI>] Iustices WO. <HI REND="I">iouke</HI>] iouken R.</NOTE></L>
<L>Tyl <HI REND="I">plenitudo temporis</HI> · fully comen were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6233"><HI REND="I">fully comen</HI>] tyme I-come R. <HI REND="I">In margin of</HI> O—Annis quingentis decies rursumque ducentis, vnus defu|erat cum deus ortus erat.</NOTE></L>
<L>Þat Pieres fruit floured · and fel to be ripe.</L>
<L>And þanne shulde Ihesus iuste þere-fore · bi iuggement of armes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6234"><HI REND="I">shulde</HI>] schul C. <HI REND="I">bi</HI>] &amp; by R.</NOTE></L>
<L N="96">Whether shulde [fonge] þe fruit · þe fende or hym|selue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6235">[<HI REND="I">fonge</HI> WO] fonde LCRB; foonde Y. <HI REND="I">þe fende</HI>] the fynde C; to fynde B.</NOTE></L>
<L>¶ Þe mayde myldeliche þo · þe messager graunted,</L>
<L>And seyde hendelich to hym · "lo me, his hande|mayden,</L>
<L>For to worchen his wille · with-outen any synne;"<Q><HI REND="I">Ecce ancilla domini; fiat michi</HI> [<HI REND="I">secundum verbum tuum</HI>], <HI REND="I">&amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6236">[<HI REND="I">secundum—tuum</HI>] <HI REND="I">in</HI> B <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>And in þe wombe of þat wenche · was he fourty wokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6237"><HI REND="I">wokes</HI>] woukes W; wookes C; wekes R; wikes B.</NOTE></L>
<L N="101">Tyl he wex a faunt þorw her flesshe · and of fiȝtyng couthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6238"><HI REND="I">wex</HI>] weex W.</NOTE></L>
<L>To haue y-fouȝte with þe fende · ar ful tyme come.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6239"><HI REND="I">y-fouȝte</HI>] fouȝten OB; foughte C.</NOTE></L>
<L>And Pieres þe plowman · parceyued plenere tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6240"><HI REND="I">plenere</HI>] þe plener R.</NOTE></L>
<L N="104">And lered hym lechecrafte · his lyf for to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6241"><HI REND="I">hym</HI>] hym a B.</NOTE></L>
<L>Þat þowgh he were wounded with his enemye · to warisshe hym-self;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6242"><HI REND="I">þowgh</HI>] þouȝt B. <HI REND="I">his</HI>] CB <HI REND="I">om. warisshe</HI>] warschen R; warsche B.</NOTE></L>
<L>And did him assaye his surgerye · on hem þat syke were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6243"><HI REND="I">surgerye</HI>] surgenrie WB.</NOTE></L>
<L>Til he was parfit practisoure · [if] any peril [felle],<MILESTONE N="70b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6244">[<HI REND="I">if</HI> WCROBY] of L. [<HI REND="I">felle</HI> CBY] fel O; fille W; fulle LR.</NOTE></L>
<L N="108">And souȝte oute þe syke · and synful bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6245"><HI REND="I">oute</HI>] out of CB. <HI REND="I">and</HI>] and þe O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000576.tif" N="294, B-text"/>
<L>And salued syke and synful · bothe blynde &amp; crokede,</L>
<L>And comune wommen conuerted · and to good torned;<Q><HI REND="I">Non est sanis opus medicus, set</HI> [<HI REND="I">infirmis</HI>], <HI REND="I">&amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6246"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">infirmis</HI>] <HI REND="I">so in</HI> O; LWCB <HI REND="I">have</HI> in.; R <HI REND="I">has</HI> m. h. <HI REND="I">See</HI> Critical Note.</NOTE></L>
<L>Bothe meseles &amp; mute · and in þe menysoun blody,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6247"><HI REND="I">mute</HI>] dome C.</NOTE></L>
<L N="112">Ofte he heled suche · he ne helde [it] for no maistrye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6248"><HI REND="I">Ofte</HI>] Of C. <HI REND="I">he</HI> (1)] W <HI REND="I">om. heled</HI>] heliþ B. <HI REND="I">suche</HI>] swiche W; swilke C. <HI REND="I">ne</HI>] nowth C. [<HI REND="I">it</HI> WROB] LC <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Saue þo he leched lazar · þat hadde yleye in graue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6249"><HI REND="I">þo</HI>] than C.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Quatriduanus</HI> quelt; · quykke did hym walke.</L>
<L>Ac as he made þe maistrye · <HI REND="I">mestus cepit esse</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6250"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">þe</HI>] þat R.</NOTE></L>
<L N="116">And wepte water with his eyghen · þere seyen it manye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6251"><HI REND="I">seyen</HI>] seen C.</NOTE></L>
<L>Some þat þe siȝte [seyen] · saide þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6252"><HI REND="I">Some</HI>] And som CB. [<HI REND="I">seyen</HI> CB] seye R; seiȝen W; seyne L (<HI REND="I">but see last line</HI>). <HI REND="I">saide</HI>] sayed C.</NOTE></L>
<L>Þat he was leche of lyf · and lorde of heigh heuene.</L>
<L>Iewes iangeled þere-aȝeyne · and iugged lawes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6253"><HI REND="I">aȝeyne</HI>] ayenis C; aȝenst B. <HI REND="I">and</HI>] þat R.</NOTE></L>
<L N="120">And seide he wrouȝte þorw wicchecrafte · &amp; with þe deueles miȝte,<Q><HI REND="I">Demonium habes, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6254"><HI REND="I">þorw</HI>] with COB. <HI REND="I">with</HI>] wit R. <HI REND="I">habes</HI>] habet W.</NOTE></L>
<L>¶ "Þanne ar ȝe cherles," quod [ihesus] · "and ȝowre children bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6255"><HI REND="I">cherles</HI>] clerkis (!) B. [<HI REND="I">ihesus</HI>] <HI REND="I">only</HI> R <HI REND="I">has the right reading, viz.</HI> ihc; <HI REND="I">this is corrupted into</HI> ich <HI REND="I">in</HI> LWCY; B <HI REND="I">has</HI> I, <HI REND="I">partly erased; see l.</HI> 123.</NOTE></L>
<L>And sathan ȝowre saueoure · ȝow-selue now ȝe wit|nessen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6256"><HI REND="I">ȝow</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RY; ye W; youre COB. <HI REND="I">ȝe</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For I haue saued ȝow-self," seith cryst · "and ȝowre sones after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6257"><HI REND="I">ȝow</HI>] youre C. <HI REND="I">self</HI>] B <HI REND="I">om. seith cryst</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝowre bodyes, ȝowre bestes · and blynde men holpen,</L>
<L N="125">And fedde ȝow with fisshes · and with fyue loues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6258"><HI REND="I">fisshes</HI>] two fisshes W. <HI REND="I">with</HI> (2)] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000577.tif" N="295, B-text"/>
<L>And left baskettes ful of broke mete · bere awey who so wolde;—"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6259"><HI REND="I">broke mete</HI>] broken brede CB; breed broken O.</NOTE></L>
<L>And mysseide þe iewes manliche · and manaced hem to bete,</L>
<L N="128">And knokked on hem with a corde · and caste adown her stalles,</L>
<L>Þat in cherche chaffareden · or chaungeden any moneye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6260"><HI REND="I">Þat</HI>] And C.</NOTE></L>
<L>And seyde it in siȝte of hem alle · so þat alle herden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6261"><HI REND="I">it</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"I shal ouertourne þis temple · and adown throwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6262"><HI REND="I">throwe</HI>] þrowe it W.</NOTE></L>
<L N="132">And in thre dayes after · edifye it newe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6263">CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>And make it as moche other more · in alle manere poyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6264"><HI REND="I">other</HI>] ouþer W; or B.</NOTE></L>
<L>As euere it was, and as wyde · wher-fore I hote ȝow,</L>
<L>Of preyeres and of parfitnesse · þis place þat ȝe callen;<Q><HI REND="I">Domus mea domus oracionis vocabitur."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6265"><HI REND="I">þis</HI>] the C.</NOTE></L>
<L N="136">Enuye and yuel wille · was in þe iewes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6266"><HI REND="I">was</HI>] aren R.</NOTE></L>
<L>Thei casten &amp; contreueden · to kulle hym whan þei miȝte,</L>
<L>Vche daye after other · þeire tyme þei awaited.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6267"><HI REND="I">þeire</HI>] thair C; O <HI REND="I">om.</HI>; hir W; here B. <HI REND="I">awaited</HI>] awaiteden W; waited CB.</NOTE></L>
<L>Til it bifel on a fryday · a litel bifor Paske,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6268"><HI REND="I">it</HI>] C <HI REND="I">om. Paske</HI>] pasche R; the paske CB; Pasqe W.</NOTE></L>
<L N="140">Þe þorsday byfore · þere he made his maundee,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6269"><HI REND="I">þorsday</HI>] thoresday CR; þorus|day O; þursday WB. <HI REND="I">maundee</HI>] cene R; maunde COB.</NOTE></L>
<L>Sittyng atte sopere · he seide þise wordes—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6270"><HI REND="I">Sittyng</HI>] Sittande R. <HI REND="I">atte</HI>] at þe WCROB.</NOTE></L>
<L>"I am solde þorw one of ȝow · he shal þe tyme rewe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6271"><HI REND="I">solde</HI>] salde C. <HI REND="I">one</HI>] summe R.</NOTE></L>
<L>Þat euere he his saueoure solde · for syluer or elles."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6272"><HI REND="I">he</HI>] R <HI REND="I">om. solde</HI>] salde C.</NOTE></L>
<L N="144">¶ Iudas iangeled þere-aȝein · ac Ihesus hym tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6273"><HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>It was hym[-self] sothely · and seide, "<HI REND="I">tu dicis.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6274"><HI REND="I">hym-self</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; hym L.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000578.tif" N="296, B-text"/>
<L>Þanne went forth þat wikked man · and with þe iewes mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6275"><HI REND="I">þe</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And tolde hem a tokne · how to knowe with ihesus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6276"><HI REND="I">hem</HI>] hym C. <HI REND="I">knowe</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="148">And which tokne to þis day · to moche is y-vsed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6277"><HI REND="I">And</HI>] Þe R. <HI REND="I">y-vsed</HI>] vsed RO. <HI REND="I">to—y-vsed</HI>] is to myche vsed O.</NOTE></L>
<L>Þat is, kissyng and faire contenaunce · &amp; vnkynde wille;</L>
<L>And so was with iudas þo · þat Ihesus bytrayed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6278"><HI REND="I">And so</HI>] As B; And C. <HI REND="I">þat</HI>] he COB.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Aue raby</HI>," quod þat ribaude · and riȝt to hym he ȝede,<MILESTONE N="71" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6279"><HI REND="I">ribaude</HI>] ribalde C. <HI REND="I">ȝede</HI>] ȝode R.</NOTE></L>
<L N="152">And kiste hym, to be cauȝt þere-by · and kulled of þe iewes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6280"><HI REND="I">of</HI>] þoruȝ R.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne Ihesus to Iudas · and to þe iewes seyde,</L>
<L>"Falsenesse I fynde · in þi faire speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6281"><HI REND="I">I</HI>] ich R.</NOTE></L>
<L>And gyle in þi gladde chere · and galle is in þi lawghynge.</L>
<L N="156">Þow shalt be myroure to manye · men to deceyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6282"><HI REND="I">be</HI>] be a OY. <HI REND="I">manye · men</HI>] many man · hem B.</NOTE></L>
<L>Ac þe wors and þi wikkednesse · shal worth vpon þi|selue;<Q><HI REND="I">Necesse est vt veniant scandala; ve homini illi per quem scandalum venit!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6283"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">þi</HI>] þe RO; þi (<HI REND="I">printed</HI> the) W. <HI REND="I">vpon</HI>] on O. <HI REND="I">veniant</HI>] venient B; veniat C. <HI REND="I">homi|ni</HI>] B <HI REND="I">om. scandalum venit</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þow I bi tresoun be ytake · at ȝowre owne wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6284"><HI REND="I">Þow</HI>] Þouȝt B. <HI REND="I">ytake</HI>] take WYRB; taken CO. <HI REND="I">at</HI>] and R.</NOTE></L>
<L>Suffreth my postles in pays · &amp; in pees gange."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6285"><HI REND="I">Suffreth</HI>] Suffyres C. <HI REND="I">postles</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; Apostles W; apostyles C; apostelis O; apostlis B. <HI REND="I">pays</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RYO; pais B; pees WC. <HI REND="I">pees</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RYCOB; pays W.</NOTE></L>
<L N="160">On a thoresday in thesternesse · þus was he taken<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6286"><HI REND="I">On</HI>] In R. <HI REND="I">in</HI>] in þe O. <HI REND="I">thesternesse</HI>] Mirkenesse C.</NOTE></L>
<L>Þorw iudas and iewes · ihesus was his name;</L>
<L>Þat on þe fryday folwynge · for mankynde sake<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6287"><HI REND="I">mankynde</HI>] mankyndes WO; mankende R.</NOTE></L>
<L>Iusted in ierusalem · a ioye to vs alle.
</L>
<PB REF="00000579.tif" N="297, B-text"/>
<L N="164">On crosse vpon caluarye · cryst toke þe bataille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6288"><HI REND="I">On</HI>] On a CB.</NOTE></L>
<L>Aȝeines deth and þe deuel · destruyed her botheres myȝtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6289"><HI REND="I">deth</HI>] þe deþ O. <HI REND="I">her</HI>] þere R. <HI REND="I">botheres</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; bother CYOB; beire R.</NOTE></L>
<L>Deyde, and deth fordid · and daye of nyȝte made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6290"><HI REND="I">deth</HI>] deed W.</NOTE></L>
<L>¶ And I awaked þere-with · &amp; wyped myne eyghen,</L>
<L N="168">And after piers þe plowman · pryed and stared.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6291"><HI REND="I">þe</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Estwarde and westwarde · I awayted after faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6292"><HI REND="I">I</HI>] and CB. <HI REND="I">awayted</HI>] waited WCROB.</NOTE></L>
<L>And ȝede forth as an ydiote · in contre to aspye</L>
<L>After Pieres þe plowman; · many a place I souȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6293">O <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="172">And þanne mette I with a man · a mydlenten son|daye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6294"><HI REND="I">a</HI> (2)] on O.</NOTE></L>
<L>As hore as an hawethorne · and Abraham he hiȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6295"><HI REND="I">hore</HI>] hoor W; hoer R; heor B. <HI REND="I">an</HI>] any CB.</NOTE></L>
<L>I frayned hym first · fram whennes he come,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6296"><HI REND="I">frayned</HI>] frain C.</NOTE></L>
<L>And of whennes he were · and whider þat he þouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6297"><HI REND="I">þouȝte</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CROBY; souȝte W.</NOTE></L>
<L N="176">¶ "I am feith," quod þat freke · "it falleth nouȝte to lye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6298"><HI REND="I">þat</HI>] þis COB. <HI REND="I">to</HI>] me to R.</NOTE></L>
<L>And of Abrahames hous · an heraud of armes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6299"><HI REND="I">an</HI>] and CB.</NOTE></L>
<L>I seke after a segge · þat I seigh ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6300"><HI REND="I">I</HI> (1)] And W. <HI REND="I">segge</HI>] man C.</NOTE></L>
<L>A ful bolde bacheler · I knewe hym by his blasen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6301"><HI REND="I">knewe</HI>] knawe C; knowe O.</NOTE></L>
<L N="180">"What bereth þat buirn?" quod I þo · "so blisse þe bityde!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6302"><HI REND="I">bereth</HI>] berþ W. <HI REND="I">buirn</HI>] barne CB.</NOTE></L>
<L>¶ "Þre leodes in o lith · non lenger þan other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6303"><HI REND="I">in</HI>] on RCOB.</NOTE></L>
<L>Of one mochel &amp; myȝte · in mesure and in lengthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6304"><HI REND="I">myȝte</HI>] oo mageste O; oon myȝt and mageste CYB. <HI REND="I">in</HI> (2)] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat one doth, alle doth · &amp; eche doth by his one.</L>
<L N="184">Þe firste hath miȝte and maiestee · maker of alle þinges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6305"><HI REND="I">þinges</HI>] thynge RCOB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000580.tif" N="298, B-text"/>
<L><HI REND="I">Pater</HI> is his propre name · a persone by hym-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6306"><HI REND="I">propre</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe secounde of þat sire is · sothfastnesse, <HI REND="I">filius</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6307"><HI REND="I">þat</HI>] þa W. <HI REND="I">of—is</HI>] is of þat sire COB. <HI REND="I">sothfastnesse</HI>] stedfastnesse C; stefast (<HI REND="I">sic</HI>) B.</NOTE></L>
<L>Wardeyne of þat witte hath · was euere with-oute gynnynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6308"><HI REND="I">of</HI>] of al O.</NOTE></L>
<L>Þe þridde hatte þe holygoost · a persone by hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6309"><HI REND="I">hatte</HI>] highte W; has C; haþ B; hat R.</NOTE></L>
<L N="189">Þe liȝte of alle þat lyf hath · a londe &amp; a watre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6310"><HI REND="I">Þe—hath</HI>] þat alle þe liȝt of þe lif R. <HI REND="I">a</HI> (1)] on B. <HI REND="I">a</HI> (2)] on COB.</NOTE></L>
<L>Confortoure of creatures · of hym cometh al blisse.</L>
<L>So þre bilongeth for a lorde · þat lordeship claymeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6311"><HI REND="I">þre</HI>] ther C; þer B. <HI REND="I">claymeth</HI>] laymes (!) C.</NOTE></L>
<L N="192">Myȝte, and a mene · to knowe his owne myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6312"><HI REND="I">a</HI>] WCO <HI REND="I">om. knowe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of hym &amp; of his seruaunt · and what þei suffre bothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6313"><HI REND="I">hym</HI>] hym-selue R. <HI REND="I">þei suffre</HI>] soffret hem R.</NOTE></L>
<L>So god þat gynnyng hadde neure · but þo hym good þouȝte,</L>
<L>Sent forth his sone · as for seruaunt þat tyme,<MILESTONE N="71b" UNIT="folio"/></L>
<L N="196">To occupien hym here · til issue were spronge,</L>
<L>Þat is, children of charite · &amp; holicherche þe moder.</L>
<L>Patriarkes &amp; prophetes · and aposteles were þe chyldren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6314"><HI REND="I">chyldren</HI>] barnes R.</NOTE></L>
<L>And cryst and crystenedome · and crystene holy|cherche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6315"><HI REND="I">and</HI> (3)] and alle R.</NOTE></L>
<L N="200">In menynge þat man moste · on o god bileue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6316"><HI REND="I">on</HI>] in R.</NOTE></L>
<L>And þere hym lyked &amp; loued · in þre persones hym shewed.</L>
<L>And þat it may be so &amp; soth · manhode it sheweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6317">O <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Wedloke and widwehode · with virgynyte ynempned,</L>
<L>In toknynge of þe Trinite · was taken oute of o man.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6318"><HI REND="I">taken—man</HI>] out of man taken W. <HI REND="I">o</HI>] a COB.</NOTE></L>
<L N="205">Adam owre aller fader · Eue was of hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6319"><HI REND="I">owre</HI>] was oure W. <HI REND="I">aller</HI>] alþer OB. <HI REND="I">Eue</HI>] and Eue W.</NOTE></L>
<L>And þe issue þat þei hadde · it was of hem bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6320"><HI REND="I">þei</HI>] he COB.</NOTE></L>
<L>And either is otheres ioye · in thre sondry persones,
</L>
<PB REF="00000581.tif" N="299, B-text"/>
<L N="208">And in heuene &amp; here · one syngulere name;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6321"><HI REND="I">here</HI>] in erþe O.</NOTE></L>
<L>And [þus] is mankynde or manhede · of matrimoigne yspronge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6322">[<HI REND="I">þus</HI> WCOBY] þis L; þat R; <HI REND="I">the line is marked for correction. or</HI>] and W. <HI REND="I">yspronge</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bitokneth þe Trinite · and trewe bileue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6323">COBY <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Miȝte is matrimoigne · þat multiplieth þe erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6324"><HI REND="I">Miȝte</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; Might COYB; Mighty W. <HI REND="I">is</HI>] is in R.</NOTE></L>
<L N="212">And bitokneth trewly · telle if I dorste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6325"><HI REND="I">if</HI>] it if COBY.</NOTE></L>
<L>[Hym] þat firste fourmed al · þe fader of heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6326">[<HI REND="I">Hym</HI> WO] He LCRBY.</NOTE></L>
<L>Þe sone, if I it durst seye · resembleth wel þe wydwe,<Q><HI REND="I">Deus meus, deus meus, vt quid dereliquisti me?</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6327"><HI REND="I">if I it</HI>] is if I CO; if y B. <HI REND="I">resembleth—þe</HI>] resemblaunt to COB. <HI REND="I">wydwe</HI>] widuwes B.</NOTE></L>
<L N="215">Þat is, creatour wex creature · to knowe what was bothe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6328"><HI REND="I">wex</HI>] weex W; wax R.</NOTE></L>
<L>As widwe with-oute wedloke · was neure ȝete yseye,</L>
<L>Na more myȝte god be man · but if he moder hadde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6329"><HI REND="I">Na</HI>] Ne na R.</NOTE></L>
<L>So wydwe with-oute wedloke · may nouȝte wel stande,</L>
<L>Ne matrimoigne with-oute moillerye · is nouȝt moche to preyse;<Q><HI REND="I">Maledictus homo qui non reliquit semen in israel, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6330"><HI REND="I">moillerye</HI>] moillerie YB; moy|lere R; Muliere W; mulerie O; moil|liere C.</NOTE></L>
<L N="220">Þus in þre persones · is perfitliche manhede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6331"><HI REND="I">manhede</HI>] puir manhode R.</NOTE></L>
<L>Þat is, man &amp; his make · &amp; moillere her children,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6332"><HI REND="I">man</HI>] a man CB. <HI REND="I">moillere</HI>] moillerie Y; moilliere C; mulliere W; moilre B; mulerer O. <HI REND="I">her</HI>] here R; WCOBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And is nouȝt but gendre of o generacioun · bifor Ihesu cryst in heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6333"><HI REND="I">gendre</HI>] genderd C. <HI REND="I">o</HI>] a WC; OB <HI REND="I">om. Ihesu</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="223">So is þe fader forth with þe sone · and fre wille of bothe;<Q><HI REND="I">Spiritus procedens a patre &amp; filio;</HI></Q></L>
<L>Which is þe holygoste of alle · and alle is but o god.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6334"><HI REND="I">holy</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þus in a somer I hym seigh · as I satte in my porche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6335"><HI REND="I">a</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000582.tif" N="300, B-text"/>
<L>I ros vp and reuerenced hym · &amp; riȝt faire hym grette;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6336"><HI REND="I">ros</HI>] roos W; raas C; aros B; aroos O.</NOTE></L>
<L N="227">Thre men to my syȝte · I made wel et ese,</L>
<L>Wesche her feet &amp; wyped hem · and afterward þei eten<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6337"><HI REND="I">&amp;</HI>] in R. <HI REND="I">hem</HI>] hes R.</NOTE></L>
<L>Calues flesshe &amp; cakebrede · and knewe what I thouȝte;</L>
<L>Ful trewe tokenes bitwene vs is · to telle whan me lyketh.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6338"><HI REND="I">is</HI>] been O. <HI REND="I">me</HI>] we B.</NOTE></L>
<L N="231">Firste he fonded me · if I loued bettere</L>
<L>Hym, or ysaak myn ayre · þe which he hiȝte me kulle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6339"><HI REND="I">he hiȝte</HI>] het B.</NOTE></L>
<L>He wiste my wille by hym · he wil me it allowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6340"><HI REND="I">he</HI>] a R.</NOTE></L>
<L>I am ful syker in soule þer-of · and my sone bothe.</L>
<L>I circumcised my sone · sitthen for his sake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6341"><HI REND="I">sitthen</HI>] sith RO; siþe B.</NOTE></L>
<L N="236">My-self and my meyne · and alle þat male were</L>
<L>Bledden blode for þat lordes loue · and hope to blisse þe tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6342"><HI REND="I">loue</HI>] sake O.</NOTE></L>
<L>Myn affiaunce &amp; my faith · is ferme in þis bilieue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6343"><HI REND="I">faith</HI>] fay R. <HI REND="I">þis</HI>] his CB; þis (<HI REND="I">printed</HI> his) W.</NOTE></L>
<L>For hym-self bihiȝte to me · and to myne issue bothe</L>
<L N="240">Londe and lordship · And lyf with-outen ende;<MILESTONE N="72" UNIT="folio"/></L>
<L>To me and to myn issue · more ȝete he me graunted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6344"><HI REND="I">ȝete</HI>] if (!) B. <HI REND="I">me</HI>] men B; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Mercy for owre mysdedes · as many tyme as we asken; <Q><HI REND="I">Quam olim abrahe promisisti, &amp; semini eius.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6345"><HI REND="I">Mercy</HI>] More CB.</NOTE></L>
<L>And sith he sent me to seye · I sholde do sacrifise,</L>
<L N="244">And done hym worshipe with bred · and with wyn bothe,</L>
<L>And called me þe fote of his faith · his folke forto saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6346"><HI REND="I">þe fote</HI>] þe forþ O; stot CB.</NOTE></L>
<L>And defende hem fro þe fende · folke þat on me leueden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6347"><HI REND="I">hem</HI>] hym C. <HI REND="I">leueden</HI>] bileueden B.</NOTE></L>
<L>Þus haue I ben his heraude · here and in helle,</L>
<L N="248">And conforted many a careful · þat after his comynge wayten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6348"><HI REND="I">a</HI>] COB <HI REND="I">om. wayten</HI>] wait|eden W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000583.tif" N="301, B-text"/>
<L>And þus I seke hym," he seide · "for I [herde] seyne late<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6349">[<HI REND="I">herde</HI> WCROB] L <HI REND="I">omits, but the line is marked.</HI></NOTE></L>
<L>Of a barne þat baptised hym · Iohan Baptiste was his name,</L>
<L>Þat to patriarkes and to prophetes · and to other peple in derknesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6350"><HI REND="I">to</HI> (2)] CB <HI REND="I">om. to</HI> (3)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="252">Seyde þat he seigh here · þat sholde saue vs alle;<Q><HI REND="I">Ecce agnus dei, &amp;c.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6351"><HI REND="I">seigh</HI>] seyde R. <HI REND="I">here</HI>] hir C; hym O. <HI REND="I">sholde</HI>] shul C. <HI REND="I">vs</HI>] hem R.</NOTE></L>
<L>¶ I hadde wonder of his wordes · and of his wyde clothes;</L>
<L>For in his bosome he bar a thyng · þat he blissed euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6352"><HI REND="I">For</HI>] And R. <HI REND="I">þat</HI>] and þat R.</NOTE></L>
<L>And I loked on his lappe · a lazar lay <HI REND="I">þere</HI>-Inne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6353"><HI REND="I">on</HI>] in W.</NOTE></L>
<L>Amonges patriarkes and profetes · pleyande togyderes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6354">CB <HI REND="I">om. pleyandc</HI>] pleyinge WYO; pleyede R.</NOTE></L>
<L N="257">"What awaytestow?" quod he · "and what woldestow haue?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6355"><HI REND="I">awaytestow</HI>] art þou B.</NOTE></L>
<L>"I wolde wyte," quod I þo · "what is in ȝowre lappe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6356"><HI REND="I">is</HI>] is þis O.</NOTE></L>
<L>¶ "Loo!" quod he, and lete me se · "lorde, mercy!" I seide,</L>
<L N="260">"Þis is [a] present of moche prys · what Prynce shal it haue?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6357">[<HI REND="I">a</HI> WCROB] L <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"It is a preciouse present," quod he · "ac þe pouke it hath attached,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6358"><HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>And me þere-myde," quod þat man · "may no wedde vs quite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6359"><HI REND="I">þere-myde</HI>] þere-with RC. <HI REND="I">man</HI>] weye R.</NOTE></L>
<L>Ne no buyrn be owre borwgh · ne bryng vs fram his daungere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6360"><HI REND="I">buyrn</HI>] barne CO.</NOTE></L>
<L N="264">Oute of þe poukes pondfolde · no meynprise may vs fecche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6361">R <HI REND="I">omits. pondfolde</HI>] ponfold CY; pynfold OB. <HI REND="I">no</HI>] ne no CB. <HI REND="I">may</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000584.tif" N="302, B-text"/>
<L N="265">Tyl he come þat I carpe of · cryst is his name,</L>
<L>Þat shal delyure vs some daye · out of þe deueles powere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6362"><HI REND="I">some daye</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bettere wedde for vs legge · þan we ben alle worthy,</L>
<L N="268">Þat is, lyf for lyf · or ligge þus euere</L>
<L>Lollynge in my lappe · tyl such a lorde vs fecche."</L>
<L>¶ "Allas!" I seyde, "þat synne · so longe shal lette</L>
<L>Þe myȝte of goddes mercy · þat myȝt vs alle amende!"</L>
<L N="272">I wepte for his wordes · with þat sawe I an other</L>
<L>Rapelich renne forth; · þe riȝte waye he went.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6363">270—273. R <HI REND="I">has</HI>—Allas, thouȝte I þo · þat is a longe a-bydynge, And sued hym · for he softe ȝede, Þat he toek vs as tit · ac, trewly to telle.</NOTE></L>
<L>I affrayned hym fyrste · fram whennes he come,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6364"><HI REND="I">affrayned</HI>] fraynede O.</NOTE></L>
<L N="275">And what he hiȝte &amp; whider he wolde · and wightlich he tolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6365"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om. wightlich</HI>] whith-liche R.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="17"><PB REF="00000585.tif" N="303, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XVII. (DO-BET II.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6366">TITLE. Passus xvijus OCYB; Passus xvjus de visione vt supra R; W <HI REND="I">adds</HI> —et ijus de Do-bet; B <HI REND="I">adds</HI> — et tercius de dobet.</NOTE><HI REND="I">Passus xvij</HI><HI REND="sup">us</HI>, <HI REND="I">et secundus de do-bet.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"I am <HI REND="I">spes</HI>," quod he, "a spye · and spire after a knyȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6367"><HI REND="I">quod</HI>—<HI REND="I">spye</HI>] a spie, quod he R. <HI REND="I">and spire</HI>] spere R.</NOTE></L>
<L>That toke me a maundement · vpon þe mounte of synay,</L>
<L>To reule alle rewmes with; · I bere þe writte here."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6368"><HI REND="I">with</HI>] þere-with R. <HI REND="I">þe writte</HI>] it writen O; it write Y.</NOTE></L>
<L N="4">"Is it asseled?" I seyde · "may men se þi lettres?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6369"><HI REND="I">asseled</HI>] enseled W. <HI REND="I">þi</HI>] the COB.</NOTE></L>
<L>"Nay," he sayde, "I seke hym · þat hath þe sele to kepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6370"><HI REND="I">I</HI>] W <HI REND="I">om. þe sele</HI>] þeal (!) C.</NOTE></L>
<L>¶ And þat is, crosse and crystenedome · And cryst þere-on to hange.<MILESTONE N="72b" UNIT="folio"/></L>
<L>And whan it is asseled so · I wote wel þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6371"><HI REND="I">asseled</HI>] enseled W. <HI REND="I">I</HI>—<HI REND="I">sothe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="8">Þat Lucyferes lordeship · laste shal no lenger."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6372">R <HI REND="I">has</HI>—Sathanas power schal last no lenger, And þus my lettre meneth. <HI REND="I">See</HI> Critical Note.</NOTE></L>
<L>"Late se þi lettres," quod I · "we miȝte þe lawe knowe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6373"><HI REND="I">þi lettres</HI>] þat lettre R.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne plokked he forth a patent · a pece of an harde roche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6374"><HI REND="I">Þanne</HI>—<HI REND="I">he</HI>] A plucked R. <HI REND="I">patent</HI>] pauntelet B.</NOTE></L>
<L>Wher-on [were] writen two wordes · on þis wyse y|glosed, <Q><HI REND="I">Dilige deum &amp; proximum tuum, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6375">[<HI REND="I">were</HI> WCBY] weren O; was LR.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000586.tif" N="304, B-text"/>
<L N="12">Þis was þe tixte trewly · I toke ful gode ȝeme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6376"><HI REND="I">ȝeme</HI>] gome R.</NOTE></L>
<L>Þe glose was gloriousely writen · with a gilte penne, <Q><HI REND="I">In hijs duobus mandatis tota lex pendet &amp; pro|phetia.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6377"><HI REND="I">writen</HI>] I-write R. <HI REND="I">mandatis</HI>] R <HI REND="I">om. tota—pendet</HI>] pendet tota lex R. <HI REND="I">prophetia</HI>] prophete CB.</NOTE></L>
<L>¶ "[Ben] here alle þi lordes lawes?" quod I · "ȝe, leue me wel," he seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6378">[<HI REND="I">Ben</HI> WCBY] Been O; Is LR. <HI REND="I">leue</HI>] lef R. <HI REND="I">wel</HI>] wille C; R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="15">"And who so worcheth after þis writte · I wil vnder|taken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6379"><HI REND="I">And</HI>] COB <HI REND="I">om. þis writte</HI>] my wit R.</NOTE></L>
<L>Shal neuere deuel hym dere · ne deth in soule greue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6380"><HI REND="I">deth</HI>] dette COB; deet Y.</NOTE></L>
<L>For þough I seye it my-self · I haue saued with þis charme</L>
<L>Of men &amp; of wommen · many score þousandes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6381"><HI REND="I">of</HI> (2)] CB <HI REND="I">om. þousandes</HI>] þousand W.</NOTE></L>
<L>¶ "He seith soth," seyde þis heraud · "I haue yfounde it ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6382"><HI REND="I">He seith</HI>] Ye seien W. <HI REND="I">seyde þis</HI>] sayed þe C; seide þe B; seiþ þe O. <HI REND="I">yfounde</HI>] founded CBY; founden O.</NOTE></L>
<L N="20">Lo here in my lappe · þat leued on þat charme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6383"><HI REND="I">on</HI>] of R.</NOTE></L>
<L>Iosue and Iudith · and Iudas Macabeus,</L>
<L>Ȝe, and sexty þousande bisyde forth · þat ben nouȝt seyen here."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6384"><HI REND="I">ȝe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "Ȝowre wordes aren wonderful," quod I tho · "which of ȝow is trewest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6385"><HI REND="I">aren</HI>] be C; ben B; been O. <HI REND="I">tho</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="24">And lelest to leue on · for lyf and for soule?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6386"><HI REND="I">on</HI>] so W.</NOTE></L>
<L>Abraham seith þat he seigh · holy þe Trinite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6387"><HI REND="I">holy</HI>] hoolly W.</NOTE></L>
<L>Thre persones in parcelles · departable fro other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6388"><HI REND="I">departable</HI>] despartable B.</NOTE></L>
<L>And alle þre but o god · þus Abraham me tauȝte,</L>
<L N="28">And hath saued þat bileued so · and sory for her synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6389"><HI REND="I">þat</HI>] þat I CB. <HI REND="I">bileued</HI>] bi|leueth R. <HI REND="I">synnes</HI>] synne COB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000587.tif" N="305, B-text"/>
<L>He can nouȝte segge þe somme · and some aren in his lappe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6390"><HI REND="I">He</HI>] I O. <HI REND="I">and some</HI>] of þo þat B. <HI REND="I">his</HI>] my O.</NOTE></L>
<L>What neded it þanne · a newe lawe to bigynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6391"><HI REND="I">neded it</HI>] nediþ þee O; nedes it C; nediþ it B. <HI REND="I">bigynne</HI>] bringe R.</NOTE></L>
<L>Sith þe fyrst sufficeth · to sauacioun &amp; to blisse?</L>
<L N="32">¶ And now cometh <HI REND="I">spes</HI>, and speketh · þat hath aspied þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6392"><HI REND="I">cometh</HI>] bigynneþ OY; bi|cometh CB. <HI REND="I">hath</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And telleth nouȝte of þe Trinitee · þat toke hym his lettres,</L>
<L>'To byleue and louye · in o lorde almyȝty,</L>
<L>And sitthe riȝt as my-self · so louye alle peple.'</L>
<L N="36">¶ Þe gome þat goth with o staf · he semeth in gretter hele<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6393"><HI REND="I">gome</HI>] mane C. <HI REND="I">goth</HI>] gaes C. <HI REND="I">o</HI>] a COB. <HI REND="I">in</HI>] in a B.</NOTE></L>
<L>Þan he þat goth with two staues · to syȝte of vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6394"><HI REND="I">goth</HI>] gos C.</NOTE></L>
<L>And riȝte so, by þe Rode! · resoun me sheweth,</L>
<L>It is lyȝter to lewed men · a lessoun to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6395"><HI REND="I">It</HI>] That it W. <HI REND="I">a</HI>] o W. <HI REND="I">knowe</HI>] lere B.</NOTE></L>
<L N="40">Þan for to techen hem two · and to harde to lerne þe leest!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6396"><HI REND="I">lerne</HI>] lere C; here B. <HI REND="I">þe</HI>] þe (<HI REND="I">printed</HI> to the) W.</NOTE></L>
<L>It is ful harde for any man · on abraham byleue,</L>
<L>And welawey worse ȝit · for to loue a shrewe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6397"><HI REND="I">welawey</HI>] waylawey C; wel awey W; weiloway B.</NOTE></L>
<L>It is liȝter to leue · in þre louely persones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6398"><HI REND="I">liȝter</HI>] <HI REND="I">written</HI> liȝtor; <HI REND="I">cf.</HI> l. 39.</NOTE></L>
<L N="44">Þan for to louye and leue · as wel lorelles as lele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6399"><HI REND="I">leue</HI>] leue <HI REND="I">or</HI> lene (<HI REND="I">uncertain in the</HI> MSS.) <HI REND="I">lele</HI>] lelles O; leles CB.</NOTE></L>
<L>Go þi gate," quod I to <HI REND="I">spes</HI> · "so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6400"><HI REND="I">I</HI>] <HI REND="I">erased in</HI> B. <HI REND="I">to</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þo þat lerneth þi lawe · wil litel while vsen it!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6401">36—46. R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6402"><HI REND="I">wil</HI>] wol W; wel B; O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And as we wenten þus in þe weye · wordyng togyderes,<MILESTONE N="73" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6403"><HI REND="I">wenten</HI>] wente vs B.</NOTE></L>
<L N="48">Þanne seye we a samaritan · sittende on a mule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6404"><HI REND="I">sittende</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; sittynge WCOB.</NOTE></L>
<L>Rydynge ful rapely · þe riȝt weye we ȝeden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6405"><HI REND="I">Rydynge</HI>] Ryden R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000588.tif" N="306, B-text"/>
<L>Comynge fro a cuntre · þat men called Ierico;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6406"><HI REND="I">Comynge</HI>] Com CB.</NOTE></L>
<L>To a iustes in iherusalem · he chaced awey faste.</L>
<L N="52">Bothe þe heraud and hope · and he mette at ones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6407"><HI REND="I">þe</HI>] CB <HI REND="I">om. and</HI> (2)] B <HI REND="I">om. he</HI>] <HI REND="I">glossed by</HI> .i. xpc. (<HI REND="I">meaning</HI> id est Christus) <HI REND="I">in</HI> LWR.</NOTE></L>
<L>Where a man was wounded · and with þeues taken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6408"><HI REND="I">wounded</HI>] I-wounded R.</NOTE></L>
<L>He myȝte neither steppe ne stonde · ne stere fote ne handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6409"><HI REND="I">He</HI>] A R. <HI REND="I">stere</HI>] stire C; sterie B. <HI REND="I">handes</HI>] hand B.</NOTE></L>
<L N="55">Ne helpe hym-self sothely · for semiuyf he semed,</L>
<L>And as naked as a nedle · and none helpe aboute hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6410"><HI REND="I">hym</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Feith had first siȝte of hym · ac he flegh on syde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6411"><HI REND="I">of</HI>] on R. <HI REND="I">ac</HI>] and C. <HI REND="I">flegh</HI>] fled C. <HI REND="I">on</HI>] a W.</NOTE></L>
<L>And nolde nouȝt neighen hym · by nyne londes lengthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6412"><HI REND="I">nolde</HI>] walde C. <HI REND="I">by</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Hope cam hippyng after · þat hadde so ybosted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6413"><HI REND="I">þat</HI>] &amp; O.</NOTE></L>
<L N="60">How he with Moyses maundement · hadde many men y-holpe;</L>
<L>Ac whan he hadde siȝte of þat segge · a-syde he gan hym drawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6414"><HI REND="I">segge</HI>] grome C.</NOTE></L>
<L>Dredfully, by þis day! as duk · doth fram þe faucoun.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6415"><HI REND="I">Dredfully</HI>] Dredful B. <HI REND="I">duk</HI>] doke WCRO; a doke B.</NOTE></L>
<L>¶ Ac so sone so þe samaritan · hadde siȝte of þis lede,</L>
<L>He liȝte adown of lyard · and ladde hym in his hande,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6416"><HI REND="I">of</HI>] B <HI REND="I">om. ladde</HI>] CB <HI REND="I">om. hande</HI>] handes R.</NOTE></L>
<L N="65">And to þe wye he went · his woundes to biholde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6417"><HI REND="I">to þe</HI>] with þat R.</NOTE></L>
<L>And parceyued bi his pous · he was in peril to deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6418"><HI REND="I">bi</HI>] in R.</NOTE></L>
<L>And but if he hadde recourere þe rather · þat rise shulde he neure;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6419"><HI REND="I">if</HI>] ȝif R; WB <HI REND="I">om. recourere</HI>] recouerer WOY; recouered B; socur C. <HI REND="I">rather</HI>] rapelier W.</NOTE></L>
<L N="68">[And breyde to his boteles · and bothe he atamede;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6420"><HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; but see</HI> C-text.</NOTE></L>
<L>Wyth wyn &amp; with oyle · his woundes he wasshed,</L>
<L>Enbawmed hym and bonde his hed · &amp; in his lappe hym layde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6421"><HI REND="I">hym</HI> (2)] he CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000589.tif" N="307, B-text"/>
<L>And ladde hym so forth on lyard · to <HI REND="I">lex christi</HI>, a graunge,</L>
<L N="72">Wel six myle or seuene · biside þe newe market;</L>
<L>Herberwed hym at an hostrye · and to þe hostellere called,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6422"><HI REND="I">hostrye</HI>] ostrie COB. <HI REND="I">to</HI>] R <HI REND="I">om. hostellere</HI>] ostiler CB.</NOTE></L>
<L>And sayde, "haue, kepe þis man · til I come fro þe iustes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6423"><HI REND="I">haue</HI>] <HI REND="I">there is a point after this word in</HI> C <HI REND="I">and</HI> O.</NOTE></L>
<L>And lo here syluer," he seyde · "for salue to his woundes."</L>
<L N="76">And he toke hym two pans · to lyflode as it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6424"><HI REND="I">pans</HI>] pens WCO.</NOTE></L>
<L>And seide, "what he speneth more · I make þe good here-after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6425"><HI REND="I">speneth</HI>] spendeþ WB; spendes C.</NOTE></L>
<L>For I may nouȝt lette," quod þat leode · &amp; lyarde he bistrydeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6426"><HI REND="I">lette</HI>] O <HI REND="I">om.</HI> (!) <HI REND="I">bistrydeth</HI>] bistroode C; bistrode OB.</NOTE></L>
<L>And raped hym to-iherusalem-ward · þe riȝte waye to ryde.</L>
<L N="80">¶ Faith folweth after faste · and fonded to mete hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6427"><HI REND="I">folweth</HI>] folwede WCOB.</NOTE></L>
<L>And <HI REND="I">spes</HI> spaklich hym spedde · spede if he myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6428"><HI REND="I">spaklich</HI>] sparkliche R; scharpli B.</NOTE></L>
<L>To ouertake hym and talke to hym · ar þei to toun come.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6429"><HI REND="I">to</HI> (2)] til COB.</NOTE></L>
<L>¶ And whan I seyȝ þis, I soiourned nouȝte · but shope me to renne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6430"><HI REND="I">to</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="84">And suwed þat samaritan · þat was so ful of pite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6431"><HI REND="I">þat</HI> (1)] þe R. <HI REND="I">pite</HI>] piete C.</NOTE></L>
<L>And graunted hym to ben his grome · "gramercy," he seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6432"><HI REND="I">grome</HI>] gome R. <HI REND="I">gramercy</HI>] graunt mercy WCRO.</NOTE></L>
<L>"Ac þi frende and þi felawe," quod he · "þow fyndest me at nede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6433"><HI REND="I">quod he</HI>] he saide CB; O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And I thanked hym þo · and sith I hym tolde,
</L>
<PB REF="00000590.tif" N="308, B-text"/>
<L>How þat feith fleigh awey · and <HI REND="I">spes</HI> his felaw bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6434"><HI REND="I">fleigh</HI>] fleed C; fleȝ R.</NOTE></L>
<L N="89">For siȝte of þe sorweful man · þat robbed was with þeues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6435"><HI REND="I">þe</HI>] þat W.</NOTE></L>
<L>"Haue hem excused," quod he · "her help may litel auaille;<MILESTONE N="73b" UNIT="folio"/></L>
<L>May no medcyn on molde · þe man to hele brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6436"><HI REND="I">on</HI>] vnder R.</NOTE></L>
<L>Neither feith ne fyn hope · so festred ben his woundis,</L>
<L N="93">With-out þe blode of a barn · borne of a mayde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6437"><HI REND="I">mayde</HI>] mayden O.</NOTE></L>
<L>And be he bathed in þat blode · baptised, as it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6438"><HI REND="I">be he</HI>] he be COB; be he (<HI REND="I">printed</HI> he be) W. <HI REND="I">he</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þanne plastred with penaunce · and passioun of þat babi,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6439"><HI REND="I">plastred</HI>] pastrid B. <HI REND="I">and</HI>] and þe R.</NOTE></L>
<L N="96">He shulde stonde and steppe; · ac stalworth worth he neure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6440"><HI REND="I">ac</HI>] and CC2.</NOTE></L>
<L>Tyl he haue eten al þe barn · and his blode ydronke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6441"><HI REND="I">ydronke</HI>] drūnkyn C2.</NOTE></L>
<L>For went neuere wy in þis worlde · þorw þat wilder|nesse,</L>
<L>Þat he ne was robbed or rifled · rode he þere or ȝede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6442"><HI REND="I">or</HI> (1)] ne R.</NOTE></L>
<L N="100">Saue faith, &amp; his felaw · <HI REND="I">spes</HI>, and my-selue,</L>
<L>And þi-self now, and such · as suwen owre werkis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6443"><HI REND="I">as</HI>] þat RC2.</NOTE></L>
<L>¶ For outlawes in þe wode · and vnder banke lotyeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6444"><HI REND="I">outlawes</HI>] outlawe is R. <HI REND="I">loty|eth</HI>] lowted C.</NOTE></L>
<L N="103">And may vch man se · and gode merke take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6445"><HI REND="I">may</HI>] mowen W; mowe C; mown C2.</NOTE></L>
<L>Who is bihynde and who bifore · and who ben on hors,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6446"><HI REND="I">who</HI> (2)] wo is B.</NOTE></L>
<L>For he halt hym hardyer on horse · þan he þat is a fote.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6447"><HI REND="I">halt</HI>] haldes C. <HI REND="I">a</HI>] on YBC2; at C; W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="106">For he seigh me, þat am samaritan · suwen feith &amp; his felaw<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6448"><HI REND="I">seigh</HI>] seith RC2. <HI REND="I">feith</HI>] forth Y.</NOTE></L>
<L>On my caple þat hatte <HI REND="I">caro</HI> · (of mankynde I toke it),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6449"><HI REND="I">hatte</HI>] hattiþ B; highte W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000591.tif" N="309, B-text"/>
<L N="108">He was vnhardy, þat harlot · and hudde hym <HI REND="I">in in|ferno.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6450"><HI REND="I">vnhardy—harlot</HI>] vn harlot (<HI REND="I">by mistake</HI>) R. <HI REND="I">hudde</HI>] hud R; hidde WYC2B; hid C.</NOTE></L>
<L>Ac ar þis day þre dayes · I dar vndertaken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6451"><HI REND="I">Ac</HI>] And CC2. <HI REND="I">þis—dayes</HI>] þise daies þre B; thise dayes thre dayes C.</NOTE></L>
<L>Þat he worth fettred, þat feloune · fast with cheynes,</L>
<L>And neure eft greue grome · þat goth þis ilke gate;<Q>[<HI REND="I">O mors, ero mors tua, &amp;c.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6452"><HI REND="I">grome</HI>] gome WRC2. [<HI REND="I">O—tua</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L N="112">¶ And þanne shal feith be forester here · and in þis fritth walke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6453"><HI REND="I">forester</HI>] forster WCC2Y. <HI REND="I">walke</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And kennen out comune men · þat knoweth nouȝte þe contre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6454"><HI REND="I">out</HI>] CC2BY <HI REND="I">om. comune</HI>] vn|kunnande (<HI REND="I">miswritten</HI> unkunmande) B.</NOTE></L>
<L>Which is þe weye þat ich went · and wherforth to iherusalem.</L>
<L>And hope þe hostelleres man shal be · þere þe man lith an helynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6455"><HI REND="I">an</HI>] in Y; to CC2B.</NOTE></L>
<L N="116">And alle þat fieble and faynt be · þat faith may nouȝt teche,</L>
<L>Hope shal lede hem forth with loue · as his lettre telleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6456"><HI REND="I">telleth</HI>] hem telles CB.</NOTE></L>
<L>And hostel hem and hele · þorw holicherche bileue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6457"><HI REND="I">hostel</HI>] herber C. <HI REND="I">hele</HI>] hel hem C; heele hem B. <HI REND="I">holicherche</HI>] holichirchis B.</NOTE></L>
<L N="119">Tyl I haue salue for alle syke · and þanne shal I re|tourne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6458"><HI REND="I">retourne</HI>] turne W.</NOTE></L>
<L>And come aȝein bi þis contree · and confort alle syke</L>
<L>Þat craueth it or coueiteth it · and cryeth þere-after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6459"><HI REND="I">it</HI> (1)] C2 <HI REND="I">om. or</HI>] and W. <HI REND="I">and</HI>] or W.</NOTE></L>
<L>For þe barne was born in bethleem · þat with his blode shal saue
</L>
<PB REF="00000592.tif" N="310, B-text"/>
<L>Alle þat lyueth in faith and folweth · his felawes tech|ynge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6460">ll.122, 123.<Q>
<L>For the barne was borne in Bethlem · of a clene mayde,</L>
<L>That shal with his blood · saue alle þat lyuen in feith,</L>
<L>And foloweth the techynge · of holpe þat is his felawe Y.</L></Q><HI REND="I">So also</HI> CC2B; <HI REND="I">but</HI> C <HI REND="I">omits</HI> borne, C2 <HI REND="I">omits the first</HI> his, C <HI REND="I">the second</HI> his, <HI REND="I">and all three rightly have</HI> hope <HI REND="I">for</HI> holpe. LW <HI REND="I">are alike, and better.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6461">112—123. R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="124">¶ "A! swete syre!" I seyde þo · "wher [shal I] byleue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6462"><HI REND="I">I seyde</HI>] seide I B. <HI REND="I">wher</HI>] whether R. [<HI REND="I">shal I</HI> YCC2B] I shal LWR.</NOTE></L>
<L>As feith and his felawe · enfourmed me bothe?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6463"><HI REND="I">enfourmed</HI>] enformen CBYC2.</NOTE></L>
<L>In þre persones departable · þat perpetuel were euere,</L>
<L>And alle þre but o god · þus abraham me tauȝte;—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6464"><HI REND="I">þre</HI>] this C; þis is B.</NOTE></L>
<L N="128">And hope afterwarde · he bad me to louye</L>
<L>O god wyth al my good · and alle gomes after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6465">C2 <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Louye hem lyke my-selue · ac owre lorde aboue alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6466"><HI REND="I">my-selue</HI>] my-suluen R. <HI REND="I">ac</HI>] and CC2.</NOTE></L>
<L>¶ "After abraham," quod he · "þat heraud of armes,</L>
<L N="132">Sette faste þi faith · and ferme bileue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6467"><HI REND="I">faste</HI>] fully W.</NOTE></L>
<L>And, as hope hiȝte þe · I hote þat þow louye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6468"><HI REND="I">hiȝte</HI>] bihiȝt R.</NOTE></L>
<L>Thyn euene-crystene euermore · euene forth with þi|self.<MILESTONE N="74" UNIT="folio"/></L>
<L>And if conscience carpe þere-aȝein · or kynde witte oyther,</L>
<L N="136">Or heretykes with argumentz · þin honde þow [hem] shewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6469">[<HI REND="I">hem</HI> WR] hym LCC2B.</NOTE></L>
<L>For god is after an hande · yhere now and knowe it.</L>
<L>¶ Þe fader was fyrst, as a fyst · with o fynger fold|ynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6470"><HI REND="I">as</HI>] CC2Y <HI REND="I">om. o</HI>] a CYB. <HI REND="I">foldynge</HI>] folden R.</NOTE></L>
<L>Tyl hym loued and lest · to vnlosen his fynger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6471"><HI REND="I">loued</HI>] leued R. <HI REND="I">lest</HI>] liste WCC2BY; luste R. <HI REND="I">vnlosen</HI>] vn|closen B.</NOTE></L>
<L N="140">And profre it forth as with a paume · to what place it sholde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6472"><HI REND="I">profre</HI>] profered R.</NOTE></L>
<L>Þe paume is purely þe hande · and profreth forth þe fyngres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6473"><HI REND="I">profreth</HI>] profer C.</NOTE></L>
<L>To mynystre and to make · þat myȝte of hande knoweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6474"><HI REND="I">mynystre</HI>] minstre R; myns|tre Y.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000593.tif" N="311, B-text"/>
<L>And bitokneth trewly · telle who so liketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6475"><HI REND="I">liketh</HI>] it liketh Y; it liked CB.</NOTE></L>
<L N="144">Þe holygost of heuene · he is as þe paume.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6476"><HI REND="I">he</HI>] C2 <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe fyngres þat fre ben · to folde and to serue,</L>
<L>Bitokneth sothly þe sone · þat sent was til erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6477"><HI REND="I">til</HI>] to C2.</NOTE></L>
<L>Þat toched and tasted · atte techynge of þe paume<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6478">145—147. CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6479"><HI REND="I">atte</HI>] and R.</NOTE></L>
<L N="148">Seynt Marie a Mayde · and mankynde lauȝte;<Q><HI REND="I">Qui conceptus est de spiritu sancto</HI>, [<HI REND="I">natus</HI>,] <HI REND="I">&amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6480">[<HI REND="I">natus</HI> CBY] LWRC2 <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe fader is þanne as a fust · with fynger to touche,<Q><HI REND="I">Quia omnia traham ad me ipsum, &amp;c.,</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6481"><HI REND="I">þanne</HI>] pawme W. <HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om. touche</HI>] thouche R.</NOTE></L>
<L>Al þat þe paume parceyueth · profitable to fele.</L>
<L>Thus ar þei alle but one · as it an hande were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6482"><HI REND="I">an hande</HI>] a fust R.</NOTE></L>
<L N="152">And þre sondry siȝtes · in one shewynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6483"><HI REND="I">in one</HI>] in oen in R.</NOTE></L>
<L>Þe paume, for he putteth forth fyngres · and þe fust bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6484"><HI REND="I">he</HI>] it W. <HI REND="I">he putteth</HI>] þe paume put (!) R.</NOTE></L>
<L>Riȝt so redily · reson it sheweth,</L>
<L>How he þat is holygoste · sire &amp; sone preueth.</L>
<L N="156">And as þe hande halt harde · and al þynge faste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6485"><HI REND="I">halt</HI>] haldes C.</NOTE></L>
<L>Þorw foure fyngres and a thombe · forth with þe paume,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6486"><HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Riȝte so þe fader and þe sone · &amp; seynt spirit þe þridde</L>
<L>Halt al þe wyde worlde · with-in hem thre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6487"><HI REND="I">Halt</HI>] Haldes C; W <HI REND="I">om. with-in</HI>] with R. <HI REND="I">thre</HI>] þre holden W.</NOTE></L>
<L N="160">Bothe welkne and þe wynde · water and erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6488"><HI REND="I">welkne</HI>] wolkne WR; þe welk|ene B; welken CC2.</NOTE></L>
<L>Heuene &amp; helle · and al þat þere is Inne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6489"><HI REND="I">þere is Inne</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; is þer|Inne W; ther-Inne is CYC2B.</NOTE></L>
<L>Þus it is, nedeth no man · to trowe non other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6490"><HI REND="I">is</HI>] RCB <HI REND="I">om. nedeth</HI>] it nedeþ C2. <HI REND="I">to</HI>] WCB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That thre þinges bilongeth · in owre lorde of heuene,</L>
<L>And aren [serelepes] by hem-self · asondry were neure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6491">[<HI REND="I">serelepes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> Y; serelopes W; surleps R; sereples CC2B; ser|clepes L (<HI REND="I">but marked for correction</HI>). <HI REND="I">were</HI>] were þei WCYC2B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000594.tif" N="312, B-text"/>
<L N="165">Namore þan myn hande may · meue with-outen fyngeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6492"><HI REND="I">myn—may</HI>] may an hand R. <HI REND="I">fyngeres</HI>] my fyngres WCC2YB.</NOTE></L>
<L>¶ And as my fust is ful honde · yfolde togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6493"><HI REND="I">And</HI>] B <HI REND="I">om. fust</HI>] neef C. <HI REND="I">yfolde</HI>] y-holden W.</NOTE></L>
<L>So is þe fader a ful god · formeour and shepper,<Q><HI REND="I">Tu fabricator omnium, &amp;c.</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6494"><HI REND="I">shepper</HI>] scheppere R; shap|pere WC2; chappere B; shapeour Y; schipper C.</NOTE></L>
<L N="168">And al þe myȝte myd hym is · in makyng of þynges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6495"><HI REND="I">And</HI>] CYC2B <HI REND="I">om. myd</HI>] with C. <HI REND="I">of</HI>] of alle CYC2B.</NOTE></L>
<L>¶ The fyngres fourmen a ful hande · to purtreye or peynten<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6496"><HI REND="I">or</HI>] or to CC2B.</NOTE></L>
<L>Keruynge and compassynge · as crafte of þe fyngres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6497"><HI REND="I">and</HI>] or R. <HI REND="I">as</HI>] is R. <HI REND="I">crafte</HI>] crist C.</NOTE></L>
<L>Riȝt so is þe sone · þe science of þe fader,</L>
<L N="172">And ful god, as is þe fader · no febler ne no better.</L>
<L>Þe paume is purelich þe hande · hath power bi hymselue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6498"><HI REND="I">hath</HI>] and haþ WC2.</NOTE></L>
<L>Otherwyse þan þe wrythen fuste · or werkmanschip of fyngres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6499"><HI REND="I">þe wrythen</HI>] he writhes þe C; he wriþeþ þe B; þe writen R.</NOTE></L>
<L>For þe paume hath powere · to put oute alle þe ioyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6500"><HI REND="I">þe paume</HI>] he W. <HI REND="I">put</HI>] pult R. <HI REND="I">alle</HI>] R <HI REND="I">om. After</HI> l. 175 B <HI REND="I">in|serts</HI>—and to strecche out þe synwes · and weynes boþe.</NOTE></L>
<L>And to vnfolde þe folden fuste · [for hym it bilongeth;<MILESTONE N="74b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6501"><HI REND="I">folden</HI>] R <HI REND="I">om. fuste</HI>] Neue C.</NOTE></L>
<L>And receyue þat þe fyngres recheth · and refuse bothe,</L>
<L N="178">Whan he feleth þe fust · and] þe fyngres wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6502">176—178. [<HI REND="I">for—and</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only; but cf.</HI> C-text.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6503"><HI REND="I">and</HI>] atte L; at WC2; as CYB.</NOTE></L>
<L>So is þe holygoste god · nother gretter ne lasse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6504"><HI REND="I">So</HI>] To (!) C.</NOTE></L>
<L>Þan is þe sire and þe sone · &amp; in þe same myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6505"><HI REND="I">and</HI>] or R.</NOTE></L>
<L>And alle ar þei but o god · as is myn hande &amp; my fyngres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6506"><HI REND="I">my</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="182">Vnfolden or folden · my fuste &amp; myn paume,</L>
<L>Al is but an hande · how so I torne it.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6507"><HI REND="I">is</HI>] is it R. <HI REND="I">an</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WR; on CC2B; oon Y.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6508"><HI REND="I">how so—þe hande</HI>] WCC2YB <HI REND="I">omit; retained in</HI> R <HI REND="I">and</HI> Crowley.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000595.tif" N="313, B-text"/>
<L N="184">Ac who is herte in þe hande · euene in þe myddes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6509"><HI REND="I">how so—þe hande</HI>] WCC2YB <HI REND="I">omit; retained in</HI> R <HI REND="I">and</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L>He may receyue riȝt nouȝte · resoun it sheweth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6510">CC2YB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>For þe fyngres, þat folde shulde · and þe fuste make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6511"><HI REND="I">fuste</HI>] Neeue C.</NOTE></L>
<L>For peyne of þe paume · powere hem failleth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6512"><HI REND="I">paume</HI>] loofe C.</NOTE></L>
<L N="188">To [clucche] or to clawe · to clyppe or to holde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6513">[<HI REND="I">clucche</HI> WY] cluche RC2; cleuche CB; clicche L. <HI REND="I">to</HI> (3)] or CB.</NOTE></L>
<L>¶ Were þe myddel of myn honde · ymaymed or ypersshed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6514"><HI REND="I">ymaymed</HI>] ymayheymed (<HI REND="I">sic</HI>) C. <HI REND="I">ypersshed</HI>] ypersed R; I-perisshed Y; y-perissed WC; perished C2B.</NOTE></L>
<L>I shulde receyue riȝte nouȝte · of þat I reche myȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6515"><HI REND="I">of</HI>] and of CB.</NOTE></L>
<L>Ac þough my thombe &amp; my fyngres · bothe were to|shullen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6516"><HI REND="I">Ac</HI>] And C2; As C. <HI REND="I">to|shullen</HI>] to-schiruerd (<HI REND="I">sic</HI>) C; to|swolle R.</NOTE></L>
<L N="192">And þe myddel of myn hande · with-oute male ese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6517"><HI REND="I">male ese</HI>] ma layse (<HI REND="I">sic</HI>) B.</NOTE></L>
<L>In many kynnes maneres · I myȝte my-self helpe,</L>
<L>Bothe meue and amende · þough alle my fyngres oke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6518"><HI REND="I">meue</HI>] moeue CY; meue (<HI REND="I">printed</HI> mene) W; moue C2. <HI REND="I">oke</HI>] oken C2.</NOTE></L>
<L>Bi þis skil, me þynke[th] · I se an euydence,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6519"><HI REND="I">þynketh</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCC2YB; þynke L; <HI REND="I">but see</HI> l. 278. <HI REND="I">skil—þynk|eth</HI>] kile he seyde (<HI REND="I">sic</HI>) R.</NOTE></L>
<L N="196">Þat who so synneth in þe seynt spirit · assoilled worth he neure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6520"><HI REND="I">þe</HI>] CC2YB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Noither here ne elles-where · as I herde telle,<Q><HI REND="I">Qui peccat in</HI> [<HI REND="I">spiritum sanctum, nunquam</HI>,] <HI REND="I">&amp;c.</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6521"><HI REND="I">herde</HI>] here C2. [<HI REND="I">spiritum sanctum</HI>] <HI REND="I">most</HI> MSS. <HI REND="I">have</HI> spiritu sancto; <HI REND="I">but</HI> C2 <HI REND="I">has the right reading here, though not in the next line.</HI> [<HI REND="I">nunquam</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>For he prikketh god as in þe paume · þat <HI REND="I">peccat in</HI> [<HI REND="I">spiritum sanctum</HI>].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6522"><HI REND="I">as</HI>] C2 <HI REND="I">om.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6523"><HI REND="I">as in—fader</HI>] C <HI REND="I">om. a fynger</HI>] the fynger CC2YB.</NOTE></L>
<L>For god þe fader is as a fuste · þe sone is as a fynger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6524"><HI REND="I">as in—fader</HI>] C <HI REND="I">om. a fynger</HI>] the fynger CC2YB.</NOTE></L>
<L>The holy goste of heuene · is, as it were, þe pawme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6525"><HI REND="I">þe</HI>] C2 <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="201">So who so synneth in seynt spirit · it semeth þat he greueth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6526"><HI REND="I">so</HI>] C2 <HI REND="I">om. in</HI>] in þe WCB; aȝeynes þe R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000596.tif" N="314, B-text"/>
<L>God, þat he grypeth with · and wolde his grace quenche.</L>
<L>¶ And to a torche or a tapre · þe trinitee is lykned;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6527"><HI REND="I">And</HI>] For R. <HI REND="I">or</HI>] or to R. <HI REND="I">lykned</HI>] ylikned CYB.</NOTE></L>
<L N="204">As wex and a weke · were twyned togideres,</L>
<L>And þanne a fyre flaumende · forth oute of bothe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6528"><HI REND="I">fyre</HI>] fere R. <HI REND="I">flaumende</HI>] flawmende R; flawmynge WB; flaum|yng CC2Y. <HI REND="I">oute</HI>] ouȝt R.</NOTE></L>
<L>And as wex and weyke · and hote fyre togyderes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6529"><HI REND="I">hote fyre</HI>] warme fere R.</NOTE></L>
<L>Fostren forth a flaumbe · and a feyre leye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6530"><HI REND="I">a</HI> (2)] B <HI REND="I">om. leye</HI>] lowe C; light C2.</NOTE></L>
<L N="208">So doth þe sire &amp; þe sone · &amp; also <HI REND="I">spiritus sanctus</HI></L>
<L>Fostren forth amonges folke · loue &amp; bileue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6531">W <HI REND="I">omits. Fostren</HI>] Brynges C. <HI REND="I">bileue</HI>] loiale bileue C2.</NOTE></L>
<L>Þat alkyn crystene · clenseth of synnes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6532"><HI REND="I">þat</HI>] C2 <HI REND="I">om. clenseth</HI>] clens|ede R.</NOTE></L>
<L>And as þow seest some tyme · sodeynliche a torche,</L>
<L>The blase <HI REND="I">þere</HI>-of yblowe out · ȝet brenneth þe weyke,</L>
<L N="213">With-oute leye or liȝte · þat þe macche brenneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6533"><HI REND="I">leye</HI>] lowe C. <HI REND="I">macche</HI>] smacche C2Y. <HI REND="I">brenneth</HI>] swellith C2.</NOTE></L>
<L>So is þe holygost god · &amp; grace with-oute mercy</L>
<L>To alle vnkynde creatures · þat coueite to destruye</L>
<L N="216">Lele loue other lyf · þat owre lorde shapte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6534"><HI REND="I">other</HI>] or W; eiþer B. <HI REND="I">shapte</HI>] schupte R; ȝaf C2.</NOTE></L>
<L>¶ And as glowande gledes · gladieth nouȝte þis werk|men,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6535"><HI REND="I">as</HI>] as a CC2BY. <HI REND="I">glowande</HI>] glowynge WCC2B. <HI REND="I">gledes</HI>] glede CC2BY. <HI REND="I">gladieth</HI>] ne gladeth CC2BY.</NOTE></L>
<L>Þat worchen &amp; waken · in wyntres niȝtes,</L>
<L>As doth a kex or a candel · þat cauȝte hath fyre &amp; blaseth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6536"><HI REND="I">kex</HI>] kyse C2; kixe B.</NOTE></L>
<L>Namore doth sire ne sone · ne seynt spirit togyderes,</L>
<L N="221">Graunteth no grace · ne forȝifnesse of synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6537"><HI REND="I">Graunteth</HI>] Graunte WCC2B.</NOTE></L>
<L>Til þe holi goste gynne · to glowe and to blase.<MILESTONE N="75" UNIT="folio"/></L>
<L>So þat þe holygoste · gloweth but as a glede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6538"><HI REND="I">þat</HI>] doth C2. <HI REND="I">gloweth</HI>] glowe B. <HI REND="I">glede</HI>] glade W.</NOTE></L>
<L N="224">Tyl þat lele loue · ligge on hym &amp; blowe,</L>
<L>And þanne flaumbeth he as fyre · on fader &amp; on <HI REND="I">filius</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6539"><HI REND="I">fader</HI>] pater YC2.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000597.tif" N="315, B-text"/>
<L>And melteth her myȝte in-to mercy · as men may se in wyntre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6540"><HI REND="I">in-to</HI>] to C2YB; o C.</NOTE></L>
<L>Ysekeles in eueses · þorw hete of þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6541"><HI REND="I">Ysekeles</HI>] Iseyokels C. <HI REND="I">in</HI>] and W. <HI REND="I">eueses</HI>] euesynges WCC2B. <HI REND="I">þe</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="228">Melteth in a mynut while · to myst &amp; to watre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6542"><HI REND="I">Melteth</HI>] Melte W.</NOTE></L>
<L>So grace of þe holygoste · þe grete myȝte of þe trinite</L>
<L>Melteth in-to mercy · to mercyable, &amp; to non other.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6543"><HI REND="I">in-to</HI>] to WCC2BY. <HI REND="I">non</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And as wex with-outen more · on a warme glede</L>
<L N="232">Wil brennen &amp; blasen · be þei to-gyderes,</L>
<L>And solacen hem þat may se · þat sitten in derkenesse,</L>
<L>So wole þe fader forȝif · folke of mylde hertes</L>
<L>Þat reufulliche repenten · &amp; restitucioun make,</L>
<L N="236">In as moche as þei mowen · amenden &amp; payen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6544"><HI REND="I">In</HI>] þi B.</NOTE></L>
<L>And if it suffice nouȝte for assetz · þat in suche a wille deyeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6545"><HI REND="I">assetz</HI>] assetth C; aseth C2; to a-seeþ B. <HI REND="I">þat</HI>] Y <HI REND="I">om. a</HI>] CC2BY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Mercy for his mekenesse · wil make good þe reme|naunte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6546"><HI REND="I">wil</HI>] &amp; Y.</NOTE></L>
<L>And as þe weyke and fyre · wil make a warme flaumbe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6547"><HI REND="I">warme</HI>] faire Y.</NOTE></L>
<L N="240">For to myrthe men with · þat in merke sitten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6548"><HI REND="I">myrthe</HI>] norische B. <HI REND="I">with</HI>] myd W. <HI REND="I">merke</HI>] þe derke W.</NOTE></L>
<L>So wil cryst of his curteisye · and men crye hym mercy,</L>
<L>Bothe forȝiue &amp; forȝete · &amp; ȝet bidde for vs</L>
<L>To þe fader of heuene · forȝyuenesse to haue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6549">217—243. R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="244">¶ Ac hew fyre at a flynte · fowre hundreth wyntre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6550"><HI REND="I">Ac</HI>] And C; But C2. <HI REND="I">fyre—a</HI>] fuyr and R.</NOTE></L>
<L>Bot þow haue towe to take it with · tondre or broches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6551"><HI REND="I">towe</HI>] tacche R. <HI REND="I">tondre</HI>] tunder R.</NOTE></L>
<L>Al þi laboure is loste · and al þi longe trauaille;</L>
<L>For may no fyre flaumbe make · faille it his kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6552"><HI REND="I">his</HI>] is WC.</NOTE></L>
<L N="248">So is þe holy gost god · &amp; grace with-outen mercy</L>
<L>To alle vnkynde creatures · cryst hym-self witnesseth,<Q><HI REND="I">Amen dico vobis, nescio vos, &amp;c.</HI></Q>
</L>
<PB REF="00000598.tif" N="316, B-text"/>
<L>¶ Be vnkynde to þin euene-cristene · and al þat þow canst bidden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6553"><HI REND="I">þat</HI>] C2B <HI REND="I">om. þow</HI>] þau B.</NOTE></L>
<L N="251">Delen &amp; do penaunce · day &amp; nyȝte euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6554"><HI REND="I">&amp;</HI> (1)] or CC2BY. <HI REND="I">&amp;</HI> (2)] or B.</NOTE></L>
<L>And purchace al þe pardoun · of Pampiloun &amp; Rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6555"><HI REND="I">Pampiloun</HI>] paemploen R.</NOTE></L>
<L>And indulgences ynowe · &amp; be <HI REND="I">ingratus</HI> to þi kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6556"><HI REND="I">ingratus</HI>] ingratis CY; in|grat R. <HI REND="I">kynde</HI>] kynne R.</NOTE></L>
<L>Þe holy goste hereth þe nouȝt · ne helpe may þe by resoun;</L>
<L>For vnkyndenesse quencheth hym · þat he can nouȝte shyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6557"><HI REND="I">quencheth hym</HI>] qwenche hem R.</NOTE></L>
<L N="256">Ne brenne ne blase clere · for blowynge of vnkynde|nesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6558"><HI REND="I">for</HI>] but Y.</NOTE></L>
<L>Poule þe apostle · preueth wher I lye, <Q><HI REND="I">Si linguis hominum loquar, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6559"><HI REND="I">wher</HI>] wheiþer W. <HI REND="I">linguis</HI>] lingua B.</NOTE></L>
<L>For-thy beth war, ȝe wyse men · þat with þe wo[r]lde deleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6560"><HI REND="I">worlde</HI>] CWRC2YB; <HI REND="I">miswrit|ten</HI> wolde L (<HI REND="I">but marked</HI>).</NOTE></L>
<L>That riche ben &amp; resoun knoweth · reuleth wel ȝowre soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6561"><HI REND="I">soule</HI>] soulis B; self C2.</NOTE></L>
<L N="260">Beth nouȝte vnkynde, I conseille ȝow · to ȝowre euene|crystene.</L>
<L>For many of ȝow riche men · bi my soule, men telleth,</L>
<L>Ȝe brenne, but ȝe blaseth nouȝte · þat is a blynde be|kene; <Q><HI REND="I">Non omnis qui dicit domine, domine, intrabit, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6562"><HI REND="I">þat</HI>] &amp; þat R. <HI REND="I">a blynde</HI>] an vnkynde CB. <HI REND="I">intrabit</HI>] CC2BY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Diues deyed dampned · for his vnkyndenesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6563"><HI REND="I">dampned</HI>] Idampned R.</NOTE></L>
<L N="264">Of his mete &amp; his moneye · to men that it neded.<MILESTONE N="75b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6564"><HI REND="I">his</HI> (2)] of his WC2; RY <HI REND="I">om. neded</HI>] nedes C; nediþ B.</NOTE></L>
<L>Vch a riche I rede · rewarde at hym take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6565"><HI REND="I">a riche</HI>] riche man B.</NOTE></L>
<L>And gyueth ȝowre good to þat god · þat grace of ariseth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6566"><HI REND="I">grace of ariseth</HI>] alle grace of riseth B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000599.tif" N="317, B-text"/>
<L>For [þei] þat ben vnkynde to his · hope I none other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6567">[<HI REND="I">þei</HI> WCC2BY] LR <HI REND="I">om</HI></NOTE></L>
<L>But þei dwelle þere <HI REND="I">diues</HI> is · dayes with-outen ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6568"><HI REND="I">þei</HI>] thay schul CC2Y; þat þei shal B.</NOTE></L>
<L N="269">Þus is vnkyndenesse þe contrarie · þat quencheth, as it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6569"><HI REND="I">vnkyndenesse</HI>] kyndenesse (!) B.</NOTE></L>
<L>Þe grace of þe holy gooste · goddes owne kynde.</L>
<L>For þat kynde dothe, vnkynde fordoth · as þese cursed theues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6570"><HI REND="I">dothe</HI>] deth R. <HI REND="I">cursed</HI>] cor|sede W.</NOTE></L>
<L N="272">Vnkynde cristene men · for coueityse &amp; enuye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6571"><HI REND="I">&amp;</HI>] of C2.</NOTE></L>
<L>Sleeth a man for his moebles · wyth mouth or wyth handes.</L>
<L>For þat þe holygoste hath to kepe · þo harlotes de|stroyeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6572"><HI REND="I">þo</HI>] þe WC2.</NOTE></L>
<L>Þe which is lyf &amp; loue · þe leye of mannes bodye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6573"><HI REND="I">lyf</HI>] þe lif CB.</NOTE></L>
<L>For euery manere good man · may be likned to a torche,</L>
<L N="277">Or elles to a tapre · to reuerence þe Trinitee;</L>
<L>And who morthereth a good man · me thynketh, by myn Inwyt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6574"><HI REND="I">who</HI>] who-so CBC2Y; ho-so R.</NOTE></L>
<L>He fordoth þe leuest lyȝte · þat owre lorde loueth.</L>
<L N="280">¶ Ac ȝut in many mo maneres · men offenden þe holy|goste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6575"><HI REND="I">Ac</HI>] But C2; And WC.</NOTE></L>
<L>Ac þis is þe worste wyse · þat any wiȝte myȝte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6576"><HI REND="I">Ac</HI>] And C; But C2.</NOTE></L>
<L>Synnen aȝein þe seynt spirit · assenten to destruye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6577"><HI REND="I">Synnen</HI>] Synegen R. <HI REND="I">þe</HI>] CBYC2 <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="283">For coueityse of any kynnes þinge · þat cryst dere bouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6578"><HI REND="I">kynnes</HI>] CYC2B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How myȝte he axe mercy · or any mercy hym helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6579"><HI REND="I">Also in</HI> R; WCYC2B <HI REND="I">omit</HI>; Crowley <HI REND="I">retains it.</HI></NOTE></L>
<L>Þat wykkedlich &amp; willefullich · wolde mercy anynte?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6580"><HI REND="I">anynte</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; aniente WC; anientice YC2B.</NOTE></L>
<L>Innocence is nexte god · &amp; nyȝte and day it crieth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6581"><HI REND="I">nexte</HI>] nex C.</NOTE></L>
<L>'Veniaunce, veniaunce · forȝiue be it neuere,
</L>
<PB REF="00000600.tif" N="318, B-text"/>
<L N="288">That shent vs &amp; shadde owre blode · forshapte vs, as it were;<Q><HI REND="I">Vindica sanguinem iustorum!'</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6582"><HI REND="I">vs</HI> (1)] R <HI REND="I">om. shadde</HI>] shad CYB; shedde WR; schede C2. <HI REND="I">for|shapte</HI>] for-schupte R. <HI REND="I">were</HI>] semed R. <HI REND="I">Vindica</HI>] Vindicta CB.</NOTE></L>
<L>Thus 'veniaunce, veniaunce' · verrey charite asketh;</L>
<L>And sith holicherche &amp; charite · chargeth þis so sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6583"><HI REND="I">sith</HI>] sit C.</NOTE></L>
<L N="291">Leue I neure that owre lorde wil loue þat charite lakketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6584"><HI REND="I">lakketh</HI>] hattes C; hatiþ B.</NOTE></L>
<L>Ne haue pite for any preyere · þere þat he pleyneth."</L>
<L>¶ "I pose I hadde synned so · and shulde now deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6585"><HI REND="I">pose</HI>] sopose C2. <HI REND="I">synned</HI>] syneged R, <HI REND="I">now</HI>] nouȝt (!) C; nouȝth C2; noȝt B; nouȝ R.</NOTE></L>
<L>And now am sory, þat so · þe seint spirit agulte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6586"><HI REND="I">now</HI>] nouȝt (!) R. <HI REND="I">am</HI>] I am W. <HI REND="I">so</HI>] I so WCC2YB. <HI REND="I">spirit</HI>] Spiriȝt I R.</NOTE></L>
<L>Confesse me, &amp; crye his grace · god, þat al made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6587"><HI REND="I">grace</HI>] mercy C2.</NOTE></L>
<L N="296">And myldliche his mercy axe · myȝte I nouȝte be saued?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6588"><HI REND="I">mercy</HI>] grace C2, <HI REND="I">saued</HI>] I|saued R.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝus," seide þe Samaritan · "so wel þow myȝte repente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6589"><HI REND="I">ȝus</HI>] Thus (!) C; þus B; ȝis WYC2. <HI REND="I">wel</HI>] R <HI REND="I">om. myȝte</HI>] miȝtest R.</NOTE></L>
<L>Þat riȝtwisnesse þorw repentance · to reuthe myȝte torne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6590"><HI REND="I">þorw</HI>] to R.</NOTE></L>
<L>Ac it is but selden yseye · þere sothenesse bereth wit|nesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6591"><HI REND="I">Ac</HI>] And C; But ȝet C2. <HI REND="I">it is</HI>] is it B. <HI REND="I">yseye</HI>] yseiȝe W; seyen CB; seie C2Y. <HI REND="I">þere</HI>] the CB; that Y.</NOTE></L>
<L>Any creature þat is coupable · afor a kynges iustice,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6592"><HI REND="I">þat is</HI>] be R. <HI REND="I">afor</HI>] by-for R. <HI REND="I">iustice</HI>] Iustices C.</NOTE></L>
<L N="301">Be raunsoned for his repentaunce · þere alle resoun hym dampneth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6593"><HI REND="I">repentaunce</HI>] R <HI REND="I">om.</HI> (!). <HI REND="I">dampneth</HI>] dampned Y.</NOTE></L>
<L>For þere þat partye pursueth · þe pele is so huge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6594"><HI REND="I">pele</HI>] peel R; peple WC2YB; pepile C; Crowley <HI REND="I">has</HI> plee. <HI REND="I">is</HI>] his C.</NOTE></L>
<L>Þat þe kynge may do no mercy · til bothe men acorde,</L>
<L N="304">And eyther haue equite · as holy writ telleth;
<PB REF="00000601.tif" N="319, B-text"/><Q><HI REND="I">Numquam dimittitur peccatum</HI>, [<HI REND="I">donec restitu|atur ablatum.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6595"><HI REND="I">eyther</HI>] neither (!) C. <HI REND="I">donec</HI>] <HI REND="I">in</HI> Y <HI REND="I">only; the two words following are supplied from</HI> Pass. V. 279.</NOTE></L>
<L>Þus it fareth bi suche folke · þat falsely al her lyues<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6596"><HI REND="I">lyues</HI>] lyue R.</NOTE></L>
<L>Euel lyuen &amp; leten nouȝte · til lyf hem forsake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6597"><HI REND="I">Euel lyuen</HI>] I wulle leuen C2.</NOTE></L>
<L>[Drede of desperacion · dryueth a-weye þanne grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6598"><HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; but see</HI> C-text.</NOTE></L>
<L N="308">Þat mercy in her mynde · may nauȝt þanne falle;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6599"><HI REND="I">In</HI> R <HI REND="I">only; but see</HI> C-text.</NOTE></L>
<L>Good hope, þat helpe shulde · to wanhope torneth—<MILESTONE N="76" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6600"><HI REND="I">þat helpe</HI>] CB <HI REND="I">om. torneth</HI>] turne B.</NOTE></L>
<L>Nouȝt of þe nounpowere of god · þat he ne is myȝtful<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6601"><HI REND="I">þe nounpowere</HI>] noun power Y; þe nounper R.</NOTE></L>
<L>To amende al þat amys is · and his mercy grettere</L>
<L N="312">Þan alle owre wykked werkes · as holiwrit telleth,<Q><HI REND="I">Misericordia eius super omnia opera eius</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6602"><HI REND="I">eius</HI> (1)] domini R.</NOTE></L>
<L>Ac, ar his riȝtwisnesse to reuthe tourne · some restitu|cioun bihoueth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6603"><HI REND="I">Ac</HI>] But C2; And C. <HI REND="I">riȝt|wisnesse</HI>] rightfulnesse CYC2B.</NOTE></L>
<L>His sorwe is satisfaccioun · for hym þat may nouȝte paye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6604">R <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Thre þinges þere ben · þat doth a man by strengthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6605"><HI REND="I">þere</HI>] that C. <HI REND="I">In the margin of</HI> L <HI REND="I">is</HI>—Fumus, Mulier, &amp; stillicidia Expellunt hominem a domo pro[pria].</NOTE></L>
<L N="316">Forto fleen his owne hous · as holywryt sheweth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6606"><HI REND="I">Forto</HI>] C2 <HI REND="I">om. hous</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat one is a wikked wyf · þat wil nouȝt be chasted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6607"><HI REND="I">chasted</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; chastised W; schastisid C2; chastied C.</NOTE></L>
<L>Her fiere fleeth fro hyr · for fere of her tonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6608"><HI REND="I">fiere</HI>] <HI REND="I">so in</HI> C2B; feere WCY; fere R. <HI REND="I">fleeth</HI>] flien B. <HI REND="I">fro</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And if his hous be vnhiled · and reyne on his bedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6609"><HI REND="I">his</HI>] C <HI REND="I">om. vnhiled</HI>] vnhilled CC2Y; vnheled RB. <HI REND="I">on</HI>] in CBY.</NOTE></L>
<L N="320">He seketh and seketh · til he slepe drye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6610"><HI REND="I">and seketh</HI>] al aboute CC2BY. <HI REND="I">slepe</HI>] ligge CY; liggith C2; liegge B.</NOTE></L>
<L>And whan smoke &amp; smolder · smyt in his syȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6611"><HI REND="I">&amp;</HI>] or CC2BY. <HI REND="I">smyt</HI>] smitte RC2. Y <HI REND="I">omits from</HI> smyt <HI REND="I">to</HI> smolder <HI REND="I">in</HI> l. 323.</NOTE></L>
<L>It doth hym worse þan his wyf · or wete to slepe.</L>
<L>For smoke &amp; smolder · smyteth [in] his eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6612"><HI REND="I">smyteth</HI>] smerteth R. [<HI REND="I">in</HI> WC2YB] LRC <HI REND="I">om.</HI> Cf. l. 341.</NOTE></L>
<L>Til he be blere-nyed or blynde · and hors in þe throte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6613"><HI REND="I">blere-nyed</HI>] blereneyed R; blereighed WCC2Y; blerid B. <HI REND="I">hors</HI>] hoos CY; hos C2B; cowȝhe R. <HI REND="I">þe</HI>] his B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000602.tif" N="320, B-text"/>
<L N="325">Cougheth, and curseth · þat cryst gyf hem sorwe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6614"><HI REND="I">Cougheth</HI>] He kouȝeth R; Coughees C; Coughed Y; Than Cougheth he C2. <HI REND="I">þat</HI>] and bit B. <HI REND="I">hem</HI>] hym CRC2Y.</NOTE></L>
<L>Þat sholde brynge in better wode · or blowe it til it brende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6615"><HI REND="I">it</HI> (1)] B <HI REND="I">om. brende</HI>] brenne BC2Y.</NOTE></L>
<L>¶ Þise thre þat I telle of · ben þus to vnderstonde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6616"><HI REND="I">ben þus</HI>] þus ben R. <HI REND="I">to</HI>] CR <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="328">The wyf is owre wikked flesshe · þat wil nouȝt be chasted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6617"><HI REND="I">The</HI>] þre B. <HI REND="I">þat</HI>] R <HI REND="I">om. chasted</HI>] chastised WB; schastisid C2.</NOTE></L>
<L>For kynde cleueth on hym euere · to contrarie þe soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6618"><HI REND="I">cleueth</HI>] clyueþ W.</NOTE></L>
<L>And þowgh it falle, it fynt skiles · [þat] frelete it made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6619">[<HI REND="I">þat</HI> WCRC2BY] þe L. <HI REND="I">it</HI>] is CC2Y.</NOTE></L>
<L>And þat is liȝtly forȝeuen · and forȝeten bothe,</L>
<L N="332">To man þat mercy asketh · and amende þenketh.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6620"><HI REND="I">amende</HI>] to amende hym B; to amende C2.</NOTE></L>
<L>¶ The reyne þat reyneth · þere we reste sholde,</L>
<L>Ben sikenesses &amp; sorwes · þat we suffren oft,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6621"><HI REND="I">sikenesses</HI>] siknesse WCC2Y. <HI REND="I">&amp;</HI>] and other R. <HI REND="I">oft</HI>] ouȝte R.</NOTE></L>
<L>As Powle þe Apostle · to þe peple tauȝte,<Q><HI REND="I">Virtus in infirmitate perficitur, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6622"><HI REND="I">in</HI>] <HI REND="I">retained in</HI> MS. W. <HI REND="I">per|ficitur</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þowgh þat men make · moche deol in her angre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6623"><HI REND="I">deol</HI>] doel WC2RY; dole C; dol B. <HI REND="I">her</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="337">And [ben] inpacient in here penaunce · pure resoun knoweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6624">[<HI REND="I">ben</HI> W] be R; LCC2YB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat þei han cause to contrarie · by kynde of her syke|nesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6625"><HI REND="I">cause</HI>] resoun R.</NOTE></L>
<L>And liȝtlich owre lorde · at her lyues ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6626"><HI REND="I">liȝtlich</HI>] ful liȝtli B.</NOTE></L>
<L N="340">Hath mercy on suche men · þat so yuel may suffre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6627">96—340. <HI REND="I">Here</HI> MS. O <HI REND="I">has lost three leaves; this portion is collated with</HI> MSS. C2 <HI REND="I">and</HI> Y.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6628"><HI REND="I">so</HI>] CB <HI REND="I">om. Here collation with</HI> O <HI REND="I">recommences, and with</HI> C2 <HI REND="I">and</HI> Y <HI REND="I">ceases.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Ac þe smoke and þe smolder · þat smyt in owre eyghen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6629"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">smyt</HI>] smitte R.</NOTE></L>
<L>Þat is coueityse and vnkyndenesse · þat quencheth goddes mercy.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6630"><HI REND="I">þat</HI> (1)] COB <HI REND="I">om. is</HI>] R <HI REND="I">om. þat</HI> (2)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000603.tif" N="321, B-text"/>
<L>For vnkyndenesse is þe contrarie · of alkynnes resoun;</L>
<L>For þere nys syke ne sori · ne non so moche wrecche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6631"><HI REND="I">moche</HI>] yuele a O. <HI REND="I">wrecche</HI>] werche (!) C.</NOTE></L>
<L>Þat he ne may louye, &amp; hym lyke · and lene of his herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6632"><HI REND="I">lene</HI>] lene <HI REND="I">or</HI> leue <HI REND="I">in the</HI> MSS.</NOTE></L>
<L>Goed wille &amp; good worde · bothe wisshen and willen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6633"><HI REND="I">&amp;</HI>] R <HI REND="I">om. bothe</HI>] and W. <HI REND="I">willen</HI>] wilnen R.</NOTE></L>
<L N="347">Alle manere men · mercy &amp; forȝifnesse,</L>
<L>And louye hem liche hym-self · and his lyf amende.—</L>
<L>I may no lenger lette," quod he · and lyarde he pryked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6634"><HI REND="I">lyarde—pryked</HI>] harde priked CB; harde prikede forþ O.</NOTE></L>
<L>And went away as wynde · and þere-with I awaked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6635"><HI REND="I">away</HI>] O <HI REND="I">om. awaked</HI>] wakede R; awakiþ B.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="18"><PB REF="00000604.tif" N="322, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XVIII (DO-BET III).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6636">TITLE. Passus decimus octauus CO; <HI REND="I">to which</HI> W <HI REND="I">adds</HI>—&amp;c. et iijus de dobet, <HI REND="I">and</HI> B (<HI REND="I">wrongly</HI>) <HI REND="I">adds</HI>—et quartus de dobet; R has—Passus xvijus de visione, vt supra.</NOTE><HI REND="I">Passus xviij</HI><HI REND="sup">us</HI>, <HI REND="I">et tercius de dobet.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Wolleward and wete-shoed · went I forth after,<MILESTONE N="76b" UNIT="folio"/></L>
<L>As a reccheles renke · þat of no wo reccheth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6637"><HI REND="I">As a</HI>] And as a CB; And as O. <HI REND="I">renke</HI>] freek B. <HI REND="I">wo</HI>] C <HI REND="I">om. reccheth</HI>] roughte WB.</NOTE></L>
<L>And ȝede forth lyke a lorel · al my lyf tyme,</L>
<L>Tyl I wex wery of þe worlde · and wylned eft to slepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6638"><HI REND="I">wylned</HI>] wilnes C. <HI REND="I">eft to</HI>] efte R.</NOTE></L>
<L N="5">And lened me to a lenten · and longe tyme I slepte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6639"><HI REND="I">slepte</HI>] slepe B.</NOTE></L>
<L>And of crystes passioun and penaunce · þe peple þat of-rauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6640"><HI REND="I">þe</HI>] þer B. <HI REND="I">þat of-rauȝte</HI>] þat of taughte C; ofte tauȝte O; þer-of tauȝte B. <HI REND="I">This line is perhaps mis|placed, and should follow l.</HI> 8.</NOTE></L>
<L>[Reste] me þere, and rutte faste · tyl <HI REND="I">ramis palmarum;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6641">[<HI REND="I">Reste</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOY; I reste B; Rested LR; (<HI REND="I">but</HI> reste <HI REND="I">is the A.S. form</HI>).</NOTE></L>
<L N="8">Of gerlis &amp; of <HI REND="I">gloria laus</HI> · gretly me dremed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6642"><HI REND="I">&amp;</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And how <HI REND="I">osanna</HI> by orgonye · olde folke songen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6643"><HI REND="I">osanna</HI>] Osanna (<HI REND="I">printed</HI> ho|sanna) W. <HI REND="I">orgonye</HI>] Organye WC; orgene R; organ B. <HI REND="I">folke</HI>] folkes CB.</NOTE></L>
<L>¶ One semblable to þe samaritan · &amp; some del to Piers þe plowman,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6644"><HI REND="I">þe</HI> (2)] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Barfote on an asse bakke · botelees cam pryk[y]e,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6645"><HI REND="I">on</HI>] and oon C; &amp; on OB. <HI REND="I">cam</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WR; gan COBY. <HI REND="I">prykye</HI>] prikye WO; prekie B; pryke LC; prikynge R.</NOTE></L>
<L N="12">Wyth-oute spores other spere · spakliche he loked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6646"><HI REND="I">other</HI>] or O. <HI REND="I">spakliche</HI>] sprac|liche R; sharpliche B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000605.tif" N="323, B-text"/>
<L>As is þe kynde of a knyȝte · þat cometh to be dubbed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6647">B <HI REND="I">omits. be</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To geten hem gylte spores · or galoches ycouped.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6648"><HI REND="I">geten</HI>] geute B. <HI REND="I">or</HI>] and COB.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne was faith in a fenestre · and cryde "<HI REND="I">a! fili dauid!</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6649"><HI REND="I">cryde</HI>] crie C. <HI REND="I">a</HI> (2)] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="16">As doth an Heraude of armes · whan [auntrous] cometh to iustes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6650">[<HI REND="I">auntrous</HI> RO] aunterous C; Auentrous W; aduenturus B; aun|turos L.</NOTE></L>
<L>Olde iuwes of ierusalem · for ioye þei songen,<Q><HI REND="I">Benedictus qui venit in nomine domini.</HI></Q></L>
<L>¶ Þanne I frayned at faith · what al þat fare be-ment[e],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6651"><HI REND="I">þanne</HI>] That C. <HI REND="I">be-mente</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RO; bymente WCB; bement L.</NOTE></L>
<L>And who sholde iouste in Iherusalem · "Ihesus," he seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6652"><HI REND="I">sholde</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="20">"And fecche þat þe fende claymeth · Piers fruit þe plowman."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6653"><HI REND="I">fecche</HI>] feccheth R; fecche out B.</NOTE></L>
<L>"Is Piers in þis place?" quod I · &amp; he preynte on me,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6654"><HI REND="I">þis</HI>] þat B. <HI REND="I">I</HI>] C <HI REND="I">om. preynte</HI>] twynclid B; prent R.</NOTE></L>
<L>"Þis ihesus of his gentrice · wole iuste in piers armes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6655"><HI REND="I">þis</HI>] þus B. <HI REND="I">gentrice</HI>] gentries WC; gentrie RB.</NOTE></L>
<L>In his helme &amp; in his haberioun · <HI REND="I">humana natura.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6656"><HI REND="I">in his</HI>] hise C; his B; O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="24">Þat cryst be nouȝt biknowe here · for consu[m]matus <HI REND="I">deus</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6657"><HI REND="I">biknowe</HI>] yknowe C; yknowen O; knowe B. <HI REND="I">consummatus</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WROBY; consumatus LC. <HI REND="I">Cf.</HI> l. 57. <HI REND="I">deus</HI>] est COB. B <HI REND="I">places</HI> l. 24 <HI REND="I">after</HI> l. 25.</NOTE></L>
<L>In Piers paltok þe plowman · þis priker shal ryde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6658"><HI REND="I">priker</HI>] prikiere W.</NOTE></L>
<L>For no dynte shal hym dere · as <HI REND="I">in deitate patris.</HI>"</L>
<L>"Who shal iuste with ihesus?" quod I · "iuwes or scribes?"</L>
<L N="28">¶ "Nay," quod he, "þe foule fende · and fals dome &amp; deth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6659"><HI REND="I">he</HI>] faith R. <HI REND="I">þe</HI>] but þe R. <HI REND="I">foule</HI>] R <HI REND="I">om. &amp; deth</HI>] to deye R.</NOTE></L>
<L>Deth seith he shal fordo · and adown brynge</L>
<L>Al þat lyueth or loketh · in londe or in watere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6660"><HI REND="I">or</HI> (1)] and WR. <HI REND="I">or</HI> (2)] and W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000606.tif" N="324, B-text"/>
<L>Lyf seyth þat he likth · and leyth his lif to wedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6661"><HI REND="I">he</HI>] C <HI REND="I">om. likth</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; L <HI REND="I">really has</HI> likthe (<HI REND="I">but the</HI> e <HI REND="I">is not wanted</HI>); lieþ WCO; liȝeþ B.</NOTE></L>
<L N="32">Þat for al þat deth can do · with-in þre dayes,</L>
<L>To walke and fecche fro þe fende · piers fruite þe plowman,</L>
<L>And legge it þere hym lyketh · and lucifer bynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6662"><HI REND="I">legge</HI>] lede B.</NOTE></L>
<L>And forbete and adown brynge · bale [&amp;] deth for euere:<Q><HI REND="I">O mors, ero mors tua!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6663"><HI REND="I">forbete</HI>] forbite R; for to bete COB. <HI REND="I">adown</HI>] doun R. [<HI REND="I">&amp;</HI> OY] of B; LWCR <HI REND="I">om.; but it seems neces|sary. ero—tua</HI>] mors tua ero R.</NOTE></L>
<L N="36">¶ Þanne cam <HI REND="I">pilatus</HI> with moche peple · <HI REND="I">sedens pro tribunali</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6664"><HI REND="I">moche</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To se how doughtilich deth sholde do · &amp; deme her botheres riȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6665"><HI REND="I">her botheres</HI>] here beither R; hir brotheres (!) CB. <HI REND="I">riȝte</HI>] myȝt O.</NOTE></L>
<L>Þe iuwes and þe iustice · aȝeine ihesu þei were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6666"><HI REND="I">þe</HI>] B <HI REND="I">om. iustice</HI>] Iustices COB.</NOTE></L>
<L>And al her courte on hym cryde · <HI REND="I">crucifige</HI> sharpe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6667"><HI REND="I">her</HI>] here R; þe WCOB. <HI REND="I">hym</HI>] ihesu R.</NOTE></L>
<L N="40">Tho put hym forth a piloure · bifor pilat, &amp; seyde,<MILESTONE N="77" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6668"><HI REND="I">Tho</HI>] to B.</NOTE></L>
<L>"This ihesus of owre iewes temple · iaped &amp; dispised,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6669"><HI REND="I">This</HI>] þus B. <HI REND="I">iewes</HI>] R <HI REND="I">om. temple</HI>] peple CB. <HI REND="I">iaped</HI>] haþ Iaped W. <HI REND="I">Here</HI> B <HI REND="I">adds the probably spurious line</HI>—and seide he wolde felle a-doun þe temple · þat is so strong.</NOTE></L>
<L>To fordone it on o day · and in thre dayes after<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6670"><HI REND="I">To</HI>] and B. <HI REND="I">on o</HI>] in a R; in o B.</NOTE></L>
<L>Edefye it eft newe · (here he stant þat seyde it)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6671"><HI REND="I">seyde it</HI>] it seide B.</NOTE></L>
<L N="44">And ȝit maken it as moche · in al manere poyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6672"><HI REND="I">ȝit</HI>] ȝut to B.</NOTE></L>
<L>Bothe as longe and as large · bi loft &amp; by grounde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6673"><HI REND="I">bi</HI>] a R; on B.</NOTE></L>
<L>¶ "Cru[ci]fige," quod a cacchepolle · "I warante hym a wicche!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6674"><HI REND="I">Crucifige</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Crufige L.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Tolle, tolle!</HI>" quod an other · and toke o[f] kene þornes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6675"><HI REND="I">of</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; o L; <HI REND="I">see next line.</HI></NOTE></L>
<L N="48">And bigan of kene thorne · a gerelande to make,
</L>
<PB REF="00000607.tif" N="325, B-text"/>
<L>And sette it sore on his hed · and seyde in envye,</L>
<L>"<HI REND="I">Aue, rabby!</HI>" quod þat Ribaude · and þrew redes at hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6676"><HI REND="I">þat Ribaude</HI>] þe ribaudes R.</NOTE></L>
<L>Nailled hym with þre nailles · naked on þe Rode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6677"><HI REND="I">Nailled</HI>] þei nailid B. <HI REND="I">þre</HI>] thre (<HI REND="I">with</HI> foure <HI REND="I">written in margin</HI>) R. <HI REND="I">on</HI>] vp-on R.</NOTE></L>
<L N="52">And poysoun on a pole · þei put vp to his lippes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6678"><HI REND="I">on</HI>] vppon B. <HI REND="I">vp</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bede hym drynke his deth-yuel · his dayes were ydone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6679"><HI REND="I">deth-yuel</HI>] euyl deeþ B. <HI REND="I">ydone</HI>] doon C; done OB.</NOTE></L>
<L>"And ȝif þat þow sotil be · help now þi-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6680"><HI REND="I">þat</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>If þow be cryst, &amp; kynges sone · come downe of þe Rode;</L>
<L N="56">Þanne shul we leue þat lyf þe loueth · and wil nouȝt lete þe deye!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6681"><HI REND="I">shul</HI>] shulde B.</NOTE></L>
<L>¶ "<HI REND="I">Consummatum est</HI>," quod cryst · &amp; comsed forto swowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6682"><HI REND="I">swowe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> OB; swowen C; swoune W; swowne R.</NOTE></L>
<L>Pitousliche and pale · as a prisoun þat deyeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6683"><HI REND="I">Pitousliche</HI>] Ful pitousliche B.</NOTE></L>
<L>Þe lorde of lyf &amp; of liȝte · þo leyed his eyen togideres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6684"><HI REND="I">The lorde</HI>] Til lore R.</NOTE></L>
<L N="60">Þe daye for drede with-drowe · and derke bicam þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6685"><HI REND="I">bicam</HI>] bigan O.</NOTE></L>
<L>Þe wal wagged and clef · and al þe worlde quaued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6686"><HI REND="I">wal</HI>] wallis of þe temple B. <HI REND="I">worlde</HI>] word C. <HI REND="I">quaued</HI>] quakid B.</NOTE></L>
<L>Ded men for that dyne · come out of depe graues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6687"><HI REND="I">dyne</HI>] dene WR; deeþ B. <HI REND="I">depe</HI>] here R.</NOTE></L>
<L>And tolde whi þat tempest · so longe tyme dured.</L>
<L N="64">"For a bitter bataille" · þe ded bodye sayde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6688"><HI REND="I">bodye</HI>] bodies B.</NOTE></L>
<L>"Lyf and deth in þis derknesse · her one-fordoth her other;</L>
<L>Shal no wiȝte wite witterly · who shal haue þe maystrye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6689"><HI REND="I">wite</HI>] wit C; witte R.</NOTE></L>
<L N="67">Er sondey aboute sonne rysynge" · &amp; sank with þat til erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6690"><HI REND="I">sonne</HI>] þe sunne OB. <HI REND="I">til</HI>] in-to B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000608.tif" N="326, B-text"/>
<L>Some seyde þat he was goddes sone · þat so faire deyde,<Q><HI REND="I">Vere filius dei erat iste, &amp;c.</HI></Q></L>
<L>And somme saide he was a wicche · "good is þat we assaye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6691"><HI REND="I">þat we</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Where he be ded or nouȝte ded · doun er he be taken."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6692"><HI REND="I">he</HI> (1)] B <HI REND="I">om. ded</HI> (2)] B <HI REND="I">om. doun</HI>] a-doun B.</NOTE></L>
<L N="71">¶ Two theues also · tholed deth þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6693"><HI REND="I">deth</HI>] dede R.</NOTE></L>
<L>Vppon a crosse bisydes cryst · so was þe comune lawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6694"><HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om. bisydes</HI>] biside C.</NOTE></L>
<L>A cacchepole cam forth · and craked bothe her legges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6695"><HI REND="I">A</HI>] Ac a R.</NOTE></L>
<L>And her armes after · of eyther of þo theues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6696"><HI REND="I">her</HI>] þe W. <HI REND="I">of eyther</HI>] B <HI REND="I">om. þo</HI>] the C; þo two B.</NOTE></L>
<L>Ac was no boy so bolde · goddes body to touche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6697"><HI REND="I">was</HI>] þer was B. <HI REND="I">boy</HI>] body W.</NOTE></L>
<L N="76">For he was knyȝte &amp; kynges sone · kynde forȝaf þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6698"><HI REND="I">tyme</HI>] throwe R.</NOTE></L>
<L>Þat non harlot were so hardy · to leyne hande vppon hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6699"><HI REND="I">hande</HI>] an hand R.</NOTE></L>
<L>¶ Ac þere cam forth a knyȝte · with a kene spere ygrounde,</L>
<L>Hiȝte <HI REND="I">longeus</HI>, as þe lettre telleth · and longe had lore his siȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6700"><HI REND="I">Hiȝte</HI>] þat hiȝte B.</NOTE></L>
<L N="80">Bifor pilat &amp; other peple · in þe place he houed;</L>
<L>Maugre his many tethe · he was made þat tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6701"><HI REND="I">Maugre</HI>] and magre B. <HI REND="I">his many</HI>] he (!) B.</NOTE></L>
<L>To take þe spere in his honde · &amp; iusten with ihesus;</L>
<L>For alle þei were vnhardy · þat houed on hors or stode,<MILESTONE N="77b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6702"><HI REND="I">or</HI>] &amp; COB. <HI REND="I">stode</HI>] stede R.</NOTE></L>
<L N="84">To touche hym or to taste hym · or take hym down of Rode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6703"><HI REND="I">hym</HI> (1)] R <HI REND="I">om. or to</HI>] or COB. <HI REND="I">hym</HI> (3)] W <HI REND="I">om. of</HI>] of þe B; on (!) C.</NOTE></L>
<L>But þis blynde bacheler þanne · bar hym þorugh þe herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6704"><HI REND="I">þanne</HI>] þat R; WO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe blode spronge down by þe spere · &amp; vnspered þe kniȝtes eyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6705"><HI REND="I">þe</HI> (1)] þat B. <HI REND="I">spronge</HI>] ran B. <HI REND="I">vnspered</HI>] opned R. <HI REND="I">þe kniȝtes</HI>] hise CO; his B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000609.tif" N="327, B-text"/>
<L>Þanne fel þe knyȝte vpon knees · and cryed hym mercy—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6706"><HI REND="I">vpon</HI>] vppon his B. <HI REND="I">hym</HI>] ihesu R.</NOTE></L>
<L N="88">"Aȝeyne my wille it was, lorde · to wownde ȝow so sore!"</L>
<L>He seighed &amp; sayde · "sore it me athynketh;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6707"><HI REND="I">He</HI>] And he B; How he C. <HI REND="I">sore</HI>] ful sore B.</NOTE></L>
<L>For þe dede þat I haue done · I do me in ȝowre grace;</L>
<L>Haue on me reuth, riȝtful ihesu!" · &amp; riȝt with þat he wept.</L>
<L N="92">¶ Thanne gan faith felly · þe fals iuwes dispise,</L>
<L>Called hem caytyues · acursed for euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6708"><HI REND="I">Called</HI>] and kallid B. <HI REND="I">for</HI>] hem for R.</NOTE></L>
<L>For þis foule vyleynye · "veniaunce to ȝow alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6709"><HI REND="I">alle</HI>] falle W.</NOTE></L>
<L>To do þe blynde bete hym ybounde · it was a boyes conseille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6710"><HI REND="I">ybounde</HI>] bounden O.</NOTE></L>
<L N="96">Cursed caytyue! · kniȝthod was it neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6711"><HI REND="I">caytyue</HI>] caytif WC; caityues R; kaitifs B; caytyues castyng O.</NOTE></L>
<L>To mysdo a ded body · by day or by nyȝte.</L>
<L>Þe gree ȝit hath he geten · for al his grete wounde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6712"><HI REND="I">þe</HI>] þre (!) B. <HI REND="I">gree—hath</HI>] grythe ye hase (!) C.</NOTE></L>
<L>¶ For ȝowre champioun chiualer · chief knyȝt of ȝow alle,</L>
<L N="100">Ȝelt hym recreaunt rennyng · riȝt at ihesus wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6713"><HI REND="I">ȝelt</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RB; ȝelte O; Yelde C; ȝilt W.</NOTE></L>
<L>For be þis derkenesse ydo · his deth worth avenged,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6714"><HI REND="I">þis</HI>] C <HI REND="I">om. his</HI>] R <HI REND="I">om. avenged</HI>] I-venkesched R.</NOTE></L>
<L>And ȝe, lordeynes, han ylost · for lyf shal haue þe maistrye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6715"><HI REND="I">ȝe</HI>] CB <HI REND="I">om. lordeynes</HI>] lur|daynes W; lurdeynes O.</NOTE></L>
<L>And ȝowre Fraunchise, þat fre was · fallen is in thral|dome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6716"><HI REND="I">is</HI>] it B.</NOTE></L>
<L>And ȝe, cherles, &amp; ȝowre children · chieue shal ȝe neure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6717"><HI REND="I">cherles</HI>] clerkes CB. <HI REND="I">ȝe</HI> (2)] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="105">Ne haue lordship in londe · ne no londe tylye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6718"><HI REND="I">Ne</HI>] To W. <HI REND="I">londe</HI>] honde CO. <HI REND="I">no</HI>] none R.</NOTE></L>
<L>But al bareyne be · &amp; vsurye vsen,
</L>
<PB REF="00000610.tif" N="328, B-text"/>
<L>Which is lyf þat owre lorde · in alle lawes acurseth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6719"><HI REND="I">lyf</HI>] þe lif B. <HI REND="I">acurseth</HI>] a|cursid B.</NOTE></L>
<L>Now ȝowre good dayes ar done · as Danyel prophecyed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6720"><HI REND="I">ar</HI>] arn W; aren C; be R; been O.</NOTE></L>
<L N="109">Whan cryst cam, [of] her kyngdom · þe croune shulde [cesse];<Q><HI REND="I">Cum veniat sanctus sanctorum, cessabit vnxio vestra.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6721">[<HI REND="I">of</HI> W] LRCOBY <HI REND="I">om.; but the line is marked for correction in</HI> L. <HI REND="I">her</HI>] þe R. <HI REND="I">þe</HI>] and COBY. [<HI REND="I">cesse</HI> WCY] cece O; sesse B; lese R; L <HI REND="I">has a blank space. cessabit—vestra</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ What for fere of þis ferly · &amp; of þe fals iuwes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6722"><HI REND="I">þe</HI>] þo R.</NOTE></L>
<L>I drowe me in þat derkenesse · to <HI REND="I">decendit ad inferna.</HI></L>
<L N="112">And þere I sawe sothely · <HI REND="I">secundum scripturas</HI>,</L>
<L>Out of þe west coste · a wenche, as me thouȝte,</L>
<L>Cam walkynge in þe wey · to-helle-ward she loked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6723"><HI REND="I">walkynge</HI>] wandrynge B. <HI REND="I">þe</HI>] þat R.</NOTE></L>
<L>Mercy hiȝt þat mayde · a meke þynge with-alle,</L>
<L N="116">A ful benygne buirde · and boxome of speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6724"><HI REND="I">buirde</HI>] burde WR; birde C; beerde O; berd B.</NOTE></L>
<L>¶ Her suster, as it semed · cam softly walkynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6725"><HI REND="I">softly</HI>] softeli OB; softily C; sofly R; sooþly W.</NOTE></L>
<L>Euene out of þe est · and westward she loked.</L>
<L>A ful comely creature · treuth she hiȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6726"><HI REND="I">comely</HI>] manli B; many (!) C.</NOTE></L>
<L N="120">For þe vertue þat hir folwed · aferd was she neuere.</L>
<L>¶ Whan þis maydenes mette · mercy and treuth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6727"><HI REND="I">Whan</HI>] And whan R.</NOTE></L>
<L>Eyther axed other · of þis grete wonder,</L>
<L>Of þe dyne &amp; of þe derknesse · and how þe daye rowed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6728"><HI REND="I">dyne</HI>] dene ROB. <HI REND="I">of</HI> (2)] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="124">And which a liȝte and a leme · lay befor helle.</L>
<L>"Ich haue ferly of þis fare · in feith," seyde treuth,<MILESTONE N="78" UNIT="folio"/></L>
<L>"And am wendyng to wyte · what þis wonder meneth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6729"><HI REND="I">wonder</HI>] wonde R.</NOTE></L>
<L>¶ "Haue no merueille," quod mercy · "myrthe it bytokneth.</L>
<L>A mayden þat hatte marye · and moder with-out felyng<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6730"><HI REND="I">hatte</HI>] hat R; hattiþ B; highte W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000611.tif" N="329, B-text"/>
<L N="129">Of any kynnes creature · conceyued þorw speche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6731"><HI REND="I">any kynnes</HI>] any kende R; mannys skynnes B.</NOTE></L>
<L>And grace of þe holygoste; · wex grete with childe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6732"><HI REND="I">And</HI>] þurgh B. <HI REND="I">wex</HI>] she wex B.</NOTE></L>
<L>With-outen wem · in-to þis worlde she brouȝt hym;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6733"><HI REND="I">wem</HI>] hemme B. <HI REND="I">hym</HI>] hym forþ O.</NOTE></L>
<L N="132">And þat my tale be trewe · I take god to witnesse.</L>
<L>Sith þis barn was bore · ben XXX<HI REND="sup">ti</HI> wynter passed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6734"><HI REND="I">Sith</HI>] Sit C. <HI REND="I">bore</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; ybore W; born COB. <HI REND="I">xxxti</HI>] thretty C; þrytti B.</NOTE></L>
<L>Which deyde &amp; deth þoled · þis day aboute mydday.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6735"><HI REND="I">deth</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="135">And þat is cause of þis clips · þat closeth now þe sonne,</L>
<L>In menynge þat man shal · fro merkenesse be drawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6736"><HI REND="I">be</HI>] is B.</NOTE></L>
<L>Þe while þis liȝte &amp; þis leme · shal Lucyfer ablende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6737"><HI REND="I">þis</HI> (1)] þe B.</NOTE></L>
<L>For patriarkes &amp; prophetes · han preched her-of often,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6738"><HI REND="I">her-of</HI>] her-on O; here B.</NOTE></L>
<L>Þat man shal man saue · þorw a maydenes helpe,</L>
<L N="140">And þat was tynt þorw tre · tree shal it wynne,</L>
<L>And þat deth doun brouȝte · deth shal releue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6739"><HI REND="I">doun</HI>] adown W.</NOTE></L>
<L>¶ "Þat þow tellest," quod treuth · "is but a tale of waltrot;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6740"><HI REND="I">treuth</HI>] C <HI REND="I">om. is</HI>] it is CB. <HI REND="I">tale of</HI>] C <HI REND="I">repeats these words, and omits</HI> waltrot.</NOTE></L>
<L>For Adam &amp; Eue · &amp; abraham with other</L>
<L N="144">Patriarkes &amp; prophetes · þat in peyne liggen,</L>
<L>Leue þow neuere þat ȝone liȝte · hem alofte brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6741"><HI REND="I">hem alofte</HI>] a-loft schal CB; a-lofte schal hem O.</NOTE></L>
<L>Ne haue hem out of helle · holde þi tonge, mercy!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6742"><HI REND="I">hem</HI>] hym B. <HI REND="I">holde</HI>] helde L (<HI REND="I">by a mere slip</HI>).</NOTE></L>
<L>It is but a trufle þat þow tellest · I, treuth, wote þe sothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6743"><HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om. trufle</HI>] tryfule C; truyfle B. <HI REND="I">I</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="148">For þat is ones in helle · out cometh it neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6744"><HI REND="I">þat</HI>] he þat W. <HI REND="I">it</HI>] he W.</NOTE></L>
<L>Iob þe prophete, patriarke · reproueth þi sawes,<Q><HI REND="I">Quia in inferno nulla est redempcio.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6745"><HI REND="I">patriarke</HI>] and patriark B. <HI REND="I">þi</HI>] þise B.</NOTE></L>
<L>¶ Þanne mercy ful myldly · mouthed þise wordes,
</L>
<PB REF="00000612.tif" N="330, B-text"/>
<L>"Thorw experience," quod she · "I hope þei shal be saued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6746"><HI REND="I">she</HI>] he R. <HI REND="I">þei shal</HI>] þow schalt R.</NOTE></L>
<L>For venym for-doth venym · &amp; þat I proue by resoun.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6747"><HI REND="I">I proue</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CR; preue I WO; proue B.</NOTE></L>
<L N="153">For of alle venymes · foulest is þe scorpioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6748"><HI REND="I">venymes</HI>] venym CB.</NOTE></L>
<L>May no medcyne helpe · þe place þere he styngeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6749"><HI REND="I">he</HI>] it O.</NOTE></L>
<L>Tyl he be ded &amp; do þer-to · þe yuel he destroyeth,</L>
<L N="156">Þe fyrst venymouste · þorw venym of hym-self.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6750"><HI REND="I">venymouste</HI>] venym is moost (!) O. <HI REND="I">venym</HI>] vertue R.</NOTE></L>
<L>So shal þis deth for-do · I dar my lyf legge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6751"><HI REND="I">for-do</HI>] do R. <HI REND="I">my</HI>] y B.</NOTE></L>
<L>Al þat deth [for]dyd furste · þorw þe deuelles en|tysynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6752"><HI REND="I">fordyd</HI>] fordide W; LCROB <HI REND="I">omit the prefix</HI> for-, <HI REND="I">which is wanted; cf.</HI> l. 343.</NOTE></L>
<L>And riȝt as þorw gyle · man was bigyled,</L>
<L N="160">So shal grace þat bigan · make a good sleighte;<Q><HI REND="I">Ars vt artem falleret.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6753"><HI REND="I">sleighte</HI>] sighte CB; seeþ (<HI REND="I">altered to</HI> sighte) O.</NOTE></L>
<L>¶ "Now suffre we," seyde treuth · "I se, as me þinketh,</L>
<L>Out of þe nippe of þe north · nouȝt ful fer hennes,</L>
<L>Riȝtwisnesse come rennynge · reste we þe while;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6754"><HI REND="I">come</HI>] cam CO. <HI REND="I">we þe</HI>] whe a B.</NOTE></L>
<L N="164">For he wote more þan we · he was er we bothe."</L>
<L>¶ "That is soth," seyde mercy · "And I se here bi southe,</L>
<L>Where pees cometh playinge · in pacience yclothed;<MILESTONE N="78b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6755"><HI REND="I">pees cometh</HI>] cometh pes R.</NOTE></L>
<L>Loue hath coueyted hir longe · leue I none other<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6756"><HI REND="I">leue</HI>] leege B.</NOTE></L>
<L>But he sent hir some lettre · what þis liȝte bymeneth,</L>
<L N="169">Þat ouer-houeth helle þus; · she vs shal telle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6757"><HI REND="I">she</HI>] he R.</NOTE></L>
<L>¶ Whan pees, in pacience yclothed · approched nere hem tweyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6758"><HI REND="I">yclothed</HI>] clothed RO; is y|cloþid B. <HI REND="I">nere</HI>] neiȝ CB; nyȝ O. <HI REND="I">hem</HI>] hym B.</NOTE></L>
<L>Riȝtwisnesse hir reuerenced · for her riche clothyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6759"><HI REND="I">hir</HI>] hem COB. <HI REND="I">for</HI>] by W.</NOTE></L>
<L>And preyed pees to telle hir · to what place she wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6760"><HI REND="I">she</HI>] he R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000613.tif" N="331, B-text"/>
<L>And in her gay garnementz · whom she grete þouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6761"><HI REND="I">garnementz</HI>] garmentz R. <HI REND="I">she</HI>] he R.</NOTE></L>
<L N="174">¶ "My wille is to wende," quod she · "and welcome hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6762"><HI REND="I">is</HI>] his C. <HI REND="I">she</HI>] he R.</NOTE></L>
<L>Þat many day myȝte I nouȝte se · for merkenesse of synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6763"><HI REND="I">myȝte</HI>] nyȝte B.</NOTE></L>
<L>Adam &amp; Eue · &amp; other moo in helle.</L>
<L>Moyses &amp; many mo · mercy shal haue,</L>
<L N="178">And I shal daunce þer-to · do þow so, sustre!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6764">R <HI REND="I">omits. And</HI>] COB <HI REND="I">om. so</HI>] also B.</NOTE></L>
<L>For ihesus iusted wel · ioye bygynneth dawe;<Q><HI REND="I">Ad vesperum demorabitur fletus, &amp; ad matu|tinum leticia.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6765"><HI REND="I">dawe</HI>] to dawe OB. <HI REND="I">leticia</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Loue, þat is my lemman · suche lettres me sente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6766"><HI REND="I">me</HI>] he me R.</NOTE></L>
<L>That mercy, my sustre, &amp; I · mankynde shulde saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6767"><HI REND="I">my sustre</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="182">And þat god hath forgyuen · &amp; graunted me pees &amp; mercy,</L>
<L>To be mannes meynpernoure · for euere-more after.</L>
<L>Lo! here þe patent!" quod pees · "<HI REND="I">in pace in idipsum</HI>—</L>
<L>And þat þis dede shal dure— · <HI REND="I">dormiam &amp; requiescam.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6768"><HI REND="I">dure</HI>] endure B.</NOTE></L>
<L N="186">¶ "What, rauestow?" quod riȝtwisnesse · "or þow art riȝt dronke!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6769"><HI REND="I">rauestow</HI>] rauest þou OB.</NOTE></L>
<L>Leuestow þat ȝonde liȝte · vnlouke myȝte helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6770"><HI REND="I">Leuestow</HI>] Leuest þou O. <HI REND="I">ȝonde</HI>] ȝonder OB.</NOTE></L>
<L>And saue mannes soule? · sustre, wene it neure!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6771"><HI REND="I">it</HI>] þow it R.</NOTE></L>
<L>At þe bygynnynge, god · gaf þe dome hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6772"><HI REND="I">At—god</HI>] For god þe bigyn|nere W.</NOTE></L>
<L N="190">Þat Adam &amp; Eue · and alle þat hem suwed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6773"><HI REND="I">suwed</HI>] sulked (!) C.</NOTE></L>
<L>Shulde deye doune riȝte · and dwelle in pyne after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6774"><HI REND="I">Shulde</HI>] Shul C.</NOTE></L>
<L>If þat þei touched a tre · and þe fruite eten.</L>
<L>Adam afterward · aȝeines his defence,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6775"><HI REND="I">Adam</HI>] And Adam B.</NOTE></L>
<L N="194">Frette of þat fruit · &amp; forsoke, as it were,
</L>
<PB REF="00000614.tif" N="332, B-text"/>
<L N="195">Þe loue of owre lorde · and his lore bothe,</L>
<L>And folwed þat þe fende tauȝte · &amp; his felawes wille,</L>
<L>Aȝeines resoun, I, riȝtwisnesse · recorde þus with treuth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6776">R <HI REND="I">omits. I</HI>] and WCOB. <HI REND="I">riȝtwisnesse</HI>] riȝt-fulnesse B.</NOTE></L>
<L>Þat her peyne be perpetuel · &amp; no preyere hem helpe.</L>
<L>For-þi late hem chewe as þei chose · &amp; chyde we nouȝt, sustres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6777"><HI REND="I">sustres</HI>] syster CO; fuster B.</NOTE></L>
<L N="200">For it is botelees bale · þe bite þat þei eten."</L>
<L>¶ "And [I] shal preue," quod pees · "her peyne mote haue ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6778">[<HI REND="I">I</HI> WCOB] LR <HI REND="I">om.; but the line is marked for correction in</HI> L. <HI REND="I">preue</HI>] preie R. <HI REND="I">ende</HI>] an ende CB.</NOTE></L>
<L>And wo in-to wel · mowe wende atte laste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6779"><HI REND="I">wo</HI>] from wo W. <HI REND="I">mowe</HI>] schal B.</NOTE></L>
<L>For had þei wist of no wo · wel had þei nouȝte knowen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6780"><HI REND="I">had</HI>] R <HI REND="I">om. þei</HI> (2)] þei (<HI REND="I">printed</HI> the) W.</NOTE></L>
<L>For no wiȝte wote what wel is · þat neuere wo suffred,</L>
<L N="205">Ne what is hote hunger · þat had neuere defaute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6781"><HI REND="I">hote</HI>] hoot WO; hot B.</NOTE></L>
<L>If no nyȝte ne were · no man, as I leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6782"><HI REND="I">as</HI>] is as C. <HI REND="I">leue</HI>] wene B.</NOTE></L>
<L>Shulde wite witterly · what day is to mene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6783"><HI REND="I">wite</HI>] neuere wite W.</NOTE></L>
<L N="208">Shulde neuere riȝte riche man · þat lyueth in reste &amp; ese</L>
<L>Wyte what wo is · ne were þe deth of kynde.<MILESTONE N="79" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6784"><HI REND="I">is</HI>] is ne wel CB.</NOTE></L>
<L>So god þat bygan al · of his good wille</L>
<L N="211">Bycam man of a mayde · mankynde to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6785"><HI REND="I">Bycam</HI>] And bicam B.</NOTE></L>
<L>And suffred to be solde · to see þe sorwe of deyinge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6786"><HI REND="I">to</HI> (2)] and R.</NOTE></L>
<L>The which vnknitteth al kare · &amp; comsynge is of reste.</L>
<L>For til <HI REND="I">modicum</HI> mete with vs · I may it wel avowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6787"><HI REND="I">mete</HI>] mette ROB; met C. <HI REND="I">vs</HI>] hym O.</NOTE></L>
<L>Wote no wiȝte, as I wene · what is ynough to mene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6788"><HI REND="I">is ynough</HI>] ynogh is W; is nouȝte R.</NOTE></L>
<L>¶ For-þi god of his goodnesse · þe fyrste gome Adam,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6789"><HI REND="I">of his</HI>] his of B.</NOTE></L>
<L N="217">Sette hym in solace · &amp; in souereigne myrthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6790"><HI REND="I">myrthe</HI>] ioye R.</NOTE></L>
<L>And sith he suffred hym synne · sorwe to fele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6791"><HI REND="I">sith</HI>] syne C. <HI REND="I">synne</HI>] synege R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000615.tif" N="333, B-text"/>
<L>To wite what wel was · kyndelich to knowe it.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6792"><HI REND="I">was</HI>] is R. <HI REND="I">to</HI>] and W. <HI REND="I">it</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="220">And after god auntred hym-self · and toke Adames kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6793"><HI REND="I">auntred</HI>] grauntid COB.</NOTE></L>
<L>To wyte what he hath suffred · in þre sondri places,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6794"><HI REND="I">hath</HI>] hase C. <HI REND="I">þre</HI>] the C; B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bothe in heuene, &amp; in erthe · &amp; now til helle he þynketh,</L>
<L>To wite what al wo is · þat wote of al ioye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6795"><HI REND="I">þat—of</HI>] and what is W. <HI REND="I">wote</HI>] woot CO; wot B.</NOTE></L>
<L>¶ So it shal fare bi þis folke; · her foly &amp; her synne</L>
<L>Shall lere hem what langour is · &amp; lisse with-outen ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6796"><HI REND="I">lisse</HI>] blisse R.</NOTE></L>
<L>Wote no wighte what werre is · þere þat pees regneth,</L>
<L>Ne what is witterly wel · til weyllowey hym teche."</L>
<L N="228">¶ Thanne was þere a wiȝte · with two brode eyen,</L>
<L>Boke hiȝte þat beupere · a bolde man of speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6797"><HI REND="I">beupere</HI>] bewpere R; bewpeer O; beaupeere W; beaupere CB.</NOTE></L>
<L>"By godes body," quod þis boke · "I wil bere witnesse,</L>
<L>Þat þo þis barne was ybore · þere blased a sterre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6798"><HI REND="I">ybore</HI>] born O.</NOTE></L>
<L>That alle þe wyse of þis worlde · in o witte acordeden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6799"><HI REND="I">wyse of</HI>] men in R. <HI REND="I">acorde|den</HI>] acorden WCB.</NOTE></L>
<L N="233">That such a barne was borne · in bethleem Citee,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6800"><HI REND="I">borne</HI>] y-bore W; y-born R. <HI REND="I">Citee</HI>] þe Citee W; þe cite R.</NOTE></L>
<L>Þat mannes soule sholde saue · &amp; synne destroye.</L>
<L>And alle þe elementz," quod þe boke · "her-of bereth witnesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6801">C <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="236">Þat he was god þat al wrouȝte · þe walkene firste shewed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6802"><HI REND="I">walkene</HI>] <HI REND="I">so in</HI> O; walkne R; wolkne W; welkne C; welkene B.</NOTE></L>
<L>Þo þat weren in heuene · token <HI REND="I">stella comata</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6803"><HI REND="I">comata</HI>] cometa W.</NOTE></L>
<L>And tendeden hir as a torche · to reuerence his birthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6804"><HI REND="I">tendeden</HI>] tenteden CB. <HI REND="I">hir</HI>] it W. <HI REND="I">as</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe lyȝte folwed þe lorde · in-to þe lowe erthe.</L>
<L N="240">[Þe] water witnessed þat he was god · for he went on it;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6805">[<HI REND="I">þe</HI> WRO] þat LCB. <HI REND="I">wit|nessed</HI>] witnessiþ ORB; witnesse C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000616.tif" N="334, B-text"/>
<L>Peter þe apostel · parceyued his gate,</L>
<L>And as he went on þe water · wel hym knewe, &amp; seyde,<Q><HI REND="I">Iube me venire ad te super aquas.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6806"><HI REND="I">as</HI>] C <HI REND="I">om. þe</HI>] þat R. <HI REND="I">hym</HI>] he hym B.</NOTE></L>
<L>And lo! how þe sonne gan louke · her liȝte in her-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6807">i. mare</NOTE></L>
<L N="244">Whan she seye hym suffre · þat sonne &amp; se made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6808"><HI REND="I">se</HI>] mone R.</NOTE></L>
<L>The erthe for heuynesse · that he wolde suffre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6809"><HI REND="I">heuynesse</HI>] buxomnesse CB.</NOTE></L>
<L>Quaked as quykke þinge · and al biquasht[e] þe roche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6810"><HI REND="I">biquashte</HI>] biquaschte O; biquasche R; biquasshed WC; to|clief B.</NOTE></L>
<L>Lo! helle miȝte nouȝte holde · but opened þo god þoled,</L>
<L N="248">And lete oute symondes sones · to seen hym hange on Rode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6811"><HI REND="I">sones</HI>] sone W.</NOTE></L>
<L>And now shal lucifer leue it · thowgh hym loth þinke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6812"><HI REND="I">leue</HI>] R <HI REND="I">om.</HI> (!)</NOTE></L>
<L>For <HI REND="I">gygas</HI> þe geaunt · with a gynne engyned<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6813">R <HI REND="I">omits. gynne</HI>] gyn haþ W. <HI REND="I">doune</HI>] a-doun WCOB.</NOTE></L>
<L>To breke &amp; to bete doune · þat ben aȝeines ihesus.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6814">R <HI REND="I">omits. gynne</HI>] gyn haþ W. <HI REND="I">doune</HI>] a-doun WCOB.</NOTE></L>
<L>"And I, boke, wil be brent · but ihesus rise to lyue,</L>
<L N="253">In alle myȝtes of man · &amp; his moder gladye,<MILESTONE N="79b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6815"><HI REND="I">of</HI>] of a R.</NOTE></L>
<L>And conforte al his kynne · &amp; out of care brynge,</L>
<L>And al þe iuwen ioye · vnioignen &amp; vnlouken;</L>
<L>And but þei reuerencen his Rode · &amp; his resurexioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6816"><HI REND="I">reuerencen</HI>] reuersen W.</NOTE></L>
<L N="257">And bileue on a newe lawe · be lost lyf &amp; soule."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6817"><HI REND="I">bileue</HI>] leuen CB; leue O. <HI REND="I">After this line</HI> COBY <HI REND="I">have the (pro|bably spurious) line</HI>—Al this I book witnesse · and yet muche more; <HI REND="I">where, for</HI> Al, OY <HI REND="I">have</HI> And.</NOTE></L>
<L>¶ "Suffre we," seide treuth · "I here &amp; se bothe,</L>
<L>How a spirit speketh to helle · &amp; bit vnspere þe ȝatis,<Q><HI REND="I">Attollite portas, &amp;c.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6818"><HI REND="I">How</HI>] R <HI REND="I">om. bit</HI>] <HI REND="I">so in</HI> OB; bitt R; biddeþ W; biddes C.</NOTE></L>
<L N="260">A voice loude in þat liȝte · to lucifer cryeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6819"><HI REND="I">cryeth</HI>] cried CO.</NOTE></L>
<L>"Prynces of þis place · vnpynneth &amp; vnlouketh!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6820"><HI REND="I">vnpynneth</HI>] oppeneþ O.</NOTE></L>
<L>For here cometh with croune · þat kynge is of glorie."</L>
<L>Thanne syked sathan · &amp; seyde to hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6821"><HI REND="I">syked</HI>] siȝede R; siȝhede O. <HI REND="I">hem alle</HI>] helle R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000617.tif" N="335, B-text"/>
<L N="264">"Suche a lyȝte, aȝeines owre leue · Lazar it fette;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6822"><HI REND="I">leue</HI>] loue B. <HI REND="I">it</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RCO Y; is B; out W.</NOTE></L>
<L>Care &amp; combraunce · is comen to vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6823"><HI REND="I">combraunce</HI>] encombraunce W.</NOTE></L>
<L>If þis kynge come in · mankynde wil he fecche,</L>
<L>And lede it þer hym lyketh · &amp; lyȝtlych me bynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6824"><HI REND="I">lede</HI>] do O. <HI REND="I">it</HI>] hem R. <HI REND="I">hym lyketh</HI>] lazar is R.</NOTE></L>
<L N="268">Patriarkes &amp; prophetes · han parled her-of longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6825"><HI REND="I">longe</HI>] loude B.</NOTE></L>
<L>Þat such a lorde &amp; a lyȝte · shulde lede hem alle hennes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6826"><HI REND="I">a</HI> (2)] W <HI REND="I">om. shulde</HI>] schal R; shol C.</NOTE></L>
<L>¶ "Lysteneth," quod Lucifer · "for I þis lorde knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6827"><HI REND="I">Lysteneth</HI>] listneþ now B.</NOTE></L>
<L>Bothe þis lorde &amp; þis liȝte; · is longe ago I knewe hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6828"><HI REND="I">is</HI>] it is B.</NOTE></L>
<L N="272">May no deth hym dere · ne no deueles queyntise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6829"><HI REND="I">hym</HI>] þis lorde R.</NOTE></L>
<L>And where he wil, is his waye · ac war hym of þe periles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6830"><HI REND="I">wil—his</HI>] wolde his is B. <HI REND="I">his</HI>] R <HI REND="I">om. ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>If he reue me my riȝte · he robbeth me by maistrye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6831"><HI REND="I">reue</HI>] <HI REND="I">so in</HI> ROB; reueþ W; reuees C. <HI REND="I">me</HI> (1)] C <HI REND="I">om. my</HI>] of my R. <HI REND="I">he robbeth</HI>] &amp; robbe R.</NOTE></L>
<L>For by riȝt &amp; bi resoun · þo renkes þat ben here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6832"><HI REND="I">bi</HI>] CB <HI REND="I">om. þo</HI>] þoo O; þe WCRB. <HI REND="I">renkes</HI>] freikis B. <HI REND="I">ben here</HI>] ich haue O.</NOTE></L>
<L N="276">Bodye &amp; soule ben myne · bothe gode &amp; ille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6833"><HI REND="I">ben</HI>] been O; beþ W.</NOTE></L>
<L>For hym-self seyde · þat sire is of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6834">COB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝif Adam ete þe apple · alle shulde deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6835"><HI REND="I">Ȝif</HI>] þat ȝif R; If WC. <HI REND="I">þe apple</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And dwelle with vs deueles · þis þretynge he made;</L>
<L N="280">And he þat sothenesse is · seyde þise wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6836"><HI REND="I">he</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And sitthen I seised · seuene hundreth wyntre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6837"><HI REND="I">sitthen</HI>] I sitthen R. <HI REND="I">I seised</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; I sessed R; he seised CB; is ysesid O; is yCeisd Y. <HI REND="I">seuene</HI>] þise seue R; many OY.</NOTE></L>
<L>I leue þat lawe nil nauȝte · lete hym þe leest."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6838"><HI REND="I">nil</HI>] wole O; wil B.</NOTE></L>
<L>¶ "That is sothe," seyde Sathan · "but I me sore drede,</L>
<L N="284">For þow gete hem with gyle · &amp; his gardyne breke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6839"><HI REND="I">gete</HI>] gatist B. <HI REND="I">hem</HI>] hym C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000618.tif" N="336, B-text"/>
<L>And in semblaunce of a serpent · sat on þe appeltre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6840"><HI REND="I">semblaunce</HI>] semblaunt OB; liknees C. <HI REND="I">serpent</HI>] Nedder C. <HI REND="I">sat on</HI>] sete vp-on W.</NOTE></L>
<L>And eggedest hem to ete · Eue by hir-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6841"><HI REND="I">eggedest</HI>] eggest C. <HI REND="I">ete</HI>] ete þer-of B.</NOTE></L>
<L>And toldest hir a tale · of tresoun were þe wordes;</L>
<L N="288">And so þow haddest hem oute · &amp; hider atte laste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6842"><HI REND="I">so</HI>] al-so R. <HI REND="I">hem</HI>] hym B.</NOTE></L>
<L>It is nouȝte graythely geten · þere gyle is þe Rote."</L>
<L>"For god wil nouȝt be bigiled" · quod Gobelyn, "ne bi-iaped;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6843"><HI REND="I">Gobelyn</HI>] goblyn O.</NOTE></L>
<L>We haue no trewe title to hem · for þorwgh tresoun were þei dampned."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6844"><HI REND="I">title</HI>] tilyle (!) R. <HI REND="I">þorwgh</HI>] wiþ B.</NOTE></L>
<L N="292">"Certes, I drede me," quod þe deuel · "leste treuth wil hem fecche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6845"><HI REND="I">þe</HI>] þis O. <HI REND="I">After this line</HI> CBY <HI REND="I">have the</HI> (<HI REND="I">probably spurious</HI>) <HI REND="I">line</HI>—Oute of oure poustee · and leden hem hennes.</NOTE></L>
<L>¶ Þis þretty wynter, as I wene · hath he gone &amp; preched;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6846"><HI REND="I">wene</HI>] leue B. <HI REND="I">hath—gone</HI>] he wente aboute R.</NOTE></L>
<L>I haue assailled hym with synne · &amp; some tyme yasked<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6847"><HI REND="I">assailled</HI>] assoiled (!) C. <HI REND="I">tyme</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Where he were god or goddes sone? · he gaf me shorte answere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6848"><HI REND="I">Where</HI>] Wheiþer W; Were B.</NOTE></L>
<L N="296">And þus hath he trolled forth · þis two &amp; thretty wynter,<MILESTONE N="80" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6849"><HI REND="I">hath he</HI>] he hath R. <HI REND="I">trolled</HI>] tollid B. <HI REND="I">two</HI>] to R; twa C.</NOTE></L>
<L>And whan I seighe it was so · slepyng, I went,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6850"><HI REND="I">slepyng</HI>] lepynge W; sepynge B.</NOTE></L>
<L>To warne pilates wyf · what dones man was ihesus;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6851"><HI REND="I">dones</HI>] dones O; done WR; doone Y; doon C; dene B.</NOTE></L>
<L>For iuwes hateden hym · and han done hym to deth.</L>
<L N="300">I wolde haue lengthed his lyf · for I leued, ȝif he deyede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6852"><HI REND="I">I</HI> (1)] And I R. <HI REND="I">lengthed</HI>] lenged C.</NOTE></L>
<L>That his soule wolde suffre · no synne in his syȝte.</L>
<L>For þe body, whil it on bones ȝede · aboute was euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6853"><HI REND="I">suffre</HI>] nauȝt suffre R.</NOTE></L>
<L>To saue men fram synne · ȝif hem-self wolde.
</L>
<PB REF="00000619.tif" N="337, B-text"/>
<L N="304">And now I se where a soule · cometh hiderward seyllynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6854"><HI REND="I">seyllynge</HI>] sailynge RO.</NOTE></L>
<L>With glorie &amp; with grete liȝte · god it is, I wote wel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6855"><HI REND="I">glorie</HI>] Ioie C. <HI REND="I">with</HI> (2)] RO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>I rede we flee," quod he · "faste alle hennes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6856"><HI REND="I">we</HI>] þat we W.</NOTE></L>
<L>For vs were better nouȝte be · þan biden his syȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6857"><HI REND="I">biden</HI>] to a-biden B.</NOTE></L>
<L N="308">For þi lesynges, Lucifer · loste is al owre praye.</L>
<L>Firste þorw þe we fellen · fro heuene so heighe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6858"><HI REND="I">fellen</HI>] fallen B.</NOTE></L>
<L>For we leued þi lesynges · [we loupen oute alle with þe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6859"><HI REND="I">leued</HI>] loueden B. <HI REND="I">þi</HI>] on þi W; þise B. [<HI REND="I">we—lesynge</HI>] <HI REND="I">in</HI> R <HI REND="I">only; but cf.</HI> C-Text. <HI REND="I">ylore</HI>] y-lorn W; yloste C.</NOTE></L>
<L>And now for thi last lesynge ·] ylore we haue Adam,</L>
<L N="312">And al owre lordeship, I leue · a londe &amp; a water;<Q><HI REND="I">Nunc princeps huius mundi eicietur foras."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6860"><HI REND="I">a</HI> (1)] on B. <HI REND="I">a</HI> (2)] on OB. <HI REND="I">eicietur</HI>] eicitur RB.</NOTE></L>
<L>¶ Efte þe liȝte bad vnlouke · &amp; Lucifer answered,</L>
<L>"What lorde artow?" quod lucifer · "<HI REND="I">quis est iste?</HI>"</L>
<L>"<HI REND="I">Rex glorie</HI>" · þe liȝte sone seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6861"><HI REND="I">In one line in</HI> R, <HI REND="I">which omits</HI> sone. <HI REND="I">And</HI>] þe R; And a B. <HI REND="I">of</HI> (2)] O <HI REND="I">om. mayne</HI>] man WR many B.</NOTE></L>
<L N="316">"And lorde of myȝte &amp; of mayne · &amp; al manere vertues; <HI REND="I">dominus virtutum;</HI></L>
<L>Dukes of þis dym place · anon vndo þis ȝates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6862"><HI REND="I">Dukes</HI>] Duk R.</NOTE></L>
<L>That cryst may come in · þe kynges sone of heuene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6863"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And with þat breth helle brake · with Beliales barres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6864"><HI REND="I">brake</HI>] braste R.</NOTE></L>
<L N="320">For any wye or warde · wide opene þe ȝatis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6865"><HI REND="I">opene</HI>] <HI REND="I">so in</HI> B; open CO; opned WR.</NOTE></L>
<L>¶ Patriarkes &amp; prophetes · <HI REND="I">populus in tenebris</HI>,</L>
<L>Songen seynt Iohanes songe · <HI REND="I">ecce agnus dei.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6866"><HI REND="I">Iohanes</HI>] Iohan B.</NOTE></L>
<L N="323">Lucyfer loke ne myȝte · so lyȝte hym ableynte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6867"><HI REND="I">ableynte</HI>] ablente WRO; a|blyndyde C; a-blynde B.</NOTE></L>
<L>And þo þat owre [lorde] loued · in-to his liȝte he lauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6868">[<HI REND="I">lorde</HI> RWCOBY] L <HI REND="I">om. lauȝte</HI>] tooke C.</NOTE></L>
<L>And seyde to Sathan, "lo! here · my soule to amendes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6869"><HI REND="I">soule</HI>] soulis B.</NOTE></L>
<L>For alle synneful soules · to saue þo þat ben worthy.
</L>
<PB REF="00000620.tif" N="338, B-text"/>
<L>Myne þei be &amp; of me · I may þe bette hem clayme.</L>
<L N="328">Al-þough resoun recorde · &amp; riȝt of my-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6870"><HI REND="I">Al-þough</HI>] And þouȝ WB.</NOTE></L>
<L>That if þei ete þe apple · alle shulde deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6871"><HI REND="I">þei</HI>] he W.</NOTE></L>
<L>I bihyȝte hem nouȝt here · helle for euere.</L>
<L>For þe dede þat þei dede · þi deceyte it made;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6872"><HI REND="I">dede</HI> (1)] dyede C. <HI REND="I">dede</HI> (2)] dide WCB; diden O.</NOTE></L>
<L N="332">With gyle þow hem gete · agayne al resoun.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6873"><HI REND="I">gete</HI>] gate C.</NOTE></L>
<L>For in my paleys, paradys · in persone of an addre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6874"><HI REND="I">my</HI>] O <HI REND="I">om. paleys</HI>] place OB.</NOTE></L>
<L>Falseliche þow fettest þere · þynge þat I loued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6875"><HI REND="I">fettest</HI>] fecchest R. <HI REND="I">þere</HI>] WO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Thus ylyke a lusarde · with a lady visage,</L>
<L>Theuelich þow me robbedest; · þe olde lawe graunteth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6876"><HI REND="I">þe</HI>] and þe W. <HI REND="I">lawe</HI>] lawe it B.</NOTE></L>
<L N="337">Þat gylours be bigiled · &amp; þat is gode resoun;<Q><HI REND="I">Dentem pro dente, &amp; oculum pro oculo.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6877"><HI REND="I">be</HI>] þat ben B.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Ergo</HI>, soule shal soule quyte · &amp; synne to synne wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6878"><HI REND="I">soule</HI> (2)] B <HI REND="I">om. to synne</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And al þat man hath mysdo · I, man, wyl amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6879"><HI REND="I">man wyl</HI>] may wel O. <HI REND="I">amende</HI>] amende it R.</NOTE></L>
<L>Membre for membre · bi þe olde lawe was amendes,<MILESTONE N="80b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6880"><HI REND="I">amendes</HI>] amendid B.</NOTE></L>
<L N="341">And lyf for lyf also · &amp; by þat lawe I clayme it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6881"><HI REND="I">þat</HI>] þe O. <HI REND="I">it</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Adam &amp; al his issue · at my wille her-after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6882"><HI REND="I">al</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þat deth in hem fordid · my deth shal releue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6883"><HI REND="I">þat</HI>] at R.</NOTE></L>
<L N="344">And bothe quykke &amp; quyte · þat queynte was þorw synne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6884"><HI REND="I">quykke</HI>] quik R; quyke O; quykee C; quykye B; quykne W.</NOTE></L>
<L>And þat grace gyle destruye · good feith it asketh.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6885"><HI REND="I">destruye</HI>] distroyed CB.</NOTE></L>
<L>So leue it nouȝte, lucifer · aȝeine þe lawe I fecche hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6886"><HI REND="I">it</HI>] I WCOB. <HI REND="I">nouȝte</HI>] neuere R. <HI REND="I">aȝeine</HI>] þat aȝen B.</NOTE></L>
<L>But bi riȝt &amp; by resoun · raunceoun here my lyges:<Q><HI REND="I">Non veni soluere legem, sed adimplere.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6887"><HI REND="I">But</HI>] And O. <HI REND="I">by</HI>] RCB <HI REND="I">om. lyges</HI>] lieges C; leges R; liegges B. <HI REND="I">adimplere</HI>] implere R.</NOTE></L>
<L N="348">Þow fettest myne in my place · aȝeines al resoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6888"><HI REND="I">fettest</HI>] foched C. <HI REND="I">myne</HI>] hym B. <HI REND="I">al</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000621.tif" N="339, B-text"/>
<L>Falseliche &amp; felounelich; · gode faith me it tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6889"><HI REND="I">me it</HI>] it me B.</NOTE></L>
<L>To recoure hem thorw raunceoun · &amp; bi no resoun elles,</L>
<L>So þat with gyle þow gete · þorw grace it is ywone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6890"><HI REND="I">with</HI>] þoruȝ WCOB. <HI REND="I">gete</HI>] gate C. <HI REND="I">it is</HI>] is it C. <HI REND="I">ywone</HI>] wonne COB.</NOTE></L>
<L N="352">Þow, Lucyfer, in lyknesse · of a luther addere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6891"><HI REND="I">þow</HI>] þat B. <HI REND="I">luther</HI>] lither RCOB.</NOTE></L>
<L>Getest by gyle · þo that god loued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6892"><HI REND="I">Getest</HI>] Gatest C; Gete R; Gat B. <HI REND="I">þo</HI>] þinge R.</NOTE></L>
<L>¶ And I, in lyknesse of a leode · þat lorde am of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6893"><HI REND="I">I</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Graciousliche þi gyle haue quytte · go gyle aȝeine gyle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6894"><HI REND="I">quytte</HI>] y-quyt B. <HI REND="I">gyle</HI> (2)] riȝt B.</NOTE></L>
<L N="356">And as Adam &amp; alle · þorw a tre deyden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6895"><HI REND="I">alle</HI>] alle other CB.</NOTE></L>
<L>Adam &amp; alle þorwe a tree · shal torne aȝeine to lyue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6896"><HI REND="I">aȝeine</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And gyle is bigyled · &amp; in his gyle fallen:<Q><HI REND="I">Et cecidit in foueam quam fecit.</HI></Q></L>
<L>Now bygynneth þi gyle · ageyne þe to tourne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6897"><HI REND="I">to</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="360">And my grace to growe · ay gretter &amp; wyder.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6898"><HI REND="I">wyder</HI>] widder WCO; gret|tere R.</NOTE></L>
<L>Þe bitternesse þat þow hast browe · brouke it þi-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6899">WO <HI REND="I">omit. hast</HI>] CB <HI REND="I">om. brouke</HI>] now brouke R. <HI REND="I">This line is found in</HI> Crowley. Cf. Pass. xi. 117.</NOTE></L>
<L>Þat art doctour of deth · drynke þat þow madest!</L>
<L>¶ For I, þat am lorde of lyf · loue is my drynke,</L>
<L N="364">And for þat drynke to-day · I deyde vpon erthe.</L>
<L>I fauȝte so, me þrestes ȝet · for mannes soule sake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6900">B <HI REND="I">transposes these two lines.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6901"><HI REND="I">þrestes</HI>] þristeþ O; thryste C; thurstes R; þursteþ WB.</NOTE></L>
<L>May no drynke me moiste · ne my thruste slake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6902">B <HI REND="I">transposes these two lines.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6903"><HI REND="I">thruste</HI>] þrist O; thryst C; threst R; þurst WB.</NOTE></L>
<L>Tyl þe vendage falle · in þe vale of iosephath,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6904"><HI REND="I">þe vendage</HI>] vengeaunce B.</NOTE></L>
<L>Þat I drynke riȝte ripe must · <HI REND="I">resureccio mortuorum</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6905"><HI REND="I">must</HI>] most R.</NOTE></L>
<L N="369">And þanne shal I come as a kynge · crouned with angeles,</L>
<L>And han out of helle · alle mennes soules.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6906"><HI REND="I">han</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; haue WCOB. <HI REND="I">mennes</HI>] mannys O; manere CB.</NOTE></L>
<L>¶ Fendes and fendekynes · bifor me shulle stande,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6907"><HI REND="I">fendekynes</HI>] fyndekynes WC; feendkyns O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000622.tif" N="340, B-text"/>
<L N="372">And be at my biddynge · where so eure me lyketh.</L>
<L>And to be merciable to man · þanne my kynde it asketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6908"><HI REND="I">And—be</HI>] Ac R. <HI REND="I">þanne—kynde</HI>] my kende þanne R. <HI REND="I">it</HI>] WO <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For we beth bretheren of blode · but nouȝte in bap|tesme alle.</L>
<L>Ac alle þat beth myne hole bretheren · in blode &amp; in baptesme,</L>
<L N="376">Shal nouȝte be dampned to þe deth · þat is with-outen ende; <Q><HI REND="I">Tibi soli peccaui, &amp;c.</HI></Q></L>
<L>It is nouȝt vsed in erthe · to hangen a feloun<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6909"><HI REND="I">in</HI>] on R.</NOTE></L>
<L>Ofter þan ones · þough he were a tretour.</L>
<L>And ȝif þe Kynge of þat kyngedome · come in þat tyme,</L>
<L N="380">There þe feloun thole sholde · deth or otherwyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6910"><HI REND="I">þe</HI>] W <HI REND="I">om. thole sholde</HI>] schulde þole O. <HI REND="I">or otherwyse</HI>] <HI REND="I">so in</HI> RCBY; ouþer oþer-wise O; or ooþer Iuwise W; other else <HI REND="I">in</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L>Lawe wolde, he ȝeue hym lyf · if he loked on hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6911"><HI REND="I">Lawe</HI>] þe lawe O. <HI REND="I">ȝeue</HI>] geue C; ȝaf R; ȝaue O. <HI REND="I">if</HI>] and R.</NOTE></L>
<L>¶ And I, þat am kynge of kynges · shal come suche a tyme,<MILESTONE N="81" UNIT="folio"/></L>
<L>There dome to þe deth · dampneth al wikked;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6912"><HI REND="I">There</HI>] Where þe O; Where B; Wher C. <HI REND="I">al</HI>] alle (<HI REND="I">printed</HI> alle the) W.</NOTE></L>
<L>And ȝif lawe wil I loke on hem · it lithe in my grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6913"><HI REND="I">loke—hem</HI>] on hym loke O.</NOTE></L>
<L N="385">Whether þei deye or deye nouȝte · for þat þei deden ille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6914"><HI REND="I">þei</HI>] O <HI REND="I">has</HI> he, <HI REND="I">the first time only.</HI></NOTE></L>
<L>Be it any þinge abouȝte · þe boldenesse of her synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6915"><HI REND="I">it</HI>] O <HI REND="I">om. abouȝte</HI>] O <HI REND="I">om.</HI> (!)</NOTE></L>
<L>I may do mercy þorw riȝtwisnesse · &amp; alle my wordes trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6916"><HI REND="I">may</HI>] WOY <HI REND="I">om. trewe</HI>] been trewe O.</NOTE></L>
<L N="388">And þough holiwrit wil þat I be wroke · of hem þat deden ille, <Q><HI REND="I">Nullum malum inpunitum, &amp;c.,</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6917">386—388. CB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6918"><HI REND="I">þat</HI> (1)] R <HI REND="I">om. Nullum</HI>] For nullum O.</NOTE></L>
<L>Thei shul be clensed clereliche · &amp; wasshen of her synnes
</L>
<PB REF="00000623.tif" N="341, B-text"/>
<L>In my prisoun purgatorie · til <HI REND="I">parce</HI> it hote,</L>
<L N="391">And my mercy shal be shewed · to manye of my bretheren.</L>
<L>For blode may suffre blode · bothe hungry &amp; akale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6919"><HI REND="I">hungry</HI>] hungre C; and hungred (<HI REND="I">sic</HI>) B. <HI REND="I">akale</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; a|cale WO; a-calde C; a-cold B.</NOTE></L>
<L>Ac blode may nouȝt se blode · blede, but hym rewe."—<Q><HI REND="I">Audiui archana verba, que non licet homini loqui.</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6920"><HI REND="I">Ac</HI>] And C. <HI REND="I">se</HI>] se his R. <HI REND="I">hym</HI>] it CB.</NOTE></L>
<L>"Ac my riȝtwisnesse &amp; riȝt · shal reulen al helle,</L>
<L N="395">And mercy al mankynde · bifor me in heuene.</L>
<L>For I were an vnkynde Kynge · but I my kynde holpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6921"><HI REND="I">kynde</HI>] kyn R. <HI REND="I">holpe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; helpe WCOB.</NOTE></L>
<L>And namelich at such a nede · þer nedes helpe bi|houeth;<Q><HI REND="I">Non intres in iudicium cum seruo tuo</HI>, [<HI REND="I">domine.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6922"><HI REND="I">namelich</HI>] mandlich (!) C; maliche B. <HI REND="I">such</HI>] silke (!) C. <HI REND="I">nedes</HI>] nede B. [<HI REND="I">domine</HI>] <HI REND="I">in</HI> O <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>Þus bi lawe," quod owre lorde · "lede I wil fro hennes</L>
<L>Þo þat me loued · &amp; leued in my comynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6923"><HI REND="I">me</HI>] I R.</NOTE></L>
<L N="400">And for þi lesynge, lucifer · þat þow lowe til Eue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6924"><HI REND="I">lowe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; leighe WC; leyȝ OB. <HI REND="I">til</HI>] to R.</NOTE></L>
<L>Thow shalt abye it bittre"— · &amp; bonde hym with cheynes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6925"><HI REND="I">bittre</HI>] bitterli O. <HI REND="I">bonde</HI>] a|bond B.</NOTE></L>
<L>Astaroth and al þe route · hidden hem in hernes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6926"><HI REND="I">Astaroth</HI>] Astarot R; Astroth W; Astoroth C; Astrot B. <HI REND="I">hem</HI>] thaym C.</NOTE></L>
<L>They dorste nouȝte loke on owre lorde · þe boldest of hem alle,</L>
<L N="404">But leten hym lede forth what hym lyked · and lete what hym liste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6927"><HI REND="I">what hym</HI> (1)] whom hym W; with hym who hym C; with hym alle þat hym B. <HI REND="I">what</HI> (2)] whom W.</NOTE></L>
<L>¶ Many hundreth of angeles · harpeden &amp; songen,<Q><HI REND="I">Culpat caro, purgat caro; regnat deus dei caro.</HI></Q></L>
<L>¶ Thanne piped pees · of poysye a note,</L>
<L>"<HI REND="I">Clarior est solito post maxima nebula phebus</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6928"><HI REND="I">solito</HI>] solitus R. <HI REND="I">nebula</HI>] <HI REND="I">so in the</HI> MSS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000624.tif" N="342, B-text"/>
<L N="408"><HI REND="I">Post inimicitias</HI> [<HI REND="I">clarior est et amor</HI>].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6929">[<HI REND="I">clarior—amor</HI>] LW <HI REND="I">omit;</HI> RCOBY <HI REND="I">retain this half-line.</HI></NOTE></L>
<L>After sharpe shoures," quod pees · "moste shene is þe sonne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6930"><HI REND="I">sharpe</HI>] scharpest R. <HI REND="I">shene</HI>] clene B.</NOTE></L>
<L>Is no weder warmer · þan after watery cloudes.</L>
<L N="411">Ne no loue leuere · ne leuer frendes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6931"><HI REND="I">Here</HI> R <HI REND="I">has lost eight leaves, down to</HI> Pass. XX. 27. <HI REND="I">This passage is collated with</HI> Y.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6932"><HI REND="I">leuer</HI>] more better O.</NOTE></L>
<L>Þan after werre &amp; wo · whan loue &amp; pees be maistres.</L>
<L>Was neuere werre in þis worlde · ne wykkednesse so kene,</L>
<L>Þat ne loue, &amp; hym luste · to laughynge ne brouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6933"><HI REND="I">ne</HI> (1)] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And pees þorw pacience · alle perilles stopped."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6934"><HI REND="I">stopped</HI>] stoppeþ W.</NOTE></L>
<L>"Trewes," quod treuth · "þow tellest vs soth, bi ihesus!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6935"><HI REND="I">Trewes</HI>] Trews O.</NOTE></L>
<L N="417">Clippe we in couenaunt · &amp; vch of vs cusse other."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6936"><HI REND="I">cusse</HI>] kisse COBY; clippe W.</NOTE></L>
<L>"And lete no peple," quod pees · "perceyue þat we chydde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6937"><HI REND="I">lete</HI>] latte O; leteþ W. <HI REND="I">chydde</HI>] chide CY; chiden O.</NOTE></L>
<L>For inpossible is no þyng · to hym þat is almyȝty."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6938"><HI REND="I">inpossible</HI>] impossible OY.</NOTE></L>
<L N="420">¶ "Thow seist soth," seyde ryȝtwisnesse · &amp; reuer|entlich hir kyste,</L>
<L>"Pees &amp; pees here! <HI REND="I">per secula seculorum.</HI>"<Q><HI REND="I">Misericordia &amp; veritas obuiauerunt sibi, iusticia &amp; pax osculate sunt.</HI></Q></L>
<L>Treuth tromped þo, &amp; songe · <HI REND="I">te deum laudamus;</HI></L>
<L>And þanne luted loue · in a loude note,<MILESTONE N="81b" UNIT="folio"/><Q><HI REND="I">Ecce quam bonum, &amp; quam iocundum, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6939"><HI REND="I">loue</HI>] W <HI REND="I">om. in</HI>] in-to B.</NOTE></L>
<L N="424">¶ Tyl þe daye dawed · þis damaiseles daunced,</L>
<L>That men rongen to þe resurexioun · &amp; riȝt with þat I waked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6940"><HI REND="I">rongen</HI>] range C; rounge B. <HI REND="I">waked</HI>] a-wakid B.</NOTE></L>
<L>And called kitte my wyf · and kalote my douȝter—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6941"><HI REND="I">called</HI>] y-callid B.</NOTE></L>
<L>"Ariseth &amp; reuerenceth · goddes resurrexioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6942"><HI REND="I">Ariseth—reuerenceth</HI>] <HI REND="I">so in</HI> OBY; Arises and reuerens C; And bad hem rise and reuerence W. <HI REND="I">goddes</HI>] cristis B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000625.tif" N="343, B-text"/>
<L N="428">And crepeth to þe crosse on knees · &amp; kisseth it for a iuwel!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6943"><HI REND="I">crepeth</HI>] crepe W. <HI REND="I">kisseth</HI>] kisse W; kisses C.</NOTE></L>
<L>For goddes blissed body · it bar for owre bote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6944"><HI REND="I">goddes blissed</HI>] cristis owen B.</NOTE></L>
<L>And it afereth þe fende · for suche is þe myȝte,</L>
<L N="431">May no grysly gost · glyde þere it shadweth!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6945"><HI REND="I">shadweth</HI>] <HI REND="I">so in</HI> Y; shadwiþ B; schadwes C; schadewiþ O; walkeþ W.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="19"><PB REF="00000626.tif" N="344, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XIX (PROLOGUE TO DOBEST).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6946">TITLE. Passus decimus nonus YO; <HI REND="I">to which</HI> B <HI REND="I">adds</HI>—et quintus de dobet. W <HI REND="I">agrees with</HI> L.</NOTE><HI REND="I">Passus xix</HI><HI REND="sup">us</HI>; <HI REND="I">&amp; explicit dobet, &amp; incipit dobest.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>THus I awaked &amp; wrote · what I had dremed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6947"><HI REND="I">dremed</HI>] ydremed WC.</NOTE></L>
<L>And diȝte me derely · &amp; dede me to cherche,</L>
<L>To here holy þe masse · &amp; to be houseled after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6948"><HI REND="I">holy þe</HI>] þe holi B.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6949"><HI REND="I">&amp; to be—masse</HI>] COBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="4">In myddes of þe masse · þo men ȝede to offrynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6950"><HI REND="I">&amp; to be—masse</HI>] COBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>I fel eftsones a-slepe · &amp; sodeynly me mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6951">COBY <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>That Pieres þe plowman · was paynted al blody,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6952"><HI REND="I">That</HI>] þanne O.</NOTE></L>
<L>And come in with a crosse · bifor þe comune peple,</L>
<L N="8">And riȝte lyke in alle lymes · to owre lorde ihesu;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6953"><HI REND="I">lymes</HI>] þynges W.</NOTE></L>
<L>And þanne called I conscience · to kenne me þe sothe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6954"><HI REND="I">And</HI>] CBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Is þis ihesus þe iuster?" quod I · "þat iuwes did to deth?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6955"><HI REND="I">did</HI>] diden B; diden hym O.</NOTE></L>
<L>Or it is Pieres þe plowman! · who paynted hym so rede?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6956"><HI REND="I">it is</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOBY; is it <HI REND="I">in</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L>Quod conscience, &amp; kneled þo · "þise aren Pieres armes,</L>
<L N="13">His coloures &amp; his cote-armure · ac he þat cometh so blody<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6957"><HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>Is cryst with his crosse · conqueroure of crystene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6958"><HI REND="I">Is</HI>] Wiþ B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000627.tif" N="345, B-text"/>
<L>¶ "Why calle ȝe hym cryst?" quod I · "sithenes iuwes calle hym ihesus?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6959"><HI REND="I">ȝe</HI>] W <HI REND="I">om. calle</HI> (2)] called CBY; calleden O.</NOTE></L>
<L N="16">Patriarkes &amp; prophetes · prophecyed bifore,</L>
<L>Þat alkyn creatures · shulden knelen &amp; bowen,</L>
<L>Anon as men nempned · þe name of god Ihesu.</L>
<L><HI REND="I">Ergo</HI> is no name · to þe name of ihesus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6960"><HI REND="I">is</HI>] þer is B. <HI REND="I">þe</HI>] þat B. <HI REND="I">of</HI>] CBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne none so nedeful to nempne · by nyȝte ne by daye.</L>
<L N="21">For alle derke deuelles · aren adradde to heren it,</L>
<L>And synful aren solaced · &amp; saued bi þat name.</L>
<L>And ȝe callen hym cryst · for what cause, telleth me?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6961"><HI REND="I">ȝe</HI>] thay C. <HI REND="I">callen</HI>] callid B.</NOTE></L>
<L N="24">Is cryst more of myȝte · &amp; more worthy name</L>
<L>Þan ihesu or ihesus · þat al owre ioye come of?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6962"><HI REND="I">come</HI>] comeþ B.</NOTE></L>
<L>¶ "Thow knowest wel," quod conscience · "and þow konne resoun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6963"><HI REND="I">konne</HI>] canst O.</NOTE></L>
<L>That knyȝte, kynge, conqueroure · may be o persone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6964">O <HI REND="I">puts</HI> kynge <HI REND="I">before</HI> knyȝte. <HI REND="I">kynge</HI>] kyng and B. <HI REND="I">o</HI>] a B; of oo Y.</NOTE></L>
<L N="28">To be called a kniȝte is faire · for men shal knele to hym;</L>
<L>To be called a Kynge is fairer · for he may knyȝtes make;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6965"><HI REND="I">To</HI>] And to O. <HI REND="I">is</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac to be conquerour called · þat cometh of special grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6966"><HI REND="I">Ac</HI>] And CYB.</NOTE></L>
<L>And of hardynesse of herte · &amp; of hendenesse [bothe],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6967">[<HI REND="I">bothe</HI> COBY] LW <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="32">To make lordes of laddes · of londe þat he wynneth,</L>
<L>And fre men foule thralles · þat folweth nouȝt his lawes.<MILESTONE N="82" UNIT="folio"/></L>
<L>¶ The iuwes, þat were gentil men · ihesu þei dispised,</L>
<L>Bothe his lore &amp; his lawe · now ar þei lowe cherlis.</L>
<L N="36">As wyde as þe worlde is · wonyeth þere none<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6968"><HI REND="I">As</HI>] Also B. <HI REND="I">wonyeth—none</HI>] noon of hem þer wonyeþ W.</NOTE></L>
<L>But vnder tribut &amp; taillage · as tykes &amp; cherles.</L>
<L>And þo þat bicome crysten · by conseille of þe baptiste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6969"><HI REND="I">baptiste</HI>] baptisme WCO; bap|tesme Y; baptyme B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000628.tif" N="346, B-text"/>
<L>Aren frankeleynes, fre men · þorw fullyng þat þei toke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6970"><HI REND="I">fre</HI>] &amp; free O. <HI REND="I">fullyng</HI>] þe fullyng B.</NOTE></L>
<L>And gentel men with ihesu · for Ihesus was [yfulled],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6971"><HI REND="I">yfulled</HI> WCY] yfullid OB; yfolled L.</NOTE></L>
<L N="41">And vppon caluarye on crosse · ycrouned kynge of iewes.</L>
<L>¶ It bicometh to a Kynge · to kepe and to defende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6972"><HI REND="I">to</HI> (2)] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And conquerour of conquest · his lawes &amp; his large.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6973"><HI REND="I">And</HI>] And a C.</NOTE></L>
<L N="44">And so [dide] Ihesus þe iewes · he iustified &amp; tauȝte hem<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6974">[<HI REND="I">dide</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOBY; ded L.</NOTE></L>
<L>Þe lawe of lyf · that last shal euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6975"><HI REND="I">lyf</HI>] longe lijf O.</NOTE></L>
<L>And fended fram foule yueles · feueres &amp; fluxes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6976"><HI REND="I">fended</HI>] fende hem O; fenden Y; fendist B; defended W.</NOTE></L>
<L>And fro fendes þat in hem [were] · &amp; fals bileue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6977"><HI REND="I">fro</HI>] O <HI REND="I">om. in</HI>] O <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">were</HI> WCYB] werren (<HI REND="I">sic</HI>) O; was L. <HI REND="I">fals</HI>] al fals O.</NOTE></L>
<L N="48">Þo was he ihesus of iewes called · gentel prophete,</L>
<L>And kynge of her kyngdome · &amp; croune bar of þornes.</L>
<L>¶ And þo conquered he on crosse · as conquerour noble;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6978"><HI REND="I">crosse</HI>] þe crois B.</NOTE></L>
<L>Myȝt no deth hym fordo · ne adown brynge,</L>
<L N="52">That he ne aros &amp; regned · and rauysshed helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6979"><HI REND="I">ne aros</HI>] naroos W; no roos O; aros CB.</NOTE></L>
<L>And þo was he conquerour called · of quikke &amp; of ded,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6980"><HI REND="I">called</HI>] calle C; B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For he ȝaf Adam &amp; Eue · and other mo blisse,</L>
<L>Þat longe hadde leyne bifore · as lucyferes cherles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6981"><HI REND="I">leyne</HI>] y-leyen W. <HI REND="I">lucyferes</HI>] lucifer Y.</NOTE></L>
<L N="56">¶ And sith he ȝaf largely · alle his lele lyges<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6982"><HI REND="I">alle</HI>] to alle B.</NOTE></L>
<L>Places in paradys · at her partynge hennes,</L>
<L>He may wel be called conquerour · &amp; þat is cryst to mene.</L>
<L>¶ Ac þe cause þat he cometh þus · with crosse of his passioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6983"><HI REND="I">he</HI>] C <HI REND="I">om. his</HI>] CYB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="60">Is to wissen vs þere-wyth · þat whan þat we ben tempted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6984"><HI REND="I">þat</HI> (2)] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000629.tif" N="347, B-text"/>
<L>Þer-with to fyȝte &amp; fenden vs · fro fallyng in-to synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6985"><HI REND="I">fenden</HI>] defenden W. <HI REND="I">in-to</HI>] to W. <HI REND="I">synne</HI>] C <HI REND="I">om.</HI> (!)</NOTE></L>
<L>And se bi his sorwe · þat who so loueth ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6986"><HI REND="I">se</HI>] se (<HI REND="I">printed</HI> so) W. <HI REND="I">so</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To penaunce &amp; to pouerte · he moste putten hym|seluen,</L>
<L N="64">And moche wo in þis worlde · willen &amp; suffren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6987"><HI REND="I">wo</HI>] who B; O <HI REND="I">om. willen</HI>] to willen W.</NOTE></L>
<L>¶ Ac to carpe more of cryst · And how he come to þat name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6988"><HI REND="I">Ac</HI>] As CB. <HI REND="I">more</HI>] B <HI REND="I">om. name</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Faithly forto speke · his firste name was ihesus.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6989"><HI REND="I">Faithly</HI>] Feiþ-fulli B.</NOTE></L>
<L>Tho he was borne in bethleem · as þe boke telleth,</L>
<L N="68">And cam to take mankynde · kynges and aungeles</L>
<L>Reuerenced hym faire · with richesse of erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6990"><HI REND="I">Reuerenced</HI>] Reuerenseden B. <HI REND="I">richesse</HI>] richesses W.</NOTE></L>
<L>Angeles out of heuene · come knelyng &amp; songe,<Q><HI REND="I">Gloria in excelsis deo, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6991"><HI REND="I">out</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Kynges come after · kneled, &amp; offred<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6992"><HI REND="I">come</HI>] þat come W. <HI REND="I">kneled</HI>] knelynge OY; and kneliden B.</NOTE></L>
<L N="72">Mirre &amp; moche golde · with-outen mercy askynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6993"><HI REND="I">moche</HI>] mylkyle (!) C.</NOTE></L>
<L>Or any kynnes catel · but knowlechyng hym soe|uereigne</L>
<L>Bothe of sonde, sonne, &amp; see · &amp; sithenes þei went<MILESTONE N="82b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6994"><HI REND="I">sonde</HI>] lond W; soule B; sonde and COY. <HI REND="I">see</HI>] sehe O.</NOTE></L>
<L>In-to her kyngene kyth · by conseille of angeles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6995"><HI REND="I">her—kyth</HI>] hir kyngenelich C; hir kyngenlith Y; erþe kyngriche B. <HI REND="I">angeles</HI>] an angel B.</NOTE></L>
<L N="76">And there was þat worde fulfilled · þe which þow of speke,<Q><HI REND="I">Omnia celestia, terrestria, flectantur in hoc no|mine Ihesu.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6996"><HI REND="I">worde</HI>] world Y.</NOTE></L>
<L>For alle þe angeles of heuene · at his burth kneled,</L>
<L>And al þe witte of þe worlde · was in þo þre kynges;</L>
<L>Resoun &amp; [riȝtwisnesse] · &amp; reuth þei offred,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6997">[<HI REND="I">riȝtwisnesse</HI> WOY] riȝtfulnesse LCB; <HI REND="I">but see</HI> l. 84.</NOTE></L>
<L N="80">Wherfore &amp; whi · wyse men þat tyme,</L>
<L>Maistres &amp; lettred men · <HI REND="I">Magy</HI> hem called.
</L>
<PB REF="00000630.tif" N="348, B-text"/>
<L>¶ That o kynge cam with resoun · keuered vnder sense.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6998"><HI REND="I">o</HI>] of (!) Y; on B.</NOTE></L>
<L>Þe secounde kynge sitthe · sothliche offred<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS6999"><HI REND="I">sitthe</HI>] ek CB; ech Y. <HI REND="I">soth|liche</HI>] soiþli he B.</NOTE></L>
<L N="84">Riȝtwisnesse vnder red golde · resouns felawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7000"><HI REND="I">Riȝtwisnesse</HI>] Riȝtfulnesse B. <HI REND="I">red</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Golde is likned to leute · þat last shal euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7001"><HI REND="I">Golde</HI>] For gold W. <HI REND="I">leute</HI>] beaute B. <HI REND="I">last</HI>] fast Y.</NOTE></L>
<L>And resoun to riche golde · to riȝte &amp; to treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7002">W <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="87">The þridde kynge þo cam · knelyng to ihesu,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7003"><HI REND="I">þo</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And presented hym with pitee · apierynge by myrre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7004"><HI REND="I">presented</HI>] presente C. <HI REND="I">apier|ynge</HI>] apperynge WO; appaieryng Y; a pilgrym (!) B. <HI REND="I">by</HI>] to C.</NOTE></L>
<L>For mirre is mercy to mene · &amp; mylde speche of tonge.</L>
<L>Thre yliche honest þinges · [were] offred þus at ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7005"><HI REND="I">Thre yliche</HI>] þise þree y|likne B. <HI REND="I">were—kynges</HI>] CB <HI REND="I">omit.</HI> [<HI REND="I">were</HI> WOY] was L.</NOTE></L>
<L>Þorw þre kynne kynges · knelynge to ihesu.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7006"><HI REND="I">Thre yliche</HI>] þise þree y|likne B. <HI REND="I">were—kynges</HI>] CB <HI REND="I">omit.</HI> [<HI REND="I">were</HI> WOY] was L.</NOTE></L>
<L N="92">¶ Ac for alle þise preciouse presentz · owre lorde prynce ihesus<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7007"><HI REND="I">prynce</HI>] kyng W.</NOTE></L>
<L>Was neyther kynge ne conquerour · til he gan to wexe</L>
<L>In þe manere of a man · &amp; þat by moche sleight;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7008"><HI REND="I">þe</HI>] þise B. <HI REND="I">moche</HI>] muchel W.</NOTE></L>
<L>As it bicometh a conquerour · to konne many sleightes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7009"><HI REND="I">sleightes</HI>] wilis B.</NOTE></L>
<L N="96">And many wyles &amp; witte · þat wil ben a leder;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7010"><HI REND="I">wyles—witte</HI>] sotile wittis B.</NOTE></L>
<L>And so did ihesu in his dayes · who so had tyme to telle it.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7011"><HI REND="I">ihesu</HI>] Iohan B. <HI REND="I">had</HI>] holdiþ B. <HI REND="I">to</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Sum tyme he suffred · &amp; sum tyme he hydde hym;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7012"><HI REND="I">Sum</HI>] So þat B.</NOTE></L>
<L>And sum tyme he fauȝte faste · &amp; fleigh otherwhile.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7013"><HI REND="I">fleigh</HI>] fledd C; pleieþ B.</NOTE></L>
<L>And some tyme he gaf good · &amp; graunted hele bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7014"><HI REND="I">good</HI>] gold B. <HI REND="I">hele</HI>] hile B.</NOTE></L>
<L N="101">Lyf &amp; lyme · as hym lyste, he wrought.</L>
<L>As kynde is of a conquerour · so comsed ihesu,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7015"><HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om. so</HI>] and so Y.</NOTE></L>
<L>Tyl he had alle hem · þat he fore bledde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7016"><HI REND="I">had</HI>] badde C.</NOTE></L>
<L N="104">¶ In his iuuente þis ihesus · atte iuwen feste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7017"><HI REND="I">iuuente</HI>] Iuuentee WY; Inno|cence CB. <HI REND="I">atte</HI>] at WC; at þe Y. <HI REND="I">iuwen</HI>] Iewne C; Iuen O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000631.tif" N="349, B-text"/>
<L>Water in-to wyn tourned · as holy writ telleth,</L>
<L>And þere bigan god · of his grace to dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7018"><HI REND="I">to</HI>] CYB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For wyn is lykned to lawe · &amp; lyf of holynesse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7019"><HI REND="I">of</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And lawe lakked þo · for men loued nouȝt her enemys.</L>
<L N="109">And cryst conseilleth þus · &amp; comaundeth bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7020"><HI REND="I">þus</HI>] vs COBY. <HI REND="I">comaundeth</HI>] comaunde C.</NOTE></L>
<L>Bothe to lered &amp; to lewed · to louye owre enemys.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7021"><HI REND="I">Bothe</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So atte feste firste · as I bifore tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7022"><HI REND="I">atte</HI>] at þe COY; þat þe B; at þat (<HI REND="I">printed</HI> the) W.</NOTE></L>
<L N="112">Bygan god, of his grace · &amp; goodnesse, to dowel:</L>
<L>And þo was he cleped &amp; called · nouȝt holy cryst, but Ihesu,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7023"><HI REND="I">þo</HI>] þoo O; þanne W. <HI REND="I">cleped &amp;</HI>] W <HI REND="I">om. cryst</HI>] chirche CB. Crowley <HI REND="I">has</HI>—not only christ but Jesu.</NOTE></L>
<L>A faunt fyn, ful of witte · <HI REND="I">filius marie.</HI></L>
<L>¶ For bifor his moder marie · made he þat wonder,</L>
<L N="116">Þat she furste &amp; formest · ferme shulde bilieue,</L>
<L>That he þorw grace was gete · &amp; of no gome elles.<MILESTONE N="83" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7024"><HI REND="I">of</HI>] CBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He wrouȝt þat bi no witte · but þorw worde one,</L>
<L>After þe kynde þat he come of · þere comsed he dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7025"><HI REND="I">þere</HI>] the Y. <HI REND="I">comsed</HI>] bygan C.</NOTE></L>
<L>And whan he was woxen more · in his moder absence,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7026"><HI REND="I">was woxen</HI>] woxen was W.</NOTE></L>
<L N="121">He made lame to lepe · &amp; ȝaue liȝte to blynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7027"><HI REND="I">lame</HI>] lame men B.</NOTE></L>
<L>And fedde with two fisshes · &amp; with fyue loues</L>
<L>Sore afyngred folke · mo þan fyue thousande.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7028"><HI REND="I">afyngred</HI>] ahungerd C; and hungrid B. <HI REND="I">fyue</HI>] a CY. <HI REND="I">mo—thou|sande</HI>] fyue þowsan and mo B.</NOTE></L>
<L N="124">Þus he conforted carful · &amp; cauȝte a gretter name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7029"><HI REND="I">carful</HI>] þe careful B. <HI REND="I">a</HI>] Y <HI REND="I">om. gretter</HI>] gret B.</NOTE></L>
<L>Þe whiche was dobet · where þat he went.</L>
<L>For defe þorw his doynges to here · &amp; dombe speke he made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7030"><HI REND="I">defe</HI>] deef CY; deefe O; deue W; deefe men B. <HI REND="I">þorw—doynges</HI>] he made B. <HI REND="I">speke—made</HI>] speke made C; to speke B.</NOTE></L>
<L>And alle he heled &amp; halpe · þat hym of grace asked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7031"><HI REND="I">he</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þo was he called in contre · of þe comune peple,
</L>
<PB REF="00000632.tif" N="350, B-text"/>
<L N="129">For þe dedes þat he did · <HI REND="I">fili dauid, ihesus!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7032"><HI REND="I">fili—ihesus</HI>] ihesu fili dauid COBY.</NOTE></L>
<L>For dauid was douȝtiest · of dedes in his tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7033"><HI REND="I">his</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The berdes þo songe · <HI REND="I">Saul interfecit mille, et dauid decem milia;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7034"><HI REND="I">berdes</HI>] burdes W; birdes Y; byrdes C; burges B. <HI REND="I">þo</HI>] that COBY. <HI REND="I">Saul</HI>] Sal CB.</NOTE></L>
<L>For-þi þe contre þere ihesu cam · called hym <HI REND="I">fili dauid</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7035"><HI REND="I">For-þi</HI>] For B.</NOTE></L>
<L>And nempned hym of nazereth · &amp; no man so worthi</L>
<L N="134">To be kaisere or kynge · of þe kyngedome of iuda,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7036"><HI REND="I">iuda</HI>] Iude C; Iudee B.</NOTE></L>
<L>Ne ouer iuwes iustice · as ihesus was, hem þouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7037"><HI REND="I">Ne</HI>] And be B. <HI REND="I">iustice</HI>] Ius|tices C. <HI REND="I">ihesus</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Where-of caiphas hadde enuye · &amp; other of þe iewes,</L>
<L>And forto done hym to deth · day &amp; nyȝte þei casten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7038"><HI REND="I">done</HI>] done <HI REND="I">or</HI> doun L; doon WCY; don B; do O; <HI REND="I">cf.</HI> gone <HI REND="I">in</HI> l. 143.</NOTE></L>
<L>Kulleden hym on-crosse-wyse · at caluarie on fryday,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7039"><HI REND="I">Kulleden</HI>] And killiden B. <HI REND="I">on</HI> (2)] on þe B.</NOTE></L>
<L>And sithen buryden his body · &amp; beden þat men sholde</L>
<L N="140">Kepen it fro niȝt-comeres · with knyȝtes y-armed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7040"><HI REND="I">y-armed</HI>] armed Y.</NOTE></L>
<L>For no frendes shulde hym fecche · for prophetes hem tolde,</L>
<L>Þat þat blessed body · of burieles shulde rise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7041"><HI REND="I">blessed</HI>] blisful C; bisseful (<HI REND="I">sic</HI>) B. <HI REND="I">shulde rise</HI>] risen sholde W.</NOTE></L>
<L>And gone in-to galile · and gladen his apostles,</L>
<L N="144">And his moder Marie · þus men bifore demed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7042"><HI REND="I">men</HI>] þei B.</NOTE></L>
<L>¶ The knyȝtes þat kepten it · biknewe it hem-seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7043"><HI REND="I">it</HI> (1)] <HI REND="I">so in</HI> W <HI REND="I">and</HI> Crowley; hym COBY. <HI REND="I">hem-seluen</HI>] hym-selue CB.</NOTE></L>
<L>Þat angeles &amp; archangeles · ar þe day spronge,</L>
<L>Come knelynge to þe corps · &amp; songen, <HI REND="I">christus re|surgens</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7044"><HI REND="I">Come</HI>] Comen kynlyn (!) B. <HI REND="I">corps</HI>] corees C; cors B.</NOTE></L>
<L N="148">Verrey man bifor hem alle · &amp; forth with hem he ȝede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7045"><HI REND="I">man</HI>] men (<HI REND="I">sic</HI>) WO.</NOTE></L>
<L>¶ The iewes preyed hem pees · &amp; bisouȝte þe knyȝtes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7046"><HI REND="I">pees</HI>] be pees W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000633.tif" N="351, B-text"/>
<L>Telle þe comune þat þere cam · a compaignye of his aposteles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7047"><HI REND="I">Telle</HI>] to telle B. <HI REND="I">þe comune</HI>] O <HI REND="I">om. cam</HI>] coomen O.</NOTE></L>
<L>And bywicched hem as þei woke · &amp; awey stolen it.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7048"><HI REND="I">as</HI>] ar B. <HI REND="I">it</HI>] hym B.</NOTE></L>
<L N="152">¶ Ac Marie Magdeleyne · mette hym bi þe wey,</L>
<L>Goynge toward galile · in godhed &amp; manhed,</L>
<L>And lyues &amp; lokynge · &amp; she aloude cryde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7049"><HI REND="I">lyues</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; on lyue O; a lyue Y; lymes CB. <HI REND="I">she</HI>] so CBY.</NOTE></L>
<L>In eche a compaignye þere she cam · <HI REND="I">christus resurgens!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7050">C <HI REND="I">and</HI> B <HI REND="I">are corrupt here.</HI></NOTE></L>
<L>Þus cam it out þat cryst ouer-cam · rekeuered &amp; lyued;<Q><HI REND="I">Sic oportet christum pati, &amp; intrare, &amp;c.;</HI></Q></L>
<L N="157">For [þat] þat wommen witeth · may nouȝte wel be con|seille!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7051">[<HI REND="I">þat</HI> WCOBY] L <HI REND="I">om. witeth</HI>] witethes (!) C. <HI REND="I">conseille</HI>] counseille W; counseil CYB; counceyl O.</NOTE></L>
<L>¶ Peter perceyued al þis · &amp; pursued after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7052"><HI REND="I">perceyued</HI>] perceyues C.</NOTE></L>
<L>Bothe iames &amp; Iohan · Ihesu for to seke,<MILESTONE N="83b" UNIT="folio"/></L>
<L N="160">Tadde &amp; ten mo · with Thomas of ynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7053"><HI REND="I">Tadde</HI>] <HI REND="I">so in</HI> COB; Thaddee W; Thadde Y.</NOTE></L>
<L>And as alle þise wise wyes · weren togideres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7054"><HI REND="I">as</HI>] B <HI REND="I">om. wyes</HI>] men B.</NOTE></L>
<L>In an hous al bishette · &amp; her dore ybarred,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7055"><HI REND="I">bishette</HI>] biset C; bisette Y. <HI REND="I">ybarred</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; ysperrede CY; yspered O; I-spord B; Crowley <HI REND="I">has</HI> barred.</NOTE></L>
<L>Cryst cam in, &amp; al closed · bothe dore &amp; ȝates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7056"><HI REND="I">&amp;</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; COBY <HI REND="I">om.; but cf.</HI> C-Text.</NOTE></L>
<L N="164">To peter &amp; to his aposteles · and seyde <HI REND="I">pax vobis!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7057"><HI REND="I">his</HI>] þise W; þe B.</NOTE></L>
<L>And toke Thomas by þe hande · and tauȝte hym to grope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7058"><HI REND="I">grope</HI>] grappe C.</NOTE></L>
<L>And fele with his fyngres · his flesshelich herte.</L>
<L>¶ Thomas touched it · &amp; with his tonge seyde,<Q>'<HI REND="I">Deus meus &amp; dominus meus.</HI></Q></L>
<L N="168">Thow art my lorde, I bileue · god, lorde ihesu!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7059"><HI REND="I">god</HI>] my god W. <HI REND="I">god lorde</HI>] my lord god B.</NOTE></L>
<L>Þow deydest &amp; deth þoledest · and deme shalt vs alle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7060"><HI REND="I">shalt</HI>] shal B.</NOTE></L>
<L>And now art lyuynge &amp; lokynge · &amp; laste shalt euere!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7061"><HI REND="I">shalt</HI>] schalt þou O.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000634.tif" N="352, B-text"/>
<L>¶ Crist carped þanne · and curteislich seyde,</L>
<L>'Thomas, for þow trowest þis · &amp; trewliche bileuest it,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7062"><HI REND="I">bileuest</HI>] leuest O.</NOTE></L>
<L N="173">Blessed mote þow be · &amp; be shalt for euere.</L>
<L>And blessed mote þei alle be · in body &amp; in soule,</L>
<L>That neuere shal se me in siȝte · as þow doste nouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7063"><HI REND="I">shal se</HI>] seien B.</NOTE></L>
<L>And lellich bileuen al þis · I loue hem &amp; blesse hem;<Q><HI REND="I">Beati qui non viderunt, [et crediderunt,] &amp;c.'</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7064">[<HI REND="I">et crediderunt</HI> COBY] LW <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And whan þis dede was done · dobest he tauȝte,</L>
<L>And ȝaf Pieres power · and pardoun he graunted<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7065"><HI REND="I">he</HI>] hym B.</NOTE></L>
<L N="179">To alle manere men · mercy &amp; forȝyfnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7066"><HI REND="I">men</HI>] of men C.</NOTE></L>
<L>Hym myȝte men to assoille · of alle manere synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7067"><HI REND="I">Hym—to</HI>] His power myȝte men Y; He myȝt men B. (<HI REND="I">These two readings are simpler, yet probably not genuine.</HI>) <HI REND="I">men</HI>] W <HI REND="I">om.;</HI> O <HI REND="I">places it after</HI> assoille. <HI REND="I">synnes</HI>] synne W.</NOTE></L>
<L>In couenant þat þei come · &amp; knowleche to paye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7068"><HI REND="I">knowleche</HI>] <HI REND="I">so in</HI> O; know|liche CY; knouleche B; <HI REND="I">apparently miswritten</HI> knewleche <HI REND="I">in</HI> L; knewe|liched W.</NOTE></L>
<L>To pieres pardon þe plowman · <HI REND="I">redde quod debes.</HI></L>
<L>¶ Thus hath pieres powere · be his pardoun payed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7069"><HI REND="I">hath</HI>] O <HI REND="I">om. be</HI>] by W; bi B.</NOTE></L>
<L>To bynde &amp; to vnbynde · bothe here &amp; elles-[where],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7070"><HI REND="I">to</HI> (2)] WCOBY <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">where</HI> WCOBY] L <HI REND="I">omits, but the line is marked;</HI> els where <HI REND="I">in</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L N="185">And assoille men of alle synnes · saue of dette one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7071"><HI REND="I">assoille</HI>] soilled C. <HI REND="I">alle</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Anone after an heigh · vp in-to heuene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7072"><HI REND="I">an heigh</HI>] on heigh B; on hyȝ O. <HI REND="I">in-to</HI>] in-to þe Y; to the CB.</NOTE></L>
<L>He went, &amp; wonyeth þere · &amp; wil come atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7073"><HI REND="I">wil</HI>] wo (<HI REND="I">put for</HI> wol) B. <HI REND="I">atte</HI>] at þe WOB; at CY.</NOTE></L>
<L>And rewarde hym riȝte wel · þat <HI REND="I">reddit quod debet</HI>—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7074"><HI REND="I">And</HI>] L <HI REND="I">has</HI> And wil; <HI REND="I">but</HI> wil <HI REND="I">should be omitted, as in</HI> WCOBY.</NOTE></L>
<L N="189">Payeth parfitly · as pure trewthe wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7075"><HI REND="I">Payeth</HI>] And payeþ O.</NOTE></L>
<L>And what persone payeth it nouȝt · punysshen he þinketh,</L>
<L>And demen hem at domes daye · bothe quikke &amp; ded,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7076"><HI REND="I">hem</HI>] hym COB. <HI REND="I">at</HI>] a CY.</NOTE></L>
<L N="192">Þe gode to þe godhede · &amp; to grete ioye,</L>
<L>And wikke to wonye · in wo with-outen ende."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7077"><HI REND="I">wikke</HI>] wikkede WCOBY.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000635.tif" N="353, B-text"/>
<L>Þus conscience of crist · &amp; of þe crosse carped,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7078"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="195">And conseilled me to knele þer-to · &amp; þanne come, me þouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7079"><HI REND="I">come</HI>] cam WOY; com CB.</NOTE></L>
<L>One <HI REND="I">spiritus paraclitus</HI> · to pieres &amp; to his felawes;</L>
<L>In lyknesse of a liȝtnynge · he lyȝte on hem alle,</L>
<L>And made hem konne &amp; knowe · alkyn langages.</L>
<L>I wondred what þat was · &amp; wagged conscience,</L>
<L N="200">And was afered of the lyȝte · for in fyres lyknesse<MILESTONE N="84" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7080"><HI REND="I">the</HI>] þat CYB. <HI REND="I">lyknesse</HI>] light|nesse W.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Spiritus paraclitus</HI> · ouer-spradde hem alle.</L>
<L>¶ Quod conscience, &amp; kneled · "þis is crystes messager,</L>
<L>And cometh fro þe grete god · &amp; grace is his name.</L>
<L>Knele now," quod conscience · "&amp; if þow canst synge,</L>
<L N="205">Welcome hym &amp; worshipe hym · with <HI REND="I">veni, creator spiritus.</HI>"</L>
<L>¶ Thanne songe I þat songe · and so did many hundreth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7081"><HI REND="I">and</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And cryden with conscience · "help vs, god of grace!"</L>
<L>And þanne bigan grace · to go with piers plowman,</L>
<L N="209">And conseilled hym &amp; conscience · þe comune to sompne,</L>
<L>"For I wil dele to-daye · &amp; dyuyde grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7082"><HI REND="I">dyuyde</HI>] ȝyue diuine W.</NOTE></L>
<L>To alkynnes creatures · þat [han] her fyue wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7083">[<HI REND="I">han</HI> WCOYB] kan L.</NOTE></L>
<L N="212">Tresore to lyue by · to her lyues ende,</L>
<L>And wepne to fyȝte with · þat wil neure faille.</L>
<L>For antecryst &amp; his · al þe worlde shal greue,</L>
<L>And acombre þe, conscience · but if cryst þe helpe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7084"><HI REND="I">þe</HI> (2)] Crowley <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="216">¶ And fals prophetes fele · flatereres &amp; glosers<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7085"><HI REND="I">fele</HI>] fell <HI REND="I">in</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L>Shullen come &amp; be curatoures · ouer kynges &amp; erlis,</L>
<L>And pryde shal be pope · prynce of holycherche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7086"><HI REND="I">prynce</HI>] and prince <HI REND="I">in</HI> Crowley.</NOTE></L>
<L>Coueytyse &amp; vnkyndenesse · cardinales hym to lede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7087"><HI REND="I">hym</HI>] hem <HI REND="I">in</HI> Crowley.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000636.tif" N="354, B-text"/>
<L>For-þi," quod grace, "er I go · I wil gyue ȝow tresore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7088">213—220. COBY <HI REND="I">omit, owing to repetition of</HI> And wepne, &amp;c. W <HI REND="I">and</HI> Crowley <HI REND="I">retain this passage.</HI></NOTE></L>
<L N="221">And wepne to fiȝte with · whan antecryst ȝow assailleth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7089"><HI REND="I">antecryst</HI>] any cristyne CB.</NOTE></L>
<L>And gaf eche man a grace · to gye with hym seluen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7090"><HI REND="I">eche</HI>] O <HI REND="I">om. gye</HI>] gide W; go COY; goo B; <HI REND="I">but</HI> Crowley <HI REND="I">has</HI> guide.</NOTE></L>
<L>That ydelnesse encombre hym nouȝt · envye ne pryde,<Q><HI REND="I">Diuisiones graciarum sunt, &amp;c.</HI></Q></L>
<L N="224">¶ Some he ȝaf wytte · with wordes to shewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7091"><HI REND="I">wordes</HI>] is wordis B.</NOTE></L>
<L>Witte to wynne her lyflode with · as þe worlde asketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7092"><HI REND="I">Witte</HI>] Wiþ B. <HI REND="I">her</HI>] his Y. <HI REND="I">worlde</HI>] werk O.</NOTE></L>
<L>As prechoures &amp; prestes · &amp; prentyce[s] of lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7093"><HI REND="I">prentyces</HI>] Prentices WCOY; princis B; <HI REND="I">miswritten</HI> prentyce <HI REND="I">in</HI> L.</NOTE></L>
<L>Þei lelly to lyue · by laboure of tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7094"><HI REND="I">by</HI>] þoruȝ O; by a B.</NOTE></L>
<L N="228">And bi witte to wissen other · as grace hem wolde teche.</L>
<L>¶ And some he kenned crafte · &amp; kunnynge of syȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7095"><HI REND="I">he</HI>] B <HI REND="I">om. crafte</HI>] craftis B.</NOTE></L>
<L>With sellyng &amp; buggynge · her bylyf to wynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7096"><HI REND="I">buggynge</HI>] byggynge CYB. <HI REND="I">bylyf</HI>] bilyue WC; bileue Y; bileue (<HI REND="I">altered to</HI> biliue) O; liflode B.</NOTE></L>
<L>And some he lered to laboure · a lele lyf &amp; a trewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7097"><HI REND="I">a</HI> (2)] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And somme he tauȝte to tilie · to dyche &amp; to thecche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7098"><HI REND="I">thecche</HI>] hegge COBY.</NOTE></L>
<L>To wynne with her lyflode · by lore of his techynge.</L>
<L>And some to dyuyne &amp; diuide · noumbres to kenne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7099"><HI REND="I">to</HI> (1)] BY <HI REND="I">om. noumbres</HI>] membres C; menbris B.</NOTE></L>
<L>And some to compas craftily · &amp; coloures to make;</L>
<L N="236">And some to se &amp; to saye · what shulde bifalle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7100"><HI REND="I">&amp;</HI>] and som C; &amp; summe OB. <HI REND="I">shulde</HI>] shulle B.</NOTE></L>
<L>Bothe of wel &amp; of wo · telle it or it felle,</L>
<L>As Astronomyenes þorw astronomye &amp; philosophres wyse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7101"><HI REND="I">&amp;</HI>] on O.</NOTE></L>
<L>¶ And some to ryde &amp; to recoeure · þat vnriȝtfully was wonne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7102"><HI REND="I">&amp;</HI>] &amp; som YB. <HI REND="I">vnriȝtfully</HI>] wrongfully W.</NOTE></L>
<L N="240">He wissed hem wynne it aȝeyne · þorw wightnesse of handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7103"><HI REND="I">wissed</HI>] wissem (!) B. <HI REND="I">wynne</HI>] to wynne WB. <HI REND="I">wightnesse</HI>] wight|wisnesse Y; witnesse CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000637.tif" N="355, B-text"/>
<L>¶ And fecchen it fro fals men · with foluyles lawes.<MILESTONE N="84b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7104"><HI REND="I">foluyles</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; foluiles COY; forluylis B.</NOTE></L>
<L>And some he lered to lyue · in longynge to ben hennes,</L>
<L>In pouerte &amp; in penaunce · to preye for alle crystene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7105"><HI REND="I">for alle</HI>] fol (!) C.</NOTE></L>
<L N="244">And alle he lered to be lele · &amp; eche a crafte loue other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7106"><HI REND="I">lele</HI>] lee B. <HI REND="I">a crafte</HI>] craft to B.</NOTE></L>
<L>And forbad hem alle debate · þat none were amonge hem.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7107"><HI REND="I">debate</HI>] debatis B.</NOTE></L>
<L>"Thowgh some be clenner þan somme · ȝe se wel," quod grace,</L>
<L>"Þat he þat vseth þe fairest crafte · to þe foulest I couth haue put hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7108"><HI REND="I">I</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="248">Þinketh alle," quod grace · "þat grace cometh of my ȝifte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7109">CBY <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>Loke þat none lakke other · but loueth alle as bre|theren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7110"><HI REND="I">Loke</HI>] Lokeþ W. <HI REND="I">none</HI>] no Y; no man W. <HI REND="I">loueth</HI>] loue C; Y <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And who þat moste maistries can · be myldest of berynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7111"><HI REND="I">who</HI>] þei B. <HI REND="I">can</HI>] konne CY; kunne B. <HI REND="I">be myldest</HI>] beþ mylde B.</NOTE></L>
<L>And crouneth conscience kynge · &amp; maketh crafte ȝowre stuward,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7112"><HI REND="I">crouneth</HI>] crowned CBY; crowne O. <HI REND="I">maketh</HI>] maked CB; make O.</NOTE></L>
<L N="252">And after craftes conseille · clotheth ȝow &amp; fede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7113">C <HI REND="I">omits. clotheth</HI>] cloþe B. <HI REND="I">fede</HI>] fedeþ O.</NOTE></L>
<L>For I make pieres þe plowman · my procuratour &amp; my reve,</L>
<L>And Regystrere to receyue · <HI REND="I">redde quod debes.</HI></L>
<L>My prowor &amp; my plowman · Piers shal ben on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7114"><HI REND="I">prowor</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; proweour Y; prowyour O; plough B; plowght C; purveour C2; Crowley <HI REND="I">has</HI> prouisor.</NOTE></L>
<L N="256">And for to tulye treuthe · a teme shal he haue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7115"><HI REND="I">tulye</HI>] tilie WCOBY.</NOTE></L>
<L>¶ Grace gaue Piers a teme · foure gret oxen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7116"><HI REND="I">foure</HI>] of foure W.</NOTE></L>
<L>Þat on was Luke, a large beste · and a lowe-chered,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7117"><HI REND="I">a lowe-chered</HI>] of lowe chere B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000638.tif" N="356, B-text"/>
<L N="259">And marke, &amp; mathew þe þrydde · myghty bestes bothe,</L>
<L>And ioigned to hem one Iohan · most gentil of alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7118"><HI REND="I">most</HI>] the most CBY.</NOTE></L>
<L>Þe prys nete of Piers plow · passyng alle other.</L>
<L>¶ And grace gaue pieres · of his goodnesse, foure stottis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7119"><HI REND="I">stottis</HI>] grete stottes CB.</NOTE></L>
<L N="263">Al þat his oxen eryed · þey to harwe after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7120"><HI REND="I">þey</HI>] hem O. <HI REND="I">harwe</HI>] harwen it B.</NOTE></L>
<L>On hyȝte Austyne · &amp; ambrose an-other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7121"><HI REND="I">ambrose an-other</HI>] anoþer am|brose B.</NOTE></L>
<L>Gregori þe grete clerke · &amp; Ierome þe gode;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7122"><HI REND="I">Ierome</HI>] Ieromye Y.</NOTE></L>
<L>Þise foure, þe feithe to teche · folweth pieres teme,</L>
<L N="267">And harwed in an handwhile · al holy scripture,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7123"><HI REND="I">an</HI>] Y <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Wyth two harwes þat þei hadde · an olde &amp; a newe,<Q><HI REND="I">Id est, vetus testamentum &amp; nouum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7124"><HI REND="I">an</HI>] and B. <HI REND="I">Id est</HI>] COBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And grace gaue greynes · þe cardynales vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7125"><HI REND="I">cardynales</HI>] <HI REND="I">so in</HI> COY; car|dynals B; Cardynal W.</NOTE></L>
<L>And sewe [hem] in mannes soule · &amp; sithen he tolde her names.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7126"><HI REND="I">sewe</HI>] sewen Y; swee (<HI REND="I">sic</HI>) C. [<HI REND="I">hem</HI> WC2] it LCOBY. <HI REND="I">he</HI>] COBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Spiritus prudencie</HI> · þe firste seed hyȝte,</L>
<L N="272">And who so eet þat · ymagyne he shulde,</L>
<L>Ar he did any dede · deuyse wel þe ende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7127"><HI REND="I">did—dede</HI>] deide any deeþ W. <HI REND="I">deuyse wel</HI>] auyse hym wel of B.</NOTE></L>
<L>And lerned men a ladel bugge · with a longe stele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7128"><HI REND="I">ladel</HI>] lady (!) Y. <HI REND="I">bugge</HI>] bygge CB; to bigge O.</NOTE></L>
<L>Þat cast for to kepe a crokke · to saue þe fatte abouen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7129"><HI REND="I">þat</HI>] To O; And W.</NOTE></L>
<L N="276">¶ The secounde seed hiȝte · <HI REND="I">spiritus temperancie.</HI></L>
<L>He þat ete of þat seed · hadde suche a kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7130"><HI REND="I">hadde</HI>] it had C2.</NOTE></L>
<L>Shulde neuere mete ne mochel drynke · make hym to swelle,</L>
<L>Ne sholde no scorner ne scolde · oute of skyl hym brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7131"><HI REND="I">sholde</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000639.tif" N="357, B-text"/>
<L N="280">Ne wynnynge ne welthe · of wor[l]deliche ricchesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7132">CC2BY <HI REND="I">om. worldeliche</HI>] <HI REND="I">see</HI> l. 287.</NOTE></L>
<L>Waste worde of ydelnesse · ne wykked speche meue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7133"><HI REND="I">Waste</HI>] Wat B. <HI REND="I">ne</HI>] ne no CBY.</NOTE></L>
<L>Shulde no curyous clothe · comen on hys rugge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7134"><HI REND="I">rugge</HI>] rygge C; rigge C2B.</NOTE></L>
<L>Ne no mete in his mouth · þat maister Iohan spieed.<MILESTONE N="85" UNIT="folio"/></L>
<L N="284">¶ The thridde seed þat Pieres sewe · was <HI REND="I">spiritus for|titudinis.</HI></L>
<L>And who so eet of þat seed · hardy was eure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7135"><HI REND="I">so</HI>] W <HI REND="I">om. was</HI>] was he W; he was B.</NOTE></L>
<L>To suffre al þat god sent · sykenesse &amp; angres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7136"><HI REND="I">sykenesse</HI>] &amp; siknesse Y.</NOTE></L>
<L>Myȝte no lesynge ne lyere · ne losse of worldely catel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7137"><HI REND="I">lesynge</HI>] lesynges WCC2BY. <HI REND="I">ne lyere</HI>] no ber (!) C; hym dere B. <HI REND="I">worldely</HI>] wordly C; no B.</NOTE></L>
<L N="288">Maken hym for any mournynge · þat he nas merye in soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7138"><HI REND="I">nas</HI>] ne was B.</NOTE></L>
<L>And bolde &amp; abydynge · bismeres to suffre,</L>
<L>And playeth al with pacyence · &amp; <HI REND="I">parce michi, domine</HI>,</L>
<L>And couered hym vnder conseille · of catoun þe wyse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7139"><HI REND="I">couered</HI>] coueren CC2Y; couereþ B.</NOTE></L>
<L N="292"><HI REND="I">Esto forti animo, cum sis dampnatus inique.</HI></L>
<L>¶ The fierthe seed þat pieres sewe · was <HI REND="I">spiritus iusticie</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7140"><HI REND="I">fierthe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> CB; ferþe WC2Y.</NOTE></L>
<L>And he þat eet of þat seed · shulde be euere trewe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7141"><HI REND="I">euere</HI>] neuere B.</NOTE></L>
<L>With god, &amp; nouȝt agast · but of gyle one.</L>
<L>For gyle goth so pryuely · þat good faith other-while</L>
<L N="297">May nouȝte ben aspyed · for <HI REND="I">spiritus iusticie.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7142"><HI REND="I">aspyed</HI>] espied W.</NOTE></L>
<L>¶ <HI REND="I">Spiritus iusticie</HI> · spareth nouȝte to spille</L>
<L>Hem þat ben gulty · &amp; forto correcte</L>
<L N="300">Þe Kynge, ȝif he falle · in gylte or in trespasse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7143"><HI REND="I">in</HI> (2)] in ony C2.</NOTE></L>
<L>For counteth he no kynges wratthe · whan he in courte sitteth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7144"><HI REND="I">counteth</HI>] a-counteþ B.</NOTE></L>
<L>To demen as a domes man; · adradde was he neure,</L>
<L>Noither of duke ne of deth · þat he ne dede þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7145"><HI REND="I">þe</HI>] WCC2BY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="304">For present or for preyere · or any prynces lettres;
</L>
<PB REF="00000640.tif" N="358, B-text"/>
<L>He dede equite to alle · euene forth his powere.</L>
<L>¶ Thise foure sedes pieres sewe · and sitthe he did hem harwe</L>
<L>Wyth olde lawe and newe lawe · þat loue myȝte wexe</L>
<L N="308">Amonge þe foure vertues · and vices destroye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7146"><HI REND="I">þe</HI>] þo W.</NOTE></L>
<L>¶ For comunelich in contrees · kammokes &amp; wedes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7147"><HI REND="I">comunelich</HI>] comunes Y. <HI REND="I">kam|mokes</HI>] calokes B.</NOTE></L>
<L>Fouleth þe fruite in þe felde · þere þei growe togyderes;</L>
<L>And so don vices · vertues worthy.</L>
<L N="312">Quod Piers, "harweth alle þat kunneth kynde witte · bi conseille of þis doctours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7148"><HI REND="I">kunneth</HI>] konneþ W; konne CC2Y; kunne B. <HI REND="I">kynde</HI>] kyndly CC2BY.</NOTE></L>
<L>And tulyeth after her techynge · þe cardinale vertues."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7149"><HI REND="I">tulyeth</HI>] tilieþ WC2YB; telles C. <HI REND="I">her</HI>] his C; þis C2. <HI REND="I">þe</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "Aȝeines þi greynes," quod grace · "bigynneth for to ripe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7150"><HI REND="I">þi</HI>] þi (<HI REND="I">printed</HI> thei <HI REND="I">in 2nd ed.</HI>) W. <HI REND="I">grace</HI>] grace to Piers CBYC2. <HI REND="I">bigynneth for to</HI>] þat þi greyneþ B.</NOTE></L>
<L>Ordeigne þe an hous, Piers · to herberwe in þi cornes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7151"><HI REND="I">Piers</HI>] CBY <HI REND="I">om.</HI>; L <HI REND="I">has</HI> quod Piers, <HI REND="I">where</HI> quod <HI REND="I">is wrongly repeated from</HI> l. 316. <HI REND="I">cornes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WB; corne CC2Y.</NOTE></L>
<L N="316">¶ "By god! grace," quod Piers · "ȝe moten gyue tymbre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7152"><HI REND="I">god</HI>] goddis (<HI REND="I">wrongly</HI>) B. <HI REND="I">moten</HI>] most CB.</NOTE></L>
<L>And ordeyne þat hous · ar ȝe hennes wende."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7153"><HI REND="I">wende</HI>] wente B.</NOTE></L>
<L>¶ And grace gaue hym þe crosse · with þe croune of þornes,</L>
<L>That cryst vpon caluarye · for mankynde on pyned,</L>
<L>And of his baptesme &amp; blode · þat he bledde on Rode</L>
<L N="321">He made a maner morter · &amp; mercy it hiȝte.</L>
<L>And þere-with grace bigan · to make a good founde|ment,</L>
<L>And watteled it and walled it · with his peynes &amp; his passioun,<MILESTONE N="85b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7154"><HI REND="I">watteled</HI>] watlede W; watled CC2Y; watrid B. <HI REND="I">peynes</HI>] peyne W.</NOTE></L>
<L N="324">And of al holywrit · he made a rofe after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7155"><HI REND="I">al</HI>] C2 <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And called þat hous vnite · holicherche on englisshe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7156"><HI REND="I">on</HI>] in C2.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000641.tif" N="359, B-text"/>
<L>And whan þis dede was done · grace deuised<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7157"><HI REND="I">grace</HI>] grace anon C2.</NOTE></L>
<L>A carte, hyȝte cristendome · to carye pieres sheues;</L>
<L N="328">And gaf hym caples to his carte · contricioun &amp; con|fessioun,</L>
<L>And made presthode haywarde · þe while hym-self went<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7158"><HI REND="I">þe while</HI>] while Y.</NOTE></L>
<L>As wyde as þe worlde is · with pieres to tulye treuthe.</L>
<L>¶ Now is Pieres to þe plow · &amp; pruyde it aspyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7159"><HI REND="I">it</HI>] is B.</NOTE></L>
<L>And gadered hym a grete oest · to greuen he þinketh<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7160"><HI REND="I">to</HI>] for to W; hym to B.</NOTE></L>
<L>Conscience and al crystene · and cardinale vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7161">CC2BY <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L N="334">Blowe hem doune &amp; breke hem · &amp; bite atwo þe mores;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7162"><HI REND="I">Blowe</HI>] Blew CB. <HI REND="I">hem</HI> (1)] hym B. <HI REND="I">breke</HI>] brak B. <HI REND="I">bite</HI>] bitte C2; bot B.</NOTE></L>
<L>And sente forth surquydous · his seriaunt of armes,</L>
<L>And his spye spille-loue · one speke-yuel-byhynde.</L>
<L>Þise two come to conscience · and to crystene peple,</L>
<L N="338">And tolde hem tydynges · "þat tyne þei shulde þe sedes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7163"><HI REND="I">hem</HI>] hym C.</NOTE></L>
<L>That Pieres þere hadde ysowen · þe cardynal vertues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7164"><HI REND="I">ysowen</HI>] sowyn C2. <HI REND="I">cardynal</HI>] cardinals (<HI REND="I">with</HI> s <HI REND="I">nearly erased</HI>) C; Cardinalle <HI REND="I">or</HI> Cardinalles C2.</NOTE></L>
<L>And Pieres berne worth broke · &amp; þei þat ben in vnite<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7165"><HI REND="I">worth</HI>] wroþ B. <HI REND="I">broke</HI>] y|broke WB; brokyn C2. <HI REND="I">worth broke</HI>] with brake C.</NOTE></L>
<L>Shulle come out, &amp; conscience · &amp; ȝowre two caples,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7166"><HI REND="I">&amp;</HI> (1)] of (<HI REND="I">corrected to</HI> &amp;) Y; on B.</NOTE></L>
<L>Confessioun &amp; contricioun · and ȝowre carte þe byleue</L>
<L N="343">Shal be coloured so queyntly · and keuered vnder owre sophistrie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7167"><HI REND="I">owre</HI>] W <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat [conscience] shal nouȝte · knowe by contricioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7168">[<HI REND="I">conscience</HI>] conscioun <HI REND="I">in</HI> L, <HI REND="I">but marked for correction.</HI></NOTE></L>
<L>Ne by confessioun · who is cristene or hethen,</L>
<L>Ne no maner marchaunt · þat with moneye deleth,</L>
<L>Where he wynne wyth riȝte · with wronge, or with vsure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7169"><HI REND="I">Where</HI>] Wheiþer W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000642.tif" N="360, B-text"/>
<L N="348">¶ With suche coloures &amp; queyntise · cometh pryde y-armed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7170"><HI REND="I">y-armed</HI>] armed CC<HI REND="sub">2</HI>B.</NOTE></L>
<L>With þe lorde þat lyueth after · þe luste of his body,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7171"><HI REND="I">lyueth</HI>] leueth C<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>To wasten, on welfare · and on wykked kepynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7172"><HI REND="I">on</HI> (2)] in W; C<HI REND="sub">2</HI> <HI REND="I">om. ke|pynge</HI>] lyuynge W.</NOTE></L>
<L>Al þe worlde in a while · þorw owre witte," quod pruyde.</L>
<L N="352">¶ Quod conscience to alle crystene þo · "my conseille is to wende</L>
<L>Hastiliche in-to vnyte · &amp; holde we vs þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7173"><HI REND="I">vs þere</HI>] us welle þer C<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>And preye we þat a pees were · in Piers berne þe plow|man.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7174"><HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om. were</HI>] where C<HI REND="sub">2</HI>.</NOTE></L>
<L>For witterly I wote wel · we beth nouȝte of strengthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7175">276—355. <HI REND="I">Here the</HI> Oriel MS. <HI REND="I">has lost a leaf. This passage is collated with</HI> C2.</NOTE></L>
<L N="356">To gone agayne pryde · but grace were with vs."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7176"><HI REND="I">Here collation with</HI> O <HI REND="I">recom|mences.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And þanne cam kynde wytte · conscience to teche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7177"><HI REND="I">And</HI>] CBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And cryde &amp; comaunded · al crystene peple,</L>
<L>For to deluen a dyche · depe a-boute vnite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7178"><HI REND="I">a dyche</HI>] and diche CY; &amp; dichen O; and dike B.</NOTE></L>
<L>That holy-cherche stode in vnite · as it a pyle [were].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7179"><HI REND="I">a pyle</HI>] appil (!) B. [<HI REND="I">were</HI> COBY] weere W; were <HI REND="I">in</HI> Crowley; L <HI REND="I">omits, but the line is marked for correction.</HI></NOTE></L>
<L N="361">¶ Conscience comaunded þo · al crystene to delue,</L>
<L>And make a muche mote · þat myȝte ben a strengthe,</L>
<L>To helpe holycherche · &amp; hem þat it kepeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7180"><HI REND="I">hem</HI>] he CB.</NOTE></L>
<L N="364">¶ Thanne alkyn crystene · saue comune wommen,</L>
<L>Repenteden &amp; refused synne · saue they one;<MILESTONE N="86" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7181"><HI REND="I">refused</HI>] refuseden CB.</NOTE></L>
<L>And fals men, flat[er]eres · vsureres and theues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7182"><HI REND="I">flatereres</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> flateres <HI REND="I">in</HI> LY; flatereris WOB; flaterers C.</NOTE></L>
<L>Lyeres and questmongeres · þat were forsworen ofte,</L>
<L N="368">Wytynge and willefully · with þe false helden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7183"><HI REND="I">Wytynge</HI>] Wytyngli O.</NOTE></L>
<L>And for syluer were forswore · sothely þei wist it.</L>
<L>¶ Þere nas no crystene creature · þat kynde witte hadde,
</L>
<PB REF="00000643.tif" N="361, B-text"/>
<L>Saue schrewes one · suche as I spak of,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7184"><HI REND="I">one</HI>] O <HI REND="I">om. suche</HI>] and swich YO.</NOTE></L>
<L N="372">That he ne halpe a quantite · holynesse to wexe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7185"><HI REND="I">halpe</HI>] hape Y.</NOTE></L>
<L>Somme þorw bedes-byddynge · and somme þorw pyl|grymage,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7186"><HI REND="I">pylgrymage</HI>] pilgrymages W.</NOTE></L>
<L>And other pryue penaunce · and some þorw penyes delynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7187"><HI REND="I">penaunce</HI>] penaunces W. <HI REND="I">penyes</HI>] pens Y; pans B.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne welled water · for wikked werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7188"><HI REND="I">for</HI>] with C; þurgh B.</NOTE></L>
<L N="376">Egerlich ernynge · out of mennes eyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7189"><HI REND="I">ernynge</HI>] ȝernynge B; ren|nynge O.</NOTE></L>
<L>Clennesse of þe comune · &amp; clerkes clene lyuynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7190"><HI REND="I">of þe</HI>] out of W.</NOTE></L>
<L>Made vnite holicherche · in holynesse to stonde.</L>
<L N="379">"I care nouȝte," quod conscience · "þough pryde come nouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7191"><HI REND="I">þough</HI>] þouȝt B.</NOTE></L>
<L>Þe lorde of luste shal be letted · al þis lente, I hope.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7192"><HI REND="I">lente</HI>] leaute (<HI REND="I">by confusion with</HI> leute) Y; <HI REND="I">cf.</HI> l. 382.</NOTE></L>
<L>Comeþ," quod conscience · "ȝe cristene, and dyneth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7193"><HI REND="I">Comeþ</HI>] Comes C. <HI REND="I">quod</HI>] B <HI REND="I">om. ȝe</HI>] iche O; þe B.</NOTE></L>
<L>Þat han laboured lelly · al þis lente tyme.</L>
<L>Here is bred yblessed · and goddes body þer-vnder.</L>
<L N="384">Grace þorw goddes worde · gaue Pieres power,</L>
<L>[And] myȝtes to maken it · &amp; men to ete it after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7194">[<HI REND="I">And</HI> W] LCOBY <HI REND="I">omit, but it is found in</HI> Crowley. <HI REND="I">myȝtes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WB; Mighte COY.</NOTE></L>
<L>In helpe of her hele · onys in a moneth,</L>
<L>Or as ofte as þey hadden nede · þo þat hadde ypayed<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7195"><HI REND="I">þo</HI>] þey Y. <HI REND="I">hadde</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To pieres pardoun þe plowman · <HI REND="I">redde quod debes.</HI>"</L>
<L N="389">¶ "How?" quod al þe comune · "þow conseillest vs to ȝelde</L>
<L>Al þat we owen any wyȝte · ar we go to housel?"</L>
<L>¶ "That is my conseille," quod conscience · "&amp; car|dynale vertues,</L>
<L N="392">Þat vche man forȝyue other · and þat wyl þe <HI REND="I">pater|noster</HI>,
<PB REF="00000644.tif" N="362, B-text"/><Q><HI REND="I">Et dimitte nobis debita nostra, &amp;c.,</HI></Q></L>
<L>And so to ben assoilled · &amp; sithen ben houseled."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7196"><HI REND="I">sithen</HI>] sithen to CY; siþ to B.</NOTE></L>
<L>¶ "Ȝe, bawe!" quod a brewere · "I wil nouȝt be reuled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7197"><HI REND="I">bawe</HI>] how CB; bow Y.</NOTE></L>
<L>Bi ihesu! for al ȝowre ianglynge · with <HI REND="I">spiritus iusticie</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7198"><HI REND="I">al</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="396">Ne after conscience, by cryste · whil I can selle</L>
<L>Bothe dregges &amp; draffe · and drawe it at on hole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7199"><HI REND="I">dregges</HI>] dragges Y. <HI REND="I">it</HI>] it out W. <HI REND="I">on</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þikke ale and þinne ale · for þat is my kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7200"><HI REND="I">þikke</HI>] Thilke C. <HI REND="I">ale</HI> (1)] alle B. <HI REND="I">ale</HI> (2)] alle boþe B.</NOTE></L>
<L>And nouȝte hakke after holynesse; · holde þi tonge, conscience!</L>
<L N="400">Of <HI REND="I">spiritus iusticie</HI> · þow spekest moche an ydel!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7201"><HI REND="I">moche</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "Caytyue," quod conscience · "cursed wrecche!</L>
<L>Vnblessed artow, brewere · but if þe god helpe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7202"><HI REND="I">artow</HI>] art þou OB.</NOTE></L>
<L N="403">But þow lyue by lore · of <HI REND="I">spiritus iusticie</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7203"><HI REND="I">lore</HI>] þe lore B.</NOTE></L>
<L>Þe chief seed þat Pieres sewe · ysaued worstow neure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7204"><HI REND="I">worstow</HI>] worþest þou O; worst þou B.</NOTE></L>
<L>But conscience þe comune fede · and cardynale vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7205"><HI REND="I">fede</HI>] seed O.</NOTE></L>
<L>Leue it wel þei ben loste · bothe lyf &amp; soule."<MILESTONE N="86b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7206">Y <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>¶ "Thanne is many man ylost" · quod a lewed vycory,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7207"><HI REND="I">In margin of</HI> O—Of cardy|nalis.</NOTE></L>
<L N="408">"I am a curatour of holykyrke · and come neure in my tyme</L>
<L>Man to me þat me couth telle · of cardinale vertues,</L>
<L>Or þat acounted conscience · at a cokkes fether or an hennes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7208"><HI REND="I">acounted</HI>] counted COY.</NOTE></L>
<L>I knewe neure cardynal · þat he ne cam fro þe pope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7209"><HI REND="I">cardynal</HI>] Cardynal vertues B.</NOTE></L>
<L N="412">And we clerkes, whan þey come · for her comunes payeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7210"><HI REND="I">payeth</HI>] payed C.</NOTE></L>
<L>For her pelure and her palfreyes mete · &amp; piloures þat hem folweth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7211"><HI REND="I">folweth</HI>] folowed C; folwei B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000645.tif" N="363, B-text"/>
<L>Þe comune <HI REND="I">clamat cotidie</HI> · eche a man to other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7212"><HI REND="I">eche—to</HI>] ech a man til W; iche man to O; ech of hem to Y.</NOTE></L>
<L>'Þe contre is þe curseder · þat cardynales come Inne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7213"><HI REND="I">curseder</HI>] corseder W.</NOTE></L>
<L N="416">And þere they ligge and lenge moste · lecherye þere regneth:'—</L>
<L>For-þi," quod þis vicori · "be verrey god, I wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7214"><HI REND="I">þis</HI>] the CB. <HI REND="I">be</HI>] by WCOBY.</NOTE></L>
<L>That no cardynal come · amonge þe comune peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7215"><HI REND="I">þe</HI>] Y <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>But in her holynesse · holden hem stille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7216"><HI REND="I">holynesse</HI>] owne holynesse (<HI REND="I">which sounds better</HI>) O. <HI REND="I">holden</HI>] helden WC; holidem (!) B. <HI REND="I">stille</HI>] stille at home O.</NOTE></L>
<L N="420">At Auynoun, amonge þe iuwes · <HI REND="I">cum sancto sanctus eris, &amp;c.</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7217"><HI REND="I">Auynoun</HI>] auioun O; Auion CY.</NOTE></L>
<L>Or in Rome, as here rule wole · þe reliques to kepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7218"><HI REND="I">reliques</HI>] Iewis B.</NOTE></L>
<L>And þow, conscience, in kynges courte · &amp; shuldest neure come þennes,</L>
<L>And grace þat þow gredest so of · gyour of alle clerkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7219"><HI REND="I">gredest</HI>] graddest W.</NOTE></L>
<L>And Pieres with his newe plow · &amp; eke with his olde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7220"><HI REND="I">his</HI> (1)] is C; B <HI REND="I">om. eke</HI>] als C.</NOTE></L>
<L>Emperour of al þe worlde · þat alle men were cristene.</L>
<L>¶ Inparfyt is þat pope · þat al peple shulde helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7221"><HI REND="I">þat</HI>] þe COBY. <HI REND="I">peple</HI>] þe peple OY; þe pepile C; þe world W. <HI REND="I">In the margin of</HI> O—<HI REND="I">De papa.</HI></NOTE></L>
<L>And sendeth hem þat sleeth suche · as he shulde saue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7222"><HI REND="I">hem</HI>] swiche W. <HI REND="I">suche</HI>] hem W. <HI REND="I">as</HI>] þat W.</NOTE></L>
<L N="428">And wel worth piers þe plowman · þat [pur]sueth god in doynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7223"><HI REND="I">pursueth</HI> WCOBY] sueth (<HI REND="I">with</HI> pur <HI REND="I">erased</HI>) L.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Qui pluit super iustos · &amp; iniustos</HI> at ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7224"><HI REND="I">at</HI>] boþe at B.</NOTE></L>
<L>And sent þe sonne to saue · a cursed mannes tilthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7225"><HI REND="I">þe sonne</HI>] thy sone Y.</NOTE></L>
<L>As bryȝte as to þe best man · &amp; to þe beste woman.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7226"><HI REND="I">to</HI> (1)] Y <HI REND="I">om. &amp;</HI>] or W.</NOTE></L>
<L>Riȝte so Pieres þe plowman · peyneth hym to tulye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7227"><HI REND="I">tulye</HI>] tilye WCOBY.</NOTE></L>
<L N="433">As wel for a wastour · &amp; wenches of þe stuwes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7228"><HI REND="I">stuwes</HI>] styuehous B.</NOTE></L>
<L>As for hym-self &amp; his seruauntz · saue he is firste yserued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7229"><HI REND="I">is</HI>] C <HI REND="I">om. yserued</HI>] seruede CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000646.tif" N="364, B-text"/>
<L>And trauailleth &amp; tulyeth · for a tretour also sore<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7230"><HI REND="I">tulyeth</HI>] tilieþ WOBY; tillies C. <HI REND="I">tretour</HI>] treytour Y; traitour CB.</NOTE></L>
<L N="436">As for a trewe tydy man · al tymes ylyke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7231"><HI REND="I">tydy</HI>] lyueng C.</NOTE></L>
<L>And worshiped be he þat wrouȝte al · bothe good &amp; wykke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7232"><HI REND="I">wykke</HI>] wikked C; ille O.</NOTE></L>
<L>And suffreth þat synful be · til some tyme þat þei re|pente.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7233"><HI REND="I">þat</HI> (1)] þo þat B. <HI REND="I">til—re|pente</HI>] <HI REND="I">erased in</HI> W; <HI REND="I">supplied by</HI> Mr Wright <HI REND="I">from another</HI> MS.</NOTE></L>
<L>And god amende þe pope · þat pileth holykirke,</L>
<L N="440">And cleymeth bifor þe kynge · to be keper ouer crystene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7234"><HI REND="I">keper</HI>] O <HI REND="I">om. ouer</HI>] our C; on Y.</NOTE></L>
<L>And counteth nouȝt þough crystene · ben culled &amp; robbed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7235"><HI REND="I">nouȝt</HI>] at nouȝt O; Y <HI REND="I">om. þough</HI>] þouȝt B. <HI REND="I">culled</HI>] killed WCOB; kulled Y.</NOTE></L>
<L>And fynt folke to fyȝte · and cristene blode to spille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7236"><HI REND="I">fynt</HI>] fyndes C.</NOTE></L>
<L>Aȝeyne þe olde lawe &amp; newe lawe · as Luke þer-of witnesseth,<Q><HI REND="I">Non occides: michi vindictam, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7237"><HI REND="I">lawe</HI> (2)] B <HI REND="I">om. witnesseth</HI>] witnesse C. <HI REND="I">occides</HI>] occides &amp;c. O. <HI REND="I">vindictam</HI>] <HI REND="I">so in the</HI> MSS.</NOTE></L>
<L N="444">It semeth, by so · hym-self hadd[e] his wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7238"><HI REND="I">hym-self</HI>] þat hymsilf B. <HI REND="I">hadde</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WYB; <HI REND="I">miswritten</HI> hadd <HI REND="I">in</HI> L; had C. <HI REND="I">wille</HI>] owne wille O.</NOTE></L>
<L>That he ne reccheth riȝte nouȝte · of al þe remenaunte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7239"><HI REND="I">ne</HI>] WCO <HI REND="I">om. remenaunte</HI>] toþer remenaunt O; renaunt (!) B.</NOTE></L>
<L>And cryst of his curteisye · þe cardinales saue,</L>
<L>And tourne her witte to wisdome · &amp; to wele of soule!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7240"><HI REND="I">witte</HI>] wittis B. <HI REND="I">wele</HI>] wel C; welþe W.</NOTE></L>
<L>For þe comune," quod þis curatour · "counten ful litel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7241"><HI REND="I">For</HI>] B <HI REND="I">om. counten</HI>] ac|counteþ it B.</NOTE></L>
<L N="449">Þe conseille of conscience · or cardinale vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7242"><HI REND="I">cardinale</HI>] Cardynals B.</NOTE></L>
<L>But if þei [seiȝe] as by syȝte · somwhat to wynnynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7243">[<HI REND="I">seiȝe</HI> W] seigh CC2; seie B; seen O; sight (<HI REND="I">by mistake</HI>) Y; L <HI REND="I">has</HI> sowe; Crowley <HI REND="I">has</HI> se.</NOTE></L>
<L>Of gyle ne of gabbynge · gyue þei neuere tale.<MILESTONE N="87" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7244"><HI REND="I">gyue</HI>] gil Y; gif C.</NOTE></L>
<L N="452">For <HI REND="I">spiritus prudencie</HI> · amonge þe peple, is gyle,
</L>
<PB REF="00000647.tif" N="365, B-text"/>
<L>And alle þo faire vertues · as vyces þei semeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7245">B <HI REND="I">omits. þo</HI>] the COY. <HI REND="I">semeth</HI>] semed CY.</NOTE></L>
<L>Eche man sotileth a sleight · synne forto hyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7246"><HI REND="I">sotileth</HI>] subtileþ WOY; suttelde C.</NOTE></L>
<L N="455">And coloureth it for a kunnynge · and a clene lyuynge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7247"><HI REND="I">coloureth</HI>] colourd C; keuereþ B. <HI REND="I">for</HI>] with COBY. <HI REND="I">a</HI> (2)] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ Thanne loughe þere a lorde · &amp; "by þis liȝte," sayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7248"><HI REND="I">loughe</HI>] louȝth B. <HI REND="I">þis</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"I halde it ryȝte &amp; resoun · of my reue to take<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7249"><HI REND="I">halde</HI>] holde WCOBY. <HI REND="I">reue</HI>] reme B.</NOTE></L>
<L>Al þat myne auditour · or elles my stuwarde</L>
<L N="459">Conseilleth me by her acounte · &amp; my clerkes wryt|ynge.</L>
<L>¶ With <HI REND="I">spiritus intellectus</HI> · they seke þe reues rolles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7250"><HI REND="I">they</HI>] to CBY. <HI REND="I">reues</HI>] Iewes (!) B.</NOTE></L>
<L>And with <HI REND="I">spiritus fortitudinis</HI> · fecche [it] I wole."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7251">[<HI REND="I">it</HI> WCOBY] L <HI REND="I">omits, but is marked for correction. I</HI>] Y <HI REND="I">om. wole</HI>] wole after W.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne come þere a kynge · &amp; bi his croune seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7252"><HI REND="I">þanne</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="463">"I am Kynge with croune · þe comune to reule,</L>
<L>And holykirke &amp; clergye · fro cursed men to defende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7253"><HI REND="I">to</HI>] O <HI REND="I">om. defende</HI>] fende W.</NOTE></L>
<L>And if me lakketh to lyue by · þe lawe wil I take it,</L>
<L>Þere I may hastlokest it haue · for I am hed of lawe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7254"><HI REND="I">hastlokest</HI>] <HI REND="I">so in</HI> OY; hasti|lokest W; hastilekest B; hastlyest C. <HI REND="I">hed</HI>] hede CY; heed W.</NOTE></L>
<L N="467">For ȝe ben but membres · &amp; I aboue alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7255"><HI REND="I">For</HI>] And W. <HI REND="I">ȝe</HI>] þei B. <HI REND="I">membres</HI>] menbris B.</NOTE></L>
<L>And sith I am ȝowre aller hed · I am ȝowre aller hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7256"><HI REND="I">sith</HI>] seiþ B. <HI REND="I">aller</HI> (1)] alþer O; eldir B. <HI REND="I">aller</HI> (2)] alþer OB.</NOTE></L>
<L>And holycherche chief help · &amp; chiftaigne of þe comune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7257"><HI REND="I">cherche</HI>] chirches WO. <HI REND="I">chif|taigne</HI>] cheuentayn B; Chieftayn WOY.</NOTE></L>
<L>And what I take of ȝow two · I take it atte techynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7258"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WCOBY.</NOTE></L>
<L>Of <HI REND="I">spiritus iusticie</HI> · for I iugge ȝow alle;</L>
<L N="472">So I may baldely be houseled · for I borwe neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7259"><HI REND="I">baldely</HI>] boldely WCBY; boldli O.</NOTE></L>
<L>Ne craue of my comune · but as my kynde asketh."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7260"><HI REND="I">craue</HI>] care B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000648.tif" N="366, B-text"/>
<L>¶ "In condicioun," quod conscience · "þat þow konne defende</L>
<L>And rule þi rewme in resoun · riȝt wel, &amp; in treuth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7261"><HI REND="I">in</HI> (1)] and CY; bi O. <HI REND="I">In the margin of</HI> O—De pictate regis.</NOTE></L>
<L N="476">Take þow may in resoun · as þi lawe asketh;<Q><HI REND="I">Omnia tua sunt ad defendendum, set non ad depredandum!"</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7262"><HI REND="I">may</HI>] <HI REND="I">so in</HI> COBY; mayst W. <HI REND="I">þi</HI>] þe O. <HI REND="I">depredandum</HI>] deprehen|dendum (printed <HI REND="I">deprædandum</HI>) W; deprecandum CBY.</NOTE></L>
<L>Þe vyker hadde fer home · &amp; faire toke his leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7263"><HI REND="I">vyker</HI>] vicorie O. <HI REND="I">his</HI>] is C.</NOTE></L>
<L>And I awakned þere-with · &amp; wrote as me mette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7264"><HI REND="I">awakned</HI>] a-wakiþ B. <HI REND="I">wrote</HI>] wroot WCY; wrouȝte O; wroȝt B.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="20"><PB REF="00000649.tif" N="367, B-text"/>
<HEAD>PASSUS XX (DO-BEST I).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7265">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> W. CBY <HI REND="I">omit</HI> de vi|sione. O <HI REND="I">has only</HI> Passus vicesimus.</NOTE><HI REND="I">Passus xx</HI><HI REND="sup">us</HI> <HI REND="I">de visione, &amp; primus de dobest.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Thanne as I went by þe way · whan I was þus awaked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7266"><HI REND="I">þus</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Heuy-chered I ȝede · and elynge in herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7267"><HI REND="I">chered</HI>] chere (!) C. <HI REND="I">elynge</HI>] elenge WCOBY.</NOTE></L>
<L>I ne wiste where to ete · ne at what place.</L>
<L N="4">And it neighed nyeghe þe none · &amp; with nede I mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7268"><HI REND="I">nyeghe</HI>] neiȝ W; nere CY; neer O; ne B.</NOTE></L>
<L>That afronted me foule · and faitour me called.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7269"><HI REND="I">afronted</HI>] afrounted WCBY; frountede O. <HI REND="I">foule</HI>] wel foule CBY. <HI REND="I">faitour</HI>] a faytour B.</NOTE></L>
<L>"Coudestow nouȝte excuse þe · as dede þe Kynge &amp; other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7270"><HI REND="I">Coudestow</HI>] Kanstow WCY; kanst þou O; kant þou B. <HI REND="I">In mar|gin of</HI> O—Necessitas.</NOTE></L>
<L>Þat þow toke to þi bylyf · to clothes and to sustenance,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7271"><HI REND="I">bylyf</HI>] bilyue WO; bileue CBY.</NOTE></L>
<L>As by techynge &amp; by tellynge · of <HI REND="I">spiritus temperancie</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7272"><HI REND="I">As</HI>] And WOBY; <HI REND="I">but</HI> Crowley <HI REND="I">reads</HI> As. <HI REND="I">by</HI> (2)] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="9">And þow nome namore · þan nede þe tauȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7273"><HI REND="I">nome</HI>] take C.</NOTE></L>
<L>And nede ne hath no lawe · ne neure shal falle in dette?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7274"><HI REND="I">ne</HI> (1)] O <HI REND="I">om.;</HI> ne (<HI REND="I">printed</HI> he) W.</NOTE></L>
<L>For þre thynges he taketh · his lyf forto saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7275"><HI REND="I">thynges</HI>] kyngis (!) B.</NOTE></L>
<L N="12">That is mete, whan men hym werneth · &amp; he no moneye weldeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7276"><HI REND="I">werneth</HI>] warnen O; warnes C; warneþ YB.</NOTE></L>
<L>¶ Ne wyght none wil ben his borwe · ne wedde hath none to legge.<MILESTONE N="87b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7277"><HI REND="I">none</HI> (1)] ne B. <HI REND="I">wedde</HI>] wede C. <HI REND="I">none</HI> (2)] ne non B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000650.tif" N="368, B-text"/>
<L>And he cauȝte in þat cas · &amp; come þere-to by sleighte,</L>
<L>He synneth nouȝte sothelich · þat so wynneth his fode.</L>
<L N="16">And þough he come so to a clothe · and can no better cheuysaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7278"><HI REND="I">come</HI>] comeþ B. <HI REND="I">a</HI>] B <HI REND="I">om. cheuysaunce</HI>] che (!) C.</NOTE></L>
<L>Nede anon riȝte · nymeth hym vnder meynpryse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7279"><HI REND="I">nymeth</HI>] takes C.</NOTE></L>
<L>And if hym lyst for to lape · þe lawe of kynde wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7280"><HI REND="I">lyst</HI>] lif (!) B. <HI REND="I">for</HI>] CBY <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That he dronke at eche diche · ar he for thurste deyde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7281"><HI REND="I">dronke</HI>] drinke O. <HI REND="I">eche</HI>] ech a Y.</NOTE></L>
<L N="20">So nede, at grete nede · may nymen as for his owne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7282"><HI REND="I">at</HI>] at (<HI REND="I">printed</HI> al) W.</NOTE></L>
<L>Wyth-oute conseille of conscience · or cardynale vertues,</L>
<L>So þat he suwe &amp; saue · <HI REND="I">spiritus temperancie.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7283"><HI REND="I">suwe</HI>] sewe WC; sue O; swe Y.</NOTE></L>
<L>¶ For is no vertue by fer · to <HI REND="I">spiritus temperancie</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7284"><HI REND="I">is</HI>] þer is B.</NOTE></L>
<L N="24">Neither <HI REND="I">spiritus iusticie</HI> · ne <HI REND="I">spiritus fortitudinis;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7285"><HI REND="I">Neither</HI>] Ne WO.</NOTE></L>
<L>For <HI REND="I">spiritus fortitudinis</HI> · forfaiteth ful oft,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7286"><HI REND="I">forfaiteth</HI>] forfeteþ WOYB; forfetes C.</NOTE></L>
<L>He shal do more þan mesure · many tyme &amp; ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7287">C <HI REND="I">omits. more</HI>] no more (!) B.</NOTE></L>
<L>And bete men ouer bitter · and somme of hem to litel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7288"><HI REND="I">Here collation with</HI> Y <HI REND="I">ceases, and with</HI> R <HI REND="I">recommences. bete</HI>] bette C. <HI REND="I">ouer bitter</HI>] ful bitterli O; ouer|betterli B. <HI REND="I">of hem</HI>] body R; <HI REND="I">but this is a</HI> C-text <HI REND="I">reading.</HI></NOTE></L>
<L N="28">And greue men gretter · þan goode faith it wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7289"><HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And <HI REND="I">spiritus iusticie</HI> · shal iuggen, wolhe, nolhe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7290"><HI REND="I">wolhe nolhe</HI>] wol he nol he R; wole he nel he (<HI REND="I">printed</HI> wol he nele he) W; wole he or nyle he O; wil he nyl he B; wol wyl he nel he (<HI REND="I">sic</HI>) C.</NOTE></L>
<L>After þe kynges conseille · &amp; þe comune lyke.</L>
<L>And <HI REND="I">spiritus prudencie</HI> · in many a poynte shal faille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7291"><HI REND="I">a</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="32">Of þat he weneth wolde falle · if his wytte ne were.</L>
<L>Wenynge is no wysdome · ne wyse ymagynacioun,</L>
<L><HI REND="I">Homo proponit &amp; deus disponit</HI> · &amp; gouerneth alle good vertues.</L>
<L N="35">Ac nede is next hym · for anon he meketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7292"><HI REND="I">Ac</HI>] and R; (<HI REND="I">but</HI> C <HI REND="I">has</HI> Ac).</NOTE></L>
<L>And as low as a lombe · for lakkyng of þat hym nedeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7293"><HI REND="I">as</HI> (1)] also B. <HI REND="I">of</HI>] R <HI REND="I">om. After this line</HI> R <HI REND="I">has</HI>—For nede maketh nede · fele nedes lowh-herted. <HI REND="I">But this is a</HI> C-text <HI REND="I">line, and the second</HI> nede <HI REND="I">should be</HI> nedy.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000651.tif" N="369, B-text"/>
<L>Wyse men forsoke wele · for þey wolde be nedy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7294"><HI REND="I">Wyse men</HI>] Filosofres R (<HI REND="I">as in</HI> C-text). <HI REND="I">forsoke</HI>] forsoken OB. <HI REND="I">wele</HI>] welth R. C <HI REND="I">repeats this line.</HI></NOTE></L>
<L>And woneden in wildernesse · &amp; wolde nouȝte be riche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7295"><HI REND="I">in wildernesse</HI>] wel elengly R (<HI REND="I">as in</HI> C-text).</NOTE></L>
<L>¶ And god al his grete ioye · gostliche he left,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7296"><HI REND="I">god al</HI>] þo god of B.</NOTE></L>
<L N="40">And cam &amp; toke mankynde · and bycam nedy.</L>
<L>So nedy he was, as seyth þe boke · in many sondry places,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7297"><HI REND="I">nedy he was</HI>] he was nedy R.</NOTE></L>
<L>Þat he seyde in his sorwe · on þe selue Rode,</L>
<L>'Bothe fox &amp; foule · may fleighe to hole &amp; crepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7298"><HI REND="I">foule</HI>] foughel C; gray B. <HI REND="I">fleighe</HI>] fle WRCO; go B.</NOTE></L>
<L N="44">And þe fisshe hath fyn · to flete with to reste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7299"><HI REND="I">to flete</HI>] it fleet C; þat it fletiþ B. <HI REND="I">to</HI> (2)] or to R.</NOTE></L>
<L>Þere nede hath ynome me · þat I mote nede abyde,</L>
<L>And suffre sorwes ful sowre · þat shal to ioye tourne.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7300"><HI REND="I">sowre</HI>] sore B. <HI REND="I">þat</HI>] to B.</NOTE></L>
<L>For-þi be nouȝte abasshed · to byd[d]e and to be nedy;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7301"><HI REND="I">bydde</HI>] bidde RCOB; bide W; byde L.</NOTE></L>
<L>Syth he þat wrouȝte al þe worlde · was wilfullich nedy,</L>
<L N="49">Ne neuer none so nedy · ne pouerere deyde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7302"><HI REND="I">pouerere</HI>] porere B; also porer O.</NOTE></L>
<L>¶ Whan nede had vndernome me þus · Anon I felle aslepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7303"><HI REND="I">had</HI>] haþ W. <HI REND="I">me</HI>] R <HI REND="I">om. I felle</HI>] I fel RC; I fil W; a fel B.</NOTE></L>
<L>And mette ful merueillously · þat, in mannes forme,</L>
<L N="52">Antecryst cam þanne · and al þe croppe of treuthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7304"><HI REND="I">al þe</HI>] alle R; al CB. <HI REND="I">In mar|gin of</HI> O—Antecrist. Ieronimus <HI REND="I">super</HI> illud Dan. 12. beatus qui expectat &amp; peruenit vsque ad dies .1335. beatus, inquit, qui, interfecto antichristo, dies supra numerum prefinitum .45. pre|stolatur, quibus &amp; dominus saluator in sua magestate venturus est. [See S. Jerome on Dan. xii. 12.]</NOTE></L>
<L>Torned it vp so doune · and ouertilte þe rote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7305"><HI REND="I">it</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And [made] fals sprynge &amp; sprede · &amp; spede mennes nedes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7306">[<HI REND="I">made</HI> R] LWCOB <HI REND="I">om. sprynge</HI>] spronge O; spryngiþ B. <HI REND="I">sprede</HI>] sprediþ B; spredde O. <HI REND="I">spede</HI>] spedde COB.</NOTE></L>
<L>In eche a contre þere he cam · he cutte awey treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7307"><HI REND="I">contre</HI>] Court CB.</NOTE></L>
<L N="56">And gert gyle growe þere · as he a god were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7308"><HI REND="I">gert</HI>] syet <HI REND="I">or</HI> gyet (!) B. <HI REND="I">growe</HI>] grew B. <HI REND="I">god</HI>] god (<HI REND="I">printed</HI> Good) W.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000652.tif" N="370, B-text"/>
<L>Freres folwed þat fende · for he ȝaf hem copes,<MILESTONE N="88" UNIT="folio"/></L>
<L>And religiouse reuerenced hym · and rongen here belles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7309"><HI REND="I">religiouse</HI>] religiouses R.</NOTE></L>
<L>And al þe couent forth cam · to welcome þat tyraunt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7310"><HI REND="I">forth</HI>] R <HI REND="I">om. þat</HI>] a R.</NOTE></L>
<L N="60">And alle hise, as wel as hym · saue onlich folis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7311"><HI REND="I">as</HI> (1)] also B.</NOTE></L>
<L>Which folis were wel leuer · to deye þan to lyue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7312"><HI REND="I">wel leuer</HI>] gladdere R.</NOTE></L>
<L>[Lenger], sith [leute] · was so rebuked,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7313">[<HI REND="I">Lenger</HI> WCOB] Lengore LR. <HI REND="I">sith</HI>] þan O. [<HI REND="I">leute</HI>] leute <HI REND="I">or</HI> lente RB; lenten LWCO; <HI REND="I">but cf.</HI> C-text, <HI REND="I">and see</HI> l. 145. O <HI REND="I">has</HI>—Lenger þan lenten · to be so rebuked, <HI REND="I">which agrees with</HI> Crowley. <HI REND="I">rebuked</HI>] robbid and reued B.</NOTE></L>
<L>And a fals fende antecriste · ouer alle folke regned;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7314"><HI REND="I">a</HI>] as a W.</NOTE></L>
<L N="64">And þat were mylde men &amp; holy · þat no myschief dredden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7315"><HI REND="I">And</HI>] Saue W. <HI REND="I">were</HI>] we R. <HI REND="I">myschief</HI>] mesch of (!) B.</NOTE></L>
<L>Defyed al falsenesse · and folke þat it vsed,</L>
<L>And what Kynge þat hem conforted · knowynge hem any while,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7316"><HI REND="I">any while</HI>] gyle R.</NOTE></L>
<L>They cursed, and her conseille · were it clerke or lewed.</L>
<L N="68">¶ Antecriste hadde thus sone · hundredes at his banere,</L>
<L>And Pryde it bare · boldely aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7317"><HI REND="I">boldely</HI>] ful buldli B.</NOTE></L>
<L>With a lorde þat lyueth · after lykynge of body,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7318"><HI REND="I">after</HI>] after · lust &amp; O.</NOTE></L>
<L>That cam aȝein conscience · þat kepere was &amp; gyoure<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7319"><HI REND="I">gyoure</HI>] gwiour C.</NOTE></L>
<L N="72">Ouer kynde crystene · and cardynale vertues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7320"><HI REND="I">cardynale</HI>] cardinales R.</NOTE></L>
<L>¶ "I conseille," quod conscience þo · "cometh with me, ȝe foles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7321"><HI REND="I">cometh</HI>] comes C.</NOTE></L>
<L>In-to vnyte holy-cherche · and holde we vs there,</L>
<L N="75">And crye we to kynde · þat he come &amp; defende vs,</L>
<L>Foles, fro þis fendes lymes · for Piers loue þe plowman.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7322"><HI REND="I">þis</HI>] þe O. <HI REND="I">fendes</HI>] feend C.</NOTE></L>
<L>And crye we to alle þe comune · þat þei come to vnite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7323"><HI REND="I">to</HI> (1)] on R.</NOTE></L>
<L>And þere abide and bikere · aȝein beliales children."</L>
<L>¶ Kynd conscience þo herde · and cam out of þe planetes,
</L>
<PB REF="00000653.tif" N="371, B-text"/>
<L N="80">And sent forth his foreioures · feures &amp; fluxes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7324"><HI REND="I">foreioures</HI>] forreyours W; for|reouris O; forreores R.</NOTE></L>
<L>Coughes, and cardiacles · crampes, and tothaches,</L>
<L>Rewmes, &amp; radegoundes · and roynouse scalles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7325"><HI REND="I">roynouse</HI>] ronyouse C; ruy|nouse O. <HI REND="I">scalles</HI>] scabbes W.</NOTE></L>
<L>Byles, and bocches · and brennyng agues;</L>
<L N="84">Frenesyes, &amp; foule yueles · forageres of kynde,</L>
<L>Hadde yprykked and prayed · polles of peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7326"><HI REND="I">yprykked</HI>] priked O. <HI REND="I">of</HI>] of the COB.</NOTE></L>
<L>Þat largelich a legioun · lese her lyf sone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7327"><HI REND="I">þat</HI>] R <HI REND="I">om. lese</HI>] lose R; loste W; loren CO; lorn B.</NOTE></L>
<L>¶ There was—"harrow and help! · here cometh kynde,</L>
<L N="88">With deth þat is dredful · to vndone vs alle!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7328"><HI REND="I">vndone</HI>] vndoen R; vndon CB; vndo WO.</NOTE></L>
<L>¶ The lorde that lyued after lust · tho alowde cryde</L>
<L>After conforte, a knyghte · to come and bere his banere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7329"><HI REND="I">conforte a</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Al-arme! alarme!" quod þat lorde · "eche lyf kepe his owne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7330"><HI REND="I">Al-arme</HI>] Alarme COB; A larme WR. <HI REND="I">alarme</HI>] a larme W.</NOTE></L>
<L N="92">¶ And þanne mette þis men · ar mynstralles myȝte pipe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7331"><HI REND="I">And</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ar heraudes of armes · hadden descreued lordes.</L>
<L>¶ Elde þe hore · he was in þe vauntwarde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7332">COB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7333"><HI REND="I">hore</HI>] horel R. <HI REND="I">he</HI>] þat W. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bare þe banere bifor deth · by riȝte he it claymed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7334">COB <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L N="96">Kynde come after · with many kene sores,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7335"><HI REND="I">come after</HI>] cam after hym R.</NOTE></L>
<L>As pokkes and pestilences · and moche poeple shente;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7336"><HI REND="I">and</HI>] þat O.</NOTE></L>
<L>So kynde þorw corupciouns · kulled ful manye.<MILESTONE N="88b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7337"><HI REND="I">kulled</HI>] killede OB; kilde W.</NOTE></L>
<L>¶ Deth cam dryuende after · and al to doust passhed<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7338"><HI REND="I">dryuende</HI>] driuende R; dry|uynge WCOB. <HI REND="I">doust</HI>] duste WR; dust COB. <HI REND="I">passhed</HI>] paschte (<HI REND="I">altered to</HI> daschte) R; passid B.</NOTE></L>
<L N="100">Kynges &amp; knyȝtes · kayseres and popes;</L>
<L>Lered ne lewed · he let no man stonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7339"><HI REND="I">ne</HI>] and W. <HI REND="I">let</HI>] leet WC; left R.</NOTE></L>
<L>That he hitte euene · þat euere stired after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7340"><HI REND="I">hitte</HI>] ne hitte O. <HI REND="I">euere stired</HI>] stirred neuer CB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000654.tif" N="372, B-text"/>
<L>Many a louely lady · and lemmanes of knyghtes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7341"><HI REND="I">lady</HI>] R <HI REND="I">om. of</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="104">Swouned and swelted · for sorwe of dethes dyntes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7342"><HI REND="I">Swouned</HI>] Swowed B. <HI REND="I">dethes</HI>] dethe C; hise W.</NOTE></L>
<L>¶ Conscience of his curteisye · to kynde he bisouȝte,</L>
<L>To cesse &amp; suffre · and see where þei wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7343"><HI REND="I">cesse &amp;</HI>] se and to C; see and B.</NOTE></L>
<L>Leue pryde pryuely · and be parfite cristene.</L>
<L N="108">¶ And kynde cessed tho · to se þe peple amende.</L>
<L>Fortune gan flateren thenne · þo fewe þat were alyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7344"><HI REND="I">alyue</HI>] on lyue OB.</NOTE></L>
<L>And byhight hem longe lyf · and lecherye he sent,</L>
<L>Amonges al manere men · wedded &amp; vnwedded,</L>
<L N="112">And gadered a gret hoste · al agayne conscience.</L>
<L>¶ This lecherye leyde on · with a laughyng chiere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7345"><HI REND="I">a</HI>] R <HI REND="I">om. laughyng</HI>] lawh|ynge R; lawynge O; Ianglynge W.</NOTE></L>
<L>And with pryue speche · and peynted wordes,</L>
<L>And armed hym in ydelnesse · and in hiegh berynge.</L>
<L>He bare a bowe in his hande · and manye blody arwes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7346"><HI REND="I">blody</HI>] brode W.</NOTE></L>
<L N="117">Weren fethered with faire biheste · and many a false truthe.</L>
<L>Wit[h] his vntydy tales · he tened ful ofte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7347"><HI REND="I">With</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; Wit L. <HI REND="I">his</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Conscience and his compaignye · of holicherche þe techeres.</L>
<L N="120">¶ Thanne cam coueityse · and caste how he myȝte</L>
<L>Ouercome conscience · and cardynal vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7348"><HI REND="I">cardynal</HI>] cardinales R.</NOTE></L>
<L>And armed hym in auaryce · and hungriliche lyued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7349"><HI REND="I">And</HI>] B <HI REND="I">om. hungriliche</HI>] vngriseliche R; vngreliche C.</NOTE></L>
<L>His wepne was al wiles · to wynnen &amp; to hyden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7350"><HI REND="I">wiles</HI>] whyles O. <HI REND="I">wynnen</HI>] wynnyng B. <HI REND="I">hyden</HI>] holden B.</NOTE></L>
<L N="124">With glosynges and with gabbynges · he gyled þe peple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7351"><HI REND="I">with</HI> (2)] RCOB <HI REND="I">om. he gyled</HI>] to bigyle O.</NOTE></L>
<L>Symonye hym sent[e] · to assaille conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7352"><HI REND="I">sente</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOB; sent L; sende R.</NOTE></L>
<L>And preched to þe peple · and prelates þei hem maden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7353"><HI REND="I">þei</HI>] CB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To holden with antecryste · her temperaltes to saue;
</L>
<PB REF="00000655.tif" N="373, B-text"/>
<L>And come to þe kynges conseille · as a kene baroun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7354"><HI REND="I">come</HI>] cam W; coomen O.</NOTE></L>
<L>And kneled to conscience · in courte afor hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7355"><HI REND="I">kneled</HI>] kneleden O. <HI REND="I">afor</HI>] bifore C; bi-forin B.</NOTE></L>
<L N="130">And gart gode feith flee · and fals to abide,</L>
<L>And boldeliche bar adown · with many a briȝte noble<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7356"><HI REND="I">a</HI>] CB <HI REND="I">om. briȝte</HI>] rede R. <HI REND="I">noble</HI>] noblis B.</NOTE></L>
<L>Moche of þe witte and wisdome · of westmynster halle.</L>
<L N="133">He iugged til a iustice · and iusted in his ere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7357"><HI REND="I">iugged</HI>] Iogged W. <HI REND="I">til</HI>] to WO.</NOTE></L>
<L>And ouertilte al his treuthe · with "take þis vp amende|ment."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7358"><HI REND="I">with</HI>] B <HI REND="I">om. vp</HI>] vpon B.</NOTE></L>
<L>And to þe arches in haste · he ȝede anone after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7359"><HI REND="I">to</HI>] into R.</NOTE></L>
<L N="136">And torned Ciuile in-to Symonye · and sitthe he toke þe official;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7360"><HI REND="I">Ciuile in-to</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For a [mantel] of menyuere · he made lele matrimonye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7361">[<HI REND="I">mantel</HI> WCROB] mentel L. <HI REND="I">mantel—menyuere</HI>] menyuere mantel R. <HI REND="I">he</HI>] and W. <HI REND="I">lele</HI>] an vnleele B; a lele C.</NOTE></L>
<L>Departen ar deth cam · &amp; deuo[r]s shupte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7362"><HI REND="I">deuors</HI>] deuos L; a deuos R; deuors W; diuorce COB. <HI REND="I">shupte</HI>] schupte R; shapte WC; schapte O; shappe B.</NOTE></L>
<L N="139">¶ "Allas!" quod conscience, &amp; cried þo · "wolde criste, of his grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7363"><HI REND="I">his</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That coueityse were cristene · þat is so kene a fiȝter,<MILESTONE N="89" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7364"><HI REND="I">a fiȝter</HI>] to fiȝte R.</NOTE></L>
<L>And bolde and bidyng · while his bagge lasteth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7365"><HI REND="I">bidyng</HI>] abydynge ROB. <HI REND="I">while</HI>] þe while R. <HI REND="I">bagge</HI>] bake C.</NOTE></L>
<L>¶ And þanne lowgh lyf · and leet dagge his clothes,</L>
<L>And armed hym in haste · in harlotes wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7366"><HI REND="I">in</HI> (1)] an W. <HI REND="I">in</HI> (2)] wiþ W.</NOTE></L>
<L N="144">And helde holynesse a iape · and hendenesse a wastour,</L>
<L>And lete leute a cherle · and lyer a fre man;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7367"><HI REND="I">leute</HI>] leautee W; leaute C.</NOTE></L>
<L>Conscience and conseille · he counted it a folye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7368"><HI REND="I">and</HI>] and his W. <HI REND="I">a</HI>] RCOB <HI REND="I">om. it—folye</HI>] at a flye W.</NOTE></L>
<L>¶ Thus relyed lyf · for a litel fortune,
</L>
<PB REF="00000656.tif" N="374, B-text"/>
<L>And pryked forth with pryde · preyseth he no vertue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7369"><HI REND="I">pryked</HI>] prikeþ W.</NOTE></L>
<L N="149">[Ne] careth nouȝte how kynde slow · and shal come atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7370">[<HI REND="I">Ne</HI> WR] He CO; And B; A (= he) L. <HI REND="I">slow</HI>] slawe C. <HI REND="I">slow—come</HI>] shal come · and sle hym B.</NOTE></L>
<L>And culle alle erthely creature[s] · saue conscience one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7371"><HI REND="I">culle</HI>] kille WCOB; calle R. <HI REND="I">creatures</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOB; creature LR.</NOTE></L>
<L>Lyf leep asyde · and lauȝte hym a lemman,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7372"><HI REND="I">leep</HI>] lep CB; lepte W. <HI REND="I">leep asyde</HI>] seith <HI REND="I">occide</HI> (!) R.</NOTE></L>
<L N="152">"Heel &amp; I," quod he · "and hieghnesse of herte</L>
<L>Shal do þe nouȝte drede · noyther deth ne elde,</L>
<L>And to forȝete sorwe · and ȝyue nouȝte of synne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7373"><HI REND="I">And</HI>] But O.</NOTE></L>
<L>¶ This lyked lyf · and his lemman fortune,</L>
<L N="156">And geten in her glorie · a gadelyng atte laste,</L>
<L>One þat moche wo wrouȝte · sleuthe was his name.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7374"><HI REND="I">wo</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Sleuthe wex wonder ȝerne · and sone was of age,</L>
<L>And wedded one wanhope · a wenche of þe stuwes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7375"><HI REND="I">stuwes</HI>] stif-hous B.</NOTE></L>
<L N="160">Her syre was a sysour · þat neure swore treuthe,</L>
<L>One Thomme two-tonge · ateynte at vch a queste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7376"><HI REND="I">two-tonge</HI>] two-tonges B. <HI REND="I">a queste</HI>] enqueste W.</NOTE></L>
<L>¶ This sleuthe was war of werre · and a slynge made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7377"><HI REND="I">was</HI>] wex COB. <HI REND="I">war—werre</HI>] werre &amp; werre O.</NOTE></L>
<L>And threwe drede of dyspayre · a dozein myle aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7378"><HI REND="I">threwe</HI>] drow B. <HI REND="I">of</HI>] &amp; O.</NOTE></L>
<L N="164">For care conscience þo · cryed vpon elde,</L>
<L>And bad hym fonde to fyȝte · and afere wanhope.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7379"><HI REND="I">hym</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>¶ And elde hent good hope · and hastilich he shifte hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7380"><HI REND="I">elde</HI>] helpe B. <HI REND="I">he</HI>] O <HI REND="I">om. shifte</HI>] chifte B.</NOTE></L>
<L>And wayued awey wanhope · and with lyf he fyȝteth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7381"><HI REND="I">fyȝteth</HI>] fighted CB.</NOTE></L>
<L N="168">And lyf fleigh for fere · to fysyke after helpe,</L>
<L>And bisouȝte hym of socoure · and of his salue hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7382"><HI REND="I">hadde</HI>] he hadde W.</NOTE></L>
<L>And gaf hym golde, good woon · þat gladded his herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7383"><HI REND="I">And</HI>] He W. <HI REND="I">golde</HI>] goel R. <HI REND="I">his herte</HI>] here hertes R.</NOTE></L>
<L>And þei gyuen hym agayne · a glasen houve.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7384"><HI REND="I">gyuen</HI>] gafyn B. <HI REND="I">houve</HI>] howue WCOB; houe R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000657.tif" N="375, B-text"/>
<L N="172">Lyf leued þat lechecrafte · lette shulde elde,</L>
<L>And dryuen awey deth · with dyas and dragges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7385"><HI REND="I">dryuen</HI>] to-driue R. <HI REND="I">dyas</HI>] <HI REND="I">so in</HI> W; dias CO; dayes R; diagrag|mator (!) B. <HI REND="I">dragges</HI>] drogges W.</NOTE></L>
<L>¶ And elde auntred hym on lyf · and atte laste he hitte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7386"><HI REND="I">auntred</HI>] aduenturid B. <HI REND="I">hitte</HI>] hette B.</NOTE></L>
<L>A Fisicien with a forred hood · þat he fel in a palsye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7387"><HI REND="I">a</HI> (3)] the CB; O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="176">And þere deyed þat doctour · ar thre dayes after.</L>
<L>"Now I see," seyde lyf · "þat surgerye ne Fisyke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7388"><HI REND="I">surgerye</HI>] surgiens CB.</NOTE></L>
<L>May nouȝte a myte auaille · to medle aȝein elde;"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7389"><HI REND="I">a</HI>] oo B. <HI REND="I">medle</HI>] medele CO; mede W.</NOTE></L>
<L>And in hope of his hele · gode herte he hente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7390"><HI REND="I">herte</HI>] hope O. <HI REND="I">he</HI>] RB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="180">And rode so to reuel · a ryche place and a merye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7391"><HI REND="I">so</HI>] forþ W. <HI REND="I">reuel</HI>] a reuel W.</NOTE></L>
<L>The companye of conforte · men cleped it sumtyme.<MILESTONE N="89b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7392"><HI REND="I">conforte</HI>] court CO; court of (!) B. <HI REND="I">men</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And elde anone after me · and ouer myne heed ȝede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7393"><HI REND="I">me</HI>] hym R. <HI REND="I">ȝede</HI>] he ȝede O.</NOTE></L>
<L>And made me balled bifore · and bare on þe croune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7394"><HI REND="I">on</HI>] vppon B.</NOTE></L>
<L>So harde he ȝede ouer myn hed · it wil be seen eure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7395"><HI REND="I">eure</HI>] euene B.</NOTE></L>
<L N="185">¶ "Sire euel-ytauȝte elde," quod I · "vnhende go with the!</L>
<L>Sith whanne was þe way · ouer [mennes] hedes?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7396"><HI REND="I">þe</HI>] þi O. [<HI REND="I">mennes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCROB; men L; cf. l. 286.</NOTE></L>
<L>Haddestow be hende," quod I · "þow woldest haue asked leue!"</L>
<L N="188">¶ "Ȝe! leue lordeyne," quod he · and leyde on me with age,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7397"><HI REND="I">lordeyne</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; lurdeyn W; lordyng COB.</NOTE></L>
<L>And hitte me vnder þe ere · vnethe may ich here;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7398"><HI REND="I">may</HI>] myȝte W; <HI REND="I">but see</HI> l. 191.</NOTE></L>
<L>He buffeted me aboute þe mouthe · &amp; bett[e] out my tethe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7399"><HI REND="I">me</HI>] me so W. <HI REND="I">bette</HI> WCO] bett L; bet RB. <HI REND="I">out my</HI>] me on the COB. <HI REND="I">tethe</HI>] wange-tethe R. <HI REND="I">&amp;—tethe</HI>] þat out my teeþ he bette W.</NOTE></L>
<L>And gyued me in goutes · I may nouȝte go at large.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7400"><HI REND="I">gyued</HI>] gyede O.</NOTE></L>
<L N="192">And of þe wo þat I was in · my wyf had reuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7401"><HI REND="I">had</HI>] hadde (<HI REND="I">printed</HI> hande) W.</NOTE></L>
<L>And wisshed ful witterly · þat I were in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7402"><HI REND="I">ful</HI>] wel R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000658.tif" N="376, B-text"/>
<L>For þe lyme þat she loued me fore · and leef was to fele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7403"><HI REND="I">lyme</HI>] leeme B.</NOTE></L>
<L>On nyȝtes namely · whan we naked were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7404"><HI REND="I">we</HI>] sche O.</NOTE></L>
<L N="196">I ne myght in no manere · maken it at hir wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7405"><HI REND="I">at</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So elde and she sothly · hadden it forbeten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7406"><HI REND="I">she—forbeten</HI>] hee it hadde forbete R. <HI REND="I">forbeten</HI>] for-boden B.</NOTE></L>
<L>¶ And as I seet in þis sorwe · I say how kynde passed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7407"><HI REND="I">as</HI>] was (!) R. <HI REND="I">seet</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WR; sat CB; satte O. <HI REND="I">say</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; seyȝ O; seigh C; sauȝ WB.</NOTE></L>
<L>And deth drowgh niegh me · for drede gan I quake,</L>
<L N="200">And cried to kynde · out of care me brynge.</L>
<L>"Loo! elde þe hoore · hath me biseye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7408"><HI REND="I">me biseye</HI>] my lif seye R.</NOTE></L>
<L>Awreke me, if ȝowre wille be · for I wolde ben hennes."</L>
<L>¶ "Ȝif þow wilt ben ywroken · wende in-to vnite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7409"><HI REND="I">ywroken</HI>] I-wreke R; wroken W; wroke B.</NOTE></L>
<L N="204">And holde þe þere eure · tyl I sende for þe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7410"><HI REND="I">holde</HI>] halde R.</NOTE></L>
<L>And loke þow conne somme crafte · ar þow come þennes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7411"><HI REND="I">conne</HI>] cunne OB; cune R. <HI REND="I">ar</HI>] er WB; or CO.</NOTE></L>
<L>"Conseille me, kynde," quod I · "what crafte is best to lerne?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7412"><HI REND="I">Conseille</HI>] Conseileth R. <HI REND="I">is</HI>] be R.</NOTE></L>
<L>¶ "Lerne to loue," quod kynde · "&amp; leue of alle othre."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7413"><HI REND="I">leue</HI>] lief C; leef W. <HI REND="I">of</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="208">¶ "How shal I come to catel so · to clothe me and to fede?"</L>
<L>"And þow loue lelly," quod he · "lakke shal þe neure<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7414"><HI REND="I">quod he</HI>] quod I B; R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Mete ne wor[l]dly wede · whil þi lyf lasteth."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7415"><HI REND="I">Mete</HI>] Wede R. <HI REND="I">worldly</HI> WROB] wordly LC; but cf. P. xix. 287. <HI REND="I">wede</HI>] mete R.</NOTE></L>
<L>¶ And þere, by conseille of kynde · I comsed to rowme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7416"><HI REND="I">I</HI>] R <HI REND="I">om. rowme</HI>] roome O; rome WCRB.</NOTE></L>
<L>Thorw contricioun &amp; confessioun · tyl I cam to vnite;</L>
<L>And þere was conscience constable · cristene to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7417"><HI REND="I">conscience</HI>] R <HI REND="I">om. to</HI>] for to O.</NOTE></L>
<L N="214">And biseged sothly · with seuene grete gyauntz,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7418"><HI REND="I">gyauntz</HI>] geauntz W; geauntes RCO; giauntes B.</NOTE></L>
<L>Þat with Antecrist helden · hard aȝein conscience.
</L>
<PB REF="00000659.tif" N="377, B-text"/>
<L N="216">¶ Sleuth with his slynge · an hard saut he made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7419"><HI REND="I">an</HI>] and (!) CB. <HI REND="I">saut</HI>] saute R; assaut WCOB. <HI REND="I">he</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Proude prestes come with hym · moo þan a thousand,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7420"><HI REND="I">moo—thousand</HI>] passynge a hundreth R; <HI REND="I">a correction made by the author;</HI> see C-Text.</NOTE></L>
<L>In paltokes &amp; pyked shoes · &amp; pisseres longe knyues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7421"><HI REND="I">pisseres</HI>] pisseris WB; pissers CO.</NOTE></L>
<L>Comen aȝein conscience; · with coueityse þei helden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7422"><HI REND="I">helden</HI>] holde B.</NOTE></L>
<L N="220">¶ "By Marie," quod a mansed preste · of þe marche of yrlonde,<MILESTONE N="90" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7423"><HI REND="I">Marie</HI>] þe marie R. <HI REND="I">mansed</HI>] mased CB. <HI REND="I">of</HI>] was of R. <HI REND="I">yrlonde</HI>] erland R; Irlande CB; irloond O; Walys W.</NOTE></L>
<L>"I counte namore conscience · bi so I cacche syluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7424"><HI REND="I">namore</HI>] no more bi OB. <HI REND="I">I</HI> (2)] þat y B.</NOTE></L>
<L>Than I do to drynke · a drauȝte of good ale!"</L>
<L N="223">And so seide sexty · of þe same contreye,</L>
<L>And shoten aȝein with shotte · many a shef of othes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7425"><HI REND="I">aȝein</HI>] ayein hym COB. <HI REND="I">many—shef</HI>] with many schef COB. <HI REND="I">of othes</HI>] arwes B.</NOTE></L>
<L>And brode hoked arwes · goddes herte, &amp; his nayles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7426"><HI REND="I">nayles</HI>] bones B.</NOTE></L>
<L>And hadden almost vnyte · and holynesse adowne.</L>
<L>¶ Conscience cryed, "helpe · clergye, or ellis I falle</L>
<L>Thorw inparfit prestes · and prelates of holicherche."</L>
<L>Freres herden hym crye · and comen hym to helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7427"><HI REND="I">and</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="230">Ac for þei couth nouȝte wel her craft · conscience for|soke hem.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7428"><HI REND="I">Ac</HI>] And COB.</NOTE></L>
<L>¶ Nede neghed tho nere · and conscience he tolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7429"><HI REND="I">tho</HI>] to C. <HI REND="I">nere</HI>] þere B.</NOTE></L>
<L>That þei come for coueityse · to haue cure of soules<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7430"><HI REND="I">for</HI>] for no (!) R.</NOTE></L>
<L N="233">"And for þei arn poure, par auenture · for patrimoigne hem failleth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7431"><HI REND="I">hem failleth</HI>] þei faille W.</NOTE></L>
<L>Thei wil flatre, to fare wel · folke þat ben riche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7432"><HI REND="I">to</HI>] and W. <HI REND="I">folke</HI>] wiþ folk W.</NOTE></L>
<L>And sithen þei chosen chele · and [cheytif] pouerte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7433"><HI REND="I">sithen</HI>] seyn CB. [<HI REND="I">cheytif</HI>] cheitif C; chaytijf O; cheytifte LR; cheitiftee W (<HI REND="I">which must be a slip</HI>). <HI REND="I">cheytif pouerte</HI>] pore cheitifte B.</NOTE></L>
<L N="236">Lat hem chewe as þei chese · and charge hem with no cure!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7434"><HI REND="I">chese</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; chose W; chosen COB.</NOTE>
<PB REF="00000660.tif" N="378, B-text"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7435"><HI REND="I">i. sepius</HI></NOTE></L>
<L>For lomer he lyeth · þat lyflode mote begge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7436">R <HI REND="I">omits. begge</HI>] bigge O. <HI REND="I">it</HI>] it to O.</NOTE></L>
<L>Þan he þat laboureth for lyflode · &amp; leneth it beggeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7437">R <HI REND="I">omits. begge</HI>] bigge O. <HI REND="I">it</HI>] it to O.</NOTE></L>
<L>And sithen Freres forsoke · þe felicite of erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7438"><HI REND="I">And sithen</HI>] For sitth R. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="240">Lat hem be as beggeres · or lyue by angeles fode!"</L>
<L>¶ Conscience of þis conseille þo · comsed forto laughe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7439"><HI REND="I">þo</HI>] R <HI REND="I">om. laughe</HI>] lauȝte (!) B.</NOTE></L>
<L>And curtei[s]lich conforted hem · and called in alle freres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7440"><HI REND="I">curteislich</HI>] curteilich (<HI REND="I">marked for correction</HI>) L.</NOTE></L>
<L>And seide, "sires, sothly · welcome be ȝe alle</L>
<L>To vnite and holicherche · ac on thyng I ȝow preye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7441"><HI REND="I">and</HI>] and to C. <HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L N="245">Holdeth ȝow in vnyte · and haueth none envye</L>
<L>To lered ne to lewed · but lyueth after ȝowre rewle.</L>
<L>And I wil be ȝowre borghe · ȝe shal haue bred and clothes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7442"><HI REND="I">shal</HI>] shullen B.</NOTE></L>
<L N="248">And other necessaries [I-nowe] · ȝow shal no thyng faille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7443">[<HI REND="I">I-nowe</HI> R] I-now C; ynowe WOB; <HI REND="I">better than</HI> anowe L. <HI REND="I">ȝow shal</HI>] þow schalt R. <HI REND="I">faille</HI>] lakke R.</NOTE></L>
<L>With þat ȝe leue logyk · and lerneth for to louye.</L>
<L>For loue laft þei lordship · bothe londe and scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7444"><HI REND="I">laft</HI>] þer-of lofte B.</NOTE></L>
<L>Frere Fraunceys and Dominyk · for loue to ben holy.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7445"><HI REND="I">Frere</HI>] Freres COB.</NOTE></L>
<L N="252">¶ And if ȝe coueyteth cure · kynde wil ȝow teche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7446"><HI REND="I">coueyteth</HI>] coueites C; coueite WOR. <HI REND="I">teche</HI>] telle R.</NOTE></L>
<L>That in mesure god made · alle manere thynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7447"><HI REND="I">thynges</HI>] þynge B.</NOTE></L>
<L>And sette [hem] at a certeyne · and at a syker noumbre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7448">[<HI REND="I">hem</HI> W] it LCROB. <HI REND="I">at</HI> (2)] WO <HI REND="I">om. a</HI> (2)] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And nempned names newe · and noumbred þe sterres;<Q><HI REND="I">Qui numerat multitudinem stellarum, &amp; omnibus eis</HI> [<HI REND="I">nomina vocat</HI>], <HI REND="I">&amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7449"><HI REND="I">names — noumbred</HI>] hem names · and newe nombre R. <HI REND="I">sterres</HI>] prestes (!) COB. <HI REND="I">Qui</HI>] Quis R. <HI REND="I">&amp;—eis</HI>] RO <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">nomina</HI> CB] LWRO <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">vocat</HI>] <HI REND="I">not in the</HI> MSS.</NOTE></L>
<L N="256">¶ Kynges &amp; knyghtes · þat kepen and defenden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7450"><HI REND="I">kepen</HI>] kepten R.</NOTE></L>
<L>Han officers vnder hem · and vch of hem certeyne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7451"><HI REND="I">hem</HI> (1)] hym RB. <HI REND="I">vch</HI>] of iche O. <HI REND="I">certeyne</HI>] a certein WOB.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000661.tif" N="379, B-text"/>
<L>And if þei wage men to werre · þei write hem in noumbre,</L>
<L>[Or] wil no tresorere hem paye · trauaille þei neure so sore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7452">[<HI REND="I">Or</HI>] LWCROB <HI REND="I">omit; but it is necessary to the sense, and may be found in</HI> Crowley; WOB <HI REND="I">surmount the difficulty by placing</HI> l. 259 <HI REND="I">after</HI> l. 261; <HI REND="I">the</HI> C-text <HI REND="I">inserts an additional line. Or wil</HI>] And þer-fore wolen men B. <HI REND="I">tresorere</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; tresour|erer O; tresore CB; man tresore W. <HI REND="I">hem paye</HI>] taken hym wages R. <HI REND="I">so sore</HI>] C <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="260">Alle other in bataille · ben yholde bribours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7453"><HI REND="I">bataille</HI>] batililis (!) B. <HI REND="I">bri|bours</HI>] brokouris O.</NOTE></L>
<L>Pilours and pykehernois · in eche a place ycursed.<MILESTONE N="90b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7454"><HI REND="I">a</HI>] CB <HI REND="I">om. place</HI>] parische R. <HI REND="I">ycursed</HI>] acursed ROB; a-corsed C.</NOTE></L>
<L>¶ Monkes and monyals · and alle men of Religioun</L>
<L>Her ordre and her reule wil · to han a certeyne noumbre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7455"><HI REND="I">Her ordre and</HI>] Heraude (!) R.</NOTE></L>
<L N="264">Of lewed and of lered · þe lawe wol and axeth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7456"><HI REND="I">wol</HI>] it wole O.</NOTE></L>
<L>A certeyn for a certeyne · saue onelich of freres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7457"><HI REND="I">onelich</HI>] holiche B.</NOTE></L>
<L>For-þi," quod conscience, "by cryst · kynde witte me telleth,</L>
<L>It is wikked to wage ȝow · ȝe wexeth out of noumbre!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7458"><HI REND="I">out of</HI>] of on R.</NOTE></L>
<L N="268">Heuene hath euene noumbre · and helle is with-out noumbre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7459"><HI REND="I">Heuene</HI>] Euene O.</NOTE></L>
<L>For-þi I wolde witterly · þat ȝe were in þe Registre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7460"><HI REND="I">þe</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ȝowre noumbre vndre notarie[s] sygne · &amp; noyther mo ne lasse!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7461"><HI REND="I">notaries</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WCOB; notarie L; notari R. <HI REND="I">sygne</HI>] signes CB.</NOTE></L>
<L N="271">¶ Enuye herd þis · and heet freres to go to scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7462"><HI REND="I">heet</HI>] heit R; het B; leete O. <HI REND="I">to</HI> (1)] RB <HI REND="I">om.; and perhaps it is better omitted.</HI></NOTE></L>
<L>And lerne logyk and lawe · and eke contemplacioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7463"><HI REND="I">contemplacioun</HI>] constellacion (!) O.</NOTE></L>
<L>And preche men of plato · and preue it by Seneca,</L>
<L>Þat alle þinges vnder heuene · ouȝte to ben in comune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7464"><HI REND="I">alle</HI>] CB <HI REND="I">om. to</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="275">¶ And ȝit he lyeth, as I leue · þat to þe lewed so precheth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7465"><HI REND="I">And ȝit</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000662.tif" N="380, B-text"/>
<L>For god made to men a lawe · and Moyses it tauȝte,<Q><HI REND="I">Non concupisces rem proximi tui.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7466"><HI REND="I">god made</HI>] made god B.</NOTE></L>
<L>And euele is þis yholde · in parisches of engelonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7467"><HI REND="I">is</HI>] is (<HI REND="I">printed</HI> in) W. <HI REND="I">yholde</HI>] ȝolden B. <HI REND="I">engelonde</HI>] englonde R; englond OB.</NOTE></L>
<L N="278">For persones and parishprestes · þat shulde þe peple shryue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7468"><HI REND="I">shulde</HI>] shullen B.</NOTE></L>
<L>Ben curatoures called · to knowe and to hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7469"><HI REND="I">to</HI> (2)] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Alle þat ben her parisshiens · penaunce to enioigne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7470"><HI REND="I">penaunce</HI>] penaunces R. <HI REND="I">to</HI>] hem to B; and C; R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="281">And shulden be ashamed in her shrifte; · ac shame maketh hem wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7471"><HI REND="I">shulden</HI>] shullen B; R <HI REND="I">om. her</HI>] hir (<HI REND="I">printed</HI> his) W. <HI REND="I">ac</HI>] and C.</NOTE></L>
<L>And fleen to þe freres · as fals folke to westmynstre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7472"><HI REND="I">And</HI>] To CB. <HI REND="I">as</HI>] and B. <HI REND="I">westmynstre</HI>] Westmynyster O.</NOTE></L>
<L>That borweth and bereth it þider · and þanne biddeth frendes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7473"><HI REND="I">it</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="284">Ȝerne of forȝifnesse · or lenger ȝeres [lone];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7474">[<HI REND="I">lone</HI> O] loone WC; of lone B; leue <HI REND="I">or</HI> lene LR.</NOTE></L>
<L>¶ Ac whil he is in westmynstre · he wil be bifore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7475"><HI REND="I">westmynstre</HI>] Westmynyster OB.</NOTE></L>
<L>And make hym merye · with other mennes goodis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7476"><HI REND="I">mennes</HI>] men R.</NOTE></L>
<L>And so it fareth with moche folke · þat to þe freres shryueth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7477"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om. shryueth</HI>] hem shryueþ WO.</NOTE></L>
<L N="288">As sysours and excecutours · þei wil [ȝyue þe] freres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7478"><HI REND="I">wil</HI>] schul R. [<HI REND="I">ȝyue þe</HI> WRO] ȝeue þe B; geue þe C; L <HI REND="I">has</HI> þe, <HI REND="I">with</HI> ue <HI REND="I">written above, but the line is marked for correction.</HI></NOTE></L>
<L>A parcel to preye for hem · &amp; make hem-self myrye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7479"><HI REND="I">hem-self</HI>] hem R.</NOTE></L>
<L>With þe residue and þe remenaunt · þat other men biswonke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7480"><HI REND="I">þe</HI> (1)] R <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And suffre þe ded in dette · to þe day of dome.</L>
<L N="292">¶ Enuye herfore · hated conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7481"><HI REND="I">herfore</HI>] here-fore CR.</NOTE></L>
<L>And freres to philosofye · he fonde hem to scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7482"><HI REND="I">philosofye</HI>] philosophires C. <HI REND="I">hem</HI>] þanne W; O <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000663.tif" N="381, B-text"/>
<L>The while coueytise and vnkyndenesse · conscience as|sailled.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7483"><HI REND="I">conscience</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In vnite holycherche · conscience helde hym,</L>
<L N="296">And made pees porter · to pynne þe ȝates<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7484"><HI REND="I">pynne</HI>] penne B.</NOTE></L>
<L>Of alle taletellers · and tyterers in ydel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7485"><HI REND="I">Of</HI>] For O. <HI REND="I">tyterers</HI>] <HI REND="I">so in</HI> O; tytereres RB; titeleris W; tutelers C. <HI REND="I">in</HI>] an R.</NOTE></L>
<L>Ypocrisye and he · an hard saut þei made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7486"><HI REND="I">an hard</HI>] and haid (!) B. <HI REND="I">saut</HI>] sawte R; saute O; assaut WCB.</NOTE></L>
<L>Ypocrysie atte ȝate · hard gan fiȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7487">W <HI REND="I">omits. atte</HI>] at þe RCOB. <HI REND="I">fiȝte</HI>] to fiȝte OB.</NOTE></L>
<L>And wounded wel wykkedly · many [a] wise techer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7488">[<HI REND="I">a</HI> WRB] LCO <HI REND="I">om. techer</HI>] techeris O.</NOTE></L>
<L>Þat with conscience acorded · and cardinale vertues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7489"><HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales R.</NOTE></L>
<L N="302">Conscience called a leche · þat coude wel shryue,<MILESTONE N="91" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7490"><HI REND="I">coude wel</HI>] wel kouthe COB.</NOTE></L>
<L>"Go salue þo þat syke ben · [and] þorw synne ywounded."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7491"><HI REND="I">Go</HI>] To go W; To CB. <HI REND="I">ben</HI>] were R. [<HI REND="I">and</HI> WR] LCOB <HI REND="I">om. ywounded</HI>] &amp; woundid O.</NOTE></L>
<L>Shrifte shope sharpe salue · and made men do penaunce<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7492"><HI REND="I">shope</HI>] shoop W; shuppte R; shep B. <HI REND="I">men</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="305">For her mysdedes · þat þei wrouȝte hadden,</L>
<L>And þat piers were payed · <HI REND="I">redde quod debes.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7493"><HI REND="I">piers</HI>] Pieris þe ploughman B; piers þe (!) C. <HI REND="I">payed</HI>] y-payed W.</NOTE></L>
<L>¶ Somme lyked nouȝte þis leche · and lettres þei sent,</L>
<L N="308">Ȝif any surgien were [in] þe sege · þat softer couth plastre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7494">[<HI REND="I">in</HI> R] LWCOB <HI REND="I">om.; but see</HI> l. 311. <HI REND="I">þe sege</HI>] B <HI REND="I">om. sege</HI>] <HI REND="I">so in</HI> R; segge WCO. <HI REND="I">couth</HI>] koude WR.</NOTE></L>
<L>Sire lief-to-lyue-in-leccherye · lay þere and groned;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7495"><HI REND="I">lief</HI>] lif R; leef WCO.</NOTE></L>
<L>For fastyng of a fryday · he ferde as he wolde deye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7496"><HI REND="I">For</HI>] For þe B. <HI REND="I">a</HI>] o R.</NOTE></L>
<L>"Ther is a surgiene in þis sege · þat soft[e] can handle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7497"><HI REND="I">softe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> WRCOB; soft L.</NOTE></L>
<L>And more of phisyke bi fer · and fairer he plastreth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7498"><HI REND="I">more</HI>] can more B.</NOTE></L>
<L N="313">One frere flaterere · is phisiciene and surgiene."</L>
<L>Quod contricioun to conscience · "do hym come to vnyte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7499"><HI REND="I">Quod</HI>] Quatȝ R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000664.tif" N="382, B-text"/>
<L>For here is many a man · herte þorw ypocrisie."</L>
<L N="316">¶ "We han no nede," quod conscience · "I wote no better leche</L>
<L>Than persoun or parissh prest · penytancere or bisshop,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7500"><HI REND="I">penytancere</HI>] penitauncer WC OB; penauncer R; <HI REND="I">resembles</HI> peny|tantere <HI REND="I">in</HI> L.</NOTE></L>
<L>Saue Piers þe plowman · þat hath powere ouer hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7501"><HI REND="I">hath</HI>] haueth R. <HI REND="I">hem</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="319">And indulgence may do · but if dette lette it.</L>
<L>I may wel suffre," seyde conscience · "syn ȝe desiren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7502"><HI REND="I">syn</HI>] synnes R; sith C; siþe B.</NOTE></L>
<L>That frere flaterer be fette · and phisike ȝow syke."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7503"><HI REND="I">syke</HI>] seke R.</NOTE></L>
<L>¶ The Frere her-of herde · and hyed faste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7504"><HI REND="I">hyed</HI>] hiȝed hym B.</NOTE></L>
<L>To a lorde for a lettre · leue to haue to curen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7505"><HI REND="I">to curen</HI>] curen C; cure OB.</NOTE></L>
<L N="324">As a curatour he were · and cam with his lettres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7506"><HI REND="I">As</HI>] And as CB. <HI REND="I">lettres</HI>] let|tere R.</NOTE></L>
<L>Baldly to þe bisshop · &amp; his brief hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7507"><HI REND="I">Baldly</HI>] Boldely WCRB; Booldli O.</NOTE></L>
<L>In contrees þere he come in · confessiouns to here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7508"><HI REND="I">come</HI>] cam RCB; coome WO. <HI REND="I">in</HI>] Inne COB; WR <HI REND="I">om. confes|siouns</HI>] confessioun O. <HI REND="I">to here</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And cam þere conscience was · and knokked atte ȝate.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7509"><HI REND="I">atte</HI>] at þe WCROB.</NOTE></L>
<L N="328">¶ Pees vnpynned it · was porter of vnyte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7510"><HI REND="I">Pees</HI>] Pieris B.</NOTE></L>
<L>And in haste asked · "what his wille were?"</L>
<L>"In faith," quod þis frere · "for profit and for helthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7511"><HI REND="I">frere</HI>] freris B. <HI REND="I">helthe</HI>] hele O.</NOTE></L>
<L N="331">Carpe I wolde with contricioun · &amp; þerfore come I hider."</L>
<L>¶ "He is sike," seide pees · "and so ar many other,</L>
<L>Ypocrisie hath herte hem · ful harde is if þei keure."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7512"><HI REND="I">is</HI>] it is B.</NOTE></L>
<L>"I am a surgien," seide þe segge · "and salues can make;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7513"><HI REND="I">seide</HI>] y (!) B. <HI REND="I">segge</HI>] frere R.</NOTE></L>
<L>Conscience knoweth me wel · and what I can do bothe."</L>
<L>"I preye þe," quod pees þo · "ar þow passe ferther,</L>
<L>What hattestow, I preye þe? · hele nouȝte þi name."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7514"><HI REND="I">hattestow</HI>] hattest þou OB.</NOTE></L>
<L>¶ "Certes," seyde his felow · "sire <HI REND="I">penetrans-domos.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7515"><HI REND="I">Certes</HI>] Sire B. <HI REND="I">seyde—felow</HI>] felaw seyde he O; saide he felawe C.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000665.tif" N="383, B-text"/>
<L>"Ȝe, go þi gate," quod pees · "bi god, for al þi phisyk,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7516"><HI REND="I">pees</HI>] piers CB. <HI REND="I">þi</HI> (2)] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="340">But þow conne somme crafte · þow comest nouȝt her|Inne!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7517"><HI REND="I">somme</HI>] any R; som ooþer W. <HI REND="I">her-Inne</HI>] he Inne (<HI REND="I">sic</HI>) R; ther-Inne CB.</NOTE></L>
<L>I knewe such one ones · nouȝte eighte wynter passed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7518"><HI REND="I">passed</HI>] hennes W.</NOTE></L>
<L>Come in þus ycoped · at a courte þere I dwelt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7519"><HI REND="I">Come</HI>] And cam B. <HI REND="I">I</HI>] þat y B. <HI REND="I">dwelt</HI>] dwelde W.</NOTE></L>
<L>And was my lordes leche · &amp; my ladyes bothe.<MILESTONE N="91b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7520"><HI REND="I">lordes</HI>] ladyes CB; lady O. <HI REND="I">ladyes</HI>] lordes C; lordis OB.</NOTE></L>
<L N="344">And at þe last þis limitour · þo my lorde was out,</L>
<L>He salued so owre wommen · til somme were with childe!"</L>
<L>Hende-speche het pees · opene þe ȝates—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7521"><HI REND="I">het</HI>] heet WRC; heete O. <HI REND="I">pees</HI>] pees þo R. <HI REND="I">opene</HI>] to opene O; vppon B.</NOTE></L>
<L>"Late in þe frere and his felawe · and make hem faire chere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7522"><HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="348">He may se and here · so it may bifalle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7523"><HI REND="I">here</HI>] here her R. <HI REND="I">it</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That lyf þorw his lore · shal leue coueityse,</L>
<L>And be adradde of deth · and with-drawe hym fram pryde,</L>
<L>And acorde with conscience · and kisse her either other."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7524"><HI REND="I">her</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="352">Thus thorw hende-speche · entred þe frere,</L>
<L>And cam in-to conscience · and curteisly hym grette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7525"><HI REND="I">grette</HI>] grete C.</NOTE></L>
<L>"Þow art welcome," quod conscience · "canstow hele þe syke?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7526"><HI REND="I">canstow</HI>] canst þou OB. <HI REND="I">þe</HI>] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Here is contricioun," quod conscience · "my cosyn, ywounded,</L>
<L N="356">Conforte hym," quod conscience · "and take kepe to his sores;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7527"><HI REND="I">and</HI>] O <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The plastres of þe persoun · and poudres biten to sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7528"><HI REND="I">plastres</HI>] plastre B. <HI REND="I">biten</HI>] bitten C; ben R.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000666.tif" N="384, B-text"/>
<L>He lat hem ligge ouerlonge · and loth is to chaunge hem;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7529"><HI REND="I">He</HI>] And R. <HI REND="I">lat</HI>] leet C; leete O; lett B. <HI REND="I">hem</HI> (1)] hym C.</NOTE></L>
<L>Fro lenten to lenten · he lat his plastres bite."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7530"><HI REND="I">lenten</HI>] lente R (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">lat</HI>] latte O; lette R; letiþ B. <HI REND="I">bite</HI>] bitte R.</NOTE></L>
<L N="360">¶ "That is ouerlonge," quod this limitour · "I leue I shal amende it;"—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7531"><HI REND="I">That</HI>] This C.</NOTE></L>
<L>And goth and gropeth contricioun · and gaf hym a plastre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7532"><HI REND="I">and</HI> (2)] R <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of "a pryue payement · and I shal praye for ȝow,</L>
<L>For alle þat ȝe ben holde to · al my lyf tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7533"><HI REND="I">For</HI>] And for COB.</NOTE></L>
<L>And make ȝow, my lady · in masse and in matynes,</L>
<L N="365">As freres of owre fraternite · for a litel syluer."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7534"><HI REND="I">freres</HI>] frere WO.</NOTE></L>
<L>¶ Thus he goth and gadereth · and gloseth þere he shryueth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7535"><HI REND="I">goth</HI>] gooþ WO; goos C. <HI REND="I">gadereth</HI>] gadderes C.</NOTE></L>
<L>Tyl contricioun hadde clene forȝeten · to crye &amp; to wepe,</L>
<L N="368">And wake for his wykked werkes · as he was wont to done.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7536"><HI REND="I">wake</HI>] awake C; a-wakid B. <HI REND="I">was wont</HI>] was woned B; woned R.</NOTE></L>
<L>For confort of his confessour · contricioun he lafte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7537"><HI REND="I">lafte</HI>] lefte R.</NOTE></L>
<L>Þat is þe souereynest salue · for alkyn synnes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7538"><HI REND="I">for</HI>] of O. <HI REND="I">alkyn</HI>] alle kynne WROB; alkynne C.</NOTE></L>
<L>¶ Sleuth seigh þat · and so did pryde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7539"><HI REND="I">seigh</HI>] seye R; see C; sei B; þanne saw O. <HI REND="I">so</HI>] also O.</NOTE></L>
<L>And come with a kene wille · conscience to assaille.</L>
<L N="373">Conscience cryde eft · and bad clergye help hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7540"><HI REND="I">hym</HI>] COB <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And also contricioun · forto kepe þe ȝate.</L>
<L>"He lith and dremeth," seyde pees · "and so do many other;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7541"><HI REND="I">dremeth</HI>] dreint (!) B.</NOTE></L>
<L>The Frere with his phisik · þis folke hath enchaunted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7542"><HI REND="I">hath</HI>] hath so R.</NOTE></L>
<L N="377">And plastred hem so esyly · þei drede no synne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7543"><HI REND="I">esyly</HI>] hesily RB. <HI REND="I">þei</HI>] the C.</NOTE></L>
<L>¶ "Bi cryste," quod conscience þo · "I wil bicome a pilgryme,
</L>
<PB REF="00000667.tif" N="385, B-text"/>
<L>And walken as wyde · as al þe [worlde] lasteth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7544"><HI REND="I">as</HI> (1)] al so B. <HI REND="I">al</HI>] alle R; WO <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">worlde</HI> R] world WCOB; wordle L.</NOTE></L>
<L>To seke Piers þe plowman · þat pryde may destruye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7545"><HI REND="I">seke</HI>] seche B. <HI REND="I">may</HI>] myȝte R.</NOTE></L>
<L>And þat freres hadde a fyndyng · þat for nede flateren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7546"><HI REND="I">And</HI>] B <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="382">And contrepleteth me, conscience; · now kynde me auenge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7547"><HI REND="I">contrepleteth</HI>] conterpledes C.</NOTE></L>
<L>And sende me happe and hele · til I haue piers þe plowman!"</L>
<L>And sitthe he gradde after grace · til I gan awake.</L><TRAILER><HI REND="I">Explicit hic dialogus petri plowman.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7548"><HI REND="I">So in</HI> WCO; Explicit hic B; Passus ijus de Do-best R; O <HI REND="I">adds</HI>—Lauderis Christe · quia finitur liber iste.</NOTE></TRAILER></LG>
</DIV2>

</DIV1>
</BODY><BACK>
<DIV1 TYPE="omitted back matter">
<P>



<PB REF="00000668.tif" N="[unnumbered], B-text"/>

<PB REF="00000669.tif" N="387, B-text"/>

<PB REF="00000670.tif" N="388, B-text"/>

<PB REF="00000671.tif" N="389, B-text"/>

<PB REF="00000672.tif" N="390, B-text"/>

<PB REF="00000673.tif" N="391, B-text"/>

<PB REF="00000674.tif" N="392, B-text"/>

<PB REF="00000675.tif" N="393, B-text"/>

<PB REF="00000676.tif" N="394, B-text"/>

<PB REF="00000677.tif" N="395, B-text"/>

<PB REF="00000678.tif" N="396, B-text"/>

<PB REF="00000679.tif" N="397, B-text"/>

<PB REF="00000680.tif" N="398, B-text"/>

<PB REF="00000681.tif" N="399, B-text"/>

<PB REF="00000682.tif" N="400, B-text"/>

<PB REF="00000683.tif" N="401, B-text"/>

<PB REF="00000684.tif" N="402, B-text"/>

<PB REF="00000685.tif" N="403, B-text"/>

<PB REF="00000686.tif" N="404, B-text"/>

<PB REF="00000687.tif" N="405, B-text"/>

<PB REF="00000688.tif" N="406, B-text"/>

<PB REF="00000689.tif" N="407, B-text"/>

<PB REF="00000690.tif" N="408, B-text"/>

<PB REF="00000691.tif" N="409, B-text"/>

<PB REF="00000692.tif" N="410, B-text"/>

<PB REF="00000693.tif" N="411, B-text"/>

<PB REF="00000694.tif" N="412, B-text"/>

<PB REF="00000695.tif" N="413, B-text"/>

<PB REF="00000696.tif" N="414, B-text"/>

<PB REF="00000697.tif" N="415, B-text"/>

<PB REF="00000698.tif" N="416, B-text"/>

<PB REF="00000699.tif" N="417, B-text"/>

<PB REF="00000700.tif" N="418, B-text"/>

<PB REF="00000701.tif" N="419, B-text"/>

<PB REF="00000702.tif" N="420, B-text"/>

<PB REF="00000703.tif" N="421, B-text"/>

<PB REF="00000704.tif" N="422, B-text"/>

<PB REF="00000705.tif" N="423, B-text"/>

<PB REF="00000706.tif" N="424, B-text"/>

<PB REF="00000707.tif" N="425, B-text"/>

</P><PB REF="00000708.tif" N="426, B-text"/>
</DIV1>
</BACK></TEXT>
<TEXT><FRONT>
<DIV1 TYPE="title pages">
<P>


<PB REF="00000709.tif" N="[unnumbered], C-text"/>Langland's Vision of Piers the Plowman. The Whitaker Text; or Text C.</P>
<P>Richard the Redeles.</P>
<P>The Crowned King.</P>
<P>


<PB REF="00000710.tif" N="[unnumbered], C-text"/>
<LIST><ITEM>BERLIN: ASHER &amp; CO., 53 MOHRENSTRASSE.</ITEM><ITEM>NEW YORK: C. SCRIBNER &amp; CO.; LEYPOLDT &amp; HOLT.</ITEM><ITEM>PHILADELPHIA: J. B. LIPPINCOTT &amp; CO.</ITEM></LIST>
<PB REF="00000711.tif" N="[unnumbered], C-text"/></P>
<P><FIGURE><PB REF="00000712.tif" N="[plate], C-text"/></FIGURE></P>
<P>


<PB REF="00000713.tif" N="[t.p.], C-text"/>The Vision of William concerning Piers the Plowman, TOGETHER WITH Vita de Dowel, Dobet, et Dobest, Secundum Wit et Resoun, BY WILLIAM LANGLAND. (ABOUT 1362-1393 A.D.)</P>
<P>EDITED FROM NUMEROUS MANUSCRIPTS, WITH PREFACES, NOTES, AND A GLOSSARY, BY THE REV. WALTER W. SKEAT, M.A., LATE FELLOW OF CHRIST'S COLLEGE, CAMBRIDGE; EDITOR OF "LANCELOT OF THE LAIK," "THE ROMANS OF PARTENAY," "WILLIAM OF PALERNE," "HAVELOK," ETC.; AND TRANSLATOR OF THE "SONGS AND BALLADS OF UHLAND."</P>
<P>In Four Parts. -- Part III.</P>
<P>LONDON: PUBLISHED FOR THE EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY, BY N. TRÜBNER &amp; CO., 57 &amp; 59, LUDGATE HILL. MDCCCLXXIII.
<PB REF="00000714.tif" N="[unnumbered], C-text"/></P>
<P>


<PB REF="00000715.tif" N="[t.p.], C-text"/>The Visions of William concerning Piers the Plowman, Dowel, Dobet, and Dobest, BY WILLIAM LANGLAND (1393 A.D.)</P>
<P>FROM MS. PHILLIPPS 8231, COLLATED WITH MS. LAUD 656, A MS. BELONGING TO THE EARL OF ILCHESTER, MS. COTTON VESP. B.16, MSS. Ff.5.35 AND Dd.3.13 IN THE CAMBRIDGE UNIVERSITY LIBRARY, MS. CORP. CHR. CAMB. 293, MS. BODLEY 814, MS. R.3.14 IN THE LIBRARY OF TRINITY COLLEGE, CAMBRIDGE, ETC.</P>
<P>THE "WHITAKER" TEXT; OR TEXT C.</P>
<P>Richard the Redeles, BY THE SAME AUTHOR. (1399 A.D.)</P>
<P>The Crowned King, BY ANOTHER HAND. (1415 A.D.)</P>
<P>EDITED BY THE REV. WALTER W. SKEAT, M.A., LATE FELLOW OF CHRIST'S COLLEGE, CAMBRIDGE.</P>
<P>LONDON: PUBLISHED FOR THE EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY, BY N. TRÜBNER &amp; CO., 57 &amp; 59, LUDGATE HILL. MDCCCLXXIII.</P>
<P>


<PB REF="00000716.tif" N="[unnumbered], C-text"/>54
<LB/>JOHN CHILDS AND SON, PRINTERS.</P>
</DIV1>

<DIV1 TYPE="omitted front matter">
<P>



<PB REF="00000717.tif" N="[unnumbered], C-text"/>

<PB REF="00000718.tif" N="viii, C-text"/>

<PB REF="00000719.tif" N="[unnumbered], C-text"/>

<PB REF="00000720.tif" N="x, C-text"/>

<PB REF="00000721.tif" N="xi, C-text"/>

<PB REF="00000722.tif" N="xii, C-text"/>

<PB REF="00000723.tif" N="xiii, C-text"/>

<PB REF="00000724.tif" N="xiv, C-text"/>

<PB REF="00000725.tif" N="xv, C-text"/>

<PB REF="00000726.tif" N="xvi, C-text"/>

<PB REF="00000727.tif" N="xvii, C-text"/>

<PB REF="00000728.tif" N="xviii, C-text"/>

<PB REF="00000729.tif" N="xix, C-text"/>

<PB REF="00000730.tif" N="xx, C-text"/>

<PB REF="00000731.tif" N="xxi, C-text"/>

<PB REF="00000732.tif" N="xxii, C-text"/>

<PB REF="00000733.tif" N="xxiii, C-text"/>

<PB REF="00000734.tif" N="xxiv, C-text"/>

<PB REF="00000735.tif" N="xxv, C-text"/>

<PB REF="00000736.tif" N="xxvi, C-text"/>

<PB REF="00000737.tif" N="xxvii, C-text"/>

<PB REF="00000738.tif" N="xxviii, C-text"/>

<PB REF="00000739.tif" N="xxix, C-text"/>

<PB REF="00000740.tif" N="xxx, C-text"/>

<PB REF="00000741.tif" N="xxxi, C-text"/>

<PB REF="00000742.tif" N="xxxii, C-text"/>

<PB REF="00000743.tif" N="xxxiii, C-text"/>

<PB REF="00000744.tif" N="xxxiv, C-text"/>

<PB REF="00000745.tif" N="xxxv, C-text"/>

<PB REF="00000746.tif" N="xxxvi, C-text"/>

<PB REF="00000747.tif" N="xxxvii, C-text"/>

<PB REF="00000748.tif" N="xxxviii, C-text"/>

<PB REF="00000749.tif" N="xxxix, C-text"/>

<PB REF="00000750.tif" N="xl, C-text"/>

<PB REF="00000751.tif" N="xli, C-text"/>

<PB REF="00000752.tif" N="xlii, C-text"/>

<PB REF="00000753.tif" N="xliii, C-text"/>

<PB REF="00000754.tif" N="xliv, C-text"/>

<PB REF="00000755.tif" N="xlv, C-text"/>

<PB REF="00000756.tif" N="xlvi, C-text"/>

<PB REF="00000757.tif" N="xlvii, C-text"/>

<PB REF="00000758.tif" N="xlviii, C-text"/>

<PB REF="00000759.tif" N="xlix, C-text"/>

<PB REF="00000760.tif" N="l, C-text"/>

<PB REF="00000761.tif" N="li, C-text"/>

<PB REF="00000762.tif" N="lii, C-text"/>

<PB REF="00000763.tif" N="liii, C-text"/>

<PB REF="00000764.tif" N="liv, C-text"/>

<PB REF="00000765.tif" N="lv, C-text"/>

<PB REF="00000766.tif" N="lvi, C-text"/>

<PB REF="00000767.tif" N="lvii, C-text"/>

<PB REF="00000768.tif" N="lviii, C-text"/>

<PB REF="00000769.tif" N="lix, C-text"/>

<PB REF="00000770.tif" N="lx, C-text"/>

<PB REF="00000771.tif" N="lxi, C-text"/>

<PB REF="00000772.tif" N="lxii, C-text"/>

<PB REF="00000773.tif" N="lxiii, C-text"/>

<PB REF="00000774.tif" N="lxiv, C-text"/>

<PB REF="00000775.tif" N="lxv, C-text"/>

<PB REF="00000776.tif" N="lxvi, C-text"/>

<PB REF="00000777.tif" N="lxvii, C-text"/>

<PB REF="00000778.tif" N="lxviii, C-text"/>

<PB REF="00000779.tif" N="lxix, C-text"/>

<PB REF="00000780.tif" N="lxx, C-text"/>

<PB REF="00000781.tif" N="lxxi, C-text"/>

<PB REF="00000782.tif" N="lxxii, C-text"/>

<PB REF="00000783.tif" N="lxxiii, C-text"/>

<PB REF="00000784.tif" N="lxxiv, C-text"/>

<PB REF="00000785.tif" N="lxxv, C-text"/>

<PB REF="00000786.tif" N="lxxvi, C-text"/>

<PB REF="00000787.tif" N="lxxvii, C-text"/>

<PB REF="00000788.tif" N="lxxviii, C-text"/>

<PB REF="00000789.tif" N="lxxix, C-text"/>

<PB REF="00000790.tif" N="lxxx, C-text"/>

<PB REF="00000791.tif" N="lxxxi, C-text"/>

<PB REF="00000792.tif" N="lxxxii, C-text"/>

<PB REF="00000793.tif" N="lxxxiii, C-text"/>

<PB REF="00000794.tif" N="lxxxiv, C-text"/>

<PB REF="00000795.tif" N="lxxxv, C-text"/>

<PB REF="00000796.tif" N="lxxxvi, C-text"/>

<PB REF="00000797.tif" N="lxxxvii, C-text"/>

<PB REF="00000798.tif" N="lxxxviii, C-text"/>

<PB REF="00000799.tif" N="lxxxix, C-text"/>

<PB REF="00000800.tif" N="xc, C-text"/>

<PB REF="00000801.tif" N="xci, C-text"/>

<PB REF="00000802.tif" N="xcii, C-text"/>

<PB REF="00000803.tif" N="xciii, C-text"/>

<PB REF="00000804.tif" N="xciv, C-text"/>

<PB REF="00000805.tif" N="xcv, C-text"/>

<PB REF="00000806.tif" N="xcvi, C-text"/>

<PB REF="00000807.tif" N="xcvii, C-text"/>

<PB REF="00000808.tif" N="xcviii, C-text"/>

<PB REF="00000809.tif" N="xcix, C-text"/>

<PB REF="00000810.tif" N="c, C-text"/>

<PB REF="00000811.tif" N="ci, C-text"/>

<PB REF="00000812.tif" N="cii, C-text"/>

<PB REF="00000813.tif" N="ciii, C-text"/>

<PB REF="00000814.tif" N="civ, C-text"/>

<PB REF="00000815.tif" N="cv, C-text"/>

<PB REF="00000816.tif" N="cvi, C-text"/>

<PB REF="00000817.tif" N="cvii, C-text"/>

<PB REF="00000818.tif" N="cviii, C-text"/>

<PB REF="00000819.tif" N="cix, C-text"/>

<PB REF="00000820.tif" N="cx, C-text"/>

<PB REF="00000821.tif" N="cxi, C-text"/>

<PB REF="00000822.tif" N="cxii, C-text"/>

<PB REF="00000823.tif" N="cxiii, C-text"/>

<PB REF="00000824.tif" N="cxiv, C-text"/>

<PB REF="00000825.tif" N="cxv, C-text"/>

<PB REF="00000826.tif" N="cxvi, C-text"/>

<PB REF="00000827.tif" N="cxvii, C-text"/>

<PB REF="00000828.tif" N="cxviii, C-text"/>

<PB REF="00000829.tif" N="cxix, C-text"/>

<PB REF="00000830.tif" N="cxx, C-text"/>

<PB REF="00000831.tif" N="cxxi, C-text"/>

<PB REF="00000832.tif" N="cxxii, C-text"/>

<PB REF="00000833.tif" N="cxxiii, C-text"/>

<PB REF="00000834.tif" N="cxxiv, C-text"/>

<PB REF="00000835.tif" N="cxxv, C-text"/>

<PB REF="00000836.tif" N="cxxvi, C-text"/>

<PB REF="00000837.tif" N="cxxvii, C-text"/>

</P>
</DIV1>
</FRONT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="version" N="C"><PB REF="00000838.tif" N="cxxviii, C-text"/><PB REF="00000839.tif" N="[1], C-text"/>
<HEAD>Hic incipit visio Willelmi de Petro Plouhman.</HEAD>
<DIV2 TYPE="passus" N="1">
<HEAD>[PASSUS I.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7549">
<P>OBS. P = MS. Phillips (the text); E = MS. Laud 656; I = MS. Il|chester; M = MS. Cotton (Brit. Museum); F = MS. Camb. Ff. 5. 25; G = MS. Camb. Dd. 3. 13; S = MS. Corpus (Camb.); B = Bodley 814, &amp;c. <HI REND="I">See Preface.</HI></P>
<P>A dagger (†) in a sidenote marks passages peculiar to the C-text.</P></NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>IN a somere seyson · whan softe was þe sonne,<MILESTONE N="1" UNIT="A page"/><MILESTONE N="1" UNIT="B page"/></L>
<L>Y shop [me] in-to shrobbis · as y [a] shepherde were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7550">[<HI REND="I">me</HI> MFS] PE <HI REND="I">om. shrobbis</HI>] schrubbes FS. [<HI REND="I">a</HI> MFSE] P <HI REND="I">om. as—were</HI>] a schepard as I were F.</NOTE></L>
<L>In Abit as an Ermite · vnholy of werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7551"><HI REND="I">Abit</HI>] an abijt M. <HI REND="I">as</HI>] of M. <HI REND="I">of</HI>] of his F.</NOTE></L>
<L N="4">Ich wente forth in þe worlde · wonders to hure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7552"><HI REND="I">Ich wente</HI>] Wente i M; Ich wende E. <HI REND="I">worlde</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> worle P.</NOTE></L>
<L>And sawe meny cellis · and selcouthe þynges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7553"><HI REND="I">And</HI>] I M. <HI REND="I">cellis</HI>] celles E; selles MF; sellys S.</NOTE></L>
<L>Ac on a may morwenyng · on Maluerne hulles<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7554"><HI REND="I">on</HI>] in MF.</NOTE></L>
<L>Me byfel for to slepe · for weyrynesse of wandryng;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7555"><HI REND="I">for</HI>] M <HI REND="I">om. wandryng</HI>] walk|yng M. F <HI REND="I">has</HI>—Me be-fel a ferly · a fayr-eye me þouȝt (<HI REND="I">cf.</HI> B-text).</NOTE></L>
<L N="8">And in a launde as ich lay · lenede ich and slepte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7556"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. lenede ich</HI>] i lenede a-doun M.</NOTE></L>
<L>And Merueylously me mette · as ich may ȝow telle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7557"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. Merueylously</HI>] meruayles F. <HI REND="I">me mette</HI>] i mette M; mette of F. <HI REND="I">may</HI>] schal M.</NOTE></L>
<L>Al þe welþe of þis worlde · &amp; þe woo boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7558"><HI REND="I">Al</HI>] Of al MF. F <HI REND="I">transposes</HI> welþe <HI REND="I">and</HI> woo. <HI REND="I">worlde</HI>] <HI REND="I">so in</HI> E; world MF; wordle PS. <HI REND="I">See note to</HI> l. 13.</NOTE></L>
<L>Wynkyng as it were · wyterly ich saw hyt,</L>
<L N="12">Of tryuþe &amp; of tricherye · of tresoun and of gyle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7559"><HI REND="I">tricherye—tresoun</HI>] tresoun · trichery F. <HI REND="I">of tresoun</HI>] treson SM. <HI REND="I">of gyle</HI>] gile MFS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000840.tif" N="2, C-text"/>
<L>Al ich saw slepynge · as ich shal ȝow telle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7560"><HI REND="I">This line follows</HI> l. 10 <HI REND="I">in</HI> M. <HI REND="I">telle</HI>] schewe M.</NOTE></L>
<L>Esteward ich byhulde · after þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7561"><HI REND="I">byhulde</HI>] lokede M. <HI REND="I">after</HI>] an hy to F.</NOTE></L>
<L>And sawe a toure, as ich trowede · truthe was þer-ynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7562"><HI REND="I">And</HI>] I M. <HI REND="I">trowede</HI>] trowe F.</NOTE></L>
<L N="16">Westwarde ich waitede · in a whyle after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7563"><HI REND="I">waitede</HI>] awayted E; bihuld M. <HI REND="I">whyle</HI>] <HI REND="I">written</HI> wyle P.</NOTE></L>
<L>And sawe a deep dale · deþ, as ich lyuede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7564"><HI REND="I">deþ</HI>] with deþ F. <HI REND="I">lyuede</HI>] leue MFS.</NOTE></L>
<L>Wonede in þo wones · and wyckede spiritus.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7565"><HI REND="I">Wonede</HI>] þat woned F. <HI REND="I">þo</HI>] þat MF; þe S. <HI REND="I">and</HI>] with F. <HI REND="I">spiri|tus</HI>] gostus F.</NOTE></L>
<L>A fair feld, ful of folke · fonde ich þer bytwyne,<MILESTONE N="2" UNIT="A page"/><MILESTONE N="2" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7566"><HI REND="I">ful</HI>] <HI REND="I">so in</HI> l. 23; <HI REND="I">here</HI> (<HI REND="I">and in</HI> l. 22) <HI REND="I">written</HI> fol.</NOTE></L>
<L N="20">Alle manere of men · þe mene &amp; þe ryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7567"><HI REND="I">Alle</HI>] Of al MF.</NOTE></L>
<L>Worchynge and wandrynge · as þe worlde askeþ.</L>
<L>Somme putte hem to plow · and pleiden ful seylde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7568"><HI REND="I">putte</HI>] <HI REND="I">so in</HI> E; putten M; put F; <HI REND="I">written</HI> pute P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 25. <HI REND="I">ful</HI>] but F.</NOTE></L>
<L N="23">In settyng and in sowyng · swonken ful harde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7569"><HI REND="I">sowyng</HI>] <HI REND="I">so in</HI> ESM; sowing F; <HI REND="I">written</HI> sawyng P. <HI REND="I">in</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And wonne þat þuse wasters · with glotenye destroyeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7570"><HI REND="I">with</HI>] <HI REND="I">written</HI> wit P. <HI REND="I">de|stroyeþ</HI>] destroyeth F; destruyeþ; distryeþ P; destreiȝen M; destreyen S.</NOTE></L>
<L>Somme putte hem to pruyde · &amp; parailede hem þer-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7571"><HI REND="I">&amp;</HI>] F <HI REND="I">om. parailede</HI>] appa|railed F; a-pareileþ M.</NOTE></L>
<L>In contenaunce &amp; in cloþynge · in Meny kynne gyse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7572"><HI REND="I">contenaunce</HI>] <HI REND="I">so in</HI> M; cun|tynaunce F; contenuance P. <HI REND="I">&amp; in</HI>] &amp; F; of MS. <HI REND="I">kynne</HI>] kin F; kynnes M.</NOTE></L>
<L>In praiers &amp; in penaunces · putten hem Manye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7573"><HI REND="I">praiers—penaunces</HI>] penaunce and preieres M. <HI REND="I">in penaunces</HI>] pe|naunce F.</NOTE></L>
<L N="28">Al for þe loue of oure lorde · [lyueden] ful harde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7574"><HI REND="I">Al</HI>] &amp; F; M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">lyueden</HI> ES] liueden M; leuede F; lyuend P.</NOTE></L>
<L>In hope to haue a gode ende · &amp; heuene-ryche Blysse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7575"><HI REND="I">a</HI>] MFS <HI REND="I">om. gode</HI>] <HI REND="I">so in</HI> F; goode E; god M; goud P.</NOTE></L>
<L>As ancres &amp; Eremites · þat holden hem in hure cellys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7576"><HI REND="I">As</HI>] And F. <HI REND="I">ancres</HI>] ankryes M; hankers E. <HI REND="I">hure</HI>] here EF; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Coueytynge noȝt in contrees · to carien a-boute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7577"><HI REND="I">Coueytynge</HI>] Coueytyng E; þei coueiten M; &amp; coueiteth F; Coueyten S. <HI REND="I">carien</HI>] karien E; cayren F; caren S.</NOTE></L>
<L N="32">For no lykerouse lyflode · hure lykame to plese.</L>
<L>And somme chosen cheffare · þey [cheuede] þe betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7578"><HI REND="I">þey</HI>] and M. [<HI REND="I">cheuede</HI>] cheffede P; <HI REND="I">but observe</HI> cheued S; cheueued (<HI REND="I">sic</HI>) E; cheuyd F: preueden M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000841.tif" N="3, C-text"/>
<L>As hit semeþ to oure syght · þat soche men þryueþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7579"><HI REND="I">to</HI>] in M. <HI REND="I">þryueþ</HI>] schulde M.</NOTE></L>
<L>And somme murthes to make · as mynstrals conneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7580"><HI REND="I">as—conneþ</HI>] mynstralles be|comyth F.</NOTE></L>
<L N="36">Þat wollen neyþer swynke ne swete · bote swery grete oþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7581"><HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om. wollen</HI>] nollen E. <HI REND="I">neyþer</HI>] nouȝt M; nauȝt F. <HI REND="I">ne</HI>] no F. <HI REND="I">swery</HI>] swerie E; swere MFS.</NOTE></L>
<L>And fynde vp foule fantesyes · and foles hem maken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7582"><HI REND="I">And</HI>] þei M. <HI REND="I">foule</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And hauen witte at wylle · to worche yf þey wolde.</L>
<L>Þat Paul prechiþ of hem · prouen hit ich myghte,<MILESTONE N="3" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7583"><HI REND="I">þat</HI>] And þat M. <HI REND="I">prouen</HI>] preuen MFSE.</NOTE></L>
<L N="40"><HI REND="I">Qui turpiloquium loquitur</HI> · ys lucyfers knaue.<MILESTONE N="3" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7584"><HI REND="I">turp. loq.</HI>] <HI REND="I">transposed in</HI> MF.</NOTE></L>
<L>Bydders and Beggers · faste a-boute ȝoden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7585"><HI REND="I">ȝoden</HI>] ȝede MF; ȝeden SE.</NOTE></L>
<L>Tyl hure bagge and hure bely · were bretful ycrammyd,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7586"><HI REND="I">bagge</HI>] bagges M. <HI REND="I">were</HI>] was MS. <HI REND="I">bretful</HI> MFE] bredful P; bre|ful S. <HI REND="I">ycrammyd</HI>] i-fulled M.</NOTE></L>
<L>Faytynge for hure fode · and fouhten atten Ale.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7587"><HI REND="I">atten Ale</HI>] atte nale FSE; at þe ale M.</NOTE></L>
<L N="44">In glotenye, [god wot] · goth þey to bedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7588">[<HI REND="I">god wot</HI> MF] tho gomes PS; tho wrecches E. <HI REND="I">goth</HI>] gon MFS; go E. <HI REND="I">goth—bedde</HI>] þei gon to here beddes F.</NOTE></L>
<L>And aryseþ with ribaudrie · tho Roberdes knaues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7589"><HI REND="I">aryseþ</HI>] rysen F; rysuþ S. <HI REND="I">with</HI>] with FSE; vp wiþ M; wit P. <HI REND="I">ribaudrie</HI>] ribaudiȝe M; ribawdie F. <HI REND="I">tho</HI>] þes M; as F.</NOTE></L>
<L>Slep &amp; synful sleuthe · seweþ suche euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7590"><HI REND="I">seweþ suche</HI>] foleweþ hem M.</NOTE></L>
<L>Pylgrimis &amp; palmers · plyȝhten hem to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7591"><HI REND="I">plyȝhten</HI>] putten F.</NOTE></L>
<L N="48">To seche seint Iame · and seyntys of rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7592"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">seche</HI>] <HI REND="I">written</HI> siche P; sechen E; seke MF. <HI REND="I">of</HI>] at M.</NOTE></L>
<L>Wenten forth in hure way · with meny vn-wyse tale[s],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7593"><HI REND="I">Wenten</HI>] þey wente F; þei gon M. <HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">vn-wyse</HI>] wise M. <HI REND="I">tales</HI> MF] talus S; tale PE.</NOTE></L>
<L>And hauen leue to lye · al hure lyf-tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7594"><HI REND="I">hauen leue</HI>] goten a licence F. <HI REND="I">lyf-tyme</HI>] lif aftur M.</NOTE></L>
<L>Eremytes on an hep · with hokede staues,</L>
<L N="52">Wenten to walsyngham · and hure wenches after;</L>
<L>Grete lobies and longe · [þat] loth were to swynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7595"><HI REND="I">Grete</HI>] Large M; Lothly F. [<HI REND="I">þat</HI> M] &amp; PFSE.</NOTE></L>
<L>Cloþede hem in copis · to be knowe fro oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7596"><HI REND="I">Cloþede</HI>] þei cloþid F. <HI REND="I">knowe</HI>] i-knowe MF; yknowe E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000842.tif" N="4, C-text"/>
<L>And made hem-selue Eremytes · hure eise to haue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7597">1—55. <HI REND="I">missing in</HI> I; 1—153. <HI REND="I">miss|ing in</HI> G.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7598"><HI REND="I">selue</HI>] silue P; silf E; self MF.</NOTE></L>
<L N="56">Ich fond þer frerus · alle þe foure ordres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7599">OBS. <HI REND="I">Here begins the</HI> Ilchester MS. (I). <HI REND="I">Ich—þer</HI>] þer fond i M. <HI REND="I">frerus</HI>] þe freres FE; of freres IS. <HI REND="I">ulle</HI>] of alle M.</NOTE></L>
<L>Prechynge þe peple · for profit of þe wombe,</L>
<L>And glosynge þe godspel · as hem good lykede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7600"><HI REND="I">And glosynge</HI>] þay glosen I; And glosen M; &amp; glosede F. <HI REND="I">god|spel</HI>] <HI REND="I">so in</HI> E; gospel IMFS. <HI REND="I">good lykede</HI>] self lyken M; good liken I.</NOTE></L>
<L>For couetise of copes · contrariede som doctors.<MILESTONE N="4" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7601"><HI REND="I">som</HI>] here F. <HI REND="I">contrariede, &amp;c.</HI>] construed as þay wolde I.</NOTE></L>
<L N="60">Meny of þis maistres · of mendinant freres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7602"><HI REND="I">of—freres</HI>] may cloþe hem ful warme I; ben meinteinours of freres M.</NOTE></L>
<L>Hure monye &amp; marchaundise · marchen to-gederes;<MILESTONE N="4" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7603"><HI REND="I">Hure</HI>] For heore M; þan I. <HI REND="I">marchen</HI>] meten ofte I; marchaundeþ M.</NOTE></L>
<L>Ac sutth charite hath be chapman · and chef to shryue lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7604"><HI REND="I">Ac sutth</HI>] &amp; suþ E; Seth F; Sith I. <HI REND="I">hath be</HI>] was I.</NOTE></L>
<L>Many ferlies han fallen · in a fewe ȝeres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7605"><HI REND="I">ferlies</HI>] merueiles M; wondres E.</NOTE></L>
<L N="64">Bote holy churche &amp; charite · choppe a-doun swich shryuers,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7606">Bot charite and holy chirch · halde hem bet togideres I. <HI REND="I">choppe a-doun</HI>] chaste F.</NOTE></L>
<L>Þe moste myschif [on] molde · Mounteþ vp faste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7607">[<HI REND="I">on</HI> IFS] of PME. <HI REND="I">molde</HI>] þis world M. <HI REND="I">Mounteþ</HI>] is mountyng IF.</NOTE></L>
<L>Ther preched a pardoner · as he a prest were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7608"><HI REND="I">Ther preched</HI>] þo prechede þere F.</NOTE></L>
<L>And brouȝte forþ a bulle · with bisshopis seles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7609"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. brouȝte</HI> M] brouȝt F; broght IS; broȝte E; broute P. <HI REND="I">bulle</HI>] brod bulle I.</NOTE></L>
<L N="68">And seide þat hym-selue · myȝte asoilie hem alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7610"><HI REND="I">And</HI>] He MFSE. <HI REND="I">þat</HI>] surely I. <HI REND="I">hym-selue</HI>] he M. <HI REND="I">myȝte</HI>] myȝthe P.</NOTE></L>
<L>Of falsnesse of fastinges · of vowes to-broke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7611"><HI REND="I">fastinges</HI>] fastyng IF; faitynge M. <HI REND="I">of</HI>] and of I. <HI REND="I">vowes</HI>] foues S. <HI REND="I">to-broke</HI>] I-broke F; broken I.</NOTE></L>
<L>Lewede men lyuede hym wel · and likeden hus wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7612"><HI REND="I">Lewede—hym</HI>] þe lewed folc it leued I. <HI REND="I">wel</HI>] S <HI REND="I">om. wordes</HI>] speche IM.</NOTE></L>
<L>Comen &amp; kneleden · to kyssen his bulles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7613"><HI REND="I">Comen—kneleden</HI>] þei comen vp knelende I; Comen knelyng M; &amp; comen vp knelyng F. <HI REND="I">to kyssen</HI>] and kissed IF; and cusseden M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000843.tif" N="5, C-text"/>
<L N="72">He blessede hem with hus [breuet] · and blerede hure eye[n],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7614"><HI REND="I">blessede</HI>] bunched I. [<HI REND="I">breuet</HI> IM] blastes F; bulles (<HI REND="I">prob. repeated by accident</HI>) PE; bulle S. <HI REND="I">eyen</HI> F] eyȝen M; yen S; eye PE.</NOTE></L>
<L>And raghte with hus rageman · rynges and Broches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7615"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">hus</HI>] þat M. <HI REND="I">rynges—Broches</HI>] brochus &amp; rynges FS. <HI REND="I">and</HI>] an P.</NOTE></L>
<L>Thus ȝe ȝeueþ ȝoure golde · glotones to helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7616"><HI REND="I">ȝe—ȝoure</HI>] now gif ȝe ȝour I; ȝe ȝeuen ȝoure M; gaf good men here F.</NOTE></L>
<L>And leneþ it to loreles · þat lecherie haunten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7617"><HI REND="I">leneþ</HI>] lenes I; leued F. <HI REND="I">loreles</HI>] losels I. <HI REND="I">haunten</HI>] hauntes I; hauntede F.</NOTE></L>
<L N="76">Were þe bisshop blessid · oþer worth boþe hus eren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7618"><HI REND="I">Were</HI>] But were F. <HI REND="I">oþer</HI>] or IFS; and M. <HI REND="I">eren</HI>] <HI REND="I">so in</HI> SM; eres IF; eyen E.</NOTE></L>
<L>Hus sele sholde noȝt be sent · in deceit of þe puple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7619"><HI REND="I">sholde</HI>] ne schulde M; were I. <HI REND="I">be—of</HI>] set so to ceyue I; be sende in the siȝt of E.</NOTE></L>
<L>Ac it ys noȝt by þe bysshop · þat þe boye precheþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7620"><HI REND="I">Ac</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe parsheprest and þe pardoner · parten þe seluer,<MILESTONE N="5" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7621"><HI REND="I">þe</HI>] Bute þe M. <HI REND="I">parsheprest</HI>] prest F. <HI REND="I">pardoner</HI>] he M. <HI REND="I">parten</HI>] departen M.</NOTE></L>
<L>Þat poore puple in parshes · sholde haue, yf þei ne were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7622">78—80. I <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7623"><HI REND="I">poore—parshes</HI>] þe pore peple in þe paressches S; þe pore peple in parshes E; þe pore in the parsche M; þe peple F. <HI REND="I">yf</HI>] hit ȝif M.</NOTE></L>
<L N="81">Persones &amp; parsheprestes · pleynede to þe bisshop,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7624"><HI REND="I">&amp; parsheprestes</HI>] þer presed fast and I; &amp; prestus F. <HI REND="I">pleynede</HI>] playneþ M.</NOTE></L>
<L>Þat hure parshen[s] ben poore · sitthe þe pestelence tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7625"><HI REND="I">parshens</HI>] parschones M; pares|schenes S; parischenes E; parisshes I; parische F; parshen P. <HI REND="I">ben</HI>] beþ E; were IM; was F. <HI REND="I">þe</HI>] IMF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To haue licence &amp; leue · in londone to dwelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7626"><HI REND="I">To—leue</HI>] My lorde, graunte vs license I. <HI REND="I">in</HI>] at IM.</NOTE></L>
<L N="84">And synge þer for symonye · [for] seluer ys swete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7627"><HI REND="I">And</HI>] To IM; For to E. <HI REND="I">þer for</HI>] by F. [<HI REND="I">for</HI> IMF] þe wyle P; þe whyles E; whyle S.</NOTE></L>
<L>Bisshopes and bachilers · boþe maisters and doctors,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7628"><HI REND="I">boþe</HI>] M <HI REND="I">om. doctors</HI>] oþere F.</NOTE></L>
<L>Þat han cure vnder cryst · and crownynge in tokne,<MILESTONE N="5" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7629"><HI REND="I">crownynge</HI>] ben crouned M. <HI REND="I">and—tokne</HI>] cristendome to kepe F. <HI REND="I">in tokne</HI>] to kenne S.</NOTE></L>
<L>Ben chargid with holy churche · charyte to tulie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7630"><HI REND="I">Ben</HI>] Beþ E; &amp; F. <HI REND="I">with</HI>] wit P; in F.</NOTE></L>
<L N="88">Þat is, leel loue and lif · a-mong lered and lewed;
</L>
<PB REF="00000844.tif" N="6, C-text"/>
<L>Thei lyen in londone · in lentene, and elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7631"><HI REND="I">lyen</HI> FS] lien E; leyen P; liggen M. <HI REND="I">in</HI> (1)] at F.</NOTE></L>
<L>Somme seruen þe kynge · and hus seluer tellen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7632"><HI REND="I">Somme</HI>] And summe F.</NOTE></L>
<L>In þe chekkere and þe chauncelrie · chalengynge hus dettes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7633"><HI REND="I">In þe</HI>] At þe M; In F. <HI REND="I">and</HI>] and in M. <HI REND="I">þe</HI> (2)] FS <HI REND="I">om. chaleng|ynge</HI>] chalengeþ M.</NOTE></L>
<L N="92">Of wardes &amp; of wardemotes · wayues and strayues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7634"><HI REND="I">&amp;</HI>] M <HI REND="I">om. of</HI>] FS <HI REND="I">om. strayues</HI>] <HI REND="I">so in</HI> MFE; strayuus S.</NOTE></L>
<L>Somme aren as seneschals · and seruen oþere lordes,</L>
<L>And ben in stede of stywardes · and sitten &amp; demen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7635">85—94. I <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7636"><HI REND="I">And ben</HI>] Summe arn M. <HI REND="I">and</HI> (1)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Concience cam &amp; acusede hem · and þe comune hit herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7637"><HI REND="I">&amp;</HI>] F <HI REND="I">om. cam &amp;</HI>] I <HI REND="I">om. &amp;—hem</HI>] to þe kyng M. <HI REND="I">acusede</HI>] cursed E. <HI REND="I">hit herde</HI>] herde hit PE; <HI REND="I">but</HI> MFS <HI REND="I">have</HI> hit herde.</NOTE></L>
<L N="96">And seide, "ydolatrie ȝe soffren · in sondrye places menye,</L>
<L>And boxes ben [broght] forþ · [I-]bounden with yre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7638"><HI REND="I">And—ben</HI>] ȝoure boxes be F. [<HI REND="I">broght</HI> I] y-set PME; sette F; set S. <HI REND="I">Ibounden</HI>] ybounden E; i-bounde MF; bounden PSI. <HI REND="I">yre</HI>] <HI REND="I">so in</HI> FE; iren M; ire S; Irne I.</NOTE></L>
<L>To vnder-take þe tol · of vntrewe sacrifice.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7639"><HI REND="I">tol</HI>] <HI REND="I">so in</HI> IMFS; tolle E; tool P.</NOTE></L>
<L>In menynge of miracles · muche wex [þer hangeþ];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7640">[<HI REND="I">þer hangeþ</HI> MFI] hongeþ þere PSE.</NOTE></L>
<L N="100">Al þe world wot wel · hit myȝte nat be trywe:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7641"><HI REND="I">world</HI> MFEI] wordle P.</NOTE></L>
<L>Ac for it profitiþ ȝow to porswarde · ȝe prelates soffren<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7642"><HI REND="I">Ac—ȝow</HI>] But hit profijte ȝow M; Ac for it profiteþ FS; For profyt in I. <HI REND="I">soffren</HI>] it suffre F; of holi chirche (<HI REND="I">badly</HI>) M.</NOTE></L>
<L>Þat lewede men in mysbylyue · leuen &amp; deien.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7643"><HI REND="I">Þat</HI>] Þat þe E. <HI REND="I">leuen</HI>] boþe leuen F.</NOTE></L>
<L>Ich lyue wel, by oure lorde · for loue of ȝoure couetyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7644"><HI REND="I">wel</HI>] M <HI REND="I">om. ȝoure</HI>] owre S; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="104">Þat al þe world be þe wors; · as holy wryt telleþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7645"><HI REND="I">world</HI>] <HI REND="I">so in</HI> MF; worlde ISE; <HI REND="I">miswritten</HI> wolde P. <HI REND="I">wryt</HI> IS] writ F; wryȝt P; wriȝt M; write E.</NOTE></L>
<L>What cheste, &amp; meschaunce · to [þe] children of israel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7646"><HI REND="I">to</HI>] come to M. [<HI REND="I">þe</HI> IMFS] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ful on hem þat free were · þorwe two false preestes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7647">
<P><HI REND="I">Ful</HI>] Fil F; Fel E. <HI REND="I">þorwe</HI>] for FS.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">The want of alliteration shews that the true form of</HI> ll. 107—123 <HI REND="I">is lost; but we may conjecture what it was from the portion of it preserved in</HI> Lord Ilchester's MS., <HI REND="I">which is as follows:</HI>—</P>
<P>For þe synne of Offyn · and Fynees his broþer,</P>
<P>þat beten were in bataile · and losten <HI REND="I">archa domini;</HI></P>
<P>And for þair sire soeffrede · þe sennes þat þey wroght,</P>
<P>And chastised not his children · of her euel chekkes,</P>
<P>[<HI REND="I">Two lines lost?</HI>]</P>
<P>He stombled doun fro his stool · in stede þer he sat,</P>
<P>And brak his nekke-bon in tuo · for so þe book telleþ.</P>
<P>[<HI REND="I">One line lost?</HI>]</P>
<P>For þay were prestes vnpure · peres of holy chirche,</P>
<P>Wrong on þe wrecches · wroken was þe harder.</P>
<P>For-þy ȝou prelates I preche · and peres of holy chirche,</P>
<P>Þat soeffre men do sacrifice · and sory mawmets [honoure]</P>
<P>And ȝe her gyours vnder god · schulde don hem go[od worchen,]</P>
<P>Beþ war I warne ȝow witterly · for god wol wr[aþþen hym,]</P>
<P>And sende sorwe on ȝour-self · sad|lier to falle</P>
<P>Þan fel on Offyn or Fynees · or on her fader awther.</P></NOTE>
</L>
<PB REF="00000845.tif" N="7, C-text"/>
<L>For þe synne of ophni · and of finéés hus brother,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7648"><HI REND="I">þe—ophni</HI>] ophinies sunne M; ofnyes synne FS. <HI REND="I">of</HI> (2)] MFS <HI REND="I">om. finees</HI>] phynyes E.</NOTE></L>
<L>Þei were disconfit in bataille · and losten <HI REND="I">Archa dei;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7649"><HI REND="I">disconfit</HI>] discunfited M; dis|cumfytud S; discumfort F.</NOTE></L>
<L N="109">And, for hure syre sauh hem syngen · and soffrede hem don ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7650"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. for</HI>] fore P. <HI REND="I">syre</HI>] fader (<HI REND="I">wrongly</HI>) M. <HI REND="I">sauh</HI>] si M; sawe F; say S. <HI REND="I">syngen</HI>] synge F; synne M; synny E; synewe S (<HI REND="I">syngen</HI> = sin <HI REND="I">is not uncommon in</HI> O.E.). <HI REND="I">don</HI>] to do S.</NOTE></L>
<L>And noȝt chasted hem þer-of · and wolde noȝt rebukie hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7651"><HI REND="I">wolde</HI>] nolde M. <HI REND="I">rebukie hem</HI>] hem rebuke M.</NOTE></L>
<L>A-non, as it was ytold hym · þat þe children of israel</L>
<L N="112">Weren disconfit in bataille · and <HI REND="I">Archa dei</HI> ylore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7652"><HI REND="I">disconfit</HI>] discumfited S; dis|cunfited M; discumfit F.</NOTE></L>
<L>And hus sones slayen · anon he ful for sorwe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7653"><HI REND="I">slayen</HI>] weren i-slayn M; boþe sleyn F; yslayn E. <HI REND="I">anon—sorwe</HI>] for sorwe he fil to grounde F.</NOTE></L>
<L>Fro hus chaire þare he sat · and brak hus necke a-tweyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7654"><HI REND="I">chaire</HI>] se F (<HI REND="I">but</HI> chaire, <HI REND="I">pro|nounced</HI> shair, <HI REND="I">answers the allitera|tion</HI>). <HI REND="I">brak</HI>] barst F. <HI REND="I">a-tweyne</HI>] on twynne M; a-twey E.</NOTE></L>
<L N="115">And al was for veniaunce · þat he but noȝt hus chil|dren;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7655"><HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om. but</HI>] <HI REND="I">so in</HI> M; bet F; beet S; bete E. <HI REND="I">but noȝt</HI>] ne bete E.</NOTE></L>
<L>And for þey were preestes · and men of holychurche,
</L>
<PB REF="00000846.tif" N="8, C-text"/>
<L>God was wel þe wroþer · and tok þe raþere veniaunce.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7656"><HI REND="I">wel</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> It greued god more greuously · veniaunce gret to take F.</NOTE></L>
<L>For-þi ich seȝe, ȝe preestes · and men of holychurche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7657"><HI REND="I">For-þi</HI> FS] For-whi M; For þat E; For þei P. <HI REND="I">seȝe</HI>] seiȝe M; seye FS; sey E. <HI REND="I">ȝe</HI>] ȝow M. <HI REND="I">men</HI>] prelatus F (<HI REND="I">which improves the allite|ration</HI>).</NOTE></L>
<L N="119">Þat soffren men do sacrifice · and worshepen Mau|mettes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7658"><HI REND="I">worshepen Maumettes</HI>] sewe mawmetrye F; mawmetes honoure M.</NOTE></L>
<L>And ȝe sholde be here fadres · and techen hem betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7659"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> F <HI REND="I">varies; see note below.</HI></NOTE></L>
<L>God shal take veniaunce · [on] Alle swiche preestes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7660">[<HI REND="I">on</HI> SM] in PE. <HI REND="I">preestes</HI>] fadres M.</NOTE></L>
<L>Wel harder and grettere · on suche shrewede faderes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7661"><HI REND="I">faderes</HI>] prestes M.</NOTE></L>
<L N="123">Þan euere he dude on ophni · and finéés, or [on] here fader,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7662"><HI REND="I">euere</HI>] M <HI REND="I">om. and</HI>] or M. [<HI REND="I">on</HI> MS] in PE.</NOTE></L>
<L>For ȝoure shrewede suffraunce · and ȝoure owene synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7663"><HI REND="I">shrewede</HI>] wickede M.</NOTE></L>
<L N="125">Ȝoure masse &amp; ȝoure matynes · and meny of ȝoure houres<MILESTONE N="5" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7664">
<P>121—125. F <HI REND="I">omits. The whole passage</HI> (117—126) <HI REND="I">is shorter and better in</HI> F, <HI REND="I">as follows:</HI>—</P>
<P>For-þi I seye, ȝe prestus · &amp; prelatus of holy churche,</P>
<P>Þat suffre men do sacrifise · &amp; sewe mawmetrye,</P>
<P>&amp; ȝe schul fader hem fro þe fende · to folwe goddus wille,</P>
<P>For ȝe do nat ȝoure deuer · drede is at þe laste, &amp;c.</P></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7665"><HI REND="I">masse</HI>] masses M.</NOTE></L>
<L>Aren don vndeuotlich · drede ys at þe laste</L>
<L>Leste crist in hus constorie · of ȝow a-corse menye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7666"><HI REND="I">Leste</HI>] F <HI REND="I">om. a-corse</HI>] a-curce M; acorsy E. <HI REND="I">of—a-corse</HI>] curse of ȝow I.</NOTE></L>
<L>Ich parceuede of þe power · þat peter hadde to kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7667"><HI REND="I">Ich—of</HI>] þo parceyued I of F. <HI REND="I">of</HI>] þer M.</NOTE></L>
<L>To bynden and vnbynden · as þe boke telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7668"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">and</HI>] and to IMSE.</NOTE></L>
<L N="130">How he [hit lefte] with loue · as oure lorde wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7669">[<HI REND="I">hit lefte</HI> M] it lefte F; lofte PE; hit lost S; lefte it I. <HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>Amonges foure vertues · most vertuose of vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7670"><HI REND="I">vertues</HI> (2)] oþere F.</NOTE></L>
<L>That cardinales ben callid · and closynde ȝates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7671"><HI REND="I">ben</HI>] beþ F; hem M. <HI REND="I">clos|ynde</HI>] closyng IFE; closede þe M; closynge þe S.</NOTE></L>
<L>Ther crist is in kyngdome · to closye with heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7672"><HI REND="I">in</HI>] in his M. <HI REND="I">closye</HI>] <HI REND="I">so in</HI> E; close SMF. <HI REND="I">heuene</HI>] þe heuene F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000847.tif" N="9, C-text"/>
<L N="134">Ac of þe cardinales at court · þat [cauȝt] han such a name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7673"><HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om. at</HI>] at þe M; of FE. <HI REND="I">þat—han</HI> S] þat chaut han P; han cauȝt hem M; þat cauȝt haue FI; þat kaȝt hem E. <HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And power presumen in hem-self · a pope to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7674"><HI REND="I">And</HI>] An P. <HI REND="I">to</HI>] for to IFE.</NOTE></L>
<L>To haue þe power þat peter hadde · repugnen ich nelle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7675"><HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om. repugnen</HI>] in|pugnen FS; repuyne hem M.</NOTE></L>
<L>For in loue and in letterure · lith þe grete eleccion;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7676">
<P><HI REND="I">and in</HI>] and M; as F. <HI REND="I">þe grete</HI>] þe lawe of þat F.</P>
<P><HI REND="I">After</HI> l. 137 I <HI REND="I">inserts</HI>—And he þat tolde me þis tale · to clergie was named.</P></NOTE></L>
<L>Countrepleide it noȝt," quath Conscience · "for holy churches sake."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7677"><HI REND="I">quath</HI>] <HI REND="I">written</HI> quaht P; quod IMF. <HI REND="I">churches</HI>] chirche M; churche E.</NOTE></L>
<L>Þanne cam þer a kyng · knyȝt-hod hym ladde,</L>
<L N="140">The muche myȝte of þe men · made hym to regne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7678"><HI REND="I">muche</HI> MF] meche P; moche S; myche E. <HI REND="I">þe</HI>] þo E. <HI REND="I">men</HI>] man F.</NOTE></L>
<L>And þanne cam kynde witte · &amp; clerkus he made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7679"><HI REND="I">And þanne</HI>] þanne F; þer M. <HI REND="I">kynde</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> a kynde P; <HI REND="I">but see next line.</HI></NOTE></L>
<L>And conscience &amp; kynde wit · and knyȝt-hod to-gederes<MILESTONE N="6" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7680"><HI REND="I">And</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI> S <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 141, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 142.</NOTE></L>
<L>Caste þat þe comune · sholde hure comunes fynde.</L>
<L N="144">Kyndewit &amp; þe comune · contreuede alle craftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7681"><HI REND="I">Kyndewit</HI>] þe kynde wit F.</NOTE></L>
<L>And for most [profit] to þe puple · a plouh þei gonne make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7682"><HI REND="I">And for</HI>] And as for þe S. [<HI REND="I">profit</HI> F] profijt M; profite E; pro|fytable PS. <HI REND="I">to—puple</HI>] of þe comune M. <HI REND="I">for—puple</HI>] so for proffit and prow I.</NOTE></L>
<L>With leel labour to lyue · whyl [lif] and londe lasteth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7683"><HI REND="I">With</HI>] Wiþ MF; Wit P. <HI REND="I">whyl</HI>] wyl P. [<HI REND="I">lif</HI> MFS] lyue PE.</NOTE></L>
<L>Than kynde wit to þe kyng · and to þe comune seide,</L>
<L N="148">"Crist kep þe, [sire] kyng · and þy kynryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7684"><HI REND="I">kep</HI>] saue M. [<HI REND="I">sire</HI> MI] PFSE <HI REND="I">om. þy</HI>] þe F.</NOTE></L>
<L>And [leue] þe lede so þy londe · þat leaute þe louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7685">[<HI REND="I">leue</HI> ISMFE] lyue P (lyue = leue = <HI REND="I">permit</HI>). <HI REND="I">so þy</HI>] to þe S. <HI REND="I">londe</HI>] reme F.</NOTE></L>
<L>And for þy ryȝtful ruelyng · be rewardid in heuene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7686"><HI REND="I">þy</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="151">Conscience to cleregie · and to þe kyng saide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7687">I <HI REND="I">omits. Conscience</HI>] þo con|science F. <HI REND="I">cleregie</HI>] þe clergiȝe M.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">"Sum rex, sum princeps</HI> · [<HI REND="I">neutrum</HI>] <HI REND="I">fortasse deinceps;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7688">[<HI REND="I">neutrum</HI> IMFSE] <HI REND="I">miswritten</HI> venturum P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000848.tif" N="10, C-text"/>
<L><HI REND="I">O qui iura regis</HI> · <HI REND="I">christi specialia regis</HI>,</L>
<L><HI REND="I">Hoc vt agas melius</HI> · <HI REND="I">iustus, &amp; esto pius!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7689"><HI REND="I">Here</HI> MS. G <HI REND="I">begins.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Nudum ius a te</HI> · <HI REND="I">vestiri vult pietate</HI>,</L>
<L N="156"><HI REND="I">Qualia vis metere</HI> · <HI REND="I">talia grana sere;</HI></L>
<L><HI REND="I">Si seritur pietas</HI> · <HI REND="I">de pietate metas.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7690">91—157. <HI REND="I">Most of these lines occur in</HI> I, <HI REND="I">folios</HI> 5 <HI REND="I">and</HI> 6; <HI REND="I">cf. note to</HI> l. 159.</NOTE></L>
<L>Conscience and þe kyng · in-to þe court wenten,<MILESTONE N="5" UNIT="A page"/><MILESTONE N="9" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7691"><HI REND="I">Conscience</HI>] þe conscience F. <HI REND="I">and þe</HI>] to S. <HI REND="I">in-to</HI>] &amp; to S. <HI REND="I">þe</HI>] EFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Where houede an hondred · in houes of silke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7692"><HI REND="I">Here</HI> MS. I <HI REND="I">begins again, but is a mere jumble down to end of the Passus; it contains lines</HI> 84—95 <HI REND="I">of</HI> A-text, <HI REND="I">followed by</HI> 91—157 <HI REND="I">of</HI> C-text; <HI REND="I">and ends with lines</HI> 96—109 <HI REND="I">of</HI> A-text.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7693"><HI REND="I">Where</HI>] <HI REND="I">so in</HI> SMFGE; Wer P.</NOTE></L>
<L N="160">Seriauntes hij semede · þat seruen atte barre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7694"><HI REND="I">hij</HI>] hit MG. <HI REND="I">þat</HI>] to F. <HI REND="I">atte</HI>] <HI REND="I">so in</HI> GE; ate S; at þe MF; atte þe (<HI REND="I">wrongly</HI>) P.</NOTE></L>
<L>To plede for penyes · and poundes þe lawe,</L>
<L>And nat for [loue of oure lord] · vnlose hure lyppe[s] ones.<MILESTONE N="10" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7695"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">loue of oure lord</HI> SMFGI] oure lordes loue PE. <HI REND="I">vnlose</HI>] open M. <HI REND="I">lyppes</HI>] <HI REND="I">so in</HI> MFGI; lyppe PSE.</NOTE></L>
<L>Þow myȝt bet mete þe myst · on maluerne hulles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7696"><HI REND="I">myȝt</HI>] might I; myȝtest FGS; mitest M. <HI REND="I">bet</HI>] betere MFIG. <HI REND="I">þe</HI>] IF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="164">Þan gete a mom of hure mouth · til moneye be hem shewid.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7697"><HI REND="I">mom</HI>] word S. <HI REND="I">be</HI>] were G. <HI REND="I">hem</HI>] ISMFG <HI REND="I">om. shewid</HI>] i-schewed MG.</NOTE></L>
<L>Thanne ran þer a route · of ratones, as it were,<MILESTONE N="7" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7698"><HI REND="I">it were</HI>] i wene M.</NOTE></L>
<L>And smale mys with hem · mo þan a þousand,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7699"><HI REND="I">with</HI>] a-mong M. <HI REND="I">smale—hem</HI>] with hem smale mys F.</NOTE></L>
<L>Come to on counsail · for hure comune profit;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7700"><HI REND="I">Come</HI>] þat come F. <HI REND="I">on</HI>] o S; a MFG.</NOTE></L>
<L N="168">For a cat of a court · cam whan hym lykyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7701"><HI REND="I">whan</HI>] <HI REND="I">so in</HI> SMFE; wen G; wanne P.</NOTE></L>
<L>And ouer-leep hem lyȝtlyche · and lauhte hem at wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7702"><HI REND="I">lyȝtlyche</HI>] lyȝtlyiche P. <HI REND="I">at</HI>] at his M; alle atte G.</NOTE></L>
<L>And pleide with hem periloslich · &amp; putte hem þer hym lykyde:—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7703"><HI REND="I">hem</HI>] some SFG.</NOTE></L>
<L>"And if we grucche of hys game · he wol greue ous sarrer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7704"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. of</HI>] M <HI REND="I">om. sarrer</HI>] <HI REND="I">so in</HI> S; sarre M; sorre G; þe sorere E; alle F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000849.tif" N="11, C-text"/>
<L N="172">To hus clees clawen ows · and in hys cloches holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7705"><HI REND="I">To</HI>] In-to M; And with S; &amp; to F. <HI REND="I">clees</HI>] cleon S; cleos M; clawes FE. <HI REND="I">clawen</HI>] clawy G; clochen F. <HI REND="I">cloches</HI>] clawes G; campus F.</NOTE></L>
<L>Þat ous loþeth þe lyf · er he lete ows passe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7706"><HI REND="I">loþeth</HI>] shal loþe G. <HI REND="I">þe</HI>] oure M. <HI REND="I">er</HI>] or FES; ar G. (<HI REND="I">ous</HI> or <HI REND="I">ows = us.</HI>)</NOTE></L>
<L>Myȝte we with eny wyt · hus wil with-sette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7707"><HI REND="I">Myȝte</HI>] But myȝt F. <HI REND="I">with</HI>] wiþ MFG; with ES; <HI REND="I">miswritten</HI> wit P. <HI REND="I">wyt</HI> SMFG] witt E; <HI REND="I">spelt</HI> wyȝt P. <HI REND="I">with-sette</HI>] to with-sette PEFS; <HI REND="I">but</HI> MG <HI REND="I">omit</HI> to. <HI REND="I">Cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="175">We myȝte be lordes aloft · and lyue as vs luste."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7708"><HI REND="I">myȝte be</HI>] were M. <HI REND="I">and</HI>] to M. <HI REND="I">luste</HI> MF] leste G; lusten (<HI REND="I">wrongly</HI>) PES.</NOTE></L>
<L>Tho saide a raton of renoun · most resonable of tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7709"><HI REND="I">resonable</HI>] resnable G; ren|able F.</NOTE></L>
<L>"Ich haue yseie grete syres · in Cytees and in tounes</L>
<L>Bere byȝes of bryȝt gold · al aboute hure neckes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7710"><HI REND="I">bryȝt</HI>] grete S. <HI REND="I">al</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And colers of crafty werke · boþe knyȝtes and squiers.</L>
<L N="180">Were þer a belle on hure byȝe · by iesus, [as] me þynkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7711"><HI REND="I">on</HI>] yn G. [<HI REND="I">as</HI> SMFG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Men myȝte wite wher þei wenten · and hure wey roume.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7712"><HI REND="I">Men</HI>] Me M. <HI REND="I">wite</HI>] i-wite M; wete F. <HI REND="I">wher</HI> M] where FGE; wer PS.</NOTE></L>
<L>Ryȝt so," quaþ þe raton · "reison me shewith,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7713"><HI REND="I">þe raton</HI>] þat rat M. <HI REND="I">shewith</HI>] þinkeþ M.</NOTE></L>
<L>A belle to byggen of bras · oþer of bryȝt seluer,<MILESTONE N="8" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7714"><HI REND="I">A—byggen</HI>] To bygge a belle G. <HI REND="I">oþer</HI>] or SMF.</NOTE></L>
<L N="184">And knytte it on a coler · for oure comune profit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7715"><HI REND="I">knytte</HI>] honge M.</NOTE></L>
<L>And honge aboute þe cattys hals · þanne hure we mowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7716"><HI REND="I">honge</HI>] binde hit M; honge hit S. <HI REND="I">hals</HI>] nekke (<HI REND="I">with</HI> hals <HI REND="I">above it</HI>) S. <HI REND="I">hure</HI>] here M; heere F; hyre G; huyre S. <HI REND="I">þanne hure</HI>] heere þanne F.</NOTE></L>
<L>Wher he ryt oþer rest · oþer romyþ to pleye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7717"><HI REND="I">Wher</HI>] Where SGE; Wheþer MF; Wer P. <HI REND="I">ryt</HI>] ritt E; rijt M; ryȝt G; rist F. <HI REND="I">oþer</HI> (1)] or S. <HI REND="I">oþer</HI> (2)] or SMF.</NOTE></L>
<L>And yf hym luste for to layke · þanne loke we mowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7718"><HI REND="I">for</HI>] M <HI REND="I">om. layke</HI>] walke E. <HI REND="I">loke</HI>] here M.</NOTE></L>
<L>And appere in hus presence · [whyle] hym pleye lykeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7719"><HI REND="I">appere—presence</HI>] in his pre|sence appere F. [<HI REND="I">whyle</HI> SE] whil F; þe while MG; wil P.</NOTE></L>
<L N="189">And yf he wratthe, we mowe be war · and hus way roume."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7720"><HI REND="I">he</HI>] hym G. <HI REND="I">wratthe</HI>] wreþ|þuþ G; wrethe M; wraþ hym E. <HI REND="I">roume</HI>] rowmye E. <HI REND="I">hus—roume</HI>] of hys wey renne G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000850.tif" N="12, C-text"/>
<L>Al þe route of ratons · to þys reison a-sentede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7721"><HI REND="I">þe</HI>] þis MG. <HI REND="I">ratons</HI>] þe ratons PS; <HI REND="I">but</HI> MFGE <HI REND="I">omit</HI> þe.</NOTE></L>
<L>Ac þo þe belle was ybouȝt · and [on] þe byȝe honged,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7722"><HI REND="I">þo</HI>] M <HI REND="I">om. ybouȝt</HI>] <HI REND="I">spelt</HI> ybouȝth P. [<HI REND="I">on</HI> SMFG] in E; P <HI REND="I">om. honged</HI>] hongede P.</NOTE></L>
<L N="192">Ther was no raton of al þe route · for al þe reame of fraunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7723"><HI REND="I">was</HI>] ne was M. <HI REND="I">of</HI>] in SMF. <HI REND="I">al þe</HI> (1)] þat M.</NOTE></L>
<L>[Þat durste] haue bounde þe belle · a-boute þe cattes necke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7724">[<HI REND="I">þat durste</HI> M] þat durst F; þat dorste S; þat derste GE; þa þerste P. <HI REND="I">bounde</HI>] honget M.</NOTE></L>
<L>Ne haue it hongid a-boute hus hals · al engelond to wynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7725"><HI REND="I">Ne—hongid</HI>] No hongut hit M; Ne hangid hit F. <HI REND="I">engelond</HI>] engelonnd P.</NOTE></L>
<L>And leten hure labour ylost · and al hure longe trauail.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7726"><HI REND="I">And</HI>] þei M; And þanne S; þo þey G. <HI REND="I">leten</HI>] letun hy S; letten al M. <HI REND="I">al</HI>] M <HI REND="I">om. trauail</HI>] studiȝe MG; tyme F.</NOTE></L>
<L N="196">A mous þat muche good couthe · as me þo þouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7727"><HI REND="I">good</HI>] G <HI REND="I">om. couthe</HI>] coude MF. <HI REND="I">þouȝte</HI> MFG] <HI REND="I">spelt</HI> þouthe P; þoȝt E.</NOTE></L>
<L>Strok forþ sturneliche · and stod by-for hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7728"><HI REND="I">forþ</HI>] forþ þo M.</NOTE></L>
<L>And to þe route of ratones · rehercede þuse wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7729"><HI REND="I">þe</HI>] þis M.</NOTE></L>
<L>"Thauh we hadde ycullid þe catte · ȝut sholde þer come anoþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7730"><HI REND="I">ycullid</HI>] culde F; culd SG. <HI REND="I">þe</HI>] a F.</NOTE></L>
<L N="200">To cracchen ous &amp; al oure kynde · þouh we crepe vnder benches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7731"><HI REND="I">cracchen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> M; chracchen P; cracche SFG; cracchy E. <HI REND="I">crepe</HI>] crope E.</NOTE></L>
<L>For-þi ich consaile, for comune profit · lete þe cat worthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7732"><HI REND="I">For-þi</HI> F] For-þy SG; For|whi M; For þei P. <HI REND="I">worthe</HI>] y-worþe GM.</NOTE></L>
<L>And neuere be we so bold · þe belle hym to shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7733"><HI REND="I">neuere—we</HI>] be we neuer F.</NOTE></L>
<L>For ich hurde my syre sayn · seuen ȝer passed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7734"><HI REND="I">passed</HI>] a-passed MG; I-passid F</NOTE></L>
<L N="204">'Ther þe cat nys bote a kyton · þe court is ful elynge;'<MILESTONE N="9" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7735"><HI REND="I">nys</HI>] is SMFG. <HI REND="I">ful</HI>] wel M.</NOTE></L>
<L>Witnesse of holy wryt · who so can rede—
<PB REF="00000851.tif" N="13, C-text"/><Q><HI REND="I">Ue terre ubi puer est rex: Salamon.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7736"><HI REND="I">Witnesse</HI>] Withnesseþ M: Witnessith F. <HI REND="I">of</HI>] hit M; hit wel F; þerwith G; at S. <HI REND="I">rede</HI>] hit rede M; wel rede F.</NOTE></L>
<L>Ich sigge it for me," quaþ þe mous · "ich seo so muchel after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7737"><HI REND="I">sigge</HI>] seye SG; sei MF. <HI REND="I">it</HI>] M <HI REND="I">om. seo</HI>] se MFGE.</NOTE></L>
<L>Shal neuere þe cat ne þe kyton · by my consail, be greued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7738"><HI REND="I">þe—þe</HI>] no cat ne M. <HI REND="I">þe</HI> (2)] E <HI REND="I">om. þe—kyton</HI>] noþer þe cat þe kitoun noþer F. <HI REND="I">greued</HI>] greuede P.</NOTE></L>
<L N="208">Ne carpen of hure colers · þat costide me neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7739"><HI REND="I">costide</HI>] costed E; costned S; costnede F; costunde M; costnyþ G.</NOTE></L>
<L>And þauh it costned me catel · by-knowe ich ne wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7740"><HI REND="I">costned</HI>] coste F.</NOTE></L>
<L>Bote soffren and sigge nouht · and so is þe beste,</L>
<L>Tyl myschief amende [hem] · þat meny men chasteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7741"><HI REND="I">Tyl</HI>] Tyl þat G. <HI REND="I">myschief</HI>] god M. <HI REND="I">amende</HI> SMFG] amenden PE. [<HI REND="I">hem</HI> SMFGE] hym P.</NOTE></L>
<L N="212">[For] meny mannys malt · we mys wolde distrye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7742">[<HI REND="I">For</HI> SMFG] And PE. <HI REND="I">man|nys</HI>] mannes E; a mannus F; menes M. <HI REND="I">mys</HI> MFG] myse E; muys S; myes P.</NOTE></L>
<L>And ȝe, route of ratons · of rest men a-wake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7743"><HI REND="I">ȝe route</HI>] þe rowtus F. <HI REND="I">awake</HI>] wake S.</NOTE></L>
<L>Ne were þe cat of þe court · And ȝonge Kytones to|warde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7744"><HI REND="I">Ne were</HI>] Nere F.</NOTE></L>
<L>For hadde ȝe ratones ȝoure reed · ȝe couthe nat ruelie ȝow-selue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7745"><HI REND="I">ratones</HI>] rattus al F. <HI REND="I">ruelie</HI>] ruly E; rule SG; rewele M; rewle F.</NOTE></L>
<L N="216">What this metals by-meneþ · ȝe men þat buth murye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7746"><HI REND="I">What</HI> SMFE] Wat PG. <HI REND="I">metals</HI>] metels M; metelus SF; metaus E. <HI REND="I">by-meneþ</HI>] menyþ G. <HI REND="I">buth</HI>] buþ S; beþ E; byþ G; ben M; be F; <HI REND="I">miswritten</HI> but P.</NOTE></L>
<L>Diuine ȝe, for ich ne dar · by dere god almyȝty!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7747"><HI REND="I">Diuine</HI>] Deme E.</NOTE></L>
<L>Ȝut mette me more · of mene and of ryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7748"><HI REND="I">ȝut</HI>] And ȝut M; &amp; ȝit F. <HI REND="I">mette</HI> SMFGE] mete P. <HI REND="I">me</HI>] i MF.</NOTE></L>
<L>As barouns &amp; burgeis · and bonde-men of þroupes,<MILESTONE N="6" UNIT="A page"/><MILESTONE N="10" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7749"><HI REND="I">As</HI>] Of M. <HI REND="I">&amp;· burgeis</HI>] of burgeises M. <HI REND="I">þroupes</HI>] þropus SF; þropes ME; thorpys G.</NOTE></L>
<L N="220">Al ich sauh slepyng · as ȝe shullen hure after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7750"><HI REND="I">ich sauh</HI>] saw I F. <HI REND="I">hure</HI>] i-here M; here F. <HI REND="I">ȝe—hure</HI>] I schal telle S.</NOTE></L>
<L>Boþe bakers and brywers · bouchers and oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7751"><HI REND="I">Boþe</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000852.tif" N="14, C-text"/>
<L>Webbesters and walkers · and wynners with handen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7752"><HI REND="I">Webbesters</HI>] As websterus F. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">handen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> E; honn|dus S; hondes M; handes F; handys G.</NOTE></L>
<L>As taylours and tanners · and tyliers of erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7753"><HI REND="I">As</HI>] M <HI REND="I">om. tanners</HI>] tauer|nerus S. <HI REND="I">of</HI>] þe (<HI REND="I">sic</HI>) SF.</NOTE></L>
<L N="224">As dikers and deluers · þat don here dedes ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7754"><HI REND="I">As</HI>] M <HI REND="I">om. dikers—deluers</HI>] deluers and dykers G. <HI REND="I">þat</HI>] þei M.</NOTE></L>
<L>And dryueþ forþ hure daies · with '<HI REND="I">deux saue dame emme!</HI>'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7755"><HI REND="I">hure daies</HI>] þe longe day M; þe deerne day F. <HI REND="I">saue</HI>] vous saue G.</NOTE></L>
<L>Kokes and here knaues · crieden 'hote pyes, hote!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7756"><HI REND="I">crieden</HI>] crien M.</NOTE></L>
<L>Good goos and grys · go we dyne, gowe!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7757"><HI REND="I">goos—grys</HI>] griis and gees M. <HI REND="I">go we</HI>] with gowe F. <HI REND="I">dyne</HI>] to dyner S.</NOTE></L>
<L N="228">Tauerners 'a tast for nouht' · tolden þe same,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7758"><HI REND="I">tolden</HI>] þei tolde F. <HI REND="I">þe</HI>] þat M; me þe G.</NOTE></L>
<L>'Whit wyn of oseye · and of gascoyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7759"><HI REND="I">Whit</HI>] With M; With white F. <HI REND="I">of</HI> (2)] eke of M.</NOTE></L>
<L>Of þe ruele and of þe rochel wyn · þe roste to defye.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7760"><HI REND="I">Of</HI>] &amp; of F. <HI REND="I">ruele</HI>] ruel E; rule SG; rewle M; ryne F. <HI REND="I">of</HI>] SMF <HI REND="I">om. þe rochel</HI>] rochel SMF. <HI REND="I">wyn</HI>] MG <HI REND="I">om. þe</HI> (3)] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Al þis ich sauh slepynge · and seuene sythes more.</L><TRAILER><HI REND="I">Explicit passus primus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7761"><HI REND="I">So in other</HI> MSS.; Explicit Passus primus de visione Petri le plouhman G.</NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="2"><PB REF="00000853.tif" N="15, C-text"/>
<HEAD>PASSUS II.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7762">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> IFES; Hic incipit secundus passus de uisione Willelmi de petro plouhman M.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus secundus.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>WHat þe montayne by-meneþ · and þe merke dale,<MILESTONE N="7" UNIT="A page"/><MILESTONE N="11" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7763"><HI REND="I">by-meneþ</HI>] meenes I.</NOTE></L>
<L>And þe feld ful of folke · ich shal ȝow fayre shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7764"><HI REND="I">þe</HI>] al þe I.</NOTE></L>
<L>A loueliche lady of lere · in lynnen y-cloþid,</L>
<L N="4">Cam doun fro þat castel · and calde me by name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7765"><HI REND="I">Cam</HI>] Com hir I. <HI REND="I">doun</HI>] a-doun M. <HI REND="I">fro</HI>] of G. <HI REND="I">þat castel</HI>] a castel M; þe clif FS; þat hul I. <HI REND="I">calde</HI>] clepede M. <HI REND="I">by name</HI>] my name E; faire MIFS.</NOTE></L>
<L>And seide, "wille, slepest þow · syxt þow þis puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7766"><HI REND="I">wille</HI>] sone IB. <HI REND="I">syxt</HI>] sixst FS; seest M; seist E. <HI REND="I">syxt þow</HI>] seestow I. <HI REND="I">þow</HI>] þou nat F.</NOTE></L>
<L>How busy þai ben · a-boute þe mase?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7767"><HI REND="I">How</HI>] &amp; how F. <HI REND="I">þai</HI>] þat þei MIF. <HI REND="I">a-boute</HI>] al a-bouȝte M; and al aboute I; ryȝt a-boute G.</NOTE></L>
<L>The most partie of þe puple · þat passeþ on þis erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7768"><HI REND="I">partie</HI>] part F. <HI REND="I">þe</HI>] þis MG. <HI REND="I">þis</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="8">Haue thei worship in þis worlde · þei willen no betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7769">F <HI REND="I">transposes these lines.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7770"><HI REND="I">Haue</HI>] <HI REND="I">so in</HI> IFEG; Hadden SM; Haued P. <HI REND="I">in</HI>] on G. <HI REND="I">worlde</HI>] erþe G. <HI REND="I">þei—betere</HI>] wolde þey no betre I; þei wesche no more F. <HI REND="I">wil|len</HI>] wilneþ MB.</NOTE></L>
<L>Of oþer heuene þan here · þei holden no tale."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7771">F <HI REND="I">transposes these lines.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7772"><HI REND="I">here</HI>] here is IF. <HI REND="I">þei holden</HI>] holden þei MIF.</NOTE></L>
<L>Ich was aferd of hure face · thauh hue faire were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7773"><HI REND="I">hue</HI>] sche MIFS; heo G; ȝo E.</NOTE></L>
<L N="11">And saide, "mercy, ma dame · what may þys be to mene?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7774"><HI REND="I">what</HI>] wat P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000854.tif" N="16, C-text"/>
<L>"The tour vp-on toft," quaþ hue · "treuthe ys þer-ynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7775"><HI REND="I">vp-on</HI>] vpon þe ISG; on þe MF. <HI REND="I">hue</HI>] sche IFS; heo G; ȝo E.</NOTE></L>
<L>And wolde þat ȝe wrouhte · as hus word techeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7776">ll.11-13. <Q>
<L>And seide, merci, ma|dame · For mariȝe loue of heuene,</L>
<L>Þe tour on þe toft · what mai it bi-mene?</L>
<L>Þat tour, quod þat ladi · treuþe is þer-inne M.</L></Q></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7777"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">as—techeþ</HI>] as his wille were M; after hys wordes G.</NOTE></L>
<L>For he is fader of faith · and formour of alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7778"><HI REND="I">faith</HI>] fey G.</NOTE></L>
<L>To be faith-ful to hym · he ȝaue ȝow fyue wittes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7779"><HI REND="I">faithful</HI>] feyful G. <HI REND="I">to</HI>] wyth G.</NOTE></L>
<L N="16">For to worshepen hym þer-with · while ȝe lyuen here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7780"><HI REND="I">For</HI>] M <HI REND="I">om. while</HI>] <HI REND="I">so</HI> M; whyle S; þe whiles I; whil þat F; wile P. <HI REND="I">lyuen</HI>] be F.</NOTE></L>
<L>Wherfore he het þe elementes · to helpe ȝow alle tymes,<MILESTONE N="8" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7781"><HI REND="I">Wherfore</HI>] Werfore P; þerfore E. <HI REND="I">þe elementes</HI>] <HI REND="I">so</HI> MB; þelementz I; þe element FS; þe elemens PE; þat element G. <HI REND="I">to</HI>] schold G; M <HI REND="I">om. alle</HI>] at al E.</NOTE></L>
<L>And brynge forth ȝoure bylyue · boþe lynnen and wollen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7782"><HI REND="I">bylyue</HI>] byleue FEG. <HI REND="I">lynnen—wollen</HI>] wollen &amp; lynnen SF.</NOTE></L>
<L N="19">And in mesure, þouh hit muche were · to make ȝow at ese.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7783">G <HI REND="I">omits. And</HI>] MF <HI REND="I">om. hit</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He comaundid of his cortesye · in comune þre þynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7784"><HI REND="I">He</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Aren non nudful bote þo þre · nempnen hem ich þenke,<MILESTONE N="12" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7785"><HI REND="I">Aren</HI>] Ben M; Were G. <HI REND="I">nud|ful—þre</HI>] so nedful as þo M. <HI REND="I">þre</HI>] F <HI REND="I">om. nempnen</HI>] and nemene M; &amp; nemne I; &amp; nempne F; nemme S; nemny G.</NOTE></L>
<L>And rekene hem by rewe · reherce hem wher þe lykeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7786"><HI REND="I">wher</HI>] wer P.</NOTE></L>
<L>The ferst of þo ys fode · and vesture þe secounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7787"><HI REND="I">The</HI>] Ther P. <HI REND="I">of þo</HI>] of hem M; I <HI REND="I">om. and</HI>] an P.</NOTE></L>
<L N="24">And drynke þat do þe good · ac drynk nat oute of tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7788"><HI REND="I">do þe</HI>] doth þe I; it dooþ F. <HI REND="I">ac</HI>] and IG; but MF. <HI REND="I">drynk</HI>] do hit M.</NOTE></L>
<L>Lo! loth in hus lyue · þorw lecherouse drynke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7789"><HI REND="I">Lo</HI>] Loke how M; I <HI REND="I">om. loth</HI>] loot S. <HI REND="I">drynke</HI>] drenke P.</NOTE></L>
<L>Wikkydlich wroghte · and wratthede god al-myghty.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7790"><HI REND="I">wroghte</HI>] he wrouȝte M. <HI REND="I">Wik|kydlich wroghte</HI>] Wrouȝt wikkede|liche F.</NOTE></L>
<L>In hus dronkenesse a day · hus douhtres he dighte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7791"><HI REND="I">dronkenesse</HI>] <HI REND="I">so</HI> MI; drunken|esse F; dronknesse PSG; derknesse (!) E. <HI REND="I">a</HI>] on a FB. <HI REND="I">douhtres</HI>] doutren M; douȝtryn G.</NOTE></L>
<L N="28">And lay by hem boþe · as þe bok telleþ.</L>
<L>In hus glotenie [he] by-gat · [gerles] þat weren churles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7792">[<HI REND="I">he</HI> MFS] PIEG <HI REND="I">om. by-gat</HI>] gat MF. [<HI REND="I">gerles</HI> I] gurles MG; gur|lus FS; PE <HI REND="I">om. weren</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> wereren P. <HI REND="I">churles</HI>] þrallus F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000855.tif" N="17, C-text"/>
<L>And al he wited þe wyne · hus wikked dede.<Q><HI REND="I">Inebriamus eum uino et dormiamus cum eo, ut seruare possimus de patre nostro semen . Genesis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7793"><HI REND="I">wited</HI>] witte hit M; wyted hit S; witte I; wyste (<HI REND="I">over erasure</HI>) G. <HI REND="I">hus</HI>] þat F; þys G. <HI REND="I">et dormiamus</HI>] dormiamusque I. <HI REND="I">seruare</HI>] reseruare FS.</NOTE></L>
<L>Thorgh wyn and þorw wommen · þer was loth encom|bred;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7794"><HI REND="I">wommen</HI>] womman MI. <HI REND="I">loth</HI>] lot SE. <HI REND="I">encombred</HI>] y-comeryd G.</NOTE></L>
<L N="32">For-þy dred dilitable drynke · boþe day and nyȝtes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7795"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M; F <HI REND="I">om. day</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFEG; daies M; dayuus S.</NOTE></L>
<L>Mesure is medecyne · þauh þou muche wylne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7796"><HI REND="I">is</HI>] is a P; <HI REND="I">but</HI> MIFSEGB <HI REND="I">omit</HI> a. <HI REND="I">wylne</HI>] ȝerne I.</NOTE></L>
<L>Al is noȝt good to þe gost · þat þe gut Askeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7797"><HI REND="I">gut</HI>] <HI REND="I">so</HI> MFSEB; gout P; got G; gost (<HI REND="I">by mistake</HI>) I.</NOTE></L>
<L>Ne liflode to þe licame · þat leof is to þe saule;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7798"><HI REND="I">to</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="36">Leue noȝt þy licame · for a lyere hym techeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7799"><HI REND="I">Leue</HI> FE] Lyef P; Leef IS; Loue M.</NOTE></L>
<L>Þat is þe wrecchede worlde · þat wolde þe bygyle;<MILESTONE N="9" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7800"><HI REND="I">Þat</HI>] Which I. <HI REND="I">is</HI>] G <HI REND="I">om. þe</HI> (1)] þis MSEG. <HI REND="I">þat</HI>] MISG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þe fend and þy flesch · folwen to-gederes,</L>
<L>And þat [seeþ] þe saule · and [seith] hit the in herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7801"><HI REND="I">þat</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">seeþ</HI> EB] seþ S; seyþ PG; sleþ M; sickith F (<HI REND="I">þat seeþ</HI> = Moderation looks after). [<HI REND="I">seith</HI> F] seiþ EB; seyþ SG; saith I; sette M; setth P. M <HI REND="I">has</HI>—And þat sleþ þi soule · and þow sette hem in þin herte.</NOTE></L>
<L N="40">And wisseþ þe to be ware · and what wolde þe de|ceyuye."<MILESTONE N="13" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7802"><HI REND="I">and</HI>] IG <HI REND="I">om.</HI> M <HI REND="I">has</HI>—I wisse þe þat þou be i-war · leste þei þe dis|seiue.</NOTE></L>
<L>"A ma dame, mercy," quaþ ich · "me lykeþ wel ȝoure wordes,</L>
<L>Ac þe moneye of þis molde · þat men so faste kepeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7803"><HI REND="I">of</HI>] on M. <HI REND="I">kepeþ</HI>] biholden M.</NOTE></L>
<L>Telle ȝe me now to wham · þat tresour by-longeþ?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7804"><HI REND="I">Telle</HI>] Telleþ MI; Tellith F. <HI REND="I">ȝe</HI>] MIF <HI REND="I">om. by-longeþ</HI>] apendeþ M; befallith F.</NOTE></L>
<L N="44">"Go to þe gospel," quaþ hue · "and see what god sayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7805"><HI REND="I">hue</HI>] sche MIS; scheo F; heo G; ȝo E.</NOTE></L>
<L>Whanne þe puple aposed hym · of a peny in þe temple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7806"><HI REND="I">Whanne</HI>] Wanne P. <HI REND="I">of</HI>] with F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000856.tif" N="18, C-text"/>
<L>And god askede of hem · whas was þe coygne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7807"><HI REND="I">god</HI>] he M. <HI REND="I">of</HI>] at IF. <HI REND="I">whas</HI>] <HI REND="I">so</HI> G; whos IS; whose M; hoos F; what E.</NOTE></L>
<L>'Cesares,' þei seiden · 'sothliche we knowen.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7808"><HI REND="I">we knowen</HI>] to say F.</NOTE></L>
<L N="48">'<HI REND="I">Reddite cesari</HI>,' seide god · 'þat to cesar by-falleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7809"><HI REND="I">seide</HI>] quod MF. <HI REND="I">to</HI>] IFSG <HI REND="I">om. by-falleþ</HI>] bi-longeþ M; be|houeth F.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Et que sunt dei, deo</HI> · oþer ellys ȝe don ille.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7810"><HI REND="I">ellys</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For ryhtfulliche reson · sholde ruele ȝow alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7811"><HI REND="I">ryhtfulliche</HI>] rithful M. <HI REND="I">ruele</HI>] ruly E.</NOTE></L>
<L>And kynde wit be wardeyn · ȝoure welþe to kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7812"><HI REND="I">welþe</HI>] soules M.</NOTE></L>
<L N="52">And tutour of ȝowre tresoure · and take [hit] ȝow atte nede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7813"><HI REND="I">tutour</HI>] detour S. <HI REND="I">and</HI>] to M. [<HI REND="I">hit</HI> MIG] hym S; PE <HI REND="I">om. ȝow atte</HI>] out atte S; at ȝoure M.</NOTE></L>
<L>For hosboundrie and he · holdeþ to-gederes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7814"><HI REND="I">holdeþ</HI>] holden boþe M; hald|ith hem F.</NOTE></L>
<L>Ich fraynede hure faire þo · for hym þat hure made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7815"><HI REND="I">hure</HI> (2)] me M.</NOTE></L>
<L>"The dupe dale and durke · vn-semely to see to,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7816"><HI REND="I">The—durke</HI>] þat derke dale and deop M. <HI REND="I">durke</HI>] þe derke IG. <HI REND="I">vnsemely</HI>] so vnsemely I. <HI REND="I">to—to</HI>] of siȝt M. <HI REND="I">vnsemely—to</HI>] so dredful to syȝt F.</NOTE></L>
<L N="56">What may hit by-mene · madame, ich by-seche?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7817"><HI REND="I">by-mene</HI>] be to mene F. <HI REND="I">ich</HI>] I ȝow FG; i þe M.</NOTE></L>
<L>"That is þe castel of care · who-so comeþ þer-ynne<MILESTONE N="10" UNIT="A page"/></L>
<L>May banne þat he bore was · in body and in soule;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7818"><HI REND="I">bore was</HI>] was boren M. <HI REND="I">and</HI>] or F.</NOTE></L>
<L>Ther-ynne wonyeþ a wyȝt · þat wrong is his name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7819"><HI REND="I">þat</HI>] MFSG <HI REND="I">om. his name</HI>] i-hote M.</NOTE></L>
<L N="60">Fader of falshede · fond hit furst of alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7820"><HI REND="I">Fader</HI>] He is fader F. <HI REND="I">fond</HI>] he fond M; &amp; founded F.</NOTE></L>
<L>Adam and Eue · he eggede to don ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7821"><HI REND="I">Eue</HI>] eue with enuye F. <HI REND="I">eg|gede</HI>] egede P. <HI REND="I">to</HI>] G <HI REND="I">om. don</HI>] IF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Consailde cayme · to cullen hus broþer;<MILESTONE N="14" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7822"><HI REND="I">Consailde</HI>] He conseilede M; And counceilede I; &amp; counseil (<HI REND="I">sic</HI>) cursede F. <HI REND="I">cullen</HI>] killen IF.</NOTE></L>
<L>Iudas he by-Iapede · þorgh Iewene seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7823"><HI REND="I">he</HI>] G <HI REND="I">om. by-Iapede</HI>] iapede M. <HI REND="I">þorgh</HI>] wiþ MF. <HI REND="I">Iewene</HI>] þe iewes M.</NOTE></L>
<L N="64">And afterward he heng hym · hye on an ellerne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7824"><HI REND="I">And</HI>] An P. <HI REND="I">afterward</HI>] aftur F. <HI REND="I">he heng</HI>] anhanged I; heo hong|ede G. <HI REND="I">hym</HI>] him-self MS. <HI REND="I">on</HI>] vp|on IF. <HI REND="I">ellerne</HI>] eller I; elrene S; helderne F; elnerene G; hiller-tree B.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000857.tif" N="19, C-text"/>
<L>He ys lettare of loue · and lyeth alle tymes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7825"><HI REND="I">ys</HI>] ys a PE; <HI REND="I">but</HI> MIFGSB <HI REND="I">omit</HI> a. <HI REND="I">lyeth</HI>] liȝere M; lieþ in E.</NOTE></L>
<L>Þat tryst in erthely tresour · he by-traieþ sonnest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7826"><HI REND="I">erthely tresour</HI>] tresour of erþe MIG. <HI REND="I">sonnest</HI>] soneste E; sonest I.</NOTE></L>
<L>To en-combrye men with couetyse · that is hus kynde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7827"><HI REND="I">encombrye</HI>] combre I; comere G; encombre FSM. <HI REND="I">is</HI>] his P.</NOTE></L>
<L N="68">Thanne hadde ich wonder in my wit · what womman hue were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7828"><HI REND="I">Thanne</HI>] þo MFG. <HI REND="I">hue</HI>] sche MIFS; ȝo E; yt G.</NOTE></L>
<L>Þat suche wyse wordes · of holy wryt shewede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7829"><HI REND="I">Þat</HI>] And F. <HI REND="I">wryt</HI>] wryȝt P.</NOTE></L>
<L>And [halsede] hure on þe heie name · er hue þennys wente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7830">[<HI REND="I">halsede</HI> MIFB] halsnede SE; hanslede P; halnesde G. <HI REND="I">on</HI>] in MIF; vpon G. <HI REND="I">heie</HI>] holi M. <HI REND="I">er</HI>] or MIFSE; ar G. <HI REND="I">hue</HI>] sche MIS; heo FG; ȝo E. <HI REND="I">þennys</HI>] þennes MIE; þenne F; þanne G.</NOTE></L>
<L>What hue were witterly · þat wissede me so and tauhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7831"><HI REND="I">hue</HI>] sche MISF; heo G; ȝo E. <HI REND="I">witterly</HI> IFEG] wyturly S; whit|erly P. <HI REND="I">and tauhte</HI>] faire F. M <HI REND="I">has</HI>—To telle me what sche were · þat me so faire tauȝte.</NOTE></L>
<L N="72">"Holychurche ich am," quaþ hue · "þow oghtest me [to] knawe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7832"><HI REND="I">hue</HI>] <HI REND="I">see</HI> l. 71. [<HI REND="I">to</HI> MIFSEGB] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich vnder-feng þe formest · and fre man þe made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7833"><HI REND="I">vnder-feng</HI>] vnder-fong MFG. <HI REND="I">formest</HI>] furst M.</NOTE></L>
<L>Þow broghtest me borwes · my byddyng to fulfille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7834"><HI REND="I">byddyng</HI>] wil M.</NOTE></L>
<L>To leue on me and louye me · al þy lyf tyme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7835"><HI REND="I">To</HI>] I <HI REND="I">om. leue</HI>] <HI REND="I">so</HI> MIFSEG; lyue P. <HI REND="I">on</HI>] MF <HI REND="I">om. louye</HI>] loue MIF. <HI REND="I">lyf</HI> SG] lif MFE; lyfe I; lyue P.</NOTE></L>
<L N="76">Thanne knelede ich on my knees · [and] criede hure [of] grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7836"><HI REND="I">knelede ich</HI>] i knelede MIG. [<HI REND="I">and</HI> MIFSEG] P <HI REND="I">om. hure</HI>] to here S. [<HI REND="I">of</HI> MIFSG] PE <HI REND="I">om. hure of</HI>] of heor M.</NOTE></L>
<L>And preiede hure pytously · to preie for me to amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7837"><HI REND="I">hure</HI>] to here FS. <HI REND="I">pytously</HI>] pytosly P; mekly G. <HI REND="I">to—for</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Al-so to kenne me kyndelich · on crist to by-leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7838"><HI REND="I">Also to</HI>] And also I. <HI REND="I">Also—kenne</HI>] And kenneþ M. <HI REND="I">to by-leue</HI>] for to leue E. <HI REND="I">by-leue</HI>] by-lyue P.</NOTE></L>
<L>"And teche me to no tresour · bote telle me þys ilke,<MILESTONE N="11" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7839"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. teche</HI>] techeþ M. <HI REND="I">telle me</HI>] telleþ me M; how I may F.</NOTE></L>
<L N="80">How ich may sauy my saule · þat seynt art yholde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7840"><HI REND="I">sauy</HI>] <HI REND="I">so</HI> EG; saue MIFS. <HI REND="I">art</HI>] ert PE.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000858.tif" N="20, C-text"/>
<L>"Whanne alle tresours ben tried," quaþ hue · "treuþe is þe beste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7841"><HI REND="I">Whanne</HI>] <HI REND="I">so</HI> F; Whan MIE; When SG; Qwenne P. <HI REND="I">quaþ hue</HI>] ISFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich do hit on <HI REND="I">Deus caritas</HI> · to deme þe soþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7842"><HI REND="I">on</HI>] vpon I.</NOTE></L>
<L>Hit is as derworthe a druwery · as dere god him-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7843"><HI REND="I">a</HI>] S <HI REND="I">om. druwery</HI>] druri M; drury FE; druerie IG. <HI REND="I">him</HI>] hem P.</NOTE></L>
<L N="84">For he, is trewe of hus tonge · and of hus two handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7844"><HI REND="I">he</HI>] <HI REND="I">so also</HI> SEG; whoso M; ho so F; who I. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P; <HI REND="I">but see</HI> ll. 95, 96.</NOTE></L>
<L>And doþ þe werkes þerwith · and wilneþ no man ille,<MILESTONE N="15" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7845"><HI REND="I">þe</HI>] his M. <HI REND="I">wilneþ</HI>] willeþ F.</NOTE></L>
<L>He is a god by þe gospel · and graunty may hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7846"><HI REND="I">a</HI>] M <HI REND="I">om. graunty</HI>] <HI REND="I">so in</HI> G; graunte MIFSE.</NOTE></L>
<L>And like oure lorde also · by seynt lukys wordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7847">I <HI REND="I">puts</HI> also <HI REND="I">before</HI> like. <HI REND="I">like</HI>] lijk to MI.</NOTE></L>
<L>Clerkus þat knowen þys · shoulde kennen hit a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7848"><HI REND="I">þys</HI>] hit wel M; it is þus I. <HI REND="I">shoulde</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="89">For cristene and vncristene · cleymen it echone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7849"><HI REND="I">vncristene</HI>] vncrestine P.</NOTE></L>
<L>Kynges and knyȝtes · shoulde kepen hit by reson,</L>
<L>Ryden and rappe a-doune · In reames a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7850"><HI REND="I">reames</HI>] reemes M; reumes I; rewmus F; reumus S; remes G.</NOTE></L>
<L N="92">And take trespassours · and tyen hem faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7851"><HI REND="I">And</HI>] <HI REND="I">so in</HI> I; And to PESG; &amp; titly F; Forte M. <HI REND="I">trespassours</HI>] transgressores IG.</NOTE></L>
<L>Til trewþe hadde ytermenyd · here trespas to þe ende;</L>
<L>And holde with hym and with hure · þat han trewe accion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7852"><HI REND="I">trewe</HI>] þe trewe MF; <HI REND="I">spelt</HI> triwe P; <HI REND="I">but see</HI> l. 95. <HI REND="I">accion</HI>] cause F.</NOTE></L>
<L>And for no [lordene] loue · leue þe trewe partye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7853"><HI REND="I">And</HI>] S <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">lordene</HI> I] lor|dyne G; lordes ME; lordayne P; mordyne (<HI REND="I">sic</HI>) S (lordene <HI REND="I">is gen. pl.</HI>). <HI REND="I">And—lordene</HI>] Ne for no disordeyned F.</NOTE></L>
<L N="96">Trewely to take · and treweliche to fyȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7854"><HI REND="I">Trewely</HI>] For trewly F. <HI REND="I">take</HI>] take trauaile F. <HI REND="I">fyȝte</HI>] fyȝete P; <HI REND="I">but see</HI> l. 100.</NOTE></L>
<L>Ys þe profession and þe [pure] ordre · þat apendeþ to knyȝtes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7855"><HI REND="I">Ys</HI>] Þis is S. [<HI REND="I">pure</HI> MFESGB] poure PI. <HI REND="I">þe</HI> (1)—<HI REND="I">ordre</HI>] þe pure professioun F.</NOTE></L>
<L>Who-so passeþ that poynt · ys apostata of knyȝt-hod.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7856"><HI REND="I">Who-so</HI> E] Wo-so P; Ho-so S; And who-so IG; And whose M; &amp; ho-so F. <HI REND="I">apostata</HI>] aposteta PG. <HI REND="I">of knyȝt-hod</HI>] in his ordre M; in þe ordre F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000859.tif" N="21, C-text"/>
<L>For þei shoulde nat faste · ne for-bere sherte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7857"><HI REND="I">nat</HI>] noþer IG. <HI REND="I">sherte</HI>] serke I.</NOTE></L>
<L N="100">Bote feithfullich defende · and fyȝte for truthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7858"><HI REND="I">fyȝte—truthe</HI>] feithfulli fiȝte M. IB <HI REND="I">have only the imperfect line</HI>—But fighte and fende trouþe.</NOTE></L>
<L>And neuere leue for loue · In hope to lacche seluer.<MILESTONE N="12" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7859"><HI REND="I">In</HI>] ne M. <HI REND="I">seluer</HI>] ȝiftes F.</NOTE></L>
<L>Dauid by hus daies · dobbede knyȝtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7860"><HI REND="I">Dauid</HI>] For dauyd F. <HI REND="I">by</HI>] in IF. <HI REND="I">daies</HI>] lijfdaies M; day S. <HI REND="I">dob|bede</HI>] dubbede MF.</NOTE></L>
<L>And dude hem swerye [on] here swerde · to serue truthe euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7861"><HI REND="I">And dude</HI>] Dede I. [<HI REND="I">on</HI> MIFSGB] in PE. <HI REND="I">here</HI>] his MG.</NOTE></L>
<L N="104">Whanne god by-gan heuene · in þat grete blysse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7862"><HI REND="I">Whanne</HI>] Wanne P. <HI REND="I">Whanne god</HI>] And god whan he I.</NOTE></L>
<L>He made knyȝtes in hus court · creatures ten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7863"><HI REND="I">He</HI>] I <HI REND="I">om. ten</HI>] <HI REND="I">so</HI> MIB; tenne F; tene PESG.</NOTE></L>
<L>Cherubin and seraphin · suche seuene [and] another;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7864">[<HI REND="I">and</HI> MIFSEB] P <HI REND="I">om. an|other</HI>] on oþur FS; oþere M; oþer E.</NOTE></L>
<L N="107">Lucifer louelokest þo · ac lytel while it [durede.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7865"><HI REND="I">ac</HI>] and M. <HI REND="I">while</HI>] wile P. [<HI REND="I">durede</HI> MIFSB] laste PE.</NOTE></L>
<L>He was an archangel of heuene · on of godes knyȝtes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7866"><HI REND="I">on</HI>] and on MF; &amp; E.</NOTE></L>
<L>He and oþer with hym · þat hulde nouȝt with treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7867"><HI REND="I">He</HI>] But he F. <HI REND="I">þat</HI>] IMFSG <HI REND="I">om. hulde</HI>] helde FESG; helden MI.</NOTE></L>
<L>Lopen out in loþliche forme · for hus false wille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7868"><HI REND="I">Lopen</HI>] þei lepten M; &amp; lopen F. <HI REND="I">hus</HI>] heore M; here F.</NOTE></L>
<L>He hadde lust to be lyke · hus lord god almyghty.<MILESTONE N="16" UNIT="B page"/><Q><HI REND="I">Ponam pedem meum in aquilone, &amp; ero similis altissimo.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7869"><HI REND="I">lust</HI>] a lust F. <HI REND="I">be</HI>] haue be F. <HI REND="I">He—lust</HI>] þat lust hadde I. <HI REND="I">hus</HI>] oure M. <HI REND="I">god</HI>] þat was I.</NOTE></L>
<L N="112">Lord! why wolde he þo · þulke wrechede lucifer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7870">E <HI REND="I">omits. wrechede</HI>] wikked ISG; false M. <HI REND="I">he—lucifer</HI>] lucifer · þat lurdeyn of helle F.</NOTE></L>
<L>Lepen a-lofte · in þe north syde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7871"><HI REND="I">a-lofte</HI> SB] a-luft I; on a-lofte PE; so a-lofte F; out on lofte M. <HI REND="I">in</HI>] in-to M.</NOTE></L>
<L>[Þan] sitten in þe sonne side · þer þe day roweþ?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7872">[<HI REND="I">þan</HI> IB] To PEMFS. (<HI REND="I">This is clearly right;</HI> wolde þan = chose rather than. <HI REND="I">To meet the difficulty</HI>, M <HI REND="I">has</HI>—To sitte in þe norþ half; F <HI REND="I">has</HI>—To sitte aȝe þe sunne; <HI REND="I">of.</HI> ll. 117, 118.) <HI REND="I">roweþ</HI>] reweþ E.</NOTE></L>
<L>Ne were it for norþerne men · a-non ich wolde telle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7873"><HI REND="I">telle</HI>] ȝow telle MI; schewe F.</NOTE></L>
<L N="116">Ac ich wolle lacke no lyf" · quaþ þat lady sothly;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7874"><HI REND="I">sothly</HI>] sotthly P; þanne F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000860.tif" N="22, C-text"/>
<L>"Hit is sykerer by southe · þer þe sonne regneth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7875"><HI REND="I">sonne</HI>] day S.</NOTE></L>
<L>þan in þe north by meny notes · no man [leue] oþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7876"><HI REND="I">þan</HI>] For M. <HI REND="I">by</HI>] ben M. [<HI REND="I">leue</HI> IFSEBG] loueþ M; <HI REND="I">miswritten</HI> loyne P.</NOTE></L>
<L>For þider as þe fend flegh · hus fote for to sette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7877"><HI REND="I">as</HI>] þat SE. <HI REND="I">flegh</HI>] fly FSG; fli M; fley E.</NOTE></L>
<L N="120">Ther he failede and ful · and hus felawes alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7878"><HI REND="I">and</HI>] þo he F. <HI REND="I">ful</HI>] <HI REND="I">spelt</HI> fuel P; <HI REND="I">but</HI> M <HI REND="I">has</HI> ful, <HI REND="I">and</HI> I <HI REND="I">has</HI> fulle, <HI REND="I">miswritten for</HI> ful; fil F; fel SG; felle E.</NOTE></L>
<L>And helle is þer he ys · and he þer ybounde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7879"><HI REND="I">ys</HI>] S <HI REND="I">om. þer</HI> (2)] þer-inne MF.</NOTE></L>
<L>Euene contrarie sitteþ criste · clerkus knowen þe sothe;<Q><HI REND="I">Dixit dominus domino meo, sede a dextris meis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7880"><HI REND="I">Euene</HI>] &amp; euene F; Euen þe I. <HI REND="I">knowen</HI>] witeþ I; kenne F.</NOTE></L>
<L>Ac of þis matere no more · meuen ich nelle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7881"><HI REND="I">no</HI>] F <HI REND="I">om. meuen</HI>] <HI REND="I">so in</HI> E; meue PG; <HI REND="I">the other readings are corrupt, viz.</HI> nemene M; nemnen I; nempne F; neuene S. <HI REND="I">nelle</HI>] ne þenke M.</NOTE></L>
<L N="124">[Hewes] in þe halyday · after hete wayten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7882">[<HI REND="I">Hewes</HI> I] Hewen B; Hebbus FS; Hynen M; He was (<HI REND="I">sic</HI>) PE; Hyne hewys (<HI REND="I">sic</HI>) G. <HI REND="I">hete</HI>] <HI REND="I">miswrit|ten</HI> heten P; meten E.</NOTE></L>
<L>Þey care noȝt þauh it be cold · knaues, when þei worchen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7883"><HI REND="I">Þey</HI>] Ac þey I. <HI REND="I">when</HI>] wen P.</NOTE></L>
<L>In wonderwyse holy wryt · tellith how þei fullen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7884"><HI REND="I">In</HI>] I <HI REND="I">om. fullen</HI>] fillen IF.</NOTE></L>
<L>Somme in erþe, somme in aier · somme in helle dupe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7885"><HI REND="I">in</HI>] in-to M (<HI REND="I">thrice</HI>). <HI REND="I">erþe</HI>] þerþe I. <HI REND="I">aier</HI>] þeir I; þe eir M; þe eyre S. <HI REND="I">somme</HI> (3)] &amp; summe F.</NOTE></L>
<L N="128">Ac lucifer lowest · lith of hem alle;</L>
<L>For prude þat hym pokede · hus peyne hath no ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7886"><HI REND="I">prude</HI>] pride MIF. <HI REND="I">þat</HI>] þere I. <HI REND="I">peyne</HI>] penaunce F.</NOTE></L>
<L>Alle þat worchen þat wikkede ys · wenden þei shulle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7887"><HI REND="I">Alle</HI>] And alle I. <HI REND="I">þat wik|kede ys</HI>] wikkidnesse F.</NOTE></L>
<L>After hure deþ-day · and dwelle þer wrong ys;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7888"><HI REND="I">þer—ys</HI>] wiþ þat schrewe M.</NOTE></L>
<L N="132">And alle þat han wel y-wroght · wenden þey shulle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7889"><HI REND="I">alle</HI>] þo M.</NOTE></L>
<L>Estwarde to heuene · euere to abyde,<MILESTONE N="13" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7890"><HI REND="I">Estwarde</HI>] Euene estward F. <HI REND="I">to</HI>] til IEG. <HI REND="I">euere</HI>] <HI REND="I">þere</HI> euer FS.</NOTE></L>
<L>Ther treuthe is, þe trone · þat trinite ynne sitteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7891"><HI REND="I">þe</HI>] in (<HI REND="I">sic</HI>) M. <HI REND="I">trone</HI>] tour IB. <HI REND="I">trinite</HI>] þe trinite MFS; treuþe IG. <HI REND="I">ynne sitteþ</HI>] sitteþ ynne F.</NOTE></L>
<L>Lere it þus lewede men · for lettrede hit knoweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7892"><HI REND="I">Lere</HI>] Lerne E. <HI REND="I">it</HI>] M <HI REND="I">om. it þus</HI>] þis S.</NOTE></L>
<L N="136">[Than] treuthe &amp; trewe loue · ys no tresour bettere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7893">[<HI REND="I">Than</HI>] þan S; That PMFIE (<HI REND="I">perhaps</HI> That <HI REND="I">is right, but it is ob|scure</HI>). <HI REND="I">ys</HI>] þere is F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000861.tif" N="23, C-text"/>
<L>"Ich haue no kynde knowyng," quaþ ich · "ȝe mote kenne me bettere,<MILESTONE N="17" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7894"><HI REND="I">mote</HI>] moste M. <HI REND="I">ȝe mote</HI>] ȝit mote ȝe I. <HI REND="I">kenne me</HI>] me teche M.</NOTE></L>
<L N="138">By what wey hit wexith · and [wheder] out of my men|yng."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7895"><HI REND="I">what</HI>] wat P. [<HI REND="I">wheder</HI> I] whider B; whodur S; wider M; wonder PE. <HI REND="I">my menyng</HI>] menynges IB. <HI REND="I">wheder—menyng</HI>] whedurward he draweþ F.</NOTE></L>
<L>"Thow dotede daffe," quaþ hue · "dulle aren þy wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7896"><HI REND="I">dotede</HI>] dotest M; dosen (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">hue</HI>] sche MIS; scheo F; ȝo E. <HI REND="I">dulle</HI>] dolle P. <HI REND="I">aren</HI>] arn M; are IS; be F; byþ G. <HI REND="I">þy</HI>] ȝowre S.</NOTE></L>
<L>Ich leue þow lernedist to lyte · latyn in þy ȝowthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7897"><HI REND="I">leue</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFSEGB; lyue P; trowe M. <HI REND="I">lernedist</HI>] lernest M. <HI REND="I">to</HI>] ful M. <HI REND="I">lyte</HI>] litel MIF. <HI REND="I">þy</HI>] þe S. <HI REND="I">ȝowthe</HI> G] ȝouþe MISB; <HI REND="I">spelt</HI> ȝoweþe P; ȝougheþ E; F <HI REND="I">has</HI> liue.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Heu michi, quod sterilem · duxi uitam iuuenilem!</HI></L>
<L>Hit is a kynde knowyng · þat kenneþ in þyn herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7898"><HI REND="I">kenneþ</HI>] knoweþ M; cumseth F. <HI REND="I">in</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For to louye þy lord · leuest of alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7899"><HI REND="I">leuest</HI>] luuest P.</NOTE></L>
<L N="144">And deye raþere þan to do · eny dedlich synne;<Q><HI REND="I">Melius est mori quam male uiuere.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7900"><HI REND="I">deye</HI>] to deye S. <HI REND="I">to</HI>] MIS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þis ich trowe be treuthe · who so can teche þe betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7901"><HI REND="I">And</HI>] As E; M <HI REND="I">om. ich trowe</HI>] trowe i F. <HI REND="I">so</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Loke þow soffrie hym to say · and so þow myght lerne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7902"><HI REND="I">þow</HI> (1)] to E. <HI REND="I">þow myght</HI>] myght þou IG; mith þou M; maistow F.</NOTE></L>
<L>For treuthe telleþ þat loue · ys tryacle for synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7903"><HI REND="I">for</HI>] to abate I.</NOTE></L>
<L N="148">And most souereyne salue · for saule and for body.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7904"><HI REND="I">for</HI> (1)] boþe for F. <HI REND="I">saule—body</HI>] bodi and for soule M. <HI REND="I">for</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Loue is þe plonte of pees · and most preciouse of ver|tues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7905"><HI REND="I">plonte</HI>] <HI REND="I">so</HI> ESG; plante MIF. <HI REND="I">and</HI>] MIFS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For heuene holde hit ne myȝte · so heuy hit semede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7906"><HI REND="I">For</HI>] M <HI REND="I">om. hit</HI>] it first I.</NOTE></L>
<L>Til hit hadde on erthe · ȝoten hym-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7907"><HI REND="I">on</HI>] of I. <HI REND="I">ȝoten</HI>] I-ȝotun I; ȝeten EG. <HI REND="I">hym-selue</HI>] hit-selue IS.</NOTE></L>
<L N="152">Was neuere lef vp-on lynde · lyghter þer-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7908"><HI REND="I">lef</HI>] <HI REND="I">placed after</HI> lynde <HI REND="I">in</HI> PE <HI REND="I">only. vp-on</HI>] on MF. <HI REND="I">lyghter</HI>] lygheter P; þat was litere M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000862.tif" N="24, C-text"/>
<L>As whanne hit hadde of þe [folde] · flesch and blod ytake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7909"><HI REND="I">As</HI>] And M; Ac S. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. [<HI REND="I">folde</HI> IB] fold M; flod PS; flode E; flood F; <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Tho was it portatyf and pershaunt · as þe poynt of a nelde,<MILESTONE N="18" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7910"><HI REND="I">Tho—it</HI>] Hit was M. <HI REND="I">per|shaunt</HI>] persaunt FG; persaund M; persende I. <HI REND="I">þe</HI>] FGS <HI REND="I">om. nelde</HI>] <HI REND="I">so</HI> M; nedle EFS; nedele IG.</NOTE></L>
<L N="155">May non Armure hit lette · noþer hye walles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7911"><HI REND="I">May</HI>] þer ne mai M. <HI REND="I">hit lette</HI>] him wiþ-sitte M. <HI REND="I">noþer</HI>] ne none IF.</NOTE></L>
<L>For-þy is loue ledere · of oure lordes folke in heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7912"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M; For he E. <HI REND="I">is loue</HI>] loue is FMS. <HI REND="I">in</HI>] of MISG.</NOTE></L>
<L>And [a] mene, as þe meyere is · by-twyne þe kyng &amp; þe comune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7913">[<HI REND="I">a</HI> MIFSGB] PE <HI REND="I">om. þe—is</HI>] as a meir MF. <HI REND="I">&amp; þe</HI>] &amp; F.</NOTE></L>
<L>Ryȝt so is loue a ledere · and þe lawe shapeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7914"><HI REND="I">a</HI>] I <HI REND="I">om. and</HI>] whan F. <HI REND="I">shapeþ</HI>] shappeþ PE.</NOTE></L>
<L>Vp man for hus mysdedes · þe mercement he taxeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7915"><HI REND="I">Vp</HI>] Vp-on MS; Of F. <HI REND="I">mys|dedes</HI>] mysdede F. <HI REND="I">taxeþ</HI>] axeth F.</NOTE></L>
<L N="160">And for to knowe it kyndeliche · hit comseþ by myghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7916"><HI REND="I">it</HI>] hym SG. <HI REND="I">comseþ</HI>] comeþ MI. <HI REND="I">by myghte</HI>] in þe herte M.</NOTE></L>
<L>In þe herte, þer is þe hefd · and þe hye welle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7917"><HI REND="I">In</HI>] And in I. <HI REND="I">þer</HI>] M <HI REND="I">om. hefd</HI>] heued IG; hede F; hed M; hefe S; hefte E.</NOTE></L>
<L>Of kynde knowyng in herte · þer comseþ a myghte,<MILESTONE N="14" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7918"><HI REND="I">Of</HI>] For of I. <HI REND="I">knowyng</HI>] wit M. <HI REND="I">comseþ</HI>] of comeþ M; comeþ I.</NOTE></L>
<L>That falleþ to þe Fader · þat formede ous alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7919"><HI REND="I">þat</HI>] And þat I. <HI REND="I">to</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFSGB; in-to PEM; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">ous</HI>] us MF; vs IE.</NOTE></L>
<L N="164">On ous he lokyde with loue · and let hus sone deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7920">M <HI REND="I">omits. On—and</HI>] Loked on vs with loue I. <HI REND="I">amendy</HI>] amende IFS.</NOTE></L>
<L>Meekliche for oure mysdedes · to amendy ous alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7921">M <HI REND="I">omits. On—and</HI>] Loked on vs with loue I. <HI REND="I">amendy</HI>] amende IFS.</NOTE></L>
<L>And ȝut wolde he hem no wo · þat wroght hym al þat tene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7922">I <HI REND="I">omits. ȝut</HI>] S <HI REND="I">om. wolde</HI>] ne wolde M. <HI REND="I">he</HI>] S <HI REND="I">om. tene</HI>] teune P.</NOTE></L>
<L>Bote myldeliche with mouthe · mercy he by-souhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7923"><HI REND="I">myldeliche</HI>] mekeli MIG. <HI REND="I">he</HI>] hem he F; he þe (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>To haue pyte on þat puple · þat paynede hym to deþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7924"><HI REND="I">on þat</HI>] of þe I. <HI REND="I">paynede</HI>] pyned SG.</NOTE></L>
<L N="169">Her myȝt þow see ensample · In hym-self one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7925"><HI REND="I">Her</HI>] Þer E. <HI REND="I">myȝt</HI>] may F. <HI REND="I">ensample</HI>] ensamples I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000863.tif" N="25, C-text"/>
<L>That he was myghtful &amp; meke · and mercy gan graunte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7926"><HI REND="I">meke</HI>] meuk P.</NOTE></L>
<L>To hem þat henge hym hye · and hus herte þerlede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7927"><HI REND="I">hem</HI>] hym P. <HI REND="I">henge</HI>] hangede M; hengen IB. <HI REND="I">hym</HI>] I <HI REND="I">om. þerlede</HI>] <HI REND="I">so</HI> ES; þerlden M; þrillede F; þorlede PI.</NOTE></L>
<L>For-þy ich rede ȝow ryche · haue reuthe of þe poure;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7928"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M. <HI REND="I">haue</HI>] haueþ M; ha F. <HI REND="I">reuthe</HI>] merci MSG. <HI REND="I">of</HI>] on MFS; vpon I. <HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þauh ȝe be myghty to mote · beeþ meke in ȝoure workes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7929"><HI REND="I">mote</HI>] mete E. <HI REND="I">meke</HI>] meuk P.</NOTE></L>
<L N="174">Þe same mesure þat ȝe meteþ · amys oþer ellys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7930"><HI REND="I">Þe</HI>] For þe I.</NOTE></L>
<L>Ȝe shulleþ be weyen þer-with · whanne ȝe wenden hennes;<Q><HI REND="I">Eadem mensura qua mensi fueritis, remecietur uobis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7931"><HI REND="I">weyen</HI>] i-weied M. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">remecietur</HI>] remicietur PS.</NOTE></L>
<L>Thauh ȝe be trewe of ȝoure tonge · and trewelich wynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7932"><HI REND="I">trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">tonge</HI>] tonges IS. <HI REND="I">trewelich</HI>] triwelich P.</NOTE></L>
<L>And be as chast as a chyld · þat noþer chit ne fyghteþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7933"><HI REND="I">noþer chit</HI>] chit neyþer I. <HI REND="I">chit</HI>] chid M. <HI REND="I">ne</HI>] no F. <HI REND="I">fyghteþ</HI>] striueþ M.</NOTE></L>
<L>Bote yf [ȝe] loue leelliche · and lene þe poure,<MILESTONE N="19" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7934">[<HI REND="I">ȝe</HI> MIFSEGB] P <HI REND="I">om. lene</HI>] lene to PE; <HI REND="I">but</HI> MIFSGB <HI REND="I">omit</HI> to.</NOTE></L>
<L>Of such good as god sent · goodliche parte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7935"><HI REND="I">sent</HI>] sent ȝow I. <HI REND="I">goodliche</HI>] &amp; goodliche it F; and trewliche M. <HI REND="I">parte</HI>] to parte S.</NOTE></L>
<L N="180">Ȝe haue no more meryt · in masse ne in houres,<MILESTONE N="15" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7936"><HI REND="I">in</HI>] of M (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">masse</HI>] massus F.</NOTE></L>
<L>Than malkyn of hure maidenhod · wham no man desireþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7937"><HI REND="I">wham</HI>] <HI REND="I">so</HI> SE; wam P; whom F; þat M. <HI REND="I">wham—man</HI>] whan no man hir I.</NOTE></L>
<L>For Iamys þe gentel · [Iuggeþ] in hus bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7938">[<HI REND="I">Iuggeþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> ISEB; <HI REND="I">miswritten</HI> suggeþ P; iugged F; Iugede M.</NOTE></L>
<L>Þat feith with-oute fet · ys febelere þan nouht,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7939"><HI REND="I">fet</HI>] feet MF; þe feet I; fete E.</NOTE></L>
<L N="184">And ded as a dore-nayle · bote yf þe dede folwe;<Q><HI REND="I">Fides sine operibus mortua est.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7940"><HI REND="I">ded</HI>] as ded I. <HI REND="I">a</HI>] I <HI REND="I">om. yf</HI>] FSG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Chastite with-oute charite · worth cheynid in helle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7941"><HI REND="I">Chastite</HI>] For chastite F. <HI REND="I">cheynid</HI>] i-chained M; schrined F.</NOTE></L>
<L>Hit is as lewede as a lampe · þat no lyght ys ynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7942"><HI REND="I">as</HI> (1)] M <HI REND="I">om. lewede</HI>] lewed þing I. <HI REND="I">ys</HI>] nys E.</NOTE></L>
<L>Meny chapelayns aren chast · ac charite hem faileþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7943"><HI REND="I">aren</HI>] ben M. <HI REND="I">ac</HI>] but M. <HI REND="I">hem faileþ</HI>] is a-weiȝe M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000864.tif" N="26, C-text"/>
<L N="188">Aren none hardur ne hongryour · þan men of holy churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7944"><HI REND="I">Aren</HI>] Þer arn M.</NOTE></L>
<L>Auerouse &amp; euel-willed · whanne thei ben auaunsed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7945"><HI REND="I">euel</HI>] <HI REND="I">written</HI> veuele P. <HI REND="I">will|ed</HI>] i-willed M; ywilled E. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">thei ben</HI>] hy buþ S; þei beþ FE.</NOTE></L>
<L>And vnkynde to hure kyn · and to alle crystine;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7946"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thei chewen here charite · and chiden after more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7947"><HI REND="I">Thei</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And encombred with couetyse · þei conne nat out crepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7948"><HI REND="I">And</HI>] þei ben M; And ben I; FS <HI REND="I">om. with</HI>] þorȝ S. <HI REND="I">þei</HI>] and M. <HI REND="I">out crepe</HI>] crepe out I.</NOTE></L>
<L N="193">So harde hath aueryce · hasped hem to-gederes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7949"><HI REND="I">hasped</HI>] hapsed I. <HI REND="I">to-gederes</HI>] to-gedderes P.</NOTE></L>
<L>And þat ys no treuthe of þe trinite · bote trecherie and synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7950"><HI REND="I">And þat</HI>] þat M; Hit F.</NOTE></L>
<L>And luþer ensample, leue me · to þe lewede puple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7951"><HI REND="I">And</HI>] And a I. <HI REND="I">leue me</HI>] leueth he F; leueþ me E; leyf me P. <HI REND="I">to</HI>] as for I.</NOTE></L>
<L N="196">For thees aren wordes · wryten in þe euangelye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7952"><HI REND="I">aren</HI>] ben M; beþ F. <HI REND="I">wryten</HI>] i-wriȝten M; y-writen I; Iwrite S.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Date et dabitur uobis</HI> · [for I dele ȝow alle.]<MILESTONE N="16" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7953">[<HI REND="I">for—alle</HI>] <HI REND="I">from</HI> MIFSGB; PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þat is þe lok of loue · þat vnloseþ grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7954"><HI REND="I">lok</HI>] book (<HI REND="I">wrongly</HI>) I. <HI REND="I">þat</HI> (2)] and I. <HI REND="I">vnloseþ</HI>] vnlowketh F.</NOTE></L>
<L>Þat conforteth alle cristine · encombred with synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7955"><HI REND="I">conforteth</HI>] confortetth P. <HI REND="I">cristine</HI>] carfulle I. <HI REND="I">encombred</HI>] ac|combred I; acombred F.</NOTE></L>
<L N="200">So loue ys lech of lyue · and lysse of alle peyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7956"><HI REND="I">So</HI>] So þat F. <HI REND="I">peyne</HI>] peine MIE; payne SGB; peynes F; pyne P.</NOTE></L>
<L>And þe graffe of grace · and grayþest [wey] to heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7957"><HI REND="I">and</HI>] an P; I <HI REND="I">om. grayþest</HI>] <HI REND="I">so</HI> IF; grayþust S; grayþost P; gra|cioust M; growith E. [<HI REND="I">wey</HI> S] wei MF; way IB; PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For-þy ich may say, as ich seide · by syght of þe tixt,<MILESTONE N="20" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7958">[<HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M. <HI REND="I">may</HI>] M <HI REND="I">om. seide</HI>] seide ere I. <HI REND="I">þe tixt</HI>] þis tixt E; þese textus F; þis tixes (<HI REND="I">sic</HI>) M; þis texcestes (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L>Whenne alle tresours ben tryed · treuth ys þe best;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7959"><HI REND="I">Whenne</HI>] Wenne P. <HI REND="I">ben</HI>] beth F. <HI REND="I">tryed</HI>] I-tried F.</NOTE></L>
<L>Loue it," quaþ [þat] lady · "lette may ich no lengere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7960">[<HI REND="I">þat</HI> MIFEGB] þe P. <HI REND="I">may ich</HI>] i ne mai M.</NOTE></L>
<L>To lere þe what loue ys" · and leue at [me] hue lauhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7961"><HI REND="I">lere</HI>] lerne M; E <HI REND="I">om. þe</HI>] S <HI REND="I">om. what</HI>] wat P. [<HI REND="I">me</HI> MIFSEGB] P <HI REND="I">om. hue</HI>] sche MIFS; ȝo E.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Explicit passus secundus.</HI>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="3"><PB REF="00000865.tif" N="27, C-text"/>
<HEAD>PASSUS III.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7962">RUBRIC. <HI REND="I">So in</HI> PES. Hic incipit tertius passus de uisione M; Passus secundus de uisione, vbi prius I; In|cipit tercius F.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus tercius.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>And þanne ich knelede on my knees · and cryede to hure of grace,<MILESTONE N="17" UNIT="A page"/><MILESTONE N="21" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7963"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. to—of</HI>] of hure M. <HI REND="I">of</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And seide, "mercy, madame · for marye loue of heuene,</L>
<L>Þat bar þat blessede barn · þat boughte vs on þe rode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7964"><HI REND="I">þat</HI> (1)] þe FS. <HI REND="I">blessede</HI>] blisful MI. <HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="4">Kenne me by som craft · to knowe þe false."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7965"><HI REND="I">Kenne</HI>] As kenneth F. <HI REND="I">me</HI>] S <HI REND="I">om. knowe</HI>] kenne M.</NOTE></L>
<L>"Loke vpon þy lyft half," quath hue · "lo whar he standiþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7966"><HI REND="I">vpon</HI>] on MF. <HI REND="I">half</HI>] hand M. <HI REND="I">hue</HI>] sche MFS; ȝo E. <HI REND="I">quath hue</HI>] I <HI REND="I">om. lo</HI>] and lo I; &amp; se F. <HI REND="I">whar</HI>] war P.</NOTE></L>
<L>Boþe fals and fauel · and fykel-tonge lyere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7967"><HI REND="I">Boþe</HI>] I <HI REND="I">om. and fykel-tonge</HI>] fikeltonge and M.</NOTE></L>
<L>And menye of hure maners · boþe men and wommen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7968"><HI REND="I">boþe</HI>] of I.</NOTE></L>
<L N="8">Ich lokid on my lyft half · as þe lady me tauhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7969">E <HI REND="I">omits. Ich lokid</HI>] þo loked I F. <HI REND="I">on</HI>] vpon IS. <HI REND="I">half</HI>] hand M.</NOTE></L>
<L>And sauh a womman as yt were · wonderlich riche cloþed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7970"><HI REND="I">sauh</HI>] I <HI REND="I">om. womman</HI>] wom|mon P. <HI REND="I">riche</HI>] IF <HI REND="I">om. cloþed</HI>] i-cloþed MIFG.</NOTE></L>
<L>[Hue] was purfild with peloure · non purere in erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7971">[<HI REND="I">Hue</HI> S] <HI REND="I">miswritten</HI> He P; <HI REND="I">but see</HI> l. 5; Sche ISM; Heo FG; ȝo E. <HI REND="I">with</HI>] wit P; in I. <HI REND="I">in</HI>] on MES.</NOTE></L>
<L>And coroned [with] a corone · þe kynge hath no betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7972"><HI REND="I">coroned</HI>] coronede P. [<HI REND="I">with</HI> F] wiþ G; in PEMIS; <HI REND="I">but cf.</HI> B-text. <HI REND="I">no</HI>] non I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000866.tif" N="28, C-text"/>
<L N="12">On alle hure fyue fyngres · rycheliche yrynged,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7973"><HI REND="I">On</HI>] M <HI REND="I">om. rycheliche</HI>] ful richeli MI.</NOTE></L>
<L>And þer-on rede rubies · and oþer riche stones.</L>
<L>Hure robe was ryccher · þan ich rede couthe,<MILESTONE N="18" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7974"><HI REND="I">robe</HI>] robyng I. <HI REND="I">was</HI>] was ribaned F. <HI REND="I">couthe</HI>] coude MF.</NOTE></L>
<L>For to telle of hure atyre · no tyme haue ich nouth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7975"><HI REND="I">nouth</HI>] now E.</NOTE></L>
<L N="16">Hure a-raye with hure rychesse · rauesshede myn herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7976"><HI REND="I">Hure</HI>] Þe M. <HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">with hure</HI>] of þat M; for F.</NOTE></L>
<L>"Whas wyf hue were · and what was hure name,<MILESTONE N="22" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7977"><HI REND="I">Whas</HI>] <HI REND="I">so</HI> SG; Whos IE; Whose M; Hoos F; <HI REND="I">miswritten</HI> Was P. <HI REND="I">hue</HI>] þat sche M; sche IS; scheo F; ȝo E. <HI REND="I">were</HI>] was F.</NOTE></L>
<L>Leue lady," quaþ ich þo · "layn nat yf ȝe knowen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7978"><HI REND="I">Leue</HI>] <HI REND="I">so</HI> MES; Leeue I; Leef F; Luue P. <HI REND="I">lady</HI>] dame S. <HI REND="I">layn nat</HI>] lay nat F; lie not E; telleþ me M.</NOTE></L>
<L>"Þat ys mede þe mayde," quaþ hue · "þat hath noyed me ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7979"><HI REND="I">hue</HI>] sche MFS; ȝo E. <HI REND="I">quaþ hue</HI>] I <HI REND="I">om. þat</HI>] MIFS <HI REND="I">om. hath</HI>] had S. <HI REND="I">noyed</HI>] i-noied M; nuyed S. <HI REND="I">ofte</HI>] ful ofte MIFS.</NOTE></L>
<L N="20">And lowen vp-on my lemman · þat leaute ys hoten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7980"><HI REND="I">lowen</HI>] I-lowe I. <HI REND="I">vp-on</HI>] on MIF. <HI REND="I">lemman</HI>] lemmen P. <HI REND="I">hoten</HI>] i-hote MF; I-hotun S.</NOTE></L>
<L>And lackyd hym to lordes · þat lawes han to kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7981"><HI REND="I">lackyd</HI>] lackeþ M; lakkeþ I.</NOTE></L>
<L>In kynges court &amp; in comune court · contrarieþ my techynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7982"><HI REND="I">&amp;</HI>] IS <HI REND="I">om. in</HI>] MF <HI REND="I">om. court</HI> (2)] F <HI REND="I">om. techynge</HI>] lore F.</NOTE></L>
<L>In þe popes paleys · hue is pryuy as my-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7983"><HI REND="I">hue</HI>] sche MS; he I; heo F; ȝo E. <HI REND="I">pryuy</HI>] as preuei M.</NOTE></L>
<L N="24">Ac soþnesse wold noȝt so · for hue is a bastarde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7984"><HI REND="I">soþnesse</HI>] sothfastnesse F. <HI REND="I">is</HI>] was F.</NOTE></L>
<L>On fauel was hure fader · þat hath a fykel tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7985"><HI REND="I">On</HI>] Oon I; Of (<HI REND="I">sic</HI>) E; Sire F. <HI REND="I">hath</HI>] had F.</NOTE></L>
<L>And selde soth seith · bote [if] he souche gyle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7986"><HI REND="I">selde</HI> MIEG] seilde P; seelde F; ful selde S. [<HI REND="I">if</HI> IFEB] MPS <HI REND="I">om. souche</HI>] <HI REND="I">so</HI> IBE; suche S; seche FG. <HI REND="I">bote—souche</HI>] bute hit sowne to M.</NOTE></L>
<L>And mede ys manered after hym · as men of kynde karpen,<Q>[<HI REND="I">Qualis</HI>] <HI REND="I">pater, talis filius.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7987"><HI REND="I">ys</HI>] E <HI REND="I">om. kynde</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> kynden P. [<HI REND="I">Qualis</HI> FESB] Talis PIM. <HI REND="I">filius</HI>] filia IE.</NOTE></L>
<L N="28">For shal neuere brere bere · beries as a vyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7988"><HI REND="I">beries</HI>] bery I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000867.tif" N="29, C-text"/>
<L N="29">Ne on croked kene þorne · kynde fygys wexe;<Q><HI REND="I">Bona arbor bonum fructum facit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7989"><HI REND="I">Ne</HI>] <HI REND="I">apparently miswritten</HI> No P. <HI REND="I">on</HI>] on a MIFS. <HI REND="I">kene</HI>] kynde (<HI REND="I">sic</HI>) S. <HI REND="I">fygys</HI>] figge I. <HI REND="I">facit</HI>] affert M.</NOTE></L>
<L>Ich ouhte be herre þan hue · ich kam of [a] betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7990"><HI REND="I">be</HI>] to be M; ben I. <HI REND="I">herre</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; <HI REND="I">miswritten</HI> herrer P; heyhere I; heiere F; hyur S; bet M. <HI REND="I">hue</HI>] sche MS; he I; heo F; ȝo E. <HI REND="I">ich</HI>] for i M. [<HI REND="I">a</HI> IFSB] þe M; kynde PE; <HI REND="I">ef.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>The fader þat me forth brouhte · <HI REND="I">filius dei</HI> he hoteþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7991"><HI REND="I">me</HI>] on (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L N="32">Þat neuere lyede ne lauhwede · in Al hus lyf-tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7992"><HI REND="I">lyede</HI>] ne lei M. <HI REND="I">lauhwede</HI>] lawhede IF; lawede E; lauȝede S; lauhed M. <HI REND="I">Al</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich am hus dere douheter · duchesse of heuene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7993"><HI REND="I">Ich am</HI>] And I am I. <HI REND="I">dere</HI> MIFEB] dure P. <HI REND="I">duchesse</HI>] &amp; duch|esse F.</NOTE></L>
<L>What man þat me louyeþ · and my wille folweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7994"><HI REND="I">What</HI>] Þat what I. <HI REND="I">þat</HI>] MI <HI REND="I">om. louyeþ</HI>] louyȝe M. <HI REND="I">folweþ</HI>] folewe M. <HI REND="I">my—folweþ</HI>] wole my wil holde F.</NOTE></L>
<L N="35">Shal haue grace to good ynow · and a good ende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7995"><HI REND="I">Shal</HI>] He schal F. <HI REND="I">to</HI>] of M. <HI REND="I">grace—good</HI>] good riȝt F.</NOTE></L>
<L>And what man þat loueþ mede · my lyf ich dar wedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7996"><HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om. loueþ mede</HI>] mede louiȝe M; mede loueþ IG. <HI REND="I">ich dar</HI>] dar i MFG.</NOTE></L>
<L>He shal lese for hure loue · a lappe of trewe charite.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7997"><HI REND="I">lese</HI>] luse P. <HI REND="I">a lappe</HI>] and lippe (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">a—charite</HI>] þe liȝt of conscience F. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P.</NOTE></L>
<L>That most helpeþ men to heuene · mede most letteþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7998"><HI REND="I">most—men</HI>] helpeþ men most M; helpeþ man most I. <HI REND="I">men</HI>] man IF. <HI REND="I">most</HI> (2)] ofte M.</NOTE></L>
<L>Ich do hit vpon dauid · þe doumbe wol noȝt lye;<Q><HI REND="I">Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, et cetera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS7999"><HI REND="I">doumbe</HI>] dombe IEG.</NOTE></L>
<L N="40">Dauid vn-doþ hit hym-self · as þe doumbe sheweþ,<Q><HI REND="I">Et super innocentem munera non accepit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8000"><HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om. doumbe</HI>] <HI REND="I">so</HI> MSFB; dombe IEG; dumbe P.</NOTE></L>
<L>To-morwe worth mede wedded · to a mansed wrecche,<MILESTONE N="23" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8001"><HI REND="I">wedded</HI>] maried ISFG; i|maried M.</NOTE></L>
<L>To on fals faithles · of þe feendes kynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8002"><HI REND="I">To</HI>] Til F. <HI REND="I">feendes</HI>] deueles MG.</NOTE></L>
<L>Fauel þorgh his flateryng speche · hath mede foule enchantid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8003"><HI REND="I">his</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFSEG; is P; M <HI REND="I">om. speche</HI>] F <HI REND="I">om. foule</HI>] ful F.</NOTE></L>
<L N="44">And al is lyers ledyng · þat lady is þus ywedded.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8004"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. is</HI>] þurw F; þorȝ S. <HI REND="I">þat</HI>] þis IS; þat þat E; þe F. <HI REND="I">is þus</HI>] schal þus be M; ys F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000868.tif" N="30, C-text"/>
<L>Soffre now and þow shalt see · suche as ben apaiede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8005"><HI REND="I">now</HI>] I <HI REND="I">om. suche</HI>] for suche F.</NOTE></L>
<L>Þat mede ys þus ymaryed · to-morwe þow shalt aspie.</L>
<L>Know hym wel, yf þow kanst · and kep þe fro hem alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8006"><HI REND="I">wel</HI>] MI <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="48">Þat louyeþ hure lordsheps · lasse oþer more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8007"><HI REND="I">Þat</HI>] For her þat M. <HI REND="I">lordsheps</HI>] lordschepe MF; lordeschipe I; wor|schip E. <HI REND="I">oþer</HI>] <HI REND="I">so</HI> IES; <HI REND="I">miswritten</HI> oþer þe P. <HI REND="I">lasse oþer</HI>] oþer lasse or M; boþe lasse and F.</NOTE></L>
<L>Lacke hem noȝt, bote lete hem worthe · tyl leaute be Iustice,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8008"><HI REND="I">Lacke</HI>] Loue F. <HI REND="I">bote</HI>] &amp; F. <HI REND="I">be Iustice</HI>] by maystre S.</NOTE></L>
<L>And haue power for to punyshe hem · þen put forþ þy reson.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8009"><HI REND="I">haue</HI>] haued M. <HI REND="I">for</HI>] MIFSG <HI REND="I">om. put</HI>] put þou F.</NOTE></L>
<L>For ich by-kenne þe crist," quaþ hue · "and hus clene moder,<MILESTONE N="19" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8010"><HI REND="I">For</HI>] M <HI REND="I">om. hue</HI>] sche MIS; scheo F; ȝo E; heo G.</NOTE></L>
<L>Encombre neuere þy conscience · for couetyse of mede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8011"><HI REND="I">Encombre</HI>] And acombre þou I.</NOTE></L>
<L N="53">Thus left me þat lady · lyggynge a slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8012"><HI REND="I">a slepe</HI>] as a slepe I; in my slepe F.</NOTE></L>
<L>And ich sauh how mede was maried · metyng as it were;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8013"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. And—was</HI>] þo saw I mede F. <HI REND="I">it were</HI>] I were F.</NOTE></L>
<L>And al þe riche retynaunce · þat roteþ hem on fals lyuynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8014"><HI REND="I">And</HI>] MIG <HI REND="I">om. hem</HI>] M <HI REND="I">om. on</HI>] of I; in FE. <HI REND="I">þat—on</HI>] rotede in F.</NOTE></L>
<L>Were bede to þat brudale · on boþe half þe contreie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8015"><HI REND="I">bede</HI>] i-bede M; beden I; boden E. <HI REND="I">þat</HI>] þe IFG. <HI REND="I">brudale</HI>] bridale MIEG; bruydale S; bredale F. <HI REND="I">on</HI>] a I.</NOTE></L>
<L N="57">Of many maner men · þat were of medes kunne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8016"><HI REND="I">men</HI>] of men MIFS. <HI REND="I">kunne</HI>] kynne MIESG; kyn F. <HI REND="I">were—kunne</HI>] of medes kynne were I.</NOTE></L>
<L>Of knyȝtes, of clerkes · of oþer comune puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8017"><HI REND="I">of</HI> (2)] &amp; S. <HI REND="I">of</HI> (3)] and MS; &amp; of F. <HI REND="I">oþer</HI>] þe F.</NOTE></L>
<L>As sysours and somners · shereyues and here clerkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8018"><HI REND="I">As</HI>] M <HI REND="I">om. here</HI>] oþer M.</NOTE></L>
<L N="60">Budels and bailifs · and brokours of chaffare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8019"><HI REND="I">Budels</HI>] Budeles M; Budelus S; Bedeles I; Bedellus F; Bedels E. <HI REND="I">and</HI> (1)] S <HI REND="I">om. chaffare</HI>] chaffares MIF.</NOTE></L>
<L>[Forgoers] and vytailers · and vokettus of [þe] Arches,<MILESTONE N="24" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8020">[<HI REND="I">Forgoers</HI> IE] Vorgheours P; Voregoerus S; &amp; foragers F. <HI REND="I">For|goers and</HI>] Alle maner of M. <HI REND="I">voket|tus</HI>] voketts I; vocates E; a-uoketes M; felawes F. [<HI REND="I">þe</HI> FESGI] PM <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000869.tif" N="31, C-text"/>
<L>Ich kan noȝt rekenye þe route · þat ran a-boute mede.</L>
<L N="63">Ac symonye and ciuile · and sisours of contreis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8021"><HI REND="I">Ac</HI>] And I.</NOTE></L>
<L>Were most pryuye with mede · of eny men, [me þouȝte].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8022"><HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">eny</HI>] meny S. [<HI REND="I">me þouȝte</HI> MFSBG] me þoghte IE; of þe route P.</NOTE></L>
<L>Ac fauel was þe ferste · þat fette hure [out] of chambre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8023"><HI REND="I">Ac</HI>] &amp; sire F. <HI REND="I">fette</HI>] brouȝte M. [<HI REND="I">out</HI> MIFBG] oute S; PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And as a brocour broghte hure forth · to be ioynid with fals.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8024"><HI REND="I">And as</HI>] As M; And I. <HI REND="I">broghte</HI>] he brouȝte M. <HI REND="I">with</HI>] wit P; to þe I.</NOTE></L>
<L>Whanne symonye and cyuyle · sauh here boþeres wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8025"><HI REND="I">Whanne</HI>] Wanne P. <HI REND="I">sauh</HI>] sien M. <HI REND="I">here boþeres</HI>] heore hoþe M; þer boþe I; here beiþer F; here boþe SG; here boþers E.</NOTE></L>
<L N="68">Thay assented þer-to · at seluers praiere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8026"><HI REND="I">þer-to</HI>] it were so IB (<HI REND="I">which improves the alliteration</HI>).</NOTE></L>
<L>Thenne leep liere forþ, and seide · "lo! here a chartre,<MILESTONE N="20" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8027"><HI REND="I">Thenne</HI>] þo M. <HI REND="I">leep</HI>] lepte M; luppe I; lepe F; lept S; leepe E.</NOTE></L>
<L>That gyle hath gyue to falsnesse · and graunted to mede,"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8028"><HI REND="I">gyue</HI>] i-ȝeue M. <HI REND="I">to</HI> (1)] M <HI REND="I">om. to</HI> (2)] also MIG.</NOTE></L>
<L>And preyþ cyuyle it to see · and symonye it to rede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8029">M <HI REND="I">transposes</HI> symonye <HI REND="I">and</HI> cyuyle. <HI REND="I">it—see</HI>] to se it I. <HI REND="I">it—rede</HI>] to rede it IFS.</NOTE></L>
<L N="72">Þanne symonye and cyuyle · stoden forth boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8030"><HI REND="I">stoden</HI>] <HI REND="I">so</HI> MFG; stode E; standen I; stod P; stop (!) S.</NOTE></L>
<L>And vnfeelde [þe] feffement · þat fals hadde maked;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8031"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. vnfeelde</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; vnfelde SG; vnfeeld P; vnfoldeþ IB; Vnfoldede FM. [<HI REND="I">þe</HI> MIFSEGB] þat P. <HI REND="I">maked</HI>] makede P.</NOTE></L>
<L>Þanne sayde symonye · þat cyuyl it herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8032"><HI REND="I">Þanne</HI>] Þo M. <HI REND="I">þat</HI>] and M.</NOTE></L>
<L>"Alle þat louen &amp; byleuen · vp lykyng of mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8033"><HI REND="I">louen</HI>] liuen M. <HI REND="I">byleuen</HI>] <HI REND="I">so</HI> EMFSG; bylyuen P; bilieueþ I. <HI REND="I">vp</HI>] <HI REND="I">so</HI> MEFG; vppe I; vpon S.</NOTE></L>
<L N="76">Leueþ hit leelly · thys worth hure laste mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8034"><HI REND="I">mede</HI>] ende M. <HI REND="I">thys—mede</HI>] wo is here last drynke F.</NOTE></L>
<L>Þat folwen falsnesse · fauel, and lyere,</L>
<L>And me, and swiche men · þat after mede wayten.<Q><HI REND="I">Sciant presentes et futuri: et cetera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8035"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. me</HI>] Meede I. <HI REND="I">swiche</HI>] <HI REND="I">so</HI> MS; suche IE; <HI REND="I">miswrit|ten</HI> shiche P. <HI REND="I">And—men</HI>] As beth þese mysterus men F. <HI REND="I">þat</HI>] as M. <HI REND="I">Carta</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEG; Incipit carta F (<HI REND="I">see margin</HI>); I <HI REND="I">adds</HI>—The feoffament of Meede. <HI REND="I">futuri</HI>] futuri, quod ego M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000870.tif" N="32, C-text"/>
<L>[Witen] alle and witnesen · þat wonen here on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8036">[<HI REND="I">Witen</HI> I] Wyten B; Witten E; Wetyn P; Weten S; Wetith F; Wite ȝe M. <HI REND="I">alle</HI>] MI <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="80">Þat mede ys y-maried · more for hure richesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8037"><HI REND="I">hure</HI>] hure mechel P; hire mychel E; <HI REND="I">but</HI> MIFSG <HI REND="I">omit</HI> mechel; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Þan for holynesse oþer hendenesse · oþer for hye kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8038"><HI REND="I">for</HI> (1)] F <HI REND="I">om.</HI> F <HI REND="I">transposes</HI> holynesse <HI REND="I">and</HI> hendenesse. <HI REND="I">kynde</HI>] kynne M.</NOTE></L>
<L>Falsnesse is fayne of hure · for he wot hure riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8039"><HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">wot</HI>] fynt F.</NOTE></L>
<L>And fauel hath with fals speche · feffed hem by þis lettere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8040"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. hath with</HI>] þat haþ a I. <HI REND="I">feffed</HI>] feffeþ I. <HI REND="I">fals—let|tere</HI>] falsnesse · feffed hem to-gedere F.</NOTE></L>
<L N="84">To be prynces of prude · and pouerte to dispice,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8041"><HI REND="I">prynces</HI>] princesse M; prince F; pruyse (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To bakbyten and to bosten · and bere fals witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8042"><HI REND="I">bakbyten</HI>] <HI REND="I">so</HI> S; bacbite MIF; bagbyten PE. <HI REND="I">bosten</HI>] boste wel F. <HI REND="I">and</HI>] and to M. <HI REND="I">witnesse</HI>] whitnesse P; withnesse M.</NOTE></L>
<L>To scornie and to scolde · sclaundres to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8043"><HI REND="I">scornie—scolde</HI>] scolde &amp; to scorne S. <HI REND="I">sclaundres</HI>] &amp; sclaundres FS; and sclaundre I.</NOTE></L>
<L>Boþ vnbuxom and bold · to breke þe ten hestes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8044"><HI REND="I">Boþ</HI>] MIG <HI REND="I">om. vnbuxom</HI>] buxom F.</NOTE></L>
<L N="88">The erldom of enuye · and yre he hym graunteþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8045"><HI REND="I">and yre</HI>] euer F. <HI REND="I">he hym</HI>] hem he S. <HI REND="I">graunteþ</HI>] graunte (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L>With þe castel of cheste · and chatering-out-of-reson;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8046"><HI REND="I">cheste—reson</HI>] care · &amp; of vn|kynde speche F.</NOTE></L>
<L>The countee of couetise · he consenteþ to boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8047"><HI REND="I">countee</HI>] cuntesse FS. <HI REND="I">The countee</HI>] They counteþ I. <HI REND="I">he</HI>] and I; F <HI REND="I">om. to</HI>] to hem IF; S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="91">With vserye and Auerice · and oþer false sleithes<MILESTONE N="25" UNIT="B page"/></L>
<L>In bargeyns and in brocages · with þe borghe of þufþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8048"><HI REND="I">and</HI>] S <HI REND="I">om. in</HI>] IF <HI REND="I">om. bro|cages</HI>] burgages FG. <HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om. borghe</HI>] bourh M; borwe I; box F; borȝ ES. <HI REND="I">þufþe</HI>] <HI REND="I">so</HI> EG; þefþe M; þefte IFSB.</NOTE></L>
<L>And al þe lordshep of lecherye · in lengþe and in Brede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8049">F <HI REND="I">omits. And</HI>] With I. <HI REND="I">al</HI>] <HI REND="I">in</HI> E.</NOTE></L>
<L>As in workes and in wordes · [and] waitynges of eyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8050"><HI REND="I">and</HI> (1)] F <HI REND="I">om. in</HI> (2)] M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">and</HI> M] and in I; in FESG; P <HI REND="I">om. waitynges</HI>] waytynges EG; waityng MIFS; waitenges P.</NOTE></L>
<L>In wedes and [in] wisshynges · and with ydel þouhtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8051"><HI REND="I">and</HI>] MFS <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">in</HI> MFSEGB] PI <HI REND="I">om. wisshynges</HI>] wisshenges P; wissching M. <HI REND="I">with</HI>] in M.</NOTE></L>
<L N="96">Þer þat wil wolde · and werkmanshup faileþ.
</L>
<PB REF="00000871.tif" N="33, C-text"/>
<L>Glotenye he geueþ hem · and grete oþes to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8052"><HI REND="I">he geueþ</HI>] i ȝeue M; a gyueþ I. <HI REND="I">hem</HI> MIFEB] hym P.</NOTE></L>
<L>Al day to drynke · at dyuerse tauernes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8053"><HI REND="I">drynke</HI>] drynk depe F. <HI REND="I">at</HI>] in MF.</NOTE></L>
<L>Ther to Iangle and to Iape · and Iuge her emcristine,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8054"><HI REND="I">Ther</HI>] And þer I. <HI REND="I">Iangle</HI>] Iangly P. <HI REND="I">to</HI> (2)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="100">And fastingdayes to frete · by-for noon, and drynke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8055"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. byfor</HI>] a-fore F. <HI REND="I">and</HI>] an P.</NOTE></L>
<L>With spicerie, spek ydelnesse · In veen speche, and spene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8056"><HI REND="I">spek</HI>] and speke M. <HI REND="I">and</HI>] to F. <HI REND="I">spene</HI>] spende MI.</NOTE></L>
<L>And suwye forþ swych felaushep · tyl þei ben fallen in slewþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8057"><HI REND="I">suwye</HI>] suwe MF; sewe S; sue I; suweþ E. <HI REND="I">swych</HI>] wiþ M.</NOTE></L>
<L>And a-wake with wanhope · and no wil to amende,</L>
<L N="104">For he leyueþ be ylost · when he hus lyf leteþ:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8058"><HI REND="I">leyueþ</HI>] loueþ M. <HI REND="I">be</HI>] to be MI. <HI REND="I">when</HI>] wen P.</NOTE></L>
<L>This lif to folwie falsnesse · and folk þat on hym leueþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8059"><HI REND="I">lif</HI>] F <HI REND="I">om. to</HI>] is to MF. <HI REND="I">leueþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFSE; leued M; lyueþ P.</NOTE></L>
<L>After hure deþ [a] dwelling · day with-outen ende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8060">[<HI REND="I">a</HI> MFSEG] þay I; P <HI REND="I">om. dwelling</HI>] duellen I.</NOTE></L>
<L>In luciferes lordshup · as þys lettere sheweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8061"><HI REND="I">luciferes lordshup</HI>] lordschipe with lucifer I. <HI REND="I">þys</HI>] þe MF.</NOTE></L>
<L N="108">With al þe portinaunce of purgatorye · And þe payne of helle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8062"><HI REND="I">al</HI>] F <HI REND="I">om. þe portinaunce</HI>] þaportenances I. <HI REND="I">And</HI>] in M; &amp; al F. <HI REND="I">payne</HI>] pyne F.</NOTE></L>
<L>In witnesse of þis þyng · wrong was þe ferste,<MILESTONE N="21" UNIT="A page"/><MILESTONE N="26" UNIT="B page"/></L>
<L>And Peres þe pardoner · of paulynes queste,</L>
<L>Bette þe budele · of banneburies sokne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8063"><HI REND="I">Bette</HI>] Bot I. <HI REND="I">budele</HI>] bedil I; bedel E; bedele F. <HI REND="I">banneburies</HI>] banburi MF; Bannebury I. <HI REND="I">sokne</HI>] soke M.</NOTE></L>
<L N="112">Reynald þe reue · and Redyngkynges menye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8064"><HI REND="I">and</HI>] and þe PE; <HI REND="I">but</HI> IFS <HI REND="I">om.</HI> þe; M <HI REND="I">has</HI> of. M <HI REND="I">transposes</HI> ll. 111 <HI REND="I">and</HI> 112.</NOTE></L>
<L>Munde þe mylnere · and meny mo oþere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8065"><HI REND="I">Munde</HI>] Mondy F; Mundy SG. <HI REND="I">mylnere</HI>] mullere M; myllere I; mill|ward F. <HI REND="I">mo oþere</HI>] anoþer I.</NOTE></L>
<L>In þe date of þe deuel · þis dede ys a-seled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8066"><HI REND="I">ys</HI>] was M.</NOTE></L>
<L>By syght of syre symonye · and cyuyles leue.</L>
<L N="116">Thanne [tened] hym theologye · whenne he þys tale herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8067"><HI REND="I">Thanne</HI>] Þo M. [<HI REND="I">tened</HI> IFS] tenede MG; tene E; tuemede (<HI REND="I">for</HI> tuenede) P. <HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">tale</HI>] tales I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000872.tif" N="34, C-text"/>
<L N="117">And seyde to syre symonye · "now sorwe mote þow haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8068"><HI REND="I">syre</HI>] MIFS <HI REND="I">om. symonye</HI>] ciuile MF. <HI REND="I">now</HI>] M <HI REND="I">om. mote þow</HI>] <HI REND="I">so</HI> IE; þow mote P; þow M. <HI REND="I">mote—haue</HI>] on þi bokus F.</NOTE></L>
<L>Such a weddyng to worche · þat wrathe myghte treuþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8069"><HI REND="I">þat</HI>] to F. <HI REND="I">wrathe</HI>] tene M. <HI REND="I">myghte</HI>] mai M; with þe F. <HI REND="I">treuþe</HI>] treuhþe P.</NOTE></L>
<L>And er þis weddyng be wroughte · wo to al ȝoure con|sail!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8070"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. al</HI>] M <HI REND="I">om. al—consail</HI>] ȝow alle F.</NOTE></L>
<L N="120">For mede is moillere · amendes was here dame;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8071"><HI REND="I">is</HI>] is a MF. <HI REND="I">moillere</HI>] moilere IFS; moiller M. <HI REND="I">was</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þouh fals were hure fader · and fykel-tonge hure syre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8072"><HI REND="I">Þouh</HI>] Al-þogh I. <HI REND="I">syre</HI>] bel|sire MIG.</NOTE></L>
<L>Amendes was hure [moder] · by trewe [mennes] lokyng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8073">[<HI REND="I">moder</HI> MIBG] dame PEFS. [<HI REND="I">mennes</HI> MI] men PEFS.</NOTE></L>
<L>With-oute hure moder amendes · mede may noght be wedded,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8074"><HI REND="I">With-oute</HI>] And wiþoute IB.</NOTE></L>
<L N="124">For treuth plyghte hure treuthe · to wedde on of hure douhteres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8075"><HI REND="I">hure</HI>] ȝoure E. <HI REND="I">douhteres</HI>] doutren M.</NOTE></L>
<L>And god grauntede it were so · so þat no gyle were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8076">F <HI REND="I">omits. grauntede</HI>] graunte IS. <HI REND="I">it</HI>] þat it S. <HI REND="I">þat</HI>] MI <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þow hast ygeue hure as gyle taughte · god ȝyue þe sorwe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8077"><HI REND="I">ygeue—taughte</HI>] gon here after gyle F. <HI REND="I">god</HI>] now god I.</NOTE></L>
<L>For cyuyl and þy selue · selde fulfilleth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8078"><HI REND="I">selde</HI>] ful selden ȝe F.</NOTE></L>
<L N="128">Þat god wolde were ydo · with-oute som deceite.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8079"><HI REND="I">som</HI>] M <HI REND="I">om. deceite</HI>] de|ceytes F.</NOTE></L>
<L>Ich theologie þe tixt knowe · and trewe dome wyt|nesseþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8080"><HI REND="I">See note in</HI> B-text, p. 392. <HI REND="I">tixt</HI>] trewþe F. <HI REND="I">and</HI>] ȝif I. <HI REND="I">trewe dome</HI>] trewþe M; textus it F.</NOTE></L>
<L>Þat laurens þe leuite · lyggynge on þe gredire,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8081"><HI REND="I">lyggynge</HI>] þat lay I. <HI REND="I">þe</HI> (2)] M <HI REND="I">om. gredire</HI>] fyre F.</NOTE></L>
<L>Loked vp to oure lorde · and a-loud seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8082"><HI REND="I">a-loud</HI>] al þis he M. <HI REND="I">seide</HI>] cride F.</NOTE></L>
<L N="132">'God, of þy grace · heuene gates opene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8083"><HI REND="I">opene</HI>] þow opene M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000873.tif" N="35, C-text"/>
<L N="133">For ich, man, of þy mercy · mede haue deserued!'</L>
<L>And sythþe man may an hey · mede of god deserue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8084"><HI REND="I">man</HI>] a man M.</NOTE></L>
<L>Hit semeþ ful sothly · ryght so on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8085"><HI REND="I">ful</HI>] riȝt F; I <HI REND="I">om. on</HI>] here on M.</NOTE></L>
<L>That mede may be wedded · to no man bote to treuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8086"><HI REND="I">to</HI> (2)] IG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þow hast feffyd hure with fals · fy on suche lawe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8087"><HI REND="I">fy</HI>] now fy F. <HI REND="I">suche</HI>] þi F; swich a M.</NOTE></L>
<L N="138">For þorw lesynges ȝe [lacchen] · largeliche mede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8088"><HI REND="I">þorw</HI>] bi MI. [<HI REND="I">lacchen</HI> MIFS] lauhte P; laȝt E.</NOTE></L>
<L>Þat ȝe nemeþ &amp; notaries · to nauht by-gynneþ brynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8089"><HI REND="I">&amp;</HI>] and þe I. <HI REND="I">by-gynneþ</HI>] hit wole ȝow M; gynneþ I; gynneth to F; ȝe gunnuþ S.</NOTE></L>
<L>Holy churche, and charite · ȝe cheweþ and deuoureþ.</L>
<L>Ȝe shulle a-bygge boþe · bote ȝe a-mende þe sonnere.<MILESTONE N="22" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8090"><HI REND="I">a-bygge</HI>] abeggen it I.</NOTE></L>
<L>For wel ȝe wyten, wernardes · as holy wryt telleþ,</L>
<L>Þat fals ys faithles · þe fend ys hus syre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8091"><HI REND="I">fals</HI>] foule fals F.</NOTE></L>
<L N="144">And as a bastard ybore · byȝute was he neuere.<MILESTONE N="27" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8092"><HI REND="I">as</HI>] is M. <HI REND="I">ybore</HI>] born M. <HI REND="I">byȝute</HI>] byȝete IS; bigete M; be-ȝe|ten F.</NOTE></L>
<L>And mede ys moillere · a maiden of goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8093"><HI REND="I">ys</HI>] is a M; was a F. <HI REND="I">a</HI>] and I.</NOTE></L>
<L>Hue myghte cusse þe kyng · as for hus kynswomman.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8094"><HI REND="I">Hue</HI>] Sche MS; Scheo F; ȝo E; And I. <HI REND="I">myghte</HI>] may F. <HI REND="I">as</HI>] M <HI REND="I">om. hus</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For-þy worcheþ by wisdome · and by witte al-so,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8095"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M; For hy EG. <HI REND="I">al-so</HI>] boþe M.</NOTE></L>
<L N="148">And ledeþ hure to londoun · wher lawe may declare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8096"><HI REND="I">londoun</HI>] londen P. <HI REND="I">wher</HI>] wer P; <HI REND="I">þere</HI> IG.</NOTE></L>
<L>Yf matrimoine may be · of mede and of falshede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8097"><HI REND="I">Yf</HI>] Wheþer M; Where IG. <HI REND="I">may be</HI>] be may F. <HI REND="I">falshede</HI>] fals F.</NOTE></L>
<L>And þow Iustice[s] en-ioynen hem · þorgh Iurers oþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8098"><HI REND="I">þow</HI>] þogh I; þauȝ S; trewe M. <HI REND="I">Iustices</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFSE; Iustice PM. <HI REND="I">en-ioynen</HI>] an-ioynen I; ioyne F. <HI REND="I">oþes</HI>] lawe F.</NOTE></L>
<L>Ȝut be war of þe weddyng · for wytty is treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8099"><HI REND="I">Ȝut</HI>] But ȝut M. <HI REND="I">þe</HI>] MF <HI REND="I">om. weddyng</HI>] wedyng P. <HI REND="I">treuthe</HI>] sir trewþe F.</NOTE></L>
<L N="152">And conscience is of hus consail · and knoweth ȝow alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8100"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. is</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And yf he fynde ȝow in defaute · [and] with þe false holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8101"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. in</HI>] in eny S. [<HI REND="I">and</HI> MI] PEFS <HI REND="I">om. þe</HI>] M <HI REND="I">om. holde</HI>] to holde FS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000874.tif" N="36, C-text"/>
<L>Hit shal sitte ȝoure soules · ful soure at þe laste."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8102"><HI REND="I">soules</HI>] soule I. <HI REND="I">soure</HI>] sore I.</NOTE></L>
<L>Her-to a-sentyd cyuyle · ac symonie ne wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8103"><HI REND="I">a-sentyd</HI>] assenteþ I. <HI REND="I">ac</HI>] bute M; &amp; FS.</NOTE></L>
<L>Tyl he hadde seluer for þe seel · [and] sygnes of notaries.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8104"><HI REND="I">seluer</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">and</HI> MIFSE] a P. <HI REND="I">sygnes — notaries</HI>] notaries signes M. <HI REND="I">of</HI>] &amp; S.</NOTE></L>
<L N="157">Tho fette fauel forþ · floreynes y-nowe,<MILESTONE N="23" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8105"><HI REND="I">Tho</HI>] To I.</NOTE></L>
<L>And bad gyle "go gyue · gold al a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8106"><HI REND="I">go</HI>] goo &amp; F; to MI.</NOTE></L>
<L>Nameliche, to notaries · þat non of hem faille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8107"><HI REND="I">Nameliche</HI>] And nameliche IE. <HI REND="I">to</HI>] to þe F; þe I. <HI REND="I">faille</HI>] ne fayle S; no faile F.</NOTE></L>
<L N="160">And feffe falsnesse · with floreynes ynowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8108"><HI REND="I">falsnesse</HI>] falswittnesse MG; fals witnesses I. <HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>For he may mede amaistren · with hus myry speche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8109"><HI REND="I">amaistren</HI>] maistriȝe M.</NOTE></L>
<L>Tho þis gold was gyuen · gret was þe þonkynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8110"><HI REND="I">Tho</HI>] Ac þo F. <HI REND="I">was—þonk|ynge</HI>] were þe þankes M; game þei hadde F.</NOTE></L>
<L>That fals and fauel hadde · for here faire ȝyftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8111">I <HI REND="I">transposes</HI> fals <HI REND="I">and</HI> fauel. <HI REND="I">That—hadde</HI>] &amp; þonked fals &amp; fauel F. <HI REND="I">faire</HI>] grete S.</NOTE></L>
<L N="164">And comen ful courteislich · to conforte þe false.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8112"><HI REND="I">to—þe</HI>] and comfortede M.</NOTE></L>
<L>Thei seide to hym softeliche · "cesse shulle we neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8113"><HI REND="I">Thei</HI>] &amp; FI. <HI REND="I">to hym</HI>] I <HI REND="I">om. softeliche</HI>] soþli MS; soþely I. <HI REND="I">shulle</HI>] schulde M.</NOTE></L>
<L>Til mede be þy wedded wyf · we wolle nouht stynte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8114"><HI REND="I">we wolle</HI>] wile we M; wille we I; wole we F. <HI REND="I">nouht</HI>] neuere S.</NOTE></L>
<L>For we han mede a-maistrid · þorw oure myrye tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8115"><HI REND="I">han</HI>] I <HI REND="I">om. mede</HI>] here F. <HI REND="I">tonge</HI>] speche M.</NOTE></L>
<L N="168">Þat hue graunteþ to go · with a good wille<MILESTONE N="28" UNIT="B page"/></L>
<L>To londoun, and loke · yf lawe wol Iuge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8116"><HI REND="I">londoun</HI>] londen P. <HI REND="I">and</HI>] and to I. <HI REND="I">yf</HI>] wheþer þe F. <HI REND="I">wol</HI>] wil it F.</NOTE></L>
<L>To be maried for monye · mede hath a-sented."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8117"><HI REND="I">mede</HI>] for mede F.</NOTE></L>
<L>Than was fauel fayne · and falsnesse blyþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8118"><HI REND="I">Than</HI>] Þo M; But þanne F.</NOTE></L>
<L>And leten sompne alle segges · In eche syde a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8119"><HI REND="I">alle</HI>] alle her I; alle þe F <HI REND="I">segges</HI>] sisours M.</NOTE></L>
<L N="173">And bed hem alle ben boun · beggeres and oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8120"><HI REND="I">bed</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; bad MIF; bydde S; bede E (<HI REND="I">but</HI> bed hem = bed' hem = bede hem).</NOTE></L>
<L>To wenden with hem to westemynstre · hus weddyng to honoure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8121"><HI REND="I">hem</HI>] him ISG. <HI REND="I">hus</HI>] þis M; the F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000875.tif" N="37, C-text"/>
<L>Ac hakeneyes hadde þei none · bote hakeneyes to hyre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8122"><HI REND="I">hakeneyes</HI> (1)] horsyng M; horsus þo F.</NOTE></L>
<L>Thenne gan gyle borwe hors · at meny grete maistres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8123"><HI REND="I">Thenne</HI>] þo M. <HI REND="I">gan gyle</HI>] gile bigon M. <HI REND="I">borwe</HI>] to borwen IM. <HI REND="I">at</HI>] of M; &amp; F. <HI REND="I">grete maistres</HI>] a gret maystre S; grete sires F.</NOTE></L>
<L N="177">And shope þat a shereyue · sholde bere mede<MILESTONE N="24" UNIT="A page"/></L>
<L>Softliche in saumbury · fram syse to syse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8124"><HI REND="I">in saumbury</HI>] in his Sambury S; in chaumbre M; in chambre IE; I-sadeled F.</NOTE></L>
<L>Fals and fauel · sholde fecche forth sisours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8125"><HI REND="I">Fals</HI>] Fals schulden M; And fals I. <HI REND="I">sholde</HI>] IM <HI REND="I">om. fecche—si|sours</HI>] forþ sisoures fette F.</NOTE></L>
<L>And ride on hem &amp; on reues · ryght faste by mede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8126"><HI REND="I">And</HI>] To M. <HI REND="I">on—reues</HI>] riȝt in þe rewe F. <HI REND="I">ryght</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="181">Symonye and cyuyle · seiden and sworen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8127"><HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">seiden</HI>] þo seiden F.</NOTE></L>
<L>That prestes and prouisours · sholde prelates seruen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8128"><HI REND="I">prelates seruen</HI>] be prelates E.</NOTE></L>
<L>"And ich my-self cyuyle · and symonye my felawe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8129"><HI REND="I">ich</HI>] F <HI REND="I">om. felawe</HI>] fere F.</NOTE></L>
<L N="184">Wollen ryden vp-on rectours · and riche men deuoutours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8130"><HI REND="I">Wollen</HI>] Schulle M. <HI REND="I">deuout|ours</HI>] <HI REND="I">so</HI> IM; deuotours S; deuout|rours E; of þropus F.</NOTE></L>
<L>And notories [on] persons · þat permuten ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8131"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">on</HI> IE] upon F; and PMS.</NOTE></L>
<L>And on poure prouysors · &amp; on a-peles [in] þe arches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8132"><HI REND="I">on</HI> (2)] vpon I. <HI REND="I">a-peles</HI>] apele E; pelours M. [<HI REND="I">in</HI> EI] of MS; on P. <HI REND="I">&amp;—in</HI>] þat peleth to F.</NOTE></L>
<L>Somenours and southdenes · þat <HI REND="I">supersedeas</HI> takeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8133"><HI REND="I">Somenours</HI>] &amp; sumnours F. <HI REND="I">southdenes</HI>] soþdenes E; sodenes IFS; denes M. <HI REND="I">þat</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="188">On hem þat louyeþ lecherie · lepeþ vp and rydeþ,</L>
<L>On executores and suche men · comeþ softliche after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8134"><HI REND="I">On</HI>] Þe E. <HI REND="I">executores</HI>] se|cutours I; secatours F. <HI REND="I">comeþ soft liche</HI>] &amp; comyth soft F.</NOTE></L>
<L>And let cople þe comissarie · oure cart shal he drawe,<MILESTONE N="25" UNIT="A page"/><MILESTONE N="29" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8135"><HI REND="I">let cople</HI>] late cope IFS; cart|sadeleþ M. <HI REND="I">þe</HI>] oure M. <HI REND="I">oure</HI>] þe F. <HI REND="I">drawe</HI>] dryue S.</NOTE></L>
<L>And fecche forth oure vitailes · of <HI REND="I">fornicatores.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8136"><HI REND="I">forth</HI>] I <HI REND="I">om. of</HI>] of alle M; and I. <HI REND="I">fornicatores</HI>] <HI REND="I">so</HI> I; forni|cators P; fornicatours MFSE (<HI REND="I">but it is the</HI> Latin <HI REND="I">form; see</HI> B-text).</NOTE></L>
<L N="192">Makeþ of lyer a lang cart · to lede alle þese oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8137"><HI REND="I">Makeþ</HI>] And make M; And makeþ I. <HI REND="I">of</HI>] a F; of a I. <HI REND="I">lang</HI>] long IS. <HI REND="I">þese</HI> F] þise I; þis ME; þes PS.</NOTE></L>
<L>As fobbes and faitours · þat on hure fet rennen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8138"><HI REND="I">As</HI>] M <HI REND="I">om. fobbes</HI>] <HI REND="I">so</HI> IES; fobberus F; Freres M. <HI REND="I">þat—fet</HI>] let hem on fote M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000876.tif" N="38, C-text"/>
<L>Thanne fals and fauel · ryden forth to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8139"><HI REND="I">ryden</HI>] thei riden F.</NOTE></L>
<L>And mede in þe myddes · and alle þuse men after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8140"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. and</HI>] with F. <HI REND="I">alle</HI>] MS <HI REND="I">om. þuse</HI>] þese MIFS.</NOTE></L>
<L N="196">Ich haue no tome to telle · þe tail þat hem folweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8141"><HI REND="I">tome</HI>] time MES; tonge F. <HI REND="I">folweþ</HI>] folwede MIS.</NOTE></L>
<L>Of many manere men · for medes sake sent after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8142"><HI REND="I">manere</HI>] F <HI REND="I">om. men</HI>] of men MS. <HI REND="I">for—sent</HI>] þat mede sent M; for mede · þat suyd fast F.</NOTE></L>
<L>Ac gile was forgoere · to gyen al þe puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8143"><HI REND="I">to gyen</HI>] to bigile M; &amp; giede F. <HI REND="I">þe</HI>] þis I.</NOTE></L>
<L>For to wisse hem þe weye · and with mede a-byde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8144"><HI REND="I">hem</HI>] men E. <HI REND="I">and—mede</HI>] wiþ mede þat wolde M.</NOTE></L>
<L N="200">Sothnesse seih hem alle · and seide bote a lytel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8145"><HI REND="I">seih</HI>] si M; seyȝ S; seþ E; seith I; seeth F. <HI REND="I">alle</HI>] wel MF. <HI REND="I">a</HI>] MFSE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And priked forth on pacience · and passede hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8146"><HI REND="I">And</HI>] He M; But F. <HI REND="I">priked</HI>] prikith F. <HI REND="I">and</HI>] an P.</NOTE></L>
<L>And cam to þe kynges court; · to conscience he tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8147"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">to</HI> (2)] and MIF. <HI REND="I">he</HI>] MIF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And conscience to þe kyng · carped it after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8148"><HI REND="I">And</HI>] Þo F.</NOTE></L>
<L N="204">"Now by cryst," quath þe kyng · "and ich cacche myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8149"><HI REND="I">and</HI>] if F.</NOTE></L>
<L>Fals oþer fauel · oþer here felawe lyere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8150"><HI REND="I">oþer—lyere</HI>] or felawes of þat route F.</NOTE></L>
<L>Ich wolde be wreke on þo wrecches · and on here werkus alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8151"><HI REND="I">wreke</HI>] a-wreke M. <HI REND="I">on</HI> (1)] in S. <HI REND="I">þo</HI>] þat M; þe ES. <HI REND="I">on</HI> (2)] F <HI REND="I">om. alle</HI>] ille F; boþe M.</NOTE></L>
<L N="207">And do hem hongy by þe hals · and alle þat hem maynteneþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8152"><HI REND="I">do—hongy</HI>] hange hem hy F. <HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om. hem</HI>] þey S.</NOTE></L>
<L>Shal neuere man on þis molde · maynpryse þe leste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8153"><HI REND="I">man</HI>] no man M.</NOTE></L>
<L>[But] ryght as þe lawe lokeþ · let falle on hem alle!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8154">[<HI REND="I">But</HI> MIF] And PES. <HI REND="I">ryght</HI>] ȝit I; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He comaundyd a constable · þat cam at þe furste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8155"><HI REND="I">He</HI>] And I; þo F. <HI REND="I">a</HI>] he a F. <HI REND="I">at þe</HI>] atte EI; ate S.</NOTE></L>
<L>"Go atache þo tyrauns · for eny tresour, ich hote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8156"><HI REND="I">Go</HI>] To IF. <HI REND="I">þo</HI>] þe EMF. <HI REND="I">tyrauns</HI>] tyrauntes MFS; tyrauntz I.</NOTE></L>
<L N="212">Let feterye fast falsnesse · for eny kynnes ȝiftes,<MILESTONE N="26" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8157"><HI REND="I">feterye</HI>] fetere MFS; fecche I. <HI REND="I">fast falsnesse</HI>] fals faste M; fals|nesse faste I. <HI REND="I">kynnes</HI>] kynne S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000877.tif" N="39, C-text"/>
<L>And gurd of gyles hefd · and lete hym go no wyddere,<MILESTONE N="30" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8158"><HI REND="I">gurd</HI>] gurdeþ MI. <HI REND="I">hefd</HI>] hed EMS; heede F. <HI REND="I">and</HI>] MIFS <HI REND="I">om. wyddere</HI>] widere E; whider F.</NOTE></L>
<L>And brynge mede to me · maugre hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8159"><HI REND="I">brynge</HI>] bringeþ MIFS. <HI REND="I">maugre</HI>] malgre I.</NOTE></L>
<L N="215">And if ȝe lacche lyere · let hym nat a-skapie</L>
<L>Er he be put on [þe] pullery · for eny preier, ich hote!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8160"><HI REND="I">Er</HI>] Or FSE. <HI REND="I">put</HI>] i-put M. [<HI REND="I">þe</HI> MI] PEFS <HI REND="I">om. preier</HI>] preior P. <HI REND="I">ich hote</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Drede stod at þe dore · and al þat dene herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8161"><HI REND="I">stod</HI>] stond þow M. <HI REND="I">al þat</HI>] al þis S; al þe F; þat þe M; I <HI REND="I">om. dene</HI> I] deon M; done F; dune S; duene P; duende E (duene = dene = din).</NOTE></L>
<L>What þe kynges wil was · and wyghtlyche he wente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8162"><HI REND="I">þe—was</HI>] was þe kinges wille I. <HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om. wyghtlyche</HI>] whyght|lyche P; wittileche I.</NOTE></L>
<L>And bad falsnesse to flee · and hus feren alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8163"><HI REND="I">bad</HI>] I <HI REND="I">om. falsnesse</HI>] fals M. <HI REND="I">to</HI>] forte M; F <HI REND="I">om. feren</HI>] feeres I; ferus FS.</NOTE></L>
<L N="220">Falsnesse for fere [þo] · flegh to þe freres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8164"><HI REND="I">Falsnesse</HI>] And falsnesse F. [<HI REND="I">þo</HI> IF] PEMS <HI REND="I">om. flegh</HI>] fli M; flyȝ S; he fley F; fleȝe E.</NOTE></L>
<L>And gyle dud hym to gon · agast for to deye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8165"><HI REND="I">dud</HI>] doth I.</NOTE></L>
<L>Ac marchauns metten with hym · and made hym abyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8166"><HI REND="I">hym</HI> (2)] hem F. <HI REND="I">made—abyde</HI>] him abide made M. <HI REND="I">abyde</HI>] to abyde S.</NOTE></L>
<L>And shutten hym in here shoppes · to shewen here ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8167"><HI REND="I">shutten</HI>] bischetten I. <HI REND="I">in</HI>] F <HI REND="I">om. shoppes</HI>] schoppe I.</NOTE></L>
<L N="224">And parailed hym lyke here prentys · þe puple to seruen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8168"><HI REND="I">parailed</HI>] aparailede M. <HI REND="I">hym</HI>] F <HI REND="I">om. lyke here</HI>] as a M; lik a F.</NOTE></L>
<L>Lyghtliche lyere · lep a-way þennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8169"><HI REND="I">Lyghtliche</HI>] Tho liȝtliche F. <HI REND="I">a-way</HI>] a-way þo fro PE; <HI REND="I">but</HI> MIFSG <HI REND="I">omit</HI> þo fro; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Lorkynge þorw lanes · to-logged of menye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8170"><HI REND="I">þorw</HI>] in M.</NOTE></L>
<L>He was nawher welcome · for hus meny tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8171"><HI REND="I">was</HI>] E <HI REND="I">om. nawher</HI>] nawer P. <HI REND="I">welcome</HI>] wolcome P.</NOTE></L>
<L N="228">Ouer-al houted out · and yhote trusse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8172"><HI REND="I">Ouer</HI>] But ouer F. <HI REND="I">houted</HI>] I-hunted F; i-honted M; hountyd S; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">out</HI>] I <HI REND="I">om. trusse</HI>] <HI REND="I">so</HI> IESG; to trusse MF; trosse P.</NOTE></L>
<L>Til pardoners hadden pitte · and pullede hym to house.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8173"><HI REND="I">Til</HI>] M <HI REND="I">om. pitte</HI>] pite of him M; pitee on him I. <HI REND="I">pullede</HI>] <HI REND="I">so</HI> EG; pulled I; pulde M; pellyd S; putten F; pollede P. <HI REND="I">to</HI>] in-to I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000878.tif" N="40, C-text"/>
<L>Thei woshe hym and wypede hym · and wonde hym in cloutes,<MILESTONE N="27" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8174"><HI REND="I">woshe</HI>] woschen E; weschen IS; wessche M; wuschen F. <HI REND="I">wypede</HI>] wrongen F. <HI REND="I">cloutes</HI>] cloþus F.</NOTE></L>
<L>And sente hym [on] sonnedayes · with seeles to churches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8175">[<HI REND="I">on</HI> MIFSG] in PE. <HI REND="I">churches</HI>] chirche MI.</NOTE></L>
<L N="232">And ȝaf pardon [for] pans · pound-meel a-boute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8176"><HI REND="I">ȝaf</HI>] ȝaf hym P; ȝaf hem E; <HI REND="I">but</HI> MIFSG <HI REND="I">omit</HI> hym. [<HI REND="I">for</HI> MIFSEG] of P. <HI REND="I">pans</HI>] penes M; pens IF.</NOTE></L>
<L>Thanne lourede leches · and letters þei senten,<MILESTONE N="31" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8177"><HI REND="I">Thanne</HI>] Þo M.</NOTE></L>
<L>Þat lyer shold wony with hem · waters to loke.</L>
<L N="235">Spicers to [hym] speke · to aspie here ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8178"><HI REND="I">Spicers</HI>] And spicers PE; <HI REND="I">but</HI> MIFS <HI REND="I">omit</HI> And. [<HI REND="I">hym</HI> EMIFSG] hem P.</NOTE></L>
<L>For he can on here crafte · and knoweþ meny gommes.</L>
<L>Ac mynstrales and messagers · mette with lyere one[s],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8179"><HI REND="I">Ac</HI>] M <HI REND="I">om. ones</HI>] <HI REND="I">so</HI> MIG; onus FS; one PE.</NOTE></L>
<L>And with-helde hym half a ȝere · and elleue dayes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8180"><HI REND="I">with-helde</HI>] of-helden I. <HI REND="I">half</HI>] oþer half F. <HI REND="I">a</HI>] MIFS <HI REND="I">om. elleue</HI>] endleuen I.</NOTE></L>
<L N="239">Ac Freres þorw fayre speche · fetten hym þennes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8181"><HI REND="I">þorw</HI>] with here E. <HI REND="I">fetten</HI>] fecchen I.</NOTE></L>
<L>For knowynge of comers · þei copyde hym as a Frere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8182"><HI REND="I">For</HI>] And for I. <HI REND="I">comers</HI>] cuntrees (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L>Ac he hath leue to lepen out · as ofte as hym lykeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8183"><HI REND="I">Ac</HI>] M <HI REND="I">om. ofte as</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ys welcome whanne he comeþ · and woneþ with hem ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8184"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">welcome</HI>] wol|come PF. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">comeþ</HI>] wole F.</NOTE></L>
<L>Symonye and cyuyle · senten to rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8185"><HI REND="I">senten</HI>] þo · þei caired F.</NOTE></L>
<L N="244">And putte hem þorw a-peles · in þe popes grace.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8186"><HI REND="I">þorw</HI>] in E.</NOTE></L>
<L>Ac conscience to þe kyng · a-cusede hem boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8187"><HI REND="I">Ac</HI>] And IS.</NOTE></L>
<L>And seide, "syre kyng, by cryst · bote clerkus amende,</L>
<L N="247">Thi kyngdom þorw here couetyse · wol out of kynde wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8188"><HI REND="I">here</HI>] F <HI REND="I">om. wende</HI>] weynde P; <HI REND="I">but see</HI> iv. 19.</NOTE></L>
<L>And holy churche þorw hem · worth harmed for euere."</L>
<L>Alle fledden for fere · and flowen in-to hernes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8189"><HI REND="I">fledden</HI>] felden E; fledde þo F. <HI REND="I">in-to</HI>] in-to þe F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000879.tif" N="41, C-text"/>
<L>Saue mede [þe] mayde · no mo dorste a-byde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8190">[<HI REND="I">þe</HI> IFSEG] þat PM.</NOTE></L>
<L N="251">Ac treweliche to telle · hue tremblede for fere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8191"><HI REND="I">treweliche</HI>] tryweliche P; truli M. <HI REND="I">hue</HI>] sche MS; scheo F; he I; ȝo E. <HI REND="I">tremblede</HI>] tremelede E; trem|led F; tremelde M.</NOTE></L>
<L>And boþe wrang and wepte · whanne hue was a-tached.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8192">I <HI REND="I">transposes</HI> wrang <HI REND="I">and</HI> wepte. <HI REND="I">And—wrang</HI>] Wrong hure honden M. <HI REND="I">wepte</HI>] wepe E. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">hue</HI>] <HI REND="I">see</HI> l. 251. <HI REND="I">a-tached</HI>] a|tachede P.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus .iij</HI><HI REND="sup">us.</HI>.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8193"><HI REND="I">So in</HI> E; <HI REND="I">and in</HI> GSF, <HI REND="I">omitting</HI> Hic.</NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="4"><PB REF="00000880.tif" N="42, C-text"/>
<HEAD>PASSUS IV.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8194">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> EFS; Hic incipit quartus passus de uisione M; Passus Tercius de visione, vt prius I.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus quartus.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>NOw is mede þe mayde · and no mo of hem alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8195"><HI REND="I">þe</HI>] þat M. <HI REND="I">and</HI>] MFS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þorw bedeles and bailifs · brouht by-fore þe kynge.<MILESTONE N="28" UNIT="A page"/><MILESTONE N="32" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8196"><HI REND="I">Þorw</HI>] Wiþ MF. <HI REND="I">by-fore</HI>] to F.</NOTE></L>
<L>The kyng kallid a clerk · ich can nouht hys name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8197"><HI REND="I">kallid</HI>] clepede M. <HI REND="I">hys</HI>] ys P.</NOTE></L>
<L N="4">To take mede [þe] mayde · and make here at ese;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8198">[<HI REND="I">þe</HI> IFSEG] þat PM.</NOTE></L>
<L>"Ich shal asaye hure my-self · and sothliche apose,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8199"><HI REND="I">hure</HI>] at hir I. <HI REND="I">sothliche</HI>] soft|liche M.</NOTE></L>
<L>What man of þys worlde · þat hure is leuest haue?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8200"><HI REND="I">What</HI>] Wat P. <HI REND="I">þat—leuest</HI>] she is leuest to M; here is leuust to S; þat sche were leuest to F. <HI REND="I">is—haue</HI>] leuest hadde I.</NOTE></L>
<L>And yf hue wirche wisliche · by wys [mennes] counsail,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8201"><HI REND="I">hue</HI>] sche MIS; heo F; ȝo E. <HI REND="I">by</HI>] and by I. [<HI REND="I">mennes</HI> F] menes M; men PEIS. <HI REND="I">counsail</HI>] rede F.</NOTE></L>
<L N="8">Ich wolle for-gyue hure alle hure gultes · so me god helpe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8202"><HI REND="I">alle—gultes</HI>] þat gilt F. <HI REND="I">hure</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Cortesliche þe clerk þenne · as þe kynge hyghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8203"><HI REND="I">þenne</HI>] þo MF.</NOTE></L>
<L>Toke mede by þe myddel · and myldeliche here broughte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8204"><HI REND="I">myddel</HI>] mydel P. <HI REND="I">broughte</HI>] ladde F.</NOTE></L>
<L>In-to boure with blysse · and by hure gan sitte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8205"><HI REND="I">boure</HI>] þe boure F. <HI REND="I">blysse</HI>] muche blisse F. <HI REND="I">gan</HI>] gan he F.</NOTE></L>
<L N="12">Ther was myrthe [and] mynstralcy · mede to plesen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8206"><HI REND="I">Ther</HI>] Ac þer I. [<HI REND="I">and</HI> MIFSE] of P. <HI REND="I">mede</HI>] þat maide for F.</NOTE></L>
<L>That wenden to westmynstre · worshupde hure meny.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8207"><HI REND="I">wenden to</HI>] wonen in M; wente to F. <HI REND="I">worshupde</HI>] wurschepede F; honouren M; worschipe I; worschup S; worschopieþ E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000881.tif" N="43, C-text"/>
<L>Gentelich with ioye · Iustices somme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8208"><HI REND="I">Iustices</HI>] þe iustises MI. F <HI REND="I">has</HI>—And iustices with ioye · gentel|liche somme.</NOTE></L>
<L>Buskede hem to þe boure · ther þis berde dwellyd,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8209"><HI REND="I">þe</HI>] þat M; S <HI REND="I">om. boure</HI>] borw M. <HI REND="I">þis</HI>] þat M; þe F. <HI REND="I">berde</HI>] burde ME; buyrde I; beorde F; brede S. <HI REND="I">dwellyd</HI>] dwelleþ E; was ynne F.</NOTE></L>
<L N="16">Confortynge hure as þei couthe · by þe clerkus leue,<MILESTONE N="29" UNIT="A page"/><MILESTONE N="33" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8210"><HI REND="I">Confortynge</HI>] And comfortede MI. <HI REND="I">hure</HI>] hem F. <HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And seyde, "morne nat, mede · [ne] make þow no sorwe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8211">[<HI REND="I">ne</HI> MIF] PES <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For we wolle wisse þe kyng · and þy wey shape<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8212"><HI REND="I">wey</HI>] weies E. <HI REND="I">shape</HI>] shappe P.</NOTE></L>
<L>For to wende at þy wil · wher þe luf lykeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8213"><HI REND="I">wende</HI>] wedde I. <HI REND="I">luf</HI>] leef MF; lef S; leue I.</NOTE></L>
<L N="20">For alle consciences cast · [and] craft, as ich trowe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8214"><HI REND="I">consciences</HI>] concience S. <HI REND="I">cast</HI>] craft FS. [<HI REND="I">and</HI> IFSE] or MG; a P. <HI REND="I">craft</HI>] cast FS.</NOTE></L>
<L>Mildeliche mede þo · merciede hem alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8215"><HI REND="I">merciede</HI>] þankede M; ouer|ȝede I.</NOTE></L>
<L>Of hure grete goudnesse · and gaf hem echone<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8216"><HI REND="I">and</HI>] a M.</NOTE></L>
<L>Coupes of clene gold · and coppes of seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8217"><HI REND="I">Coupes</HI>] Cloþus F. <HI REND="I">and</HI>] MI <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="24">Rynges with rubies · and oþer riche ȝiftes,</L>
<L>The leste [man] of here meyne · a moton of golde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8218"><HI REND="I">leste</HI>] menest F. [<HI REND="I">man</HI> I] PE MFS <HI REND="I">om.; but see</HI> B-text. <HI REND="I">meyne</HI>] men M.</NOTE></L>
<L>Whenne thei had lauht here leue · at þys lady mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8219"><HI REND="I">Whenne</HI>] Wenne P; And whan F. <HI REND="I">here</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thenne comen clerkus · to comfortye hure samen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8220"><HI REND="I">Thenne</HI>] Þo M. <HI REND="I">comen</HI>] com comly F. <HI REND="I">samen</HI>] same M; þe same I; sone F; in same S; same man (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L N="28">And beden here be blythe · "for we ben þyn owne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8221"><HI REND="I">owne</HI> FMS] oghne I; owen E; owe PG.</NOTE></L>
<L>For to worche þy wil · þe while we mowe dure."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8222"><HI REND="I">þe</HI>] MFS <HI REND="I">om. while</HI>] wile P. <HI REND="I">we mowe</HI>] þou might I. <HI REND="I">dure</HI>] en|dure MS.</NOTE></L>
<L>And mede hendiliche · by-hyht hem þe same,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8223"><HI REND="I">And</HI>] Ande P; þo F. <HI REND="I">mede hendiliche</HI>] hendeliche mede F; mede mildeliche M. <HI REND="I">þe</HI>] þat M.</NOTE></L>
<L>To louen hem leellich · and lordes hem make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8224"><HI REND="I">and</HI>] as E. <HI REND="I">hem</HI> (2)] to IF.</NOTE></L>
<L N="32">"And porchace ȝow prouendres · while ȝoure pans lasteþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8225"><HI REND="I">And</HI>] To F. <HI REND="I">ȝow</HI>] F <HI REND="I">om. pro|uendres</HI>] <HI REND="I">so</HI> MIFSE; prouenders P. <HI REND="I">while</HI>] wile P. <HI REND="I">ȝoure</HI>] here F. <HI REND="I">pans</HI>] penes M; pens I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000882.tif" N="44, C-text"/>
<L>And bigge ȝow benefices · pluralite to haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8226"><HI REND="I">ȝow</HI>] hem F. <HI REND="I">pluralite</HI>] plu|ralitez I; here bonchef F (<HI REND="I">which im|proves the alliteration, but is ill sup|ported</HI>).</NOTE></L>
<L>And in constorie atte court · do calle ȝoure names.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8227"><HI REND="I">in</HI>] in þe I. <HI REND="I">atte</HI>] at MIF; of þe E. <HI REND="I">do</HI>] to I. <HI REND="I">calle</HI>] knowe F.</NOTE></L>
<L>Shal no lewednesse lette · þe clerk þat ich louye,</L>
<L N="36">Þat he ne worth ferst auanced · for ich am [biknowe],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8228">[<HI REND="I">biknowe</HI> MIG] I-knowe FS; knowen PE. F <HI REND="I">has</HI>—We wole auaun|cen him wel · for we beþ I-knowe.</NOTE></L>
<L>Ther connynge clerkus · shulleþ clocke by-hynde."<MILESTONE N="30" UNIT="A page"/></L>
<L>Thenne com þer a confessour · coped as a Frere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8229"><HI REND="I">Thenne</HI>] þo M. <HI REND="I">coped</HI>] i-coped MFS; ycoped EI.</NOTE></L>
<L>To mede þat mayde · myldelich he sayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8230"><HI REND="I">To</HI>] &amp; to F. <HI REND="I">þat</HI>] þe IFSE. <HI REND="I">sayde</HI>] loutede M.</NOTE></L>
<L>"Thauh lered men and lewede · had layen by þe boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8231"><HI REND="I">lered</HI>] lewed IFS. <HI REND="I">lewede</HI>] lerned men I; lered FS. <HI REND="I">had</HI>] haue I. <HI REND="I">boþe</HI>] echon M.</NOTE></L>
<L N="41">And falshede yfounden þe · al þis fourty wynter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8232"><HI REND="I">falshede</HI>] falsnesse F; folke sede (<HI REND="I">by mistake</HI>) E. <HI REND="I">yfounden</HI>] i|folewed M; folwed F; hy founde E.</NOTE></L>
<L>Ich shal a-soily þe my-selue · for a seem [of] whete,<MILESTONE N="34" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8233">[<HI REND="I">of</HI> MEFS] PI <HI REND="I">om. whete</HI>] wete P.</NOTE></L>
<L>And ȝut be þy bedman · and brynge a-doun conscience<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8234"><HI REND="I">And—bedman</HI>] þi bede-man to be F. <HI REND="I">and—conscience</HI>] conciense to felle M.</NOTE></L>
<L>A-mong kynges and knyȝtes · and clerkus, if þe lyke."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8235"><HI REND="I">knyȝtes</HI>] knyȝthes P. <HI REND="I">if</HI>] and I. <HI REND="I">lyke</HI>] likeþ EM.</NOTE></L>
<L>Thenne mede for hure mysdedes · to þis [man] knelyd,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8236"><HI REND="I">Thenne</HI>] Þo M. <HI REND="I">þis</HI>] þat M. [<HI REND="I">man</HI> MIFSG] frere PE. <HI REND="I">knelyd</HI>] loutede M.</NOTE></L>
<L>Shrof hure of here synnes · shameles, y leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8237"><HI REND="I">Shrof</HI>] And schrof MFE; Sche schrof S. <HI REND="I">synnes</HI>] synne I. <HI REND="I">leyue</HI>] leue ES; leeue I; wene M; trowe F.</NOTE></L>
<L>Told hym a tale · and took hym a noble<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8238"><HI REND="I">Told</HI>] Sche tolde MS; Heo tolde F. <HI REND="I">tale</HI>] mery tale F.</NOTE></L>
<L N="48">For to be hure bedman · and bere wel hure erende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8239"><HI REND="I">bere</HI>] to bere I. <HI REND="I">erende</HI> EI] arende F; erunde S; ernde M; ernede P.</NOTE></L>
<L>Among knyȝtes and clerkus · conscience to turne.</L>
<L>And he [as]soiled hure sone · and setthen he seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8240"><HI REND="I">And</HI>] MF <HI REND="I">om. assoiled</HI> IFE] asoilede MS; soiled P. <HI REND="I">Cf.</HI>l.42. <HI REND="I">sone</HI>] sone þerof S; þo ful sone F. <HI REND="I">setthen—seide</HI>] seide þat F.</NOTE></L>
<L>"We haue a wyndow a worchyng · wol stonden ous ful hye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8241"><HI REND="I">We haue</HI>] <HI REND="I">placed at end of</HI> l. 50 <HI REND="I">in</HI> PEMFS; <HI REND="I">but here in</HI> I; <HI REND="I">cf.</HI> B|text. <HI REND="I">a</HI>] in M; on I. <HI REND="I">worchyng</HI>] worcheng P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000883.tif" N="45, C-text"/>
<L N="52">Wolde ȝe glase þe gable · and graue þer ȝoure name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8242"><HI REND="I">þe</HI>] þat EI. <HI REND="I">þer</HI>] þer-inne M.</NOTE></L>
<L>In masse and in matyns · for mede we shulleþ synge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8243"><HI REND="I">we shulleþ</HI>] wolde we M; moste we F; we wolleþ E.</NOTE></L>
<L>Solenliche and sothlich · as for a sustre of oure ordre."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8244"><HI REND="I">Solenliche</HI>] Solempneliche IS F; Sollempliche M. <HI REND="I">sothlich</HI>] softe|liche MI. <HI REND="I">for</HI>] IF <HI REND="I">om. a</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="55">Louelich þat lady · lauhynge seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8245"><HI REND="I">lady</HI>] lady þo · with F.</NOTE></L>
<L>"Ich shal be ȝoure frende, frere · and faille ȝow neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8246">F <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>The while ȝe louyeþ þuse lordes · þat lecherye haunten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8247"><HI REND="I">The while</HI>] The wile P; Whiles M; þer whiles I. <HI REND="I">þuse</HI>] þese FS; M <HI REND="I">om. þuse lordes</HI>] þis lorde I. <HI REND="I">haunten</HI>] haunteþ IF.</NOTE></L>
<L>And lackieþ noȝt þuse ladies · þat louyeþ þe same.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8248"><HI REND="I">þuse</HI>] þese F; þise IS; M <HI REND="I">om. louyeþ</HI>] loueth wel F.</NOTE></L>
<L>Hit is bote frelete of flesch · ȝe fynden wel in bokis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8249"><HI REND="I">is</HI>] nys nouȝt M; nys E. <HI REND="I">in</HI>] by I. <HI REND="I">wel in</HI>] hit be M.</NOTE></L>
<L N="60">And a cours of kynde · wher-of we comen alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8250"><HI REND="I">wher-of</HI>] wer-of P.</NOTE></L>
<L>Ho may a-scapie þe sclaundere · þe scaþe may sone be mendyd,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8251"><HI REND="I">Ho</HI>] Who IE; Whose M; Ho so S. <HI REND="I">may a-scapie</HI>] a-schapud M. <HI REND="I">may—be</HI>] is sone MF; myght sone be I. <HI REND="I">mendyd</HI>] amended EMSF.</NOTE></L>
<L>Hit ys synne as of seuene · non soner relesed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8252"><HI REND="I">as of</HI>] of M; of alle þe F. <HI REND="I">non soner</HI>] sennest M. <HI REND="I">relesed</HI>] rele|sede P.</NOTE></L>
<L>Haue mercy," quath mede · "on men þat hit haunten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8253"><HI REND="I">Haue</HI>] Ha muche F. <HI REND="I">on</HI>] in S. <HI REND="I">men</HI>] hem M.</NOTE></L>
<L N="64">And [ich] shal keuery ȝoure [kirke] · and ȝoure cloistre maken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8254">[<HI REND="I">ich</HI> E] i MIFSG; P <HI REND="I">om. keuery</HI>] couere IF. [<HI REND="I">kirke</HI> IMFS] churche PE; <HI REND="I">observe the alliteration.</HI></NOTE></L>
<L>Boþe wyndowes and wowes · ich wolle a-menden &amp; glase,</L>
<L>And do peynten and portreyn · who paide for þe mak|ynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8255"><HI REND="I">do</HI>] I <HI REND="I">om. who</HI>] wo P; ho FS, <HI REND="I">who paide</HI>] and paie M. <HI REND="I">for—mak|ynge</HI>] þerfore F.</NOTE></L>
<L>Þat euery seg shal see, and seye · ich am sustre of ȝoure ordre."<MILESTONE N="35" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8256"><HI REND="I">euery—seye</HI>] eche sisour shal i|seo M; eche a segh schal I-see F. <HI REND="I">and seye</HI>] MFI <HI REND="I">om. sustre</HI>] a suster IM. <HI REND="I">ȝoure ordre</HI>] ȝoures M; þat ordre F.</NOTE></L>
<L>Ac god to alle good folke · suche grauynge defendeþ,<MILESTONE N="31" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8257"><HI REND="I">Ac</HI>] But F. <HI REND="I">folke</HI>] men M.</NOTE></L>
<L N="69">To wryten in wyndowes · of eny wel-dedes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8258"><HI REND="I">in</HI>] on I. <HI REND="I">wel</HI>] goode M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000884.tif" N="46, C-text"/>
<L>Leste prude be peyntid þere · and pompe of þe worlde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8259"><HI REND="I">Leste</HI>] An aunter I. <HI REND="I">peyntid</HI>] prended (<HI REND="I">sic</HI>) E; i-peinted M. <HI REND="I">be—þere</HI>] peynte him þerwith F.</NOTE></L>
<L>For god knoweþ þy conscience · and þy kynde wille,</L>
<L>Thi cost and here couetyse · and who þe catel ouhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8260">ll. 71,72. IE <HI REND="I">omit last half of</HI> l. 71, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 72. <HI REND="I">here</HI>] hure M.</NOTE></L>
<L N="73">For þy leue lordes loue · leueþ suche wrytinges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8261"><HI REND="I">For þy</HI>] For-þi I; For-whi M; For þat F; For þe S. <HI REND="I">loue</HI>] IM <HI REND="I">om. leueþ</HI>] leue F. <HI REND="I">wrytinges</HI>] writyng M; writtus F.</NOTE></L>
<L>God in þe gospel · such grauynge noȝt a-loweþ, <Q><HI REND="I">Nesciat sinistra quid faciat dextera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8262"><HI REND="I">noȝt a-loweþ</HI>] defendith F; <HI REND="I">cf.</HI> l. 68. <HI REND="I">sinistra</HI>] dextera I. <HI REND="I">faciat</HI>] facit F. <HI REND="I">dextera</HI>] sinistra I; dextera tua M; dextra manus F.</NOTE></L>
<L>Let nat þy lyft half · oure lord techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8263"><HI REND="I">half</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; hande IMFS. <HI REND="I">techeþ</HI>] telleth F.</NOTE></L>
<L N="76">Ywite what þow delest · with þy ryht syde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8264"><HI REND="I">Ywite</HI>] Wite M; Wete F.</NOTE></L>
<L>Ȝut mede myldeliche · þe meyre [hue] bysouhte—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8265"><HI REND="I">Ȝut</HI>] But ȝit F. <HI REND="I">myldeliche—meyre</HI>] þe mayr · myldeliche I. <HI REND="I">myldeliche</HI>] þat maide M. [<HI REND="I">hue</HI>] <HI REND="I">mis|written</HI> hure P (<HI REND="I">but see</HI> l. 115); sche M; heo F; he I; ȝo E; <HI REND="I">and note that other MSS. have</HI> she, scho, heo, &amp;c. S <HI REND="I">has</HI>—ȝut men scholde leue mede · &amp; do þat resoun askuþ.</NOTE></L>
<L>Bothe shereues and seriauns · and suche as kepeþ lawes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8266"><HI REND="I">seriauns</HI>] sergeantz I. <HI REND="I">kepeþ lawes</HI>] kepeþ þe lawes I; lawes kepen M.</NOTE></L>
<L>To punyshen on pillories · and on pynyng-stoles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8267"><HI REND="I">on</HI> (1)] vpon I. <HI REND="I">on</HI>(2)] in MS; vpon I.</NOTE></L>
<L N="80">As bakers and brewers · bouchers and Cokes—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8268">
<P><HI REND="I">As</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></P>
<P>N.B. The whole of lines 77—118 is a single long sentence, including two parentheses, viz. ll. 78—80, and ll. 81—114; the sentence begins again with l. 115, a repetition of l. 77. <HI REND="I">By|souhte</HI> in l. 77 governs <HI REND="I">to take</HI> in l. 116; whilst <HI REND="I">To punyshen</HI> in l. 79 de|pends on <HI REND="I">kepeþ</HI> in l. 78.</P></NOTE></L>
<L>(For þese men doþ most harme · to þe mene puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8269"><HI REND="I">þese</HI> MFIS] þees P. <HI REND="I">men</HI>] F <HI REND="I">om. mene</HI>] commune FS.</NOTE></L>
<L>Richen þorw regratrye · and rentes hem byggen<MILESTONE N="32" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8270"><HI REND="I">byggen</HI>] beggeþ I.</NOTE></L>
<L>With þat þe poure puple · sholde putten in hure womben;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8271"><HI REND="I">With</HI>] Whit P. <HI REND="I">womben</HI>] wombe MIFS; women (!) E.</NOTE></L>
<L>For toke þey on triweliche · they tymbrid nat so heye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8272"><HI REND="I">on</HI>] al F; so S; M <HI REND="I">om. tym|brid</HI>] stieden M.</NOTE></L>
<L N="85">Noþer bouhten hem burgages · be ȝe ful certayn:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8273">77—85. <HI REND="I">This is the passage printed in</HI> Parallel Extracts from 29 MSS. (E. E. T. S. 1866); <HI REND="I">which see.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8274"><HI REND="I">Noþer—hem</HI>] Noþer bigge F; And bouȝten hem no M; Ne boghten none I; Noþer boȝten ES. <HI REND="I">ful cer|tayn</HI>] wel sure M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000885.tif" N="47, C-text"/>
<L>Thei haue no [pite] of þe puple · þat parcel-mele mote biggen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8275">[<HI REND="I">pite</HI> MIFEG] pyte S; puteye P. <HI REND="I">of</HI>] on MS. <HI REND="I">puple</HI>] pore peple M. <HI REND="I">mote biggen</HI>] biggeth F; biggen M.</NOTE></L>
<L>Þauh þei take hem vntydy þyng · þei hold hit no treson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8276"><HI REND="I">Þauh</HI>] And þogh I. <HI REND="I">hem</HI>] F <HI REND="I">om. þei—treson</HI>] no tresoun þey ne halde it I; no tresoun þei hit holden M; no tresun þey holden hit S; no trespace þei holdeþ F.</NOTE></L>
<L N="88">And þauh þei fulle nat ful · þat for lawe [is seled],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8277"><HI REND="I">lawe</HI>] þe lawe M. [<HI REND="I">is seled</HI> MIFE] is selyd S; <HI REND="I">miswritten</HI> y seelde P.</NOTE></L>
<L>He gripeþ þer-for as grete · as for þe grete treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8278"><HI REND="I">He gripeþ</HI>] þei gripen M. <HI REND="I">He—þerfor</HI>] þerfore gripeth he F. <HI REND="I">þer|for—grete</HI>] as grete þerfore S. <HI REND="I">as</HI> (2)] E <HI REND="I">om. grete</HI> (2)] graith I.</NOTE></L>
<L>Meny sondry sorwes · in cyte[es] fallen ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8279"><HI REND="I">cytees</HI>] citees IFE; cyteus S; cites MG; cyte P. <HI REND="I">ofte</HI>] ful ofte I.</NOTE></L>
<L>Boþe þorw fuyr and flod · and al for false puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8280"><HI REND="I">flod</HI>] þurgh flood IF. <HI REND="I">and</HI> (2)] I <HI REND="I">om. for</HI>] þurgh I; þorw M; þorȝ S.</NOTE></L>
<L>That by-gylen good men · and greueþ hem wrongliche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8281"><HI REND="I">That</HI>] þey S. <HI REND="I">good</HI>] so goode E. <HI REND="I">wrongliche</HI>] wrongfulli M; with wrong F.</NOTE></L>
<L>The whiche cryen on hure knees · þat crist hem auenge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8282"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P; whiche þat I.</NOTE></L>
<L N="94">Here on þys erthe · oþer elles on helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8283">F <HI REND="I">omits. on</HI> (2)] in IS.</NOTE></L>
<L>That so by-gyleþ hem of here good; · and god on hem sendeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8284"><HI REND="I">and—sendeþ</HI>] þat god hem wolde senden I. <HI REND="I">and</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Feueres oþer fouler yueles · oþer fur on here houses,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8285"><HI REND="I">Feueres</HI>] Feuer I. <HI REND="I">yueles</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; hyueles P; eueles M; euelys S; euelus F; euel I. <HI REND="I">fur</HI>] fyr IF; feor M; fuyre S.</NOTE></L>
<L N="97">Moreyne oþer oþere meschaunce · and menye tyme hit falleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8286"><HI REND="I">meschaunce</HI>] meschances IM; myschaunses S. <HI REND="I">tyme</HI>] tymes I.</NOTE></L>
<L>That innocence ys yherde · In heuene a-monge seyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8287"><HI REND="I">seyntes</HI>] þe seintes I.</NOTE></L>
<L>That louten for hem to oure lorde · and to oure lady boþe,</L>
<L N="100">To graunten gylours on erthe · grace to amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8288"><HI REND="I">To</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And haue here penaunce on pure erthe · and noȝt þe pyne of helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8289"><HI REND="I">And</HI>] To F; And to M. <HI REND="I">pure</HI>] M <HI REND="I">om. þe</HI>] to I; in þe P; <HI REND="I">but</HI> MFS EG <HI REND="I">omit</HI> in.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000886.tif" N="48, C-text"/>
<L>And þenne falleþ þer fur · on false menne houses,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8290"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. þer</HI>] þe E. <HI REND="I">fur</HI>] fyre F; feor M; fuyr S. <HI REND="I">menne</HI>] <HI REND="I">so also</HI> S; men FE; mennes I; menes M.</NOTE></L>
<L N="103">And good men[ne] for here gultes · gloweþ on fuyr after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8291"><HI REND="I">menne</HI>] men PE; mennes I; menes M; mennus SF; <HI REND="I">but see last line. on</HI>] a F.</NOTE></L>
<L>Al þys haue we seyen · that som tyme þorw a brewere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8292"><HI REND="I">Al</HI>] And F. <HI REND="I">haue we</HI>] we han M.</NOTE></L>
<L>Meny burgagys [ben] ybrent · and bodyes þer-ynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8293">[<HI REND="I">ben</HI>] <HI REND="I">suggested by</HI> han be M; beth F; PEIS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þorw a candel, clomyng · in a corsed place,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8294"><HI REND="I">clomyng</HI>] clemyng EG; cleu|ynge I; glemyng F; cleuyng <HI REND="I">or</HI> clen|yng SM.</NOTE></L>
<L>Fel a-doun, and for-brende · forþ al þe rewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8295"><HI REND="I">a-doun</HI>] doun I. <HI REND="I">for-brende</HI>] forbrent IF; forbrente S; fur-brente M.</NOTE></L>
<L N="108">For-þy mayres þat maken free men · me þynkeþ þat þei ouhten<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8296"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M. <HI REND="I">mayres</HI>] E <HI REND="I">om. men</HI>] F <HI REND="I">om. þynkeþ</HI>] <HI REND="I">mis|written</HI> þynken P. <HI REND="I">þat</HI> (2)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For to spure and aspye · for eny speche of seluer<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8297"><HI REND="I">spure</HI>] spere IF; speriȝe M. <HI REND="I">and</HI>] and to I.</NOTE></L>
<L>What manere mester · oþer merchaundise he vsede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8298"><HI REND="I">oþer</HI>] of FS. <HI REND="I">vsede</HI>] vseth F.</NOTE></L>
<L>Er he were vnder-fonge free · and felawe in ȝoure rolles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8299"><HI REND="I">Er</HI>] Or EFS. <HI REND="I">ȝoure</HI>] oure MS.</NOTE></L>
<L N="112">Hit ys noȝt semly forsoþ · in cyte ne in borwton,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8300"><HI REND="I">cyte</HI>] citees F. <HI REND="I">borwton</HI>] borwtoun M. burgh-toun I; borȝ|town S; burwus F.</NOTE></L>
<L>Þat vsurers oþer regratours · for eny kynne ȝyftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8301"><HI REND="I">vsurers</HI>] vsurie I. <HI REND="I">oþer</HI>] &amp; FM. <HI REND="I">eny kynne</HI>] eny skyns (<HI REND="I">sic</HI>) I (<HI REND="I">for</HI> enys kynnes). <HI REND="I">ȝyftes</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> ȝeftes P; <HI REND="I">but see</HI> ll. 117, 126, 162.</NOTE></L>
<L>Be fraunchised for a free man · and haue [a] fals name)—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8302"><HI REND="I">haue</HI>] bere S. [<HI REND="I">a</HI> MIFSG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac mede þe mayde · þe meyre hue by-souhte<MILESTONE N="36" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8303"><HI REND="I">meyre</HI>] meyere P; <HI REND="I">but see</HI> l. 77.</NOTE></L>
<L N="116">Of alle suche sellers · suluer to take,</L>
<L>Oþer presentes with-oute pans · and oþer pryueye ȝyftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8304"><HI REND="I">pans</HI>] pens I; penes M. <HI REND="I">and</HI>] or S.</NOTE></L>
<L>And haue reuthe of þe regratours · þat han ryche hondes;<Q><HI REND="I">In quorum manibus iniquitates sunt: dextera eorum repleta est muneribus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8305"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. of þe</HI>] on þis I; on MFS. <HI REND="I">dextera, &amp;c.</HI>] IG <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000887.tif" N="49, C-text"/>
<L>"Loue hem for my loue" · quath this lady mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8306"><HI REND="I">this</HI>] þat M.</NOTE></L>
<L>"And soffre hem som tyme · to sulle a-ȝens þe lawe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8307">S <HI REND="I">omits. he</HI>] hue P.</NOTE></L>
<L N="121">Salamon the sage · a sarmon he made<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8308">S <HI REND="I">omits. he</HI>] hue P.</NOTE></L>
<L>In amendement of meyres · and oþere stywardes,</L>
<L>And witnessyth what worth of hem · þat wollen take mede:<Q><HI REND="I">Ignis deuorabit tabernacula eorum qui libenter accipiunt munera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8309"><HI REND="I">what</HI>] wat P.</NOTE></L>
<L N="124">A-mong þese lettrede lordes · þis latyn ys to mene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8310"><HI REND="I">þese</HI> IFMS] þes P.</NOTE></L>
<L>Þat fur shal falle and for-brenne · al to blewe askes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8311"><HI REND="I">Þat</HI>] I <HI REND="I">om. fur</HI>] Feer I; fire F; feor M; fuyre S. <HI REND="I">for-brenne</HI>] to|brenne S; eke brenne F. <HI REND="I">blewe</HI>] blo IFM; broun S. <HI REND="I">askes</HI>] asches I.</NOTE></L>
<L>The houses and þe homes · of hem þat taken ȝyftes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8312"><HI REND="I">ȝyftes</HI>] mede M.</NOTE></L>
<L>The kynge fram consail cam · and callyd after mede,<MILESTONE N="33" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8313"><HI REND="I">fram</HI>] þo fro S. <HI REND="I">fram—cam</HI>] cam fro þe consail M. <HI REND="I">cam and</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="128">And sente for to see hure · ac ich say nat hym þat ladde hure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8314"><HI REND="I">for</HI>] I <HI REND="I">om. ac</HI>] but M. <HI REND="I">ac—hym</HI>] I myght not se I. <HI REND="I">ladde hure</HI>] heore ladde M. <HI REND="I">ac—hure</HI>] for here sory name F.</NOTE></L>
<L>Corteisliche þe kyng tho · as hus kynde wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8315"><HI REND="I">Corteisliche</HI>] For cortaysliche I; Ful curteisli M. <HI REND="I">tho</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lackede here a litel wyht · for þat hue louede gyle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8316"><HI REND="I">Lackede</HI>] Lokede on M. <HI REND="I">litel</HI> EIFM] lytul S; lytil G; lyte P. <HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And wilnede to be wedded · with-oute hys leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8317"><HI REND="I">to</HI>] forte M. <HI REND="I">hys</HI>] ys P.</NOTE></L>
<L>Tyl treuth hadde tolde hure · a tokne fram hym|selue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8318"><HI REND="I">Tyl</HI>] And til I. <HI REND="I">fram</HI>] of E.</NOTE></L>
<L N="133">And seyde, "womman, vnwittylich · wrouȝt hast þow ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8319"><HI REND="I">womman</HI>] wommen (<HI REND="I">by mis|take</HI>) P. <HI REND="I">womman vnwittylich</HI>] vn|treweliche woman I; vnwithli wom|man M; woman wikkidly F.</NOTE></L>
<L>Ich haue for-gyue þe meny gultes · and my grace graunted<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8320"><HI REND="I">gultes</HI>] a gult SM; a gilt IF. <HI REND="I">Ich—gultes</HI>] And many a gilt I haue þe forgyue I. <HI REND="I">graunted</HI>] ygraunted E.</NOTE></L>
<L>Boþe to þe and to þyne · in hope þow sholdest a-mende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8321"><HI REND="I">Boþe</HI>] IM <HI REND="I">om. sholdest</HI>] woldest MF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000888.tif" N="50, C-text"/>
<L N="136">And ay þe lenger ich lete þe go · þe lasse treuthe ys with þe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8322"><HI REND="I">ich</HI>] þat i S.</NOTE></L>
<L>For worsse wrouhtest þow neuere · þan þo þow fals toke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8323"><HI REND="I">þo</HI>] M <HI REND="I">om. fals</HI>] to fals I.</NOTE></L>
<L>Ȝut ich for-gyue þe þis gult · godes for-bode eny more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8324"><HI REND="I">ȝut</HI>] ȝif M. <HI REND="I">ich—þis</HI>] forgif I þe þi F. <HI REND="I">þis</HI>] þy S. <HI REND="I">godes for-bode</HI>] god forbede I. <HI REND="I">eny</HI>] a (<HI REND="I">sic</HI>) F.</NOTE></L>
<L>Þow [tene me and] treuthe; · and þow mowe be y-take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8325"><HI REND="I">þow</HI>] þat þou F. [<HI REND="I">tene—and</HI> IFMSG] <HI REND="I">miswritten</HI> tene &amp; E; tuene on P.</NOTE></L>
<L N="140">In þe castel of corf · ich shal do þe close</L>
<L>Ther as an ancre · oþer in a wel wors wone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8326"><HI REND="I">as</HI>] to be as F. <HI REND="I">oþer—wel</HI>] or ellus in F; or in wel M. <HI REND="I">wone</HI>] wones M.</NOTE></L>
<L>And marre þe with myschef · by seint marye my lady,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8327">
<P>140—142. I <HI REND="I">has—</HI></P>
<P>In þe castel of Corff · I schal do close þe as an anker,</P>
<P>Or yn a wal worse won · by seint mary my lady.</P></NOTE></L>
<L N="143">Þat alle wommen wantowen · shulleþ be war by þe one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8328"><HI REND="I">alle</HI>] F <HI REND="I">om. wommen wan|towen</HI>] wantowne wymmen I; wanton wemmen M. <HI REND="I">shulleþ</HI>] schulle MS; schul I; F <HI REND="I">om. war</HI>] i-war M.</NOTE></L>
<L>And biterliche banne þe · and alle þat bereþ þy name,</L>
<L>And teche þe louye treuthe · and take consail of reson.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8329"><HI REND="I">þe</HI>] þe to IM. <HI REND="I">of</HI>] at FS.</NOTE></L>
<L>Ich haue a knyȝt, hatte conscience · cam late froo by|ȝonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8330"><HI REND="I">hatte</HI>] hat F; me calleþ M; I <HI REND="I">om. cam late</HI>] þat late cam F.</NOTE></L>
<L>Yf he wilneþ þe to wyue · wolt þow hym haue?"</L>
<L N="148">"Ȝe, lord," quath þe lady · "lord it me for-bede<MILESTONE N="37" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8331"><HI REND="I">þe</HI>] þat ME. <HI REND="I">lord</HI> (2)] god M.</NOTE></L>
<L>Bote ich be holly at þyn heste; · let honge me ellys!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8332"><HI REND="I">holly</HI>] <HI REND="I">so</HI> IMFS; <HI REND="I">a better spelling than</HI> holiche P; holich E. <HI REND="I">let honge</HI>] hangeþ F.</NOTE></L>
<L>Thenne was conscience cald · to come and apeere<MILESTONE N="34" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8333"><HI REND="I">Thenne</HI>] þo M. <HI REND="I">cald</HI>] I-called I; i-cald M. <HI REND="I">to</HI>] I <HI REND="I">om. and</HI>] &amp; to S.</NOTE></L>
<L>By-for þe kyng and hys consail · as clerkus and oþere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8334"><HI REND="I">kyng—hys</HI>] kingus F. <HI REND="I">hys</HI>] ys P. <HI REND="I">as</HI>] of F; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="152">Conscience knelynge · to þe kyng loutede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8335"><HI REND="I">Conscience knelynge</HI>] Knelinge conscience I. <HI REND="I">knelynge—loutede</HI>] cam to þe kyng · &amp; knelyng lowtede F. M <HI REND="I">has</HI>—Knelyng to þe kyng · concience a-louȝtede; <HI REND="I">so also</HI> G.</NOTE></L>
<L>To wite what hus wil were · and what he do sholde.</L>
<L>"Wolt thow wedde þis maide · yf ich wol assente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8336"><HI REND="I">maide</HI>] meede I; wiȝt, quod he F. <HI REND="I">ich</HI>] heo F. <HI REND="I">wol</HI>] <HI REND="I">so</HI> IS; <HI REND="I">bet|ter than</HI> wolle PE; wile M; wole F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000889.tif" N="51, C-text"/>
<L N="155">For hue ys fayne of þy felaushep · and for to be þy make?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8337"><HI REND="I">For</HI>] M <HI REND="I">om. þy</HI> (1)] F <HI REND="I">om. and</HI>] FSM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Quath conscience to þe kynge · "Crist it me for-bede!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8338"><HI REND="I">it</HI>] M <HI REND="I">om. for-bede</HI>] for-bude P; <HI REND="I">but see</HI> l. 148.</NOTE></L>
<L>Er ich wedde suche a wif · wo me by-tyde!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8339"><HI REND="I">Er</HI>] Ar IF; Or EM.</NOTE></L>
<L>For hue ys freel of hure faith · and fikel of hure speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8340"><HI REND="I">speche</HI>] tonge M.</NOTE></L>
<L>And makeþ men mys-do · meny score tymes.</L>
<L N="160">In trist of hure tresour · hue teneþ ful menye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8341"><HI REND="I">trist</HI>] trust F. <HI REND="I">hue</HI>] <HI REND="I">mis|written</HI> he P; <HI REND="I">see next line. teneþ</HI> IFME] tenuþ S; tueneþ P. <HI REND="I">ful</HI>] wel M.</NOTE></L>
<L>Wyues and wodewes · wantownesse hue techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8342"><HI REND="I">Wyues</HI>] And wyues F. <HI REND="I">hue</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And lereþ hem to lecherie · þat louyeþ here ȝyftes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8343"><HI REND="I">lereþ</HI>] lerneþ M. <HI REND="I">to</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝoure fader hue felde · fals and hue to-gederes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8344"><HI REND="I">felde</HI>] afelde I.</NOTE></L>
<L>Hue haþ a-poisoned popes · hue apeireþ holy churche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8345"><HI REND="I">a-poisoned</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFES; <HI REND="I">better than</HI> a-poisened P. <HI REND="I">haþ a-poisoned</HI>] enpoiseneþ M. <HI REND="I">hue</HI>] &amp; FM. <HI REND="I">apeireþ</HI>] peyred F.</NOTE></L>
<L N="165">Ys nauht a betere baude · by hym þat me made!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8346"><HI REND="I">Ys</HI>] þer nys M.</NOTE></L>
<L>By-twyne heuene and helle · alle erthe þauh me souhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8347"><HI REND="I">alle</HI>] and I. <HI REND="I">me</HI>] <HI REND="I">so also</HI> FG; men ISME.</NOTE></L>
<L>For hue ys tykel of hure tail · talewys of tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8348"><HI REND="I">For</HI>] E <HI REND="I">om. tykel</HI>] fikul S. <HI REND="I">talewys</HI> SI] tale-wis F; tale-wise E; talewijs M; talwys P. <HI REND="I">of</HI>] of hire E.</NOTE></L>
<L N="168">As comune as þe cart-wey · to knaues and to alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8349"><HI REND="I">As</HI>] And M.</NOTE></L>
<L>To monkes and to alle men; · the meseles in heggys<MILESTONE N="35" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8350"><HI REND="I">and</HI>] S <HI REND="I">om. and—men</HI>] to masours F. <HI REND="I">the</HI>] to M. <HI REND="I">the—heggys</HI>] sche moseles in hegge (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">in</HI>] in þe S.</NOTE></L>
<L>Lyggeþ by hure whenne hem lust · lered and lewed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8351"><HI REND="I">Lyggeþ</HI>] þer ligge F. <HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">hem</HI>] here F. <HI REND="I">lust</HI>] likuþ S.</NOTE></L>
<L>Sysours and somners · suche men hure preyseþ,</L>
<L N="172">Shereues of shires · were shent yf hue ne were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8352"><HI REND="I">Shereues</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Shereue P. <HI REND="I">ne were</HI>] nere IFEG.</NOTE></L>
<L>For hue doþ men lese here londe · and here lyf boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8353"><HI REND="I">lese</HI>] to lese F.</NOTE></L>
<L>Hue leteþ passe prisoners · and paieþ for hem ofte,<MILESTONE N="38" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8354"><HI REND="I">leteþ</HI>] lette M. <HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And geueþ þe gailer gold · and grotes to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8355"><HI REND="I">þe</HI>] to F. <HI REND="I">gailer</HI>] gaiolers I; gaylerus F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000890.tif" N="52, C-text"/>
<L N="176">To vnfetery þe false · and fle where hem lykeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8356"><HI REND="I">vnfetery</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; <HI REND="I">better than</HI> vn|feterye P; IFMS <HI REND="I">have</HI> vnfetere. <HI REND="I">and</HI>] to F. <HI REND="I">where</HI>] were P. <HI REND="I">hem</HI>] him IFM.</NOTE></L>
<L>And takeþ trewe by þe top · and tieþ hem faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8357"><HI REND="I">takeþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> ME; takþ I; takuþ S; <HI REND="I">miswritten</HI> take P. <HI REND="I">trewe</HI>] þe trewe E; treuþe I. <HI REND="I">tieþ—faste</HI>] techeþ him falste I.</NOTE></L>
<L>And hongeþ [him] for haterede · þat harmede neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8358"><HI REND="I">And</HI>] Sche M. [<HI REND="I">him</HI> IMG] PES <HI REND="I">om. harmede</HI>] harmede hure M; <HI REND="I">but</HI> PISE <HI REND="I">omit</HI> hure.</NOTE></L>
<L>To be corsed in constorye · hue counteþ nauht a rusche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8359"><HI REND="I">constorye</HI> SG] þe constory I; constoriȝe M; constory E; <HI REND="I">badly written</HI> constarye P. <HI REND="I">hue</HI>] I <HI REND="I">om. counteþ</HI>] acompteþ I; a-counteþ M.</NOTE></L>
<L N="180">Hue copeþ þe comissarie · and coteþ hus clerkus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8360"><HI REND="I">Hue</HI>] For he I. <HI REND="I">comissarie</HI>] <HI REND="I">so</HI> IMES; comessarie P.</NOTE></L>
<L>Hue is assoilid þus sone · as hure [self] lykeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8361">177—181. F <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8362"><HI REND="I">Hue</HI>] And M. <HI REND="I">assoilid</HI>] asoilid P; assoylled in dede E. <HI REND="I">þus</HI>] as M. <HI REND="I">as</HI>] ase P. [<HI REND="I">self</HI> SMG] silf E; selue I; lef P; <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Hue may ney as moche do · in a mounthe one<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8363"><HI REND="I">ney</HI>] myd hym E; F <HI REND="I">om. one</HI>] ones IM.</NOTE></L>
<L>As ȝoure secret seel · in sexscore dayes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8364"><HI REND="I">secret</HI>] secree M; secre S. <HI REND="I">sex</HI>] seuene MF.</NOTE></L>
<L N="184">Hue ys priuy with þe pope · prouisours it knoweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8365"><HI REND="I">it</HI>] hure M.</NOTE></L>
<L>For symonye and hure-self · seeleþ hure bulles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8366"><HI REND="I">seeleþ</HI>] selleth I; a-selen M.</NOTE></L>
<L>Hue blesseþ þese byshopys · þauh þei be negh lewede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8367"><HI REND="I">blesseþ</HI>] benefiseth F. <HI REND="I">þese</HI> IMFS] thees P. <HI REND="I">þei</HI>] þat þei M. <HI REND="I">negh</HI>] ny I; nyȝ S; riȝt F; noȝt E; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hue prouendreþ persons · and prestes hue menteyneþ</L>
<L N="188">To holde lemmanes and lotebyes · al here lif-dayes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8368"><HI REND="I">lemmanes</HI>] <HI REND="I">so</HI> M; lemmanus FS; lemmans EI; <HI REND="I">miswritten</HI> lem|menes P. <HI REND="I">dayes</HI>] tyme F.</NOTE></L>
<L>And bryngeþ forþ barnes · a-ȝens for-boden lawes;<MILESTONE N="36" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8369"><HI REND="I">bryngeþ</HI>] bringen M; brynge S. <HI REND="I">a-ȝens</HI>] with F. <HI REND="I">lawes</HI>] lawe I.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Sunt infelices · quia matres sunt meretrices.</HI></L>
<L>Ther hue ys wel wyth eny kynge · wo ys þe reome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8370"><HI REND="I">eny</HI>] þe F. <HI REND="I">þe</HI>] þat I. <HI REND="I">reome</HI>] reume S; rewme F; Reaume I.</NOTE></L>
<L N="192">For hue ys fauerable to fals · that defouleþ treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8371"><HI REND="I">that</HI>] þe which I; and M.</NOTE></L>
<L>By iesus, with hure iewels · þe Iustices hue shendeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8372"><HI REND="I">þe</HI>] ȝoure F; S <HI REND="I">om. Iustices</HI>] Iustice I.</NOTE></L>
<L>Hue lyth a-ȝen þe lawe · and letteþ hym þe gate,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8373"><HI REND="I">lyth</HI>] liȝt ofte F.</NOTE></L>
<L N="195">Þat faith may nat haue hus forþ · hure floreines goth so thycke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8374"><HI REND="I">may</HI>] ne may PE; <HI REND="I">but</HI> IFSMG <HI REND="I">omit</HI> ne; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">hus</HI>] hire E. <HI REND="I">forþ</HI>] cours F. <HI REND="I">thycke</HI>] wide E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000891.tif" N="53, C-text"/>
<L>And ledeþ þe lawe as hure lust · And louedayes makeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8375"><HI REND="I">And</HI>] Sche M; Hue S. <HI REND="I">ledeþ</HI>] lett I. <HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om. as</HI>] at I.</NOTE></L>
<L>Þoruh which loueday ys lost · þat leaute myȝte wynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8376"><HI REND="I">which</HI>] wich P. <HI REND="I">loueday</HI>] louedaies E.</NOTE></L>
<L N="198">The mase for [a] mene man · þauh he mote euere.<MILESTONE N="39" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8377">[<HI REND="I">a</HI> IMFES] þe P.</NOTE></L>
<L>The lawe ys so lordlich · and loth to maken ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8378"><HI REND="I">The</HI>] I <HI REND="I">om. loth</HI>] is loth I. <HI REND="I">maken</HI>] make eny I; make an SM.</NOTE></L>
<L>With-oute presentes oþer pans · hue pleseth ful fewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8379"><HI REND="I">With</HI>] Wit P. <HI REND="I">pans</HI>] pens I; penes M. <HI REND="I">ful</HI>] wel F.</NOTE></L>
<L>Trewe burgeis and bonde · to nauht hue bringeþ ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8380"><HI REND="I">Trewe</HI>] Boþe S. <HI REND="I">burgeis</HI>] <HI REND="I">so</HI> M; burgeys F; burges I; burgeysus S; borgeises E; <HI REND="I">looks like</HI> burgers <HI REND="I">in</HI> P; <HI REND="I">but see</HI> B-text. <HI REND="I">bonde</HI>] bolde F. <HI REND="I">to—bringeþ</HI>] ȝhe bringeþ to noght I.</NOTE></L>
<L>And al þe comune in care · and [in] couetyse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8381"><HI REND="I">al</HI>] cast F; S <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">in</HI> IMFSE] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Religion hue al to-reueþ · and out of ruele to lybbe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8382"><HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">Perhaps</HI> and <HI REND="I">should be omitted, but the other MSS. retain it.</HI>) <HI REND="I">to lybbe</HI>] dryueth F.</NOTE></L>
<L N="204">Ther nys cite vnder sonne · ne so riche reome<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8383"><HI REND="I">nys</HI>] ne is I. <HI REND="I">ne</HI>] ne non IM; ne noon S; <HI REND="I">apparently written</HI> no P; <HI REND="I">but</HI> FE <HI REND="I">have</HI> ne.</NOTE></L>
<L>Ther hue ys loued and lete by · þat last shal eny while,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8384"><HI REND="I">loued</HI>] allowed I; alowed FS; lady (!) E.</NOTE></L>
<L>With-oute werre oþer wo · oþer wicked lawes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8385"><HI REND="I">oþer</HI> (1)] or oþer M. <HI REND="I">lawes</HI>] lawe I.</NOTE></L>
<L>And customes [of] couetyse · [þe] comune to distruye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8386"><HI REND="I">customes</HI>] custemes P. [<HI REND="I">of</HI> IMFSE] and P. [<HI REND="I">þe</HI> IMFSE] þat P.</NOTE></L>
<L>Vnsyttynge suffraunce · hure suster, and hure-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8387"><HI REND="I">suffraunce</HI>] sustienance I.</NOTE></L>
<L N="209">Haue maked al-most · bote marie þe helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8388"><HI REND="I">maked almost</HI>] almost I-made I.</NOTE></L>
<L>Þat no lond loueþ the · and ȝut leest þyn owene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8389"><HI REND="I">no lond</HI>] no londe ne londe ne (<HI REND="I">so, by mistake</HI>) I; no lond ne F. <HI REND="I">the</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For mede hath knyt clerkes · and couetyse to-geders,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8390"><HI REND="I">knyt</HI>] knyt so F. <HI REND="I">and</HI>] wiþ M. <HI REND="I">couetyse</HI>] couetyce P; <HI REND="I">see</HI> l. 202. I <HI REND="I">has</HI>—For clerkes and couetise · meede haþ knet to-gidres.</NOTE></L>
<L N="212">Þat al þe wit of þis worlde · ys woxen in-to gyle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8391"><HI REND="I">wit</HI>] <HI REND="I">so</HI> MF; witt E; wyt S; witte I; whit P. <HI REND="I">þis</HI>] þe IFM. <HI REND="I">ys woxen</HI>] wox is F.</NOTE></L>
<L>Thus þis lady ledeþ [þy] londe · now lord ȝeue hure sorwe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8392"><HI REND="I">þis—ledeþ</HI>] lereth þis lady I. [<HI REND="I">þy</HI> EG] þi IFMS; þys P. <HI REND="I">now</HI>] oure M. <HI REND="I">lord</HI>] crist E.</NOTE></L>
<L>For pore men der nat pleyne · ne here pleinte shewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8393"><HI REND="I">der</HI>] dar IF; dur S; dor E; derre M. <HI REND="I">pleyne</HI>] plede S. <HI REND="I">here</HI>] no I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000892.tif" N="54, C-text"/>
<L>Suche a maister ys mede · a-mong men of goode."</L>
<L N="216">Thanne mornede mede · menyng hure to þe kynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8394"><HI REND="I">menyng</HI>] monyng F; and mened I.</NOTE></L>
<L>To haue space to speke · spede yf hue myghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8395"><HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L>The kyng graunted hure grace · with a good wyll;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8396"><HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>"Excuse [þe] yf þow canst · ich can no more seggen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8397">[<HI REND="I">þe</HI> IFMG] PES <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="220">For conscience acuseþ the · to congie þe for euere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8398"><HI REND="I">to congie</HI>] to cunge FS; and cungeþ M.</NOTE></L>
<L>"Nay, lord," quaþ þat lady · "leyueþ hym þe werse,<MILESTONE N="37" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8399"><HI REND="I">Nay</HI>] Leue F. <HI REND="I">leyueþ</HI>] leueþ FME; leeueþ I; leuuþ S.</NOTE></L>
<L>When ȝe wyten witerliche · in wham þe wrong lyggeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8400"><HI REND="I">When</HI>] Wen P. <HI REND="I">wham</HI>] wam P.</NOTE></L>
<L>Ther [þat] myschief ys gret · mede may helpen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8401">[<HI REND="I">þat</HI> IMSEG] as F; þe P. <HI REND="I">Ther—gret</HI>] For þer as gret meschef is F. <HI REND="I">helpen</HI>] muche helpe F.</NOTE></L>
<L>And þat knoweþ conscience · ich cam noȝt to chiden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8402"><HI REND="I">knoweþ</HI>] knowest þou IF. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L N="225">Ne to depraue [þi] persone · with a prout herte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8403">[<HI REND="I">þi</HI> FME] þy GS; þe PI. <HI REND="I">prout</HI>] proute E; proud MIFS.</NOTE></L>
<L>Wel þow wost wyterly · bote yf þow wolle gabbe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8404"><HI REND="I">Wel</HI>] For wel F. <HI REND="I">wyterly</HI>] weye I. <HI REND="I">wolle</HI>] woldest M.</NOTE></L>
<L>Thow hast hanged on myn hals · elleuen tymes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8405"><HI REND="I">hals</HI>] half IM. <HI REND="I">elleuen</HI>] en|leuen I; enleue S.</NOTE></L>
<L N="228">And al-so grypen of my gold · and gaf it where þe lykede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8406"><HI REND="I">of</HI>] I <HI REND="I">om. and</HI>] an P. <HI REND="I">gaf</HI>] ȝaf E; gyue IMS; ȝoue F. <HI REND="I">it</HI>] M <HI REND="I">om. where</HI>] were P. <HI REND="I">lykede</HI>] likeþ IM.</NOTE></L>
<L>Why þow wratthest [þe] now · wonder me þynkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8407">[<HI REND="I">þe</HI> IMFSE] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝut ich may, as ich myghte · menske þe with ȝyftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8408"><HI REND="I">ȝut</HI>] &amp; ȝit F. <HI REND="I">ich may</HI>] mai i M. <HI REND="I">menske</HI>] a-uaunce M.</NOTE></L>
<L>And menteyny þy manhod · more þan þow knowest.</L>
<L>Ac þow hast famede me foule · by-fore þe kynge here;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8409"><HI REND="I">Ac</HI>] &amp; F. <HI REND="I">kynge here</HI>] kyngus ere F.</NOTE></L>
<L>For culde ich neuere no kyng · ne consailed so to done;<MILESTONE N="40" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8410"><HI REND="I">For culde</HI>] Forgulte E. <HI REND="I">culde</HI>] killede M. <HI REND="I">no</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="234">Ac ich saued my-self · and sexty þousand lyues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8411"><HI REND="I">saued</HI>] haue saued I; haue i|saued M. <HI REND="I">and</HI>] IMFS <HI REND="I">om. lyues</HI>] tymus S.</NOTE></L>
<L>Boþe her and elles wher · in alle kynne londes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8412"><HI REND="I">Boþe</HI>] M <HI REND="I">om. wher</HI>] wer P. <HI REND="I">alle kynne</HI>] alle kynnes M; many kyngus F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000893.tif" N="55, C-text"/>
<L N="236">Ac þow þy-self sothliche · ho [so] it segge dorste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8413">[<HI REND="I">so</HI> MFSEG] IP <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hast arwed meny hardy men · that hadden wil to fyghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8414"><HI REND="I">arwed</HI>] <HI REND="I">so</HI> I; arewyd S; i|arewed M; arwad E; I-had F. <HI REND="I">meny</HI>] F <HI REND="I">om. hardy</HI>] an hardi M.</NOTE></L>
<L>To brennen and to bruten · to bete a-doun strengthes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8415"><HI REND="I">and—bruten</HI>] and to bresten M; &amp; to breke F; in Britaigne I. <HI REND="I">to</HI> (3)] and IMF.</NOTE></L>
<L>In þe contreis þer þe kyng cam · conscience hym lette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8416"><HI REND="I">þe</HI>] IF <HI REND="I">om. contreis</HI>] contre F. <HI REND="I">conscience</HI>] þou conscience F. <HI REND="I">lette</HI>] lettest F.</NOTE></L>
<L N="240">Þat he ne felde nat hus foes · þo fortune it wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8417"><HI REND="I">ne</HI>] F <HI REND="I">om. felde</HI>] <HI REND="I">so</HI> IE; fulde S; feld PF. <HI REND="I">þo</HI>] þogh I; þe E.</NOTE></L>
<L>And as hus werdes were ordeined · by wil of oure lorde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8418">239—241. M <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8419"><HI REND="I">werdes</HI>] wirdus F; wordes I. <HI REND="I">ordeined</HI>] I-þouȝt F. <HI REND="I">by</HI>] at þe I. <HI REND="I">oure</HI>] houre P. <HI REND="I">oure lorde</HI>] god almyȝty F.</NOTE></L>
<L>Caytiflyche þow, conscience · consailedist þe kyng leten<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8420"><HI REND="I">þe kyng</HI>] him F. <HI REND="I">leten</HI>] to leten I; to letun S; to lete F.</NOTE></L>
<L>In hus enemys honde · hys heritage of fraunce.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8421"><HI REND="I">honde</HI>] hend E; handes I. <HI REND="I">hys</HI>] ys P.</NOTE></L>
<L>Vnconnyng ys þat conscience · a kyngdome to sulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8422"><HI REND="I">þat</HI>] it F. <HI REND="I">þat conscience</HI>] þi consail M. <HI REND="I">sulle</HI>] fulle E.</NOTE></L>
<L N="245">Þat ys conqueryd þorw comune helpe; · a kyngdome oþer duche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8423"><HI REND="I">Þat</HI>] For þat I. <HI REND="I">ys conqueryd</HI>] conquered is F. <HI REND="I">þorw</HI>] bi MF. <HI REND="I">a kyngdome</HI>] F <HI REND="I">om. duche</HI>] duchie I; a duche EMS; a ducherye F.</NOTE></L>
<L>May nat be sold soþly · so meny here part asken<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8424"><HI REND="I">May</HI>] It may IF. <HI REND="I">here</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of folk þat fauht þer-fore · and folwed þe kynges wil.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8425"><HI REND="I">folk</HI>] fewe folk F. <HI REND="I">fauht</HI>] folowede S. <HI REND="I">þe</HI>] FS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe lest lad þat longeþ to hym · be þe lond wonnen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8426"><HI REND="I">Þe</HI>] But þe F. <HI REND="I">longeþ</HI>] lieth F. <HI REND="I">to</HI>] wiþ I.</NOTE></L>
<L N="249">Lokeþ after lordshep · oþer oþere large mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8427"><HI REND="I">oþer</HI>] or FSM. <HI REND="I">oþere</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Wher-by he may as a man · for euere-more lyue after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8428"><HI REND="I">Wher</HI>] Wer P. <HI REND="I">for</HI>] M <HI REND="I">om. more</HI>] FM <HI REND="I">om. after</HI>] þer-after F.</NOTE></L>
<L>And þat ys þe kynde of a kyng · þat conquereþ of hys enemyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8429"><HI REND="I">of</HI> (2)] on MIFS. <HI REND="I">hys</HI>] ys P.</NOTE></L>
<L>To helpe heyeliche al hus host · oþere elles to graunte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8430"><HI REND="I">heyeliche</HI>] hoygeliche F; hugeli M. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L N="253">Al þat hus men mowen wynne · to do þer-myd here beste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8431"><HI REND="I">to</HI>] I <HI REND="I">om. do</HI>] E <HI REND="I">om. myd</HI>] wiþ MIFS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000894.tif" N="56, C-text"/>
<L>For-þy ich counsayle no kyng · eny counsayle aske<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8432"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M; For S. <HI REND="I">aske</HI>] to aske M.</NOTE></L>
<L>At conscience, yf he coueyteþ · to conquery a reome.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8433"><HI REND="I">yf he</HI>] þat I. <HI REND="I">coueyteþ</HI>] coueite MFESG. <HI REND="I">conquery</HI>] conquere IMES; wynnen F. <HI REND="I">reome</HI>] reume IS; reme F.</NOTE></L>
<L N="256">For sholde neuere conscience · be my constable,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8434">I <HI REND="I">has</HI> one <HI REND="I">line</HI>—For schulde neuer conscience be my coun|stable · were I a king, quod mede.</NOTE></L>
<L>Were ich a kyng ycoroned · by marye," quaþ mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8435">I <HI REND="I">has</HI> one <HI REND="I">line</HI>—For schulde neuer conscience be my coun|stable · were I a king, quod mede.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8436"><HI REND="I">ycoroned</HI>] I-corowned F; i|crowned M; ycrouned ES; ycoron|onede P. <HI REND="I">marye</HI>] al þis croys F.</NOTE></L>
<L>"Ne be mareschal of my men · þer ich moste fyghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8437"><HI REND="I">of</HI>] ouer IFES.</NOTE></L>
<L>Ac hadde ich, mede, be hus mareschal · ouer hus men in fraunce,<MILESTONE N="38" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8438"><HI REND="I">ich</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="260">Ich dorst haue leid my lyue · and no lasse wedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8439"><HI REND="I">leid</HI>] <HI REND="I">so</HI> MFS; leide IE; led P. <HI REND="I">my</HI>] þer-to my FM. <HI REND="I">lyue</HI>] hed M.</NOTE></L>
<L>He had be lord of þat londe · in lengthe and in brede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8440"><HI REND="I">He</HI>] ȝe M. <HI REND="I">had be</HI>] schold haue ben I.</NOTE></L>
<L>And al-so kyng of þat cuth · hus kyn to haue holpen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8441"><HI REND="I">cuth</HI>] kith FS; coyn M. <HI REND="I">hus</HI>] ȝoure M. <HI REND="I">to—holpen</HI>] for to helpe I.</NOTE></L>
<L>The leste brol of hus blod · a barones pere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8442"><HI REND="I">brol</HI> F] brolle I; broþil S; <HI REND="I">miswritten</HI> brel P; bral E; M <HI REND="I">om. hus</HI>] ȝoure M. <HI REND="I">pere</HI>] fere E.</NOTE></L>
<L>Vnkyndely þow, conscience · consailedest hym þennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8443"><HI REND="I">Vnkyndely</HI>] Vncunnyngliche I. <HI REND="I">þow</HI>] I <HI REND="I">om. þennes</HI>] þanne IF.</NOTE></L>
<L N="265">To lete so hus lordshup · for a lytel moneye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8444"><HI REND="I">moneye</HI>] mede F.</NOTE></L>
<L>Hyt by-comeþ for a kyng · þat shal kepe a reame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8445"><HI REND="I">for</HI>] to F.</NOTE></L>
<L>To ȝeue men mede · þat meklyche hym serueþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8446"><HI REND="I">meklyche</HI>] mecklyche P.</NOTE></L>
<L>To alienes, to alle men · to honoury hem with ȝyftes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8447"><HI REND="I">to alle</HI>] and to alle IM. <HI REND="I">honoury</HI>] honoure IMS; honour FE. <HI REND="I">ȝyftes</HI>] ȝeftes P; <HI REND="I">but see</HI> ll. 162, 230.</NOTE></L>
<L>Mede makeþ hym [be] by-loued · and for a man yholde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8448"><HI REND="I">Mede makeþ</HI>] Þanne makith mede F. [<HI REND="I">be</HI> IFES] PM <HI REND="I">om. yholde</HI>] <HI REND="I">so</HI> ES; Iholde FM; be holde I; <HI REND="I">mis|written</HI> yolde P.</NOTE></L>
<L>Emperours and erles · and alle manere lordes<MILESTONE N="41" UNIT="B page"/></L>
<L>Þoruh ȝiftes hauen ȝemen · to rennen and to ryde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8449"><HI REND="I">ȝemen</HI>] <HI REND="I">so</HI> EFS; ȝomen I; ȝimmen M; ȝemmen P. <HI REND="I">rennen</HI>] ȝerne I.</NOTE></L>
<L N="272">Þe pope and alle prelates · presentes vnder-fongen,</L>
<L>And ȝeuen mede to men · to menteynye here lawes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8450"><HI REND="I">to menteynye</HI>] to meynteyne F; to mayntene I; to meyntene E; to mentayne S; þat meynteyneþ M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000895.tif" N="57, C-text"/>
<L>Seriauntes for here seruice · mede þey asken,<MILESTONE N="39" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8451"><HI REND="I">Seriauntes</HI>] Seruantz I; Ser|uauntes M.</NOTE></L>
<L>And taken mede of here maistres · as þei mow a-corde.</L>
<L>Beggers and bedmen · crauen mede for here prayers.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8452"><HI REND="I">Beggers</HI>] Boþe beggers I. <HI REND="I">bedmen</HI>] bedemen IFMS; bedred E.</NOTE></L>
<L N="277">Mynstrals for here mynstralcye · a mede þei asken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8453"><HI REND="I">Mynstrals</HI>] And mynstrallus F.</NOTE></L>
<L>Maistres þat techen clerkes · crauen hure for mede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8454"><HI REND="I">Maistres</HI>] Men F. <HI REND="I">techen</HI>] kenne I. (<HI REND="I">which improves the alliter|ation</HI>). <HI REND="I">hure—mede</HI>] huyre for heore mede M; here mede SF; þerfore mede I.</NOTE></L>
<L>Prestes þat prechen · and þe puple techen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8455"><HI REND="I">þe—techen</HI>] techeth þe lawe F.</NOTE></L>
<L N="280">Asken mede and masse-pans · and here mete boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8456"><HI REND="I">pans</HI>] pens F; penes M. <HI REND="I">here</HI>] his M.</NOTE></L>
<L>Alle kyne crafty men · crauen mede for here aprentys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8457"><HI REND="I">crafty</HI>] craftus S. <HI REND="I">aprentys</HI>] prentis E; prentes M; prentises I; hyre F.</NOTE></L>
<L>Marchaundise and mede · mote nedes go to-gederes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8458"><HI REND="I">nedes</HI>] nede EFS. <HI REND="I">go</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Is no lede þat leueþ · þat he ne loueþ mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8459"><HI REND="I">Is</HI>] þer is F; þer nys M. <HI REND="I">he</HI>] <HI REND="I">so</HI> EIFMS; hue P (<HI REND="I">by mistake</HI>).</NOTE></L>
<L N="284">And glad for to grype hure · gret lord oþer poure."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8460"><HI REND="I">hure</HI>] hire EI; here F; heore M. <HI REND="I">gret—poure</HI>] boþe grete &amp; smale F; gret lord and oþer M.</NOTE></L>
<L>Tho quath þe kyng to conscience · "by Cryst, at my knowynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8461"><HI REND="I">Tho</HI>] Now F; I <HI REND="I">om. Cryst</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Cryest P. <HI REND="I">at—knowynge</HI>] as me þenkeþ I; as me semeth F.</NOTE></L>
<L>Mede ys worthy, me þynkeþ · þe maistrye to haue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8462"><HI REND="I">me</HI>] as me F.</NOTE></L>
<L>"Nay," quaþ conscience [to þe kyng] · "clerkes wyten þe soþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8463"><HI REND="I">Nay</HI>] Certes F. [<HI REND="I">to—kyng</HI> FIMS] PE <HI REND="I">om. wyten</HI>] witeþ I; know F.</NOTE></L>
<L N="288">Þat mede ys euermore · a meyntenour of gyle,</L>
<L>As þe sauter sheweþ · by suche as ȝeuen mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8464"><HI REND="I">sheweþ</HI>] saith I. <HI REND="I">as</HI>] þat ES.</NOTE></L>
<L>Þat vnlawfulliche [lyuen] · hauen large honden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8465"><HI REND="I">þat</HI>] &amp; E. [<HI REND="I">lyuen</HI> ISG] liuen M; leueth F; PE <HI REND="I">om.</HI> (cf. Lat. quotation, l. 118 above). <HI REND="I">large</HI>] large of E (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">honden</HI>] hondus F; handes IMS.</NOTE></L>
<L N="291">To ȝeue mede to men · more oþer lasse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8466"><HI REND="I">To</HI>] Forte M. <HI REND="I">mede—men</HI>] men mede IS; men of mede F. <HI REND="I">to men</HI>] M <HI REND="I">om. more—lasse</HI>] þe more or þe lasse F.</NOTE></L>
<L>Ac þer ys mede [and] mercede · and boþe men demen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8467"><HI REND="I">ys mede</HI>] meede is I. <HI REND="I">mede</HI>] a mede M. [<HI REND="I">and</HI> IF] and a M; a PES. <HI REND="I">men</HI>] of hem me F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000896.tif" N="58, C-text"/>
<L N="293">A desert for som doynge · derne oþer elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8468"><HI REND="I">doynge</HI>] dede F. <HI REND="I">derne</HI>] <HI REND="I">so</HI> IMS; deorne F; durne E; deerne <HI REND="I">or</HI> doerne P.</NOTE></L>
<L>Mede meny tymes · men ȝeuen by-for þe doynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8469"><HI REND="I">meny—ȝeuen</HI>] ȝeue many men F. <HI REND="I">þe</HI>] here F.</NOTE></L>
<L>And þat ys noþer reson ne ryht · ne no reame lawe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8470"><HI REND="I">ys</HI>] nys M. <HI REND="I">no</HI>] in no IFS. <HI REND="I">reame</HI>] reomes M.</NOTE></L>
<L>Þat eny man mede toke · bote he it myghte deserue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8471"><HI REND="I">mede toke</HI>] schal mede take F. <HI REND="I">myghte</HI>] may F.</NOTE></L>
<L N="297">And for to vndertake · to trauely for anoþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8472"><HI REND="I">And—to</HI>] Or trewly F. <HI REND="I">trauely</HI>] trauaile IM; trauayle ES; trauayl F.</NOTE></L>
<L>And wot neuere witterly · wher he lyue so longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8473"><HI REND="I">witterly</HI>] <HI REND="I">so</HI> EI; witturly F; withturli M; wyturly S; whiterly P. <HI REND="I">wher</HI>] <HI REND="I">so</HI> MI; wer PE; wheþer FS.</NOTE></L>
<L>Ne haue hap to hus hele · mede to deseruen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8474"><HI REND="I">Ne</HI>] Or F.</NOTE></L>
<L>Ich halde hym ouer-hardy · oþer elles nouht trewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8475"><HI REND="I">ouer</HI>] <HI REND="I">so</HI> IMES; to F; <HI REND="I">badly spelt</HI> ouere P. <HI REND="I">nouht trewe</HI>] vntrewe F; out of truwþe E.</NOTE></L>
<L N="301">Þat <HI REND="I">pre manibus</HI> ys payed · oþer elles paye askeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8476"><HI REND="I">payed</HI>] ypaied E; I-payd F. <HI REND="I">elles</HI>] his IMFS.</NOTE></L>
<L>Harlotes and hores · and al-so fals leches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8477"><HI REND="I">Harlotes</HI>] As harlotus F.</NOTE></L>
<L>Thei asken hure huyre · er þey hit haue deserued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8478"><HI REND="I">deserued</HI>] deseruede (<HI REND="I">badly</HI>) P.</NOTE></L>
<L>And gylours gyuen by-fore · and goode men at þe ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8479"><HI REND="I">And</HI>] For M. <HI REND="I">and</HI>] ac F. <HI REND="I">at—ende</HI>] at þende I; atte neende F.</NOTE></L>
<L N="305">When þe dede ys ydo · and þe day yendyd.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8480"><HI REND="I">yendyd</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; I-endyd S; i-ende M; endede F; endeth I.</NOTE></L>
<L>And þat ys no mede · bote a mercede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8481"><HI REND="I">One line in</HI> FI; þat is no mede but mercede · &amp; dette for doynge F; And þat is no mede but a mércede · a maner due dette I. <HI REND="I">And þat</HI>] Ac what M. <HI REND="I">no</HI>] M <HI REND="I">om. A</HI>] &amp; a E. <HI REND="I">maner</HI>] maner of M. <HI REND="I">dewe</HI>] <HI REND="I">so</HI> M; diwe P; due S; þywe (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">þe</HI>] þi M.</NOTE></L>
<L>A maner dewe dette · for þe doynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8482"><HI REND="I">One line in</HI> FI; þat is no mede but mercede · &amp; dette for doynge F; And þat is no mede but a mércede · a maner due dette I. <HI REND="I">And þat</HI>] Ac what M. <HI REND="I">no</HI>] M <HI REND="I">om. A</HI>] &amp; a E. <HI REND="I">maner</HI>] maner of M. <HI REND="I">dewe</HI>] <HI REND="I">so</HI> M; diwe P; due S; þywe (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">þe</HI>] þi M.</NOTE></L>
<L N="308">And bote if yt be payed prestliche · the payer is to blame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8483"><HI REND="I">if</HI>] ȝif E; IMFS <HI REND="I">om. be—prestliche</HI>] be prestliche payd FS; prestly be payd I.</NOTE></L>
<L>As by þe bok, þat bit · no body to with-holde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8484"><HI REND="I">As—þat</HI>] For as þe holy book F. <HI REND="I">to</HI>] schuld F; IMS <HI REND="I">om. with|holde</HI>] wit-holde P.</NOTE></L>
<L>Þe hure of hus hewe · ouer eue til a morwe:
<PB REF="00000897.tif" N="59, C-text"/><Q><HI REND="I">Non morabitur opus mercenarij [tui] apud te usque mane.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8485"><HI REND="I">hure</HI>] huyre M; hire F. <HI REND="I">hewe</HI>] <HI REND="I">so</HI> I; hywe P; hyne EFMS. <HI REND="I">ouer—a</HI>] til it be oþer F. <HI REND="I">mercenarij</HI> EMS] <HI REND="I">spelt</HI> mercennarij PF. [<HI REND="I">tui</HI> FS] PEMI <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þer is reson as a reue · rewarding treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8486"><HI REND="I">as</HI>] M <HI REND="I">om. rewarding</HI>] to re|warde F. <HI REND="I">treuthe</HI>] þroȝ (!) E.</NOTE></L>
<L>And boþe þe lord and þe laborer · ben leelliche yserued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8487"><HI REND="I">And</HI>] Þat IMFS.</NOTE></L>
<L N="313">The mede þat meny prest[es] takeþ · for masses þat þei syngen,<MILESTONE N="40" UNIT="A page"/><MILESTONE N="42" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8488"><HI REND="I">prestes</HI> ME] prestis I; prestus S; men F; prest P. <HI REND="I">masses—syngen</HI>] here massus syngyng F.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Amen, amen</HI>, Matheu seyth · <HI REND="I">mercedem suam recipiunt.</HI><MILESTONE N="43" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8489"><HI REND="I">Matheu</HI>] Matheus M. <HI REND="I">suam</HI>] F <HI REND="I">om. recipiunt</HI>] receperunt MFS.</NOTE></L>
<L>In marchaundise ys no mede · ich may it wel avowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8490"><HI REND="I">ys</HI>] þer is F; nys E.</NOTE></L>
<L N="316">Hit is a permutacion a-pertelich · o pene-worth for anoþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8491"><HI REND="I">apertelich</HI>] F <HI REND="I">om. o</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEI; a MF; on S. <HI REND="I">pene-worth</HI>] peny F.</NOTE></L>
<L>And þauh þe kyng of hys cortesye · kaiser, oþer pope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8492"><HI REND="I">hys</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝeue lond oþer lordshup · [or] oþer large ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8493">[<HI REND="I">or</HI> IMFSG] PE <HI REND="I">om. ȝiftes</HI>] ȝeftes P; <HI REND="I">see</HI> l. 230.</NOTE></L>
<L>To here leelle [and] lyge · loue ys þe cause.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8494"><HI REND="I">leelle</HI>] I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">and</HI> M] and to I; PEFS <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">but see next line</HI>). <HI REND="I">lyge</HI> S] lige M; lege PIE (<HI REND="I">but see next line</HI>); lyge-men F. <HI REND="I">ys</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="320">And yf þe leelle and þe lyge · be luther men after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8495"><HI REND="I">þe</HI> (1)] þo M. <HI REND="I">þe</HI> (2)] IME <HI REND="I">om. lyge</HI>] liege I; liche E.</NOTE></L>
<L>Boþe kyng and kayser · and þe coroned pope</L>
<L>May desauowe þat þey dude · and douwe þer-with oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8496"><HI REND="I">desauowe</HI>] disalowe FS. <HI REND="I">douwe</HI>] dowe E; dewe F; do IMS. <HI REND="I">þer-with</HI>] þer-whit P. <HI REND="I">oþer</HI>] an oþer IFS; a noþer M.</NOTE></L>
<L>And a-non by-nymen hym hit · and neuere [more] after<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8497"><HI REND="I">anon—hit</HI>] bynyme it hem anon I. <HI REND="I">hym hit</HI>] hem hit S; hit hem M; it hem F. [<HI REND="I">more</HI> IFMG] PES <HI REND="I">om. after</HI>] þer-aftur F.</NOTE></L>
<L N="324">Noþer þei ne here Ayres · hardy to cleyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8498"><HI REND="I">þei ne</HI>] eny of I. <HI REND="I">hardy</HI>] be hardy hit F.</NOTE></L>
<L>That kyng oþer cayser hym gaf · catel oþer rente.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8499"><HI REND="I">That</HI>] Of þat þe F. <HI REND="I">hym</HI>] hem IS; F <HI REND="I">om. catel oþer</HI>] of catel &amp; of F.</NOTE></L>
<L>For god gaf to salamon · grace vp-on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8500"><HI REND="I">to</HI>] IM <HI REND="I">om. grace</HI>] gret grace F. <HI REND="I">erthe</HI>] þe erthe P; <HI REND="I">but</HI> EIMFS <HI REND="I">omit</HI> þe.</NOTE></L>
<L N="327">Rychesse and reson · whyle he ryht lyuede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8501"><HI REND="I">Rychesse</HI>] Boþe ricchesse F. <HI REND="I">whyle</HI>] þer-whil I. <HI REND="I">ryht</HI>] wel F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000898.tif" N="60, C-text"/>
<L>And as sone as god seih · he suwed nouht hus wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8502"><HI REND="I">seih</HI>] sey EF; si M; seiȝ S.</NOTE></L>
<L>He reuede hym of hys richesse · and of hus ryht mynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8503"><HI REND="I">reuede</HI>] reft I. <HI REND="I">hys</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And soffrede hym lyue in mysbyleue · ich leyue he be in helle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8504"><HI REND="I">lyue</HI> SEI] liue M; leue P. <HI REND="I">leyue</HI>] trowe M.</NOTE></L>
<L>So þat god geueþ no þyng · þat synne ne ys þe glose.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8505"><HI REND="I">þat</HI>] IMFS <HI REND="I">om. synne</HI>] si (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">þat—þe</HI>] with-outen any F.</NOTE></L>
<L N="332">And so ryght sothliche · may kyng and pope<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8506"><HI REND="I">may</HI>] so may I; may þe F.</NOTE></L>
<L>Boþe gyue and grauntye · þer hus grace likeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8507"><HI REND="I">grauntye</HI>] graunte MIES; graunt eke F.</NOTE></L>
<L>And eft haue hit a-ȝeyn · of hem þat don ille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8508"><HI REND="I">eft</HI>] <HI REND="I">so</HI> IMS; efte E; eft-sone F; <HI REND="I">miswritten</HI> eeft P. <HI REND="I">hem—don</HI>] men þat do riȝt F.</NOTE></L>
<L>Thus ys mede [and] mercede · as two manere relacions,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8509">[<HI REND="I">and</HI> IFG] a PEMS. <HI REND="I">manere</HI>] maner of M; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="336">Rect and indyrect · rennynge bothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8510"><HI REND="I">Rect</HI>] Wheche beþ recte F. <HI REND="I">Rect—indyrect</HI>] Ryght &amp; vnryght S (<HI REND="I">and in</HI> l. 344).</NOTE></L>
<L>On a sad and a syker · semblable to hym-selue—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8511"><HI REND="I">and</HI>] &amp; on F. <HI REND="I">semblable</HI>] semeliche F; semblance I. <HI REND="I">hym|selue</HI>] hem-seluen I; hem-self F; hem-selue S.</NOTE></L>
<L>[As] adiectif and substantyf · vnite asken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8512">[<HI REND="I">As</HI> MS] Ac PEIF (As <HI REND="I">makes the better sense</HI>). <HI REND="I">asken</HI>] þei asken F.</NOTE></L>
<L N="339">Acordaunce in kynde · in cas and in numbre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8513"><HI REND="I">Acordaunce</HI>] And accordance IFS; And a-corden M.</NOTE></L>
<L>And ayþer ys oþeres help—· of hem comeþ retribucion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8514"><HI REND="I">retribucion</HI>] rewardyng F.</NOTE></L>
<L>Þat ys þe ȝifte þat god ȝyueþ · to alle leelle lyuynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8515"><HI REND="I">Þat ys</HI>] And þat I. <HI REND="I">ȝifte</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; gifte IMF; ȝefte P; gefte S. <HI REND="I">leelle lyuynge</HI>] gode lyues F.</NOTE></L>
<L>Grace of good ende · and gret ioye after;<Q><HI REND="I">Retribuere dignare, domine deus, omnibus</HI> [<HI REND="I">nobis</HI>], <HI REND="I">et cetera."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8516"><HI REND="I">Grace of</HI>] Þe grace of god with F. <HI REND="I">after</HI>] þer-aftur F. [<HI REND="I">nobis</HI> MS] PEIF <HI REND="I">om.</HI> F <HI REND="I">omits all the Latin.</HI></NOTE></L>
<L>Quaþ þe kynge to conscience · "knowen ich wolde</L>
<L N="344">What is relacion rect · and indyrect after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8517"><HI REND="I">What</HI>] Wat P. <HI REND="I">relacion rect</HI>] recte relacioun F. <HI REND="I">after</HI>] þeraftur F.</NOTE></L>
<L>And þanne adiectyf and substantif · for englisch was it neuere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8518"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. þanne</HI>] þe M; F <HI REND="I">om. substantif</HI>] þe sustantijf M; sustentif (<HI REND="I">here and in</HI> l. 338) F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000899.tif" N="61, C-text"/>
<L>"Relacion rect," quath conscience · "ys a recorde of treuthe,<Q><HI REND="I">Quia antelate rei est recordatiuum</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8519"><HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om. a recorde</HI>] acorde (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">recordatiuum</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFEG; <HI REND="I">apparently</HI> recordantium P.</NOTE></L>
<L>Folwyng and fyndyng out · þe foundement of strenthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8520"><HI REND="I">fyndyng</HI>] a fyndyng PE; <HI REND="I">but</HI> IMFSG <HI REND="I">omit</HI> a. <HI REND="I">þe</HI>] of þe I. <HI REND="I">founde|ment</HI>] fundament F. <HI REND="I">of</HI>] of a IM. F <HI REND="I">omits the last three words of</HI> l. 347, <HI REND="I">and all</HI> l. 348.</NOTE></L>
<L N="348">And styuelyche stonde forth · to strengthe of þe foundement,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8521"><HI REND="I">stonde</HI>] to stonde M. <HI REND="I">of</HI>] ISM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In kynde and in case · and in cours of noumbre;</L>
<L>As [a] leel laborer · þat by-leuyþ with hus maistre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8522">[<HI REND="I">a</HI> IMFSEG] P <HI REND="I">om. þat</HI>] MF S <HI REND="I">om. by-leuyþ</HI>] leeueth F. <HI REND="I">þat—with</HI>] bileeueþ þat I.</NOTE></L>
<L>In hus paye and in hys pyte · and in hus pure treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8523"><HI REND="I">and</HI>] E <HI REND="I">om. in</HI> (2)] MF <HI REND="I">om. hys pyte</HI>] pitaunce F. <HI REND="I">in</HI> (3)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="352">To paye hym yf he performeþ · and haue pyte yf he faylleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8524"><HI REND="I">performeþ</HI>] performe I. <HI REND="I">haue</HI>] F <HI REND="I">om. faylleþ</HI>] falleþ M; faile F.</NOTE></L>
<L>And take hym for hus trauaile · al þat treuthe wolde.</L>
<L>So of hol herte comeþ hope · and hardy relacion<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8525"><HI REND="I">So</HI>] F <HI REND="I">om. hol</HI>] holy I; M <HI REND="I">om. hardy relacion</HI>] holy relatiuus F.</NOTE></L>
<L>Sekeþ and suweþ · hus [substantif] sauacion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8526"><HI REND="I">Sekeþ</HI>] Þat sekith F. [<HI REND="I">sub|stantif</HI> IS] substantif E (<HI REND="I">as in</HI> l. 345); sustentif P; sustantijf M. <HI REND="I">hus—sa|uacion</HI>] here souerayn by kynde F.</NOTE></L>
<L>That ys [god], þe grounde of al · a graciouse antece|dent.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8527">[<HI REND="I">god</HI> IMFSG] PE <HI REND="I">om. See</HI> next line.</NOTE></L>
<L N="357">And man ys relatif rect · yf he be ryht trewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8528"><HI REND="I">And</HI>] A M. <HI REND="I">trewe</HI> ISE] triwe P; in trewþe F.</NOTE></L>
<L>He a-cordeþ with crist in kynde · <HI REND="I">uerbum caro factum est;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8529"><HI REND="I">acordeþ</HI>] acorde (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">kynde</HI>] ys kynde P; <HI REND="I">but</HI> EIMFSG <HI REND="I">omit</HI> ys. <HI REND="I">uerbum</HI>] is verbum F. <HI REND="I">est</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In case, <HI REND="I">credere in ecclesia</HI> · In holy [kirke] to by|leyue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8530"><HI REND="I">credere—ecclesia</HI>] with cor|seyntus F. [<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PEF MS. <HI REND="I">to</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In numbre, rotie and aryse · and remyssion to haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8531"><HI REND="I">rotie</HI>] rotiȝe M; to rote F. <HI REND="I">and</HI> (2)] with S; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000900.tif" N="62, C-text"/>
<L N="361">Of oure sory synnes · asoiled and clansed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8532"><HI REND="I">Of</HI>] &amp; of F. <HI REND="I">sory</HI>] seuene M. <HI REND="I">synnes</HI>] sennes P. <HI REND="I">asoiled</HI>] to be as|soiled I. <HI REND="I">clansed</HI> M] clansede P; clansid ES; I-clansed F; y-clensed I.</NOTE></L>
<L>And lyue, as oure crede ous kenneþ · with crist with|outen ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8533"><HI REND="I">lyue</HI>] bileue M. <HI REND="I">crede</HI>] <HI REND="I">ap|parently</HI> credo <HI REND="I">in</HI> P; <HI REND="I">but</HI> crede <HI REND="I">in</HI> EIMFS. <HI REND="I">ous</HI>] vs EFIS; us M. <HI REND="I">ken|neþ</HI>] telleþ F.</NOTE></L>
<L>Thus is relacion rect · ryht as adiectif and substantif<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8534"><HI REND="I">Thus</HI>] This I. <HI REND="I">as</HI>] I <HI REND="I">om.</HI> F <HI REND="I">has</HI>—And þus suweþ relacioun rect · re (<HI REND="I">sic</HI>) rewle of sustentyuus.</NOTE></L>
<L N="364">A-cordeþ in alle kyndes · with his antecedent.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8535"><HI REND="I">A-cordeþ</HI>] Acordyng F. <HI REND="I">with his</HI>] whit is P.</NOTE></L>
<L>Indirect þyng ys · as ho so coueited<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8536"><HI REND="I">coueited</HI>] coueiteþ M; coueyte S. F <HI REND="I">has</HI>—Indirect is contrarius · inliche to coueyte; <HI REND="I">cf.</HI> l. 373.</NOTE></L>
<L>Alle kynne kynde · to knowe and to folwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8537"><HI REND="I">kynne</HI> IES] kyne P; kyn MF. <HI REND="I">kynde</HI>] kyndes F.</NOTE></L>
<L>With-oute [case] to cacche [to] · and come to boþe numbres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8538"><HI REND="I">With-oute</HI>] And wiþoute I. [<HI REND="I">case</HI> MF] cause PEISG. [<HI REND="I">to</HI> MFG] two PES; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="368">In which beþ good and nat good · and graunte here noþers wil.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8539"><HI REND="I">which</HI>] wich P; þe whiche S. <HI REND="I">beþ</HI>] buþ M; ben IS; be F. <HI REND="I">here</HI>] M <HI REND="I">om. noþers</HI>] noþeres M; neyþer I; neþer S. <HI REND="I">and—wil</HI>] grace to for|sake F.</NOTE></L>
<L>Þat is [noȝt] reisonable ne rect · to refusy my syres sor|name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8540"><HI REND="I">Þat</HI>] Hit F; And þat I. <HI REND="I">is</HI>] nys M. [<HI REND="I">noȝt</HI> E] nout M; nat FSG; not I; noþer P. <HI REND="I">ne</HI>] M <HI REND="I">om. rect</HI>] right IS. <HI REND="I">refusy</HI>] refuse EMIFS. <HI REND="I">syres</HI>] sire MIS. <HI REND="I">sorname</HI>] surname E; sirename M; name I. <HI REND="I">to—sor|name</HI>] surname to refuse F.</NOTE></L>
<L>Sitth y, his sone and seruaunt · suwe for his ryghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8541"><HI REND="I">y</HI>] I am I; F <HI REND="I">om. his</HI>(1)] is P. <HI REND="I">and</HI>] and his MI.</NOTE></L>
<L>For who so wol haue to wyue · my worldliche daughter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8542"><HI REND="I">who</HI> EMI] wo P; ho FS. <HI REND="I">haue</HI>] haue me (!) M; S <HI REND="I">om. world|liche</HI> IES] wordliche F; <HI REND="I">miswritten</HI> worliche P; worschepeful M.</NOTE></L>
<L N="372">Ich wol feffe hym with hure fayre · and with hure foule taylende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8543"><HI REND="I">wol</HI>] wolde I; F <HI REND="I">om. hure</HI>] al hir I. <HI REND="I">fayre</HI>] fair face F. <HI REND="I">taylende</HI>] tailende IMEG; tail-eende F (<HI REND="I">wrong|ly</HI>).</NOTE></L>
<L>So indirect þyng ys · Inliche to coueyte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8544"><HI REND="I">indirect þyng</HI>] relacioun in|direct F. <HI REND="I">þyng</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To a-corde in alle kyndes · and in alle kynne numbre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8545"><HI REND="I">kyndes</HI>] kynde IMFS. <HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om. in</HI> (2)] F <HI REND="I">om. kynne</HI> MFSE] kyne P; kyns I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000901.tif" N="63, C-text"/>
<L>With-oute cost and care · in alle kynne trauaile,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8546"><HI REND="I">and</HI>] or M. <HI REND="I">in</HI>] and IM. <HI REND="I">alle</HI>] eche F. <HI REND="I">kynne</HI> MFSE] kynde P; kyn I.</NOTE></L>
<L N="376">[With-oute resoun to rewarde · nauȝt recching of þe peple].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8547"><HI REND="I">In</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>Ac relacion rect · is a ryhtful custome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8548"><HI REND="I">a—custome</HI>] ryȝte leuynge F.</NOTE></L>
<L>As, a kyng to cleyme · þe comune at his wille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8549"><HI REND="I">his</HI>] is P.</NOTE></L>
<L N="379">To folwe hym, to fynde hym · and fecche at hem hus consail,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8550"><HI REND="I">to</HI>] and M; and to I. <HI REND="I">fecche</HI>] seche I. <HI REND="I">and—consail</HI>] at him coun|seil to fette F.</NOTE></L>
<L>That here loue þus to [him] · þorw al þe londe a-corde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8551"><HI REND="I">þus</HI>] is E. <HI REND="I">þus—him</HI>] to his lawe I. [<HI REND="I">him</HI> MFS] hem PE.</NOTE></L>
<L>So comune cleymeþ of a kyng · thre kynne þynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8552"><HI REND="I">comune</HI>] comunes M. <HI REND="I">of</HI>] at S. <HI REND="I">kynne</HI>] kyne M; kynnus S.</NOTE></L>
<L>Lawe, loue, and leaute · and hym lord antecedent,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8553"><HI REND="I">loue</HI>] &amp; leue (<HI REND="I">for</HI> &amp; loue) I.</NOTE></L>
<L>Boþe here hefd and here kyng · haldyng with no partie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8554"><HI REND="I">here</HI> (1)] I <HI REND="I">om. hefd</HI>] hed EM; heued I; heed F. <HI REND="I">haldyng—partie</HI>] with no party to holde F.</NOTE></L>
<L N="384">Bote stande as a stake · þat stykeþ in a muyre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8555"><HI REND="I">stande</HI>] standyng IS; stande stif F. <HI REND="I">a</HI>(2)] þe IF.</NOTE></L>
<L>By-twyne two londes · for a trewe marke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8556"><HI REND="I">Bytwyne</HI>] Euen bitwix F. <HI REND="I">londes</HI>] lordes I.</NOTE></L>
<L>Ac þe moste partie of þe puple · pure indirect semeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8557"><HI REND="I">þe</HI> (2)] þis M; I <HI REND="I">om. pure</HI>] nowe pure I.</NOTE></L>
<L>For þei wilnen and wolde · as best were for hem-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8558"><HI REND="I">wilnen—wolde</HI>] wesche &amp; wyllen F.</NOTE></L>
<L N="388">Thauh þe kyng and þe comune · al þe cost hadde.</L>
<L>Al reson reproueþ · such imparfit puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8559">Ac resoun redily reproueth · such reccheles peple F; Such inper|fyt poeple · repreueþ alle resoun I.</NOTE></L>
<L>And halt hem vnstedefast · for hem lackeþ case.</L>
<L>[As] relatifs indirect · reccheþ þei neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8560">[<HI REND="I">As</HI> EIFS] Ac P; As þe M. <HI REND="I">relatifs</HI>] relatijf ME; relatyuus FIS.</NOTE></L>
<L N="392">Of þe cours of þe case · so þey cacche suluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8561"><HI REND="I">þe</HI> (1)] S <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] here FS; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Be þe pecunie y-payed · þauh parties chide.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8562"><HI REND="I">pecunie</HI>] <HI REND="I">so</HI> IFS; pecuniȝe M; peccunie P; peccunye E. <HI REND="I">þauh</HI>] þauȝ þe S; þaw þe M.</NOTE></L>
<L>He þat mede may lacche · makeþ litel tale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8563"><HI REND="I">makeþ</HI>] telleþ M.</NOTE></L>
<L>Nyme he a numbre · of nobles oþer of shullenges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8564"><HI REND="I">oþer</HI>] or IMFS. <HI REND="I">shullenges</HI>] schullynges ES; schillynges IMF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000902.tif" N="64, C-text"/>
<L N="396">How þat clyentes a-corde · mede a-counteþ lytel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8565"><HI REND="I">þat</HI>] þe M. <HI REND="I">mede acounteþ</HI>] acounteþ mede I.</NOTE></L>
<L>Ac adiectif and substantif · ys as ich er tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8566"><HI REND="I">ys</HI>] F <HI REND="I">om. er tolde</HI>] here telle I.</NOTE></L>
<L>Þat ys, vnyte, acordaunce · in case, gendre, and numbre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8567"><HI REND="I">Þat</HI>] And þat M; Ther I. <HI REND="I">vnyte</HI>] clene F. <HI REND="I">gendre</HI>] &amp; gendre I.</NOTE></L>
<L>And ys [to] mene in oure mouth · more ne mynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8568"><HI REND="I">ys</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">to</HI> EIFMSG] no P. <HI REND="I">mene in</HI>] nempne on I.</NOTE></L>
<L>Bote þat alle manere men · wommen, and children,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8569"><HI REND="I">children</HI>] childre I; childur F.</NOTE></L>
<L N="401">Sholde conformye to on kynde · on holy [kirke] to by-leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8570"><HI REND="I">conformye</HI>] conforme FES; conforme hem IM. <HI REND="I">on</HI> (1)] o IFS. [<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PEFS; chirche M.</NOTE></L>
<L>And coueite þe case · when þei couthe vnderstonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8571"><HI REND="I">coueite</HI>] to coueite F. <HI REND="I">when</HI>] wen P.</NOTE></L>
<L>To [sike] fore hure synnes · and suffre harde penaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8572">[<HI REND="I">sike</HI> EIG] siken M; syke FS; asky P. <HI REND="I">suffre</HI>] do M. <HI REND="I">harde</HI>] scharp F; <HI REND="I">miswritten</HI> arde P. <HI REND="I">pen|aunce</HI>] penances I.</NOTE></L>
<L>For þat ilke lordes loue · þat for oure loue deyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8573"><HI REND="I">ilke</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="405">And coueited oure kynde · and be cald in oure name, <HI REND="I">Deus homo</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8574"><HI REND="I">and</HI>] suþ (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>And nymen hym into oure numbre · now and euere more;<Q><HI REND="I">Qui in caritate manet in deo manet, et deus in eo.</HI></Q></L>
<L>Thus is man and mankynde · in manere of a substantif,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8575">F <HI REND="I">has</HI>—And þanne ys man-kyn I-made · a sustentyf of trewþe, Acordyng with his adiectif · of <HI REND="I">trinitas vnus deus.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8576"><HI REND="I">man</HI>] he man I. <HI REND="I">a</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="408">As <HI REND="I">hic &amp; hec homo</HI> · [askyng] an adiectif<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8577">F <HI REND="I">has</HI>—And þanne ys man-kyn I-made · a sustentyf of trewþe, Acordyng with his adiectif · of <HI REND="I">trinitas vnus deus.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8578"><HI REND="I">As</HI>] Ac I. [<HI REND="I">askyng</HI> IMSG] and a kyng P (<HI REND="I">which gives no sense</HI>); E <HI REND="I">has</HI>—&amp; adiectif &amp; a kyng.</NOTE></L>
<L>Of þre trewe termysons · <HI REND="I">trinitas unus deus;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8579">F <HI REND="I">has</HI>—And þanne ys man-kyn I-made · a sustentyf of trewþe, Acordyng with his adiectif · of <HI REND="I">trinitas vnus deus.</HI></NOTE><Q><HI REND="I">Nominatiuo, pater &amp; filius &amp; spiritus sanctus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8580"><HI REND="I">þre</HI>] þ<HI REND="sup">e</HI> E. <HI REND="I">trewe</HI> EIM] trew S; trywe P. <HI REND="I">termysons</HI>] <HI REND="I">so</HI> ES; termisouns I; terminours M.</NOTE></L>
<L>Ac ho so rat of <HI REND="I">regum</HI> · rede me may of mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8581"><HI REND="I">Ac</HI>] And M. <HI REND="I">ho</HI>] who IME. <HI REND="I">Ac—so</HI>] Þat renk þat F. <HI REND="I">rat</HI>] <HI REND="I">so</HI> I; ret S; rate F; raat M; þat (<HI REND="I">wrongly</HI>) E. <HI REND="I">of</HI>] in M. <HI REND="I">me</HI>] <HI REND="I">so</HI> IES; he MFG.</NOTE></L>
<L>Hou hue absolon · to hongynge brouhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8582"><HI REND="I">hue</HI>] he I; sche M; ȝo E; þat hore F. <HI REND="I">hongynge</HI>] hontyng M; hongement F. <HI REND="I">brouhte</HI>] a-brouȝte F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000903.tif" N="65, C-text"/>
<L N="412">And sitthe, for saul · sauede a kyng for mede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8583"><HI REND="I">sitthe</HI>] sethe I; seþþen M; suþ E; suþþe S. <HI REND="I">for</HI>] S <HI REND="I">om. saul</HI>] sir saul F. <HI REND="I">kyng</HI>] knyȝt E.</NOTE></L>
<L>A-geyn godes comaundement · god toke suche ven|iaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8584"><HI REND="I">toke suche</HI>] took such a I; gaf on him F.</NOTE></L>
<L>Þat saul for þat synne · and hus sone deyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8585"><HI REND="I">deyde</HI>] deyede EI; dide F; deieden M.</NOTE></L>
<L>And gaf þe kyngdome to hus knaue · þat kept sheep and lambren:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8586"><HI REND="I">hus</HI>] a F. <HI REND="I">þat</HI>] and I. <HI REND="I">kept</HI>] kepe I. <HI REND="I">lambren</HI>] lambre I; lambus F.</NOTE></L>
<L N="416">[As] men [rat] in <HI REND="I">regum</HI> · after [Ruth], of kynges,<MILESTONE N="41" UNIT="A page"/><MILESTONE N="43" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8587">[<HI REND="I">As</HI> IMFG] And PE. [<HI REND="I">rat</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> þat PES (<HI REND="I">but see</HI> l. 410); redeþ MG; rette I; rede F. [<HI REND="I">Ruth</HI> I] reuþe MS; þe reugthe F; reweþ P; redeþ E (<HI REND="I">it means the</HI> Book of Ruth).</NOTE></L>
<L>Hou god sente to saul · by samuel þe prophete,</L>
<L>Þat agag of amalek · and al hus lyge puple<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8588"><HI REND="I">of</HI>] &amp; F. <HI REND="I">al</HI>] M <HI REND="I">om. lyge</HI>] liege I.</NOTE></L>
<L>Sholde deye delfulliche · for dedes of here eldren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8589"><HI REND="I">delfulliche</HI>] deilfulliche E; ful delfulli M; ful dredfully F; derf|ly I. <HI REND="I">eldren</HI>] eldres IM; eldrus F.</NOTE></L>
<L N="420">'Saul,' quath samuel · 'god hym-self hoteþ</L>
<L>To be boxome at my bidding · hus bone to fulfylle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8590"><HI REND="I">To</HI>] F <HI REND="I">om. bone</HI>] loue IF.</NOTE></L>
<L>Haste þe with al þyn ost · to þe lond of amalek,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8591"><HI REND="I">al</HI>] F <HI REND="I">om. to—of</HI>] in-to F.</NOTE></L>
<L N="423">And al þat lyueþ in þat londe · oure lord wol þat þow slee hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8592"><HI REND="I">in</HI>] on I. <HI REND="I">slee hit</HI>] hem sleo M.</NOTE></L>
<L>[Man, woman, and wif · child, widowe, and bestes];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8593"><HI REND="I">From</HI> I; <HI REND="I">also in</HI> MFSG; PE <HI REND="I">omit.</HI> I <HI REND="I">has</HI>—and woman; <HI REND="I">but</HI> MF <HI REND="I">omit</HI> and. <HI REND="I">childe widowe</HI>] wedewe child FS; widewe child M.</NOTE></L>
<L>Mebles and vnmebles · man and alle þynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8594"><HI REND="I">Mebles</HI>] <HI REND="I">Before</HI> moebles I <HI REND="I">in|serts</HI>—þat duelleþ in amalek; <HI REND="I">which is not wanted.</HI></NOTE></L>
<L>Bren hit, ber nouht away · be hit neuere so riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8595"><HI REND="I">Bren</HI>] Bern I. <HI REND="I">ber</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For eny mede of moneye · al þat þow myght spille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8596"><HI REND="I">myght</HI>] may F. <HI REND="I">spille</HI>] I <HI REND="I">omits, but has</HI> Spille it <HI REND="I">at beginning of next line.</HI></NOTE></L>
<L N="428">Spar hit nat · and þow shalt spede þe betere.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8597"><HI REND="I">nat</HI>] nauȝt I; nouȝt M. <HI REND="I">þe</HI>] soueraynly þe F.</NOTE></L>
<L>And for he coueited hyre catel · and þe kyng spared,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8598"><HI REND="I">hyre</HI>] F <HI REND="I">om. þe</HI>] here F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000904.tif" N="66, C-text"/>
<L>For-bar hym and hus beste bestes · as þe byble wit|nesseþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8599"><HI REND="I">byble</HI>] bille S. <HI REND="I">witnesseþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> EI; whitnesseþ P; telleþ MF.</NOTE></L>
<L>Oþerwise þan god wolde · by warnyng of þe prophete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8600"><HI REND="I">by—of</HI>] and warned him by I; warnyng F.</NOTE></L>
<L N="432">God seide to samuel · þat saul sholde deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8601"><HI REND="I">God</HI>] So god I. <HI REND="I">seide</HI>] sente M.</NOTE></L>
<L>And al hus for þat synne · and shendfulliche ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8602"><HI REND="I">and</HI>] IMFSG <HI REND="I">om. shendful|liche</HI>] schenfulliche M; schamfullich F. <HI REND="I">ende</HI>] aneende F.</NOTE></L>
<L>Thus was kyng saul ouercome · for couetyse of mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8603"><HI REND="I">kyng</HI>] F <HI REND="I">om. for</HI>] þorȝ S. <HI REND="I">for couetyse</HI>] þurw schentful schame F.</NOTE></L>
<L>That god hatid hym for euere · and alle hus ayres after.<MILESTONE N="44" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8604"><HI REND="I">hatid hym</HI>] I <HI REND="I">om. hus</HI>] here I.</NOTE></L>
<L N="436">The <HI REND="I">culorum</HI> of þis cas · kepe ich nat to shewe,<MILESTONE N="42" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8605"><HI REND="I">The</HI>] Ac þe F. <HI REND="I">culorum</HI>] colour M; consequent F. <HI REND="I">to</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>An aunter hit nuyede me · non ende wol ich make.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8606"><HI REND="I">hit</HI>] ȝif hit M; leste hit S. <HI REND="I">nuyede</HI>] noiede M; anoied F; mighte noyen I. <HI REND="I">me</HI>] I <HI REND="I">om. non</HI>] an IMS. <HI REND="I">wol</HI>] wolde E.</NOTE></L>
<L>For so ys þe worlde went · with [hem] þat han þe power,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8607"><HI REND="I">ys</HI>] is now F. <HI REND="I">went</HI>] i-wend M; schent F. <HI REND="I">with</HI>] wit P. [<HI REND="I">hem</HI> IMFG] hym S; þulke E; P <HI REND="I">om. han—power</HI>] power haue F. <HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That he þat seith most sothest · sonnest ys y-blamed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8608"><HI REND="I">most sothest</HI>] men soþest IS; men here soþe F. <HI REND="I">seith—sothest</HI>] of|test seiþ soþ M. <HI REND="I">sonnest ys</HI>] is sen|nest M; sone is F.</NOTE></L>
<L>Ich conscience knowe þis · for kynde witt me tauhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8609"><HI REND="I">þis</HI>] it wel F.</NOTE></L>
<L N="441">Þat reson shal regne · and reames gouerne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8610"><HI REND="I">shal</HI>] ȝit schal F. <HI REND="I">and reames</HI>] rewmus to F.</NOTE></L>
<L>And ryht as agag hadde · happen shulleþ somme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8611"><HI REND="I">happen</HI>] hap · so F. <HI REND="I">shulleþ somme</HI>] <HI REND="I">so</HI> MFES; schal come I.</NOTE></L>
<L>Samuel shal sle hym · and saul shal be blamed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8612"><HI REND="I">Samuel</HI>] For samuel F.</NOTE></L>
<L>And dauid shal be diademyd · and daunten alle oure enemyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8613"><HI REND="I">shal be</HI>] F <HI REND="I">om. diademyd</HI>] I-diademed FM. <HI REND="I">and</HI>] ande P; to F. <HI REND="I">daunten</HI>] a-daunte M. <HI REND="I">alle</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="445">And on cristene kyng · kepen ows echone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8614"><HI REND="I">on</HI>] o I; a F. <HI REND="I">ows</HI>] ous S; vs IF; us M.</NOTE></L>
<L>Shal no mede [be maister] · neuere more after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8615">[<HI REND="I">be maister</HI> MIFSG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac loue and louhnesse · and leaute to-gederes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8616"><HI REND="I">Ac</HI>] &amp; F. <HI REND="I">louhnesse</HI>] leel lownes F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000905.tif" N="67, C-text"/>
<L>Shullen be maistres on molde · trewe men to helpe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8617"><HI REND="I">Shullen</HI>] þo scholle I.</NOTE></L>
<L N="449">And ho so takeþ aȝen treuthe · oþer transuerseþ aȝens reson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8618"><HI REND="I">oþer</HI>] or IFM. <HI REND="I">transuerseþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> ES; trauerseth IMF. <HI REND="I">aȝens</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Leaute shal do hym lawe · and no lif elles.</L>
<L>Shal no seriaunte for þat seruyse · were a selk houe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8619"><HI REND="I">þat</HI>] such F; his M; I <HI REND="I">om. a</HI>] S <HI REND="I">om. selk</HI>] selken IS.</NOTE></L>
<L>Ne pelour in hus paueylon · for pledyng at þe barre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8620"><HI REND="I">Ne</HI>] <HI REND="I">so</HI> FMES; Ne no I; Ne (<HI REND="I">or</HI> No?) P. <HI REND="I">in</HI>] on S. <HI REND="I">hus pauey|lon</HI>] partye F; his pauiloun IM. <HI REND="I">pledyng</HI>] pletyng F. <HI REND="I">at þe</HI>] atte I; ate S.</NOTE></L>
<L>Muchel yuel is þorw mede · meny tyme suffred,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8621"><HI REND="I">Muchel</HI>] For muche F. <HI REND="I">yuel</HI>] I <HI REND="I">om. meny</HI>] ofte S. <HI REND="I">tyme</HI>] tymes I.</NOTE></L>
<L N="454">And letteþ þe lawe · þorw here large ȝyftes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8622"><HI REND="I">And letteþ</HI>] Heo letteth lith|urly F.</NOTE></L>
<L>Ac kynde loue shal come ȝut · and conscience to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8623"><HI REND="I">Ac</HI>] But F; As I. <HI REND="I">loue</HI>] lome (!) I.</NOTE></L>
<L>And make of lawe a laborer · suche loue shal aryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8624"><HI REND="I">lawe</HI>] F <HI REND="I">om. a</HI>] and I; E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And such pees among þe puple · and a parfyt treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8625"><HI REND="I">and</HI>] with F.</NOTE></L>
<L>Þat Iewes shal wene in here witt · and wexe so glade,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8626"><HI REND="I">shal</HI>] schulleþ E. <HI REND="I">so</HI>] ful F.</NOTE></L>
<L N="459">That here kyng be ycome · fro þe court of heuene,</L>
<L>Moyses oþer messias · þat men be so trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8627"><HI REND="I">Moyses</HI>] þe which moyses (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">messias</HI>] messie IMF. <HI REND="I">þat</HI>] S <HI REND="I">om. men—trewe</HI>] be so trewemen F.</NOTE></L>
<L>For alle þat bereþ baselardes · bryght swerde, oþer launce,<MILESTONE N="45" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8628"><HI REND="I">bereþ</HI>] berth I; beren M; bere F. <HI REND="I">baselardes</HI>] baselard I.</NOTE></L>
<L N="462">Axe, oþer acchett · oþer eny kynne wepne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8629"><HI REND="I">kynne</HI>] kynnes M.</NOTE></L>
<L>Shal be demed to þe deþ · bote yf he do hit smythie<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8630"><HI REND="I">yf</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In-to sykel oþer into sithe · to shar oþer to culter;<Q><HI REND="I">Conflabunt gladios suos in uomeres, &amp; lanceas suas in falces;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8631"><HI REND="I">into</HI>] to S; MF <HI REND="I">om. to</HI> (1)] or M. <HI REND="I">oþer to</HI>] oþer MF; or in-to E. <HI REND="I">suas</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ech man to pleye with a plouh · a pycoyse oþer a spade,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8632"><HI REND="I">pycoyse</HI>] pikois M; pikcoyse E; plow (<HI REND="I">by mistake</HI>) F.</NOTE></L>
<L N="466">Spynnen, and spek of god · and spille no tyme:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8633"><HI REND="I">and</HI> (1)] or IFS.</NOTE></L>
<L>Prestes and persons · <HI REND="I">placebo</HI> and <HI REND="I">dirige</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8634"><HI REND="I">placebo</HI>] with placebo F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000906.tif" N="68, C-text"/>
<L>Here sauter and here seuene psalmis · for alle synful preyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8635"><HI REND="I">alle synful</HI>] synful to F.</NOTE></L>
<L>Haukyng oþer hontyng · yf eny of hem hit vsie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8636"><HI REND="I">oþer</HI>] or IF; and M. <HI REND="I">vsie</HI>] vse IMFES.</NOTE></L>
<L>Shal lese þer-fore hus lyue-lode · and hus lif parauenture.</L>
<L N="471">Shal noþer kyng ne knyȝt · constable ne meyre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8637"><HI REND="I">meyre</HI>] oþur F.</NOTE></L>
<L>Ouer-cark þe comune · ne to þe court sompne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8638"><HI REND="I">Ouer-cark</HI>] Ouer-care I. <HI REND="I">sompne</HI>] hem somene M.</NOTE></L>
<L>Ne putte men in panell · ne do men plighte here treuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8639"><HI REND="I">panell</HI>] pauyloun F. <HI REND="I">men</HI> (2)] hem MF.</NOTE></L>
<L>Bote after þe dede þat ys ydo · the dome shal recorde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8640"><HI REND="I">after</HI>] as F. <HI REND="I">þat</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="475">Mercy oþer no mercy · as most trewe a-corden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8641"><HI REND="I">trewe</HI>] trewþe S. <HI REND="I">trewe acorden</HI>] truþe asenteþ M.</NOTE></L>
<L>Kynges court and comune court · constorie and chapitre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8642">M <HI REND="I">has</HI>—Kynges court and comune court · al schal be but on court, Constorie and chapitle · and on barn Iustice. <HI REND="I">chapitre</HI>] chapitle M; chapetle F. <HI REND="I">berne</HI>] buyren I; baren F; barn M.</NOTE></L>
<L>Al shal be bote on court · and on berne be Iustice;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8643">M <HI REND="I">has</HI>—Kynges court and comune court · al schal be but on court, Constorie and chapitle · and on barn Iustice. <HI REND="I">chapitre</HI>] chapitle M; chapetle F. <HI REND="I">berne</HI>] buyren I; baren F; barn M.</NOTE></L>
<L>That worth trewe-tunge a [tydy] man · þat tenede me neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8644"><HI REND="I">That</HI>] And þat MI. <HI REND="I">worth</HI>] schal be F. <HI REND="I">a</HI>] &amp; E; F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">tydy</HI> ISG] tyde F; teþyng M; trewe PE. <HI REND="I">tenede</HI> EG] tened IFM; teunede P; tenuþ S. <HI REND="I">me</HI>] me ȝit F.</NOTE></L>
<L>Batailles shulle neuere eft be · ne man bere eg-tool,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8645"><HI REND="I">ne—tool</HI>] no egge-tool man bere F.</NOTE></L>
<L N="480">And yf eny man [smyþie] hit · be smyte þer-with to deþe;<Q><HI REND="I">Non leuabit gens contra gentem gladium, nec excercebuntur ultra ad prelium.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8646"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. yf</HI>] but ȝif S; I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">smyþie</HI>] smithie R (B-text); smythi F; smeþi M; smythe I; smyþen (<HI REND="I">badly</HI>) PESG; <HI REND="I">see</HI> l. 463. <HI REND="I">be smyte</HI>] be smete MF; þe smyþe (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">leuabit</HI>] leuabunt M. <HI REND="I">nec</HI>] non I.</NOTE></L>
<L>Ac er þis fortune by-falle · fynde me shal þe worste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8647"><HI REND="I">er</HI>] or EF. <HI REND="I">by-falle</HI>] falle I. <HI REND="I">me</HI>] men M. <HI REND="I">þe worste</HI>] furst F.</NOTE></L>
<L>By syx sonnes and a ship · and half a shef of arwes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8648"><HI REND="I">and</HI> (1)] in I. <HI REND="I">ship</HI> MS] schippe I; schip EF; shup P. <HI REND="I">half</HI>] halwe I. <HI REND="I">arwes</HI>] harwes E.</NOTE></L>
<L>And þe myddell of a mone · shal makye þe Iewes turne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8649"><HI REND="I">And</HI>] But M. <HI REND="I">myddell</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000907.tif" N="69, C-text"/>
<L N="484">And sarasyns for þat syght · shullen synge <HI REND="I">credo in spiritum sanctum.</HI><MILESTONE N="46" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8650"><HI REND="I">sarasyns</HI> E] saresyns P; sari|syns I; sarsynes M; saracenus F. <HI REND="I">syght</HI>] S <HI REND="I">om. for—synge</HI>] syng for þat siȝt F. <HI REND="I">credo, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For makamed and mede · shullen myshappen þat tyme,<Q>For <HI REND="I">melius est bonum nomen quam diuicie multe.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8651"><HI REND="I">makamed</HI>] makameth I; ma|kemete MS; makameet F. <HI REND="I">mede</HI>] mede boþe F. <HI REND="I">shullen</HI>] and (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">For</HI>] <HI REND="I">Quia</HI> I.</NOTE></L>
<L>As wroth as þe wynd · [wex] mede þer-after—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8652"><HI REND="I">as</HI>] y-wis as F. <HI REND="I">þe</HI>] eny S; I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">wex</HI> G] <HI REND="I">so in</HI> B-text; <HI REND="I">badly spelt</HI> waxe PEIS; wax MF. <HI REND="I">þer|after</HI>] aftur F.</NOTE></L>
<L N="487">"Lo what salamon seith," quath hue · "in sapience þe byble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8653"><HI REND="I">salamon seith</HI>] seiþ salamon M. <HI REND="I">hue</HI>] sche IM; she S; scheo F; ȝo E. <HI REND="I">in sapience</HI>] sapiens in F; insipience in I; in sapience in S.</NOTE></L>
<L>'Þat ȝeueþ ȝyftes, take ȝeme · þe victorie he wynneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8654"><HI REND="I">ȝeueþ ȝyftes</HI>] ȝeue ȝiftus F; ȝiftes ȝyueþ I. <HI REND="I">take</HI>] takeþ IMFS. <HI REND="I">he</HI>] ȝe F.</NOTE></L>
<L>And moche worshep þer-with' · as holy writt telleþ:<Q><HI REND="I">Honorem acquirit qui dat munera."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8655"><HI REND="I">worshep</HI>] worschepe M; wur|schepe F; worschipe I; worschip ES. <HI REND="I">þer-with</HI>] þer with al F. <HI REND="I">acquirit</HI>] adquirit F; adquiret IS; quiret M.</NOTE></L>
<L>"Ich leue þe, lady," quaþ conscience · "[for þat latyn is trewe:]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8656">E <HI REND="I">omits. leue</HI> IMFS] leyue P. <HI REND="I">þe</HI>] wel F. [<HI REND="I">for—trewe</HI> IMFSG] as holy wriȝt telleth P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 489.</NOTE></L>
<L>Thow art lyke a lady · þat a lesson radde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8657"><HI REND="I">art</HI> IMFS] ert PE. <HI REND="I">radde</HI>] redde F.</NOTE></L>
<L N="492">Was, <HI REND="I">omnia probate</HI> · [þat] plesed hure herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8658"><HI REND="I">Was</HI>] That was PE; <HI REND="I">but</HI> IMFS <HI REND="I">omit</HI> That. [<HI REND="I">þat</HI> IMFSG] wiche P; whuch E.</NOTE></L>
<L>That [leef] was no lengere · and at þe leues ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8659">[<HI REND="I">leef</HI> IFSG] PME <HI REND="I">om.; the right word is</HI> lyne; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">was</HI>] ne was M. <HI REND="I">and</HI>] but M. <HI REND="I">þe</HI>] a M. <HI REND="I">and—leues</HI>] for hue was at S.</NOTE></L>
<L>Ac hadde hue loked on þe lift half · and þe leef turned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8660"><HI REND="I">Ac</HI>] But M. <HI REND="I">loked</HI>] i-loked M. <HI REND="I">on</HI>] to E. <HI REND="I">on—half</HI>] in þe luft half I; on þat oþer half M; a lef|hald (<HI REND="I">sic</HI>) F. <HI REND="I">turned</HI>] i-turned MF.</NOTE></L>
<L>Hue sholde haue yfounde folwynge · fele wordes after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8661"><HI REND="I">yfounde</HI>] founde IFSE.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Quod bonum est tenete</HI> · a tyxte of treuthes makyng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8662"><HI REND="I">tyxte</HI>] text IF. <HI REND="I">treuthes</HI>] trewe I.</NOTE></L>
<L>So he þat secheþ sapience · fynde he shal þat folweþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8663"><HI REND="I">he—secheþ</HI>] who-so techeþ I.</NOTE></L>
<L N="498">Tristilich a teneful tixt · to hem þat takeþ mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8664"><HI REND="I">Tristilich a</HI>] Trustilich a F; A ful I. <HI REND="I">teneful</HI> ISE] tenful M; teonful F; tuenful P. <HI REND="I">tixt</HI>] text IF. <HI REND="I">to</HI>] of M · for S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000908.tif" N="70, C-text"/>
<L>The whiche hatte, (as ich haue rad · and oþer þat conne rede,)<Q><HI REND="I">Animam aufert accipientium:</HI><MILESTONE N="47" UNIT="B page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8665"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">hatte</HI>] þat hatte I; hiȝt F. <HI REND="I">The—hatte</HI>] þei schulle happe M. <HI REND="I">rad</HI>] i-rad M; herd F. <HI REND="I">and—conne</HI>] of hem þat cowde F.</NOTE></L>
<L>'Worshup [he] wynneþ · þat wol ȝeue mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8666"><HI REND="I">Worshup</HI>] Muche wurschepe F. [<HI REND="I">he</HI> IMFSEG] hue P. <HI REND="I">he wyn|neþ</HI>] may he wynne F.</NOTE></L>
<L N="501">Ac he þat receyueþ oþer recetteþ hure · ys recettor of gyle.' "<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8667"><HI REND="I">he þat</HI>] ho so F. <HI REND="I">oþer</HI>] or IMF. <HI REND="I">receyueþ</HI>] receyueþ hire I. <HI REND="I">recetteþ</HI>] resetteþ M; recheþ I. <HI REND="I">hure</HI>] hire IE; heore F; hit M. <HI REND="I">recettor</HI>] recettoure EI; recetur M; rectur S.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus quartus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8668"><HI REND="I">So</HI> PG; MI <HI REND="I">omit. Hic</HI>] FSE <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="5"><PB REF="00000909.tif" N="71, C-text"/>
<HEAD>PASSUS V.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8669">TITLE. <HI REND="I">So</HI> FSEG; Hic incipit quintus passus de uisione M; Passus quartus de visione vt prius I.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus quintus.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"CEsseþ," saide þe kyng · "ich soffre ȝow no lenger;<MILESTONE N="43" UNIT="A page"/><MILESTONE N="48" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8670"><HI REND="I">Cesseþ</HI>] Seceth now F; Setthe (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">saide</HI>] seiþ S.</NOTE></L>
<L>Ȝe shulleþ sauhtne for soþe · and serue me boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8671"><HI REND="I">shulleþ</HI>] schulle M; schal IF. <HI REND="I">sauhtne</HI>] saughten I; sauȝte M; sauȝtle S; sauȝtne F.</NOTE></L>
<L>Kus hure," quaþ þe kyng · "conscience, ich hote."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8672"><HI REND="I">Kus</HI>] Kisse I; Kys MF.</NOTE></L>
<L>"Nay, by crist," quaþ conscience · "conge me rather!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8673"><HI REND="I">conge</HI>] congeie I; congeþ M; cunge S. <HI REND="I">rather</HI>] are I.</NOTE></L>
<L N="5">Bote reson rede me þer-to · raþer wol ich deye."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8674"><HI REND="I">rede</HI>] radde F. <HI REND="I">þer-to</HI>] þertille I. <HI REND="I">wol</HI>] wolde IF; wilde M.</NOTE></L>
<L>"And ich comaunde," quaþ þe kynge · to conscience þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8675"><HI REND="I">ich</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Rape þe to ryde · and reson þat þow fecche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8676"><HI REND="I">Rape</HI> IMFSE] Rappe P. <HI REND="I">and—þow</HI>] and reson þow M; resoun to F.</NOTE></L>
<L N="8">Comaunde hym þat he come · my consail to hure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8677"><HI REND="I">Comaunde</HI>] &amp; comaunde F. <HI REND="I">hure</HI>] here MIF.</NOTE></L>
<L>For he shal rulye my reame · and rede me þe beste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8678"><HI REND="I">rulye</HI>] reule IS; rewle F; rewele M; rule E.</NOTE></L>
<L>Of mede and of oþer mo · and what man shal hure wedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8679"><HI REND="I">oþer mo</HI>] mo oþer I. <HI REND="I">what man</HI>] ho F. <HI REND="I">wedde</HI>] haue S.</NOTE></L>
<L>And a-counte with þe, conscience · so me crist helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8680"><HI REND="I">a-counte</HI>] counte E.</NOTE></L>
<L N="12">How þow ledest my puple · lered and lewede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8681"><HI REND="I">puple—lewede</HI>] lond · &amp; þe leeue peple F.</NOTE></L>
<L>"Ich am fayn of þat forwarde · in fayþ," þo quaþ con|science,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8682"><HI REND="I">Ich—fayn</HI>] Fayn am IF. <HI REND="I">in fayþ</HI>] M <HI REND="I">om. þo</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000910.tif" N="72, C-text"/>
<L>And rod forth to reson · and rouned in hus ere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8683"><HI REND="I">And</HI>] He MF.</NOTE></L>
<L>And seide hym as þe kyng saide · and sitthe tok hus leue.<MILESTONE N="44" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8684"><HI REND="I">sitthe</HI>] synnes he I; suþ E.</NOTE></L>
<L N="16">"Ich shal a-raye me to ryde," quaþ reson · "rest þow a whyle:"—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8685"><HI REND="I">shal</HI>] F <HI REND="I">om. to—reson</HI>] quod resoun to ride F. <HI REND="I">rest</HI>] now rest F; resteþ E. <HI REND="I">þow</HI>] þe IF; MSE <HI REND="I">om. a</HI>] I <HI REND="I">om. whyle</HI>] wyle P.</NOTE></L>
<L>And called caton hus knaue · corteys of speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8686"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">corteys</HI>] was curteys F.</NOTE></L>
<L>And al-so tomme trewe-tonge- · telle-me-no-tales|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8687"><HI REND="I">no</HI> MIFS] none P; non E.</NOTE></L>
<L>Ne-lesynges-to-lauhen-of- · for-ich-louede-hit-neuere—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8688"><HI REND="I">Ne</HI>] Nor F; No M. <HI REND="I">lesynges</HI> IME] lesyngus FS; lesenges P. <HI REND="I">louede</HI>] ne louede M.</NOTE></L>
<L>"And sette my sadel vppon soffre- · til-ich-see-my-tyme,<MILESTONE N="49" UNIT="B page"/></L>
<L N="21">Let warroke hym wel · with a-vyse-[þe]-by-fore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8689"><HI REND="I">Let</HI>] And let I; &amp; F. <HI REND="I">war|roke</HI> EIMSG] warrok F; worrok P. <HI REND="I">hym wel</HI>] þat with wel F; wil I. <HI REND="I">with</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">þe</HI> IFSG] PEM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For it is þe wone of wil · to wynse and to kyke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8690"><HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">kyke</HI>] <HI REND="I">so</HI> EIS; kike MF.</NOTE></L>
<L>Let peitrel hym and pole hym · with peyntede wittes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8691"><HI REND="I">Let—hym</HI>] For-þy let peytrele wil I. <HI REND="I">pole</HI>] pul I. <HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">wittes</HI>] woordus F.</NOTE></L>
<L N="24">Thenne conscience on hus capel · comsed to prykie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8692"><HI REND="I">Thenne</HI>] Now F. <HI REND="I">conscience—capel</HI>] on his capul concience M. <HI REND="I">comsed</HI>] becomseth F; biginneþ M. <HI REND="I">prykie</HI>] prike I.</NOTE></L>
<L>And reson with hym ryȝt · rounyng to-geders<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8693"><HI REND="I">ryȝt</HI>] ritte I (<HI REND="I">cf.</HI> B-text); riit M; <HI REND="I">but</HI> EFS <HI REND="I">have</HI> riȝt <HI REND="I">or</HI> ryght.</NOTE></L>
<L>Which a maister mede was · a-mong poure and riche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8694"><HI REND="I">Which</HI>] Wich P; Swich M.</NOTE></L>
<L>Then waryn wysman · and wyly-man his felawe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8695"><HI REND="I">Then</HI>] On I. <HI REND="I">wyly</HI>] wyle P; wily IFSE; wili M. <HI REND="I">felawe</HI>] broþur F.</NOTE></L>
<L N="28">Fayn were to folwen hem · and fast ryden after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8696"><HI REND="I">fast ryden</HI>] riden faste M. <HI REND="I">ryden</HI>] wenten F.</NOTE></L>
<L>To take red at reson · þat recorde sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8697"><HI REND="I">at</HI>] of IMSE.</NOTE></L>
<L>By-fore þe kyng and conscience · yf þei couthen pleyne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8698"><HI REND="I">þei couthen</HI>] þe comune I.</NOTE></L>
<L>On wily-man and wittiman · and waryn wrynge-lawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8699"><HI REND="I">wily-man</HI> IMFSE] williman P.</NOTE></L>
<L N="32">Ac conscience knew hem wel · and carped to reson:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8700"><HI REND="I">to</HI>] þo to F.</NOTE></L>
<L>"Here comeþ," quaþ conscience · "þat couetyse seruen;
</L>
<PB REF="00000911.tif" N="73, C-text"/>
<L>Ryd forth, syre reson · and recche nat of here tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8701"><HI REND="I">syre</HI>] quoþ sire I; quod M; riȝt F. <HI REND="I">See</HI> l. 40. <HI REND="I">nat</HI>] þow nouȝt M.</NOTE></L>
<L N="35">For þer wratthe and wranglyng ys · ther þei wolle a-byde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8702"><HI REND="I">In</HI> I, ys <HI REND="I">follows</HI> þer; <HI REND="I">in</HI> F, <HI REND="I">it follows</HI> wraþ. <HI REND="I">þei wolle</HI>] wol þey I.</NOTE></L>
<L>Ac þer loue and leaute ys · hit lykeþ nat here hertes:<Q><HI REND="I">Contricio &amp; infelicitas in uiis eorum, &amp; uiam pacis non cognouerunt; non est timor dei ante oculos eorum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8703"><HI REND="I">In</HI> I, ys <HI REND="I">follows</HI> þer; <HI REND="I">in</HI> F, <HI REND="I">it follows</HI> loue. <HI REND="I">Cf.</HI> l. 35.</NOTE></L>
<L>Thei geueþ noȝt of good faith · god wot þe soþe;</L>
<L>Thei wolde don for a dyner · oþer for a dosene capones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8704"><HI REND="I">Thei</HI>] For þey I. <HI REND="I">wolde</HI>] wole F. <HI REND="I">for</HI> (2)] fore P; IF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="39">More þan for oure lordes loue · oþer oure lady hus moder."<MILESTONE N="50" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8705"><HI REND="I">oþer</HI>] or for M. <HI REND="I">hus</HI>] goddes I. <HI REND="I">lady—moder</HI>] ladies owþer F.</NOTE></L>
<L>Thanne reson rod forth · and tok reward of no man,</L>
<L>And dude as conscience kenned · til he þe kyng mette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8706"><HI REND="I">And</HI>] But IF. <HI REND="I">kenned</HI>] him kennede IM; him kynde S; him kende F; kende E.</NOTE></L>
<L>Corteslich þe kyng þen · cam and grette reson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8707"><HI REND="I">þen</HI>] þo MF. <HI REND="I">grette</HI>] cussede F.</NOTE></L>
<L N="43">And by-twene hym[self] and his sone · sette þo syre reson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8708"><HI REND="I">And</HI>] MF <HI REND="I">om. by-twene</HI> EM FS] bituen I; by-twine P. [<HI REND="I">self</HI> IM] PEFS <HI REND="I">om. his</HI>] is P. <HI REND="I">sette</HI>] he sette IM; settith F. <HI REND="I">þo</HI>] M <HI REND="I">om. þo—reson</HI>] him þanne F.</NOTE></L>
<L>And speken þo wise wordes · a long while to-gederes.<MILESTONE N="45" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8709"><HI REND="I">þo</HI>] IMFS <HI REND="I">om. while</HI>] wile P.</NOTE></L>
<L>Thenne cam pees in-to parlement · and putte vp a bylle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8710"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne I; þo M. <HI REND="I">Thenne—pees</HI>] Til pees cam F. <HI REND="I">bylle</HI>] bulle M.</NOTE></L>
<L>How þat wrong wilffullich · hadde hus wif for-leyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8711"><HI REND="I">þat</HI>] I <HI REND="I">om. hadde—wif</HI>] his wif had F.</NOTE></L>
<L>And how he rauyschede rose · þe riche wydewe, by nyghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8712"><HI REND="I">rauyschede</HI>] rauysede P; rauys|ched E; raueschede S; i-raueissed M. <HI REND="I">by nyghte</HI>] be myȝte M; douȝtur F.</NOTE></L>
<L N="48">And margarete of here maidenhod · as he mette hure late.
</L>
<PB REF="00000912.tif" N="74, C-text"/>
<L>"Boþe my [gees] and my grys · and my gras he takeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8713">[<HI REND="I">gees</HI> IMEG] goos PF; gos S.</NOTE></L>
<L>Ich dar nouht for his felaweshepe · in faith," pees seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8714"><HI REND="I">his</HI>] is P. <HI REND="I">in—pees</HI>] by my faith he F.</NOTE></L>
<L>"Bere sikerlich eny seluer · to seint gyles doune;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8715"><HI REND="I">sikerlich—seluer</HI>] siluer si|kurly F.</NOTE></L>
<L N="52">He waiteþ ful wel · whanne ich [seluer] take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8716"><HI REND="I">He</HI>] And he I. <HI REND="I">waiteþ</HI>] a|waiteþ MF. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. [<HI REND="I">seluer</HI> MG] siluer IE; siluur S; sul|fere P. <HI REND="I">Cf.</HI> l. 51. <HI REND="I">whanne—seluer</HI>] what seluer i M; wynnyng whan i F.</NOTE></L>
<L>What wey ich wende · wel ȝerne he aspieþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8717"><HI REND="I">What</HI>] &amp; what F. <HI REND="I">wende</HI>] wynde S. <HI REND="I">wel</HI>] ful I. <HI REND="I">wel ȝerne</HI>] ful wel S.</NOTE></L>
<L>To robbe me and to ryfle me · yf ich ryde softe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8718"><HI REND="I">me</HI> (1)] F <HI REND="I">om. and</HI>] or I. <HI REND="I">me</HI> (2)] ME <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝut he is bold for to borwe · and baddelich he payeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8719"><HI REND="I">Ȝut</HI>] F <HI REND="I">om. he is</HI>] is he I. <HI REND="I">baddelich</HI>] <HI REND="I">apparently</HI> baldelich P; <HI REND="I">but we find</HI> baddeliche IM; badliche FSE.</NOTE></L>
<L>He borwede of me bayarde · and browte hym [hom] neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8720"><HI REND="I">He</HI>] For he I. [<HI REND="I">hom</HI> IFS] PE <HI REND="I">om. hym hom</HI>] me him M.</NOTE></L>
<L N="57">Ne no ferþyng þer-fore · for nouht ich couthe plede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8721"><HI REND="I">ferþyng</HI> MEIF] ferþeng P; ferþyn S. <HI REND="I">nouht</HI>] ouȝ þat (<HI REND="I">sic</HI>) S.</NOTE></L>
<L>He menteyneþ hus men · to morthre myn hewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8722"><HI REND="I">He</HI>] &amp; F. <HI REND="I">hus</HI>] my (!) S. <HI REND="I">myn</HI>] men E. <HI REND="I">hewes</HI> IG] hywes PE; hynus F; hynnus S; hinene M.</NOTE></L>
<L>And for-stalleþ myn faires · and fyghteþ in my chep|ynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8723"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="60">And breke[þ] vp my bernes dore · and bereþ away my whete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8724"><HI REND="I">And</HI>] He F. <HI REND="I">brckeþ</HI> IMF] brekuþ S; brekyþ G; breke PE. <HI REND="I">bernes dore</HI>] berne-dores I; bern|doorus F. <HI REND="I">whete</HI>] wete P.</NOTE></L>
<L>And takeþ me bote a taile · for ten quarters oþer twelue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8725"><HI REND="I">takeþ</HI>] tak I. <HI REND="I">oþer twelue</HI>] ootus F; otes I; of otes M.</NOTE></L>
<L>Ȝut he manasceþ me and myne · and lyth by my mayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8726"><HI REND="I">Ȝut</HI>] And ȝit IMF. <HI REND="I">ke</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich am nouht hardy for hym · [vnneþe] to loke."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8727">[<HI REND="I">vnneþe</HI> IMFSG] vneþ E; owneþe P.</NOTE></L>
<L N="64">The kyng knew þat he seide soþ · for conscience hym tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8728"><HI REND="I">þat</HI>] IMF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How wronge was a wickede man · and moche wo wrouhte.<MILESTONE N="51" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8729"><HI REND="I">How</HI>] þat F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000913.tif" N="75, C-text"/>
<L>Tho was wrong a-fered · wysdome he by-souhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8730"><HI REND="I">was wrong</HI>] wrong was F. <HI REND="I">a|fered</HI>] aferd MFSE; aferde I. <HI REND="I">wys|dome</HI>] and wisdom IF. <HI REND="I">by-souhte</HI>] soghte I.</NOTE></L>
<L>On men of lawe wrong lokede · and largelich hem pro|frede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8731"><HI REND="I">On—lokede</HI>] &amp; lowtede to men of lawe F. <HI REND="I">hem</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="68">And for to haue of here help · handy-dandy payede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8732"><HI REND="I">of</HI>] IM <HI REND="I">om. handy-dandy</HI>] handeli he M.</NOTE></L>
<L>"Had ich loue of þe lorde · litel wolde ich recche<MILESTONE N="46" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8733"><HI REND="I">ich</HI>] I quod he F. <HI REND="I">þe lorde</HI>] lordes M. <HI REND="I">wolde</HI>] wul S.</NOTE></L>
<L>Of pees and of hus power · thauh he pleynede euere!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8734"><HI REND="I">and</HI>] or F. <HI REND="I">of</HI>] IM <HI REND="I">om. hus power</HI>] powere E; pouerte F. <HI REND="I">he</HI>] þei MFS. <HI REND="I">pleynede</HI>] pleyne I.</NOTE></L>
<L>Thoruh wrong and hus werkes · þer was mede yknowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8735"><HI REND="I">þer</HI>] þo F.</NOTE></L>
<L N="72">For wysdome and wit þo · wenten to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8736"><HI REND="I">wit þo</HI>] wrynglawe F. <HI REND="I">wenten</HI>] wenten þo F.</NOTE></L>
<L>And toke mede myd hem · Mercy to wynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8737"><HI REND="I">myd</HI>] with SI. <HI REND="I">myd hem</HI>] þat maide M.</NOTE></L>
<L>Ȝut pees putte forth hus hefd · and hus panne blody,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8738"><HI REND="I">Ȝut—putte</HI>] þo put peos F. <HI REND="I">hefd</HI>] heued I; hed ME; heed F.</NOTE></L>
<L>"With-oute gult, god wot · gat ich þys scaþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8739"><HI REND="I">gult</HI>] gilte I; gilt FS, <HI REND="I">gat ich</HI>] was ȝeue me I. <HI REND="I">þys</HI>] þis ilke F.</NOTE></L>
<L>Conscience knoweþ hit wel · and alle þe trewe comune."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8740"><HI REND="I">knoweþ</HI>] knew F. <HI REND="I">trewe comune</HI>] comune trewe I; trewe folkus F.</NOTE></L>
<L N="77">Ac wyles and wit · weren a-boute faste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8741"><HI REND="I">wit</HI>] wrong wit F.</NOTE></L>
<L>To ouercome þe kynge · þorw catel, yf þei myghte.<MILESTONE N="47" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8742"><HI REND="I">To</HI>] Forte M. <HI REND="I">kynge</HI>] curteys kyng F. <HI REND="I">þorw</HI>] þorȝ SEI; þurw F; wiþ M; <HI REND="I">miswritten</HI> þow P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 138.</NOTE></L>
<L>Þe kyng swor þo by crist · and by his corone bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8743"><HI REND="I">þo</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="80">That wrong for hus workus · sholde wo þolie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8744"><HI REND="I">þolie</HI>] þole F; dolye (!) S.</NOTE></L>
<L>And comaundede a constable · to caste wrong in yrenes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8745"><HI REND="I">And comaundede</HI>] He com|aundeþ M. <HI REND="I">wrong</HI>] him MF. <HI REND="I">yrenes</HI>] iren E; stokkus F.</NOTE></L>
<L>Ther he ne sholde in seuen ȝere · see fet ne hondes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8746"><HI REND="I">ne sholde</HI>] ne schal M; schulde not I. <HI REND="I">in</HI>] þis M. <HI REND="I">fet</HI>] his feet IF; fot M; fote E; foot S. <HI REND="I">ne</HI> IMSE] no <HI REND="I">or</HI> ne P. <HI REND="I">ne hondes</HI>] onus F.</NOTE></L>
<L>"God wot," quaþ a wis on · "þat were nat þe beste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8747"><HI REND="I">on</HI>] oon F; man E.</NOTE></L>
<L N="84">Yf he may amendes do · let meynpryse hym haue,<MILESTONE N="52" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8748"><HI REND="I">may amendes</HI>] amendes may I. <HI REND="I">do</HI>] make F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000914.tif" N="76, C-text"/>
<L>And be borw of hys bale · and byggen hym bote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8749"><HI REND="I">And</HI>] þat F. <HI REND="I">of</HI>] for IFSE. <HI REND="I">hys</HI>] ys P. <HI REND="I">and</HI>] to F. <HI REND="I">byggen</HI>] bringen I; bringe M.</NOTE></L>
<L>And a-mende þat ys mys-do · and euere-more þe betere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8750"><HI REND="I">þe</HI>] be þe M.</NOTE></L>
<L>Wit a-corded her-with · and witnessede þe same;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8751"><HI REND="I">a-corded</HI>] acordeþ IM; acorde S. <HI REND="I">her-with</HI>] þerwith I. <HI REND="I">witnessede</HI>] withnesseþ M; witnesse S.</NOTE></L>
<L N="88">"Betere ys þat bote · bale a-doun brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8752"><HI REND="I">Betere</HI>] þat better F.</NOTE></L>
<L>Than bale be [y]bete · and bote neuere þe betere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8753"><HI REND="I">ybete</HI> I] l-bete FS; i-beten M; bete PE.</NOTE></L>
<L>Thanne gan mede meken here · and mercy by-souhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8754"><HI REND="I">meken</HI> SE] meke M; mekene F; to meken I; muken P. <HI REND="I">mercy</HI>] merci sche MI.</NOTE></L>
<L>And profrede pees a present · al of pure golde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8755"><HI REND="I">pure</HI>] pured M; oure pure E.</NOTE></L>
<L N="92">"Haue þis, man, of me," quaþ hue · "to amende þy scaþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8756"><HI REND="I">þis</HI> IMFSE] þus P. <HI REND="I">of me</HI>] S <HI REND="I">om. amende</HI>] mende F. <HI REND="I">þy</HI>] þe S.</NOTE></L>
<L>For ich wol wage for wrong · he wol do so no more."</L>
<L>Pytouslich pees þo · preyede þe kyng<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8757"><HI REND="I">preyede</HI>] bi-souȝte M.</NOTE></L>
<L N="95">To haue mercy on þat man · þat meny tyme greuede hym—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8758"><HI REND="I">tyme</HI>] tymes IS. <HI REND="I">greuede</HI>] haþ greued M; greuyþ S. <HI REND="I">greuede hym</HI>] hym greued I; greued E. <HI REND="I">þat—hym</HI>] had greued him so oft F.</NOTE></L>
<L>"For he hath waged me wel · as wisdome hym tauhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8759"><HI REND="I">hath</HI>] I <HI REND="I">om. wel</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Mede hath mad myne amendes · ich may no more asken,<MILESTONE N="48" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8760"><HI REND="I">Mede</HI>] And meede I. <HI REND="I">myne</HI>] my I; me F. <HI REND="I">amendes</HI>] mendes I.</NOTE></L>
<L>So alle myne claymes ben quyt · by so þe kynge asente."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8761"><HI REND="I">So</HI>] And M; But F. <HI REND="I">quyt</HI>] I|quyt F. <HI REND="I">by so</HI>] be so I; so þat MF.</NOTE></L>
<L>"Nay, by crist," quath þe kynge · "for consciences sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8762"><HI REND="I">consciences</HI>] conscience E.</NOTE></L>
<L N="100">Wrong goþ nat so away · ar ich wite more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8763"><HI REND="I">ar</HI>] or MFE; er S.</NOTE></L>
<L>Loupe he so lyghtlich · lauhen he wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8764"><HI REND="I">Loupe</HI>] Lope IM; Lupe S; Lepe E; For lepe F. <HI REND="I">After</HI> lyghtlich PE <HI REND="I">insert</HI> a-wey, <HI REND="I">repeated from</HI> l. 100. <HI REND="I">wolde</HI>] wolde aftur M.</NOTE></L>
<L>And eft be þe boldere · to bete myne hewes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8765"><HI REND="I">eft</HI>] ȝeft S. <HI REND="I">be—boldere</HI>] þe boldere be I. <HI REND="I">hewes</HI> I] hywes PE; hynus FS; hynen M.</NOTE></L>
<L>Bote reson haue reuthe of hym · he shal reste in stockes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8766"><HI REND="I">of</HI>] on IMFS. <HI REND="I">shal reste</HI>] schal M; resteth ȝit F. <HI REND="I">in</HI>] in-to M; in my I; on SE.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000915.tif" N="77, C-text"/>
<L N="104">As longe as ich lyue · for hus luther werkes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8767"><HI REND="I">As</HI>] Also F. <HI REND="I">ich</HI>] y may S.</NOTE></L>
<L>Somme radde reson þo · to haue reuthe on þat shrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8768"><HI REND="I">haue reuthe</HI>] rewe F. <HI REND="I">on</HI>] vppon I.</NOTE></L>
<L>And for to consail þe kyng · on conscience þei loked;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8769"><HI REND="I">þei</HI>] sche I.</NOTE></L>
<L>Þat mede myghte be menepernour · reson þei by-souhte.<MILESTONE N="53" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8770"><HI REND="I">menepernour</HI>] meynpernour MI. <HI REND="I">reson</HI>] Meede I.</NOTE></L>
<L N="108">"Red me nat," quaþ reson · "no reuthe to haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8771"><HI REND="I">Red</HI>] Bid M.</NOTE></L>
<L>Til lordes and ladies · louen alle treuthe,</L>
<L>And haten alle harlotrie · to huyren oþer to mouthen hit;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8772"><HI REND="I">huyren</HI>] heren it IM; heere F; huren E; herun S. <HI REND="I">oþer</HI>] or IMF. <HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And purneles porfil · be put in þe whucche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8773"><HI REND="I">And</HI>] And til I. <HI REND="I">porfil</HI>] pur|fil MFS; purfiel I. <HI REND="I">in þe</HI>] in-to M; in hir IFS. <HI REND="I">whucche</HI>] wucche P; whicche FS; whoche E; hucche IM.</NOTE></L>
<L N="112">And children cherissing · be chasted with ȝerdes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8774"><HI REND="I">children</HI>] childres M. <HI REND="I">cheris|sing</HI>] chēssing P; chirsyng E; chers|ynge S; cherissching I; cheressch|ynge M; cherschinge F; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">chasted</HI>] chastyng S.</NOTE></L>
<L>And harlotes holynesse · be an hey ferye;</L>
<L>Til klerken couetise · be cloth for þe poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8775"><HI REND="I">Til</HI>] And til S.</NOTE></L>
<L>Here pelure and here palfrayes · poure menne lyflode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8776"><HI REND="I">Here</HI>] And here SI. <HI REND="I">here</HI>(2)] I <HI REND="I">om. poure</HI>] be pore S. <HI REND="I">menne</HI>] men SE; mennes IMF. <HI REND="I">lyflode</HI>] foode F.</NOTE></L>
<L>And religious out-ryders · reclused in here cloistres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8777"><HI REND="I">reclused</HI>] be reclusid S; be reclus I; be closed M.</NOTE></L>
<L>And be as benit hem bad · domenik and fraunceis;<MILESTONE N="49" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8778"><HI REND="I">benit</HI>] benet MIFE.</NOTE></L>
<L>Tyl þat lerede men lyue · as þei lere and techen,</L>
<L>And til þe kynges consayl · be al comune profit;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8779"><HI REND="I">til</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="120">Tyl bisshopes [ben] bakers · brewers and taylours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8780"><HI REND="I">Tyl</HI>] And til I. <HI REND="I">bisshopes</HI>] <HI REND="I">apparently</HI> bisschepes P. [<HI REND="I">ben</HI> IM] be F; beo G; and PES. <HI REND="I">brewers</HI>] &amp; brewrus (<HI REND="I">sic</HI>) S.</NOTE></L>
<L>For alle manere men · þat þei fyndeþ nedfol;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8781"><HI REND="I">men</HI>] of men IMF. <HI REND="I">þei fyndeþ</HI>] me fynt I. <HI REND="I">nedfol</HI>] nedy F.</NOTE></L>
<L>Tyl seynt Iame be souht · þer poure syke lyggen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8782"><HI REND="I">Tyl</HI>] And til I.</NOTE></L>
<L>In prisons and in poore cotes · for pilgrymages to rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8783"><HI REND="I">in</HI>] M <HI REND="I">om. cotes</HI>] cottes E. <HI REND="I">for</HI>] pe (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">pilgrymages</HI>] pil|grimage FI; pilgrimes M.</NOTE></L>
<L N="124">So þat non go to galys · bote it be for euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8784"><HI REND="I">it be</HI>] he go IS; ȝif he go F; ȝif hit be M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000916.tif" N="78, C-text"/>
<L>And alle rome-renners · for robbers in fraunce<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8785"><HI REND="I">robbers</HI>] ruyflers I.</NOTE></L>
<L>Bere no suluer ouer see · þat kynges sygne sheweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8786"><HI REND="I">Bere</HI>] To bere I. <HI REND="I">see</HI>] þe se M. <HI REND="I">kynges sygne</HI>] signe of king I; kynges coyne M.</NOTE></L>
<L>Neiþer graue ne vngraue · of gold ne of suluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8787"><HI REND="I">Neiþer</HI>] M <HI REND="I">om. ne</HI> (1)] nor F. <HI REND="I">ne</HI> (2)] nor F; or I.</NOTE></L>
<L N="128">Vp forfeture of þe fee · ho so fynt hym ouerwarde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8788"><HI REND="I">Vp</HI>] Vp-on M. <HI REND="I">þe</HI>] þat IF. <HI REND="I">ho so</HI>] who I. <HI REND="I">fynt</HI>] fyndeþ I. <HI REND="I">hym</HI>] hem I. <HI REND="I">ouerwarde</HI>] gilty F.</NOTE></L>
<L>Bote it be marchaunt oþer hus man · oþer messager with lettres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8789"><HI REND="I">it</HI>] he I. <HI REND="I">messager</HI>] messa|gerus F.</NOTE></L>
<L>Prouisour oþer prest · oþer penaunt for hus synnes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8790"><HI REND="I">Prouisour</HI>] Oþur prouisour F. <HI REND="I">penaunt</HI>] penytaunt F.</NOTE></L>
<L>And ȝut," quaþ reson, "by þe rode · ich shal no reuthe haue,<MILESTONE N="54" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8791"><HI REND="I">Ȝut</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Whyl mede hath þe maistrye · þer motyng is atte barre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8792"><HI REND="I">Whyl</HI>] Wyl P; Whiles I. <HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">atte</HI>] at þe MSE; at I.</NOTE></L>
<L N="133">Ac ich may seye ensamples · as ic see oþere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8793"><HI REND="I">seye</HI>] seiȝe M; sein I.</NOTE></L>
<L>Ich seye it for my-selue," quath reson · "and hit so were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8794"><HI REND="I">it</HI>] it nat I. <HI REND="I">Ich—selue</HI>] For soþe I seie F.</NOTE></L>
<L>Þat ich were kyng with corone · to kepe eny reame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8795"><HI REND="I">Þat</HI>] And IS. <HI REND="I">eny</HI>] my I.</NOTE></L>
<L N="136">Shold neuere wronge in þis worlde · þat ich wite myghte,</L>
<L>Be vnpunysshed in my power · for peril of my soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8796"><HI REND="I">in</HI>] by F; be M. <HI REND="I">my</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne gete my grace þorw eny gyft · ne glosyng speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8797"><HI REND="I">gete my</HI>] graunte M.</NOTE></L>
<L>Ne þorw mede do mercy · by marye of heuene!<MILESTONE N="50" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8798"><HI REND="I">þorw</HI>] for F. <HI REND="I">do</HI>] haue I. <HI REND="I">marye</HI>] mary loue F.</NOTE></L>
<L N="140">For man, <HI REND="I">nullum malum</HI> · mette with <HI REND="I">impunitum</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8799"><HI REND="I">man</HI>] no man E; scholde F. <HI REND="I">man—malum</HI>] nullum malum man I. <HI REND="I">mette</HI>] meete F.</NOTE></L>
<L>And bad þat <HI REND="I">nullum bonum</HI> · bee <HI REND="I">irremuneratum.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8800"><HI REND="I">bad þat</HI>] bad I; also F. <HI REND="I">bee</HI>] with F.</NOTE></L>
<L>Lete þy confessour, syre kyng · construe þis in english,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8801"><HI REND="I">in english</HI>] to þe F.</NOTE></L>
<L>And ȝif ȝe worchen hit in werke · ich wedde boþe myn handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8802"><HI REND="I">worchen</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> worten (<HI REND="I">for</HI> worcen = worchen) P.</NOTE></L>
<L>That lawe shal be a laborer · and lede a felde donge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8803"><HI REND="I">be</HI>] be but I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000917.tif" N="79, C-text"/>
<L N="145">And loue shal lede þy land · as þe leef lykeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8804"><HI REND="I">leef</HI> MFSE] leeue I; luf P.</NOTE></L>
<L>Clerkus þat were confessours · couplede hem to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8805">I <HI REND="I">has only</HI>—Clerkes couplede hem togidres. <HI REND="I">couplede</HI>] companiede M.</NOTE></L>
<L>To construe this clause · kyndeliche what hit menede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8806"><HI REND="I">this</HI>] þat comly F. <HI REND="I">clause</HI>] cause I; case M. <HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">menede</HI>] meneth IS.</NOTE></L>
<L>Mede in [þe] mote-halle þo · on men of lawe gan wynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8807"><HI REND="I">Mede</HI>] &amp; mede F. [<HI REND="I">þe</HI> MFI SE] þat P. <HI REND="I">þo</HI>] M <HI REND="I">om. gan wynke</HI>] wynkede M.</NOTE></L>
<L N="149">In sygne þat þei sholde · with som sotel speche</L>
<L>Reherce þo a-non ryght · þat myghte reson stoppe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8808"><HI REND="I">þo</HI>] sumwhat F; þer I. <HI REND="I">þat</HI>] what M. <HI REND="I">stoppe</HI> IMFSE] stope P.</NOTE></L>
<L>And alle ryghtful recordeden · þat reson treuthe seyde,<MILESTONE N="55" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8809"><HI REND="I">And</HI>] Ac I. <HI REND="I">recordeden</HI>] re|corden M.</NOTE></L>
<L>And kynde wit and conscience · cortesliche þankede;</L>
<L N="153">Reson for hus ryght speche · riche and poure hym louede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8810"><HI REND="I">Reson</HI>] &amp; resoun F. <HI REND="I">ryght</HI>] rightful IMF. <HI REND="I">riche—poure</HI>] pore &amp; riche S.</NOTE></L>
<L>And seiden, "we seth wel · syre reson, by þy wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8811"><HI REND="I">seth</HI>] seon M; see S; seeyne I; se F. <HI REND="I">reson</HI>] M <HI REND="I">om. þy</HI>] þe S.</NOTE></L>
<L>That meknesse worth mayster · ouer mede atte laste."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8812"><HI REND="I">worth mayster</HI>] schal maister be F. <HI REND="I">atte</HI>] at þe MFE; at S.</NOTE></L>
<L N="156">Loue let lyght of mede · and leaute ȝut lasse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8813"><HI REND="I">Loue let</HI>] Tho lete loue F. <HI REND="I">lyght</HI>] litel M. <HI REND="I">lyght—mede</HI>] of meede lighte I. <HI REND="I">ȝut</HI>] wel M; muche F.</NOTE></L>
<L>And cryed vp-on conscience · þe kynge hit myghte yhure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8814"><HI REND="I">vp-on</HI>] to I. <HI REND="I">hit myghte</HI>] myght it I. <HI REND="I">yhure</HI>] hure E; huyre S; here MIF.</NOTE></L>
<L>"Who so wylneþ hure to wyue · for welthe of hure goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8815"><HI REND="I">wyue</HI>] wynne F; wynne quod he I.</NOTE></L>
<L>Bote he be knowe for cokewold · kut of my nose!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8816"><HI REND="I">knowe</HI>] i-mad M. <HI REND="I">for</HI>] for a IS; M <HI REND="I">om. kut</HI>] cutteþ M; kytt E.</NOTE></L>
<L N="160">Mede mornede þo · and made heuy cheere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8817"><HI REND="I">þo</HI>] muche þo F. <HI REND="I">made</HI>] made an I.</NOTE></L>
<L>For þe comune called hure · queynte comune hore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8818"><HI REND="I">called</HI> FSE] cald P; calde I; calden M.</NOTE></L>
<L>A sysour and a somner þo · softeliche forth ȝeden</L>
<L>With mede þe mayde · out of þe mot-halle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8819"><HI REND="I">þe</HI>] þat M. <HI REND="I">mayde</HI>] mayde þo I; maide mournyng F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000918.tif" N="80, C-text"/>
<L N="164">A shereyues clerk cryede · "a! <HI REND="I">capiatis</HI> mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8820"><HI REND="I">cryede</HI>] þo cride F. <HI REND="I">a</HI>] aa F. <HI REND="I">capiatis</HI>] capias I; capiatis nunc M.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Et saluo custodias · sed non cum carceratis."</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8821"><HI REND="I">Et—custodias</HI>] In salua cus|todia F; Et salua custodia S. <HI REND="I">cum</HI>] S <HI REND="I">om. carceratis</HI>] incarceratis F.</NOTE></L>
<L>The kynge to his consail tho · tok conscience and reson,<MILESTONE N="51" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8822"><HI REND="I">his</HI>] þe M; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And [modiliche] vp-on mede · meny tyme lokede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8823">[<HI REND="I">modiliche</HI> MFSEG] moodi|liche I; myldeliche (<HI REND="I">wrongly</HI>) P. <HI REND="I">meny</HI>] many a F.</NOTE></L>
<L>And lourede vp-on men of lawe · and lightliche seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8824"><HI REND="I">vp-on</HI>] up M.</NOTE></L>
<L>"Thorȝ ȝoure lawe, ich leyue · ich lese menye escheytes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8825"><HI REND="I">Thorȝ</HI>] þorȝ SE; Thorgh I; þorw M; þurw F; Thorȝe P. <HI REND="I">lawe</HI>] lawes S. <HI REND="I">ich</HI>] as i MIFS. <HI REND="I">escheytes</HI>] chetes I; cheetus F; cheytus S.</NOTE></L>
<L>Mede and men of ȝoure craft · muche treuthe letteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8826"><HI REND="I">Mede</HI>] For mede F. <HI REND="I">letteþ</HI>] lette F.</NOTE></L>
<L N="171">Ac reson shal ·[rekene] with ȝow · yf ich regne. eny whyle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8827">[<HI REND="I">rekene</HI>] rekne I; rikene M; regne PEFS; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">regne</HI>] lyue M. <HI REND="I">whyle</HI>] wyle P.</NOTE></L>
<L>And deme ȝow by þys day · as ȝe haue deseruyd.</L>
<L>Mede shal nat meynprise ȝow · by marye of heuene,<MILESTONE N="56" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8828"><HI REND="I">marye</HI>] Mary loue F.</NOTE></L>
<L N="174">Ich wolle haue leaute for my lawe; · let be al ȝoure ianglyng;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8829"><HI REND="I">let</HI>] and late I. <HI REND="I">al</HI>] I <HI REND="I">om. ianglyng</HI> M] ianglend (<HI REND="I">badly</HI>) P; iangle EIFS.</NOTE></L>
<L>By leel men and lyf-holy · my lawe shal be demyd."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8830"><HI REND="I">By—men</HI>] And by leele I. <HI REND="I">be</HI> IMFSE] by (<HI REND="I">by mistake</HI>) P.</NOTE></L>
<L>Quath conscience to þe kynge · "with-oute [þe] comune help,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8831"><HI REND="I">Quath</HI>] Tho carped F. <HI REND="I">with|oute</HI>] whith-oute P. [<HI REND="I">þe</HI> EIS] PMF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hit is ful hard, by myn hefd · þer-to hit to brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8832"><HI REND="I">hefd</HI>] heued I; hed MSE; heed F. <HI REND="I">þer-to</HI>] herto I. <HI REND="I">hit—brynge</HI>] hit for to bringe F; to bringen it I.</NOTE></L>
<L N="178">And alle ȝoure lege ledes · to lede þus euene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8833"><HI REND="I">þus</HI>] now þus F.</NOTE></L>
<L>"By hym þat rauhte on rode" · quaþ reson to þe kynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8834"><HI REND="I">rauhte</HI>] reste MS; rest him F; deied E. <HI REND="I">on</HI>] on þe F; vp þe I.</NOTE></L>
<L>"Bote ich rewely þus alle reames · reueþ me my syght;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8835"><HI REND="I">Bote</HI>] But ȝif S. <HI REND="I">ich rewely</HI>] ich ruly E; I rewle F; I rule S; i lede M; ȝe reule I. <HI REND="I">alle reames</HI>] þi reme F. <HI REND="I">reueþ</HI>] elles reueþ M; by|reueth F.</NOTE></L>
<L>And brynge alle men to bowe · with-oute byter wounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8836"><HI REND="I">And brynge</HI>] And but I bringe F. <HI REND="I">wounde</HI> IMFSE] wonde P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000919.tif" N="81, C-text"/>
<L N="182">With-oute mercement oþer manslauht · amenden alle reames."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8837"><HI REND="I">mercement—manslauht</HI>] man|slauȝt or mercement F.</NOTE></L>
<L>"Ich wolde hit were," quaþ þe kyng · "wel al a-boute.</L>
<L>For-þy, reson, redelyche · þow shalt nat ryden hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8838"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M. <HI REND="I">ryden</HI>] wende M.</NOTE></L>
<L N="185">Bote be my chyf chaunceler · in chekyr and in parle|ment,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8839"><HI REND="I">chekyr</HI>] chesquier I. <HI REND="I">in</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And conscience in alle my courtes · be as kynges Iustice."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8840"><HI REND="I">as</HI>] a I; þe F. <HI REND="I">kynges</HI>] chef M.</NOTE></L>
<L>"Ich a-sente," seyde reson · "by so þy-self y-huyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8841"><HI REND="I">by so</HI>] so þat MF. <HI REND="I">þy</HI>] ȝou F; ȝowe I. <HI REND="I">y-huyre</HI>] yhure E; yhyre S; i-here MI; wole here F.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Audi alteram partem</HI> · a-mong aldermen and comuners;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8842"><HI REND="I">Audi</HI>] Audias M; Audiatis I. <HI REND="I">alteram</HI>] aliam M. <HI REND="I">comuners</HI>] comunes M; oþure F.</NOTE></L>
<L N="189">And þat vnsittynge suffraunce · ne seele ȝoure pryueie letteres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8843"><HI REND="I">seele</HI>] asele S.</NOTE></L>
<L>Ne sende <HI REND="I">supersedeas</HI> · bote ich asente," quath reson;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8844"><HI REND="I">sende</HI> IMSE] seynde P; sende out F. <HI REND="I">sende supersedeas</HI>] no super|sidias sende I. <HI REND="I">bote—reson</HI>] but stile (<HI REND="I">or</HI> scile) assente with þe F.</NOTE></L>
<L>"And ich dar legge my lyf · þat loue wol lene [þe] suluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8845"><HI REND="I">legge</HI>] ley þanne F. <HI REND="I">lyf</HI>] hed M. [<HI REND="I">þe</HI> IMFSEG] þat P.</NOTE></L>
<L>To wage thyne, and help wynne · þat þow wilnest after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8846"><HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om. wynne</HI>] to wynne M. <HI REND="I">þat</HI>] al þat M. <HI REND="I">wilnest</HI>] willest F.</NOTE></L>
<L>More þan al þy marchauns · oþer þy mytrede bisshopes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8847"><HI REND="I">oþer þy</HI>] and F.</NOTE></L>
<L>Oþer lumbardes of lukes · þat lyuen by lone as Iewes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8848"><HI REND="I">Oþer</HI>] Of I. <HI REND="I">of</HI>] or FS. <HI REND="I">lukes</HI>] lukus S; lucus oþur F. <HI REND="I">as</HI>] &amp; F.</NOTE></L>
<L N="195">The kyng comaunded conscience tho · to congie alle hus officers,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8849"><HI REND="I">congie</HI>] congeie I; conge M; cunge FS. <HI REND="I">alle</HI>] F <HI REND="I">om. hus</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And receyuen þo þat reson louede; · and ryȝt with þat ich a-wakede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8850"><HI REND="I">louede</HI>] loueþ E; wolde F. <HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">a-wakede</HI>] wakede MIF.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus quintus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8851"> MI <HI REND="I">omit. Hic</HI>] FSEG <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="6"><PB REF="00000920.tif" N="82, C-text"/>
<HEAD>PASSUS VI.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8852">TITLE. <HI REND="I">So</HI> ESFG; Hic incipit passus sextus de uisione M; Passus quintus de visione, vbi prius I.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus sextus.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Thus ich a-waked, god wot · whanne ich wonede on cornehulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8853"><HI REND="I">a-waked</HI>] haue waked F. <HI REND="I">god wot</HI> MFE] wot god PSI. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">on</HI>] in I.</NOTE></L>
<L>Kytte and ich in a cote · cloþed as a lollere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8854"><HI REND="I">cloþed</HI>] y-cloþed EI.</NOTE></L>
<L>And lytel [y-lete] by · leyue me for soþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8855"><HI REND="I">And</HI>] And a P; <HI REND="I">but</HI> IMSE <HI REND="I">omit</HI> a; &amp; ful F. [<HI REND="I">y-lete</HI> IMSG] late F; <HI REND="I">miswritten</HI> ich let P; ich lete E. <HI REND="I">leyue</HI>] leue ME; leueth IFG; by|leuuþ S.</NOTE></L>
<L N="4">Among lollares of london · and lewede heremytes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8856"><HI REND="I">lollares</HI>] lollers EI; lollardus F; loreles M. <HI REND="I">london</HI> S] londen <HI REND="I">or</HI> london P; londen EM; londoun IF. <HI REND="I">heremytes</HI>] hermites I; ermiȝtes M.</NOTE></L>
<L>For ich made of þo men · as reson me tauhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8857"><HI REND="I">made</HI>] rouȝte F.</NOTE></L>
<L>For as ich cam by conscience · with reson ich mette<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8858"><HI REND="I">For as</HI>] &amp; þo F. <HI REND="I">with</HI>] wit P; M <HI REND="I">om. ich</HI>] me M.</NOTE></L>
<L>In an hote heruest · whenne ich hadde myn hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8859"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P.</NOTE></L>
<L N="8">And lymes to labore with · and louede wel fare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8860"><HI REND="I">fare</HI>] to fare MFS.</NOTE></L>
<L>And no dede to do · bote drynke and to slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8861"><HI REND="I">to do</HI>] for to doo F. <HI REND="I">drynke</HI>] to drynke S. <HI REND="I">and to</HI>] and S; wel and F.</NOTE></L>
<L>In hele and in vnite · on me aposede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8862"><HI REND="I">vnite</HI>] inwitte I; hete F.</NOTE></L>
<L>Romynge in remembraunce · thus reson me aratede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8863"><HI REND="I">Romynge</HI>] &amp; romyng F; Rom|blynge (= <HI REND="I">rambling</HI>) M.</NOTE></L>
<L N="12">"Canstow seruen," he seide · "oþer syngen in a churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8864"><HI REND="I">Canstow</HI>] Canst þow MFS; Can þou I. <HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Oþer coke for my cokers · oþer to þe cart picche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8865"><HI REND="I">coke</HI>] coken M; loke (<HI REND="I">wrongly</HI>) I. <HI REND="I">my</HI>] S <HI REND="I">om. cokers</HI>] cokares I; cokerus FS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000921.tif" N="83, C-text"/>
<L>Mowe oþer mowen · oþer make bond to sheues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8866"><HI REND="I">mowen</HI>] mouwen M; muwe F; mywen I (<HI REND="I">mow</HI> = to put in a mow, to stack). <HI REND="I">bond</HI>] bend F. <HI REND="I">to</HI>] for M.</NOTE></L>
<L>Repe oþer be a repereyue · and a-ryse erliche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8867"><HI REND="I">repereyue</HI>] repereue IF; rip|reue M; rippreue E; rype-reue SG. <HI REND="I">erliche</HI>] vp erli M.</NOTE></L>
<L N="16">Oþer haue an horne and be haywarde · and liggen oute a nyghtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8868"><HI REND="I">haue</HI>] with F. <HI REND="I">and</HI>] F <HI REND="I">om. be</HI>] be an ME; be a S. <HI REND="I">oute</HI>] þer|oute I. <HI REND="I">a</HI>] on M.</NOTE></L>
<L>And kepe my corn in my croft · fro pykers and þeeues?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8869"><HI REND="I">And</HI>] To F. <HI REND="I">fro</HI>] for MF. <HI REND="I">pykers</HI>] prikieres M. <HI REND="I">and</HI>] or M.</NOTE></L>
<L>Oþer shappe shon oþer cloþes · oþer shep oþer kyn kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8870"><HI REND="I">shon—cloþes</HI>] cloþus oþur schoon F. <HI REND="I">cloþes</HI>] cloþe MI.</NOTE></L>
<L>Heggen oþer harwen · oþer swyn oþer gees dryue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8871"><HI REND="I">Heggen</HI> IMF] Eggen PES. <HI REND="I">harwen</HI>] harewen MS. <HI REND="I">swyn</HI>] swyne kepe E. <HI REND="I">gees</HI>] hogges M.</NOTE></L>
<L>Oþer eny [oþer] kyns craft · þat to þe comune nedeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8872"><HI REND="I">eny</HI>] E <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">oþer</HI> MIFSG] PE <HI REND="I">om. kyns</HI>] kynnes MES; kyn F. <HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om. nedeþ</HI> IME] nudeþ P.</NOTE></L>
<L N="21">Hem þat bedreden be · by-lyue to fynde?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8873"><HI REND="I">bedreden</HI>] be-dradde F; in drede M. <HI REND="I">by-lyue</HI>] by-leue E; lijf|lode M. I <HI REND="I">has</HI>—þey I be betered þe by · þat by-leue þe fynden.</NOTE></L>
<L>"Certes," ich seyde · "and so me god helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8874"><HI REND="I">Certes</HI>] Certes nai M; Certus sir F.</NOTE></L>
<L>Ich am to waik to worche · with sykel oþer with sythe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8875"><HI REND="I">waik</HI>] woke E; wow M.</NOTE></L>
<L N="24">And to long, leyf me · lowe for to stoupe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8876"><HI REND="I">leyf</HI>] lef þow M. <HI REND="I">for</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To worchen as a workeman · eny whyle to dure."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8877"><HI REND="I">a</HI>] S <HI REND="I">om. whyle</HI>] wyle P.</NOTE></L>
<L>"Thenne hauest þow londes to lyue by" · quath reson, "oþer lynage riche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8878"><HI REND="I">hauest</HI>] hast IMFSE. <HI REND="I">londes</HI>] land M. <HI REND="I">quath reson</HI>] quod he F (<HI REND="I">inserted after</HI> þow).</NOTE></L>
<L>That fynden þe þy fode? · for an ydel man þow semest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8879"><HI REND="I">fynden</HI>] fyndeþ MIFS. <HI REND="I">þe</HI>] þe þus F. <HI REND="I">an</HI>] F <HI REND="I">om. ydel</HI>] hydel P.</NOTE></L>
<L N="28">A spendour þat spende mot · oþer a spille-tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8880"><HI REND="I">spende</HI>] spene I.</NOTE></L>
<L>Oþer beggest þy bylyue · a-boute at menne hacches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8881"><HI REND="I">bylyue</HI>] bylyf E. <HI REND="I">at</HI>] ate P. <HI REND="I">menne</HI>] men ES; mennes IMF.</NOTE></L>
<L>Oþer faitest vp-on frydays · oþer feste-dayes in churches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8882">M <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>The whiche is lollarene lyf · þat lytel ys preysed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8883"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">lollarene</HI>] lollerne I; lollerus F; a lollerus S; loreles M; <HI REND="I">miswritten</HI> sollarene E. <HI REND="I">þat—ys</HI>] and litel M. <HI REND="I">preysed</HI>] I|preysed IMFS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000922.tif" N="84, C-text"/>
<L N="32">Þer ryghtfulnesse rewardeþ · ryght as men deserueþ,<Q><HI REND="I">Reddit unicuique iuxta opera sua.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8884"><HI REND="I">ryghtfulnesse</HI>] as riȝt F. <HI REND="I">Red|dit</HI>] Reddet MF.</NOTE></L>
<L>Oþer þow art broke, so may be · in body oþer in membre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8885"><HI REND="I">art</HI> IMFS] ert PE. <HI REND="I">broke</HI>] croket M.</NOTE></L>
<L>Oþer ymaymed þorw som mys-hap · wher-by þow myȝt be excused?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8886"><HI REND="I">wher-by</HI>] wer-by P; where|þurgh F.</NOTE></L>
<L>"Whanne ich ȝong was," quath ich · "meny ȝer hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8887"><HI REND="I">Whanne</HI>] Wanne P. <HI REND="I">quath ich</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="36">My fader and my frendes · founden me to scole,</L>
<L>Tyl ich wiste wyterliche · what holy wryt menede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8888"><HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">menede</HI>] bi|menede M.</NOTE></L>
<L>And what is best for þe body · as þe bok telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8889"><HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">is</HI>] was FS.</NOTE></L>
<L>And sykerest for þe soule · by so ich wolle continue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8890"><HI REND="I">And</HI>] &amp; also F. <HI REND="I">by so</HI>] so þat MF.</NOTE></L>
<L N="40">And ȝut fond ich neuere in faith · sytthen my frendes deyden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8891"><HI REND="I">ȝut</HI>] IF <HI REND="I">om. ich</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lyf þat me lyked · bote in þes longe clothes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8892"><HI REND="I">lyked</HI>] liked wel F.</NOTE></L>
<L>Yf ich by laboure sholde lyue · and lyflode deseruen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8893"><HI REND="I">Yf</HI>] ȝif MFSE; Hyf P; And ȝif I.</NOTE></L>
<L>That labour þat ich lerned best · þer-with lyue ich sholde;<Q><HI REND="I">In eadem uocatione [in] qua uocati estis, [manete.]</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8894"><HI REND="I">best</HI>] furst M. <HI REND="I">þer-with</HI>] þer|whit P. <HI REND="I">sholde</HI>] wolde E. [<HI REND="I">in</HI> M] PEIFS <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">manete</HI> M] PEIFS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="44">And ich lyue in londone · and on londone bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8895"><HI REND="I">And</HI>] And so I. <HI REND="I">londone</HI> MSE] londoun IF; londene P. <HI REND="I">on londone</HI> SE] on londen P; by londoun F; out of londone M; vp-londe I.</NOTE></L>
<L>The lomes þat ich laboure with · and lyflode deserue</L>
<L>Ys <HI REND="I">pater-noster</HI> and my prymer · <HI REND="I">placebo</HI> and <HI REND="I">dirige</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8896"><HI REND="I">Ys</HI>] <HI REND="I">so in all. my</HI>] F <HI REND="I">om. dirige</HI>] my dirige F.</NOTE></L>
<L N="47">And my sauter som tyme · and my seuene psalmes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8897"><HI REND="I">seuene psalmes</HI>] psalmes seuene M.</NOTE></L>
<L>Thus ich synge for hure soules · of suche as me helpen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8898"><HI REND="I">Thus</HI>] þis I. <HI REND="I">synge</HI>] sigge I. <HI REND="I">hure</HI>] þe FS. <HI REND="I">soules</HI>] soule S.</NOTE></L>
<L>And þo þat fynden me my fode · vouchen saf, ich trowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8899"><HI REND="I">me</HI>] E <HI REND="I">om. vouchen</HI> M] fouchen IS; vochen PE; fouche F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000923.tif" N="85, C-text"/>
<L>To be welcome whanne ich come · oþer-whyle in a monthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8900"><HI REND="I">welcome</HI>] wolcome P. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">whyle</HI>] wyle P. <HI REND="I">oþer|whyle</HI>] oonus F.</NOTE></L>
<L>Now with hym and now with hure · and þus-gate ich begge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8901"><HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om. and—gate</HI>] on þis wise I.</NOTE></L>
<L N="52">With-oute bagge oþer botel · bote my wombe one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8902"><HI REND="I">wombe</HI>] bodi M.</NOTE></L>
<L>And al-so more-ouer · me þynkeþ, syre reson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8903"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. more-ouer</HI>] more|ouer now F. <HI REND="I">þynkeþ</HI>] meeneth wel F.</NOTE></L>
<L>Men sholde constreyne no clerke · to knauene werkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8904"><HI REND="I">Men</HI>] Me I. <HI REND="I">knauene</HI>] no knaues I.</NOTE></L>
<L>For by lawe of <HI REND="I">leuitici</HI> · þat oure lord ordeynede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8905"><HI REND="I">lawe</HI>] þe lawe IM. <HI REND="I">ordeynede</HI>] made F.</NOTE></L>
<L N="56">Clerkes þat aren crouned · of kynde vnderstondyng<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8906"><HI REND="I">þat aren</HI>] I <HI REND="I">om. aren</HI>] arn M; ben E; be F. <HI REND="I">crouned</HI>] i-crowned MI.</NOTE></L>
<L>Sholde noþer swynke ne swete · ne swere at enquestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8907"><HI REND="I">noþer</HI>] nouȝt M.</NOTE></L>
<L>Ne fyghte in no vauntwarde · ne hus fo greue;<Q><HI REND="I">Non reddas malum pro malo.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8908"><HI REND="I">vauntwarde</HI>] vandwarde M; faumwarde I; famwarde S; fawarde F. <HI REND="I">hus fo</HI>] here foos F. <HI REND="I">reddas</HI>] reddes F.</NOTE></L>
<L N="59">For it ben aires of heuene · alle þat ben crouned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8909"><HI REND="I">it ben</HI>] it beeth FS; þei ben M. <HI REND="I">aires</HI>] eires ME; heires IF. <HI REND="I">alle</HI>] and alle PE; <HI REND="I">but</HI> IMFS <HI REND="I">omit</HI> and. <HI REND="I">ben</HI>] beþ F. <HI REND="I">crouned</HI>] croun|ede P; I-crouned IFMS.</NOTE></L>
<L>And in queer [and in kirkes] · cristes owene mynestres,<Q><HI REND="I">Dominus pars hereditatis mee; &amp; alibi: Cle|mentia non constringit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8910"><HI REND="I">queer</HI>] quere FIE; quer MS. [<HI REND="I">and in kirkes</HI> I] and in chirches MS; in churches PE; in kirkus F. <HI REND="I">owene</HI>] I <HI REND="I">om. mynestres</HI>] mene|strales M.</NOTE></L>
<L>Hit by-comeþ for clerkus · crist for to seruen,</L>
<L>And knaues vncrouned · to cart and to worche.</L>
<L>For shold no clerk be crouned · bote yf he ycome were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8911"><HI REND="I">yf</HI>] IFM <HI REND="I">om. ycome</HI>] come IFS.</NOTE></L>
<L N="64">Of franklens and free men · and of folke ywedded.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8912"><HI REND="I">and</HI>] or F (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">ywedded</HI>] yweddede P.</NOTE></L>
<L>Bondmen and bastardes · and beggers children,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8913"><HI REND="I">Bondmen</HI>] But bonde-men F.</NOTE></L>
<L>Thuse by-longeþ to labour · and lordes [kyn to] seruen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8914"><HI REND="I">Thuse</HI>] þese IMF. <HI REND="I">by-longeþ</HI>] longeþ M. [<HI REND="I">kyn to</HI> MF] to (kyn <HI REND="I">omitted</HI>) I; children sholde PES (<HI REND="I">which clogs the line</HI>); kyn scholde G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000924.tif" N="86, C-text"/>
<L>Bothe god and good men · as here degree askeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8915"><HI REND="I">Bothe</HI>] I <HI REND="I">om. degree</HI>] gre M; degreus S.</NOTE></L>
<L N="68">Some to synge masses · oþer sitten and wryte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8916"><HI REND="I">oþer</HI>] &amp; summe to F.</NOTE></L>
<L>Rede and receyue · þat reson ouhte spende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8917"><HI REND="I">ouhte spende</HI>] auȝte dispende M; oweth to spene I; rewarde hadde F.</NOTE></L>
<L>[Ac] sith bondemenne barnes · han be mad Bisshopes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8918">[<HI REND="I">Ac</HI> IMSG] And PEF. <HI REND="I">bonde|menne</HI>] bondmens IF. <HI REND="I">han—Bis|shopes</HI>] ha be mytred made F.</NOTE></L>
<L>And barnes bastardes · han ben archidekenes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8919"><HI REND="I">bastardes</HI>] bastard born F.</NOTE></L>
<L>And sopers and here sones · for seluer han be knyghtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8920"><HI REND="I">sopers</HI>] sory soperus F; schip|herdes I. <HI REND="I">han be</HI>] be made F.</NOTE></L>
<L N="73">And lordene sones here laborers · and leid here rentes to wedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8921"><HI REND="I">lordene</HI>] lordes IMFS. <HI REND="I">here laborers</HI>] han be heore men M. <HI REND="I">here</HI>] F <HI REND="I">om. rentes</HI>] landes M.</NOTE></L>
<L>For þe ryght of þis reame · ryden a-ȝens oure enemys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8922"><HI REND="I">þis</HI> IMS] þes P; þe EF.</NOTE></L>
<L>In confort of þe comune · and þe kynges worshep,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8923"><HI REND="I">and</HI>] &amp; of F. <HI REND="I">worshep</HI>] honour F.</NOTE></L>
<L N="76">And monkes and moniales · þat mendinauns sholden fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8924"><HI REND="I">mendinauns</HI>] mendinaunt S.</NOTE></L>
<L>Han mad here kyn knyghtes · and knyghtfees pur|chase[d],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8925"><HI REND="I">Han mad</HI>] I-made I. <HI REND="I">knyght|fees</HI>] feus S. <HI REND="I">purchased</HI> EMFSG] y-purchased I; purchase P.</NOTE></L>
<L>Popes and patrones · poure gentil blod refuseþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8926"><HI REND="I">gentil</HI>] gentel men E. <HI REND="I">re|fuseþ</HI>] refused IF.</NOTE></L>
<L>And taken symondes sone · seyntewarie to kepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8927"><HI REND="I">seyntewarie</HI>] sanctuarye F.</NOTE></L>
<L N="80">Lyf-holynesse and loue · han ben longe hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8928"><HI REND="I">and</HI>] to F.</NOTE></L>
<L>And wole, til hit be wered out · or oþerwise ychaunged.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8929"><HI REND="I">or</HI>] and M.</NOTE></L>
<L>For-þy rebuke me ryght nouht · reson, ich ȝow praye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8930"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M. <HI REND="I">ȝow</HI>] þe IM.</NOTE></L>
<L>For in my conscience ich knowe · what crist wolde þat ich wrouhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8931"><HI REND="I">þat</HI>] IMF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="84">Preyers of [a] parfyt man · and penaunce discret<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8932"><HI REND="I">Preyers</HI>] For preiers F. [<HI REND="I">a</HI> IMFEG] PS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ys þe leueste labour · þat oure lord pleseþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8933"><HI REND="I">Ys</HI>] <HI REND="I">see</HI> l. 45. <HI REND="I">labour</HI>] þyng M. <HI REND="I">pleseþ</HI>] askeþ M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000925.tif" N="87, C-text"/>
<L><HI REND="I">Non de solo</HI>," ich seide · "for soþe <HI REND="I">uiuit homo</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8934"><HI REND="I">de solo</HI>] in solo pane M. <HI REND="I">for soþe</HI>] M <HI REND="I">om. for—homo</HI>] viuit home forsothe F.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Nec in pane &amp; pabulo</HI> · þe <HI REND="I">pater-noster</HI> witnesseþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8935"><HI REND="I">&amp;</HI>] et in I; nec in MS. <HI REND="I">þe</HI>] as F.</NOTE></L>
<L N="88"><HI REND="I">Fiat uoluntas tua</HI> · fynt ous alle þynges."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8936"><HI REND="I">Fiat</HI>] For fiat F. <HI REND="I">tua</HI> EM] Dei IFS; <HI REND="I">miswritten</HI> tuas P. <HI REND="I">fynt</HI>] þat fynt I; it findeth F. <HI REND="I">ous</HI>] <HI REND="I">so</HI> S; vs IFME.</NOTE></L>
<L>Quath conscience, "by crist · ich can nat see this lyeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8937"><HI REND="I">by</HI>] þo by F. <HI REND="I">ich—lyeþ</HI>] I know þat þu gabbes F.</NOTE></L>
<L>Ac it semeth nouht parfytnesse · in cytees for to begge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8938"><HI REND="I">nouht</HI>] no I. <HI REND="I">parfytnesse</HI>] sad parfitnesse IFS. <HI REND="I">for</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bote he be obediencer · to pryour oþer to mynstre."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8939"><HI REND="I">Bote</HI>] And M. <HI REND="I">obediencer</HI>] vnbedienter (<HI REND="I">sic</HI>) E; obedient F. <HI REND="I">oþer to</HI>] or to oþer M. <HI REND="I">mynstre</HI>] mynystre SM.</NOTE></L>
<L N="92">"That ys soth," ich seide · "and so ich by-knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8940"><HI REND="I">ich</HI> (2)] I am MF.</NOTE></L>
<L>That ich haue tynt tyme · and tyme mysspended;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8941"><HI REND="I">tynt</HI>] loste E. <HI REND="I">mysspended</HI>] mysspende E; mysdespendyd F.</NOTE></L>
<L>And ȝut, ich hope, as he · þat ofte haueþ chaffared,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8942"><HI REND="I">And</HI>] Ac MIF. <HI REND="I">ȝut</HI>] riȝt F. <HI REND="I">he</HI>] dooth he F.</NOTE></L>
<L>Þat ay hath lost and lost · and [atte laste] hym happed<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8943"><HI REND="I">Þat</HI>] And IME. <HI REND="I">hath</HI>] I <HI REND="I">om. and lost</HI>] S <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">atte laste</HI> EIFS] at þe laste MG; at þe latiste P.</NOTE></L>
<L N="96">He bouhte suche a bargayn · he was þe bet euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8944"><HI REND="I">He bouhte</HI>] Aboute I; þat he bieth F. <HI REND="I">was</HI>] is F. <HI REND="I">bet</HI>] better IM; bet for F.</NOTE></L>
<L>And sette hus lost at a lef · at þe laste ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8945"><HI REND="I">hus</HI>] al his I. <HI REND="I">lost</HI>] los I. <HI REND="I">at—lef</HI>] aloof E. <HI REND="I">at þe</HI>] atte IFS.</NOTE></L>
<L>Suche a wynnynge hym warth · þorw wordes of hus grace;<Q><HI REND="I">Simile est regnum celorum thesauro abscondito in agro, &amp; cetera: Mulier que inuenit dragmam</HI> [<HI REND="I">vnam</HI>], <HI REND="I">et cetera;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8946"><HI REND="I">hym</HI>] þer F. <HI REND="I">warth</HI>] <HI REND="I">so</HI> PI; worþ MSE; wurth F. <HI REND="I">wordes</HI> IFSE] wyrdes P; werkes M. <HI REND="I">hus</HI>] IMFS <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">vnam</HI> M] PEIFS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So hope ich to haue · of hym þat is al-myghty<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8947"><HI REND="I">hope ich</HI>] ich hope E. <HI REND="I">is</HI>] his P.</NOTE></L>
<L N="100">A gobet of hus grace · and bygynne a tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8948"><HI REND="I">gobet</HI>] good gobet F.</NOTE></L>
<L>Þat alle tymes of my tyme · to profit shal turne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8949"><HI REND="I">alle</HI>] alle þe F.</NOTE></L>
<L>"Ich rede þe," quath reson þo · "rape þe to by-gynne</L>
<L>Þe lyf þat ys lowable · and leel to þe soule"—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8950"><HI REND="I">lyf</HI>] leef I. <HI REND="I">lowable</HI>] louable I; loueable F. <HI REND="I">þe</HI>] þy EIF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000926.tif" N="88, C-text"/>
<L N="104">"Ȝe, and continue;" quath conscience · and to þe [kirke] ich wente.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8951">[<HI REND="I">kirke</HI> IF] churche PEMS. <HI REND="I">wente</HI>] wende E.</NOTE></L>
<L>And to þe [kirke] gan ich go · god to honourie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8952"><HI REND="I">And to</HI>] Vnto M. [<HI REND="I">kirke</HI> IF] churche PEMS. <HI REND="I">gan ich</HI>] I gan I. <HI REND="I">honourie</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; honoure MFI; hon|our S.</NOTE></L>
<L>By-for þe crois on my knees · knocked ich my brest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8953"><HI REND="I">knocked ich</HI>] knockynge M. <HI REND="I">brest</HI>] herte F.</NOTE></L>
<L>Sykinge for my synnes · seggynge my <HI REND="I">pater-noster</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8954"><HI REND="I">Sykinge</HI>] Siȝhinge F; Syȝ|ȝynge S; Schryuyng I. <HI REND="I">synnes</HI>] sen|nes P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 116. <HI REND="I">seggynge</HI>] syngyng EM; &amp; seide F.</NOTE></L>
<L N="108">Wepyng and wailinge · tyl ich was a slepe.</L>
<L>Thenne mette me moche more · þan ich by-fore tolde<MILESTONE N="52" UNIT="A page"/><MILESTONE N="57" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8955"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne I. <HI REND="I">mette</HI> IMFSE] mete P; <HI REND="I">and in l.</HI> 110. <HI REND="I">me</HI>] i MFS.</NOTE></L>
<L>Of þe mater þat ich mette fyrst · on maluerne hulles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8956"><HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om. ich</HI>] me I.</NOTE></L>
<L>Ich sauh þe feld ful of folk · fram ende to oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8957"><HI REND="I">þe</HI>] a M. <HI REND="I">to</HI>] til IM. <HI REND="I">oþer</HI>] þe oþer P; <HI REND="I">but</HI> IMFSE <HI REND="I">omit</HI> þe.</NOTE></L>
<L N="112">And reson reuested · ryȝt as a pope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8958"><HI REND="I">reuested</HI>] i-reuested MI; re|uesthed ryally F.</NOTE></L>
<L>And conscience his crocer · by-fore þe kynge stande.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8959"><HI REND="I">conscience his</HI>] <HI REND="I">so all. crocer</HI>] croser IM; croycer F; croyser SE. <HI REND="I">stande</HI>] stoden M.</NOTE></L>
<L>Reson reuerentliche · by-for al þe reame<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8960"><HI REND="I">Reson</HI>] Þanne resoun F. <HI REND="I">by|for</HI>] tofore I.</NOTE></L>
<L>Prechede, and prouede · þat þuse pestilences<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8961">Prechede and preued þat þis pestilence · was for pure synne I. <HI REND="I">þuse</HI>] þese MF; þes E.</NOTE></L>
<L N="116">Was for pure synne · to punyshe þe puple;<MILESTONE N="53" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8962"><HI REND="I">Was</HI>] <HI REND="I">so</HI> EIS; Weren M; It was F.</NOTE></L>
<L>And þe south-west wynd · on saterday at eue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8963"><HI REND="I">on</HI>] on a IM; or S.</NOTE></L>
<L>Was pertelich for prude · and for no poynt elles.<MILESTONE N="58" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8964"><HI REND="I">prude</HI>] pride MF.</NOTE></L>
<L N="119">Piries and plomtrees · were poffed to þe erthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8965"><HI REND="I">Piries</HI>] Puries E; Puryus S; Pere-trees I. <HI REND="I">poffed</HI>] puffed FS; possed IE; i-puffed M.</NOTE></L>
<L>In ensample to syggen ous · we sholde do þe betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8966"><HI REND="I">syggen</HI>] schewe M. <HI REND="I">to—ous</HI>] þat I. <HI REND="I">we sholde</HI>] forte M.</NOTE></L>
<L>Beches and brode okes · weren blowe to þe grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8967"><HI REND="I">weren blowe</HI>] blewe I. <HI REND="I">blowe</HI>] blow F; i-blowe M.</NOTE></L>
<L>And turned vpward here tayl · in tokenynge of drede</L>
<L>That dedlich synne er domys day · shal for-do ous alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8968"><HI REND="I">er</HI>] ar I; or MSE. <HI REND="I">ous</HI>] hem I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000927.tif" N="89, C-text"/>
<L N="124">Of þis mater ich myghte · momely [ful] longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8969"><HI REND="I">momely</HI>] momele MF; ma|mele I; mene S. [<HI REND="I">ful</HI> IMFSEG] wel P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Ac ich shal seye as ich seih · slepynge, as it were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8970"><HI REND="I">seih</HI>] si M; sy F.</NOTE></L>
<L>How reson radde al þe reame · ryght for to lyuen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8971"><HI REND="I">ryght for</HI>] riȝtly F; I <HI REND="I">om. lyuen</HI>] heuene I.</NOTE></L>
<L>He bad wastours go worche · and wynne here sustin|aunce<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8972"><HI REND="I">go</HI>] to MI. <HI REND="I">wynne</HI>] gete M.</NOTE></L>
<L N="128">Þorw som trewe trauail · and no tyme spille.</L>
<L>He preide purnele · here porfil to leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8973"><HI REND="I">He</HI>] Also he F. <HI REND="I">here</HI>] of hure M.</NOTE></L>
<L>And kepe hit in here cofre · for catell at hure nede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8974"><HI REND="I">at hure</HI>] oþer F. <HI REND="I">nede</HI> IMEF] nude P.</NOTE></L>
<L>He tauhte Thomme stowe · to take two staues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8975"><HI REND="I">stowe</HI> E] stone P; stouue S; stowue IF; of stowe M. <HI REND="I">He—stowe</HI>] Tomme stowue he taghte I. <HI REND="I">two</HI>] þe S.</NOTE></L>
<L N="132">And fecche felice home · fram wyuen pyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8976"><HI REND="I">fecche</HI>] fette IF. <HI REND="I">fram</HI>] fro þe M. <HI REND="I">wyuen</HI>] wyfen E; wyuene IMF.</NOTE></L>
<L>He warnede watte · hus wif was to blame,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8977"><HI REND="I">hus—was</HI>] waite · his wif F. <HI REND="I">to</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For hure hefd was worth half mark · and hus hod nat a grote.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8978"><HI REND="I">hefd</HI>] hede IF; hed MES. <HI REND="I">mark</HI>] a mark S. <HI REND="I">hod</HI>] F <HI REND="I">om. nat</HI>] nouȝt worþ M.</NOTE></L>
<L>He bad bette go kutte · a bowh oþer tweye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8979"><HI REND="I">bette</HI>] will E. <HI REND="I">go</HI>] to IFS. <HI REND="I">tweye</HI>] tweine M.</NOTE></L>
<L N="136">And bete beton þer-myd · bote hue wolde worche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8980"><HI REND="I">þer-myd</HI>] þer-wiþ IF. <HI REND="I">bote</HI>] but ȝif IM. <HI REND="I">hue</HI>] <HI REND="I">written</HI> he P; heo F; ȝo E; sche IM; <HI REND="I">cf.</HI> Pass. v. 92.</NOTE></L>
<L>He charged chapmen · to chasten here children,</L>
<L>And lete no wynnynge for-wene hem · þe while þei ben ȝonge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8981"><HI REND="I">And</HI>] IF <HI REND="I">om. for-wene</HI>] for|wanyen I. <HI REND="I">þe while</HI>] þe wile P; þer|whil I; while þat MF.</NOTE></L>
<L>For ho so spareþ þe spring · spilleþ hus children;<MILESTONE N="59" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8982"><HI REND="I">ho so</HI>] who I. <HI REND="I">spring</HI>] sprigge FI; ȝerde E. <HI REND="I">spilleþ</HI>] he spilleþ MS. <HI REND="I">hus</HI>] here I. <HI REND="I">children</HI>] heirus F.</NOTE></L>
<L N="140">And so wrot þe wise · to wissen us alle,<Q><HI REND="I">Qui parcit uirge, odit filium.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8983"><HI REND="I">wise</HI>] wise man M. <HI REND="I">wissen</HI> IMFSE] wisen P. <HI REND="I">us</HI>] hus P. <HI REND="I">filium</HI>] filium suum F.</NOTE></L>
<L>And sitthe he preide prelates · and prestes to-geders,<MILESTONE N="54" UNIT="A page"/>
</L>
<PB REF="00000928.tif" N="90, C-text"/>
<L>That hij precheþ to þe puple · prouen hit hem-selue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8984"><HI REND="I">hij</HI>] ȝe I. <HI REND="I">hem</HI>] ȝow I.</NOTE></L>
<L>"Lyue ȝe as ȝe lereþ ous · we shulleþ leyue ȝow þe bettere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8985"><HI REND="I">Lyue</HI>] Lyueth IM; &amp; lyue F. <HI REND="I">ȝe</HI> (1)] MF <HI REND="I">om. ȝe</HI> (2)] þei F. <HI REND="I">shulleþ</HI>] schulle M; schol S; schal IF. <HI REND="I">leyue</HI>] leue ISE; loue M; leeue F.</NOTE></L>
<L N="144">And sitthe [he] radde religion · here ruele to holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8986">[<HI REND="I">he</HI> IMFSEG] P <HI REND="I">om. reli|gion</HI>] religious MF.</NOTE></L>
<L>"Leste þe kyng and hus consail · ȝoure comunes a-peyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8987"><HI REND="I">kyng and</HI>] kyngus F. <HI REND="I">ȝoure</HI>] her F. <HI REND="I">a-peyre</HI> IMFSG] apeyere PE.</NOTE></L>
<L>And be stywardes of ȝoure stedes · til ȝe be [stewed] betere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8988"><HI REND="I">stywardes</HI>] steward FS. <HI REND="I">of</HI>] ouer E. <HI REND="I">ȝe</HI>] he F. [<HI REND="I">stewed</HI> F] stuede PE; stuyd S; stowed I; stywed G; turned M.</NOTE></L>
<L>Gregorie þe grete clerk · gart write in bokes<MILESTONE N="132" UNIT="A page"/><MILESTONE N="158" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8989">SEE B. x. 292. <HI REND="I">gart</HI>] lete E. <HI REND="I">in</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="148">The ruele of alle religious · ryghtful and obedient.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8990"><HI REND="I">alle</HI>] F <HI REND="I">om. religious</HI>] re|ligion MF; religiouns I. <HI REND="I">and obedi|ent</HI>] to beholde F.</NOTE></L>
<L>Right as fisshes in flod · whenne hem faileþ water,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8991"><HI REND="I">Right</HI>] þat riȝt F. <HI REND="I">in</HI>] in a M; on þe I. <HI REND="I">whenne</HI>] wenne P; <HI REND="I">and in l.</HI> 150. <HI REND="I">hem</HI>] þay I.</NOTE></L>
<L>Deyen for drouthe · whenne þei drye liggen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8992"><HI REND="I">drouthe</HI>] dreuthe <HI REND="I">or</HI> drouthe P; druþe E; drowþe M; droghþe I; drouȝte F. <HI REND="I">drye</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> dryen P.</NOTE></L>
<L>Ryght so religion · roteþ and sterueth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8993"><HI REND="I">religion</HI>] religious M.</NOTE></L>
<L N="152">Þat out of couent and cloistre · coueyteþ to dwelle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8994"><HI REND="I">and</HI>] and of I; or M.</NOTE></L>
<L>For yf heuene be on þys erthe · oþer eny eyse for saule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8995"><HI REND="I">for saule</HI>] to þe soule I; of soule M.</NOTE></L>
<L>Hit is in cloistre oþer in scole · by meny skyles ich fynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8996"><HI REND="I">cloistre</HI>] a cloistre P; <HI REND="I">but</HI> IMFSE <HI REND="I">omit</HI> a; <HI REND="I">so also in</HI> l. 155. <HI REND="I">meny</HI>] sundry F; E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For in cloistre comeþ no man · to chide ne to fighte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8997"><HI REND="I">chide—fighte</HI>] fiȝte ne to chide M.</NOTE></L>
<L>In scole ys loue and lownesse · and [lykyng] to lerne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8998">[<HI REND="I">lykyng</HI> EIMF] lokynge PS.</NOTE></L>
<L>Ac meny day, men telleþ · boþe monkes and chanouns<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS8999"><HI REND="I">meny—men</HI>] as many man F.</NOTE></L>
<L N="158">Han ride out of a-ray · here ruele vuel [y]holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9000"><HI REND="I">ride</HI>] riden F; i-ride M; ridde E. <HI REND="I">vuel</HI>] euel IMF. <HI REND="I">yholde</HI> EG] i-holde MIFS; holde P.</NOTE></L>
<L>[Lederes of louedaies · and landes purchassed,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9001"><HI REND="I">From</HI> M; <HI REND="I">also in</HI> IFSG; PE <HI REND="I">om. louedaies</HI>] lawedayus FSG; ladies I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000929.tif" N="91, C-text"/>
<L>And priked a-boute on palfrais · fro places to maners,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9002"><HI REND="I">priked</HI>] i-priked M. <HI REND="I">fro</HI>] to S. <HI REND="I">to</HI> IM] &amp; to ES; in-to P. <HI REND="I">fro—maners</HI>] to places aboute F.</NOTE></L>
<L>An hepe of houndes at hus ers · as he a lord were;</L>
<L>And [but] hus knaue knele · þat shal hus coppe holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9003">[<HI REND="I">but</HI> MFS] but if I; bit PE. <HI REND="I">hus</HI>] þe M.</NOTE></L>
<L>He lokeþ al louryng · and 'lordein' hym calleþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9004"><HI REND="I">louryng</HI>] loureng P. <HI REND="I">lordein</HI> IME] lurdein FS; lorden P.</NOTE></L>
<L>Lytel hadde lordes a-do · to ȝeue londe fro here aires<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9005"><HI REND="I">aires</HI>] heires IF; eires MES.</NOTE></L>
<L N="165">To [religious], þat han no reuthe · þauh hit reyne [on] here auters.<MILESTONE N="159" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9006">[<HI REND="I">religious</HI> IMFSE] religion P. <HI REND="I">reyne</HI>] ryne P. [<HI REND="I">on</HI> IMFSG] in PE.</NOTE></L>
<L>In places þer þei persons beþ · by hem-self at ese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9007"><HI REND="I">places</HI>] place F; many places I. <HI REND="I">þei</HI>] þe I. <HI REND="I">by</HI>] ben M.</NOTE></L>
<L>Of þe poure han þei no pyte · þat is here pure charite.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9008"><HI REND="I">Of</HI>] On E. <HI REND="I">þat</HI>] and þat I. <HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">pure</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> poure P. <HI REND="I">þat—charite</HI>] þogh þei pyne &amp; sterue F.</NOTE></L>
<L>Ȝe leten ȝow alle as lordes · ȝoure londe lyth to brode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9009"><HI REND="I">Ȝe</HI>] Ac ȝe I. <HI REND="I">lyth</HI>] it lyth F. <HI REND="I">to</HI>] so IM.</NOTE></L>
<L N="169">Ac ȝut shal come a kyng · and confesse ȝow alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9010"><HI REND="I">Ac ȝut</HI>] Ac þer I; But ȝit F; And ȝut M; Ȝit ȝit (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">kyng</HI>] cristene king F. <HI REND="I">confesse</HI>] chastise F.</NOTE></L>
<L>And bete ȝow, as þe byble telleþ · for brekyng of ȝoure reule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9011"><HI REND="I">telleþ</HI>] seyth F. <HI REND="I">reule</HI>] reules I.</NOTE></L>
<L>And amende ȝow monkes · moniales, and chanons,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9012"><HI REND="I">monkes</HI>] mery monkus F. <HI REND="I">moniales</HI>] boþe monials I. <HI REND="I">chanons</HI>] alle F.</NOTE></L>
<L N="172">And putte ȝow to ȝoure penaunce · <HI REND="I">ad pristinum statum ire.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9013"><HI REND="I">penaunce</HI>] pitaunce F. <HI REND="I">sta|tum</HI>] gradum M.</NOTE></L>
<L>And barons and here barnes · blame ȝow and reproue;<Q><HI REND="I">Hii in curribus &amp; hi in equis: ipsi obligati sunt, &amp; ceciderunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9014"><HI REND="I">barnes</HI>] baronasse (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>Freres in here freitour · shulle fynde þat tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9015"><HI REND="I">freitour</HI>] fretour P.</NOTE></L>
<L>Bred with-oute beggynge · to lyue by euere after,</L>
<L N="176">And constantyn shal be here cook · and couerer of here churche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9016"><HI REND="I">constantyn</HI>] costantyn P. <HI REND="I">shal</HI>] S <HI REND="I">om. couerer</HI>] keuerour FS; ceuerour M. <HI REND="I">churche</HI>] kyrke M; chirches IG; kychene S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000930.tif" N="92, C-text"/>
<L>For þe abbot of engelonde . and þe abbesse hys nece<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9017"><HI REND="I">þe abbesse</HI>] abbace F; abbas M. <HI REND="I">hys</HI>] ys P.</NOTE></L>
<L>Shullen haue a knok on here crounes · and in-curable þe wounde;<Q><HI REND="I">Contriuit dominus baculum impiorum, uirgam dominancium, plaga in-sanabili.</HI><MILESTONE N="160" UNIT="B page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9018"><HI REND="I">knok</HI>] knotte F. <HI REND="I">on</HI>] vpon I. <HI REND="I">here crounes</HI>] þe croune M. <HI REND="I">wounde</HI> IFSE] wonde P. <HI REND="I">and—wounde</HI>] in|curable schulle þei wende M.</NOTE></L>
<L>Ac er þat kyng come · as cronycles me tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9019">I <HI REND="I">omits. er</HI>] er þan M; ar S; or FE. <HI REND="I">þat</HI>] þis S.</NOTE></L>
<L N="180">Clerkus and holychurche · shal be cloþed newe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9020"><HI REND="I">churche</HI>] kirke <HI REND="I">would better suit the metre.</HI></NOTE></L>
<L>And sitthe he consailed þe kyng · hus comune to louye;<MILESTONE N="54" UNIT="A page"/><MILESTONE N="59" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9021"><HI REND="I">to</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þe comune ys þe kynges tresour · conscience wot wel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9022"><HI REND="I">For</HI>] F <HI REND="I">om. þe</HI>] F <HI REND="I">om. con|science</HI>] as conscience F.</NOTE></L>
<L>And al-so," quath reson · "ich rede ȝow riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9023"><HI REND="I">riche</HI>] þat be riche F.</NOTE></L>
<L N="184">And comuners to a-corden · in alle kynne treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9024"><HI REND="I">And—a-corden</HI>] Acordeth with þe comune F.</NOTE></L>
<L>Let no kynne consail · ne couetyse ȝow departe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9025"><HI REND="I">kynne</HI>] kynges M; careful F. <HI REND="I">couetyse</HI>] conscience M. <HI REND="I">departe</HI>] parte I; to parte M.</NOTE></L>
<L>Þat on wit and on wil · alle ȝoure wardes kepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9026"><HI REND="I">on</HI>] o IFS (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L>Lo! in heuene an hy · was an holy comune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9027"><HI REND="I">heuene—hy</HI>] in þe heye heuene F; heuen and in erþe I.</NOTE></L>
<L N="188">Til lucifer þe lyere · leyued þat hym-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9028"><HI REND="I">leyued</HI>] leued IMFSE.</NOTE></L>
<L>Were wittyour and worthiour · þan he þat was hus maister.</L>
<L>Hold ȝow in vnite · and [he] þat oþer wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9029"><HI REND="I">Hold</HI>] Holdeþ M. <HI REND="I">Hold—in</HI>] Holliche holduth F. [<HI REND="I">he</HI> IMSEG] ȝe P. <HI REND="I">he þat</HI>] ho so F. <HI REND="I">oþer</HI>] hoþer P. <HI REND="I">wolde</HI>] wille F.</NOTE></L>
<L>Ys cause of alle combraunce · to confounde a reame."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9030"><HI REND="I">alle</HI>] careful F. <HI REND="I">combraunce</HI>] comberances I.</NOTE></L>
<L N="192">And sitthen he preide þe pope · haue pyte of holy|churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9031"><HI REND="I">sitthen</HI>] þanne F. <HI REND="I">pope</HI>] peple · to M. <HI REND="I">of</HI>] on IMFS.</NOTE></L>
<L>And no grace to graunte · til good loue were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9032"><HI REND="I">to</HI>] ne I.</NOTE></L>
<L>Among alle kynne kynges · ouer cristene puple:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9033"><HI REND="I">kynne</HI>] cristene M. <HI REND="I">ouer</HI>] ouere P; of S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000931.tif" N="93, C-text"/>
<L>"Comaunde þat alle confessours · þat eny kynge shryueþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9034"><HI REND="I">kynge</HI>] kynges M.</NOTE></L>
<L N="196">Enioynye hem pees for here penaunce · and perpetuel forȝeuenesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9035"><HI REND="I">Enioynye</HI>] Enioyne IMFS. <HI REND="I">here</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of alle manere acciouns · and eche man loue oþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9036"><HI REND="I">Of</HI>] For I. <HI REND="I">eche</HI>] eche a F.</NOTE></L>
<L>And ȝe þat secheþ seint Iame · and seyntes of rome,<MILESTONE N="60" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9037"><HI REND="I">of</HI>] at M.</NOTE></L>
<L>Secheþ seint treuthe · in sauacion of ȝoure saules:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9038"><HI REND="I">Secheþ</HI>] Seicheþ P. <HI REND="I">treuthe</HI>] truþe at hom M. <HI REND="I">ȝoure</HI>] here E.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Qui cum patre &amp; filio</HI> · þat faire hem by-falle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9039"><HI REND="I">patre</HI>] deo patre S. <HI REND="I">hem</HI>] him mote M.</NOTE></L>
<L N="201">Þat suweþ my sarmon" · and þus ended reson.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9040"><HI REND="I">suweþ</HI>] sheweþ S. <HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om. ended</HI>] endeþ IMFSE. <HI REND="I">ended reson</HI>] resoun eendeth F.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus sextus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9041"><HI REND="I">So</HI> PG; IM <HI REND="I">omit. Hic</HI>] FSE <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="7"><PB REF="00000932.tif" N="94, C-text"/>
<HEAD>PASSUS VII.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9042">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> PSEFG; Hic incipit passus septimus de uisione M; Passus sextus de visione, &amp;c., I.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus septimus.</HI></HEAD>
<DIV3 TYPE="part">
<LG TYPE="stanza">
<L>With þat ran repentaunce · and reherced hus teme,<MILESTONE N="54" UNIT="A page"/><MILESTONE N="60" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9043"><HI REND="I">With</HI>] Right wiþ I.</NOTE></L>
<L>And made wille to wepe · water with hus eyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9044"><HI REND="I">eyen</HI>] eyes I; eye F.</NOTE></L>
<L>Purnele proute-herte · platte hure to þe erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9045"><HI REND="I">Purnele</HI>] And parnel F. <HI REND="I">proute</HI>] proud IS; prowd F. <HI REND="I">platte</HI>] flatte S.</NOTE></L>
<L>Longe was er hue loked vp · and 'lord, mercy,' criede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9046"><HI REND="I">Longe</HI>] And longe I. <HI REND="I">was</HI>] F <HI REND="I">om. er</HI>] her P; or EMFS; ar I. <HI REND="I">hue</HI>] <HI REND="I">so</HI> S; heo F; ȝhe I; ȝo E; sche M. <HI REND="I">criede</HI>] sche criede M.</NOTE></L>
<L N="5">And by-highte to hym · þat ous alle made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9047"><HI REND="I">hym</HI>] him an hy F.</NOTE></L>
<L>Hue sholde vnsowen hure smok · and sette þer an heire,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9048"><HI REND="I">Hue</HI>] þat heo F; ȝo E; Sche IM. <HI REND="I">vnsowen</HI> I] vnsowe F; unsewe M; onsewe S; vnsuwe E; vnsywe P. <HI REND="I">smok</HI>] serk IMF; scherte S. <HI REND="I">þer</HI>] þeron I; on hure M. <HI REND="I">an</HI>] on S.</NOTE></L>
<L>To afaiten hure flesch · þat fers was to synne.</L>
<L N="8">"Shal neuere [heigh] herte me hente · bote holde me lowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9049"><HI REND="I">neuere</HI>] no F. [<HI REND="I">heigh</HI> I] hy FS; hi M; hyȝ G; my E; myn P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And suffre to be myssaide · and so dude ich neuere.</L>
<L>Bote now wolle ich meke me · and mercy by-seche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9050"><HI REND="I">Bote</HI>] &amp; F. <HI REND="I">wolle ich</HI>] i wole M. <HI REND="I">meke</HI>] muke P.</NOTE></L>
<L>Of alle þat ich haue · yhated in myn herte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9051"><HI REND="I">alle</HI>] alle hem F; alle þingus S. <HI REND="I">yhated</HI>] hated IFMS.</NOTE></L>
<L>"Repente þe," quath repentaunce · "as reson þe tauhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9052"><HI REND="I">þe</HI> (2)] me E.</NOTE></L>
<L>And shryf þe sharpliche · and shak of alle pruyde."—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9053"><HI REND="I">þe</HI>] þe now F. <HI REND="I">of alle</HI>] away þy F; awey G. <HI REND="I">pruyde</HI>] pride IMF.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part"><PB REF="00000933.tif" N="95, C-text"/>
<HEAD>CONFESSIO SUPERBIE.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9054"><HI REND="I">Confessio superbie</HI>] <HI REND="I">so in</HI> PEG; Superbia F.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Ich, pruyde, pacientliche · penaunce ich aske;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9055"><HI REND="I">Ich</HI>] In F. <HI REND="I">pruyde</HI>] pride IMFE. <HI REND="I">pacientliche</HI>] pacientliche quod heo F. <HI REND="I">ich</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For ich formest and ferst · to fader and to moder<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9056"><HI REND="I">to</HI>] to my I (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">to</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="16">Haue ybe vnboxome · ich biseche god of mercy;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9057">S <HI REND="I">has</HI> Haue vnbuxum y-be, <HI REND="I">omitting all words between.</HI></NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9058"><HI REND="I">ybe</HI>] be IF; ben M. <HI REND="I">of</HI>] EG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And vnboxome ybe · nouht a-baissed to a-gulte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9059">S <HI REND="I">has</HI> Haue vnbuxum y-be, <HI REND="I">omitting all words between.</HI></NOTE>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9060"><HI REND="I">And</HI>] Ful F. <HI REND="I">ybe</HI>] i-be M; haue I be F. <HI REND="I">a-baissed</HI>] abasscht I; abassched M; a-baschid S; a-gaste E. <HI REND="I">nouht a-baissed</HI>] abesched me nat F. <HI REND="I">a-gulte</HI>] agilte I; gilte F.</NOTE></L>
<L>God and alle good men · so gret was myn herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9061"><HI REND="I">God</HI>] To god F. <HI REND="I">alle</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In-obedient to holy churche · and to hem þat þer seruen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9062"><HI REND="I">to</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="20">Demed for hure yuel vices · and excited oþere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9063">Demed for her doyngus · &amp; daunselde many oþure F.</NOTE></L>
<L>Þorw my word and my wit · hure yuel workes to shewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9064">F <HI REND="I">repeats this line after l.</HI> 24. <HI REND="I">and</HI>] and al PE; <HI REND="I">but</HI> IMFS <HI REND="I">omit</HI> al. <HI REND="I">yuel</HI>] vuel P; <HI REND="I">but see</HI> l. 20. <HI REND="I">yuel workes</HI>] wikkidnes F.</NOTE></L>
<L>And scorned hem and oþere · yf [ich] a skyle founde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9065"><HI REND="I">oþere</HI>] sum oþur F. [<HI REND="I">ich</HI> E] i MIFS; y G; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lauhynge al a-loude · for lewede men sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9066"><HI REND="I">Lauhynge</HI>] With lawhing F. <HI REND="I">al</HI>] E <HI REND="I">om. men</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="24">Wene þat ich were witty · and wyser þan a-noþere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9067"><HI REND="I">Wene</HI>] FM <HI REND="I">put this at end of</HI> l. 23. <HI REND="I">witty</HI>] withtiere M; wittyere S. <HI REND="I">a-noþere</HI>] oþer E.</NOTE></L>
<L>Scorner and vnskilful · to hem þat skil shewede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9068"><HI REND="I">Scorner</HI>] As scornere F.</NOTE></L>
<L>In alle manere maners · my name to be yknowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9069"><HI REND="I">yknowe</HI>] knowe IFESG.</NOTE></L>
<L>Semyng a souereyn on · wher-so me by-fulle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9070"><HI REND="I">Semyng</HI>] Semeng P; To semen F. <HI REND="I">on</HI>] F <HI REND="I">om. wher</HI>] wer P. <HI REND="I">by|fulle</HI>] befille F; bi-felle M.</NOTE></L>
<L N="28">To telle eny tale · ich trowede me wiser<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9071"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">me</HI>] me þe EM; I was F.</NOTE></L>
<L>To carpen oþer to counsaile · þan eny lered oþer lewede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9072"><HI REND="I">lered</HI>] clerk IF. <HI REND="I">oþer lewede</HI>] of skoole F.</NOTE></L>
<L>Prout of aparail · in porte amonge þe puple<MILESTONE N="225" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9073"><HI REND="I">Prout</HI>] Proud MSI; Prute E; &amp; prowde F. <HI REND="I">in</HI>] &amp; F.</NOTE></L>
<L>Oþer-wise þan ich haue · with-ynne oþer with-oute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9074"><HI REND="I">haue</HI>] hadde F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000934.tif" N="96, C-text"/>
<L>Me [wilnynge] þat men wende · ich were, [as] in aueyr,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9075"><HI REND="I">Me wilnynge</HI>] <HI REND="I">such must be the true reading, though miswritten</HI> Me wynnynge I; Me wilneþ M; Me wilned PESG; I willede F. <HI REND="I">It is merely a variation of</HI> Hym wilnynge <HI REND="I">in</HI> B-text, xiii. 280 (<HI REND="I">footnote</HI>); <HI REND="I">cf.</HI> l. 41. [<HI REND="I">as</HI> IMFESG] P <HI REND="I">om. aueyr</HI>] auoir F (<HI REND="I">correctly</HI>); <HI REND="I">corrupted to</HI> an eyre E; noon oþur SG; maner I; i am nauȝt M.</NOTE></L>
<L N="33">Riche, and resonable · and ryghtful of lyuynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9076"><HI REND="I">Riche</HI>] Boþe riche S; Boþe riȝtful F. <HI REND="I">ryghtful—lyuynge</HI>] ryche with alle F.</NOTE></L>
<L>Bostynge and Braggynge · wyth meny bolde oþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9077"><HI REND="I">wyth</HI>] wyt P.</NOTE></L>
<L>Auauntyng vp-on my veine glorie · for eny vnder|nymynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9078"><HI REND="I">Auauntyng</HI>] Vauntyng I. <HI REND="I">vp|on my</HI>] vp my I; in F. <HI REND="I">vnder-nym|ynge</HI>] vnder-nemynge P.</NOTE></L>
<L>And ȝut so synguler by my-self · as to sight of þe puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9079"><HI REND="I">synguler</HI> I] syngeler P; syngler FS. <HI REND="I">to</HI>] to þe S. <HI REND="I">þe</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="37">Was non suche as my-self · ne non so [pope]holy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9080">[<HI REND="I">pope</HI> F] pop IMSG; poppe E; pomp P. <HI REND="I">See</HI> B-text, xiii. 284.</NOTE></L>
<L>Som tyme [in on] secte · som tyme [in] anoþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9081">[<HI REND="I">in on</HI> M] in o ISG; on an E; on oo F; on a P. <HI REND="I">secte</HI>] sith M. <HI REND="I">som</HI>] &amp; sum FM. [<HI REND="I">in</HI> IFMSG] on PE.</NOTE></L>
<L>In alle kynne couetyse · contreuede how ich myghte</L>
<L>Be holde for holy · an hondred sithe, by þat encheison;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9082"><HI REND="I">holde</HI>] holden I; yholde EM. <HI REND="I">for</HI>] hy &amp; F. <HI REND="I">an—sithe</HI>] &amp; honoured I. <HI REND="I">an—encheison</HI>] in hope to haue ȝiftus F.</NOTE></L>
<L N="41">Wilnede þat men wende · my werkes were þe beste,<MILESTONE N="226" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9083"><HI REND="I">Wilnede</HI>] Wilnynge I; And wilnede M.</NOTE></L>
<L>And konnyngest of my craft · clerkes oþer oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9084"><HI REND="I">And</HI>] And þe I. <HI REND="I">of</HI>] as of F. <HI REND="I">clerkes—oþere</HI>] of þe comune peple.</NOTE></L>
<L>And strengest vp-on stede · and styuest vnder gurdell,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9085"><HI REND="I">stede</HI>] stede-bac F; my stede P; <HI REND="I">but</HI> IMFSE <HI REND="I">omit</HI> my. <HI REND="I">Cf.</HI> B-text, xiii. 294. <HI REND="I">styuest</HI>] steffest I; steuest F; stiffest M.</NOTE></L>
<L>And louelokest to loken on · and lykyngest a bedde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9086"><HI REND="I">And louelokest</HI>] Loueliest M. <HI REND="I">on</HI>] vp-on IMF. <HI REND="I">lykyngest</HI>] lykyng|gest P.</NOTE></L>
<L N="45">And lykynge of such a lif · þat no lawe preyseþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9087"><HI REND="I">lykynge of</HI>] laiking in F. <HI REND="I">þat</HI>] as F.</NOTE></L>
<L>Prout of my faire fetours · and for ich songe shulle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9088"><HI REND="I">Prout</HI>] Proude IEM; Prowd F. <HI REND="I">fetours</HI>] fetures IEM; feþerus SF. <HI REND="I">ich</HI>] I <HI REND="I">om. shulle</HI>] schulle E; schille FS; shill M; schrille I.</NOTE></L>
<L>And what ich gaf for godes loue · to god-sybbes ich tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9089"><HI REND="I">god-sybbes</HI>] gossibbes IMS; gossipes F.</NOTE></L>
<L>Thei to wene þat ich were · wel holy and wel almesful,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9090"><HI REND="I">Thei</HI>] Þey IFMSEG; Ther <HI REND="I">or</HI> Thei P. <HI REND="I">wel—almesful</HI>] wellyng ful of almus F. <HI REND="I">wel</HI> (2)] MESG <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000935.tif" N="97, C-text"/>
<L N="49">And non so bold beggere · to bydden and craue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9091"><HI REND="I">bold</HI>] bold a I. <HI REND="I">bydden</HI>] beg|gun S. <HI REND="I">craue</HI>] to craue IMF.</NOTE></L>
<L>Tales to telle · in tauernes and in stretes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9092"><HI REND="I">to</HI>] þerfor to F. <HI REND="I">in</HI> (2)] M <HI REND="I">om. stretes</HI>] strete F.</NOTE></L>
<L>Thyng þat neuere was þouht · and ȝut ich swor ich sauh hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9093"><HI REND="I">Thyng</HI>] Of þing F. <HI REND="I">þouht</HI>] þouhte P; y-thoght I; i-wrouȝt M. <HI REND="I">ich</HI> (1)] he (<HI REND="I">wrongly</HI>) I. <HI REND="I">sauh</HI>] say IS.</NOTE></L>
<L N="52">And lyed on my lykame · and on my lyf boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9094"><HI REND="I">lyed</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of werkes þat ich wel dude · wittnesse ich take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9095"><HI REND="I">werkes</HI>] dedus S. <HI REND="I">wittnesse</HI>] witnesses I. <HI REND="I">ich take</HI>] toke I; took i S; to take MF.</NOTE></L>
<L>And sygge to suche · þat sytten me by-syde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9096"><HI REND="I">sygge</HI>] sigge IF; syggen PM; þan I seyde S. <HI REND="I">suche</HI>] suche folk F. <HI REND="I">þat</HI>] as M.</NOTE></L>
<L>'Lo, yf ȝe leyue me nouht · oþer þat ȝe wene ich lye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9097"><HI REND="I">leyue</HI>] leue IFSE; leueþ M. <HI REND="I">me nouht</HI>] nouȝt me M. <HI REND="I">oþer—lye</HI>] or þat I lie wenen I.</NOTE></L>
<L N="56">Aske of hym oþer of hure · and þei conne ȝow telle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9098"><HI REND="I">Aske</HI>] Askeþ IFS. <HI REND="I">of</HI>] at IMFS (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">þei—ȝow</HI>] þanne cunne ȝe M.</NOTE></L>
<L>What ich soffrede and seih · and som tyme hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9099"><HI REND="I">soffrede</HI>] haue suffred F. <HI REND="I">seih</HI>] si M; sayd S; seith I; y-seye F. <HI REND="I">and</HI>] E <HI REND="I">om. tyme</HI>] tymes I.</NOTE></L>
<L>And what ich knew and couthe · [and] what kyn ich kam of;'—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9100"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. knew—couthe</HI>] couþe and knewe I; knew &amp; I cowde F. [<HI REND="I">and</HI> MF] and of IS; of PE. <HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">kam</HI>] com I.</NOTE></L>
<L>Al ich wolde þat men wuste · when hit to pruyde sounede,<MILESTONE N="227" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9101"><HI REND="I">Al ich</HI>] Of al he I. <HI REND="I">sounede</HI> S] souned E; sownede F; sonede P; souneth I; longeþ M.</NOTE></L>
<L N="60">As to [be] preised a-mong þe puple · þauh ich poure semede:<Q><HI REND="I">Si hominibus placerem, christi seruus non essem. Nemo potest duobus dominis seruire.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9102">M <HI REND="I">omits.</HI> &amp; þus haue I lade my lif · lord I cry þe mercy F. [<HI REND="I">be</HI> ISEG] P <HI REND="I">om. ich—semede</HI>] he pore seme I. <HI REND="I">christi seruus</HI>] seruus dei F.</NOTE></L>
<L>"Now god of hus goodnesse · geue þe grace to Amende,"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9103"><HI REND="I">of</HI>] for I.</NOTE></L>
<L>Quath repentaunce ryght with þat; · And þenne roos enuye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9104"><HI REND="I">roos</HI>] ros ES; aros IM.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part"><PB REF="00000936.tif" N="98, C-text"/>
<HEAD>CONFESSIO INUIDIE.<MILESTONE N="55" UNIT="A page"/><MILESTONE N="61" UNIT="B page"/></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Enuye with heuy herte · asked after shrifte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9105"><HI REND="I">heuy</HI>] hi M.</NOTE></L>
<L N="64">And criede '<HI REND="I">mea culpa</HI>' · corsynge alle hus enemys.</L>
<L>Hus cloþes were of corsement · and of kene wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9106"><HI REND="I">corsement</HI>] curse-men I.</NOTE></L>
<L>He wroth hus fust vp-on wratthe · hadde he wysshes at wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9107"><HI REND="I">wroth</HI>] <HI REND="I">so also in</HI> IFMS; wrong E. <HI REND="I">hadde he</HI>] he hadde M; hadde I. <HI REND="I">wysshes</HI>] wysch F.</NOTE></L>
<L>Sholde no lyf lyuye · þat on hus londe passede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9108"><HI REND="I">lyuye</HI>] lyue IE. <HI REND="I">hus</HI>] þis M.</NOTE></L>
<L N="68">Chidynge and Ianglyng · þat was hus chef lyflode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9109"><HI REND="I">and</HI>] or I. <HI REND="I">Ianglyng</HI> FM] Ianglenge P; Iangelyng S; yanglyng E; chalangyng I. <HI REND="I">þat was</HI>] is M.</NOTE></L>
<L>And blame men by-hynde hure bak · and bidde hem meschaunce.<MILESTONE N="227" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9110"><HI REND="I">bidde</HI>] bad F.</NOTE></L>
<L>Al þat he wiste by wylle · to watkyn he told hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9111"><HI REND="I">Al</HI>] And M. <HI REND="I">watkyn</HI> IFSE] watekyn P; wadekyn M; <HI REND="I">so in</HI> l. 71.</NOTE></L>
<L>And þat he wiste by watkyn · tolde hit wille after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9112"><HI REND="I">þat</HI>] al þat IE. <HI REND="I">tolde</HI>] he tolde MFE. <HI REND="I">hit</HI>] hit to PE; <HI REND="I">but</HI> IMFS <HI REND="I">omit</HI> to.</NOTE></L>
<L>And made foos of frendes · þorw fals and fykel tonge:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9113"><HI REND="I">foos—frendes</HI>] of freendes foos I. <HI REND="I">fals—fykel</HI>] fikel &amp; fals I. <HI REND="I">and</HI>] of E.</NOTE></L>
<L N="73">"Oþer þorw myghte of mouthe · oþer þorw meny sleyghthes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9114">M <HI REND="I">omits. Oþer</HI>] &amp; F. <HI REND="I">mouthe</HI>] moneye F. <HI REND="I">meny</HI>] mannes I. <HI REND="I">oþer—meny</HI>] &amp; many mo F.</NOTE></L>
<L>Venged me fele tyme[s] · oþer brend my-self with-ynne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9115"><HI REND="I">fele</HI>] vele I; many FG. <HI REND="I">tymes</HI> IMSG] tyme PEF. <HI REND="I">brend</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; brent I; vrede F; vride S; wreþed M; <HI REND="I">but the right word is</HI> fret; <HI REND="I">cf.</HI> B. xiii. 330. <HI REND="I">my-self</HI>] me FMS.</NOTE></L>
<L>Lyke a shappesters sheres · and shrewede myn em|cristyne,<MILESTONE N="228" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9116"><HI REND="I">shappesters</HI>] shapesters F; shepsteres MI; schyppesteres ES. <HI REND="I">sheres</HI>] shere MI. <HI REND="I">emcristyne</HI>] euen|cristene IF.</NOTE></L>
<L>Aȝens þe consail of crist · as clerkes fynden in bokes:<Q>
<P><HI REND="I">Cuius maledictione os plenum est &amp; amari|tudine</HI> [<HI REND="I">&amp; dolo</HI>]: <HI REND="I">sub lingua eius labor &amp; dolor.</HI></P>
<P><HI REND="I">Filij hominum, dentes eorum arma &amp; sagitte, &amp; lingua eorum gladius acutus.</HI></P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9117">[<HI REND="I">&amp; dolo</HI> FSM] PEI <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000937.tif" N="99, C-text"/>
<L N="77">Whenne ich ne may haue þe maistrie · suche malan|colie ich take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9118"><HI REND="I">Whenne</HI>] And whan I; Wenne P. <HI REND="I">ne may</HI>] mai nouȝt M. <HI REND="I">ne—maistrie</HI>] may nat þe maistrie haue I.</NOTE></L>
<L>Þat ich cacche þe crampe · þe cardiacle som tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9119"><HI REND="I">þe</HI> (2)] and þe M; &amp; F.</NOTE></L>
<L>Oþer an ague in suche an angre · and som tyme a feuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9120"><HI REND="I">in suche</HI>] with F. <HI REND="I">an</HI> (2)] I <HI REND="I">om. som—feuere</HI>] a feuour aftur F.</NOTE></L>
<L N="80">Þat takeþ me al a twelfmonthe · til þat ich dispice<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9121"><HI REND="I">twelfmonthe</HI>] twelfmonnthe P.</NOTE></L>
<L>Leche-craft of oure lorde · and leyue on a wicche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9122"><HI REND="I">of</HI>] or F. <HI REND="I">leyue</HI>] leue IFS; bileue ME. <HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And sigge þat no clerk can · ne crist, as ich leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9123"><HI REND="I">can</HI>] ne can I. <HI REND="I">leyue</HI>] leue IMFSE.</NOTE></L>
<L>To þe souter of south-werk · such is hus grace.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9124"><HI REND="I">To</HI>] Bute M.</NOTE></L>
<L N="84">For god, ne godes wordes · ne grace ne halp neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9125"><HI REND="I">ne</HI> (1)] and M. <HI REND="I">wordes</HI>] worde I. <HI REND="I">ne halp</HI>] halp me M; halp F; ȝit halpe me I.</NOTE></L>
<L>Bote þorw a charme hadde ich a chaunce · and my chief hele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9126"><HI REND="I">a</HI> (2)] MIF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich myghte nat ete meny ȝer · as a man auhte,<MILESTONE N="63" UNIT="B page"/></L>
<L>For enuye and vuel wil · ys vuel to defye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9127"><HI REND="I">vuel</HI>] yuel IES; euel M; euyl F.</NOTE></L>
<L>May no suger ne swete þyng · A-swage my swellynges,<MILESTONE N="57" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9128"><HI REND="I">ne</HI>] ne no I. <HI REND="I">swellynges</HI>] swell|ing IF.</NOTE></L>
<L N="89">Ne dereworthe drynke · dryuen hit fro myn herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9129"><HI REND="I">Ne</HI>] Ne no I; Ne non M.</NOTE></L>
<L>Neyþer shame ne shrift · bote ho so shraped my mawe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9130"><HI REND="I">Neyþer</HI>] Ne neiþer I. <HI REND="I">shraped</HI>] schrape F; schaued S.</NOTE></L>
<L>"Ȝus, redilyche," quath repentaunce · "and þow be ryght sory,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9131"><HI REND="I">Ȝus</HI>] ȝis F; Thus (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">and</HI>] ȝif F.</NOTE></L>
<L>For þy synne soueraynliche · by-sechyng god of mercy."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9132"><HI REND="I">synne</HI>] synnes IMFS. <HI REND="I">by|sechyng</HI>] and biseke IM. <HI REND="I">of</HI>] E <HI REND="I">om. mercy</HI>] grace F.</NOTE></L>
<L N="93">"Ich am euere sory," sayde enuye · "ich am bote selde oþer;<MILESTONE N="58" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9133"><HI REND="I">Ich—euere</HI>] Euer am I F. <HI REND="I">sayde</HI>] quod F. <HI REND="I">am</HI> (2)] nam I.</NOTE></L>
<L>Þat makeþ me so megre · for ich ne may me Auenge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9134"><HI REND="I">Þat</HI>] And þat I. <HI REND="I">me</HI> (2)] F <HI REND="I">om. Auenge</HI>] venge I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000938.tif" N="100, C-text"/>
<L N="95">Ȝut am ich brocor of bakbytynge · and blame mennes ware<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9135"><HI REND="I">ȝut</HI>] And ȝut M. <HI REND="I">am ich</HI>] i am a M. <HI REND="I">bakbytynge</HI> SIMF] bagge|bytynge PE. <HI REND="I">blame</HI>] to blame I.</NOTE></L>
<L>A-mong marchauns many tymes · nameliche in londoun;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9136"><HI REND="I">tymes</HI>] tyme FM. <HI REND="I">nameliche</HI>] and nameliche IMF.</NOTE></L>
<L>Whanne he solde and ich noght · þenne was ich a-redy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9137"><HI REND="I">Whanne</HI>] Wanne P. <HI REND="I">he</HI>] hy E. <HI REND="I">a-redy</HI>] redy IFS.</NOTE></L>
<L>To lye and to loury · and to lacke myn neghebores,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9138"><HI REND="I">loury and</HI>] loure on him F. <HI REND="I">to lacke</HI>] lacke M. <HI REND="I">myn neghebores</HI>] my neiebore M; neȝburhade F.</NOTE></L>
<L>Here werkes, here wordes · wher-so ich sete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9139"><HI REND="I">Here</HI>] &amp; here F. <HI REND="I">werkes</HI>] werke I. <HI REND="I">here</HI>] and heore M; with my F. <HI REND="I">wher</HI>] wer P. <HI REND="I">so</HI>] þat I. <HI REND="I">sete</HI>] <HI REND="I">so also</HI> MFE; sette S; sitte I.</NOTE></L>
<L N="100">Now hit a-thynkeþ me in þouht · þat euere ich so wrouhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9140"><HI REND="I">in</HI>] in my I.</NOTE></L>
<L>Lord, er ich lyf lete · for loue of þy-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9141"><HI REND="I">lyf</HI>] þe lijf M. <HI REND="I">lete</HI>] leue I.</NOTE></L>
<L>Graunte me, goode lorde · grace of amendement."<MILESTONE N="64" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9142"><HI REND="I">of amendement</HI>] to amende F.</NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>CONFESSIO IRE.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Thenne a-waked wratthe · with to white eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9143"><HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">to</HI>] tweie I; two ful F. <HI REND="I">eyen</HI>] eyhes I.</NOTE></L>
<L N="104">With a nyuylynge nose · nyppyng hus lyppes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9144"><HI REND="I">With</HI>] Whit P; And with IMF. <HI REND="I">nyuylynge</HI>] nyuilinges I; snyuelyng SG.</NOTE></L>
<L>"Ich am wratthe," quaþ þat wye · "wol gladliche smyte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9145"><HI REND="I">quaþ</HI>] M <HI REND="I">om. wye</HI>] weie I; weiȝe M; wiȝt MF; wif (!) E. <HI REND="I">wol</HI>] wolde M. <HI REND="I">gladliche</HI>] wilfulliche F.</NOTE></L>
<L>Boþe with ston and with staf · and stele vp-on myn enemy;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9146"><HI REND="I">with</HI>] whit P (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">and stele</HI>] stole S. <HI REND="I">vp-on</HI>] on M. <HI REND="I">enemy</HI>] foman F.</NOTE></L>
<L>For to slee hym slehliche · slehthes ich by-þenke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9147"><HI REND="I">For</HI>] &amp; for F; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thauh ich sytte þys seuen ȝer · ich sholde nat wel telle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9148"><HI REND="I">sytte</HI>] sette S; sete IF. <HI REND="I">sytte—ȝer</HI>] seuene ȝere sete F. <HI REND="I">wel</HI>] sothli F; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="109">The harme þat ich haue idon · with hand and with tonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9149"><HI REND="I">idon</HI>] do IS. <HI REND="I">with</HI> (1)] wit P. <HI REND="I">with</HI> (2)] whit P.</NOTE></L>
<L>Vnpacient in alle penaunces · and pleyned, as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9150"><HI REND="I">Vnpacient</HI>] Inpacient IS; Nat pacient F. <HI REND="I">alle</HI>] F <HI REND="I">om. pen|aunces</HI>] penaunce FS. <HI REND="I">and</HI>] but F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000939.tif" N="101, C-text"/>
<L>On god, whenne [me] greued ouht · and grucche[d] of hus sonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9151">[<HI REND="I">me</HI> IMFEG] men PS. <HI REND="I">greued</HI>] greueþ S. <HI REND="I">grucched</HI> IES] grucchud M; grucchide G; grucche PF.</NOTE></L>
<L N="112">As, som tyme in somer · and al-so in heruest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9152"><HI REND="I">As</HI>] And F. <HI REND="I">and—heruest</HI>] in cesoun of heruest-tyme F.</NOTE></L>
<L>Bote ich hadde wedir at my wil · ich wited god þe cause,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9153"><HI REND="I">wited</HI>] witte IM.</NOTE></L>
<L>[In] alle manere angres · þat ich hadde oþer felede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9154">[<HI REND="I">In</HI> IMFSG] And PE. <HI REND="I">hadde</HI>] abode F. <HI REND="I">felede</HI>] felte I; felde E; hadde F.</NOTE></L>
<L>A-monges alle manere men · my dwelling ys som tyme,</L>
<L N="116">With lered and with lewede · þat leef ben to hure<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9155"><HI REND="I">With</HI>] Whit P. <HI REND="I">with</HI>] wit P; IMFS <HI REND="I">om. lered—lewede</HI>] lewed and lered I; lewed &amp; lered boþe F. <HI REND="I">leef</HI> FS] lef E; leue I; luf P. <HI REND="I">leef ben</HI>] han wille M. <HI REND="I">hure</HI>] here IMF.</NOTE></L>
<L>Harm of eny man · by-hynde oþer by-fore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9156"><HI REND="I">of eny</HI>] &amp; hate of many F. <HI REND="I">by-hynde</HI>] bi-hynde him M.</NOTE></L>
<L>Freres [folowen] my vore · fele tyme and ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9157">[<HI REND="I">folowen</HI> E] folewen M; fol|wen I; folweþ SG; þei folwe F; flowen P. <HI REND="I">vore</HI>] fore IS; foor F. <HI REND="I">my vore</HI>] me forþ M; me by-fore G.</NOTE></L>
<L>And prouen vnparfit · prelates of holy churche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9158"><HI REND="I">prouen</HI>] profren E. <HI REND="I">vnparfit</HI>] pure imparfit F.</NOTE></L>
<L N="120">And prelates pleynen of hem · for þei here parshenes shryuen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9159"><HI REND="I">of</HI>] on IMS. <HI REND="I">parshenes</HI>] paresschenus S; parechenes E; paris|chenes M; parisch F.</NOTE></L>
<L>With-oute lycence and leue · and herby lyueþ wratthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9160"><HI REND="I">With</HI>] Whit P. <HI REND="I">and</HI>] oþur F; or M.</NOTE></L>
<L>Thus þei speke and dispute · þat eche dispiseþ oþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9161"><HI REND="I">eche</HI>] ichon I. <HI REND="I">þat eche</HI>] &amp; F. <HI REND="I">dispiseþ</HI>] spiseth IE.</NOTE></L>
<L>Thus beggers and barouns · at debat aren ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9162"><HI REND="I">beggers—barouns</HI>] beggers &amp; bischopus F; barouns and beggeres M. <HI REND="I">at—aren</HI>] ben at debate F; at þe bate buþ M; þe bate areren E.</NOTE></L>
<L N="124">Til ich, wratth, waxe an hyh · and walke with hem bothe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9163"><HI REND="I">ich</HI>] F <HI REND="I">om. walke</HI>] wagge S.</NOTE></L>
<L>Oþer til boþe be beggers · and by spiritualte lybben,<MILESTONE N="65" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9164"><HI REND="I">Oþer</HI>] F <HI REND="I">om. boþe</HI>] þai boþe I; boþe of hem F. <HI REND="I">be</HI>] þe E. <HI REND="I">and—spiritualte</HI>] and by spirituel I; or spiritualiter F.</NOTE></L>
<L>Or alle riche þus ride · rest shal ich nauht, wratthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9165"><HI REND="I">þus</HI>] and I. <HI REND="I">shal</HI>] ne schal M. And or I ride on alle riche · I reste me neuere F.</NOTE></L>
<L>Þat ich ne mot folwy þis folk · my fortune ys non oþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9166"><HI REND="I">mot</HI>] moste M. <HI REND="I">þis</HI>] þat F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000940.tif" N="102, C-text"/>
<L>Ich haue an Aunte to a nunne · and to an abbodesse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9167"><HI REND="I">a</HI>] IMS <HI REND="I">om. nunne</HI>] monchen E. <HI REND="I">to</HI> (2)] IF <HI REND="I">om. abbodesse</HI>] abbesse IFS; abbasse M.</NOTE></L>
<L N="129">Hem were leuere swouny oþer swelte · þan suffry eny peyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9168"><HI REND="I">Hem</HI>] Hir I; Here M. <HI REND="I">leuere</HI>] certus leeuer F. <HI REND="I">swouny</HI>] sounye P; swony E; swowne F; swowe I; swoun S; to swoune M. <HI REND="I">oþer swelte</HI>] F <HI REND="I">om. þan—peyne</HI>] ne suffre eny penaunce M.</NOTE></L>
<L>Ich haue be cook in here kychene · And þe Couent serued<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9169"><HI REND="I">haue be</HI>] was E.</NOTE></L>
<L>Meny monthes with hem · and with monkes boþe.</L>
<L>Ich was þe prioresse potager · and oþer poure ladies,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9170"><HI REND="I">prioresse</HI>] prioresses MS.</NOTE></L>
<L N="133">And made here ioutes of iangles; · 'dame Iohane was a bastarde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9171"><HI REND="I">here</HI>] hem IF. <HI REND="I">of</HI>] wiþ M. <HI REND="I">iangles</HI>] iangelynge IM. <HI REND="I">dame</HI>] þat dame F. <HI REND="I">Iohane</HI>] ione IFM; Ion S.</NOTE></L>
<L>And dame Clarice a knyghtes douhter · a cokewold was hure syre,</L>
<L>Dame purnele a prestes file · prioresse worth hue neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9172"><HI REND="I">Dame</HI>] And dame IMF. <HI REND="I">file</HI>] fille M; sibbe S; pile (!) E. <HI REND="I">hue</HI> S] he PF; sche IM; ȝo E.</NOTE></L>
<L N="136">For hue hadde a childe in the chapon-cote · hue worth chalenged at eleccion.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9173"><HI REND="I">a</HI>] IMFS <HI REND="I">om. chapon</HI>] capoun EF; capen M. <HI REND="I">hue—eleccion</HI>] chalangeable heo semeth F.</NOTE></L>
<L>Thus þei sitte, þo sustres · som tyme, and disputen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9174"><HI REND="I">Thus—sustres</HI>] Before þe eleccioun þe sustrus sitte F. <HI REND="I">þei—þo</HI>] sitte þey I; sitten to M. <HI REND="I">sustres</HI>] susteren MS. <HI REND="I">and</HI>] &amp; þus F.</NOTE></L>
<L>Til 'þow lixt' and 'þow lixt' · be lady ouer hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9175"><HI REND="I">lixt</HI> EIMFS] luxt P. <HI REND="I">lady</HI>] ledere F. <HI REND="I">hem alle</HI>] boþe M.</NOTE></L>
<L>And þenne a-wake ich, wratthe · and wold be auenged.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9176"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="140">Þanne ich crie and cracche · with my kene nailes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9177"><HI REND="I">Þanne</HI>] And þanne IMF. <HI REND="I">kene</HI>] longe M.</NOTE></L>
<L>Boþe byte and bete · and brynge forth suche þewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9178"><HI REND="I">Boþe byte</HI>] Byte I; Bite boþe S. <HI REND="I">bete</HI>] eke bete F; smyte M.</NOTE></L>
<L>Þat alle ladies me loþen · þat louen eny worschep.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9179"><HI REND="I">loþen</HI>] loþud S. <HI REND="I">worschep</HI>] hele F.</NOTE></L>
<L>Among wyues and wodewes · ich am ywoned sitte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9180"><HI REND="I">wyues</HI>] þe wyues F. <HI REND="I">ich am</HI>] am i M. <HI REND="I">ywoned</HI>] wont to IFS; wonet to M.</NOTE></L>
<L N="144">Yparroked in puwes; · þe person hit knoweth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9181"><HI REND="I">þe—hit</HI>] as our parsoun F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000941.tif" N="103, C-text"/>
<L>How lytel ic louye · letice at þe style;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9182"><HI REND="I">ic louye</HI>] it is þat I loue F. <HI REND="I">at þe</HI>] atte FI.</NOTE></L>
<L>For hue hadde haly bred er ich · myn herte by-gan to chaunge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9183"><HI REND="I">by-gan</HI>] gan IS.</NOTE></L>
<L>After-ward after mete · hue and ich chidde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9184"><HI REND="I">After-ward—mete</HI>] After mete aftirward I. <HI REND="I">hue—ich</HI>] Annot &amp; heo F.</NOTE></L>
<L N="148">And ich, wratth, was war · and wroth on hem boþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9185"><HI REND="I">war</HI>] i-war MF. <HI REND="I">wroth</HI>] worþ M; warþ I; wax F.</NOTE></L>
<L>Til aiþer [cleped oþere 'hore'] · and of with þe cloþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9186">[<HI REND="I">cleped—hore</HI> IMFSG] cleped eiþer oþer (<HI REND="I">sic</HI>) E; cliped oþere P. <HI REND="I">of—cloþes</HI>] cast of here hoodus F; on wiþ þe clawes I.</NOTE></L>
<L>Til boþe here heuedes were bar · and blody here chekes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9187"><HI REND="I">here</HI>] M <HI REND="I">om. here</HI> (2)] boþe F.</NOTE></L>
<L>A-mong monkes myght ich be · ac meny tyme ich spare,<MILESTONE N="66" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9188"><HI REND="I">myght—be</HI>] I mighte be I. <HI REND="I">ich be</HI>] S <HI REND="I">om. ac</HI>] and M. <HI REND="I">myght—spare</HI>] I am · many a tyme &amp; ofte F.</NOTE></L>
<L>For þer beþ meny felle frekus · myne afferes to aspye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9189"><HI REND="I">For</HI>] M <HI REND="I">om. þer beþ</HI>] þer arn IMS; þei ar F. <HI REND="I">meny felle</HI>] felle fers F. <HI REND="I">myne—to</HI>] her ferus i F. <HI REND="I">aspye</HI>] spie M.</NOTE></L>
<L N="153">Þat ys, þe priour and þe suppriour · and oure <HI REND="I">pater abbas.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9190"><HI REND="I">þe</HI>] I <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">oure</HI>] oþer M. F <HI REND="I">has</HI>—&amp; put hem to þe priour · or ellus to pater abbas.</NOTE></L>
<L>And yf ich telle eny tales · thei taken hem to-geders,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9191"><HI REND="I">yf</HI>] ES <HI REND="I">om. hem</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And don me faste fridaies · to bred and to water.</L>
<L N="156">Ȝut am ich chalenged in chapitele-hous · as ich a childe were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9192"><HI REND="I">chapitele</HI>] oure chapitre I; þe chapitele M; chapitre E.</NOTE></L>
<L>And baleysed [on] þe bar ers · and no breche by|twyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9193"><HI REND="I">baleysed</HI>] bylasched E; bete G. [<HI REND="I">on</HI> IMFSG] in PE.</NOTE></L>
<L>Ich haue no lust, leyue me · to lenge a-mong monkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9194"><HI REND="I">leyue</HI>] leue IME; lef S. <HI REND="I">lenge</HI>] longe I; lyue M; dwelle E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000942.tif" N="104, C-text"/>
<L>For hij eteþ more fisch þan flesh · and feble ale drynken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9195"><HI REND="I">hij eteþ</HI>] I ete I. <HI REND="I">drynken</HI>] drenken P; <HI REND="I">but see</HI> l. 166.</NOTE></L>
<L N="160">Ac oþer-while whanne wyn comeþ · and whenne ich drynke late,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9196"><HI REND="I">while whanne</HI>] wile wanne P. <HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">drynke</HI>] drenke P. <HI REND="I">late</HI>] late an eue I.</NOTE></L>
<L>Ich haue a flux of a foul mouth · wel fyf dayes after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9197"><HI REND="I">of</HI>] or MS.</NOTE></L>
<L>Al þat ich wiste wickede · by eny of oure couent,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9198"><HI REND="I">Al</HI>] And alle I. <HI REND="I">wickede</HI>] wikke I.</NOTE></L>
<L>Ich cowede hit vp in oure cloistre · þat al þe Couent wot hit."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9199"><HI REND="I">cowede</HI>] couȝhede S; schewede M; couþe I. <HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om. þe</HI>] oure MS.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9200">
<P>154—163. <HI REND="I">For these</HI>, F <HI REND="I">has</HI>—</P>
<P>With-oute loue or leaute · &amp; lye on hem with talus,</P>
<P>&amp; make hem euer ete flesch · for ech of hem ete oþur.</P>
<P>Þe wikkednesse þat I wiste · by any of þe route,</P>
<P>I cowhed it up in our cloistre · þat al þe couent wist it.</P>
<P>&amp; ȝit I spak no speche · it swal so my breste,</P>
<P>Þat I chewed it as a cowe · þat code chewith ofte.</P>
<P>Þan was I chalanged in chapitre · as I childe were,</P>
<P>&amp; balised on þe bare ers · &amp; no brech bitwene.</P></NOTE></L>
<L N="164">"Now repente þe," quaþ repentaunce · "and reherce neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9201"><HI REND="I">þe</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>What counsail þat þow knowest · by contenaunce ne by speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9202"><HI REND="I">What</HI>] þat M; I <HI REND="I">om. þat</HI>] S <HI REND="I">om. ne by</HI>] no F.</NOTE></L>
<L>And drynk nat ouer delicatliche · ne to depe neiþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9203">F <HI REND="I">omits. depe</HI>] dupe P. <HI REND="I">neiþer</HI>] noþer ES.</NOTE></L>
<L>Þat þy wil ne þy wit · to wratthe myghte turne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9204">FE <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L N="168"><HI REND="I">Esto sobrius</HI>," he seide · and a-soiled hym after,<MILESTONE N="67" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9205"><HI REND="I">he</HI>] y I. <HI REND="I">hym</HI>] hem S.</NOTE></L>
<L>And bad hym bidde to god · be hus help to amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9206"><HI REND="I">be</HI>] of M. <HI REND="I">be—amende</HI>] þat he were amended F.</NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>CONFESSIO LUXURIE.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Thenne seide lecherie 'alas!' · and to oure lady cryede,<MILESTONE N="55" UNIT="A page"/><MILESTONE N="60" UNIT="B page"/></L>
<L>"Lady, to þy leue sone · lowte for me nouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9207"><HI REND="I">to</HI>] for M.</NOTE></L>
<L N="172">That he haue pyte on me putour · of hus pure grace and mercy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9208"><HI REND="I">putour</HI>] putrour I; F <HI REND="I">om. of</HI>] for MF. <HI REND="I">grace and</HI>] IMFS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>With þat ich shal," quath þat shrewe · "saterdayes, for þy loue,<MILESTONE N="61" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9209"><HI REND="I">With</HI>] Whit P. <HI REND="I">saterdayes</HI>] saturday F. <HI REND="I">þy loue</HI>] þy moder loue I; euere F.</NOTE></L>
<L>Drynke bote with þe douke · and dyne bote ones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9210"><HI REND="I">bote</HI> (1)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich, gulty in gost · to god ich me shryue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9211"><HI REND="I">Ich</HI>] For i F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000943.tif" N="105, C-text"/>
<L N="176">As in lykynge of lecherie · my licames gultes,</L>
<L>In wordes, in wedes · in waitynge of eyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9212"><HI REND="I">wordes</HI>] worde and I. <HI REND="I">in</HI> (3)] on I.</NOTE></L>
<L>To eche maide þat ich mette · ich made hure a sygne<MILESTONE N="228" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9213"><HI REND="I">To eche</HI>] To eche a F; For ich a I. <HI REND="I">hure</HI>] to hure P; <HI REND="I">but</HI> IMF SE <HI REND="I">omit</HI> to.</NOTE></L>
<L>Semynge to synne-warde · and somme gan ich taste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9214"><HI REND="I">gan ich</HI>] I gan I.</NOTE></L>
<L>A-boute þe mouthe, and by-nythe · by-gan ich to grope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9215"><HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om. by-gan</HI>] gan S.</NOTE></L>
<L N="181">Til oure boþers wil was on; · to werke we ȝeden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9216"><HI REND="I">oure boþers</HI>] boþe oure IM. <HI REND="I">boþers</HI>] beiþur F; beyres E; boþe IMS. <HI REND="I">to</HI>] &amp; to S; and to þe I.</NOTE></L>
<L>As wel fastyngdaies [as] frydaies · and heye-feste euenes,<MILESTONE N="229" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9217"><HI REND="I">As wel</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">as</HI> IE] and PFSG. <HI REND="I">as frydaies</HI>] M <HI REND="I">om. heye</HI>] eye P; heie I; hi M; hye F. <HI REND="I">euenes</HI>] eues MFE.</NOTE></L>
<L>As luf in lente as oute of lente · alle tymes liche—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9218"><HI REND="I">As</HI>] And M. <HI REND="I">luf</HI>] lef E; lief I; leef FS; wel M. <HI REND="I">tymes</HI>] tyme IM. <HI REND="I">liche</HI>] yliche IMS.</NOTE></L>
<L>Suche werkus with ous · were neuere out of seson—</L>
<L>Til we myghte no more; · þanne hadde we murye tales</L>
<L N="186">Of puterie and of paramours · and proueden þorw speches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9219"><HI REND="I">and</HI> (1)] F <HI REND="I">om. proueden þorw</HI>] perelous F. <HI REND="I">speches</HI>] speche IM.</NOTE></L>
<L>Handlynge and halsynge · and al-so þorw cussynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9220"><HI REND="I">Handlynge</HI>] And handelyng I. <HI REND="I">also—cussynge</HI>] hory kissyngus F.</NOTE></L>
<L>Excitynge oure aiþer oþer · til oure olde synne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9221"><HI REND="I">oure</HI> (1)] ous S; IM <HI REND="I">om. oure</HI> (2)] I <HI REND="I">om. olde</HI> IFSE] elde M; holde P.</NOTE></L>
<L>Sotilede songes · and sende out olde baudes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9222"><HI REND="I">sende</HI>] sente IMF.</NOTE></L>
<L N="190">For to wynne to my wil · wommen with gyle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9223"><HI REND="I">For</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>By sorcerye som tyme · and som tyme by maistrye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9224"><HI REND="I">som—maistrye</HI>] alle suche sleiȝtus F.</NOTE></L>
<L>Ich lay by þe louelokeste · and loued hem neuere after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9225"><HI REND="I">hem</HI>] hir I.</NOTE></L>
<L N="193">Whenne ich was old and hor · and hadde lore þat kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9226"><HI REND="I">lore</HI>] y-lore I; i-lorn M; lost F.</NOTE></L>
<L>Ich had lykynge to lauhe · of [lecherous] tales.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9227"><HI REND="I">lauhe</HI>] lauȝe E; lauȝȝe S; liȝe M; lithe I. [<HI REND="I">lecherous</HI> MF] lecherye PIES; lecheryes G.</NOTE></L>
<L>Now, lord, for þy leaute · of lechours haue mercy!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9228"><HI REND="I">for</HI>] of S. <HI REND="I">of</HI>] on IMF.</NOTE>
</L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part"><PB REF="00000944.tif" N="106, C-text"/>
<HEAD>CONFESSIO AUARICIE.<MILESTONE N="58" UNIT="A page"/><MILESTONE N="67" UNIT="B page"/></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L N="196">Thenne cam couetyse · ich can nat hym discryue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9229"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne F.</NOTE></L>
<L>So hongerliche and so holwe · heruy hym-self lokede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9230"><HI REND="I">hongerliche</HI>] hongri MF. <HI REND="I">and</HI>] an P; I <HI REND="I">om. so</HI>] IMFS <HI REND="I">om. heruy hym-self</HI>] <HI REND="I">sir</HI> heruy him I; syr heruy he F. <HI REND="I">heruy—lokede</HI>] heruy was his name M.</NOTE></L>
<L>He was bytelbrowed and baberlupped · with two blery eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9231"><HI REND="I">He was</HI>] F <HI REND="I">om. bytelbrowed</HI>] Bittur-browed F. <HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">two</HI>] tueye I. <HI REND="I">blery</HI>] blered IMFS.</NOTE></L>
<L>And as a leþerene pors · lollid hus chekus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9232"><HI REND="I">a</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="200">[Wel] sydder þan hys chyn · ychiueled for elde:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9233">[<HI REND="I">Wel</HI> IMFSEG] Al P. <HI REND="I">hys</HI>] ys P. <HI REND="I">ychiueled</HI>] he chyuelede F; i-reueled M.</NOTE></L>
<L>As bondemenne bacon · hus berd was yshaue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9234"><HI REND="I">As</HI>] As a M; And as a I. <HI REND="I">bondemenne</HI>] bedemones M.</NOTE></L>
<L>With hus hod on his heued · and hus hatte boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9235"><HI REND="I">With</HI>] Whit P.</NOTE></L>
<L>In a toren tabarde · of twelue wynter age;</L>
<L N="204">[But ȝif a lous couþe lepe · I leue hit, as y trowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9236"><HI REND="I">From</HI> S; <HI REND="I">also in</HI> IMFG; PE <HI REND="I">omit.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9237"><HI REND="I">couþe</HI>] I <HI REND="I">om. hit</HI>] IM <HI REND="I">om. as</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He scholde not wandre on þat welch · so was hit þrede-bare.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9238"><HI REND="I">From</HI> S; <HI REND="I">also in</HI> IMFG; PE <HI REND="I">omit.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9239"><HI REND="I">not</HI>] I <HI REND="I">om. wandre</HI>] walke M. <HI REND="I">on</HI>] vp I. <HI REND="I">welch</HI>] walk I; welþe F; cloþ G.</NOTE></L>
<L>"Ich haue be coueitous," quaþ þis caityf · "Ich by|know hit here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9240"><HI REND="I">þis caityf</HI>] þat caitijf M; þe caytif E; heo F.</NOTE></L>
<L N="207">For som tyme ich serued · symme at þe style,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9241"><HI REND="I">at þe</HI>] atte F; at S.</NOTE></L>
<L>And was his prentys yplyght · hus profyt to waite.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9242"><HI REND="I">his</HI>] is P. <HI REND="I">yplyght</HI>] truþe|plith M. <HI REND="I">waite</HI>] awayte S.</NOTE></L>
<L>Furst ich lerned to lye · a lesyng oþer tweye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9243"><HI REND="I">lesyng</HI>] lees I. <HI REND="I">a—tweye</HI>] and leuyng al truþe M.</NOTE></L>
<L>Wickedliche to weye · was my furst lesson.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9244"><HI REND="I">to</HI>] for to F. <HI REND="I">weye</HI>] wynne M. <HI REND="I">furst</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To wy and to winchestre · ich wente to þe faire<MILESTONE N="68" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9245"><HI REND="I">wy</HI>] þe weo M. <HI REND="I">ich wente</HI>] went i F. <HI REND="I">wente</HI>] wende E.</NOTE></L>
<L N="212">With many [maner] marchandises · as my [maister] heghte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9246">[<HI REND="I">maner</HI> MIFSEG] P <HI REND="I">om. marchandises</HI>] marchandise IF. [<HI REND="I">maister</HI> MIFSEG] maistres P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000945.tif" N="107, C-text"/>
<L>Ne hadde þe grace of gyle · gon among my ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9247"><HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hit hadde ben vnsold þys seuen ȝer · so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9248"><HI REND="I">hadde—vnsold</HI>] nad be sold F.</NOTE></L>
<L>Ich drow me among drapers · my donet to lerne,<MILESTONE N="59" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9249"><HI REND="I">Ich drow me</HI>] Þan drogh I me I. <HI REND="I">among</HI>] to F. <HI REND="I">lerne</HI>] lere I.</NOTE></L>
<L N="216">To drawe þe lisure a-longe · þe lenger it semed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9250"><HI REND="I">lisure</HI>] lesure E; liste M.</NOTE></L>
<L>Among þe riche rayes · ich rendred a lesson,</L>
<L>To brochen hem with a batte-nelde · and bond hem to|gederes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9251"><HI REND="I">hem</HI> (1)] S <HI REND="I">om. batte-nelde</HI>] batnedele I; paknelde M; packe|nedle SF. <HI REND="I">bond</HI>] bynde F; band I.</NOTE></L>
<L>Ich putte hem in pressours · and pynned hem þer|ynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9252"><HI REND="I">Ich</HI>] And S; IMF <HI REND="I">om. hem</HI> (1)] E <HI REND="I">om. pressours</HI>] a pres|sour I. <HI REND="I">pynned</HI>] pennede M; pynne F. <HI REND="I">þer-ynne</HI>] with-ynne F.</NOTE></L>
<L N="220">Tyl ten [ȝerdes] oþer twelue · tilled out þrettyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9253">[<HI REND="I">ȝerdes</HI> IMFSE] ȝorde P. <HI REND="I">twelue</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> twlue P; tewlue S. <HI REND="I">tilled</HI>] <HI REND="I">so</HI> FMSE; tolde I. <HI REND="I">out</HI>] hem E.</NOTE></L>
<L>My wif was a webbe · and wollen cloþ made;</L>
<L>Hue spak to þe spynnesters · to spynnen hit oute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9254"><HI REND="I">Hue</HI>] ȝo E; Sche M; Heo F; And I. <HI REND="I">spynnesters</HI>] spinnere M. <HI REND="I">hit oute</HI>] here oute M; hit softe F.</NOTE></L>
<L>Þe pound þat hue paiede hem by · peysed a quarter<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9255"><HI REND="I">hue</HI>] I F; <HI REND="I">cf. l.</HI> 222.</NOTE></L>
<L N="224">More þan myn Auncel · whenne ich weied treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9256"><HI REND="I">Auncel</HI>] auncer MIS. <HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">weied</HI>] way F.</NOTE></L>
<L>Ich bouhte hure barliche · hue brew hit to selle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9257"><HI REND="I">hue</HI>] sche IMFS; ȝo E; <HI REND="I">so in</HI> ll. 226, 233. <HI REND="I">to selle</HI>] here selue F.</NOTE></L>
<L>Peny-ale and podyng-ale · hue pourede to-geders,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9258">F <HI REND="I">omits. pourede</HI>] putte M.</NOTE></L>
<L>For laborers and lowe folke · that laye by hem-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9259">F <HI REND="I">omits. lowe folke</HI>] looþfolc M. <HI REND="I">hem-selue</HI>] hym-silue E.</NOTE></L>
<L>The beste laye in my bour · and in my bed-chambre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9260"><HI REND="I">The beste</HI>] Ac þe best ale I.</NOTE></L>
<L>And [who] so bommede þer-of · he bouht yt þer-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9261">[<HI REND="I">who</HI> IMFSG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>A galon for a grote · and ȝut no grayþ mesure,<MILESTONE N="69" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9262"><HI REND="I">grayþ</HI>] gret M.</NOTE></L>
<L>Whanne it cam in coppe-mel; · þis craft my wif vsede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9263"><HI REND="I">Whanne</HI>] Wanne P. <HI REND="I">in</HI>] on I.</NOTE></L>
<L N="232">Rose þe regratour · was hure ryght name;</L>
<L>Hue hath yholde hockerye · þis eleuene wynter."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9264"><HI REND="I">hath</HI>] hadde I. <HI REND="I">hockerye</HI>] hukkerye F; huckustrye S. <HI REND="I">þis</HI>] al þis F; þes P. <HI REND="I">eleuene</HI>] endeleuen I; enleuene M; elleue E; enleue S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000946.tif" N="108, C-text"/>
<L>"Repentest þow neuere?" quaþ repentaunce · "ne restitucion madest?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9265"><HI REND="I">Repentest þow</HI>] Rependestow I. <HI REND="I">madest</HI>] made F.</NOTE></L>
<L>"Ȝus, ones," quaþ he, "ich was yherborwed · with an hep of chapmen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9266"><HI REND="I">he</HI> IM] hue PS; ȝo E; heo F. <HI REND="I">with</HI>] among M.</NOTE></L>
<L N="236">Ich a-ros and rifled here males · whenne þei a reste were."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9267"><HI REND="I">a-ros</HI>] ros IS; roos F. <HI REND="I">males</HI>] ware S. <HI REND="I">a</HI>] on M; at I; in E.</NOTE></L>
<L>"Þat was a reufol restitucion" · quaþ repentaunce, "for soþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9268"><HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om. a reufol</HI>] an vn|riȝtful M.</NOTE></L>
<L>Thow wolt hongy heye þer-fore · her oþer in helle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9269"><HI REND="I">hongy</HI>] honge MES; hange F; be honged I.</NOTE></L>
<L>Vsedest þow euere vserie · in al þy lyf-tyme?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9270"><HI REND="I">Vsedest þow</HI>] Vsedestow I. <HI REND="I">þow euere</HI>] euer þou E; euere M.</NOTE></L>
<L N="240">"Nay, sothliche," he sayde · "saf in my ȝouþe.<MILESTONE N="70" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9271"><HI REND="I">he</HI> IME] hue PS; heo F.</NOTE></L>
<L>Ich lerned among lumbardes · a lesson, and of Iewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9272"><HI REND="I">among</HI>] of F; among þe M.</NOTE></L>
<L>To weie pans with a peis · and pared þe heuyeste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9273"><HI REND="I">pared</HI>] pare MF. <HI REND="I">heuyeste</HI>] heuye F.</NOTE></L>
<L>And lente for loue of þe wed · þe whiche ich let betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9274"><HI REND="I">lente</HI>] lene F.</NOTE></L>
<L N="244">And more worth þan þe moneye · oþer men þat ich lenede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9275"><HI REND="I">lenede</HI>] lenede <HI REND="I">or</HI> lonede P; lened ES; leenede F; lente M.</NOTE></L>
<L>Ich lenede folk þat lese wolde · a lippe in eche noble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9276"><HI REND="I">lenede</HI>] lenede <HI REND="I">or</HI> lonede P; lonede <HI REND="I">or</HI> louede F; lene I; lened E; lenede S; lente M. <HI REND="I">wolde</HI>] wole I. <HI REND="I">in eche</HI>] of ich a I.</NOTE></L>
<L>And with lombardes letters · ich lenede gold at rome;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9277"><HI REND="I">ich</HI>] IS <HI REND="I">om. lenede</HI>] lente FM; lene I. <HI REND="I">at</HI>] to I.</NOTE></L>
<L>So what bern of me borwed · he bouhte þe tyme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9278"><HI REND="I">bern</HI>] <HI REND="I">so</HI> E; barn MSF; buyrn I. <HI REND="I">borwed</HI>] borwe M.</NOTE></L>
<L N="248">"Lenedest þow euere to eny lorde · for loue of men|teynaunce?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9279"><HI REND="I">Lenedest</HI>] Lentest MFS; Lenest E. <HI REND="I">þow</HI>] I <HI REND="I">om. to</HI>] I <HI REND="I">om. of</HI>] of his I. <HI REND="I">menteynaunce</HI>] mayn|tenance I.</NOTE></L>
<L>"Ich haue ylent to lordes and to ladies · þat louede me neure after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9280"><HI REND="I">ylent</HI>] lent IFS. <HI REND="I">to</HI>] IM <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">and—ladies</HI>] F <HI REND="I">om. me</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00000947.tif" N="109, C-text"/>
<L>Ich haue mad meny [a] knyght · boþe mercer and draper,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9281"><HI REND="I">Ich—mad</HI>] And i haue mad MSF; And haue y-made I. [<HI REND="I">a</HI> EIMS] PF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Payede neuere for here prentishode · nauht a payre gloues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9282"><HI REND="I">Payede</HI>] þat payede S; þat made F. <HI REND="I">neuere</HI>] F <HI REND="I">om. here</HI>] his I; M <HI REND="I">om. nauht</HI>] nat ȝeue (!) F. <HI REND="I">payre</HI>] payere P; paire I; peire MFSE.</NOTE></L>
<L N="252">Þat chaffared with my chyuesaunce · cheuede selde after."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9283"><HI REND="I">chaffared</HI>] chaffaren M. <HI REND="I">chyuesaunce</HI>] cheuyssances I. <HI REND="I">che|uede</HI>] þryuen M. <HI REND="I">selde</HI>] euel F.</NOTE></L>
<L>"Now redelich," quaþ repentaunce · "and by þe rode, ich leyue,<MILESTONE N="71" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9284"><HI REND="I">leyue</HI>] leue IMFSE.</NOTE></L>
<L>Shal neuere executor wel by-sette · þe suluer þat þow hym leuest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9285"><HI REND="I">executor</HI>] secutour I; seke|tour SF. <HI REND="I">wel</HI>] F <HI REND="I">om. suluer</HI>] siluer IF; seluer ME. <HI REND="I">hym</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne þyn ayres, as ich hope · haue ioye of þat þow wan.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9286"><HI REND="I">ayres</HI>] eyres EMS; heires IF; ayeres P. <HI REND="I">wan</HI>] wonne MI; weldest F.</NOTE></L>
<L N="256">For þe pope and alle hus penetauncers · power hem faylleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9287"><HI REND="I">For</HI>] F <HI REND="I">om. alle</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To a-soyle þe of þy synnes · <HI REND="I">sine restitutione;</HI>'<MILESTONE N="72" UNIT="B page"/><Q><HI REND="I">Nunquam dimittitur peccatum, nisi restituatur ablatum.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9288"><HI REND="I">synnes</HI>] synne I.</NOTE></L>
<L>"With false wordes and wittes · ich haue wonne my goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9289"><HI REND="I">wittes</HI>] weyhtes I; wyȝtus F. <HI REND="I">ich haue</HI>] haue i I.</NOTE></L>
<L>And with gyle and glosynge · gadered þat ich haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9290"><HI REND="I">gyle and</HI>] S <HI REND="I">om. gadered</HI>] i|gadered MI.</NOTE></L>
<L>Meddled my marchaundise · and mad a good moustre;<MILESTONE N="229" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9291"><HI REND="I">moustre</HI>] maystre S.</NOTE></L>
<L N="261">The werst lay with-ynne · a gret wit ich let hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9292"><HI REND="I">a</HI>] and M. <HI REND="I">let hit</HI>] hit lette M; heeld hit S.</NOTE></L>
<L>And yf my neyhȝebore hadde an hyne · oþer eny best ellys<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9293"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. hadde</HI>] haue S. <HI REND="I">an</HI>] eny M.</NOTE></L>
<L>More profitable þan myn · ich made meny wentes,
</L>
<PB REF="00000948.tif" N="110, C-text"/>
<L N="264">How ich myght haue hit · al my wit ich caste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9294"><HI REND="I">How</HI>] &amp; how F. <HI REND="I">hit</HI>] hym S. <HI REND="I">ich</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bote ich hadde hit by [oþer wey] · atte laste ich stal hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9295"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. hadde hit</HI>] it hadde IFS. [<HI REND="I">oþer wey</HI> IMFSG] oþes a-way PE; <HI REND="I">see</HI> B-text, xiii. 367.</NOTE></L>
<L>Oþer pryuyliche hus pors shok · vnpiked hus lokes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9296"><HI REND="I">vnpiked</HI>] and vnpiked IMS.</NOTE></L>
<L>And yf ich ȝede to þe plouh · ich pynchede on hus half acre,<MILESTONE N="230" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9297"><HI REND="I">And—þe</HI>] &amp; atte F. <HI REND="I">on</HI>] vp|on F.</NOTE></L>
<L N="268">Þat a fot londe oþer a forwe · fecchen ich wolde,</L>
<L>Of my neyhȝeboris next · nymen of hus erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9298"><HI REND="I">nymen</HI>] and nymen MF.</NOTE></L>
<L>And yf y repe, ouere-reche · oþer ȝaf hem red þat repen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9299"><HI REND="I">And</HI>] Or F. <HI REND="I">repe</HI>] <HI REND="I">so</HI> ES; rope F; raape I; ripe M. <HI REND="I">oþer</HI>] and M. <HI REND="I">þat repen</HI>] <HI REND="I">so</HI> EMS; to repe I; þat wrouȝten F. (<HI REND="I">But we should rather read</HI> rope, ropen, <HI REND="I">as in</HI> B-text, xiii. 374.)</NOTE></L>
<L>To sese to me with here sykel · þat ich sew neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9300"><HI REND="I">sew</HI>] ne sewe I.</NOTE></L>
<L>In halydayes at holy churche · whenne ich hurde messe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9301"><HI REND="I">In</HI>] On MS. <HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">messe</HI>] þe masse E.</NOTE></L>
<L>Ich hadde neuere [wil] witerlich · to by-seche mercy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9302">[<HI REND="I">wil</HI> IMFSE] wit G; P <HI REND="I">om. to</HI>] forte M. <HI REND="I">to—mercy</HI>] mercy to beseche F.</NOTE></L>
<L N="274">For my mysdedes · þat ich ne mornede ofter<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9303"><HI REND="I">ofter</HI>] after IES (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>For lost of good, leyue me · þen for lycames gultes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9304"><HI REND="I">lost</HI>] losse I. <HI REND="I">leyue</HI>] more leeue I; leef MF; lef S. <HI REND="I">leyue me</HI>] by loue (!) E. <HI REND="I">lycames</HI>] my licam F.</NOTE></L>
<L N="276">Þauh ich dedliche synne dude · ich dradde hit nat so sore<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9305"><HI REND="I">Þauh</HI>] Whan M. <HI REND="I">dude</HI>] <HI REND="I">so</HI> ESM; dede IF.</NOTE></L>
<L>As whenne ich lenede and leyuede hit lost · oþer longe er hit were paied.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9306"><HI REND="I">lenede</HI>] lente IMF. <HI REND="I">leyuede</HI>] leue S; M <HI REND="I">om. oþer—paied</HI>] or hit were longe vnpaied M.</NOTE></L>
<L>And yf [ich] sente ouer see · my seruaunt to brugges,<MILESTONE N="231" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9307">[<HI REND="I">ich</HI> ESIFG] PM <HI REND="I">om. see</HI>] þe se M. <HI REND="I">to</HI>] in-to F. <HI REND="I">brugges</HI>] bruges S; brigges MFE.</NOTE></L>
<L N="279">Oþer in-to prus my prentys · my profit to a-waite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9308"><HI REND="I">in-to</HI>] in I. <HI REND="I">prus</HI>] pruys-lond I; spruce FE; spruys M; spris S. <HI REND="I">a-waite</HI>] auaile M.</NOTE></L>
<L>To marchaunde with monye · and maken here eschaunge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9309"><HI REND="I">To</HI>] So to I. <HI REND="I">with</HI>] with my IF. <HI REND="I">here</HI>] þere M. <HI REND="I">eschaunge</HI>] es|changez I.</NOTE></L>
<L>Myghte neuere man comforty me · in þe meyn tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9310"><HI REND="I">man—me</HI>] me comforte I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000949.tif" N="111, C-text"/>
<L>Neiþer matyns ne masse · ne oþere manere syghtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9311"><HI REND="I">ne</HI>] noþer E. <HI REND="I">oþere</HI>] no I.</NOTE></L>
<L>And neuere penaunse performede · ne <HI REND="I">pater-noster</HI> seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9312"><HI REND="I">And</HI>] Ne IM. <HI REND="I">pater-noster</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="284">That my mynde ne was · more in my goodes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9313"><HI REND="I">in</HI>] on MF. <HI REND="I">goodes</HI>] goodes, in a dowte I.</NOTE></L>
<L>Þan in godes grace · And hus grete myghte.<Q><HI REND="I">Ubi thesaurus tuus, ibi</HI> [<HI REND="I">&amp;</HI>] <HI REND="I">cor tuum.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9314"><HI REND="I">in</HI>] on F. <HI REND="I">godes grace</HI>] þe grace of my god I. <HI REND="I">And</HI>] or in M; or of F; and in I. <HI REND="I">myghte</HI>] trewþe F. <HI REND="I">Ubi</HI>] Vbi est M. [<HI REND="I">&amp;</HI> MFE] PSIG <HI REND="I">om. tuum</HI>] tuum est M.</NOTE></L>
<L>"Now redeliche," quaþ repentaunce · "ich haue reuthe of þy lyuynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9315"><HI REND="I">ich</HI>] I <HI REND="I">om. ich—reuthe</HI>] I rewe F. <HI REND="I">of</HI>] on I.</NOTE></L>
<L>Were ich a frere, in good faith · for al þe gold on erthe<MILESTONE N="71" UNIT="B page"/></L>
<L N="288">Ich nolde cope me with þy catell · ne oure [kirke] amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9316"><HI REND="I">nolde</HI>] ne wolde IM. [<HI REND="I">kirke</HI> IMF] churche PS; churches E.</NOTE></L>
<L>Ne take a meles mete of þyne · And myn herte hit wiste</L>
<L>Þat þow were such as þow seist; · ich sholde raþere sterue:<Q><HI REND="I">Melius est mori quam male uiuere.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9317"><HI REND="I">Þat</HI>] And F; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="291">Ich rede no faithful frere · at þy feste sytte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9318"><HI REND="I">no</HI>] þat no E. <HI REND="I">faithful</HI>] faitthful P.</NOTE></L>
<L>Ȝut were me leuere, by oure lord · lyue by welle-carse[s]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9319"><HI REND="I">Ȝut</HI>] Hit M. <HI REND="I">lyue</HI>] leue al I. <HI REND="I">carses</HI> EG] carsus S; carse P; kersus F; cresses I. <HI REND="I">lyue—carses</HI>] ete water-crasses M.</NOTE></L>
<L>Þan haue my fode and my fyndynge · of false menne wynnynges:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9320"><HI REND="I">my</HI> (2)] F <HI REND="I">om. fyndynge</HI>] fedyng M. <HI REND="I">menne</HI>] mannes I; menes M.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Seruus es alterius · cum fercula pinguia queris,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9321"><HI REND="I">fercula</HI>] fercucula P.</NOTE></L>
<L N="295"><HI REND="I">Pane tuo potius · uescere, liber eris.</HI></L>
<L>Thow art an vnkynde creature · ich can þe nat assoyle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9322"><HI REND="I">art</HI> IMFS] ert PE. <HI REND="I">þe nat</HI>] nouȝt þe M.</NOTE></L>
<L>Tyl þow haue ymad, by þy myght · to alle men resti|tucion;<MILESTONE N="72" UNIT="B page"/></L>
<L>For alle þat hauen of þy good · (haue god my treuthe!)</L>
<L N="299">Beeþ holden at þe hye dome · to helpe the restitue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9323"><HI REND="I">Beeþ</HI>] Ben EM; Is IFS. <HI REND="I">holden</HI>] i-holde M; haldyng I; hold|yng F. <HI REND="I">restitue</HI>] to restitue S; re|stituere E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000950.tif" N="112, C-text"/>
<L>The preest þat þy tythe takeþ · trowe ich non oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9324"><HI REND="I">The</HI>] Ȝe þe I. <HI REND="I">takeþ</HI>] took I. <HI REND="I">trowe</HI>] ne trowe M.</NOTE></L>
<L N="301">Shal parte with þe in purgatorie · and help paye þy dette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9325"><HI REND="I">paye</HI>] to paie MFS.</NOTE></L>
<L>Yf he wist þow were suche · when he reseyuyde þyn offrynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9326"><HI REND="I">þow</HI>] þat þow M. <HI REND="I">when</HI>] wen P. <HI REND="I">he</HI>] M <HI REND="I">om. reseyuyde</HI>] receyueth F.</NOTE></L>
<L>What lede leyueþ þat ich lye · loke in þe sauter glosed<Q>On <HI REND="I">ecce enim ueritatem dilexisti.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9327"><HI REND="I">What</HI>] And what I. <HI REND="I">leyueþ</HI>] leueþ MFSE. <HI REND="I">On</HI>] Lo I aleie F; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ther he shal wite witerliche · what vsure is to mene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9328"><HI REND="I">Ther</HI>] And þer I. <HI REND="I">he shal</HI>] schal he I; ȝe mowe M.</NOTE></L>
<L N="305">And what penaunce þe prest shal haue · þat prout is of [þi tythes].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9329"><HI REND="I">what</HI>] I <HI REND="I">om. prout</HI>] prut E; proud MIFS. [<HI REND="I">þi tythes</HI>] þi tiþus F; þe tethes P; þe teþs E; his tiþes MS; <HI REND="I">cf.</HI> l. 300.</NOTE></L>
<L>For an hore of hure ers-wynnynge · may hardiloker tythe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9330"><HI REND="I">For—wynnynge</HI>] &amp; for pu|teynes of here yuel wynnyng E. <HI REND="I">wynnynge</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þan an erraunt vsurer · (haue god my treuthe!)<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9331"><HI REND="I">an erraunt</HI>] a comune E; an (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L>And erest shal come to heuene · by cryst þat me made!"</L>
<L N="309">Then was þer a walishman · was wonderliche sory,<MILESTONE N="65" UNIT="A page"/><MILESTONE N="82" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9332"><HI REND="I">walishman</HI>] walsch man IF; walsman M.</NOTE></L>
<L>He highte 'ȝyuan ȝeld-aȝeyn · if ich so moche haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9333"><HI REND="I">He</HI>] IMFS <HI REND="I">om. ȝyuan</HI>] ȝeuan IMFS. <HI REND="I">ich</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Al þat ich wickeddelich wan · sytthen ich [wit] hadde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9334"><HI REND="I">wan</HI>] gat M. [<HI REND="I">wit</HI> G] witt E; wyt S; witte I; hit PMF. <HI REND="I">hadde</HI>] haue F.</NOTE></L>
<L N="312">And þauh my liflode lacke · leten ich nelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9335"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. leten</HI>] lyuen S. <HI REND="I">nelle</HI>] ne wile M; wille (!) F.</NOTE></L>
<L>Þat ech man shal haue hus · er ich hennes wende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9336"><HI REND="I">Þat</HI>] &amp; F. <HI REND="I">shal</HI>] ne schal I.</NOTE></L>
<L>For me ys leuere in this lif · as a lorel beggen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9337"><HI REND="I">this</HI>] my F.</NOTE></L>
<L>Þan in lysse to lyue · and lese lyf and soule.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9338"><HI REND="I">lysse</HI>] liking F; blisse E.</NOTE></L>
<L N="316">Roberd þe ryfeler · on <HI REND="I">reddite</HI> lokede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9339"><HI REND="I">ryfeler</HI>] riflere þo F.</NOTE></L>
<L>And for þer was nat wher-with · he wepte ful sore;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9340"><HI REND="I">þer</HI>] þat þer S. <HI REND="I">was</HI>] nas I. <HI REND="I">ful</HI>] wonder I; wel M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000951.tif" N="113, C-text"/>
<L>And ȝut þat synful shrewe · seide to heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9341"><HI REND="I">And ȝut</HI>] Ac M; Ac ȝit I. <HI REND="I">seide to</HI>] saide to the I; criede vp to M. <HI REND="I">to heuene</HI>] with soor herte F.</NOTE></L>
<L>"Crist, þat on caluarye · on þe croys deidest,</L>
<L N="320">Tho Dismas my broþer · by-souhte þe of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9342"><HI REND="I">þe</HI>] ȝou I.</NOTE></L>
<L>And haddest mercy on þat man · for <HI REND="I">memento</HI> sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9343"><HI REND="I">on</HI>] vpon I. <HI REND="I">memento</HI>] me|mento his I.</NOTE></L>
<L>So rewe on me, Roberd · þat <HI REND="I">reddere</HI> ne haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9344"><HI REND="I">on—Roberd</HI>] vpon Robert I.</NOTE></L>
<L>Ne neuere wene to wynne · with craft þat ich knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9345"><HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">craft</HI>] werk F. <HI REND="I">knowe</HI> EIMFS] <HI REND="I">miswritten</HI> kowe P.</NOTE></L>
<L N="324">For þy muchel mercy · mytigacion ich by-seche,</L>
<L>Dampne me nouht at domys day · for þat ich dude so ille."<MILESTONE N="83" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9346"><HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>What by-fel of þis felon · ich can nouht faire shewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9347"><HI REND="I">of</HI>] on F.</NOTE></L>
<L>Wel ich wot he wepte faste · water with hus eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9348"><HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">eyen</HI>] yes I; yen S.</NOTE></L>
<L N="328">And to crist knowlechede · hus coupe ȝut eft-sone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9349"><HI REND="I">to—knowlechede</HI>] knowleched to crist I. <HI REND="I">hus coupe</HI>] in care F. <HI REND="I">ȝut</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat penaunce hus pyk-staf · he wolde polische newe,<MILESTONE N="66" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9350"><HI REND="I">penaunce</HI>] repentance I. <HI REND="I">he</HI>] M <HI REND="I">om. polische</HI>] pulsche FS.</NOTE></L>
<L>For he hadde leye by <HI REND="I">latro</HI> · lucifers aunte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9351"><HI REND="I">lucifers</HI>] was lucifers F.</NOTE></L>
<L N="331">"By þe rode," quaþ repentaunce · "þow romest toward heuene,</L>
<L>By so þat hit be in þyn herte · as ich hure þy tonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9352"><HI REND="I">By</HI>] MF <HI REND="I">om. þat—be</HI>] þou haue it F; hit be S. <HI REND="I">hure</HI>] here IMFS. <HI REND="I">þy</HI>] in þi F.</NOTE></L>
<L>Trist in his mochel mercy · and ȝut myght þow be saued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9353"><HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">myght þow</HI>] þow myȝt MI; maistow F.</NOTE></L>
<L>For al þe wrecchednesse of þis worlde · and wickede dedes<MILESTONE N="72" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9354"><HI REND="I">wrecchednesse</HI>] wrecchede F.</NOTE></L>
<L>Fareþ as a fonk of fuyr · þat ful a-myde temese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9355"><HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om. fonk</HI>] flonke I. <HI REND="I">fuyr</HI>] þe fuyre F. <HI REND="I">ful</HI>] fil IF.</NOTE></L>
<L>And deide for a drop of water; · so doþ alle synnes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9356"><HI REND="I">And deide</HI>] Deieþ M. <HI REND="I">for</HI>] wiþ I. <HI REND="I">of</HI>] I <HI REND="I">om. so</HI>] and so M.</NOTE></L>
<L N="337">Of alle manere men · þat with good wille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9357"><HI REND="I">men</HI>] of men I; men of moolde F. <HI REND="I">with</HI>] with a F; wiþ a M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000952.tif" N="114, C-text"/>
<L>Confessen hem and crien mercy · shullen neuere come in helle.<Q><HI REND="I">Omnis iniquitas quoad misericordiam dei est quasi sintilla in medio maris.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9358"><HI REND="I">crien</HI>] crien him I. <HI REND="I">crien mercy</HI>] mercy crie F.</NOTE><MILESTONE N="73" UNIT="B page"/></Q></L>
<L>Repente þe anon," quaþ repentaunce · ryȝt so to þe vsurer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9359"><HI REND="I">ryȝt—vsurer</HI>] &amp; riȝt so go to schrifte F. <HI REND="I">so</HI>] IG <HI REND="I">om. to þe</HI>] þou S.</NOTE></L>
<L N="340">"And haue hus mercy in þy mynde · and marchaun|dise, leue hit;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9360">PE <HI REND="I">place</HI> haue <HI REND="I">after</HI> mynde. <HI REND="I">leue hit</HI>] þou leue F.</NOTE></L>
<L>For þow hast no good, by good faith! · to bygge þe with a wastell.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9361"><HI REND="I">hast</HI>] ne hast M. <HI REND="I">by</HI>] in F. <HI REND="I">bygge</HI>] gete I; <HI REND="I">this improves the alliteration, but appears rather to belong to the next line. þe</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The good þat þow hauest ygete · by-gan al with fals|hede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9362"><HI REND="I">The</HI>] For þe I. <HI REND="I">ygete</HI>] gete I; geten M. <HI REND="I">falshede</HI>] falsnesse M; false S.</NOTE></L>
<L>As longe as þow lyuest þer-with · þow ȝeldest nat, bote borwest.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9363"><HI REND="I">As</HI>] And as I. <HI REND="I">bote</HI>] bote þow P; <HI REND="I">but</HI> IMFSE <HI REND="I">omit</HI> þow.</NOTE></L>
<L N="344">And yf þow wite neuere to wham · ne where [to] restitue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9364">[<HI REND="I">to</HI> IMFSG] þow sholde P; þou shalt E.</NOTE></L>
<L>Bere hit to þe bischop · and bid hym of hus grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9365"><HI REND="I">þe</HI>] thy I; þi M. <HI REND="I">bid</HI> IMF] bide PS; bidde E.</NOTE></L>
<L>To by-setten hit hym-selue · as best be for þy soule;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9366"><HI REND="I">be</HI>] is M. <HI REND="I">þy</HI>] þe EM.</NOTE></L>
<L>For he shal answere for þe · at þe hye dome,</L>
<L>For þe and for meny mo · þat man shal ȝeue rekenynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9367"><HI REND="I">þat—ȝeue</HI>] he schal make F. <HI REND="I">rekenynge</HI>] a rekenyng I.</NOTE></L>
<L N="349">What he lerede ȝow to lyue with · and to lette ȝow fro þufþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9368"><HI REND="I">lerede</HI>] lefte F; lernede MS. <HI REND="I">and to</HI>] &amp; F; to M. <HI REND="I">þufþe</HI>] þefte IFS; synne M.</NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>CONFESSIO GULE.<MILESTONE N="60" UNIT="A page"/></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Now by-gynneþ gloton · for to go to shryfte,</L>
<L>And kayres hym to-kirke-ward · hus coupe to shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9369"><HI REND="I">kayres</HI>] carieþ M; caries I; karyuþ S. <HI REND="I">kirke</HI> IMF] churche PES (<HI REND="I">which loses the alliteration</HI>). <HI REND="I">coupe</HI>] synnes M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000953.tif" N="115, C-text"/>
<L N="352">Fastyng on a fryday · forth gan he wende</L>
<L>By betone hous þe brewestere · þat bad hym good morwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9370"><HI REND="I">betone</HI>] betone <HI REND="I">or</HI> betene P; betoun E; betouns I; betonus FS; betenes M.</NOTE></L>
<L>And whederwarde he wolde · þe brew-wif hym asked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9371"><HI REND="I">brew-wif</HI>] goode wif E.</NOTE></L>
<L N="355">"To holy churche," quaþ he · "for to hure masse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9372"><HI REND="I">To</HI>] Go to (<HI REND="I">wrongly</HI>) S. <HI REND="I">he</HI>] he þo F. <HI REND="I">for—hure</HI>] to here my I.</NOTE></L>
<L>And sitthen sitte and be yshriuen · and synwe na|more."<MILESTONE N="74" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9373"><HI REND="I">yshriuen</HI>] yschreuen P. <HI REND="I">synwe</HI>] <HI REND="I">so in</HI> PS; synge MF; synny E; synne I.</NOTE></L>
<L>"Ich haue good Ale, godsyb · gloton, wolt þow assaye?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9374"><HI REND="I">godsyb—þow</HI>] quod heo þo · gode gossip F. <HI REND="I">þow</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"What hauest þow," quaþ he · "eny hote spices?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9375"><HI REND="I">What</HI>] What herke F; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Ich haue piper and pionys · and a pound of garlik,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9376"><HI REND="I">pionys</HI>] pyonye I; pyonis quod heo F. <HI REND="I">of</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>A ferthyng-worth of fynkelsede · for fastinge-daies."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9377"><HI REND="I">ferthyng</HI>] fertheng P. <HI REND="I">fyn|kel</HI>] fenkel I; fenel MF; fynel S. <HI REND="I">daies</HI>] dayes y boght it I.</NOTE></L>
<L N="361">Thenne goþ gloton yn · and grete oþes after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9378"><HI REND="I">Thenne</HI>] &amp; þan F. <HI REND="I">and</HI>] an P.</NOTE></L>
<L>Sesse þe sywestere · sat on þe benche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9379"><HI REND="I">Sesse</HI>] Cesse IMS; &amp; sesse F. <HI REND="I">sywestere</HI>] sowester E; sewestare M; sewestre S; soustere F; Souters I.</NOTE></L>
<L>Watte þe warynere · and hus wif dronke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9380"><HI REND="I">warynere</HI>] warner IMFSE.</NOTE></L>
<L N="364">Thomme þe tynkere · and tweye of hus knaues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9381"><HI REND="I">tweye—hus</HI>] and his twelue M; &amp; his two F.</NOTE></L>
<L>Hicke [þe] hakeneyman · and houwe þe neldere,<MILESTONE N="61" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9382">[<HI REND="I">þe</HI> IMFSG] PE <HI REND="I">om.; see</HI> l. 378. <HI REND="I">houwe</HI>] howe I; huwe M; hue E; heruy FS. <HI REND="I">þe</HI>] hus S. <HI REND="I">neldere</HI>] nedelere MFIS; nedlere E.</NOTE></L>
<L>Claryce of cockeslane · the clerk of þe churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9383"><HI REND="I">cockeslane</HI>] coklane E; kuck|uslone M. <HI REND="I">the</HI>] and þe IM.</NOTE></L>
<L>Syre peeres of prydie · and purnel of flaundres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9384"><HI REND="I">peeres—prydie</HI>] peraunt þe prowde F.</NOTE></L>
<L N="368">An haywarde and an heremyte · þe hangeman of tyborne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9385"><HI REND="I">and</HI>] IF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Dauwe þe dykere · with a dosen harlotes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9386">I <HI REND="I">omits. dosen</HI>] doseyn of M.</NOTE></L>
<L>Of portours and of pykeporses · and pylede toþ-drawers,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9387">M <HI REND="I">om. and</HI> (1)] F <HI REND="I">om. of</HI>] I <HI REND="I">om. pykeporses</HI>] pykeporeses P; pikporses E; pyke-purses IS; pike|purs F. <HI REND="I">and</HI> (2)] of F; and of I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000954.tif" N="116, C-text"/>
<L>A rybibour and a ratoner · a rakere and hus knaue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9388">E <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 371, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 372.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9389"><HI REND="I">and</HI> (1)] IMF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="372">A ropere and a redyngkynge · and rose þe disshere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9390">E <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 371, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 372.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9391"><HI REND="I">ropere</HI>] ropere <HI REND="I">or</HI> repere P; <HI REND="I">but see</HI> l. 387. <HI REND="I">and</HI> (1)] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Godefray þe garlek-mongere · and griffyn þe walish;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9392"><HI REND="I">þe</HI> (1)] F <HI REND="I">om. griffyn</HI>] grif|fith IS. <HI REND="I">walish</HI>] walsche EFIM.</NOTE></L>
<L>And of vp-holders an hep · erly by þe morwe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9393"><HI REND="I">erly</HI>] herly P.</NOTE></L>
<L>Geuen gloton with glad chere · good ale to hansele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9394"><HI REND="I">glad</HI>] good M. <HI REND="I">chere</HI> IMFSE] chire P. <HI REND="I">good</HI> IME] goud PS. <HI REND="I">good—hansele</HI>] galonus of ale F. <HI REND="I">han|sele</HI>] ansele P.</NOTE></L>
<L N="376">Clemment þe cobelere · cast of hus cloke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9395"><HI REND="I">Clemment</HI>] þo clement F.</NOTE></L>
<L>And to þe newe fayre · nempned hit to selle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9396"><HI REND="I">newe</HI> IMFES] nywe P. <HI REND="I">hit</HI>] forþ I.</NOTE></L>
<L>Hicke þe hakeneyman · hitte hus hod after,</L>
<L>And bad bette [þe] bouchere · to be on hus syde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9397">[<HI REND="I">þe</HI> IMFSE] P <HI REND="I">om. to</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="380">Ther were chapmen y-chose · þe chaffare to preise;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9398"><HI REND="I">Ther</HI>] Þo F. <HI REND="I">þe</HI>] þis I.</NOTE></L>
<L>Þat he þat hadde þe hod · sholde nat habbe þe cloke;<MILESTONE N="75" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9399"><HI REND="I">he þat</HI>] who so I.</NOTE></L>
<L>Þe betere þyng, by arbytours · sholde bote þe werse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9400"><HI REND="I">Þe</HI>] &amp; þat þe I. <HI REND="I">arbytours</HI>] arbitrours MIFS.</NOTE></L>
<L>Two rysen rapliche · and rounede to-geders,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9401"><HI REND="I">Two rysen</HI>] Þo rysen two F; Tweyne arisen M; To risen vp I. <HI REND="I">rapliche</HI>] rape I.</NOTE></L>
<L N="384">And preysed þe penyworthes · apart by hem-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9402"><HI REND="I">þe</HI>] þise I.</NOTE></L>
<L>And þer were oþes an hepe · for oþer sholde haue þe werse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9403"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. for oþer</HI>] for on IS; for oon F; for þe oþer E; wheþer M.</NOTE></L>
<L>Þei couthe nouht by here conscience · a-corde for treuthe,</L>
<L>Tyl Robyn þe ropere · aryse þei bysouhte,</L>
<L>And nempned hym a nompeyr · þat no debate were.<MILESTONE N="62" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9404"><HI REND="I">a</HI>] for a I. <HI REND="I">nompeyr</HI>] noun|pere F.</NOTE></L>
<L N="389">Hicke þe hakeneyman · hadde þe Cloke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9405"><HI REND="I">hakeneyman</HI>] hostiler I. <HI REND="I">hadde—Cloke</HI>] þe cloke scholde haue E.</NOTE></L>
<L>In couenaunt þat clemment · sholde þe coppe fylle,</L>
<L>And haue þe hakeneymannes hod · and hold hym y-serued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9406"><HI REND="I">þe—hod</HI>] hickes hood þe hostiler I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000955.tif" N="117, C-text"/>
<L N="392">And who repentyde raþest · shold aryse after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9407"><HI REND="I">who</HI>] he þat E; who so I; whose M. <HI REND="I">raþest</HI>] him raþer I.</NOTE></L>
<L>And grete syre gloton · with a galon of ale.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9408"><HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">of</HI>] MFSE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þer was lauhyng &amp; lakeryng · and 'let go þe coppe!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9409"><HI REND="I">lauhyng</HI>] lauȝynge S; lawyng M; haulyng (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">lakeryng</HI>] la|kryng E; likeryng MS; lowring I. <HI REND="I">&amp; lakeryng</HI>] alowd F.</NOTE></L>
<L>Bargeynes and beuereges · by-gunne to aryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9410"><HI REND="I">to aryse</HI>] þo to wake I.</NOTE></L>
<L>And setyn so til euesong rang · and songe vmbwhyle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9411"><HI REND="I">And</HI>] þei M. <HI REND="I">setyn</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; seten M; settun S; sete F. <HI REND="I">rang</HI>] I <HI REND="I">om. vmbwhyle</HI>] vmbwyle P; vmbi|while MIE; vnbiwhile F; eche while S.</NOTE></L>
<L N="397">Til gloton hadde yglobbed · a galon and a gylle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9412"><HI REND="I">hadde</HI>] adde P.</NOTE></L>
<L>Hus guttes gonne godely · as two gredy sowes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9413"><HI REND="I">godely</HI>] <HI REND="I">so</HI> PS; to gosely I; godele M; to goþel E. <HI REND="I">Hus—godely</HI>] þat his guttus godeled F. <HI REND="I">two</HI> FS] tuo I; to (<HI REND="I">for</HI> two) PM; þe E. <HI REND="I">gredy</HI>] grete E; hongry S.</NOTE></L>
<L>He pissede a potell · in a <HI REND="I">pater-noster</HI> while,</L>
<L N="400">And blew hus rounde rewet · atte rygbones ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9414"><HI REND="I">And</HI>] He I. <HI REND="I">hus</HI>] þe E. <HI REND="I">rewet</HI> EG] rywett P; ryuet IM; ruet FS. <HI REND="I">atte</HI>] at þe E; at his MIFS; atte þe P.</NOTE></L>
<L>Þat alle þat herde þat horne · hulde here nose after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9415"><HI REND="I">þat</HI> G] þan P; þe IMFE; his S. <HI REND="I">nose</HI>] nosus F; neses M.</NOTE></L>
<L>And wusched hit hadde be wexed · with a wips of breres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9416"><HI REND="I">hit</HI>] þat hit P; IMFSE <HI REND="I">omit</HI> þat. <HI REND="I">wexed</HI>] i-wexed M; ywaxed E; wasche I. <HI REND="I">wips</HI>] weps E; bosk M.</NOTE></L>
<L>He myghte noþer stappe ne stonde · tyl he a staf hadde.<MILESTONE N="76" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9417"><HI REND="I">myghte</HI>] ne myȝt E. <HI REND="I">noþer</HI>] nat þo nowþur F. <HI REND="I">ne</HI>] <HI REND="I">so in</HI> IMSE; ne <HI REND="I">or</HI> no P; no F. <HI REND="I">stonde</HI>] stonnde P. <HI REND="I">a</HI>] his I.</NOTE></L>
<L N="404">Thanne gan he go · lyke a glemannes bycche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9418"><HI REND="I">Thanne</HI>] And þanne IF. <HI REND="I">he</HI>] hue P (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Som tyme asyde · [and] som tyme a-rere,<MILESTONE N="63" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9419"><HI REND="I">asyde</HI>] asyde a sail (!) F. [<HI REND="I">and</HI> IMFS] PE <HI REND="I">om. a-rere</HI>] <HI REND="I">so in the rest;</HI> a-ryre P.</NOTE></L>
<L>As ho so laith lynes · for to lacche foules.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9420"><HI REND="I">As</HI>] Has P. <HI REND="I">laith</HI>] leid S. <HI REND="I">lynes</HI>] lymes F. <HI REND="I">lacche</HI>] cacche M; take F.</NOTE></L>
<L N="407">And whenne he drow to þe dore · þanne dymmed hus eyen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9421"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P.</NOTE></L>
<L>He [thrumbled] at þe þreshefold · and þrew to þe erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9422"><HI REND="I">He</HI>] And I. [<HI REND="I">thrumbled</HI> I] thromlide G; trobled F; trobelode S; stomblede PE; stomlede M. <HI REND="I">But see</HI> A-text. <HI REND="I">þreshefold</HI>] þresc|wolde M; treshfold E. <HI REND="I">þrew</HI> SIF] þreu P; þrew him M; drow E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000956.tif" N="118, C-text"/>
<L>Tho Clement þe cobelere · cauhte hym by þe mydel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9423"><HI REND="I">Tho</HI>] And I.</NOTE></L>
<L>For to lyfte hym on loft · he [leyde] hym on hus knees;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9424"><HI REND="I">For</HI>] And for I. <HI REND="I">he</HI>] I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">leyde</HI> I] leide MFG; ledde PES. <HI REND="I">hus</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac gloton was a gret cherl · and gronyd [in] þe liftynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9425"><HI REND="I">cherl</HI>] clerk (!) S. <HI REND="I">groned</HI>] agreued I. [<HI REND="I">in</HI> IMSG] on PE. <HI REND="I">þe</HI>] his E. <HI REND="I">in—liftynge</HI>] as he lifte F.</NOTE></L>
<L N="412">And couhed vp a caudel · in clementes lappe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9426"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">couhed</HI>] couȝ|hed FS; cowed I. <HI REND="I">clementes</HI>] cle|ment S.</NOTE></L>
<L>Ys non so hongry hounde · in hertforde-shire,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9427"><HI REND="I">Ys</HI>] Þat þer is F. <HI REND="I">hertforde</HI>] herfordes E; herforde M.</NOTE></L>
<L>Þat þorst lape of [þat] leuynge · so vnloueliche hit smauhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9428"><HI REND="I">Þat</HI>] IFS <HI REND="I">om. þorst</HI>] dorst E; Dorste S; durste IM; Durst F. <HI REND="I">lape</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIMFS; lappe E. [<HI REND="I">þat</HI> IMFSEG] þe P. <HI REND="I">vnloueliche</HI>] vn|semelich S.</NOTE></L>
<L>With al þe wo of þe worlde · hus wif and hus wenche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9429"><HI REND="I">þe</HI> (2)] þis I. <HI REND="I">hus</HI> (1)] þe E.</NOTE></L>
<L>Bere hym to hus bedde · and brouhte hym þer-ynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9430"><HI REND="I">to</HI>] in-to M. <HI REND="I">þer-ynne</HI>] with|ynne F.</NOTE></L>
<L N="417">And after al þis excesse · he hadde an accidie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9431"><HI REND="I">þis</HI>] his M. <HI REND="I">excesse</HI> IMFSE] excessus P. <HI REND="I">accidie</HI>] accesse after I. <HI REND="I">he—accidie</HI>] an accidie he hadde F.</NOTE></L>
<L>He slep saterday and sonday · tyl sonne ȝede to reste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9432"><HI REND="I">sonne</HI>] þe sonne I.</NOTE></L>
<L>Thenne awakyde he wel wan · and wolde haue ydronke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9433"><HI REND="I">awakyde he</HI>] he awakede M; gan he wake I. <HI REND="I">wel</HI>] ful F. <HI REND="I">wan</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The ferst word þat he spak · was "ho halt þe bolle?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9434"><HI REND="I">þat he</HI>] þe freek F. <HI REND="I">halt</HI>] haþ M. <HI REND="I">ho halt</HI>] fil fil F.</NOTE></L>
<L>Hus wif and hys inwit · edwited hym of hus synne;<MILESTONE N="77" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9435"><HI REND="I">hys</HI>] ys P. <HI REND="I">hus</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="422">He wax a-shamed, þat shrewe · and shrof hym al-so swithe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9436">S <HI REND="I">omits. þat shrewe</HI>] þerwith F. <HI REND="I">and</HI>] an P; he I. <HI REND="I">al-so</HI>] as IM.</NOTE></L>
<L>To repentaunce ryȝt þus; · "haue reuthe on me," he seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9437"><HI REND="I">haue</HI>] ha F. <HI REND="I">on</HI>] of F.</NOTE></L>
<L>"Þow lord þat on loft art · and alle lyues shope!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9438"><HI REND="I">lyues</HI>] þyng M.</NOTE></L>
<L>To þe, god, ich gloton · gulty me ȝelde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9439"><HI REND="I">me</HI>] ich me PE; i me M; <HI REND="I">but</HI> ISF <HI REND="I">omit</HI> ich, <HI REND="I">which seems super|fluous.</HI></NOTE></L>
<L N="426">Of my trespas with tunge · ich can nauht telle how ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9440"><HI REND="I">my trespas</HI>] þat I haue tres|past I. <HI REND="I">with</HI>] of my F; wiþ my S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000957.tif" N="119, C-text"/>
<L>Sworen 'þy saule and [þy] sydes' · and 'so help me, God almyghty!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9441"><HI REND="I">Sworen</HI>] Swore by S. [<HI REND="I">þy</HI> EG] þi M; PS <HI REND="I">om. þy—sydes</HI>] goddes soule and his sides I; soule &amp; sidus F. <HI REND="I">sydes</HI>] side E. <HI REND="I">and</HI> (2)] F <HI REND="I">om. so</HI>] also M. <HI REND="I">me</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="428">When þat no ned was · meny tyme falsliche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9442"><HI REND="I">When þat</HI>] Þer I; Wen þat P. <HI REND="I">ned</HI> MS] nede IFE; nud P. <HI REND="I">was</HI>] ne was I. <HI REND="I">tyme</HI>] sithes I. <HI REND="I">meny—falsliche</HI>] falsly many a tyme F.</NOTE></L>
<L>And ouer-sopede at my soper · and som tyme at nones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9443"><HI REND="I">nones</HI>] onus SF.</NOTE></L>
<L>More þan my kynde · myghte wel defye;<MILESTONE N="231" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9444"><HI REND="I">More</HI>] Muche more F. <HI REND="I">kynde</HI>] mawe F. <HI REND="I">wel</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And as an hounde þat et gras · so gan ich to brake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9445"><HI REND="I">et</HI> M] ete (<HI REND="I">a worse spelling</HI>) PE; eteth IFS (et <HI REND="I">is contracted from</HI> eteth). <HI REND="I">to</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="432">And spilde þat ich [spele] myghte · ich can nouht speke for shame<MILESTONE N="77" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9446"><HI REND="I">spilde</HI>] spilte S. [<HI REND="I">spele</HI> IFS] spelide P; spelyd G; aspelid E. <HI REND="I">ich—myghte</HI>] i myȝte haue i-spared M. <HI REND="I">speke</HI>] telle M.</NOTE></L>
<L>The vylenye of my foule mouþe · and of my foule mawe.</L>
<L>On fastingdais by-fore none · ich fedde me with ale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9447"><HI REND="I">On</HI>] And I. <HI REND="I">by-fore</HI>] afore S. <HI REND="I">ich</HI>] I <HI REND="I">om. with</HI>] whit P.</NOTE></L>
<L>Out of reson, a-mong rybaudes · here rybaudrye to huyre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9448"><HI REND="I">rybaudrye</HI>] ribaudye IF. <HI REND="I">huyre</HI>] here MFI.</NOTE></L>
<L N="436">Her-of, good god · graunte me forȝeuenesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9449"><HI REND="I">Her-of</HI>] Now here-of F. <HI REND="I">good</HI>] E <HI REND="I">om. graunte</HI>] gif F.</NOTE></L>
<L>Of al my luþer lyuyng · in al my lyf-tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9450"><HI REND="I">al</HI> (1)] S <HI REND="I">om. lyuyng</HI>] lif I.</NOTE></L>
<L>For ich a-vowe to verrey god · for honger oþer for þurste,<MILESTONE N="64" UNIT="A page"/><MILESTONE N="78" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9451"><HI REND="I">a-vowe</HI>] vowe I; afowe E. <HI REND="I">for</HI> (1)] for eny I. <HI REND="I">oþer</HI>] ne M. <HI REND="I">for</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Shal neuere fish on fryday · defye in my wombe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9452"><HI REND="I">on</HI>] on þe I. <HI REND="I">wombe</HI>] mawe M.</NOTE></L>
<L N="440">Tyl abstinence myn aunte · haue ȝeue me leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9453"><HI REND="I">ȝeue</HI>] i-ȝeue M.</NOTE></L>
<L>And ȝut haue ich hated hure · al my lyf-tyme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9454"><HI REND="I">haue ich</HI>] ych haue S.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus septimus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9455"> ISM <HI REND="I">omit. Hic</HI>] EF <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV3>

</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="8"><PB REF="00000958.tif" N="120, C-text"/>
<HEAD>PASSUS VIII.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9456">
<P>TITLE. <HI REND="I">So also in</HI> F; Hic incipit passus octauus de uisione M; Passus septimus de visione I.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">From this point onward, only</HI> occasional <HI REND="I">readings are given from</HI> F.</P></NOTE><HI REND="I">Incipit passus octauus.</HI></HEAD>
<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>CONFESSIO ACCIDIE.<MILESTONE N="78" UNIT="B page"/></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Tho cam sleuthe al by-slobered · with two slymed eyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9457"><HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">two</HI> FES] tuo I; to PM. <HI REND="I">slymed</HI>] slymy M.</NOTE></L>
<L>"Ich most sitte to be shryuen," quath he · "or elles shal ich nappe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9458"><HI REND="I">shryuen</HI> E] shryue PSI; i|schriuen M; <HI REND="I">cf.</HI> l. 28. <HI REND="I">quath he</HI>] I <HI REND="I">om. shal ich</HI>] i schal M; schold i I.</NOTE></L>
<L>Ich may nouht stonde ne stoupe · ne with-oute stoule knele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9459"><HI REND="I">nouht</HI>] nat wel I. <HI REND="I">stonde</HI>] stonnde P. <HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">stoule</HI>] stoole I; stool S; stole EF; stol M.</NOTE></L>
<L N="4">Were ich brouhte in my bed · bote my taylende hit made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9460"><HI REND="I">bote</HI>] but if I. <HI REND="I">taylende</HI>] <HI REND="I">so</HI> I; tailende M; talende ES; tayl-eende F.</NOTE></L>
<L>Sholde no ryngynge do me ryse · tyl ich were rype to dyne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9461"><HI REND="I">ryngynge</HI>] þinge I; oþer þyng E. <HI REND="I">ryse</HI>] to rise I.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Benedicite</HI> he by-gan with a bolke · and hus brest knokede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9462"><HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">a</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Rascled and remed · and routte at þe laste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9463"><HI REND="I">Rascled</HI>] Raxled I; He raxlede M; Rasled E. <HI REND="I">routte</HI>] rutte M; route IE; routede SF. <HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="8">"What a-wake, renk," quaþ repentaunce · "rape the to shryfte!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9464"><HI REND="I">What</HI>] Wat P. <HI REND="I">renk</HI>] þenke E; þenk M. <HI REND="I">rape</HI>] and rape I; rake E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000959.tif" N="121, C-text"/>
<L N="9">"Sholde ich deye," quath he, "by þis daye · ich drede me sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9465"><HI REND="I">Sholde ich</HI>] If i schulde I. <HI REND="I">quath he</HI>] I ne may E; I <HI REND="I">om. me</HI>] me so P; me ful M; <HI REND="I">but</HI> IESF <HI REND="I">omit</HI> so <HI REND="I">or</HI> ful.</NOTE></L>
<L>Ich can nouht parfytliche my <HI REND="I">pater-noster</HI> · as þe prest hit seggeþ.<MILESTONE N="79" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9466"><HI REND="I">seggeþ</HI>] seyþ E; syngeþ IMSF.</NOTE></L>
<L>Ich can rymes of robyn hode · and of Randolf, erl of chestre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9467"><HI REND="I">and</HI>] MSF <HI REND="I">om. erl</HI>] þe erl SF.</NOTE></L>
<L N="12">Ac of oure lord ne of oure lady · þe lest þat euere was maked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9468"><HI REND="I">ne</HI>] or SF. <HI REND="I">þe</HI>] nat þe S (<HI REND="I">which improves the grammar</HI>).</NOTE></L>
<L>Ich haue a-vowed vowes fourty · and for-ȝut hem a morwe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9469"><HI REND="I">a-vowed vowes</HI>] a-fowed fouwes E. <HI REND="I">a</HI>] on M.</NOTE></L>
<L>Ich parfourned neuere penaunce · þat þe preest me hihte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9470"><HI REND="I">parfourned</HI>] parformed ES. <HI REND="I">penaunce</HI>] penaunces I.</NOTE></L>
<L>Ne ryȝt sory for my synnes · ich sey neuere þe tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9471"><HI REND="I">synnes</HI>] synne E.</NOTE></L>
<L N="16">And ich bidde eny bedis · bote hit be in wratthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9472"><HI REND="I">bote</HI>] but if I.</NOTE></L>
<L>That ich telle with my tunge · ys ten myle fro my herte.</L>
<L>Ich am ocupied eche day · haly day and oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9473">14—18. M <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9474"><HI REND="I">eche</HI>] ich a I; eche a F.</NOTE></L>
<L>With ydel tales atte nale · and oþer-whyle in churches;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9475"><HI REND="I">atte nale</HI>] at þe nale EF; at þe ale M. <HI REND="I">whyle</HI>] wyle P. <HI REND="I">in</HI>] at EM. <HI REND="I">churches</HI>] chirche M.</NOTE></L>
<L N="20">Godes pyne and hus passion · is pure selde in my thouhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9476"><HI REND="I">pyne</HI>] peyne IM. <HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">selde</HI> IMSE] seilde P. <HI REND="I">thouhte</HI>] herte MF.</NOTE></L>
<L>Ich visited neuere feble man · ne feterid man in prisone;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9477"><HI REND="I">visited</HI> MFI] viseted P; visided E. <HI REND="I">feble</HI>] seek M. <HI REND="I">man in prisone</HI>] fraik with gyues F.</NOTE></L>
<L>Ich hadde leuere huyre of harlotrye · oþer of a lesyng to lauhen of,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9478"><HI REND="I">huyre</HI>] hure E; here ISF; to here M. <HI REND="I">of</HI> (1)] an I. <HI REND="I">harlotrye</HI>] harletrye P; <HI REND="I">see</HI> l. 76. <HI REND="I">of</HI> (2)] IMS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Oþer lacke men, and lykne hem · in vnlykynge manere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9479"><HI REND="I">Oþer</HI>] And M; Or to I. <HI REND="I">men</HI>] E <HI REND="I">om. and</HI>] or to I. <HI REND="I">lykne</HI>] likene IM; liken E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000960.tif" N="122, C-text"/>
<L N="24">Þan al þat euere marc made · matheu, Iohan, other lucas.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9480"><HI REND="I">Iohan—lucas</HI>] Luc or Ion M.</NOTE></L>
<L>Vigilies and fastyngdayes · ich can for-ȝete hem Alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9481"><HI REND="I">for-ȝete</HI> MSF] for-ȝeten I; for|ȝyte E; for-ȝute P.</NOTE></L>
<L>Ich ligge a bedde in lente · my lemman in myn armes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9482"><HI REND="I">Ich</HI>] And IMSEF. <HI REND="I">my</HI>] and my IS. <HI REND="I">lemman</HI> MIEF] lemmanus S; <HI REND="I">miswritten</HI> lemen P.</NOTE></L>
<L>Tyl matyns and messe be don · þen haue ich a memorie atte Freres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9483"><HI REND="I">and</HI>] or I. <HI REND="I">don</HI>] al don S. <HI REND="I">ich</HI>] I <HI REND="I">om. atte</HI>] at M.</NOTE></L>
<L N="28">Ich am nouht shryuen som tyme · bote syknesse hit make,<MILESTONE N="80" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9484">I <HI REND="I">omits, and transposes</HI> ll. 26 <HI REND="I">and</HI> 27. <HI REND="I">shryuen</HI>] yschryuen at E. <HI REND="I">make</HI>] made ES.</NOTE></L>
<L>Nouht twyes in ten ȝer · ȝut tel ich nauht þe haluen|dele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9485"><HI REND="I">ȝut</HI>] and þan I. <HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich haue be prest and person · passyng þerty wintere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9486"><HI REND="I">passyng þerty</HI>] almost twenti M.</NOTE></L>
<L>Ȝut can ich noþer solfye ne synge · ne a seyntes lyf rede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9487"><HI REND="I">noþer</HI>] nout M. <HI REND="I">solfye</HI>] solfy E; solfe IMS.</NOTE></L>
<L>Ac ich can fynde in a felde · and in a forlang an hare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9488"><HI REND="I">forlang</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIE; forlong MS.</NOTE></L>
<L N="33">And holden a knyȝtes court · and a-counte with þe reyue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9489"><HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om. þe</HI>] a E. <HI REND="I">reyue</HI>] reoue M; reue IESF.</NOTE></L>
<L>Ac ich can nouht constrye [catoun] · ne clergialliche reden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9490"><HI REND="I">constrye</HI>] construe IS. [<HI REND="I">catoun</HI> MI] canon PES; F <HI REND="I">om. reden</HI>] hit rede M.</NOTE></L>
<L>Yf ich bygge and borwe ouht · bote hit be y-tayled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9491"><HI REND="I">and</HI>] or M. <HI REND="I">ouht</HI>] it I. <HI REND="I">bote</HI>] but ȝif S; but if I. <HI REND="I">y-tayled</HI>] en|taylid SF.</NOTE></L>
<L>Ich for-ȝete [hit] as ȝerne · and yf eny man hit askeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9492"><HI REND="I">for-ȝete</HI> IF] fur-ȝete M; for|ȝyte ES; for-ȝute P. [<HI REND="I">hit</HI> MIFSG] PE <HI REND="I">om. askeþ</HI>] aske ISF.</NOTE></L>
<L N="37">Sixe sithe oþer seuene · ich for-sake hit with oþes;</L>
<L>Thus haue ich tened trewe men · ten hondred tymes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9493"><HI REND="I">Thus</HI>] And þus I. <HI REND="I">tened</HI> MI ES] tuned P. <HI REND="I">haue—tened</HI>] I tene F.</NOTE></L>
<L>And som tyme my seruauns · here salarye is by|hynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9494"><HI REND="I">som—seruauns</HI>] my seruauntz som tyme I. <HI REND="I">salarye</HI> SEIF] salerye P; salariȝe M. <HI REND="I">is</HI>] his P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000961.tif" N="123, C-text"/>
<L N="40">Reuthe ys to huyre þe rekenyng · whenne we shulleþ rede a-countes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9495"><HI REND="I">ys</HI>] hit is E. <HI REND="I">huyre</HI>] here IM. <HI REND="I">þe</HI>] I <HI REND="I">om. whenne</HI>] wenne P.</NOTE></L>
<L>Þat with so wicked wil · my werkmen ich paye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9496"><HI REND="I">Þat—so</HI>] So wiþ I. <HI REND="I">werkmen</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> workman P.</NOTE></L>
<L>If eny man doþ me a byn-fet · oþer helpeþ me at nede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9497"><HI REND="I">bynfet</HI>] bienfet I; benfeet M; benefet S; benfet E. <HI REND="I">nede</HI> IMFSE] nude P.</NOTE></L>
<L N="43">Ich am vnkynde aȝeyns courtesye · ich can nat vnder|stonde hit.<MILESTONE N="81" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9498"><HI REND="I">aȝeyns</HI>] aȝein his I. <HI REND="I">ich</HI>] and I. <HI REND="I">vnderstonde</HI>] vnderstonnde P.</NOTE></L>
<L>For ich haue and haue had · somdel haukes maneres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9499"><HI REND="I">had</HI>] yhade E; i-had M. <HI REND="I">maneres</HI>] ferus F.</NOTE></L>
<L>Ich am nat lured with loue · bote ouht lygge vnder þombe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9500"><HI REND="I">ouht lygge</HI>] þer ligge oght I. <HI REND="I">þombe</HI>] þe þombe IS.</NOTE></L>
<L N="46">Þe kyndenesse þat myn emcristene · kydde me fern ȝere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9501"><HI REND="I">emcristene</HI>] euencristen I. <HI REND="I">fern ȝere</HI>] fer to ȝere M.</NOTE></L>
<L>Syxty sithe ich sleuthe · haue for-ȝute hit sitthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9502"><HI REND="I">haue</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In speche and in sparyng of speche · yspilt [many] tymes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9503">[<HI REND="I">many</HI> FS] many a MG; myn P; my E. <HI REND="I">tymes</HI>] time MG.</NOTE></L>
<L>Boþe flesh and eke Fish · and vitaile ich kepte so longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9504"><HI REND="I">flesh</HI>] in flesch E. <HI REND="I">Fish</HI>] in fische E. <HI REND="I">vitaile</HI>] vitayles IMS. <HI REND="I">ich</HI>] ISF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="50">Til eche lyf hit loþede · to lokye þer-on, oþer smylle hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9505"><HI REND="I">eche</HI>] eche a P; <HI REND="I">but</HI> IMFSE <HI REND="I">omit</HI> a. <HI REND="I">hit</HI>] S <HI REND="I">om. smylle</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; smelle IMS; smel F. <HI REND="I">oþer—hit</HI>] or at his nese smelle M.</NOTE></L>
<L>Boþe bred and ale · botere, melke, and chese<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9506"><HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">melke</HI>] &amp; melke E.</NOTE></L>
<L>For-sleuthe[d] in my seruice · [and] sette hous a fuyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9507"><HI REND="I">For-sleuthed</HI> IF] For-slewþed M; For-slewþyd G; For-sleuthe PE S; <HI REND="I">see</HI> B-text. [<HI REND="I">and</HI> MIFSG] PE <HI REND="I">om. hous</HI>] þe hous S; an hous I; houses M.</NOTE></L>
<L N="53">And ȝede a-bowte in my ȝouthe · and ȝaf me to no þedom,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9508"><HI REND="I">þedom</HI> MIFSE] þedam P.</NOTE></L>
<L>And sitthe a beggere haue y-be · for my foule sleuthe;</L>
<L><HI REND="I">Heu michi, quod sterilem · duxi uitam iuuenilem!</HI>"
</L>
<PB REF="00000962.tif" N="124, C-text"/>
<L N="56">"Repente þe," quaþ repentaunce · [and] ryȝt with þat he swouned,<MILESTONE N="64" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9509"><HI REND="I">Repente þe</HI>] Repentedest þe noght I. [<HI REND="I">and</HI> MIF] PSE <HI REND="I">om. swouned</HI>] swounede SI; swowenede E; souned P. <HI REND="I">he swouned</HI>] i-sowe|nede M.</NOTE></L>
<L>Til <HI REND="I">vigilate</HI> þe veille · vette water at hus eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9510"><HI REND="I">vette</HI>] fette IMSE; <HI REND="I">but</HI> F <HI REND="I">also has</HI> vette. <HI REND="I">at</HI>] for M. <HI REND="I">hus</HI>] þe E.</NOTE></L>
<L>And flatte on hus face · and fast on hym criede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9511"><HI REND="I">flatte</HI>] flatte it I.</NOTE></L>
<L>And seide, "war fro wanhope · þat wol þe by-traye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9512"><HI REND="I">war fro</HI>] ware þe for I; be war of M. <HI REND="I">wol</HI>] wolde I.</NOTE></L>
<L N="60">'Ich am sory for my synnes' · seye to þy-selue,</L>
<L>And bet þy-selue on þe brest · and bidde god of grace;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9513"><HI REND="I">on</HI>] vpon I; in M. <HI REND="I">þe</HI>] þi M. <HI REND="I">god</HI>] him I. <HI REND="I">of</HI>] of his S.</NOTE></L>
<L>For þer [is no gilte so gret] · þat hus goodnesse ne ys more."<MILESTONE N="82" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9514"><HI REND="I">þer</HI>] I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">is—gret</HI> I] is gult noon so gret SG; is gilt noon so gret F; nys no synne so gret M; nys non so gret synne PE. <HI REND="I">ne ys</HI>] nys E; is IMSF.</NOTE></L>
<L N="63">Þanne sat sleuthe vp · and seynede hym ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9515"><HI REND="I">vp</HI>] him vp I. <HI REND="I">seynede</HI>] sygned E; seyned (<HI REND="I">with the gloss</HI> i. signauit) I; signed F.</NOTE></L>
<L>And made a-vowe by-for god · for hus foule sleuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9516"><HI REND="I">a-vowe</HI>] a-fowe E. <HI REND="I">by-for</HI>] to|fore IF. <HI REND="I">god</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> good P.</NOTE></L>
<L>"Shal no soneday þis seuene ȝer be · bote sycknesse hit make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9517"><HI REND="I">þis—be</HI>] be þis seue ȝer I. <HI REND="I">bote</HI>] but if I.</NOTE></L>
<L>Þat ich ne shal do me or daye · to þe dere churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9518"><HI REND="I">or</HI>] ar IS.</NOTE></L>
<L>And huyre matyns and masse · as ich a monke were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9519"><HI REND="I">huyre</HI>] here IMF.</NOTE></L>
<L N="68">Shal no Ale after mete · holde me þennes,</L>
<L>Til ich haue hurd euesong · ich by-hote to þe rode!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9520"><HI REND="I">hurd euesong</HI>] euesong y-herde I. <HI REND="I">to—rode</HI>] þe to rede I.</NOTE></L>
<L>Ac whiche be þe braunches · þat bryngeþ [men] to sleuthe?<MILESTONE N="232" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9521">[<HI REND="I">men</HI> ISMFG] me PE.</NOTE></L>
<L>Ys, whanne a man mourneþ nat · for hus mysdedes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9522"><HI REND="I">whanne</HI>] wanne P.</NOTE></L>
<L>Þe penaunce þat þe prest enioyneþ · parfourneþ vuele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9523"><HI REND="I">penaunce</HI>] penaunces I. <HI REND="I">en|ioyneþ</HI>] putteth F; Inneþ (!) E. <HI REND="I">parfourneþ</HI>] parformeþ hit M; per|formed I. <HI REND="I">vuele</HI>] euel I; euele M. <HI REND="I">parfourneþ vuele</HI>] performy he nelle E.</NOTE></L>
<L N="73">Doþ non almys-dedes · and drat nat of synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9524"><HI REND="I">non</HI>] now (!) E. <HI REND="I">almys-dedes</HI>] almes-dede IM. <HI REND="I">and drat</HI>] ne dret M; drat him I; trete (!) E. <HI REND="I">of</HI>] to E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000963.tif" N="125, C-text"/>
<L>Lyueþ aȝens þe by-leyue · and no lawe kepeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9525"><HI REND="I">Lyueþ</HI>] And (<HI REND="I">sic</HI>) M. <HI REND="I">by|leyue</HI>] bileue EMS; bileeue I.</NOTE></L>
<L>And haþ no lykynge to lerne · ne of oure lord hure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9526"><HI REND="I">haþ</HI>] hadde S. <HI REND="I">oure</HI>] houre P. <HI REND="I">hure</HI>] here M; to here IF.</NOTE></L>
<L N="76">Bote harlotrie oþer horedom · oþer elles of som wynnyng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9527"><HI REND="I">Bote</HI>] Bot to I. <HI REND="I">oþer</HI> (1)] and MI. <HI REND="I">oþer</HI> (2)] &amp; I.</NOTE></L>
<L>Whan men carpen of cryst · oþer of clennesse of soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9528"><HI REND="I">Whan</HI>] Wan P. <HI REND="I">of</HI> (2)] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He wext wroþ, and wol nat huyre · bote wordes of murthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9529"><HI REND="I">wext</HI>] wexiþ SF; wexeþ M; wex F. <HI REND="I">huyre</HI>] here MI.</NOTE></L>
<L>Penaunce and poure men · [and] þe passion of seyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9530">[<HI REND="I">and</HI> I] PMSEF <HI REND="I">omit; but see</HI> B-text, xiii. 419.</NOTE></L>
<L>He hateþ to huyre þer-of · and alle þat þer-of carpen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9531"><HI REND="I">huyre</HI>] here MIF.</NOTE></L>
<L N="81">Thuse beþ þe braunches, be war · þat bryngeþ man to wanhope.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9532"><HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om. war</HI>] i-war M; y|war I. <HI REND="I">man</HI>] a man I; men MES.</NOTE></L>
<L>Ȝe lordes and ladyes · and legates of holy churche,</L>
<L>Þat feden fool sages · flaterers and lyers,</L>
<L N="84">And han lykynge to lyþen hem · in hope to do ȝow lawghe:<Q><HI REND="I">Ve uobis qui ridetis</HI>, [<HI REND="I">quia lugebitis</HI>,] <HI REND="I">et cetera:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9533"><HI REND="I">lyþen</HI>] liken I; leuen E. <HI REND="I">lawghe</HI> I] lauȝe E; lauwhe M; <HI REND="I">spelt</HI> lawe P. [<HI REND="I">quia lugebitis</HI> E] PISM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ȝeueþ suche mede and mete · and poure men refusen,</L>
<L>In ȝoure deþ-deynge · ich drede me sore<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9534"><HI REND="I">sore</HI>] ful sore MF.</NOTE></L>
<L N="87">Lest þo manere men · to moche sorwe ȝow brynge;<MILESTONE N="233" UNIT="B page"/><Q>As god wole; <HI REND="I">Consencientes &amp; agentes pari pena punientur.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9535"><HI REND="I">As—wole</HI>] <HI REND="I">in</HI> P <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>Patriarkes and prophetes · prechours of godes wordes</L>
<L N="89">Sauen þorgh here sermons · mannes soule fro helle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9536"><HI REND="I">mannes soule</HI>] many soules M.</NOTE></L>
<L>Ryȝt so flaterers and foles · aren þe fendes procura|tores,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9537"><HI REND="I">aren</HI>] ben ME; beþ S. <HI REND="I">fendes</HI>] deueles M. <HI REND="I">procuratoures</HI>] hynus F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000964.tif" N="126, C-text"/>
<L>Entysen men þorgh here tales · to synne and to harlotrie.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9538"><HI REND="I">Entysen</HI>] To entise I; Entys|yng S; &amp; tisen E. <HI REND="I">tales</HI>] false tales I. <HI REND="I">to</HI> (2)] EI <HI REND="I">om. harlotrie</HI>] har|letrie P; <HI REND="I">but see</HI> l. 76.</NOTE></L>
<L N="92">Clerkus þat knowen þis · sholde kenne lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9539"><HI REND="I">kenne</HI>] kenne hit MS.</NOTE></L>
<L>What dauid seide of suche men · as þe sauter telleþ,<Q><HI REND="I">Non habitabit in medio domus mee qui facit superbiam, qui loquitur iniqua.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9540"><HI REND="I">seide</HI>] saith IF. <HI REND="I">qui</HI> (2)] neque qui M.</NOTE></L>
<L N="94">Sholde non harlot haue Audience · in halle ne in chaumbre,</L>
<L>Þer þat wise men were; · (witnesse of godes wordes),<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9541"><HI REND="I">wise men</HI> IMSEF] <HI REND="I">written</HI> wys|men P. <HI REND="I">witnesse</HI> E] whitnesse P; withnesse M. <HI REND="I">of</HI>] on MSF. <HI REND="I">witnesse of</HI>] witnesseþ I (<HI REND="I">as in</HI> B-text).</NOTE></L>
<L>Noþer a mys-proud man · among lordes [be] a-lowed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9542"><HI REND="I">Noþer a</HI>] Ne a M; Ne no I. <HI REND="I">mys-proud</HI> IMSF] mys-prout P; mys|proute E. [<HI REND="I">be</HI> MIF] PESG <HI REND="I">om. a|lowed</HI> SM] a-louwed P; loued IF; &amp; lewed (!) E.</NOTE></L>
<L>Clerkus and knyȝtes · welcomeþ kynges mynstrales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9543"><HI REND="I">welcomeþ</HI> IMSEF] wolcomeþ (?) P.</NOTE></L>
<L>[And] for loue of here lordes · lithen hem at festes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9544">[<HI REND="I">And</HI> IMSFG] PE <HI REND="I">om. here lordes</HI>] heore lord M; oure lord (!) IS. <HI REND="I">festes</HI>] heore festes M; feste S.</NOTE></L>
<L>Muche more, me þenkeþ · riche men auhte</L>
<L N="100">Haue beggers by-fore hem · whiche beþ godes myn|strales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9545"><HI REND="I">whiche</HI>] þe which I; þat M. <HI REND="I">beþ</HI>] ben MS.</NOTE></L>
<L>As he seith hym-self · seynt Iohan bereth witnesse,<Q><HI REND="I">Qui uos spernit, me eciam spernit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9546"><HI REND="I">Iohan</HI>] Ion EMSF. <HI REND="I">witnesse</HI>] whittnesse P. <HI REND="I">me eciam</HI>] eciam me E. <HI REND="I">eciam</HI>] IMSF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ther-for ich rede ȝow riche · reueles when ȝe maken<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9547"><HI REND="I">Ther-for</HI>] For-þy I.</NOTE></L>
<L>For to solace ȝoure soules · suche mynstrales to haue;</L>
<L N="104">Þe poure for a fol sage · syttynge at þy table,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9548"><HI REND="I">fol</HI> IM] foole E; foul P; fal SF. <HI REND="I">þy</HI>] þe M.</NOTE></L>
<L>With a lered man, to lere þe · what oure lord suffrede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9549"><HI REND="I">With</HI>] Whith P. <HI REND="I">lere</HI>] lerne M.</NOTE></L>
<L>For to sauy þy saule · fram satan þyn enemye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9550"><HI REND="I">sauy</HI>] saue ESIF; haue M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000965.tif" N="127, C-text"/>
<L>And. fiþele the, with-oute flateryng · of goode fryday þe [geste],<MILESTONE N="234" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9551"><HI REND="I">fiþele</HI> EF] fyþele S; fitayle P; vitaile M. <HI REND="I">with-oute</HI>] wiþ a I. <HI REND="I">flateryng</HI>] failyng M. [<HI REND="I">geste</HI> F] feste PEM; beste S; <HI REND="I">cf.</HI> storye <HI REND="I">in</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="108">And a blynde man for a bordiour · oþer a bedreden womman,</L>
<L>To crye a largesse by-fore oure lorde · ȝoure goode loos to shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9552"><HI REND="I">oure lorde</HI>] ȝoure dere M.</NOTE></L>
<L>Thuse þre manere mynstrales · maken a man to lauhe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9553"><HI REND="I">Thuse</HI>] þese SM; þise I; þis E. <HI REND="I">mynstrales</HI>] men M.</NOTE></L>
<L>In hus deþ-deynge · thei don hym gret comfort,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9554"><HI REND="I">In</HI>] And in IMSF.</NOTE></L>
<L>Þat by hus lyue [litheþ] hem · and loueþ hem to huyre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9555">[<HI REND="I">litheþ</HI>] loueþ PEMS; leued I; leeueth F (<HI REND="I">all wrong; for cf.</HI> l. 119, <HI REND="I">and see</HI> B-text). <HI REND="I">loueþ</HI>] likeþ M. <HI REND="I">huyre</HI>] here MIF.</NOTE></L>
<L N="113">Thuse solaceþ þe soule · til hym-self be-falle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9556"><HI REND="I">Thuse</HI>] þese SI; þei M; þis E. <HI REND="I">befalle</HI>] bi-falle M; be y-falle I.</NOTE></L>
<L>In a wel good hope, for he wroghte so · a-mong worthy seyntes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9557"><HI REND="I">wel</HI> IMSE] wele P. <HI REND="I">good</HI>] IMSF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ther flaterers and foles · with here foule wordes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9558"><HI REND="I">with</HI>] whith P; and M.</NOTE></L>
<L N="116">Leden tho þat lithen hem · to luciferes feste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9559"><HI REND="I">lithen</HI>] leuen E; liken S; lightede I. <HI REND="I">feste</HI>] halle M.</NOTE></L>
<L>With <HI REND="I">turpiloquio</HI>, a lay of sorwe · and lucifers fiþele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9560"><HI REND="I">turpiloquio</HI>] I <HI REND="I">om. fiþele</HI> MISF] fitele P; viþele E.</NOTE></L>
<L>To perpetuel peyne · oþer purgatorye as wykke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9561"><HI REND="I">wykke</HI>] wicked MS.</NOTE></L>
<L>For he litheþ and loueþ · þat godes lawe despiceþ;<Q><HI REND="I">Qui histrionibus dat, demonibus sacrificat.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9562"><HI REND="I">litheþ</HI>] liþe E; lithed I. <HI REND="I">loueþ</HI>] loued I. <HI REND="I">Qui—sacrificat</HI>] Dare his|trionibus MS; Dare histrionibus est dare demonibus F; <HI REND="I">cf.</HI> B. xv. 336.</NOTE></L>
<L>Tho was repentaunce redy · and radde hem alle to knele,<MILESTONE N="83" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9563"><HI REND="I">redy</HI>] aredy I; al redy S. <HI REND="I">hem</HI>] hym E.</NOTE></L>
<L N="121">"Ich shal by-seche for alle synfulle · oure sauyour of grace,</L>
<L>To a-menden ous of oure mysdedes · do mercy to ous alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9564"><HI REND="I">do</HI>] and do M. <HI REND="I">to</HI>] on M.</NOTE></L>
<L>God, of þy goodnesse · þow gonne þe worlde make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9565"><HI REND="I">of</HI>] þat of I. <HI REND="I">þow gonne</HI>] gunne MF; þow gannust S. <HI REND="I">þe</HI>] þy I.</NOTE></L>
<L>And of nouht madest ouht · and man lyke þi-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9566"><HI REND="I">of—madest</HI>] madest of noght I. <HI REND="I">þi</HI>] þe P; <HI REND="I">but see</HI> l. 60.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000966.tif" N="128, C-text"/>
<L>Sitthe soffredest hym do synne · a syknesse to ous alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9567"><HI REND="I">Sitthe</HI>] And seþþe I; Siþþe þou S. <HI REND="I">do</HI>] to IM.</NOTE></L>
<L>And for oure best, as ich by-leyue · what-euere þe book telle;<Q><HI REND="I">O felix culpa, o necessarium peccatum ade!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9568"><HI REND="I">oure</HI>] þe IMS. <HI REND="I">by-leyue</HI>] bileue M; be-leue S. <HI REND="I">euere</HI>] so I.</NOTE></L>
<L N="127">For þorw [þat] synne þy sone · sent was tyl erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9569">[<HI REND="I">þat</HI> IMSFG] PE <HI REND="I">om. tyl</HI>] to IM.</NOTE></L>
<L>And by-cam man of [a] mayde · mankynde to a-mende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9570">[<HI REND="I">a</HI> IMF] PSE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And madest þi-selue with þy sone · oure soule and body lyche;<Q><HI REND="I">Ego</HI> [<HI REND="I">in</HI>] <HI REND="I">patre, &amp; pater in me est; &amp; qui uidet me, patrem meum uidet.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9571"><HI REND="I">madest</HI>] medlet (!) E. <HI REND="I">þi|selue</HI>] <HI REND="I">written</HI> þe-selue P. <HI REND="I">body</HI>] oure body I. <HI REND="I">oure—lyche</HI>] boþe bodi and soule i-liche M. [<HI REND="I">in</HI> IMSEFG] P <HI REND="I">om. uidet</HI>] uidit (<HI REND="I">twice</HI>) S; (<HI REND="I">second time</HI>) I. <HI REND="I">patrem—uidet</HI>] videt &amp; patrem meum EMF.</NOTE></L>
<L>And sitthe in oure secte · as hit semed, þow deydest,<MILESTONE N="84" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9572"><HI REND="I">oure</HI>] ȝoure I. <HI REND="I">secte</HI> ISF] siȝte M; siȝt E; <HI REND="I">miswritten</HI> secke P; <HI REND="I">but see</HI> l. 137. <HI REND="I">þow</HI>] IMSF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>On a fryday, in forme of man · feledest oure sorwe;<Q><HI REND="I">Captiuam duxit captiuitatem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9573"><HI REND="I">in</HI>] in þe M. <HI REND="I">feledest</HI>] &amp; fel|dust S.</NOTE></L>
<L N="132">The sonne for sorwe þer-of · lees lyght for a tyme,</L>
<L>A-bowte midday whanne [most] lyght ys · and meel|tyme of seyntes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9574"><HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. [<HI REND="I">most</HI> IMSFEG] P <HI REND="I">om. meel-tyme</HI>] a mul|titude (!) M.</NOTE></L>
<L>Feddest þo with thi fresshe blod · oure for-fadres in helle,<Q><HI REND="I">Populus qui ambulabat in tenebris, lucem mag|nam uidit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9575"><HI REND="I">þo</HI>] E <HI REND="I">om. fresshe</HI>] flessch and IE; flesschly S. <HI REND="I">for-fadres</HI>] forme-faderes MS. <HI REND="I">Populus</HI>] Populus gencium S. IMSF <HI REND="I">place</HI> uidit <HI REND="I">before</HI> lucem.</NOTE></L>
<L>The lyght þat lemed out of þe · lucifer hit blente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9576"><HI REND="I">lemed</HI>] leepe I.</NOTE></L>
<L N="136">And broughte þyne blessede fro þennes · in-to þe blysse of heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9577"><HI REND="I">fro</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The þridde day þer-after · thow ȝedest in oure secte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9578"><HI REND="I">þer-after</HI>] after M. <HI REND="I">secte</HI>] siȝt M.</NOTE></L>
<L>A synful marye þe seyh · er seynt marie þy moder,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9579"><HI REND="I">seyh</HI>] si M. <HI REND="I">er</HI>] or EMS; ar I. <HI REND="I">moder</HI>] dame I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000967.tif" N="129, C-text"/>
<L>And al to solace synful · þow soffredest hit so were;<Q><HI REND="I">Non ueni uocare iustos, sed peccatores ad peni|tenciam.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9580"><HI REND="I">to</HI>] so to I; forte M. <HI REND="I">solace</HI>] comforte þe S. <HI REND="I">ad penitenciam</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And al þat marc hath ymad · matheu, Iohan, and lucas,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9581"><HI REND="I">Iohan</HI>] Ion ESM. <HI REND="I">and</HI>] or S.</NOTE></L>
<L N="141">Of þyne douhtieste dedes · was don [in] oure secte;<Q><HI REND="I">Uerbum caro factum est.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9582"><HI REND="I">douhtieste</HI>] douȝti MG; douȝtyokest (<HI REND="I">for</HI> douȝtylokest) I. <HI REND="I">was</HI>] þat was S. [<HI REND="I">in</HI> IMSFG] on PE; <HI REND="I">see</HI> l. 137. <HI REND="I">secte</HI>] siȝte M. <HI REND="I">Uerbum, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And by so moche hit semeþ · þe sykerloker we mowe<MILESTONE N="85" UNIT="B page"/></L>
<L>Bydde and by-seche þe · yf hit be þy wil,</L>
<L N="144">Þat art ferst oure fader · and of flessh oure broþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9583"><HI REND="I">art</HI> IMSF] ert PE. <HI REND="I">ferst</HI>] formest E.</NOTE></L>
<L>And sitthen oure saueour · and seidest with þy tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9584"><HI REND="I">seidest</HI>] seidest it I.</NOTE></L>
<L>That what tyme we synful men · wolden be sory</L>
<L N="147">For dedes þat we han don ille · dampned sholde we be neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9585"><HI REND="I">sholde</HI>] schulle S.</NOTE></L>
<L>Yff we knewelechid and cryde · crist þer-of mercy;<Q><HI REND="I">Quandocumque ingemuerit peccator, omnes ini|quitates eius non recordabor amplius.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9586"><HI REND="I">knewelechid</HI>] knowelechen M. <HI REND="I">cryde</HI>] crien M. <HI REND="I">þer-of</HI>] þer-of þi M; þer-fore I. <HI REND="I">recordabor amplius</HI>] recordabuntur MS; recordaberis F.</NOTE></L>
<L>And for þat mochel mercy · and marie loue þy moder,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9587"><HI REND="I">þat</HI>] I <HI REND="I">om. mochel</HI>] mochel <HI REND="I">or</HI> mechel P; mochul S; mychel EG; muchel I; mykel M.</NOTE></L>
<L>Haue reuthe of alle þuse rybaudes · þat repenten hem sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9588"><HI REND="I">of</HI>] on IM. <HI REND="I">þat repenten</HI>] and repenteden I. <HI REND="I">hem</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat euere þei gulte aȝens þe, god · in gost oþer in dede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9589"><HI REND="I">gulte</HI>] agulte MS. <HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="152">Thenne hente hope an horn · of <HI REND="I">deus, tu conuersus uiuificabis nos</HI>,</L>
<L>And blew hit with <HI REND="I">beati quorum · remisse sunt iniquita|tes, &amp; cetera</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9590"><HI REND="I">&amp; cetera</HI>] et quorum tecta sunt peccata IG; et quorum tecta M.</NOTE></L>
<L>Þat alle seyntes with synful men · songen with dauid,
<PB REF="00000968.tif" N="130, C-text"/><Q><HI REND="I">Homines &amp; iumenta saluabis, domine, quem|admodum multiplicasti misericordiam tuam, deus!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9591"><HI REND="I">with</HI>] wit P; for ISF. <HI REND="I">men</HI>] man E; I <HI REND="I">om. songen</HI> IES] sungen F; songe MG; syngen P. <HI REND="I">domine</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>A þousend of men þo · þrongen to-gederes,</L>
<L N="156">Cryyng vpward to crist · and to hus clene moder,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9592"><HI REND="I">Cryyng</HI>] Cried I. <HI REND="I">vpward</HI>] out-ward E.</NOTE></L>
<L>To haue grace to go to treuthe · god leyue þat þei mote!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9593"><HI REND="I">leyue</HI>] leue IMSEG; graunte F.</NOTE></L>
<L>Ac þer was weye non so wys · þat þe way þider couthe,<MILESTONE N="67" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9594"><HI REND="I">was</HI>] ne was I. <HI REND="I">weye</HI>] wye G; wit E; wiȝt F. <HI REND="I">þider</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bote blostrede forth as bestes · ouer baches and hulles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9595"><HI REND="I">baches</HI>] balkes M; bankus S.</NOTE></L>
<L N="160">Til late was and longe · þat þei a lede mette,</L>
<L>A-paraild as a paynym · in pylgrymes wise.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9596"><HI REND="I">in</HI>] &amp; in S.</NOTE></L>
<L>He bar a bordon ybounde · with a brod lyste,</L>
<L>In a weythwynde wyse · ywryþe al aboute;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9597"><HI REND="I">weythwynde</HI>] weþ-wynde ES; weþe-wynde MI. <HI REND="I">ywryþe</HI>] i-wriþen MF; wryþe S.</NOTE></L>
<L N="164">A bolle and a bagge · he bar by hus syde,</L>
<L>And an hondred hanypeles · on hus hatte seten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9598"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. hondred</HI>] hon|dret of M; hundred of I. <HI REND="I">hanypeles</HI>] <HI REND="I">so also</HI> F; hanyples S; hanpers E; annpolles (<HI REND="I">sic</HI>) I; halfpenes (!) M.</NOTE></L>
<L>Signes of syse · and shilles of galys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9599"><HI REND="I">syse</HI>] sysis S; sisile F. <HI REND="I">shilles</HI>] schelles IMS.</NOTE></L>
<L>And meny crouche on hus cloke · and keyes of rome,<MILESTONE N="86" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9600"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. meny</HI>] many a MSF. <HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="168">And þe fernycle by-fore · for men sholde knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9601"><HI REND="I">fernycle</HI>] vernycle EIS; ver|nacle M. <HI REND="I">knowe</HI>] yknowe EI.</NOTE></L>
<L>[And se] by hus sygnes · wham he souht hadde.<MILESTONE N="68" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9602">[<HI REND="I">And se</HI> IFS] &amp; seo G; And sen M; As PE; <HI REND="I">see</HI> l. 174. <HI REND="I">hus</HI>] þe I. <HI REND="I">wham</HI>] what MF. <HI REND="I">hadde</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thys folke frayned hym furst · fro whennes he come?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9603"><HI REND="I">frayned—furst</HI>] furst fraine|den him M. <HI REND="I">whennes</HI>] wennes P; whanne þat M.</NOTE></L>
<L>"Fro sinay," he sayde · "and fro þe sepulcre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9604"><HI REND="I">sepulcre</HI>] sepulcre of oure lord I.</NOTE></L>
<L N="172">In bethleem, in babilonie · ich haue ybe bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9605"><HI REND="I">bethleem</HI>] bedlem SI. <HI REND="I">in</HI>] and I. <HI REND="I">ybe bothe</HI>] be in boþe IMF; be in bode (<HI REND="I">sic</HI>) S.</NOTE></L>
<L>In ermanie, in alisaundre · and in damascle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9606"><HI REND="I">ermanie</HI>] armonye I. <HI REND="I">dam|ascle</HI>] <HI REND="I">so also in</HI> ES; damaske FG; damasch alse M. <HI REND="I">and—damascle</HI>] I haue be in boþe (<HI REND="I">repeated from last line</HI>) I.</NOTE></L>
<L>Ȝe may see by my sygnes · þat sitten on my cappe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9607"><HI REND="I">my</HI>] þe I; S <HI REND="I">om. on</HI>] in S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000969.tif" N="131, C-text"/>
<L>Ich haue ysouht goode seyntes · for my soules helthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9608"><HI REND="I">soules helthe</HI>] soule hele S.</NOTE></L>
<L N="176">And walked ful wide · in wete and in drye."</L>
<L>"Knowst þow [ouȝt] a cor-seynt," quaþ ich · "þat men clepeþ treuthe?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9609"><HI REND="I">Knowst</HI>] Knowest IMF; Knowist S. [<HI REND="I">ouȝt</HI> GS] auȝt F; oght I; out M; PE <HI REND="I">om. cor-seynt</HI> MISE FG] core-seynt P. <HI REND="I">ich</HI>] þey I. <HI REND="I">men</HI>] man E. <HI REND="I">clepeþ</HI>] calleþ IM.</NOTE></L>
<L>Couthest þow wissen ous þe way · whoder out treuthe wonyeþ?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9610"><HI REND="I">Couthest þow</HI>] Coudestow I; Kanstou M; Knowist þow S. <HI REND="I">wissen</HI>] teche M. <HI REND="I">þe way</HI>] to-day I. <HI REND="I">whoder</HI> E] woder P; whoþur S; wheder I. <HI REND="I">whoder out</HI>] þider þat M; whedur F. <HI REND="I">wonyeþ</HI>] woneþ I; woned E.</NOTE></L>
<L>"Nay, so god me helpe" · seyde þe gome þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9611"><HI REND="I">so</HI>] sone so M. <HI REND="I">god me</HI>] me god ISF.</NOTE></L>
<L>Ich seyh neuere palmere · with pyk ne with scrippe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9612"><HI REND="I">with</HI> (1)] whith P. <HI REND="I">scrippe</HI> EIMSFG] shrippe P; <HI REND="I">see</HI> ix. 60.</NOTE></L>
<L N="181">Asken after hym, er now · in þys ilke place."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9613"><HI REND="I">er</HI>] or EFG; but I. <HI REND="I">ilke</HI>] I <HI REND="I">om. Hic—Plouhman</HI>] <HI REND="I">in</HI> PE <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>HIC PRIMO COMPARET PETRUS PLOUHMAN.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Peter!" quaþ a plouhman · and putte forth hus hefd,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9614"><HI REND="I">a</HI>] S <HI REND="I">om. hefd</HI>] heued IF; heed M; hed E; hese (<HI REND="I">sic</HI>) S.</NOTE></L>
<L>"Ich knowe hym as kyndeliche · as clerkus don hure bokes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9615"><HI REND="I">Ich</HI>] Iich P.</NOTE></L>
<L N="184">Conscience and kyndewit · kende me to hus place,</L>
<L>And maked me sykeren hym sitthen · to seruen hym for euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9616"><HI REND="I">maked</HI>] made EMF; maden SI. <HI REND="I">hym</HI>] I <HI REND="I">om. seruen</HI> ISF] serue MEG; <HI REND="I">miswritten</HI> seren P.</NOTE></L>
<L>Boþe to sowe and to setten · þe whyle ich swynke myghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9617"><HI REND="I">whyle</HI>] wyle P. <HI REND="I">Here follows</HI>—&amp; to (Forte M) sowen his seed · &amp; sewen his bestus FGIM; <HI REND="I">which</HI> (<HI REND="I">though in</HI> B. v. 550) <HI REND="I">is scarcely wanted.</HI></NOTE></L>
<L>With-ynne and with-oute · to wayten hus profyt.<MILESTONE N="69" UNIT="A page"/><MILESTONE N="87" UNIT="B page"/></L>
<L N="188">Ich haue yben his folwer · al þes fourty wynter,</L>
<L>And serued treuthe sothlyche · somdel to paye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9618"><HI REND="I">serued</HI>] y serue I. <HI REND="I">somdel</HI>] &amp; somdel E.</NOTE></L>
<L>In alle kynne craftes · þat he couthe deuyse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9619"><HI REND="I">he couthe</HI>] i coude MF.</NOTE></L>
<L N="191">Profitable to þe plouh · he putte me to lerne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9620"><HI REND="I">Profitable</HI> IMSEF] Prophit|able P. <HI REND="I">to</HI>] as for IG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000970.tif" N="132, C-text"/>
<L>And þauh ich seye hit my-self · ich seruede hym to paye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9621"><HI REND="I">seruede</HI>] serue I.</NOTE></L>
<L>Ich haue myn hyre of hym wel · and oþer whyle more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9622"><HI REND="I">whyle</HI>] wyle P; whiles I.</NOTE></L>
<L>He ys [þe] most prest paiere · þat eny poure man knoweth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9623">[<HI REND="I">þe</HI> IMSG] PE <HI REND="I">om. most prest</HI>] presteste I; moste beste M.</NOTE></L>
<L>He with-halt non hewe · hus hyre ouere euen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9624"><HI REND="I">hewe</HI> I] hywe P; hyne EMS FG.</NOTE></L>
<L N="196">He ys louh as a lombe · and leel of hus tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9625"><HI REND="I">louh</HI>] as lowe I.</NOTE></L>
<L>And ho so wilneþ to wyte · wher þat treuthe wonyeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9626"><HI REND="I">wher</HI>] wer P. <HI REND="I">wonyeþ</HI>] woneþ FIM.</NOTE></L>
<L>Ich wol wissen ȝow wel · ryght to hus place."</L>
<L>"Ȝe, leue peers," quaþ þo pylgrymes · and profrede peers mede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9627"><HI REND="I">Ȝe leue</HI>] I leue S. <HI REND="I">þo</HI>] þise I; þe ES. <HI REND="I">þo pylgrymes</HI>] þat pilgrim M.</NOTE></L>
<L N="200">"Nay, by þe peril of my soule" · peers gan swere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9628"><HI REND="I">peril</HI> IG] perel EMF; pereil P. <HI REND="I">swere</HI>] to swere IG; to sweriȝe M.</NOTE></L>
<L>"Ich nolde fonge a ferthing · for seynt Thomas shryne!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9629"><HI REND="I">nolde</HI>] ne wolde M; ne wil I.</NOTE></L>
<L>Were it told to treuthe · þat ich toke mede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9630"><HI REND="I">to</HI>] ISF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He wolde louye me þe lasse · a longe tyme after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9631"><HI REND="I">Alta—plouhman</HI>] <HI REND="I">so also</HI> E; Nota viam ad veritatem F; Decem mandata G; IMS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>ALTA UIA AD FIDELITATEM EST OBSERUATIO .X. PRE|CEPTORUM, UT DICIT PETRUS PLOUHMAN.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L N="204">Ac who so wol wende · þer as treuthe dwelleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9632"><HI REND="I">wol</HI>] wulde S; wolde E. <HI REND="I">wende</HI>] wene S. <HI REND="I">as</HI>] þat M. <HI REND="I">as—dwelleþ</HI>] trouþe is I. I <HI REND="I">adds</HI>—þis the way þiderward, <HI REND="I">and omits</HI> l. 205.</NOTE></L>
<L>This ys þe heye weye þyderwarde · wyteþ wel þe soþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9633"><HI REND="I">heye</HI>] IM <HI REND="I">om. wyteþ</HI>] wite þe (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">þe</HI> (2)] for M.</NOTE></L>
<L>Ȝe most gon þorwe meknesse · alle men and wommen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9634"><HI REND="I">most</HI>] mote I.</NOTE></L>
<L>Tyl ȝe come to conscience · knowen of god selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9635"><HI REND="I">to</HI>] in-to IS. <HI REND="I">knowen—selue</HI>] I-knowe of god him-silue S.</NOTE></L>
<L N="208">That ȝe loue hym as lord · leelliche a-bouen alle;<MILESTONE N="70" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9636"><HI REND="I">as</HI>] as a S; as ȝoure F; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That ys to seye sothliche · ȝe sholde raþer deye</L>
<L>Than eny dedliche synne do · for drede oþer for preyere.</L>
<L>And þenne ȝoure neghebores next · in none wyse a|peyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9637"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. neghebores</HI>] neghebour is I; neihebore M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000971.tif" N="133, C-text"/>
<L>Oþer-wyse þan ȝe wolde · thei wroughte ȝou alle tymes.<MILESTONE N="88" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9638"><HI REND="I">Oþer</HI>] And oþer PE; <HI REND="I">but</HI> IMFS <HI REND="I">omit</HI> And. <HI REND="I">wroughte</HI>] dude M.</NOTE></L>
<L>And so goþ forth by þe [brok] · a brygge as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9639"><HI REND="I">þe</HI>] a MF. [<HI REND="I">brok</HI> M] brook SF; bok P; book IG; boke, <HI REND="I">altered to</HI> broke E; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="214">Tyl ȝe fynde a forde · 'ȝoure-fadres-honoureþ;'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9640"><HI REND="I">Tyl</HI>] For to I. <HI REND="I">fadres</HI>] fader I. <HI REND="I">honoureþ</HI> IMFE] honouruþ S; honourieþ P.</NOTE></L>
<L>Wadeþ wel in [þat] water · and wascheþ ȝow wel þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9641"><HI REND="I">wel in</HI>] in at I. [<HI REND="I">þat</HI> IMFSE] þe P. <HI REND="I">wascheþ</HI>] wasche PE; wassh M; <HI REND="I">but</HI> wasshuþ S; wasscheþ IF.</NOTE></L>
<L>And ȝe shulle lepe þe lyghtloker · al ȝoure lyf-tyme;<Q><HI REND="I">Honora patrem &amp; matrem, &amp; eris longeuus super terram.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9642"><HI REND="I">shulle</HI>] shuld S. <HI REND="I">Honora, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">om. &amp; eris, &amp;c.</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þanne shalt þow [see] 'swery-nat- · bot-yt-be-for-nede|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9643"><HI REND="I">Þanne</HI>] And þanne I. [<HI REND="I">see</HI> I] go by F; PEMS <HI REND="I">om. Cf.</HI> B-text. <HI REND="I">yt</HI>] ȝif hit ES. <HI REND="I">nede</HI> EMFS] nude P.</NOTE></L>
<L N="218">Nameliche-an-ydel- · þe-name-of-god-al-myghty.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9644">
<P><HI REND="I">Nameliche</HI>] And nameliche I. <HI REND="I">Here</HI> M <HI REND="I">inserts</HI>—</P>
<P>þanne schalt þow come bi an hi hul · be war þer of þe weiȝe,</P>
<P>Þat me calleþ 'halt þyn holidai · fro alle liþer dedes.'</P>
<P><HI REND="I">But this is interpolated; for see</HI> l. 226.</P></NOTE></L>
<L>Þanne shalt þow come by a croft · ac com [þou] nat þer|ynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9645"><HI REND="I">Þanne</HI>] Ȝut M. <HI REND="I">ac</HI>] bute M. [<HI REND="I">þou</HI> EIF] þow M; PS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe croft hatte 'coueyte-nat- · mennes-catel-ne-here-wyues|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9646"><HI REND="I">hatte</HI>] hatteþ M.</NOTE></L>
<L N="221">Ne-non-of-here-seruans- · þat-nuyen-hem-myghte.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9647"><HI REND="I">seruans</HI>] seruauns M; ser|uauntes ESF; seruauntz I. <HI REND="I">nuyen hem</HI>] hem noyȝe M.</NOTE></L>
<L>Loke þou bere nat þere aweye · bote [ȝif] yt be þyn owne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9648">[<HI REND="I">ȝif</HI> MS] if IG; PEF <HI REND="I">om. owne</HI> MSF] owe PE.</NOTE></L>
<L>Two stockes þer stonden · ac stynt þow nouht þere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9649"><HI REND="I">stynt</HI> ESF] stynte MI; stinte G; stunt P.</NOTE></L>
<L N="224">Thei hatte 'stel-net' and 'slee-nat' · stryk forth by hem bothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9650"><HI REND="I">hatte</HI>] hatten M; hat SF. <HI REND="I">and</HI>] ne M. <HI REND="I">hem</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And leue hem in þy lift hand · and loke nouht þer|after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9651"><HI REND="I">in</HI>] on MFG. <HI REND="I">þy</HI>] þe I. <HI REND="I">loke</HI>] loke þou E. <HI REND="I">nouht</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And hold wel þyn halyday · heye tyl euen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9652">M <HI REND="I">omits. See footnote to</HI> l. 218.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000972.tif" N="134, C-text"/>
<L N="227">Thenne shalt þou blenche at a bergh · 'ber-no-fals|wytnesse,'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9653"><HI REND="I">bergh</HI>] berwe I; borw M; borȝ S; borgh G; burgh F. <HI REND="I">ber</HI>] ber þow M. <HI REND="I">wytnesse</HI>] wyttnesse P.</NOTE></L>
<L>He ys friþed yn with floreynes · and oþer fees menye,<MILESTONE N="71" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9654"><HI REND="I">He</HI>] þis E; IMSF <HI REND="I">om. friþed</HI> MIG] fryþud S; freþed P; yfreþed E. <HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>Loke þow plocke þer no plaunte · for peryl of þy soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9655"><HI REND="I">þer—plaunte</HI>] no plante <HI REND="I">þere</HI> I.</NOTE></L>
<L>Þanne shalt þow [see] 'seye-soþe- · so-hit-be-to-done-<MILESTONE N="89" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9656">[<HI REND="I">see</HI> I] go by F; PEMS <HI REND="I">om. Cf.</HI> B-text; <HI REND="I">and see</HI> l. 217.</NOTE></L>
<L>In-no-manere-elles-nat- · for-no-mannes-preyere.'</L>
<L N="232">So shalt þow come to a court · as cleer so þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9657"><HI REND="I">So</HI>] And so I. <HI REND="I">court</HI>] cot I. <HI REND="I">as</HI>] so MG. <HI REND="I">so</HI>] as MIS.</NOTE></L>
<L>The mot ys of mercy · in myddes þe manere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9658"><HI REND="I">in—manere</HI>] in þe middes is þe maner M; þe maner is (<HI REND="I">sic</HI>) þe myddes I; þe maner in þe middes G.</NOTE></L>
<L>Al þe wallynge ys of wit · for wil ne sholde hit wynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9659"><HI REND="I">Al</HI>] And al I. <HI REND="I">ys</HI>] hys P. <HI REND="I">wit</HI>] witt P.</NOTE></L>
<L>The kernels beþ of crystendome · þat kynde to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9660"><HI REND="I">kernels</HI>] corneles E; carneles MIS; carnellus F.</NOTE></L>
<L N="236">And boteraced with 'by-leyue-so- · oþer-þow-[best]|nat-saued.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9661"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. boteraced</HI>] boter|asyd S; I-betrased (<HI REND="I">for</HI> I-botrased) I. <HI REND="I">by-leyue</HI>] bi-leue MIE; by-lef S. [<HI REND="I">best</HI> IM] beest G; worsthest (<HI REND="I">sic</HI>) P; worst ES. <HI REND="I">Cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Alle þe houses beþ heled · halles and chambres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9662"><HI REND="I">Alle</HI>] And alle I. <HI REND="I">houses</HI>] hous I. <HI REND="I">heled</HI>] y-heled I; i-heled M.</NOTE></L>
<L>With no lede, bote with loue · and with leel-speche.</L>
<L>The barres aren of buxumnesse · as breþeren of on wombe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9663"><HI REND="I">aren</HI>] ben M; beþ E. <HI REND="I">of</HI>] S <HI REND="I">om. breþeren</HI> IEF] breþeryn S; bre|þerne M; breþres P.</NOTE></L>
<L>The brigge hatte 'bid-wel- · the-bet-myght-þow-spede;'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9664"><HI REND="I">brigge</HI> EIMF] brygge S; bregge P. <HI REND="I">hatte</HI>] hatteþ M. <HI REND="I">bet</HI>] betere S. <HI REND="I">þow</HI>] þe I.</NOTE></L>
<L>Eche pyler ys of penaunce · and preyers to seyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9665"><HI REND="I">Eche</HI>] Vche a I; On M. <HI REND="I">pen|aunce</HI>] penances I.</NOTE></L>
<L>The hokes aren almys-dede[s] · þat þe ȝates hongen on.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9666"><HI REND="I">aren</HI>] beþ E; arn MF. <HI REND="I">dedes</HI> IMEF] dede PS.</NOTE></L>
<L N="243">Grace hatte þe gate-warde · a good man for soþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9667"><HI REND="I">hatte</HI>] hatteþ M; hat SF.</NOTE></L>
<L>Hus man hatte amende-ȝow · meny man hym knoweþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9668"><HI REND="I">hatte</HI>] hatteþ M; hat SF. <HI REND="I">ȝow</HI>] how (!) S.</NOTE></L>
<L>Tel hym þys ilke tokne · 'treuthe wot þe sothe,
</L>
<PB REF="00000973.tif" N="135, C-text"/>
<L N="246">Ich am sory for my synnes · and so shal ich euere,</L>
<L>And parfourne þe penaunce · þat þe preest me highte.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9669"><HI REND="I">parfourne</HI>] parforme EMS; parformed IFG.</NOTE></L>
<L>Rydeþ to a-mende-ȝow · [mekeþ] ȝow to hus mayster grace,<MILESTONE N="72" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9670"><HI REND="I">Rydeþ</HI>] Redeþ M. [<HI REND="I">mekeþ</HI> M] meek PS; meke G; &amp; meke EF; to meke I. <HI REND="I">mayster</HI>] maistres I.</NOTE></L>
<L N="249">To openen and vndo · þe hye ȝate of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9671"><HI REND="I">and</HI>] &amp; to S. <HI REND="I">ȝate</HI>] ȝates PEMS; <HI REND="I">but</HI> IF <HI REND="I">haxe</HI> gate; <HI REND="I">see</HI> l. 251.</NOTE></L>
<L>That adam and eue · aȝens ous alle shutte:<Q><HI REND="I">Per euam ianua celi cunctis clausa est, et per mariam uirginem iterum patefacta est.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9672"><HI REND="I">ianva celi</HI>] IMSF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="251">A ful [leel] lady · [vn-leek] hure of grace;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9673">[<HI REND="I">leel</HI> EMSFG] lele I; bel P. [<HI REND="I">vn-leek</HI> IS] vnlek G; vn-lyke P; vnlike E; vnlocket M; vnlowked F; (vn-leek = unlocked; <HI REND="I">of which</HI> vn|like <HI REND="I">is a corruption</HI>). <HI REND="I">hure</HI>] hire E; hit MSG; it F; is I; (<HI REND="I">hure</HI> = her, i.e. the gate).</NOTE></L>
<L>Hue haþ a keye and a clyket · thauh þe kynge slepe,<MILESTONE N="90" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9674"><HI REND="I">Hue</HI>] Sche M; ȝo E; And he I. <HI REND="I">a</HI> (1)] þe EISFG; M <HI REND="I">om. a</HI> (2)] þe IG; MSF <HI REND="I">om. clyket</HI>] clykett P.</NOTE></L>
<L>And may lede yn wham hue loueþ · as here luf lykeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9675"><HI REND="I">wham</HI>] þat I. <HI REND="I">hue</HI>] sche M; he I; ȝo E. <HI REND="I">here luf</HI>] hure leef M; hire leef I; ȝo hire-silf E.</NOTE></L>
<L>And yf grace graunte þe · to go yn in þys wise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9676"><HI REND="I">yn</HI>] MIFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þow shalt se treuthe sytte · in þy selue herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9677"><HI REND="I">se—sytte</HI>] treuþe sette E. <HI REND="I">þy selue</HI>] þyn owne M.</NOTE></L>
<L N="256">And solace þy soule · and saue þe fro pyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9678"><HI REND="I">pyne</HI>] peyne MI.</NOTE></L>
<L>Al-so charge charyte · a churche to make<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9679"><HI REND="I">Al-so</HI>] And I.</NOTE></L>
<L>In þyn hole herte · to herberghwen alle treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9680"><HI REND="I">herberghwen</HI>] herberwe I; her|berowe S; herborwen E; herborewe M. <HI REND="I">treuthe</HI>] trewe I.</NOTE></L>
<L>And fynde alle manere folke · fode to hure saules,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9681"><HI REND="I">fode</HI> EMS] foode I; foude P.</NOTE></L>
<L N="260">Yf loue and leaute · and owre lawe be trewe:<Q><HI REND="I">Quodcumque petieritis in nomine meo, dabitur enim uobis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9682"><HI REND="I">owre</HI>] ȝoure M. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">dabitur enim</HI>] a patre, dabit S.</NOTE></L>
<L>Be war þenne of wratthe · þat wickede shrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9683"><HI REND="I">Be</HI>] Ac be I.</NOTE></L>
<L>For he haþ enuye to hym · þat in þyn herte sytteþ,</L>
<L N="263">And pokeþ forth pruyde · to preysy thi-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9684"><HI REND="I">pokeþ forth</HI>] poked out E. <HI REND="I">forth</HI>] for S. <HI REND="I">preysy</HI>] preyse EIMFS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000974.tif" N="136, C-text"/>
<L>The boldnesse of þy bynfet · makeþ þe blynde þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9685"><HI REND="I">þy</HI>] þe S. <HI REND="I">bynfet</HI>] benfet M; benefet ES; benfetes I. <HI REND="I">Here</HI> MS. F <HI REND="I">has lost</HI> eight <HI REND="I">leares.</HI></NOTE></L>
<L>So worst þow dryuen out as deuh · and þe dore closed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9686"><HI REND="I">worst</HI> MS] worth PEIG; <HI REND="I">cf.</HI> l. 236, <HI REND="I">foot-note. deuh</HI>] <HI REND="I">so</HI> PS; dew M; dewe I; deþ (!) E.</NOTE></L>
<L>Y-keyed and yclyketed · to close þe with-oute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9687"><HI REND="I">yclyketed</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> ycly|keded P. <HI REND="I">with</HI>] wit P; þer M.</NOTE></L>
<L N="267">Hapliche an hondred wynter · ar þow eft entrie.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9688"><HI REND="I">an</HI>] &amp; E. <HI REND="I">ar</HI>] er IMS; or E. <HI REND="I">entrie</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; entre IMSG.</NOTE></L>
<L>Þus myght þou lese hus loue · to lete wel by þi-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9689"><HI REND="I">myght</HI>] myth M; myghtust S. <HI REND="I">lese</HI>] leue S. <HI REND="I">to</HI>] and M. <HI REND="I">þi</HI> EM] þy I; þe PS; <HI REND="I">cf.</HI> l. 263.</NOTE></L>
<L>And geten [hit] a-geyn þorw grace · ac þorgh no [gifte] elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9690">[<HI REND="I">hit</HI> MSG] it I; PE <HI REND="I">om. þorw—þorgh</HI>] wiþ grace · and wiþ M. [<HI REND="I">gifte</HI> EI] gift M; gefte S; gyse P.</NOTE></L>
<L>Ther ben seuene sustres · that seruen treuthe euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9691"><HI REND="I">Ther</HI>] Ac þer I. <HI REND="I">sustres</HI>] sustren M.</NOTE></L>
<L>And aren porters at posternes · þat to þe place longen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9692"><HI REND="I">aren</HI>] <HI REND="I">so</HI> PSI; arn M; ben E. <HI REND="I">at</HI>] ouer þe I; and (!) M. <HI REND="I">to—long|en</HI>] to þat place bilongen I; longen to þe place M.</NOTE></L>
<L N="272">Þat on hatte abstinence · and humilite anoþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9693"><HI REND="I">hatte</HI>] hatteþ M. <HI REND="I">humilite</HI>] humblete I.</NOTE></L>
<L>Charite and chastite · ben hus chef maydenes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9694"><HI REND="I">maydenes</HI> IMS] maydones PE.</NOTE></L>
<L>Pacience and pees · muche puple helpen,<MILESTONE N="73" UNIT="A page"/><MILESTONE N="91" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9695"><HI REND="I">helpen</HI>] þey helpe I.</NOTE></L>
<L>Largenesse þat lady · lat yn ful menye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9696"><HI REND="I">lat</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIMS; lateþ E.</NOTE></L>
<L N="276">Non of hem alle · helpe may yn betere,</L>
<L>For hue paieþ for prisons · in places and in peynes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9697"><HI REND="I">hue</HI>] sche M; ȝo E; he I. <HI REND="I">prisons</HI>] prisoneres I.</NOTE></L>
<L>And ho is sybbe to þuse seuene · [so me god helpe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9698"><HI REND="I">ho</HI>] who EI; ho so S; whose M. P <HI REND="I">omits latter half of</HI> l. 278, l. 279, <HI REND="I">and former half of</HI> l. 280, <HI REND="I">which are supplied from</HI> S; <HI REND="I">found also in</HI> IMEG.</NOTE></L>
<L>He is wondirlich welcome · &amp; fayre vndirfonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9699"><HI REND="I">He</HI>] IMEG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="280">Ho is not sib to þese seuene] · sothly to telle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9700"><HI REND="I">Ho</HI>] Who IG; Who so E; Whose M. <HI REND="I">þese</HI> M] þis SIE.</NOTE></L>
<L>Hit is ful hard, by myn heued · eny of ȝou alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9701"><HI REND="I">heued</HI>] hed MES.</NOTE></L>
<L>To geten ingang at eny gate · bote grace be þe more."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9702"><HI REND="I">geten</HI>] gete eny S. <HI REND="I">ingang</HI> ESG] ingange I; in-gate M; engang P.</NOTE></L>
<L>"By cryst," quath a kitte-pors · "ich haue no kyn þere."
</L>
<PB REF="00000975.tif" N="137, C-text"/>
<L>"Ne ich," quath an apewarde · "by ouht þat ich knowe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9703"><HI REND="I">by</HI>] for S. <HI REND="I">ouht</HI>] nout M.</NOTE></L>
<L N="285">"Wyte god," quaþ a wafrestre · "wist ich þe soþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9704"><HI REND="I">Wyte</HI>] By E. <HI REND="I">wafrestre</HI>] wa|frustere S; waferer M. <HI REND="I">þe soþe</HI>] for soþe SG; þis forsoþe I.</NOTE></L>
<L>Ich wolde no forþer a fot · for no freres prechinge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9705"><HI REND="I">Ich—no</HI>] I wilde nout M; Wolde I neuer I. <HI REND="I">a</HI>] no I.</NOTE></L>
<L>"Ȝus," quaþ peers plouhman · and pokede hem alle to goode;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9706"><HI REND="I">Ȝus</HI>] ȝis I. <HI REND="I">peers</HI>] peres þe I. <HI REND="I">pokede</HI> EMSG] pukede P; plokede I; <HI REND="I">cf.</HI> l. 263.</NOTE></L>
<L>"Mercy is [a] mayde þere · hath myght ouer hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9707">[<HI REND="I">a</HI> EMIG] PS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And hue is sybbe to alle synful · and hure sone boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9708"><HI REND="I">hue—sybbe</HI>] sibbe is ȝo E.</NOTE></L>
<L>And þorwe þe help of hem two · hope þow non oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9709"><HI REND="I">two</HI> E] tuo I; to PMS.</NOTE></L>
<L N="291">Thow myght gete grace ther · so þow go by tyme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9710"><HI REND="I">tyme</HI>] tymes I.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, <HI REND="I">villam emi</HI>," quaþ on · "and now most ich þudere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9711"><HI REND="I">þudere</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; þidere M; þider I; þeþer S.</NOTE></L>
<L>To loke how me lykeþ hit" · and tok hus leue at peers.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9712"><HI REND="I">me—hit</HI>] hit likeþ me M. <HI REND="I">at</HI>] of E.</NOTE></L>
<L>Anoþer a-non ryght · nede seyde he hadde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9713"><HI REND="I">nede</HI> EMSG] ne (<HI REND="I">sic</HI>) I; nude P. <HI REND="I">seyde</HI>] he seide MIS.</NOTE></L>
<L N="295">To folwen fif ȝokes · "for-thy me by-houeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9714"><HI REND="I">folwen</HI>] falwe with I. <HI REND="I">for|thy</HI>] for-whi M.</NOTE></L>
<L>To gon with a good wil · and [greiþliche] hem dryue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9715"><HI REND="I">with</HI>] wit P. [<HI REND="I">greiþliche</HI> M] graithliche I; grettliche PESG.</NOTE></L>
<L>For-þy ich praye ȝow, peers · paraunter, yf ȝe meteþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9716"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M.</NOTE></L>
<L>Treuthe, telleþ to hym · þat ich be excused."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9717"><HI REND="I">to hym</HI>] him þis I.</NOTE></L>
<L>Thenne was þer on heihte actif · an hosebounde he semed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9718"><HI REND="I">Thenne</HI>] Þo M. <HI REND="I">heihte</HI>] hiȝte MI; hiȝt E; hyet S; heet G. <HI REND="I">an</HI>] &amp; E.</NOTE></L>
<L N="300">"Ich haue ywedded a wyf," quaþ he · "wel wantowen of maners;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9719"><HI REND="I">quaþ he</HI>] I <HI REND="I">om. wel</HI>] ful I. <HI REND="I">wantowen</HI>] wantoun I; wanton S.</NOTE></L>
<L>Were ich seuenyght fro hure syghte · [synnen] hue wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9720"><HI REND="I">Were</HI>] Where P. <HI REND="I">seuenyght</HI>] seue nyght IE; seuene nyȝt MS. <HI REND="I">syghte</HI>] sith M; <HI REND="I">miswritten</HI> syghit P; I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">synnen</HI> M] syngun S; sinege G; siggen E; seggen P; chiden I. <HI REND="I">hue</HI>] he PS; sche MI; ȝo E; <HI REND="I">but see</HI> l. 304.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000976.tif" N="138, C-text"/>
<L N="302">And loure on me and lyghtliche chide · and seye ich loue anoþere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9721"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. chide</HI>] saie I. <HI REND="I">seye</HI>] saide I. <HI REND="I">loue</HI>] loued EG.</NOTE></L>
<L>For-þy, peers plouhman · ich praye þe telle hit treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9722"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M. <HI REND="I">peers</HI>] peres þe I. <HI REND="I">þe—hit</HI>] ȝow telleþ M.</NOTE></L>
<L>Ich may nat come for a kytte · so hue cleueþ on me;<Q><HI REND="I">Vxorem duxi, et ideo non possum uenire.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9723"><HI REND="I">for</HI>] fro E. <HI REND="I">a</HI>] EI <HI REND="I">om. hue</HI>] ȝo E; sche MIS. <HI REND="I">cleueþ</HI> MISE] clyueþ P; cliueþ G. <HI REND="I">cleueþ—me</HI>] on me cleueþ M.</NOTE></L>
<L>Quaþ contemplacion, "by crist · thauh ich care suffre,</L>
<L N="306">Famyn and defaute · folwen ich wolle peers;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9724"><HI REND="I">folwen—wolle</HI>] i wole folewe M.</NOTE></L>
<L>Ac þe wey ys so wyckede · bote ho [so] hadde a gyde<MILESTONE N="74" UNIT="A page"/><MILESTONE N="93" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9725"><HI REND="I">so</HI>] ful S; wel G. [<HI REND="I">so</HI> EISG] se M; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="308">Þat myght folwen ous ech fot · for drede of mys-torn|ynge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9726"><HI REND="I">ech</HI>] ich a I.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus octauus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9727"><HI REND="I">So</HI> PG; <HI REND="I">so also in</HI> ES, <HI REND="I">omitting</HI> Hic.</NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV3>

</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="9"><PB REF="00000977.tif" N="139, C-text"/>
<HEAD>PASSUS IX.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9728">TITLE. <HI REND="I">So</HI> PEG; Incipit nonus S; Hic incipit passus nonus de uisione M; Passus Octauus, vt prius I.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus Nonus.</HI></HEAD>
<DIV3 TYPE="part">
<LG TYPE="stanza">
<L>THo seyde perken plouhman · "by seynt peter of rome,<MILESTONE N="74" UNIT="A page"/><MILESTONE N="93" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9729"><HI REND="I">Tho—perken</HI>] Quod perkyn þe I. <HI REND="I">perken</HI>] peres M.</NOTE></L>
<L>Ich haue an half acre to eren · by þe hye weye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9730"><HI REND="I">to—weye</HI>] an eryng · &amp; mote sowe hit after E. <HI REND="I">Cf.</HI> l. 3.</NOTE></L>
<L>Hadde ich ered þat half acre · and sowen hit after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9731"><HI REND="I">sowen</HI> S] i-sowen M; y-sowe IG. <HI REND="I">and—after</HI>] by þe hey wey E; <HI REND="I">cf.</HI> l. 2.</NOTE></L>
<L N="4">Ich wolde wende with ȝow · and þe wey teche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9732"><HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>"That were a long lettynge" · quaþ a lady in a skleire,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9733"><HI REND="I">skleire</HI>] chare I.</NOTE></L>
<L>"What sholde we wommen · worche þe whiles?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9734"><HI REND="I">þe</HI>] þer M.</NOTE></L>
<L>"Ich praye ȝow, for ȝoure profit" · quaþ peers to þe ladyes,</L>
<L N="8">"Þat somme sewe þe sak · for shedynge of þe whete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9735"><HI REND="I">whete</HI>] wete P.</NOTE></L>
<L>And ȝe worþly wommen · with ȝoure longe fyngres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9736"><HI REND="I">worþly</HI>] worthely I; worþi MS. <HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>Þat ȝe on selke and sendel · sewen, whenne tyme ys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9737"><HI REND="I">selke</HI>] silke EI. <HI REND="I">sewen</HI>] to sewen PE; to sewe I; <HI REND="I">but</HI> MSG <HI REND="I">omit</HI> to. <HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">tyme ys</HI>] hit is tyme M.</NOTE></L>
<L>Chesybles for chapelayns · churches to honoure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9738"><HI REND="I">Chesybles</HI>] For chesyblus S. <HI REND="I">honoure</HI> IMESG] honure P.</NOTE></L>
<L N="12">Wyues and widowes · wolle and flax spynneþ;</L>
<L>Conscience consaileþ ȝow · cloþ for to make</L>
<L>For profit of þe poure · and plesaunce of ȝow-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9739"><HI REND="I">poure</HI>] poeple I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000978.tif" N="140, C-text"/>
<L N="15">For ich shal lene hem lyflode · bote yf þe lond faile,<MILESTONE N="75" UNIT="A page"/><MILESTONE N="94" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9740"><HI REND="I">hem</HI>] ȝow M. <HI REND="I">yf</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As longe as ich lyue · for oure lordes loue in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9741"><HI REND="I">lyue</HI> IMSEG] leue P; <HI REND="I">but see</HI> l. 57. <HI REND="I">oure</HI>] I <HI REND="I">om. in</HI>] of IMSG.</NOTE></L>
<L>And alle manere men · þat by þis molde buþ susteyned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9742"><HI REND="I">þis</HI>] þe I. <HI REND="I">molde</HI>] land M. <HI REND="I">buþ</HI>] beþ S; ben E; is MI.</NOTE></L>
<L>Helpeþ hem to worche wyghtly · þat wynneþ ȝoure fode."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9743"><HI REND="I">hem</HI>] him MIG. <HI REND="I">to</HI>] IS <HI REND="I">om. wyghtly</HI>] whyghtly P; wyȝtly S; withly M; wittiliche I.</NOTE></L>
<L>"By cryst," quaþ a knyȝt þo · "he kenneþ ous þe beste;</L>
<L N="20">Ac on þe teeme trewely · tauht was ich neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9744"><HI REND="I">on—teeme</HI>] one tyme I. <HI REND="I">trewe|ly</HI>] trywely P.</NOTE></L>
<L>Ich wolde ich couthe," quaþ þe knyȝt · "by cryst and hus moder;</L>
<L>Ich wolde a-saye som tyme · for solas, as hit were."</L>
<L N="23">"Sykerliche, syre knyȝt" · seide peers þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9745"><HI REND="I">knyȝt</HI>] knyiȝt P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 21.</NOTE></L>
<L>"Ich shal swynke and swete · and sowe for us boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9746"><HI REND="I">us</HI>] hus P.</NOTE></L>
<L>And laboure for þe while þou lyuest · al þy lyf-tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9747"><HI REND="I">for þe</HI>] S <HI REND="I">om. þe—lyuest</HI>] þo þou louest I. <HI REND="I">lyuest</HI> EMS] liuist G; leuest P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 57. <HI REND="I">þy</HI>] my ISG.</NOTE></L>
<L>In couenaunt þat þou kepe · holy [kirke] and my-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9748">[<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PEMS. <HI REND="I">my</HI> EIG] me PMS.</NOTE></L>
<L>[Fro] wastours and wyckede men · þat þis worlde struen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9749">[<HI REND="I">Fro</HI> IMSG] For PE. <HI REND="I">and</HI>] and fro I. <HI REND="I">þis</HI> IMSE] þys G; þus P. <HI REND="I">struen</HI>] struyen E; stryen SG; stroyen I; distryen M.</NOTE></L>
<L N="28">And go honte hardiliche · to hares and to foxes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9750"><HI REND="I">hardiliche</HI>] hardileche P. <HI REND="I">foxes</HI>] uoxes M.</NOTE></L>
<L>To bores and to bockes · þat brekeþ a-doune menne hegges;<MILESTONE N="76" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9751"><HI REND="I">bockes</HI>] buckus S; bukkes lG. <HI REND="I">a-doune</HI>] doun MSE. <HI REND="I">menne</HI>] men E; myn MG; my S.</NOTE></L>
<L>And faite þy faucones · to culle wylde foules;<MILESTONE N="95" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9752"><HI REND="I">And faite</HI>] And affaite I; Afaite MSG. <HI REND="I">þy</HI>] þe S. <HI REND="I">culle</HI>] kille þe I.</NOTE></L>
<L>For þei comen to my croft · my corn to defoule."</L>
<L N="32">Corteysliche þe knyȝt þen · comsede þese wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9753"><HI REND="I">knyȝt</HI>] knyitȝ (<HI REND="I">sic</HI>) P; kinge I. <HI REND="I">þen</HI>] þo M. <HI REND="I">comsede</HI>] conseyuede M. <HI REND="I">þese</HI> MS] þise I; þes P; þis E.</NOTE></L>
<L>"By my power, peers · ich plyghte þe my treuthe,</L>
<L>To defende þe in faith · fyghte þauh ich sholde."
</L>
<PB REF="00000979.tif" N="141, C-text"/>
<L N="35">"And ȝut on poynt," quaþ peers · "ich praye ȝow ouer|more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9754"><HI REND="I">ȝut</HI>] M <HI REND="I">om. on</HI>] o ES; a I. <HI REND="I">ouer</HI> SG] ouere P; of I; euer E; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Loke ȝe tene no tenaunt · bote yf treuth wolle assente.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9755"><HI REND="I">tene</HI> IMSEG] tuene P. <HI REND="I">yf</HI>] IS <HI REND="I">om. wolle</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Whenne ȝe amercyn eny man · let mercy be taxour,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9756"><HI REND="I">Whenne</HI>] Wenne P; And whan I. <HI REND="I">amercyn</HI>] <HI REND="I">so</HI> PS; amercen M; amercieþ E; mercien I.</NOTE></L>
<L>And meknesse þy maister · maugre mede chekes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9757"><HI REND="I">mede</HI>] medes M.</NOTE></L>
<L N="39">Þauh poure men profre ȝou · presentes and ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9758"><HI REND="I">Þauh</HI>] And þogh I. <HI REND="I">presentes</HI>] presantes P. <HI REND="I">ȝiftes</HI> IMESG] ȝeftes P.</NOTE></L>
<L>Nym hit nat, an aunter · thow mowe hit nat deserue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9759"><HI REND="I">Nym</HI>] Nymeþ M. <HI REND="I">thow mowe</HI>] ȝe mai M; þou myȝt EG.</NOTE></L>
<L>For þow shalt ȝulde, so may be · and somdel a-bygge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9760"><HI REND="I">shalt</HI>] may S. <HI REND="I">ȝulde</HI>] ȝelde MSEG; ȝelden it I. <HI REND="I">and</HI>] or I. <HI REND="I">a|bygge</HI>] abuggen it I.</NOTE></L>
<L>Mys-beede nouht þy bondemen · þe bet may [þou] spede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9761"><HI REND="I">þy</HI>] þe M. <HI REND="I">bondemen</HI> ISE] boundemen P; bondeman MG. <HI REND="I">bet</HI>] bettere M. <HI REND="I">may</HI>] myght S. [<HI REND="I">þou</HI> EMSG] þe PI. <HI REND="I">may þou</HI>] þow myȝt M.</NOTE></L>
<L>Þauh he be here þyn vnderling · in heuene, paraunter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9762"><HI REND="I">here</HI>] þer-in E.</NOTE></L>
<L N="44">He worth raþer receyued · and reuerentloker sette;<Q><HI REND="I">Amice, ascende superius.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9763"><HI REND="I">sette</HI>] sitte MISG. <HI REND="I">Amice, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>At churche in þe charnel · cheorles aren vuel to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9764"><HI REND="I">in þe</HI>] or in M. <HI REND="I">cheorles</HI>] cherles IMS; chorles E. <HI REND="I">aren</HI>] beþ S. <HI REND="I">vuel</HI>] yuel E; euyl S; euel IM.</NOTE></L>
<L>Oþer a knyght fro a knaue · oþer a queyne fro a queene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9765"><HI REND="I">knyght</HI>] kyng M. <HI REND="I">fro</HI> (1)] or I. <HI REND="I">oþer</HI>] MS <HI REND="I">om. queyne</HI>] queene EG; quene IMS. <HI REND="I">queene</HI>] quene EG.</NOTE></L>
<L>Hit by-comeþ to a knyght · to be curteys and hende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9766"><HI REND="I">to</HI> (1)] for M. <HI REND="I">a</HI>] þe ISG.</NOTE></L>
<L N="48">Trewe of hys tonge · tales loth to huyre,<MILESTONE N="96" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9767"><HI REND="I">hys</HI>] þy IG. <HI REND="I">huyre</HI>] hure E; here M; heere I.</NOTE></L>
<L>Bote þei be of bounte · of batailes and of treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9768"><HI REND="I">and</HI>] or I.</NOTE></L>
<L>Hald nat of harlotes · huyre nat here tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9769"><HI REND="I">of</HI>] wiþ none I. <HI REND="I">huyre</HI>] hure E; her M; ne heere I.</NOTE></L>
<L>Nameliche atte mete · suche men eschewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9770"><HI REND="I">Nameliche</HI>] Ac nameliche I. <HI REND="I">atte</HI>] at þe IM; at S. <HI REND="I">eschewe</HI> IMSG] eschywe P; eschiwe E.</NOTE></L>
<L N="52">Hit ben þe deueles disours · to drawe men to synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9771"><HI REND="I">Hit—þe</HI>] For it ben I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000980.tif" N="142, C-text"/>
<L>Contreplede nat conscience · ne holy [kirke] ryghtes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9772"><HI REND="I">Contreplede</HI>] Ne counterplede I. [<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PES; chyrche M; chirchis G.</NOTE></L>
<L>"Ich assente, by seynt Gyle" · seyde þe knyght þenne,</L>
<L>"For to worche by þy witt · and my wyf boþe."</L>
<L N="56">"Ich shal aparaile me," quaþ perkyn · "in pylgrymes wyse,<MILESTONE N="77" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9773"><HI REND="I">Ich shal</HI>] And I schal I. <HI REND="I">aparaile</HI>] paraile I. <HI REND="I">in</HI>] in a M.</NOTE></L>
<L>And wende with alle þo · þat wolle lyue in treuthe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9774"><HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">wolle</HI>] wolden I.</NOTE></L>
<L>He caste on hym hus cloþes · of alle kynne craftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9775"><HI REND="I">He</HI>] And I. <HI REND="I">hym</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hus cokeres and hus cuffes · as kynde witt hym tauhte,</L>
<L>And heng hus hoper on hus hals · in stede of a scrippe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9776"><HI REND="I">heng</HI>] hyng M. <HI REND="I">in</HI>] in þe M.</NOTE></L>
<L N="61">A boussel of bred-corn · brouht was þer-ynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9777"><HI REND="I">boussel</HI>] buschel ESG; busschel M.</NOTE></L>
<L>"For ich wolle sowe hit my-self · and sitthe wol y|wende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9778"><HI REND="I">ywende</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; I wende IMS.</NOTE></L>
<L>To pylgrimages, as [palmers] don · pardon to wynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9779"><HI REND="I">pylgrimages</HI>] pilgrimage M. [<HI REND="I">palmers</HI> EIS] palmeres MG; pil|grymes P (<HI REND="I">by mistake</HI>).</NOTE></L>
<L N="64">My plouh-fot shal be my pyk-staf · and picche a two þe rotes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9780"><HI REND="I">plouh-fot</HI>] plowbat S. <HI REND="I">picche—two</HI>] putte a-wai M.</NOTE></L>
<L>And help my culter to kerue · and clanse þe forwes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9781"><HI REND="I">forwes</HI>] forewes MS.</NOTE></L>
<L>And alle þat helpen me to erye · oþer elles to weden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9782"><HI REND="I">weden</HI>] wende (<HI REND="I">wrongly</HI>) E.</NOTE></L>
<L>Shal haue leue, by oure lorde · to go and glene after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9783"><HI REND="I">leue by</HI>] loue of M; leue of G. <HI REND="I">to—and</HI>] forte M. <HI REND="I">glene</HI>] clene S. <HI REND="I">after</HI>] after me I.</NOTE></L>
<L>And make hym murye þer-myd · maugre ho by-grucche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9784"><HI REND="I">myd</HI>] wiþ MS. <HI REND="I">maugre ho</HI>] malgre who I; whose euere M. <HI REND="I">by|grucche</HI>] by-grucche hit S; bygroch it I.</NOTE></L>
<L>And alle kynne crafty men · þat conne lyue in treuthe,<MILESTONE N="97" UNIT="B page"/></L>
<L>Ich shal fynde hem fode · þat feythfullech lybben;</L>
<L>Saf Iack [þe] Iogelour · and Ionette of þe styues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9785">[<HI REND="I">þe</HI> IMG] PES <HI REND="I">om. Iogelour</HI>] gogeler M. <HI REND="I">of þe</HI>] of MG; at S. <HI REND="I">styues</HI>] stywes I.</NOTE></L>
<L N="72">And danyel þe dees-pleyere · and denote þe baude,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9786"><HI REND="I">þe</HI> (1)] E <HI REND="I">om. denote</HI> IMSG] denete P; denyce E.</NOTE></L>
<L>And al-so frere faytour · and folke of [þat] ordre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9787"><HI REND="I">al-so</HI>] also þe M; I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">þat</HI> IMSEG] þe P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000981.tif" N="143, C-text"/>
<L>Þat lollers and loseles · for leel men halden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9788"><HI REND="I">Þat</HI>] Þat ben M. <HI REND="I">lollers</HI>] loreles M. <HI REND="I">for</HI>] þat M; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And Robyn þe rybaudour · for hus rusty wordes.</L>
<L N="76">For treuthe tolde me ones · and bade [me] telle [hit] forthere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9789">[<HI REND="I">me</HI> EIMSG] P <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">hit</HI> MS] it I; PEG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Deleantur de libro uiuencium</HI> · Ich sholde nat dele with hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9790"><HI REND="I">Misarranged in all the copies, which put</HI> Deleantur—uiuen|cium <HI REND="I">in one line</HI>, Ich—hoteþ <HI REND="I">in a second, and</HI> of hem—scribantur <HI REND="I">in a third; but see</HI> B-text.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9791"><HI REND="I">After</HI> uiuencium E <HI REND="I">inserts</HI> &amp; cum iustis non scribantur (<HI REND="I">unneces|sarily</HI>). <HI REND="I">Ich</HI>] I ne M. <HI REND="I">hem</HI>] him E.</NOTE></L>
<L>For holy churche hoteþ · of hem to aske no tythe,<MILESTONE N="78" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9792"><HI REND="I">Misarranged in all the copies, which put</HI> Deleantur—uiuen|cium <HI REND="I">in one line</HI>, Ich—hoteþ <HI REND="I">in a second, and</HI> of hem—scribantur <HI REND="I">in a third; but see</HI> B-text.</NOTE><Q><HI REND="I">Quia cum iustis non scribantur.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9793"><HI REND="I">to aske</HI>] þat askeþ M. <HI REND="I">hoteþ—tuthe</HI>] is hote of hem no tiþe aske I.</NOTE></L>
<L>Thei ben ascaped good aunter · now god hem amende!"</L>
<L N="80">Dame worche-when-tyme-is · peers wyf hyhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9794"><HI REND="I">when</HI>] wen P. <HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">hyhte</HI>] hatte S.</NOTE></L>
<L>Hus douhter hihte do-ryght-so- · oþer-þy-damme-shal|þe-bete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9795"><HI REND="I">hihte</HI>] heithe P (<HI REND="I">but see</HI> l. 82); hiȝte MI; hiȝt E; hatte S. <HI REND="I">damme</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; dame IESG.</NOTE></L>
<L>Hus sone hihte suffre- · þy-souereynes-haue-here-wil-,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9796"><HI REND="I">hihte</HI>] hatte S.</NOTE></L>
<L>Deme-hem-nouht-for-yf-þow-do- · thow-shalt-dere-abigge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9797"><HI REND="I">for</HI>] I <HI REND="I">om. do</HI>] dost I. <HI REND="I">dere abigge</HI>] it dere abegge I; hit dere a-bigge G.</NOTE></L>
<L N="84">"Consaile nat þe comune · þe kyng to displese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9798"><HI REND="I">nat</HI>] nat so I.</NOTE></L>
<L>Ne hem þat han lawes to loke · lacke hem nat, ich hote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9799"><HI REND="I">loke</HI>] kepe S. <HI REND="I">lacke</HI>] lawe (!) S. <HI REND="I">hote</HI>] hote þe I.</NOTE></L>
<L>Let god worthe with al · as holy writ techeþ;<Q><HI REND="I">Super cathedram moysi sedent, et cetera;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9800"><HI REND="I">worthe</HI>] I-worþe I; worche S. <HI REND="I">techeþ</HI>] techeþ þe I; telleþ M. <HI REND="I">se|dent</HI>] sedebant E; S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Maistres, as þe meyres ben · and grete men senatours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9801"><HI REND="I">ben</HI>] I <HI REND="I">om. men</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="88">What þei comaunde as by þe kyng · contrepleide hit neuere,</L>
<L>Al þat þey hoten, ich hote · heyliche, thow suffre hem;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9802"><HI REND="I">þey</HI> IES] þei M; <HI REND="I">miswritten</HI> þe P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 88. <HI REND="I">hote</HI>] hote þe E.</NOTE></L>
<L>By here warnyng and worchyng · worch þow þer-after;
<PB REF="00000982.tif" N="144, C-text"/><Q><HI REND="I">Omnia que dicunt, facite &amp; seruate;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9803"><HI REND="I">By</HI>] And after I. <HI REND="I">and</HI>] and heore M.</NOTE></L>
<L>Ac after here doynge do þow nat · my dere sone," quaþ peers.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9804"><HI REND="I">do</HI>] ne do I.</NOTE></L>
<L>"For now ich am old and hor · and haue of myn owene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9805"><HI REND="I">old—hor</HI>] hore &amp; old S.</NOTE></L>
<L N="93">To penaunces and to pilgrimages · ich wol passe with oþere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9806"><HI REND="I">with</HI>] wiþ þis I.</NOTE></L>
<L>For-thi ich wolle, er ich wende · do wryten my by|quyste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9807"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">er</HI>] or MS. <HI REND="I">do</HI>] to M. <HI REND="I">Testamentum, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> PE <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>TESTAMENTUM PETRI PLOUHMAN.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L><HI REND="I">In dei nomine, amen</HI> · Ich make hit my-self.</L>
<L N="96">He shal haue my soule · þat alle soules made,</L>
<L>And defende hit fro þe feende · and so is my by-leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9808"><HI REND="I">fro</HI>] as fro I. <HI REND="I">by-leyue</HI>] bileue EM; bileeue I; beleue S.</NOTE></L>
<L>[Til ich come to hus acountes · as my crede telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9809"><HI REND="I">From</HI> IG; PEMS <HI REND="I">om.; cf.</HI> B. vi. 91, 92.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9810"><HI REND="I">ich</HI>] i I; y G (<HI REND="I">so also in</HI> l. 99); <HI REND="I">cf.</HI> l. 95. <HI REND="I">hus</HI>] his IG; <HI REND="I">cf.</HI> l. 103. <HI REND="I">as</HI> G] ac I (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">my</HI> I] þe G.</NOTE></L>
<L>To haue remissioun and relees · on þat rental ich leue.]<MILESTONE N="98" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9811"><HI REND="I">From</HI> IG; PEMS <HI REND="I">om.; cf.</HI> B. vi. 91, 92.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9812"><HI REND="I">and</HI> G] a I. <HI REND="I">relees</HI> G] reles I.</NOTE></L>
<L>The [kirke] shal haue my caroyne · and kepe my bones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9813">[<HI REND="I">kirke</HI> IM] churche PESG.</NOTE></L>
<L N="101">For of my corn and catel · he crauede my tythe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9814"><HI REND="I">and</HI>] and of my I; and my M. <HI REND="I">my tythe</HI>] me tiþe I; me teþe S.</NOTE></L>
<L>Ich payed hit prestliche · for peril of my soule,</L>
<L>He is holdinge, ich hope · to haue me in hus masse,<MILESTONE N="79" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9815"><HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">holdinge</HI>] <HI REND="I">so</HI> PI; holdyng EMS; holden G.</NOTE></L>
<L>And menge me in hus memorie · among alle cristine.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9816"><HI REND="I">menge</HI>] mynge I.</NOTE></L>
<L N="105">My wyf shal haue of þat ich wan · with treuthe, and no more,</L>
<L>And dele hit among my douhtres · and my dere children.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9817"><HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om. dere</HI>] leue M. <HI REND="I">children</HI>] childres I.</NOTE></L>
<L>For þauh ich deyde þys day · my dettes ben quyted;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9818"><HI REND="I">deyde</HI>] deied E; deye ISG; deiȝe M. <HI REND="I">þys</HI>] to IG. <HI REND="I">dettes ben</HI>] dette is IG. <HI REND="I">quyted</HI>] y-quyted IS; a-quited G; quite M.</NOTE></L>
<L>Ich bar hom þat ich borwede · er ich to bedde ȝeode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9819"><HI REND="I">ich</HI> (1)] E <HI REND="I">om. er</HI>] or EMS. <HI REND="I">ȝeode</HI>] ȝede EIMSG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000983.tif" N="145, C-text"/>
<L>With þe resydue and remenaunt · by þe rode of lukes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9820"><HI REND="I">With</HI>] And with I. <HI REND="I">and</HI>] and þe IMG. <HI REND="I">lukes</HI>] grace M.</NOTE></L>
<L N="110">Ich wolle worshupe þer-with · treuthe al my lyf,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9821"><HI REND="I">wolle</HI>] wuld S. <HI REND="I">lyf</HI>] lyf-tyme S.</NOTE></L>
<L>And be a pilgrym atte plouh · for profyt of poure and ryche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9822"><HI REND="I">pilgrym</HI> EIMSG] pulgrym P. <HI REND="I">atte</HI>] at þe IMG; at S. <HI REND="I">of</HI>] to IG. <HI REND="I">profyt—and</HI>] pore and for M.</NOTE></L>
<L>Now perkyn with þe pilgrimes · to þe plouh is faren;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9823">Now is perkyn and þise pil|grimes · to þe plogh faren I.</NOTE></L>
<L N="113">To eryen hus half aker · holpen hym menye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9824"><HI REND="I">hus</HI>] þis I. <HI REND="I">holpen</HI>] helpen IMS.</NOTE></L>
<L>Dykers and deluers · diggeden vp þe balkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9825"><HI REND="I">diggeden</HI>] dikked I; dikud S. <HI REND="I">vp</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ther-with was perkyn apayed · and paied wel here hyre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9826"><HI REND="I">wel</HI>] wel hem I.</NOTE></L>
<L N="116">Oþer werkmen þer were · þat wrouhten ful ȝurne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9827"><HI REND="I">ful</HI>] wel M.</NOTE></L>
<L>Eche man in hus manere · made hym-self to done;<MILESTONE N="99" UNIT="B page"/></L>
<L>And somme to plese perkyn · pykede aweye þe wedes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9828"><HI REND="I">pykede—þe</HI>] a-felde pikede I. <HI REND="I">wedes</HI>] rotus S.</NOTE></L>
<L>Atte hye pryme peers · let þe plouh stonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9829"><HI REND="I">Atte</HI>] At EMS; At þe G.</NOTE></L>
<L N="120">And ouer-seyh hem hym-self · ho so best wrouhte,</L>
<L>He sholde be hyred þer-after · when heruest-tyme come.<MILESTONE N="80" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9830"><HI REND="I">when</HI>] wen P.</NOTE></L>
<L>Þenne seten some · and songen atten ale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9831"><HI REND="I">atten ale</HI>] atte nale G; atte ale I; at þe ale M; at þe nale E; ate ale S.</NOTE></L>
<L>And holpen to erie þis half acre · with 'hoy! troly! lolly!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9832"><HI REND="I">to</HI>] ISG <HI REND="I">om. hoy</HI>] hay EG; hei M.</NOTE></L>
<L N="124">Quath peers [þe] plouhman · al in pure tene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9833">[<HI REND="I">þe</HI> IMSG] PE <HI REND="I">om.</HI>; <HI REND="I">cf.</HI> l. 154. <HI REND="I">al in</HI>] in a M. <HI REND="I">tene</HI> EMSG] teene I; teune P.</NOTE></L>
<L>"Bote ȝe [a]ryse þe raþere · and rape ȝow to worche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9834"><HI REND="I">aryse</HI> SIM] ryse PEG.</NOTE></L>
<L>Shal no greyn þat here groweþ · gladen ȝow at neede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9835"><HI REND="I">here</HI>] þer M.</NOTE></L>
<L>And þauh ȝe deye for deul · þe deuel haue [þat] recche!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9836"><HI REND="I">deul</HI>] doile E; del G; dol M; defaute S. <HI REND="I">haue</HI>] hange M. [<HI REND="I">þat</HI> EIMSG] þe P.</NOTE></L>
<L>Tho were faitours aferede · and feynede hem blynde,</L>
<L>And leyden here legges a-lyry · as suche lorelles conneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9837"><HI REND="I">a-lyry</HI>] a-liri M; a-lery I.</NOTE></L>
<L N="130">And maden here mone to peers · how þei mowe nat worche:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9838"><HI REND="I">mowe</HI>] may IS; myȝten MG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000984.tif" N="146, C-text"/>
<L>"Ac we prayeþ for ȝow, peers · and for ȝoure plouh boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9839"><HI REND="I">Ac</HI>] And I. <HI REND="I">for</HI> (2)] fore P. <HI REND="I">ȝoure</HI>] þi M.</NOTE></L>
<L N="132">Þat god for hus grace · ȝoure grayn multiplie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9840"><HI REND="I">for</HI>] of M. <HI REND="I">multiplie</HI> ESI] multeplie P; multepliȝe M.</NOTE></L>
<L>And ȝelde ȝow of ȝoure almesse · þat ȝe ȝeuen us here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9841"><HI REND="I">ȝelde</HI> EISMG] ȝulde P. <HI REND="I">ȝeuen us</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> ȝeuene hus P.</NOTE></L>
<L>We may nayþer swynke ne swete · suche syknesse ous ayleþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9842"><HI REND="I">nayþer</HI>] neyþer I; noþer EMS.</NOTE></L>
<L N="135">We haue none lymes to laborie with · lord god we þonkeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9843"><HI REND="I">We haue</HI>] Ne I.</NOTE></L>
<L>"Ȝoure praiers," quath peers · "and ȝe parfit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9844"><HI REND="I">praiers</HI>] preiere M. <HI REND="I">ȝe</HI>] hy E.</NOTE></L>
<L>Myght help, as ich hope; · ac hye treuthe wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9845"><HI REND="I">hope</HI>] trowe S.</NOTE></L>
<L>Þat no faiterye were founde · in folk þat gon a-begged.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9846"><HI REND="I">faiterye</HI>] faytrie IE; faitour MS. <HI REND="I">gon</HI>] goþ IG. <HI REND="I">a-begged</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; abegged E; a-beggyd S; abeggeþ I; and beggen M.</NOTE></L>
<L>Ȝe ben wastours, ich wot wel · þat wasten and deuouren<MILESTONE N="100" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9847"><HI REND="I">þat</HI>] and I.</NOTE></L>
<L N="140">Þat leel land-tylynge men · leelliche byswynken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9848"><HI REND="I">tylynge</HI>] tylyyng S; telyngge M. <HI REND="I">leelliche</HI>] leellich E; lelli MS; lely I; leelleche P.</NOTE></L>
<L>Ac treuthe shal teche ȝow · hus teeme for to dryue,<MILESTONE N="81" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9849"><HI REND="I">for</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Oþer ȝe shulle ete barliche brede · and of þe brok drynke,</L>
<L>Bote ȝe be blynde oþer brokelegged · oþer bolted with yren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9850"><HI REND="I">ȝe</HI>] if he I. <HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L N="144">Suche poure," quaþ peers · "shullen partye with my goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9851"><HI REND="I">partye</HI>] parte EIMG. <HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>Boþe of my corn and of my cloþ · to kepe hem fro defaute;</L>
<L>Ancres and heremites · þat eten bote at nones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9852"><HI REND="I">Ancres</HI>] And ankeres I.</NOTE></L>
<L>And freres þat flateren nat · and poure folke syke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9853"><HI REND="I">folke</HI>] men and M.</NOTE></L>
<L N="148">What! ich and myne · wolleþ fynde hem þat hem needeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9854"><HI REND="I">wolleþ</HI>] wul S. <HI REND="I">þat</HI>] what IG. <HI REND="I">hem þat</HI>] al þat M.</NOTE></L>
<L>Thenne gan wastour to wratth · and wolde haue fouhten,<MILESTONE N="101" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9855"><HI REND="I">wastour</HI>] wastours M. <HI REND="I">wratth</HI>] wreþþe hem M; wraþþe him I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000985.tif" N="147, C-text"/>
<L>And to peers plouhman · proferede to fighte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9856">I <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="151">And bad hym 'go pisse with hus plouh · peyuesshe shrewe!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9857"><HI REND="I">peyuesshe</HI>] peuysche EMSG.</NOTE></L>
<L>A brytonere com braggynge · a-bosted peers al-so;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9858"><HI REND="I">com</HI>] cam IMSG; came E. <HI REND="I">a|bosted</HI>] &amp; bosted EG; and abostede MS; he bostede I.</NOTE></L>
<L>"Wolle þow, ne wolle þow · we wolleþ habbe oure wil,<MILESTONE N="82" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9859"><HI REND="I">Wolle</HI>] Wilt M; Wult S. <HI REND="I">ne wolle</HI>] ne wolt S; nylt M; nelle EI. <HI REND="I">þow</HI>] þou, quoþ he I. <HI REND="I">wil</HI>] willus S.</NOTE></L>
<L>Boþe þy flour and þy flessh · fecchen when ous lykeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9860"><HI REND="I">Boþe</HI>] And I. <HI REND="I">when</HI>] wen P.</NOTE></L>
<L N="155">And make ous myrye þer-myd · maugre ho by|gruccheþ!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9861"><HI REND="I">ho</HI>] whose M. <HI REND="I">bygruccheþ</HI>] by-grucche SG; gruccheþ M.</NOTE></L>
<L>Peers þe plouhman þo · pleynede to þe knyght,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9862"><HI REND="I">þo</HI>] M <HI REND="I">om. to</HI>] him to I.</NOTE></L>
<L>To kepe hym and hus catel · as couenaunt was by|twyne hem:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9863"><HI REND="I">bytwyne hem</HI>] bi-fore M.</NOTE></L>
<L>"Awreke me of þese wastours · þat maken þys worlde dere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9864"><HI REND="I">of</HI>] on M. <HI REND="I">þese</HI> S] þis ME; þise I; þes P. <HI REND="I">worlde</HI> EI] world MS; wordle G; worde P.</NOTE></L>
<L>Thei counte nat of cursyng · ne holy [kirke] dreden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9865"><HI REND="I">counte</HI>] a-counten M. <HI REND="I">cursyng</HI>] cursynges I. [<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PES; chirche M.</NOTE></L>
<L N="160">Ther worth no plente," quaþ peers · "and þe plouh ligge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9866"><HI REND="I">Ther</HI>] For þer I. <HI REND="I">plente</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> pleynte P.</NOTE></L>
<L>Curtesliche þe knyght þen · as hus kynde wolde,</L>
<L>Warned wastour · and wissede hym betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9867"><HI REND="I">wastour</HI>] wastours M. <HI REND="I">hym</HI>] hem M.</NOTE></L>
<L>"Oþer ich shal bete þe by þe lawe · and brynge þe in stockes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9868"><HI REND="I">þe</HI>] ȝow M (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">in</HI>] in-to M.</NOTE></L>
<L N="164">"Ich was nat woned [to] wirche," quaþ wastour · "and ich wolle nat now bygynne,"<MILESTONE N="102" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9869"><HI REND="I">woned</HI> EIMG] wonyd S; wont (<HI REND="I">altered to</HI> wond) P. [<HI REND="I">to</HI> IMSG] PE <HI REND="I">om. quaþ</HI>] quod a M. <HI REND="I">and</HI>] MSG <HI REND="I">om. ich—now</HI>] now wil I not I.</NOTE></L>
<L>And let lyght of þe lawe · and lasse of þe knyght,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9870"><HI REND="I">And—lyght</HI>] He tolde litel M.</NOTE></L>
<L>And sette peers at a pese · pleyne hym wher he wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9871"><HI REND="I">a pese</HI>] an ase I. <HI REND="I">pleyne</HI>] to pleyne I. <HI REND="I">hym</HI>] MG <HI REND="I">om. wher</HI>] wer P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000986.tif" N="148, C-text"/>
<L>"Now, by crist," quaþ peers · "y shal apeyre ȝow alle!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9872"><HI REND="I">peers</HI>] peres þe ploweman I.</NOTE></L>
<L>And hopede after hunger · þat herde [him] at þe ferste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9873"><HI REND="I">hopede</HI>] houped IESG; howpede M. <HI REND="I">þat</HI>] and I. [<HI REND="I">him</HI> IMSG] PE <HI REND="I">om. at þe</HI>] atte I; ate S.</NOTE></L>
<L N="169">"Ich praye þe," quath peers þo · "pur charite, sire honger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9874"><HI REND="I">pur</HI>] por S; for M; <HI REND="I">cf.</HI> l. 267.</NOTE></L>
<L>Awreke me of þese wastours · for þe knyght wol nat."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9875"><HI REND="I">me</HI>] I <HI REND="I">om. of</HI>] on M. <HI REND="I">þese</HI>] þeese P.</NOTE></L>
<L>Honger hente in haste · wastour by þe mawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9876"><HI REND="I">hente—haste</HI>] in haste þo · hente I. <HI REND="I">wastour</HI>] a waster M.</NOTE></L>
<L N="172">And wrang hym by þe wombe · þat al waterede hus eyen.<MILESTONE N="83" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9877"><HI REND="I">wrang</HI>] wrong IMSG. <HI REND="I">by</HI>] so by I.</NOTE></L>
<L>He buffated þe brutener · a-boute þe chekes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9878"><HI REND="I">buffated</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIM; buffeted E; bofeted S. <HI REND="I">brutener</HI>] bretoner IS; bretener M; britonere E.</NOTE></L>
<L>Þat he loked lyk a lanterne · al hus lyf after.</L>
<L N="175">He bet hem so boþe · he barst neih hure guttes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9879"><HI REND="I">hem</HI>] S <HI REND="I">om. so boþe</HI>] boþ so E. <HI REND="I">neih</HI>] ner I.</NOTE></L>
<L>Ne hadde peers with a peese-lof · prayede hym by-leue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9880"><HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>"Honger, haue mercy of hem," quath peers · "and let me ȝeue hem benes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9881"><HI REND="I">of</HI>] on IMSG. <HI REND="I">hem</HI>] him IS (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L>And þat was bake for bayarde · may be here bote."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9882"><HI REND="I">bayarde</HI>] bayerde P; <HI REND="I">but see</HI> l. 192. <HI REND="I">may</HI>] it may I; mayre (!) S.</NOTE></L>
<L>Tho were faitours a-fered · and flowen to peersses bernes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9883"><HI REND="I">to</HI>] in-to I. <HI REND="I">peersses</HI>] peres IMG; pers E; perus S; <HI REND="I">so also in</HI> l. 182.</NOTE></L>
<L N="180">And flapten on with flailes · fro morwe til euene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9884"><HI REND="I">flapten</HI>] flatten E. <HI REND="I">with</HI>] whit P.</NOTE></L>
<L>Þat honger was nat hardy · on hem for to loke,<MILESTONE N="103" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9885"><HI REND="I">on—for</HI>] ones on hem M.</NOTE></L>
<L>For a potful of potage · þat peersses wyf made.</L>
<L>An hep of eremites · henten hem spades,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9886"><HI REND="I">An</HI>] And an S. <HI REND="I">henten</HI>] bouten M.</NOTE></L>
<L N="184">Spitten and spradde donge · in despit of hunger.</L>
<L>Thei coruen here copes · and courtepies hem made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9887"><HI REND="I">coruen</HI>] curuen IM. <HI REND="I">copes</HI> EIMS] coppes (<HI REND="I">wrongly</HI>) P.</NOTE></L>
<L>And wenten as workmen · to weden and mowen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9888"><HI REND="I">weden—mowen</HI>] weden &amp; to mowen E; wedyng and to mowyng IMS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000987.tif" N="149, C-text"/>
<L>Al for drede of here deþ · suche dyntes ȝaf [hunger.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9889"><HI REND="I">Al</HI>] And I. [<HI REND="I">hunger</HI> IEMGS] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="188">Blynde and brokeleggede · he botnede a þousande,</L>
<L>And lame men he lechede · with longen of bestes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9890"><HI REND="I">lame</HI>] alle lame M. <HI REND="I">lechede</HI>] lechnede M. <HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">longen</HI>] loungen E; longes IMSG.</NOTE></L>
<L>Preestes and oþer peple · to peers þei drowen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9891"><HI REND="I">to</HI>] toward I.</NOTE></L>
<L>And freres [of] alle fyue ordres · al for fere of hunger.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9892"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">of alle</HI> ESG] alle þe IM; and alle P. <HI REND="I">fyue</HI>] foure M. <HI REND="I">al</HI>] and al M.</NOTE></L>
<L N="192">For þat þat was bake for bayarde · was bote for menye hungry,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9893"><HI REND="I">þat þat</HI>] þat IMG.</NOTE></L>
<L>Drosenes and dregges · drynke for menye beggeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9894"><HI REND="I">Drosenes</HI>] Drowsen M; Drousin G. <HI REND="I">drynke</HI> MISG] was drynke E; drenke P.</NOTE></L>
<L>Þer was [no] lad þat lyuede · þat ne lowede hym to peers,<MILESTONE N="84" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9895">[<HI REND="I">was no</HI> ISG] ne was no M; nas E; was P; <HI REND="I">see</HI> l. 201. <HI REND="I">lad</HI>] lede I. <HI REND="I">ne</HI>] he ne M.</NOTE></L>
<L N="195">To be hus hole hewe · þauh he hadde no more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9896"><HI REND="I">hole</HI>] hool S; holde IEG; hold M. <HI REND="I">hewe</HI> I] hywe P; hyne EMSG.</NOTE></L>
<L>Bute lyf-lode for hus labour · and hus loue at nones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9897"><HI REND="I">loue</HI>] mete M; lof G; PEIS <HI REND="I">seem to have</HI> loue, <HI REND="I">not</HI> lone; <HI REND="I">cf.</HI> l. 287.</NOTE></L>
<L>Tho was peers ful proude · and putte hem alle to werke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9898">G <HI REND="I">omits. peers</HI>] perkyn M. <HI REND="I">ful</HI>] I <HI REND="I">om. to werke</HI>] a-werke IS.</NOTE></L>
<L>In daubyng and in deluyng · in donge a-feld berynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9899"><HI REND="I">and in</HI>] and M. <HI REND="I">a-feld</HI>] afelde EI; on feld M.</NOTE></L>
<L>In þresshynge, in þecchynge · in thwytynge of pynnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9900"><HI REND="I">of</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And alle kynne trewe craft · þat man couthe deuyse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9901"><HI REND="I">And</HI>] In IM. <HI REND="I">couthe</HI>] can S.</NOTE></L>
<L N="201">Was no beggere so bolde · bote yf he blynde were,</L>
<L>Þat dorst with-sitte þat peeres seyde · for fere of syre hunger.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9902"><HI REND="I">with-sitte</HI>] wit-sitte P.</NOTE></L>
<L>And peers was proud þer-of · and putte hem alle to swynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9903"><HI REND="I">swynke</HI> IEMSG] swynge P.</NOTE></L>
<L>And ȝaf hem mete and monye · as þey myght deseruen.</L>
<L N="205">Tho hadde peers pite · of alle poure puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9904"><HI REND="I">of</HI>] vp-on I; on M. <HI REND="I">alle</HI>] alle þe M.</NOTE></L>
<L>And bad hunger [in] haste · hyhe out of contre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9905">[<HI REND="I">in</HI> IEMSG] on P. <HI REND="I">hyhe</HI>] hye E; hiȝe M; hie him IS; hien G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000988.tif" N="150, C-text"/>
<L>Home in-to his owen erthe · and halde hym þer euere—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9906"><HI REND="I">erthe</HI>] erd S; ȝerde I. <HI REND="I">þer euere</HI>] þerinne I.</NOTE></L>
<L>"For ich am wel awreke · of wastours þorw þy myghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9907"><HI REND="I">For</HI>] I <HI REND="I">om. awreke</HI>] awroke I. <HI REND="I">of</HI>] on M.</NOTE></L>
<L>Ac ich praye þe," quaþ peers · "hunger, er þow wende,</L>
<L N="210">Of beggers and of bydders · what best be to done?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9908"><HI REND="I">and of</HI>] and IM. <HI REND="I">best be</HI>] be best S; is best M.</NOTE></L>
<L>For ich wot wel, be þou went · worche þei wolle ful ylle;<MILESTONE N="104" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9909"><HI REND="I">þou</HI>] hungur I.</NOTE></L>
<L N="212">Meschief hit makeþ · thei ben so meke nouthe,</L>
<L>And for defaute þis folke · folwen my hestes.</L>
<L>Hit is no þyng for loue · thei labour þus faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9910"><HI REND="I">no—loue</HI>] noght for loue, leue it I. <HI REND="I">thei</HI>] þat þey S.</NOTE></L>
<L>Bote for fere of famyn · in faith," seide peers;</L>
<L N="216">"Ys no final loue with þis folke · for al here faire speche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9911"><HI REND="I">Ys</HI>] Þer is IM. <HI REND="I">final</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; fynel E; feyþful S; filial I; lel M. <HI REND="I">with</HI>] wit P.</NOTE></L>
<L>And hit [ben] my blody broþren · for god bouhte vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9912"><HI REND="I">hit</HI>] þei M. [<HI REND="I">ben</HI> EM] beþ S; aren PG; are I; <HI REND="I">see</HI> l. 52.</NOTE></L>
<L>Treuthe tauhte me ones · to louye hem echone,</L>
<L>And helpen hem of alle þyng · ay as hem nedeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9913"><HI REND="I">helpen</HI>] to helpe I. <HI REND="I">ay</HI>] euere M.</NOTE></L>
<L N="220">Now wolde ich wite, or þow wentest · what were þe beste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9914"><HI REND="I">wolde ich</HI>] y wulde S. <HI REND="I">wite</HI>] white P. <HI REND="I">wentest</HI>] wendist I. <HI REND="I">what</HI>] wat P.</NOTE></L>
<L>How ich myghte a-maistren hem · to louye and laboure<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9915"><HI REND="I">and</HI>] and to IM.</NOTE></L>
<L>For here lyflode; · lere me, syre hunger."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9916"><HI REND="I">lyflode</HI>] owne liflode S. <HI REND="I">lere</HI>] lern M. <HI REND="I">me</HI>] me now I.</NOTE></L>
<L>"Now herkne," quaþ hunger · "and hold hit for a wysdome;<MILESTONE N="85" UNIT="A page"/></L>
<L N="224">Bolde beggeres and bygge · þat mowe here bred by|swynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9917"><HI REND="I">Bolde</HI>] And bolde P; <HI REND="I">but</HI> IMSEG <HI REND="I">omit</HI> And. <HI REND="I">and bygge</HI>] þat begge I.</NOTE></L>
<L>With houndes bred and hors-bred · hele hem when þei hungren,</L>
<L>And a-bane hem with benes · for bollynge of here wombe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9918"><HI REND="I">And</HI>] ISG <HI REND="I">om. bollynge</HI>] bolnyng M. <HI REND="I">wombe</HI>] wombes M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000989.tif" N="151, C-text"/>
<L>And yf þe gromes grucche · bid hem go swynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9919"><HI REND="I">þe</HI>] þo S. <HI REND="I">go</HI>] go and IM.</NOTE></L>
<L>And he shal soupe þe swettere · when he hath deserued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9920"><HI REND="I">þe</HI>] IMG <HI REND="I">om. when</HI>] wen P. <HI REND="I">hath</HI>] it haþ I; haþ hit MG.</NOTE></L>
<L N="229">And yf þow fynde eny folke · wham false men han apaired,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9921"><HI REND="I">And</HI>] Ac MIG. <HI REND="I">wham</HI>] wam P; þat I. <HI REND="I">men</HI>] folc M. <HI REND="I">han</HI>] haþ M; haue SG.</NOTE></L>
<L>Comforte hem with þy catel · for so comaundeþ treuthe;</L>
<L>Loue hem and lene hem · so lawe of kynde wolde;<Q><HI REND="I">Alter alterius onera portate.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9922"><HI REND="I">so</HI>] and so I.</NOTE></L>
<L N="232">And alle manere men · þat þow myght aspye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9923"><HI REND="I">men</HI>] of men IMG.</NOTE></L>
<L>In meschief oþer in mal-ese · and þow mowe hem helpe,</L>
<L>Loke by þy lyf · let hem nouht for-fare.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9924"><HI REND="I">Loke</HI>] Loke þow M.</NOTE></L>
<L>Yf þow hast wonne ouht wickeliche · wisliche dispende hit;<Q><HI REND="I">Facite uobis amicos de mammona iniquitatis.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9925"><HI REND="I">hast</HI>] haue M. <HI REND="I">ouht</HI>] auȝt S; I <HI REND="I">om. wickeliche</HI>] wickedlich EIG; wickedly S; wrongfulli M. <HI REND="I">dispende hit</HI>] þow hit spende M.</NOTE><MILESTONE N="105" UNIT="B page"/></Q></L>
<L N="236">"Ich wolde nat greuye god," quaþ peers · "for al þe good on erthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9926"><HI REND="I">wolde—greuye</HI>] wul not greue S. <HI REND="I">on</HI>] in IG.</NOTE></L>
<L>Myghte ich synneles do as þou seist?" seide peers plouhman.<MILESTONE N="86" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9927"><HI REND="I">synneles do</HI>] do synneles S. <HI REND="I">peers</HI>] pieres þe I.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, ich by-hote þe," quaþ hunger · "oþer elles þe byble lyeþ;</L>
<L>Go to oure by-gynnynge · þo god þe worlde made,</L>
<L>As wise men han ywryte · and as wittnesseþ <HI REND="I">genesis</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9928"><HI REND="I">ywryte</HI>] ywritte E; writen M; wrytun S; y-writen I. <HI REND="I">as</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="241">That seith, with swynke and with swot · and swetynge face<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9929"><HI REND="I">seith</HI>] seiþ þat M. <HI REND="I">face</HI>] faces M.</NOTE></L>
<L>By-tulye and by-trauaile · treuly oure lyf-lode;<Q><HI REND="I">In labore &amp; sudore uultus tui uesceris pane tuo.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9930"><HI REND="I">By-tulye</HI>] By-tilye S; Bi|telede M; By tillyng E; By-tuyl G. <HI REND="I">by-trauaile</HI>] bi-traueilede M. <HI REND="I">oure</HI>] his M. <HI REND="I">&amp; sudore</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And salamon þe sage · with þe same acordeþ,
</L>
<PB REF="00000990.tif" N="152, C-text"/>
<L N="244">The slowe caytyf for colde · wolde no corn tulye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9931"><HI REND="I">wolde</HI>] he wolde I. <HI REND="I">tulye</HI>] tily E; teliȝe M; tilye I; tylie G.</NOTE></L>
<L>In somere for hus slewthe · he shal haue defaute,</L>
<L>And gon abrybeþ and beggen · and no man bete hus hunger.<Q><HI REND="I">Piger propter frigus noluit arare; mendicabit in hyeme &amp; non dabitur ei.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9932"><HI REND="I">abrybeþ</HI>] abribeth I; abribed E; a-bribid G; a-boute M. <HI REND="I">beggen</HI>] abeggeth I; a-begged G. <HI REND="I">Piger</HI>] I <HI REND="I">om. hyeme</HI>] estate (!) E.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9933">243—246. S <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Matheu makeþ mencion · of a man þat lente</L>
<L N="248">Hus seluer to þre manere men · and menynge þat þei sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9934"><HI REND="I">þre</HI>] þe þre I. <HI REND="I">and</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIG; in M; S <HI REND="I">om. þat</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Chaffare and cheeue þer-with · in chele and in hete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9935"><HI REND="I">chele</HI>] chelde E.</NOTE></L>
<L>And he þat best laborede · best was alowed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9936"><HI REND="I">laborede</HI>] laboureþ E. <HI REND="I">alowed</HI>] alowede P.</NOTE></L>
<L>And leders for here laborynge · ouere al þe lordes goodes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9937"><HI REND="I">ouere</HI>] of M.</NOTE></L>
<L>Ac he þat was a wrecche · and wolde nat trauayle,</L>
<L>The lord, for hus lacchesse · and hus luþer sleuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9938"><HI REND="I">and</HI>] and for M.</NOTE></L>
<L>By-nom hym al þat he hadde · and ȝaf hit to hus felawe<MILESTONE N="106" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9939"><HI REND="I">to</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That leely hadde labored; · and þenne þe lord seide,</L>
<L>'He þat hath shal haue · and helpe þer hym lykeþ;</L>
<L N="257">And he þat nauht haueþ · he shal nauht haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9940"><HI REND="I">haueþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> PESG; haþ IM.</NOTE></L>
<L>And no man ȝut helpe hym; · and þat he weneþ haue,<MILESTONE N="87" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9941">G <HI REND="I">omits. haue</HI>] to haue S.</NOTE></L>
<L>Ich wolle hit hym by-reue · for hus rechelesnesse.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9942">
<P>257—259. I <HI REND="I">has</HI>—</P>
<P>And he þat noght haþ schal noght haue · &amp; no man ȝit helpith hym,</P>
<P>And þat he weneþ wel to haue · I wil it him byreue.</P>
<P><HI REND="I">So</HI> M, <HI REND="I">which reads</HI> nout schal haue · and no man him helpe, <HI REND="I">and omits</HI> wel.</P></NOTE></L>
<L>Lo! what þe sauter seiþ · to swynkers with handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9943"><HI REND="I">Lo</HI>] And lo I.</NOTE></L>
<L>'Yblessed be alle þo · þat [here] by-lyue [by]swynken<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9944">[<HI REND="I">here</HI> IG] heore M; hure S; he (<HI REND="I">by mistake</HI>) P; E <HI REND="I">om. by-lyue</HI>] bileue IS. [<HI REND="I">byswynken</HI> E] byswyn|kuþ S; bi-swynken M; by-swinkin G; byswynkeþ I; swynken P. <HI REND="I">here—byswynken</HI>] lyueþ byswynken (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L N="262">Þorw eny leel labour · as þorgh lymes and handes;'
<PB REF="00000991.tif" N="153, C-text"/><Q><HI REND="I">Labores manuum tuarum quia manducabis;</HI> [<HI REND="I">beatus es, et bene tibi erit:</HI>] <HI REND="I">&amp; cetera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9945"><HI REND="I">leel</HI>] M <HI REND="I">om. þorgh</HI>] wiþ M. [<HI REND="I">beatus—erit</HI>] <HI REND="I">in</HI> S <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>These aren euydences," quath hunger · "for hem þat wolle nat swynken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9946"><HI REND="I">These</HI>] Theese P (<HI REND="I">and in</HI> l. 265). <HI REND="I">aren</HI>] ben EMS. <HI REND="I">wolle nat</HI>] nylleþ nout M.</NOTE></L>
<L>That here lyflode be lene · and lytel worth here cloþes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9947"><HI REND="I">be lene</HI>] bileue E; bi-leuen M.</NOTE></L>
<L N="265">"By cryst," quaþ peers plouhman þo · "þese pro|uerbes wolle ich shewe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9948"><HI REND="I">peers</HI>] peres þe I. <HI REND="I">þo</HI>] M <HI REND="I">om. þese—ich</HI>] þis prouerbe I wol I. <HI REND="I">wolle ich</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To beggers, and to boyes · þat loth ben to worche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9949"><HI REND="I">To</HI>] For M (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L>Ac ȝut ich praye ȝow," quath peers · "pur charite, syre hunger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9950"><HI REND="I">Ac</HI>] And M. <HI REND="I">ȝow</HI>] þe M. <HI REND="I">pur</HI>] for M.</NOTE></L>
<L>Ȝyf ȝe can oþer knowe · eny kynne þynge of fysyk?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9951"><HI REND="I">Here</HI> S <HI REND="I">has lost</HI> 8 <HI REND="I">leaves, down to</HI> xi. 94. <HI REND="I">This portion is collated with</HI> G <HI REND="I">throughout.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9952"><HI REND="I">kynne</HI>] MG <HI REND="I">om. þynge</HI>] þinges I.</NOTE></L>
<L N="269">For some of my seruauns · and my-selue boþe,</L>
<L>Of alle a woke worchen nat · so oure wombe groneþ."</L>
<L>"Ich wot wel," quath hunger · "what syknesse ȝow aileþ;</L>
<L>Ȝe haue manged ouere muche · þat makeþ ȝow be syke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9953"><HI REND="I">be</HI>] to be M.</NOTE></L>
<L N="273">Ac eet nat, ich hote · or hunger þe take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9954"><HI REND="I">or</HI>] er IG; or ich E.</NOTE></L>
<L>And sende [þe] of hus sauce · to sauerie with thi lippes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9955">[<HI REND="I">þe</HI> IMG] PE <HI REND="I">om. hus</HI>] my E.</NOTE></L>
<L>And kep som til soper tyme · and sitte nauht to longe<MILESTONE N="88" UNIT="A page"/></L>
<L>[At noon, ne at no time; · and nameliche at soper]<MILESTONE N="107" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9956"><HI REND="I">From</HI> M; <HI REND="I">also in</HI> IG; PE <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L N="277">Let nat syre sorfait · sitten at þy borde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9957"><HI REND="I">nat</HI>] no I.</NOTE></L>
<L>And loke þow drynke no day · er þou dyne som-what.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9958"><HI REND="I">dyne</HI>] ete M.</NOTE></L>
<L>Þenk þat <HI REND="I">diues</HI> for hus delicat lyf · to þe deuel wente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9959"><HI REND="I">Þenk</HI>] And þenke I. <HI REND="I">hus</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And lazar, þe lene beggere · þat longed after cromes—</L>
<L>And ȝut had he hem nat · for ich hunger culde hym—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9960"><HI REND="I">hem</HI>] his (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">ich</HI>] þulke E. <HI REND="I">culde</HI>] lette G.</NOTE></L>
<L N="282">And sitthe ich sauh hym sitte · as he a syre were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9961"><HI REND="I">sitthe</HI>] suþ E. <HI REND="I">a syre</HI>] a|fuyre (!!) E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000992.tif" N="154, C-text"/>
<L>At alle manere ese · in abrahammes lappe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9962"><HI REND="I">At</HI>] In I. <HI REND="I">in</HI>] and in I.</NOTE></L>
<L N="284">And yf þow be of power · peers, ich þe rede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9963"><HI REND="I">be—power</HI>] þe pore (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Alle þat greden at þy gate · for godes loue, after fode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9964"><HI REND="I">greden at</HI>] grat in I.</NOTE></L>
<L>Parte with hem of þy payn · of potage oþer of souel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9965"><HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">oþer</HI>] and M.</NOTE></L>
<L>Lene hem som of þy loof · þauh þou þe lasse chewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9966"><HI REND="I">loof</HI>] lof EM; loue I.</NOTE></L>
<L>And þauh lyers and lacchedrawers · and lolleres knocke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9967"><HI REND="I">lolleres</HI>] loreles M.</NOTE></L>
<L N="289">Let hem abyde tyl þe bord be drawe · ac bere hem none cromes,</L>
<L>Til alle þyn nedy neihebores · haue none ymaked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9968"><HI REND="I">none</HI>] noon M; noen I.</NOTE></L>
<L>And yf þow dyght þe þus · ich dar legge myn eres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9969"><HI REND="I">dyght</HI>] diote M; diete G.</NOTE></L>
<L>Þat fysyk shal hus forrede hodes · for hus fode sulle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9970"><HI REND="I">hodes</HI>] hood M.</NOTE></L>
<L>And hus cloke of calabre · for hus comunes legge,</L>
<L N="294">And be fayn, by my faith · his fysyk to lete,</L>
<L>And lerne [to] labore with londe · leste lyflode hym faile.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9971">[<HI REND="I">to</HI> IM] PEG <HI REND="I">om. londe</HI>] hond G. <HI REND="I">hym</HI>] hem I.</NOTE></L>
<L>Ther aren meny luþere leches · and leele leches fewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9972"><HI REND="I">aren</HI>] ben EM. <HI REND="I">and</HI>] ac IMG.</NOTE></L>
<L N="297">Thei don men deye þorgh here drynkes · er destyne hit wolde."</L>
<L>"By seynt paul," quath peers þo · "thou poyntest neih þe treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9973"><HI REND="I">þo</HI>] IMG <HI REND="I">om. treuthe</HI>] soþe IM.</NOTE></L>
<L>And leelly seist, as ich leue · lord þe for-ȝelde!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9974"><HI REND="I">þe</HI>] it þe I; hit þe G.</NOTE></L>
<L>Wend now whenne þou wolt · and wel be þow euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9975"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P; wher I. <HI REND="I">be þow</HI>] þou be I.</NOTE></L>
<L>For þow hast wel ywroke me · and also wel ytauht me."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9976"><HI REND="I">ywroke</HI>] awroke M; I-wreke I; awreke EG. <HI REND="I">ytauht me</HI>] me taut M.</NOTE></L>
<L N="302">"Ich by-hote þe," quaþ hunger · "þat hennes nel ich wende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9977"><HI REND="I">nel</HI>] ne wil I.</NOTE></L>
<L>Er ich haue y-dyned by þys day · and y-dronke boþe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9978"><HI REND="I">y-dyned</HI>] dyned EMG.</NOTE></L>
<L>"Ich haue no peny," quath peers · "polettes for to bigge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9979"><HI REND="I">polettes</HI>] boteles M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000993.tif" N="155, C-text"/>
<L N="305">Noþer goos noþer grys · bote two grene cheses,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9980"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne noþer G. <HI REND="I">noþer</HI>] ne IM.</NOTE></L>
<L>A fewe croddes and creyme · and a cake of otes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9981"><HI REND="I">A</HI>] And a I.</NOTE></L>
<L>And bred for my barnes · of benes and of peses.<MILESTONE N="89" UNIT="A page"/><MILESTONE N="108" UNIT="B page"/></L>
<L>And ȝut ich sey, by my saule · ich haue no salt bacon;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9982"><HI REND="I">sey</HI>] saide I.</NOTE></L>
<L N="309">Nouht a cokeney, by cryst · colhoppes to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9983"><HI REND="I">Nouht a</HI>] Ne no IG. <HI REND="I">colhop|pes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMS; coloppes IG.</NOTE></L>
<L>Ac ich haue porett-plontes · perselye and scalones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9984"><HI REND="I">porett-plontes</HI>] porettys plontys G. <HI REND="I">perselye</HI>] percile M.</NOTE></L>
<L>Chiboles and chiruylles · and chiries sam-rede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9985"><HI REND="I">chiruylles</HI> M] cheryuylles E; chiruulles I; chirueylles P; chiriuelles G. <HI REND="I">sam-rede</HI>] sam-ripe M.</NOTE></L>
<L N="312">And a cow with a calf · and a cart mare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9986"><HI REND="I">with</HI>] &amp; G.</NOTE></L>
<L>To drawe a feld my donge · þe whyle drouth lasteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9987"><HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om. whyle</HI>] wyle P. <HI REND="I">drouth</HI>] þe droghte I; deþþe M.</NOTE></L>
<L>By þis lyflode we mote lyue · tyl lammasse tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9988"><HI REND="I">By</HI>] And by IG.</NOTE></L>
<L>And by þat, ich hope to haue · heruest in my crofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9989"><HI REND="I">crofte</HI>] croftes I.</NOTE></L>
<L>Thenne may I dyghte þy dyner · as me dere lykeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9990"><HI REND="I">þy</HI>] my I.</NOTE></L>
<L N="317">Alle þe poure puple þo · peescoddes fetten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9991"><HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om. þo</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Benes and baken apples · thei brouhte in here lappes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9992"><HI REND="I">baken apples</HI>] bacon, appeles G. <HI REND="I">thei brouhte</HI>] M <HI REND="I">om. lappes</HI>] lappe IG.</NOTE></L>
<L>And profrede peers this present · to plese þer-with hunger.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9993"><HI REND="I">this</HI>] þat M. <HI REND="I">þer-with</HI>] wiþ MI; wiþ syre G.</NOTE></L>
<L N="320">Hunger eet al in haste · and askede after more;</L>
<L>Poure folke for fere þo · fedde hunger ȝerne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9994"><HI REND="I">þo</HI>] þey I.</NOTE></L>
<L>With creym and with croddes · with carses and oþer herbes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9995"><HI REND="I">carses</HI>] crasses M; cresses I.</NOTE></L>
<L>By that yt neihed heruest · and newe corn com to chepyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9996"><HI REND="I">neihed</HI>] neȝhed neyh I. <HI REND="I">chep|yng</HI> GEIMS] chipynge P.</NOTE></L>
<L N="324">Thenne was þis folke feyn · and fedde hunger deynte|uosliche,<MILESTONE N="90" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9997"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne IG. <HI REND="I">was þis</HI>] I <HI REND="I">om. hunger</HI>] hem M. <HI REND="I">deyn|tcuosliche</HI>] denteuousliche ME; deyn|tifliche I; deyntfulliche G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000994.tif" N="156, C-text"/>
<L>And gloton þo with good ale · gerte hunger to slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9998"><HI REND="I">gloton þo</HI>] þan glotoun IG. <HI REND="I">to</HI>] IM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Tho wolde wastour nat worche · bote wandrede aboute,<MILESTONE N="109" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS9999"><HI REND="I">Tho</HI>] And þo I. <HI REND="I">wandrede</HI>] wandren I.</NOTE></L>
<L N="327">Noþer beggere eete bred · þat benes were ynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10000"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne no IG. <HI REND="I">were ynne</HI>] Inne were I.</NOTE></L>
<L>Bote clerematyn and Coket · and of clene whete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10001"><HI REND="I">Bote</HI>] But of I. <HI REND="I">and</HI>] and þat M.</NOTE></L>
<L>Thei wolde non halpeny ale · in none wyse drynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10002"><HI REND="I">Thei wolde</HI>] Ne IG.</NOTE></L>
<L>Bote of þe best and Brounest · þat brewesters sellen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10003"><HI REND="I">and</HI>] and þe M; &amp; of þe I. <HI REND="I">brewesters</HI>] ale-wiuys G.</NOTE></L>
<L N="331">Laboreres þat han no londe · to lyuen on bote here handes</L>
<L>Deyned [noght] to dyne a day · nyght-olde wortes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10004">[<HI REND="I">noght</HI> I] PEMG <HI REND="I">om. Cf.</HI> B|text. <HI REND="I">nyght</HI>] of nyȝt G.</NOTE></L>
<L>May no peny ale hem paye · ne a pece of bacon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10005"><HI REND="I">paye</HI>] serue E. <HI REND="I">a</HI>] no IG.</NOTE></L>
<L>Bote hit be freesch fleesch oþer fysch · fried oþer ybake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10006"><HI REND="I">freesch</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þat <HI REND="I">chaud</HI> and <HI REND="I">pluschaud</HI> · for chillyng of here mawe.</L>
<L N="336">Bote he be heyliche yhyred · elles wol he chide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10007"><HI REND="I">Bote</HI>] And but I.</NOTE></L>
<L>That he was a werkman ywroght · waryen þe tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10008"><HI REND="I">That</HI>] And þat I. <HI REND="I">a</HI>] IMG <HI REND="I">om. waryen</HI>] warieþ I.</NOTE></L>
<L>Corteis Catones consail · comseth he by-grucche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10009"><HI REND="I">Corteis</HI>] Aȝens I; G <HI REND="I">om. com|seth he</HI>] bi-comseþ he to M. <HI REND="I">by|grucche</HI>] to grucche IG.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Paupertatis onus · pacienter ferre memento.</HI></L>
<L N="340">And þenne he corseþ þe kyng · and alle þe kynges Iustices,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10010"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Suche lawes to lere · laborers to greue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10011"><HI REND="I">lere</HI>] lerne I.</NOTE></L>
<L>Ac while hunger was here mayster · wolde non chide,<MILESTONE N="110" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10012"><HI REND="I">while</HI>] wile P; whiles I. <HI REND="I">wolde</HI>] þer wolde I; þer ne wolde M.</NOTE></L>
<L>Ne stryue a-ȝens þe statute · he lokede so sturne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10013"><HI REND="I">þe</HI>] his IG. <HI REND="I">statute</HI>] stat G. <HI REND="I">he lokede</HI>] ne loke (<HI REND="I">wrongly</HI>) M.</NOTE></L>
<L>Ac ich warne ȝow werkmen · wynne whyle ȝe mowe,<MILESTONE N="91" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10014"><HI REND="I">whyle</HI>] whiles I; wyle P.</NOTE></L>
<L N="345">For hunger hyderwardes · hyeþ hym faste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10015"><HI REND="I">hyeþ</HI>] hasteþ I. <HI REND="I">hyeþ—faste</HI>] fast hym hyeþ E.</NOTE></L>
<L>He shal awake þorw water · wasters to chaste.
</L>
<PB REF="00000995.tif" N="157, C-text"/>
<L>Ar fewe ȝeres be fulfilled · famyne shal aryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10016"><HI REND="I">Ar</HI>] Or E; Er M; And ar I.</NOTE></L>
<L N="348">And so seith <HI REND="I">saturnus</HI> · and sent ȝow to warne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10017"><HI REND="I">And</HI>] An P. <HI REND="I">saturnus</HI>] satur|nes M; saturne I. <HI REND="I">ȝow</HI>] vs I; ous G. <HI REND="I">warne</HI>] warnyng M.</NOTE></L>
<L>Þorwe flodes and foule wederes · frutes shullen faile,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10018"><HI REND="I">and</HI>] and þorgh I.</NOTE></L>
<L>Pruyde and pestilences · shal muche puple fecche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10019"><HI REND="I">Pruyde</HI>] Prude E; Pride IM. <HI REND="I">pestilences</HI>] pestelences P.</NOTE></L>
<L N="351">Thre shupes and a shaft · with an vm. folwyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10020"><HI REND="I">shupes</HI>] schypes I; schippes M. <HI REND="I">shaft</HI>] schaeff I. <HI REND="I">an vm</HI>] a vin M. <HI REND="I">vm</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; I <HI REND="I">seems to have</HI> .viij. Crowley <HI REND="I">quotes this line thus</HI>—Three shyppes and a shefe, wyth an eight folowynge; <HI REND="I">see</HI> Pref. B. xxxiv.</NOTE></L>
<L>Shal brynge bane and bataile · on bothe half þe mone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10021">ll. 351-352. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>And þanne shal deþ with-drawe · and derthe be Iustice,</L>
<L>And dawe þe deluere · deye for defaute,</L>
<L N="355">Bote god of hus goodnesse · graunte ous a trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10022"><HI REND="I">Bote</HI>] Bot ȝif IG. <HI REND="I">hus</HI>] E <HI REND="I">om. trewe</HI>] truwe E; treuþe M.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus nonus.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10023"><HI REND="I">So</HI> PG; <HI REND="I">so also</HI> E, <HI REND="I">omitting</HI> Hic.</NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV3>

</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="10"><PB REF="00000996.tif" N="158, C-text"/>
<HEAD>PASSUS X.</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10024">TITLE. <HI REND="I">So</HI> PEG; Hic incipit pas|sus decimus de uisione M; Passus Nonus, vt prius I.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus decimus.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>TReuthe herde telle here-of · and to peers sente<MILESTONE N="92" UNIT="A page"/><MILESTONE N="111" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10025"><HI REND="I">here-of</HI>] þer-of M.</NOTE></L>
<L>To take hus teeme · and tulye þe erthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10026"><HI REND="I">tulye</HI>] tilie E; tylien IG; teliȝe M.</NOTE></L>
<L>And purchased hym a pardon · <HI REND="I">á pena et á culpa</HI>,</L>
<L N="4">For hym and for hus heyres · for euere to be asoiled;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10027"><HI REND="I">for</HI> (3)] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bad [hym] halde hym at home · and erye hus leyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10028">[<HI REND="I">hym</HI> IG] PEM <HI REND="I">om. at home</HI>] a-tom G.</NOTE></L>
<L>And alle þat hulpe hym to erye · to setten oþer to sawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10029"><HI REND="I">alle</HI>] þo M. <HI REND="I">hulpe</HI>] holpe I; holpen M; helpiþ G. <HI REND="I">hym</HI>] E <HI REND="I">om. sawe</HI>] sowe IMEG.</NOTE></L>
<L>Oþer eny manere myster · þat myght peers a-vayle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10030"><HI REND="I">myster</HI> MEG] meester P.</NOTE></L>
<L N="8">Pardon with peers plouhman · perpetual he graunteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10031"><HI REND="I">perpetual</HI>] perpetuelly GI. <HI REND="I">he</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Kynges and knyghtes · þat holy [kirke] defenden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10032">[<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PEG; chirche M.</NOTE></L>
<L>And ryghtfulliche in reames · ruelen þe comune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10033"><HI REND="I">ryghtfulliche</HI>] ryghtfulleche P.</NOTE></L>
<L>Han pardon þorw purgatorie · to passy ful lyghtliche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10034"><HI REND="I">to passy</HI>] passen M.</NOTE></L>
<L>With patriarkes and prophetes · in paradyse to sitte.</L>
<L N="13">Bisshopes yblessed · if þei ben as þei sholde,</L>
<L>Leel and ful of loue · and no lord dreden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10035">G <HI REND="I">omits. no lord</HI>] none lordes M.</NOTE></L>
<L>Merciable to meek · and mylde to þe goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10036"><HI REND="I">meek</HI>] þe meke G; meke men E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000997.tif" N="159, C-text"/>
<L>And bytynge on badde men · bote yf þei wolde amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10037"><HI REND="I">bytynge</HI>] biter G. <HI REND="I">on</HI>] to G; in I. <HI REND="I">wolde</HI>] wole GI; wollen M.</NOTE></L>
<L>And dredeþ nat for no deþ · to distruye, by here powere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10038"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. nat</HI>] MG <HI REND="I">om. here</HI>] þi M.</NOTE></L>
<L N="18">Lecherie a-mong lordes · and hure luþer customes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10039"><HI REND="I">customes</HI> MI] custymes PE; custumes G.</NOTE></L>
<L>And sitthen lyue as þei lereþ men · oure lord treuthe hem graunteþ</L>
<L N="20">To be peeres to a-posteles · alle puple to ruele,<MILESTONE N="93" UNIT="A page"/><MILESTONE N="112" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10040"><HI REND="I">to</HI>] of þe G; M <HI REND="I">om. a-posteles</HI>] þapostles I. <HI REND="I">alle</HI>] al þe MG.</NOTE></L>
<L>And deme with hem at domes day · boþe quike and ded.</L>
<L>Marchans in þe margine · hadden menye ȝeres,</L>
<L>Ac <HI REND="I">á pena &amp; á culpa</HI> · treuthe nolde hem graunte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10041"><HI REND="I">Ac a</HI>] Ac no I. <HI REND="I">treuthe nolde</HI>] no treuþe wolde I.</NOTE></L>
<L N="24">For thei holden nat here halydaies · as holychurche techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10042"><HI REND="I">daies</HI>] day IG. <HI REND="I">techeþ</HI>] hem hoteþ I.</NOTE></L>
<L>And for þei swere by here saule · and 'so god me mote helpe!'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10043"><HI REND="I">so</HI>] I <HI REND="I">om. god—mote</HI>] mot god hem G; god mote hem I. <HI REND="I">god—helpe</HI>] helpe hem god al-myȝti M.</NOTE></L>
<L>Aȝens clene conscience · for couetyse of wynnynge.</L>
<L>Ac vnder his secre seel · treuthe sente [hem] a lettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10044"><HI REND="I">secre</HI>] secrete IE. [<HI REND="I">hem</HI> MIEG] hym P.</NOTE></L>
<L N="28">And bad [hem] bygge baldly · what [hem] best lykede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10045">[<HI REND="I">hem</HI> MEIG] hym P (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L>And sitthen sellen hit a-ȝeyn · and saue þe wynnynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10046"><HI REND="I">sellen</HI>] to sellen M. <HI REND="I">saue</HI>] haue E.</NOTE></L>
<L>Amenden <HI REND="I">meson-dieux þer</HI>-with · and myseyse men fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10047">G <HI REND="I">omits. Amenden—dieux</HI>] And to amende þi mysdedes M.</NOTE></L>
<L>And wikkede weyes · with here good amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10048"><HI REND="I">here</HI>] ȝore G.</NOTE></L>
<L N="32">And brygges to-broke · by þe heye weyes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10049">E <HI REND="I">omits. to-broke</HI>] to-brokene I. <HI REND="I">weyes</HI>] weiȝe M. <HI REND="I">weyes</HI>] weyes amende P (<HI REND="I">by mistake</HI>); <HI REND="I">but</HI> IMG <HI REND="I">omit</HI> amende; <HI REND="I">see next line.</HI></NOTE></L>
<L>Amende in som manere wise · and maydenes helpen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10050"><HI REND="I">maydenes</HI> IMG] maydones PE.</NOTE></L>
<L>Poure puple bedredene · and prisones in stockes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10051"><HI REND="I">bedredene</HI>] bedrede M.</NOTE></L>
<L>Fynde hem for Godes loue · and fauntekynes to scole;<MILESTONE N="94" UNIT="A page"/></L>
<L N="36">Releue religion · and renten hem bettere;
</L>
<PB REF="00000998.tif" N="160, C-text"/>
<L>'And ich shal sende ȝow my-selue · seynt Michel myn Angel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10052"><HI REND="I">Angel</HI>] archangel I.</NOTE></L>
<L>That no deuel shal ȝow dere · ne despeir in ȝoure deyinge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10053"><HI REND="I">despeir in</HI>] despeire ȝow in M; dispise G. <HI REND="I">deyinge</HI>] deyenge P; doyng G.</NOTE></L>
<L>And sende ȝoure soules · þer ich my-self dwelle,<MILESTONE N="113" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10054"><HI REND="I">sende</HI>] sitthe sende I. <HI REND="I">dwelle</HI>] sitte M.</NOTE></L>
<L N="40">And þere a-byde body and soule · in blisse for euere.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10055"><HI REND="I">þere</HI> M] þer EI; <HI REND="I">miswritten</HI> þe (<HI REND="I">for þere</HI>) P; G <HI REND="I">om. body</HI>] in bodi EM. <HI REND="I">þere—blisse</HI>] abide þer in my blisse · body and soule I.</NOTE></L>
<L>Tho were merchauns murye · somme wepte for ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10056"><HI REND="I">somme wepte</HI>] meny wepen I.</NOTE></L>
<L>And preyde for peers plouhman · þat purchasede hem þis bulle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10057"><HI REND="I">peers</HI>] peres þe I. <HI REND="I">hem þis</HI>] þe G.</NOTE></L>
<L>Alle þe puple hadde pardon ynow · þat parfytliche lyueden;</L>
<L N="44">Men of lawe hadde lest · that loth were to plede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10058"><HI REND="I">lest</HI>] leest G; left (!) E.</NOTE></L>
<L>Bote þei <HI REND="I">pre manibus</HI> were payed · for pledyng atte barre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10059"><HI REND="I">atte</HI>] at þe MEG.</NOTE></L>
<L>Ac he þat speneþ hus speche · and spekeþ for þe poure<MILESTONE N="95" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10060"><HI REND="I">speneþ</HI>] spendeþ M.</NOTE></L>
<L>That innocent and nedy is · and no man harme wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10061"><HI REND="I">nedy</HI> IMEG] nudy P.</NOTE></L>
<L N="48">And conforteþ suche in eny cas · and coueyteþ nat here ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10062">G <HI REND="I">omits. And</HI>] Þat MI. <HI REND="I">ȝiftes</HI> IME] ȝeftes P.</NOTE></L>
<L>And for þe loue of oure lorde · lawe for hem declareþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10063">G <HI REND="I">omits. hem</HI>] hym E.</NOTE></L>
<L>Shal haue grace of God ynow · and a gret ioye after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10064"><HI REND="I">God</HI>] good M. <HI REND="I">God ynow</HI>] good ende G; a good ende I. <HI REND="I">a</HI>] MIG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Beþ ywar, ȝe wise men · and witty of þe lawe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10065"><HI REND="I">wise men</HI> IMEG] wismen P. <HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="52">For whenne ȝe draweþ to þe deþ · and indulgence wolde haue,<MILESTONE N="114" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10066"><HI REND="I">For</HI>] M <HI REND="I">om. whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">indulgence</HI>] indulgences MI.</NOTE></L>
<L>Hus pardon is ful petit · at hus partynge hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10067"><HI REND="I">hus</HI>] þe M.</NOTE></L>
<L>That mede of mene men · for here motynge takeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10068"><HI REND="I">mene</HI>] þe mene E; meny G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00000999.tif" N="161, C-text"/>
<L>For hit is symonye, to sulle · þat send is of grace;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10069"><HI REND="I">send</HI>] sent I. <HI REND="I">send—of</HI>] is i-sent bi M.</NOTE></L>
<L N="56">That is, witt and water · wynd, and fuyr þe furthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10070"><HI REND="I">That</HI>] And þat I. <HI REND="I">wynd</HI>] and wynde I.</NOTE></L>
<L>These foure sholden be fre · to alle folk þat hit [nedeþ.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10071">[<HI REND="I">nedeþ</HI> IME] nediþ G; needede P.</NOTE></L>
<L>Alle lybbynge laborours · þat lyuen with here handes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10072"><HI REND="I">lybbynge</HI>] libbynde G; truwe M. <HI REND="I">laborours</HI>] laberours P.</NOTE></L>
<L>Leelyche and lawefulliche · oure lord treuthe hem graunteþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10073"><HI REND="I">lawefulliche</HI>] lawefulleche P. <HI REND="I">hem</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="60">Pardon perpetuel · ryght as peers plouhman.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10074"><HI REND="I">peers</HI>] peres þe I; to peres G.</NOTE></L>
<L>Beggers and bydders · beþ nat in [þat] bulle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10075">[<HI REND="I">þat</HI> IMEG] þe P. <HI REND="I">bulle</HI>] bille I.</NOTE></L>
<L>Bote þe suggestion be soth · þat shapeþ hem to begge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10076"><HI REND="I">suggestion</HI>] sugestion P. <HI REND="I">shapeþ</HI>] shappeþ P. <HI REND="I">hem</HI>] him I.</NOTE></L>
<L>For he þat beggeth oþer byddeþ · bote yf [he] haue nede,<MILESTONE N="96" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10077"><HI REND="I">he</HI>] hy G. [<HI REND="I">he</HI> MI] hi G; þei P; þey E.</NOTE></L>
<L N="64">He ys fals and faitour · and defraundeþ þe [nedy,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10078">[<HI REND="I">nedy</HI> IMEG] neede P.</NOTE></L>
<L>And also gyleþ hym þat gyueþ · and takeþ ageyns hus wyl.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10079"><HI REND="I">And</HI>] MG <HI REND="I">om. gyleþ</HI>] bi-gileþ M.</NOTE></L>
<L>For he þat gyueþ for Godes loue · wolde nat gyue, hus þankus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10080"><HI REND="I">þankus</HI>] þonkes E; þankes IMG.</NOTE></L>
<L>Bote þer he wyste hit were · wel gret neede to gyuen,<MILESTONE N="115" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10081"><HI REND="I">hit</HI>] I <HI REND="I">om. wel</HI>] G <HI REND="I">om. to gyuen</HI>] to geue hit M; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="68">And most meritorie to men · þat he ȝeueþ for.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10082"><HI REND="I">most</HI>] mest PE; <HI REND="I">but see</HI> l. 71. <HI REND="I">for</HI> EG] fore PI; hit fore M.</NOTE></L>
<L>Caton a-cordeþ þer-with · <HI REND="I">cui des uideto;</HI></L>
<L>Wot no man, as ich wene · who is worthy to haue.</L>
<L>The most needy aren oure neighebores · and we nyme good hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10083"><HI REND="I">aren</HI>] arn M; ar G; beþ E.</NOTE></L>
<L N="72">As prisones in puttes · and poure folke in Cotes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10084"><HI REND="I">folke</HI>] men G.</NOTE></L>
<L>Charged with children · and chef lordes rente,</L>
<L>That þei [wiþ] spynnynge may spare · spenen hit in hous-hyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10085">[<HI REND="I">wiþ</HI> MIG] PE <HI REND="I">om. spenen</HI> E] spene IG; spende M; <HI REND="I">miswritten</HI> spynen P; <HI REND="I">but see</HI> l. 46. <HI REND="I">in</HI>] on IG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001000.tif" N="162, C-text"/>
<L>Boþe in mylk and in mele · to make with papelotes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10086"><HI REND="I">in</HI>] wiþ G (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">papelotes</HI>] her papelotes <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L N="76">To a-glotye with here gurles · þat greden after fode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10087"><HI REND="I">To</HI>] Forte M. <HI REND="I">a-glotye</HI>] glotye I.</NOTE></L>
<L>Al-so hem-selue · suffren muche hunger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10088"><HI REND="I">Al-so</HI>] &amp; al-so GM. <HI REND="I">Al-so hem-selue</HI>] And hem-seluen also I.</NOTE></L>
<L>And wo in winter-tyme · with wakynge a nyghtes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10089"><HI REND="I">in</HI>] on G. <HI REND="I">tyme</HI>] tymes I. <HI REND="I">with</HI>] and I; on G. <HI REND="I">wakynge</HI>] walkynge G. <HI REND="I">a</HI>] in I; on MG<HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>To ryse to þe ruel · to rocke þe cradel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10090"><HI REND="I">ryse</HI>] arisen M. <HI REND="I">ruel</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; rewel I; rule EG. <HI REND="I">to</HI>] and to M. <HI REND="I">cradel</HI>] childes cradel <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Boþe to karde and to kembe · to clouten and to wasche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10091"><HI REND="I">kembe</HI>] combe wolle <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L N="81">To rubbe and to rely · russhes to pilie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10092"><HI REND="I">rubbe</HI>] ribbe IMG. <HI REND="I">and</HI>] G <HI REND="I">om. rely</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; rele IG<HI REND="I">I</HI>; reole M. <HI REND="I">russhes</HI>] &amp; rissches G; and resshes <HI REND="I">I. pilie</HI>] piliȝe M; pyl <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Þat reuthe is to rede · oþere in ryme shewe</L>
<L>The wo [of] þese women · þat wonyeþ in Cotes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10093">[<HI REND="I">of</HI> IG] þat PEM; <HI REND="I">but see next line. þese</HI>] þeese P; <HI REND="I">and in</HI> ll. 96, 164, 183. <HI REND="I">women</HI>] women han E; woman haþ M. <HI REND="I">wonyeþ—Cotes</HI>] in Cote wonen <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L N="84">And of meny oþer men · þat muche wo suffren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10094"><HI REND="I">men</HI>] mo <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Boþe a-fyngrede and a-furst · to turne þe fayre out|warde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10095"><HI REND="I">a-fyngrede</HI>] a-fyngred E; a|fingred G; of-hungret M; an-hungred I. <HI REND="I">a-furst</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; aþurst EI; of-þerst M; in harde thurst <HI REND="I">I. fayre</HI>] fairest M<HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>And beth abasshed for to begge · and wolle nat be aknowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10096"><HI REND="I">and</HI>] þey <HI REND="I">I. aknowe</HI> EMG] aknowen I; byknowen <HI REND="I">I;</HI> yknowe P.</NOTE></L>
<L>What hem needeþ at here neihebores · at non and at euen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10097"><HI REND="I">at</HI> (1)] att P; of M.</NOTE></L>
<L N="88">This ich wot witerly · as þe worlde techeþ,</L>
<L>What oþer by-houeþ · þat hath meny children,</L>
<L>And hath no catel bote hus crafte · to cloþy hem and to fede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10098"><HI REND="I">fede</HI>] foode G.</NOTE></L>
<L>And fele to fonge þer-to · and fewe pans takeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10099"><HI REND="I">pans</HI>] pens IM.</NOTE></L>
<L>Ther is payn and peny-ale · as for a pytaunce y-take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10100"><HI REND="I">ale</HI>] ale also E. <HI REND="I">as</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001001.tif" N="163, C-text"/>
<L N="93">Colde flessh and cold fyssh · for veneson ybake;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10101">M <HI REND="I">omits. Colde</HI>] And colde I. <HI REND="I">cold</HI>] I <HI REND="I">om. for</HI>] as I. <HI REND="I">ybake</HI>] were y-bake I.</NOTE></L>
<L>Frydayes and fastyng-dayes · [a] ferthyng-worth of muscles<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10102">[<HI REND="I">a</HI> IMEG] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Were a feste for suche folke · oþer so fele Cockes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10103"><HI REND="I">for</HI>] wiþ I. <HI REND="I">folke</HI>] a folke P; <HI REND="I">but</HI> IMEG <HI REND="I">omit</HI> a. <HI REND="I">so fele</HI>] as fele of M. <HI REND="I">Cockes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEM; cokkys G; cokeles I.</NOTE></L>
<L N="96">These were almes, to helpe · þat han suche charges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10104"><HI REND="I">were</HI>] are I. <HI REND="I">helpe—charges</HI>] ese · and also many oþer <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>And to comfortie suche cotyers · and crokede men and blynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10105"><HI REND="I">to</HI>] M <HI REND="I">om. cotyers</HI>] coterels IG. <HI REND="I">and—and</HI>] þe croked and þe <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Ac beggers with bagges · þe whiche brewhouses ben here churches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10106"><HI REND="I">with</HI>] wiþ here G. <HI REND="I">þe whiche</HI>] þe wiche P; swiche M.</NOTE></L>
<L N="99">Bote þei be blynde oþer broke · oþer elles be syke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10107"><HI REND="I">broke</HI>] to-broke IEG.</NOTE></L>
<L>Þauh he falle for defaute · þat faiteþ for hus lyf-lode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10108"><HI REND="I">faiteþ—lyf-lode</HI>] for here foode fayten <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Reccheþ neuere, ȝe ryche · þauh suche lorelles steruen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10109"><HI REND="I">Reccheþ</HI>] Recche ȝe IG.</NOTE></L>
<L>For alle þat han here hele · and here eyen syghte,</L>
<L N="103">And lymes to laborye with · and lolleres lyf vsen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10110"><HI REND="I">lolleres</HI>] lorelles M.</NOTE></L>
<L>Lyuen a-ȝens godes lawe · and lore of holy churche.</L>
<L>And ȝut arn þer oþer beggers · in hele, as hit semeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10111"><HI REND="I">And</HI>] Ac I. <HI REND="I">arn</HI>] ben E.</NOTE></L>
<L>Ac hem wanteþ here witt · men and women boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10112"><HI REND="I">Ac</HI>] But M. <HI REND="I">here</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þe whiche aren lunatik lollers · and leperes a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10113"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">aren</HI>] ben E. <HI REND="I">lollers</HI>] loreles M.</NOTE></L>
<L N="108">And mad as þe mone sitt · more oþer lasse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10114"><HI REND="I">mad</HI>] madden IM; E <HI REND="I">om. sitt</HI>] sitteþ G; sittes <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Thei caren for no cold · ne counteþ of no hete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10115"><HI REND="I">Thei caren</HI>] Careth þey I. <HI REND="I">for</HI>] of G. <HI REND="I">counteþ</HI>] a-counten M. <HI REND="I">counteþ—hete</HI>] knowe but perils fewe <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>And arn meuynge after þe mone · moneyles þei walke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10116"><HI REND="I">arn</HI>] ben E. <HI REND="I">meuynge</HI> IE] meuyng M; meouing G; meuenge P.</NOTE></L>
<L>With a good wil, witlees · meny wyde contreys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10117"><HI REND="I">a</HI>] I <HI REND="I">om. wyde contreys</HI>] a wilde cuntreiȝe M.</NOTE></L>
<L>Ryght as Peter dude and Paul · saue þat þei preche nat,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10118"><HI REND="I">saue—nat</HI>] if þat þey preche couþe <HI REND="I">I. þat</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001002.tif" N="164, C-text"/>
<L N="113">Ne myracles maken; · ac meny tymes hem happeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10119"><HI REND="I">Ne</HI>] Ne none I. <HI REND="I">tymes</HI>] time M; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To prophecien of þe puple · pleyinge, as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10120"><HI REND="I">þe</HI>] þat G. <HI REND="I">pleyinge</HI>] pleigne I; pleynge E.</NOTE></L>
<L>And to oure sight, as hit semeþ · suthþe God hath þe myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10121"><HI REND="I">hath</HI>] ȝaf M. <HI REND="I">þe</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="116">To ȝeuen eche a [wyght] wit · welthe, and his hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10122"><HI REND="I">eche</HI>] ows (<HI REND="I">wrongly</HI>) G. [<HI REND="I">wyght</HI> G] whit P; whiȝt E; wythg M; body myght (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L>And suffreþ suche so gon · hit semeþ, to myn Inwitt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10123"><HI REND="I">And</HI>] He I. <HI REND="I">so gon</HI>] go so IG. <HI REND="I">to</HI>] in M.</NOTE></L>
<L>Hit arn as hus aposteles, suche puple · oþer as his priuye disciples.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10124"><HI REND="I">arn</HI>] ben E. <HI REND="I">as</HI> (1)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For he sente hem forth seluerles · in a somer garne|ment,</L>
<L N="120">With-oute bred and bagge · as þe bok telleþ,<Q><HI REND="I">Quando misi uos sine pane et pera;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10125"><HI REND="I">bred—bagge</HI>] bagge and brede I · bagge oþer bred <HI REND="I">I. and</HI>] or M.</NOTE></L>
<L>Barfot and bredles · beggeþ þei of no man.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10126"><HI REND="I">beggeþ</HI>] ȝit begge <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>And þauh he mete with þe meyre · [amyddes] þe strete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10127"><HI REND="I">he</HI>] þay I; þey <HI REND="I">I. mete</HI>] mette G. <HI REND="I">meyre</HI>] meyere P; <HI REND="I">cf.</HI> iv. 77. [<HI REND="I">amyddes</HI> I] in-myddesse E; in-mydest P; in-midde G; in þe middes M. <HI REND="I">þe</HI>] of þe IM; <HI REND="I">but</HI> PEG <HI REND="I">omit</HI> of, <HI REND="I">and it is not required; cf.</HI> Poem on Richard, l. 3.</NOTE></L>
<L>He reuerenceþ hym ryght nouht · no raþer þan anoþer;<Q><HI REND="I">Neminem salutauer</HI>[<HI REND="I">it</HI>]<HI REND="I">is per uiam.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10128"><HI REND="I">He</HI>] And I. <HI REND="I">no</HI>] GM <HI REND="I">om. raþer</HI>] more M. <HI REND="I">salutaueritis</HI> EMG] salutaueris PI.</NOTE></L>
<L N="124">Suche manere of men · matheu ous techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10129"><HI REND="I">of</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>We sholde haue hem to house · and help hem when thei come;<Q><HI REND="I">Et egenos uagosque induc in domum tuam.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10130"><HI REND="I">haue hem</HI>] hem haue G. <HI REND="I">haue—to</HI>] hem do I; hale to oure <HI REND="I">I. hem</HI> (2)] I <HI REND="I">I om. que</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For hit aren murye-mouthede men · mynstrales of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10131"><HI REND="I">hit</HI>] þei M. <HI REND="I">aren</HI>] ben EM.</NOTE></L>
<L N="127">And godes boyes, bordiours · as þe bok telleþ,<Q><HI REND="I">Si quis uidetur sapiens, fiet stultus ut sit sapiens.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10132"><HI REND="I">boyes</HI>] owne M. <HI REND="I">bordiours</HI>] bordours I. <HI REND="I">fiet</HI>] fiat M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001003.tif" N="165, C-text"/>
<L>And alle manere mynstrales · men wot wel þe soþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10133"><HI REND="I">And</HI>] <HI REND="I">I om. men</HI>] me I. <HI REND="I">wot</HI>] witeþ; wyte G.</NOTE></L>
<L>To vnder-fonge hem faire · by-falle[þ] for þe ryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10134"><HI REND="I">by-falleþ</HI> G] bifalleþ E; it falleþ I; falleþ M; falles <HI REND="I">I;</HI> by-falle P.</NOTE></L>
<L>For þe lordes loue and ladies · þat þei with lengen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10135"><HI REND="I">and</HI>] or þe I; or M. <HI REND="I">lengen</HI>] longen IMG; leuen <HI REND="I">or</HI> lenen E.</NOTE></L>
<L>Men suffren al þat suche seyn · and in solas taken,</L>
<L N="132">And ȝut more to suche men · doth er þei passe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10136"><HI REND="I">doth</HI>] me doþ I.</NOTE></L>
<L>Gyuen hem gyftes and gold · for grete lordes sake.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10137"><HI REND="I">Gyuen</HI>] Me gifþ I; Men ȝiueþ G. <HI REND="I">and</HI>] of G.</NOTE></L>
<L>Ryght so, ȝe riche · raþer ȝe sholde, for sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10138"><HI REND="I">raþer</HI>] ȝit raþer I. <HI REND="I">for sothe</HI>] IG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Welcomen and worsshepen · and with ȝoure goode helpen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10139"><HI REND="I">Welcomen</HI>] Wolcomen P. <HI REND="I">goode</HI>] gold M.</NOTE></L>
<L N="136">Godes mynstrales and hus messagers · and hus murye bordiours;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10140"><HI REND="I">hus</HI> (1)] M <HI REND="I">om. bordiours</HI> EI] <HI REND="I">here written</HI> burdiers P; <HI REND="I">but see</HI> l. 127.</NOTE></L>
<L>The whiche arn lunatik lollares · and leperes a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10141"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche PM. <HI REND="I">arn</HI>] ben EM. <HI REND="I">lunatik</HI>] lunatikes I. <HI REND="I">lollares</HI>] loreles MI.</NOTE></L>
<L>For vnder godes secre seel · here synnes ben ykeuered.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10142"><HI REND="I">secre</HI>] secrete EI. <HI REND="I">ykeuered</HI> EG] couered MI; ykeuerede P.</NOTE></L>
<L>For þei bereþ no bagges · ne none botels vnder clokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10143"><HI REND="I">none</HI>] MIG <HI REND="I">om. botels</HI>] botel M. <HI REND="I">clokes</HI>] cloþes E.</NOTE></L>
<L N="140">The whiche is lollaren lyf · and lewede eremytes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10144"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche PM. <HI REND="I">lollaren</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; lollers I; lollerne E; loreles M.</NOTE></L>
<L>That loken ful louheliche · to lacchen mennes almesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10145"><HI REND="I">That</HI>] I <HI REND="I">om. ful</HI>] wel G; I <HI REND="I">om. louheliche</HI>] lowliche MIG; lowȝlich E. <HI REND="I">mennes almesse</HI>] meny men almisses G.</NOTE></L>
<L>In hope to sitten at euen · by þe hote coles,</L>
<L>Vnlouke hus legges abrod · oþer lygge at hus ese,</L>
<L N="144">Reste hym, and roste hym · and his ryg turne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10146"><HI REND="I">and—turne</HI>] by þe rede gledes <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Drynke drue and deepe · and drawe hym þanne to bedde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10147"><HI REND="I">drue</HI>] drow E; dryue I; driue (<HI REND="I">altered to</HI> ofte riue) G; ȝurne M. <HI REND="I">drawe—þanne</HI>] þanne drawe him M; þenne drawe G.</NOTE></L>
<L>And when hym lykeþ and lust · hus leue ys to aryse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10148"><HI REND="I">and</HI>] or M. <HI REND="I">aryse</HI>] rise I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001004.tif" N="166, C-text"/>
<L>When he ys rysen, romeþ out · and ryght wel aspieþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10149"><HI REND="I">When</HI>] And whan I. <HI REND="I">romeþ out</HI>] rome forþ <HI REND="I">I. aspieþ</HI>] aspien <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L N="148">Whar he may raþest haue a repast · oþer a rounde of bacon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10150"><HI REND="I">Whar</HI>] War P. <HI REND="I">raþest</HI>] raþerest M. <HI REND="I">a repast</HI>] harpast (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">rounde</HI>] ronde IMG; pounde E.</NOTE></L>
<L>Suluer oþer sode mete · and som tyme boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10151"><HI REND="I">sode</HI>] swete I.</NOTE></L>
<L>A loof oþer half a loof · oþer a lompe of chese;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10152"><HI REND="I">A</HI>] IG <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">half</HI>] alf P. <HI REND="I">oþer</HI> (2)] or elles <HI REND="I">I. of</HI>] of a G.</NOTE></L>
<L>And carieþ it hom to hus Cote · and cast hym to lyue</L>
<L N="152">In ydelnesse and in ese · and by oþers trauayle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10153"><HI REND="I">in</HI>] on I; MEG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And what frek of þys folde · fiskeþ þus a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10154"><HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">of</HI>] on I. <HI REND="I">þys</HI>] þy G. <HI REND="I">fiskeþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; fiscuþ G; fis|schith I; fleccheþ M. <HI REND="I">þus</HI>] so <HI REND="I">I;</HI> I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>With a bagge at hus bak · a begeneldes wyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10155"><HI REND="I">a</HI> (2)] on M<HI REND="I">I. begeneldes</HI>] begenildys G; begenelles M; be|genelde I; beggers E<HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>And can som manere craft · in cas he wolde hit vse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10156"><HI REND="I">som manere</HI>] eny IG.</NOTE></L>
<L>Þorgh whiche craft he couthe · come to bred and to ale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10157"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche PM. <HI REND="I">craft</HI>] E <HI REND="I">om. to</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ouer-more to an hater · to helye with hus bones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10158"><HI REND="I">an hater</HI>] haue hater E; haue hatren M.</NOTE></L>
<L N="158">And lyueþ lyk a lollere · godes lawe hym dampneþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10159"><HI REND="I">lollere</HI>] lorel M.</NOTE></L>
<L>"Lolleres lyuyng in sleuthe · and ouer-londe strykers<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10160"><HI REND="I">Lolleres</HI>] Loreles M; For-þy lollers I. <HI REND="I">lyuyng</HI>] þat lyueþ I. <HI REND="I">ouer|londe</HI>] ouerlond MG; ouere-londe P.</NOTE></L>
<L>Beeþ nat in þys bulle," quaþ peers · "til þei ben amendid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10161"><HI REND="I">bulle</HI>] bille I.</NOTE></L>
<L N="161">Noþer beggers þat beggen · bote yf þei haue neede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10162"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne no I.</NOTE></L>
<L>The bok blameþ alle beggerye · and banneþ in this manere,<MILESTONE N="116" UNIT="B page"/><Q><HI REND="I">Iunior fui, etenim senui, non uidi iustum dere|lictum, nec semen eius querens panem; et alibi: Infirmata est uirtus mea in paupertate.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10163"><HI REND="I">blameþ</HI>] banneþ I. <HI REND="I">banneþ</HI>] blameþ MEG (<HI REND="I">wrongly repeated</HI>); blameþ it I. <HI REND="I">this</HI>] his I. <HI REND="I">non—panem</HI>] IMG <HI REND="I">om. et—paupertate</HI>] E <HI REND="I">om. in paupertate</HI>] paupertate IM.</NOTE></L>
<L N="163">Hit needeþ nauht nouthe · a-non for to preche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10164"><HI REND="I">nouthe</HI>] now M; moche G; E <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001005.tif" N="167, C-text"/>
<L>And lere þese lewede men · what þys latyn meneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10165"><HI REND="I">lere</HI>] lerne M.</NOTE></L>
<L>For hit blameþ alle beggerie · be ȝe ful certeyn.</L>
<L>For þei lyue in no loue · [ne] no lawe þei holden;<MILESTONE N="96" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10166"><HI REND="I">loue</HI>] lawe I (<HI REND="I">wrongly re|peated</HI>). [<HI REND="I">ne</HI> IMEG] P <HI REND="I">om. no</HI>] non M; E <HI REND="I">om. þei</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thei wedde non womon · that þei with delen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10167"><HI REND="I">Thei</HI>] Ne IG. <HI REND="I">womon</HI>] wym|men IEG; wemmen M.</NOTE></L>
<L N="168">Bringeþ forth bastardes · beggers of kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10168"><HI REND="I">Bringeþ</HI>] Þei bringen M.</NOTE></L>
<L>Oþer þe bak oþer som bon · þei breken of here children,</L>
<L>And gooþ afaytyng with here fauntes · for euere-more After.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10169"><HI REND="I">gooþ</HI>] gon IEM. <HI REND="I">afaytyng</HI>] faityng MG; and fayten I. <HI REND="I">for</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þer arn mo misshapen · a-mong suche beggers,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10170"><HI REND="I">arn</HI>] ben E. <HI REND="I">misshapen</HI>] mis-chape I; myschappen E; mys|happed M; mishappes G; <HI REND="I">spelt</HI> mes|shapene <HI REND="I">in</HI> P.</NOTE></L>
<L N="172">Than of meny oþer men · þat on þis molde walken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10171"><HI REND="I">on—walken</HI>] walkyþ on þys molde G.</NOTE></L>
<L>Tho þat lyuen þus hure lyf · leyue ȝe non oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10172">G <HI REND="I">omits. Tho</HI>] And þo I. <HI REND="I">ȝe</HI>] ȝe me PE; <HI REND="I">but</HI> MIG <HI REND="I">omit</HI> me; <HI REND="I">cf.</HI> B. v. 302.</NOTE></L>
<L>Thei han no part of pardon · of preyers, ne of penaunces.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10173"><HI REND="I">Thei han</HI>] Ȝe haue I; Ne haueþ G. <HI REND="I">pardon</HI>] prayeres G. <HI REND="I">of</HI> (2)] ne of I. <HI REND="I">preyers</HI>] pardone G. <HI REND="I">penaunces</HI>] penaunce MIG.</NOTE></L>
<L>Ac olde men and hore · þat helples beeþ and nedy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10174"><HI REND="I">þat</HI>] E <HI REND="I">om. helples</HI>] heelples P. <HI REND="I">beeþ</HI>] beþ E; ben MIG.</NOTE></L>
<L N="176">And wommen with childe · þat worche ne mowen,</L>
<L>Blynde men and bedreden · and broken in here membres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10175"><HI REND="I">men</HI>] I <HI REND="I">om. bedreden</HI>] bede|rede M; bedereden I.</NOTE></L>
<L>And alle poure pacientes · a-payed of godes sonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10176"><HI REND="I">pacientes</HI>] pacient MIG. <HI REND="I">a|payed</HI>] i-peyned M. <HI REND="I">of</HI>] wiþ G.</NOTE></L>
<L>As mesels and mendinauntes · men yfalle in myschef,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10177"><HI REND="I">men</HI>] and men MG.</NOTE></L>
<L N="180">As prisons and pilgrimes · paraunter men yrobbed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10178"><HI REND="I">prisons—pilgrimes</HI>] pilgrimes &amp; prisones E. <HI REND="I">paraunter</HI>] and per|aunter IG.</NOTE></L>
<L>Oþer by-lowe þorwe luthere [men] · and lost here catel after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10179"><HI REND="I">þorwe</HI>] þroȝ E; by G. <HI REND="I">luthere</HI>] lither G; false M. [<HI REND="I">men</HI> IMEG] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Oþer thorgh fure oþer þorwe flood · falle to pouerte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10180"><HI REND="I">Here</HI> F <HI REND="I">begins again. fure—þorwe</HI>] G <HI REND="I">om. falle</HI>] y-falle I; biþ falle G. <HI REND="I">to</HI>] into IM. <HI REND="I">pouerte</HI> IMFEG] pourte P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001006.tif" N="168, C-text"/>
<L>That taken þese meschiefes meekliche · and Myldliche at herte;<MILESTONE N="117" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10181"><HI REND="I">þese</HI>] þeese P; <HI REND="I">and in</HI> ll. 192, 201, 203, 209.</NOTE></L>
<L N="184">For loue of here lowe hertes · oure lord hath hem graunted<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10182">I <HI REND="I">omits. loue of</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Here penaunce and here purgatorie · vp-on þys pure erthe,<MILESTONE N="97" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10183"><HI REND="I">vp-on þys</HI>] here on M. <HI REND="I">pure</HI> IMEFG] <HI REND="I">miswritten</HI> poure P.</NOTE></L>
<L>And pardon with peers plouhman · <HI REND="I">a pena &amp; a culpa.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10184"><HI REND="I">peers</HI>] þe IFG.</NOTE></L>
<L>[And alle holy hermites · haue schal þe same;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10185"><HI REND="I">In</HI> I <HI REND="I">only; but it seems clearly required; see next line.</HI></NOTE></L>
<L>Ac eremites þat en-habiten · by þe heye weyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10186">PM <HI REND="I">insert</HI> hem <HI REND="I">after</HI> en|habiten, <HI REND="I">which</HI> IFEG <HI REND="I">omit; it is not wanted. weyes</HI>] weye IG.</NOTE></L>
<L N="189">And in borwes a-mong brewesters · and beggen in churches;—</L>
<L>Al þat holy eremytes · hateden and despisede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10187"><HI REND="I">hateden</HI>] hateþ G.</NOTE></L>
<L>As rychesses and reuerences · And ryche mennes Almesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10188"><HI REND="I">rychesses</HI>] richesse I. <HI REND="I">reuer|ences</HI>] reuerence IG. <HI REND="I">mennes</HI>] men IEG.</NOTE></L>
<L N="192">These lolleres, lacchedraweres · lewede eremytes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10189"><HI REND="I">lolleres</HI>] lorelles M; losels <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Coueyten þe contrarie · as cotiers þei lybben.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10190"><HI REND="I">as</HI>] for as I; &amp; as G. <HI REND="I">cotiers</HI>] coterels I<HI REND="I">I. þei</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For hit beþ bote boyes · [bollers] atten ale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10191"><HI REND="I">hit</HI>] þei M. <HI REND="I">beþ</HI>] ben IM. [<HI REND="I">bollers</HI> I<HI REND="I">I</HI>M] lolleres PEFG; <HI REND="I">but ob|serve the alliteration. atten ale</HI>] at þe ale IM; at þe nale EG; ate ale F.</NOTE></L>
<L>[Neyþer of lynage, ne of lettrure]; · ne lyf-holy as eremites,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10192">[<HI REND="I">Neyþer</HI>] <HI REND="I">in</HI> I <HI REND="I">only; but ab|solutely necessary to the sense.</HI> [<HI REND="I">of lynage</HI> EMIGF] <HI REND="I">here spelt</HI> of lynguage P; <HI REND="I">but see</HI> l. 197. [<HI REND="I">ne</HI> IMF] neþer G; PE <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">of lettrure</HI>] <HI REND="I">here spelt</HI> of letture P; <HI REND="I">but see</HI> l. 198. P <HI REND="I">has thus the corrupt reading</HI>—Of lyn|guage of letture.</NOTE></L>
<L N="196">That wonede [whilom] in wodes · with beres and lyones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10193"><HI REND="I">wonede</HI>] wonieþ G. [<HI REND="I">whilom</HI> IMF] wyle P; while E; G <HI REND="I">om.; cf.</HI> l. 204. <HI REND="I">and</HI>] &amp; wiþ IG.</NOTE></L>
<L>Some had lyf-lode of here lynage · and of no lyf elles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10194"><HI REND="I">here</HI>] his I.</NOTE></L>
<L>And some lyuede by here lettrure · and labour of here hondes;
</L>
<PB REF="00001007.tif" N="169, C-text"/>
<L>Some hadde foreynes to frendes · þat hem fode sente;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10195"><HI REND="I">Some</HI>] And some I. <HI REND="I">foreynes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEI; forynus F; florynes MG. M has—Summe florynes hadden · of frendes þat sente hem fode.</NOTE></L>
<L N="200">And bryddes brouhten to some bred · wherby þei lyueden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10196"><HI REND="I">to</HI>] I <HI REND="I">om. wherby þei</HI>] þat þay by IG.</NOTE></L>
<L>Alle þese holy eremytes · were of hye kynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10197"><HI REND="I">Alle</HI>] And IF. <HI REND="I">þese</HI>] þey I; þo M. <HI REND="I">hye</HI>] his (<HI REND="I">wrongly</HI>) I. <HI REND="I">kynne</HI>] kynde M.</NOTE></L>
<L>For-soke londe and lordshep · and lykynges of þe body.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10198"><HI REND="I">lykynges</HI>] likyng MF; alle likeynge I. <HI REND="I">þe</HI>] IMEGF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac these eremytes þat edefyen thus · by þe hye weyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10199"><HI REND="I">weyes</HI>] weye IG<HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L N="204">[Whilom] were workmen · webbes and taillours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10200">[<HI REND="I">Whilom</HI> IMGF] Wylen P; Whilen E; <HI REND="I">see</HI> l. 196. <HI REND="I">webbes</HI>] &amp; webbes E; as webbus F.</NOTE></L>
<L>And carters knaues · and clerkus with-oute grace,</L>
<L>Helden [ful] hungry hous · and hadde muche defaute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10201"><HI REND="I">Helden</HI> EMG] Heelden P; Holden IF. [<HI REND="I">ful</HI> IMFG] PE <HI REND="I">om. muche</HI>] gret G.</NOTE></L>
<L>Long labour and lyte wynnynge · and atte laste aspiden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10202"><HI REND="I">lyte</HI>] lite EG; litel IM; late F. <HI REND="I">atte</HI>] at þe IG. <HI REND="I">aspiden</HI>] þey aspide I.</NOTE></L>
<L>That faitours in frere cloþynge · hadde fatte chekus.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10203"><HI REND="I">faitours</HI>] fayted (<HI REND="I">badly</HI>) I. <HI REND="I">frere cloþynge</HI>] freres cloþes M.</NOTE></L>
<L>For-thi lefte þei here laboure · þese lewede knaues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10204"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">lefte þei</HI>] þei leften M; þei left F.</NOTE></L>
<L N="210">And cloþed hem in copes · clerkus as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10205"><HI REND="I">cloþed</HI>] clokid F. <HI REND="I">clerkus</HI>] cherlys G. <HI REND="I">hit</HI>] þey GF.</NOTE></L>
<L>Oþer on of som ordre · oþere elles a prophete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10206">M <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>A-ȝens þe lawe he lyueþ · yf latyn be trewe;<Q><HI REND="I">Non licet uobis legem uoluntati, sed uoluntatem coniungere legi.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10207"><HI REND="I">he lyueþ</HI>] þei lyuen M; of leuey [i.e. Levi] I. <HI REND="I">trewe</HI> IEF] truwe MG; trywe P. <HI REND="I">uobis</HI>] uobis <HI REND="I">or</HI> nobis P; <HI REND="I">but</HI> vobis EG.</NOTE></L>
<L>Now kyndeliche, by crist · beþ suche callyd 'lolleres,'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10208"><HI REND="I">Now</HI>] I<HI REND="I">I om. lolleres</HI>] loreles M.</NOTE></L>
<L>As by englisch of oure eldres · of olde menne techynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10209"><HI REND="I">by</HI>] by þe I.</NOTE></L>
<L>He þat lolleþ is lame · oþer his leg out of ioynte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10210"><HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">out</HI>] is oute I<HI REND="I">I. of</HI>] of þe P; <HI REND="I">but</HI> IEFG <HI REND="I">omit</HI> þe.</NOTE></L>
<L N="216">Oþer meymed in som membre · for to meschief hit souneþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10211"><HI REND="I">souneþ</HI>] semiþ G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001008.tif" N="170, C-text"/>
<L>And ryght so sothlyche · suche manere eremytes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10212"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. manere</HI>] maner of M.</NOTE></L>
<L>Lollen aȝen þe byleyue · and lawe of holy churche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10213"><HI REND="I">lawe</HI>] þe lawe I.</NOTE></L>
<L>For holy churche hoteþ · alle manere puple<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10214"><HI REND="I">manere</HI>] maner of M.</NOTE></L>
<L N="220">Vnder obedience to bee · and buxum to þe lawe.</L>
<L>Furst, religious, of religion · here ruele to holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10215"><HI REND="I">religious of</HI>] religiouns and (<HI REND="I">wrongly</HI>) I. <HI REND="I">here</HI>] a I.</NOTE></L>
<L>And vnder obedience to be · by dayes and by nyghtes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10216"><HI REND="I">nyghtes</HI>] nyȝhte G; nyth M.</NOTE></L>
<L>Lewede men to laborie; · [and] lordes to honte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10217">[<HI REND="I">and</HI> MGF] PIE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In frythes and in forestes · for fox and oþer bestes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10218"><HI REND="I">frythes</HI>] frith M. <HI REND="I">in</HI>] oþer G. <HI REND="I">forestes</HI>] forest M. <HI REND="I">fox</HI>] vox M; foxes G.</NOTE></L>
<L N="225">That in wilde wodes ben · and in wast places,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10219"><HI REND="I">and</HI>] or I.</NOTE></L>
<L>As wolues þat wyryeþ men · wommen and children;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10220"><HI REND="I">wyryeþ</HI> I] wyrhyeþ P; wirieþ G; werien M; werrieþ E; wery F.</NOTE></L>
<L>And vp-on sonedays to cesse · godes seruyce to huyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10221"><HI REND="I">vp-on</HI>] a F. <HI REND="I">huyre</HI>] here IMF.</NOTE></L>
<L>Boþe matyns and messe · and, after mete, in churches</L>
<L N="229">To huyre here euesong · euery man ouhte.</L>
<L>Thus it by-longeþ for lorde · for lered, and lewede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10222"><HI REND="I">by-longeþ</HI>] bi-longed G. <HI REND="I">for</HI> (1)] for a MG. <HI REND="I">lewede</HI>] for lewed I.</NOTE></L>
<L>Eche halyday to huyre · hollyche þe seruice,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10223"><HI REND="I">to</HI>] forte M. <HI REND="I">hollyche þe</HI>] þe holi M<HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Vigiles and fastyngdayes · forthere-more to knowe,</L>
<L N="233">And fulfille þo fastynges · bote infirmite hit made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10224"><HI REND="I">þo</HI>] þe EM. <HI REND="I">fastynges</HI>] fast|yng M. <HI REND="I">infirmite</HI>] siknes F.</NOTE></L>
<L>Pouerte [oþer] oþere penaunces · as pilgrymages and trauayles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10225"><HI REND="I">[oþer</HI> E] or FG; and IM; P <HI REND="I">om. penaunces</HI>] penaunce FG. <HI REND="I">as</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Vnder þis obedience · arn we echone;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10226"><HI REND="I">arn</HI>] er G; ben E.</NOTE></L>
<L>Who-so brekyþ þis, be wel war · bot yf he repente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10227"><HI REND="I">Who-so</HI>] And who-so I. <HI REND="I">þis</HI>] þese M. <HI REND="I">wel</HI>] he wel M; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="237">Amende hym and mercy aske · and meekliche hym shryue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10228"><HI REND="I">Amende</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Amenden P.</NOTE></L>
<L>Ich drede me, and he deye · hit worth for dedlich synne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10229"><HI REND="I">and</HI>] if F. <HI REND="I">for</HI>] ful I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001009.tif" N="171, C-text"/>
<L>A-counted by-fore crist · bote conscience excuse hym.</L>
<L>Loke now where þese lolleres · and lewede eremytes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10230"><HI REND="I">where</HI>] were P. <HI REND="I">lolleres</HI>] loreles M.</NOTE></L>
<L>Yf thei breke þys obedience · þat ben so [fer] fro churche?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10231">[<HI REND="I">fer</HI> IIFG] PEM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Wher see we hem on sonedays · þe seruyse to huyre,</L>
<L>As, matyns by þe morwe? · tyl masse by-gynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10232"><HI REND="I">by-gynne</HI>] beo bi-gunne G; be bygonne <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L N="244">Oþer sonedays at euesonge · seo we wel fewe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10233"><HI REND="I">Oþer</HI>] On M. <HI REND="I">wel</HI> EFG] wol P; ful IM; right <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Oþere labory for [here] liflode · as þe lawe wolde?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10234">[<HI REND="I">here</HI> IMFEGI] oure P.</NOTE></L>
<L>Ac at mydday meel-tyme · ich mete with hem ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10235"><HI REND="I">at</HI>] a-boute IG. <HI REND="I">meel</HI>] at meele I; at mete <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>Comynge in a cope · as he a clerke were;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10236"><HI REND="I">Comynge</HI> MEFG] Come I; <HI REND="I">miswritten</HI> Conynge P. <HI REND="I">a</HI> (1)] his IG. <HI REND="I">he</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>A bacheler oþer a beaupere · best hym by-semeth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10237"><HI REND="I">by-semeth</HI>] bisemed IG.</NOTE></L>
<L>And for þe cloþ þat keuereþ hym · cald is he a frere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10238"><HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">he</HI> MEFIGI] <HI REND="I">mis|written</HI> here P. <HI REND="I">is he</HI>] he is I.</NOTE></L>
<L N="250">Wassheþ and wypeþ · and with þe furste sitteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10239"><HI REND="I">Wassheþ</HI>] Whassheþ P. <HI REND="I">sit|teþ</HI>] set him F.</NOTE></L>
<L>Ac while he wrought in þys worlde · and wan hus mete with treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10240"><HI REND="I">with</HI>] in II.</NOTE></L>
<L N="252">He sat atte sydbenche · and secounde table;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10241"><HI REND="I">atte</HI>] at þe MEFGI. <HI REND="I">syd|benche</HI>] sidbord MII. <HI REND="I">and</HI>] atte EI; at þe FG; þe (<HI REND="I">sic</HI>) M; and at þe I.</NOTE></L>
<L>Cam no wyn in hus wombe · þorw þe weke longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10242"><HI REND="I">þorw</HI>] in al M.</NOTE></L>
<L>Noþer blankett in hus bed · ne white bred by-fore hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10243"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne no IIG; Ne M. <HI REND="I">in</HI>] on IMG.</NOTE></L>
<L>The cause of al þys caitifte · comeþ of meny bis|shopes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10244"><HI REND="I">al</HI>] FIG <HI REND="I">om. caitifte</HI>] caiteef|nes F. <HI REND="I">comeþ</HI>] com G. <HI REND="I">bisshopes</HI>] bisshepes P.</NOTE></L>
<L>That suffren suche sottes · and oþere synnes regne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10245"><HI REND="I">sottes</HI>] sectes EG.</NOTE></L>
<L>Certes, ho so þurste hit segge · <HI REND="I">Symon quasi dormit;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10246"><HI REND="I">so</HI>] G <HI REND="I">om. þurste</HI>] derst EG; durste M; dorste I; durst FI. <HI REND="I">hit segge</HI>] sigge it I; say <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L N="258"><HI REND="I">Vigilare</HI> were fairour · for þow hast gret charge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10247"><HI REND="I">Vigilare</HI> IIMFEG] Vigilate P. <HI REND="I">gret</HI>] a gret IMG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001010.tif" N="172, C-text"/>
<L>For meny waker wolues · ben broke in-to foldes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10248"><HI REND="I">waker</HI>] wickede M. <HI REND="I">ben—in-to</HI>] arn wroken vnto I. <HI REND="I">foldes</HI>] þy foldes EI; þi folde M; þe fold G.</NOTE></L>
<L N="260">Thyne berkeres ben al blynde · þat bryngeþ forth þy lambren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10249"><HI REND="I">Thyne</HI>] Þy IG; Þi MF. <HI REND="I">ben</HI>] aren I. <HI REND="I">lambren</HI>] lambre I; lambus F.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Dispergentur oues</HI> · thi dogge dar nat berke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10250"><HI REND="I">thi</HI>] þe II. <HI REND="I">berke</HI> IMFEGI] beerke P.</NOTE></L>
<L>The tarre is vntydy · þat to þyne sheep by-longeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10251"><HI REND="I">The</HI>] Þi M. <HI REND="I">þyne</HI>] þi MF; þy E; þe IGI. <HI REND="I">sheep by-longeþ</HI>] tripe longeth F.</NOTE></L>
<L>Hure salue ys of <HI REND="I">supersedeas</HI> · in someneres boxes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10252"><HI REND="I">of</HI>] IIG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thyne sheep are ner al shabbyd · þe wolf shiteþ woolle:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10253"><HI REND="I">are ner</HI>] ben ny M; be ny F; ben almoste E. <HI REND="I">shabbyd</HI>] schabbed MII; scabbed EFG. <HI REND="I">shiteþ</HI>] schent M; bischit IF; shyt G. <HI REND="I">woolle</HI>] þi wolle MF; þe folde I.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Sub molli pastore · lupus lanam cacat, et grex</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10254"><HI REND="I">lupus—eo</HI>] IMF <HI REND="I">om. In-custoditus—eo</HI>] IG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">In-custoditus · dilaceratur eo.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10255"><HI REND="I">lupus—eo</HI>] IMF <HI REND="I">om. In-custoditus—eo</HI>] IG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hoow! hurde! wher is þyn hounde · and þyn hardy herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10256"><HI REND="I">Hoow</HI>] How MFG; Howe I; O E.</NOTE></L>
<L N="268">For to wyrie þe wolf · þat þy woolle fouleþ?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10257"><HI REND="I">wyrie</HI>] go wery I. <HI REND="I">þy</HI>] þe II. <HI REND="I">fouleþ</HI>] defouleþ M.</NOTE></L>
<L>Ich leyue, for þy lacchesse · þow leest meny wederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10258"><HI REND="I">leyue</HI>] leue MIEGI; leeue F. <HI REND="I">lacchesse</HI>] slaknesse E. <HI REND="I">leest</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; lest F; lesest IM; lesist G; losest <HI REND="I">I. wederes</HI>] weþeres IMEFI; weþerys G.</NOTE></L>
<L>And ful meny fayre flus · falsliche wasshe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10259"><HI REND="I">ful meny</HI>] many a I. <HI REND="I">flus</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; flees IFG; fleis M; wolle-flees <HI REND="I">I. falsliche</HI>] is falsliche I; ys ful falslyche GI. <HI REND="I">wasshe</HI>] ywasche EG; i-wassche M; waschen <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L>When þy lord lokeþ to haue · a-louaunce for hus bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10260"><HI REND="I">When</HI>] Þan F. <HI REND="I">for</HI>] of IMFG. <HI REND="I">hus</HI>] þi M; þees F.</NOTE></L>
<L N="272">And of þe monye þow haddist þer-myd · hus meoble to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10261"><HI REND="I">myd</HI>] wiþ GI. <HI REND="I">meoble</HI>] moebles I. <HI REND="I">saue</HI>] haue I.</NOTE></L>
<L>And þe woolle worth weye · woo ys þe þenne!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10262"><HI REND="I">And</HI>] And whan M. <HI REND="I">weye</HI>] ywey E; y-weie FG; i-weied M. <HI REND="I">ys</HI>] wurþe F. <HI REND="I">þenne</HI>] þat time M. <HI REND="I">ys—þenne</HI>] þe bitydeþ <HI REND="I">I.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Redde rationem uillicacionis tue</HI> · oþer [in] arerage falle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10263"><HI REND="I">tue</HI>] IFG <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">in</HI> IMFEGI] P <HI REND="I">om. falle</HI>] þow fallest M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001011.tif" N="173, C-text"/>
<L>Thyn hyre, hurde, as ich hope · hath nouht to quyty þy dette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10264"><HI REND="I">Thyn</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Then P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 267. <HI REND="I">quyty</HI>] quyte IMFEG.</NOTE></L>
<L N="276">Ther as mede ne mercy · may nat a myte auayle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10265"><HI REND="I">ne</HI>] &amp; F. <HI REND="I">may</HI>] ne mai G.</NOTE></L>
<L>Bote 'haue þis for þat · þo þat þow toke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10266"><HI REND="I">Bote</HI>] For I.</NOTE></L>
<L>Mercy for mede · and my lawe breke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10267"><HI REND="I">breke</HI>] brekes G; I-broke F.</NOTE></L>
<L>Loke now for þi lacchesse · whether lawe wol þe graunte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10268"><HI REND="I">lacchesse</HI>] slaknesse E. <HI REND="I">whether</HI>] what I; wher FG.</NOTE></L>
<L N="280">Purgatorie for þy paye · oþer perpetuel helle?'</L>
<L>For shal no pardoune praye for ȝow þer · noþer princes letteres."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10269"><HI REND="I">praye</HI>] paye G. <HI REND="I">ȝow</HI>] ȝowe P. <HI REND="I">noþer</HI>] ne none G; ne no FI.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10270">75—281. <HI REND="I">This passage occurs a</HI> second time <HI REND="I">in</HI> MS. I, Foll. 2—4. <HI REND="I">Peculiar readings from this copy are marked I</HI> (<HI REND="I">italic</HI>). <HI REND="I">But see also the</HI> Critical Note.</NOTE></L>
<L>"Peers," quaþ a prest þo · "þy pardoune most ich rede,<MILESTONE N="97" UNIT="A page"/><MILESTONE N="117" UNIT="B page"/></L>
<L>Ich can construen ech worde · and kenne hit þe in englishe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10271"><HI REND="I">Ich can</HI>] For I can I. <HI REND="I">ech</HI>] ech a F; icha I. <HI REND="I">in</HI>] on M.</NOTE></L>
<L N="284">And peers at hus preyere · þe pardon vnfolded,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10272"><HI REND="I">preyere</HI>] preyers I. <HI REND="I">vnfolded</HI>] þo vnfolded F; vnfoldeþ I.</NOTE></L>
<L>And ich by-hynde hem boþe · by-heeld al þe bulle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10273">M <HI REND="I">omits. ich</HI>] G <HI REND="I">om. bulle</HI>] bille I.</NOTE></L>
<L>In two lynes hit lay · and no lettere more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10274"><HI REND="I">lynes</HI>] lynes as I; lofes (!) E. <HI REND="I">no</HI>] in no F; nat a IG. <HI REND="I">Indulgencia, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> PM; <HI REND="I">see</HI> margin.</NOTE></L>
<L>And was ywryte ryght þus · in witnesse of treuthe.<Q><HI REND="I">Qui bona egerunt ibunt in uitam eternam: Qui uero mala, in ignem eternum.</HI></Q></L>
<L>"Peter!" quaþ þe prest þo · "ich can no pardon fynde,</L>
<L N="289">Bote 'do wel and haue wel · and god shal haue þy saule,</L>
<L>Do vuel and haue vuel · and hope þow non oþer<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10275"><HI REND="I">Do</HI>] And do I. <HI REND="I">vuel</HI>] yuel IEG; euele MF. <HI REND="I">and</HI> (2)] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bote he þat vuel lyueþ · vuel shal ende!' "</L>
<L>The preest þus and perkyn · of þe pardon Iangled.<MILESTONE N="99" UNIT="A page"/><MILESTONE N="119" UNIT="B page"/></L>
<L>Throgh here wordes ich awook · and waitede aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10276"><HI REND="I">Throgh—ich</HI>] And I þorgh here wordes I. <HI REND="I">waitede</HI>] a-waitede M.</NOTE></L>
<L N="294">And seih þe sonne in þe south · sitte þat tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10277"><HI REND="I">sitte</HI>] sittyng M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001012.tif" N="174, C-text"/>
<L>Meteles and moneyles · on maluerne hulles,</L>
<L N="296">Musynge on þis meteles · a myle-wey ich ȝeode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10278"><HI REND="I">on</HI>] in M. <HI REND="I">þis</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> þees P; <HI REND="I">but see</HI> l. 297. <HI REND="I">ȝeode</HI>] ȝode I; ȝede MEFG.</NOTE></L>
<L>And meny tymes this meteles · made me to studie<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10279"><HI REND="I">And</HI>] IG <HI REND="I">om. tymes</HI>] time IMF. <HI REND="I">made</HI>] haþ maked I.</NOTE></L>
<L>Of þat ich seih slepynge · yf hit so be myghte,</L>
<L>And of peers plouhman · [ful] pensyf in herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10280"><HI REND="I">peers</HI>] peres þe I. [<HI REND="I">ful</HI> IFG] PEM <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And which a pardon peers hadde · the puple to gladen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10281"><HI REND="I">which</HI>] wich P. <HI REND="I">a</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="301">And how þe preest inpugned hit · thorwe two propre wordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10282"><HI REND="I">thorwe</HI>] with F.</NOTE></L>
<L>Ac men setten nat by songewarie · men seen hit ofte faile,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10283"><HI REND="I">Ac</HI>] And G. <HI REND="I">men</HI> (2)] for men I; <HI REND="I">miswritten</HI> mei P. <HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Caton counteþ hit at nouht · and canonistres at lasse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10284"><HI REND="I">counteþ</HI>] a-counteþ M.</NOTE></L>
<L N="304">Ac for þe bok bible · bereþ good wyttnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10285"><HI REND="I">bok</HI>] goode G. <HI REND="I">good</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How daniel dyuinede · and vndude þe dremeles<MILESTONE N="100" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10286"><HI REND="I">vndude</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; vndede FG; vndide I; vnded E. <HI REND="I">dremeles</HI>] dremes IF. I <HI REND="I">adds</HI> of kynges, <HI REND="I">omit|ting</HI> kyng <HI REND="I">in</HI> l. 306.</NOTE></L>
<L>Of kyng nabugodonosor · þat no peer hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10287"><HI REND="I">hadde</HI>] ne hadde M.</NOTE></L>
<L>And sitthe after to hus sones · seide hem what þei thouhte:—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10288"><HI REND="I">And</HI>] G <HI REND="I">om. to</HI>] I <HI REND="I">om. seidc</HI>] and saide I; told F.</NOTE></L>
<L N="308">And Ioseph mette meruelousliche · how þe mone and þe sonne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10289"><HI REND="I">mette</HI> IMFEG] mete P.</NOTE></L>
<L>And elleuene sterres · hailsede hym alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10290"><HI REND="I">elleuene</HI>] þe enleuene I; also elleue F. <HI REND="I">hailsede</HI>] heilede M; hei|seden (<HI REND="I">sic</HI>) F; hail seide to G.</NOTE></L>
<L>Thenne Iacob Iuged · Iosephes sweuene:<MILESTONE N="120" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10291"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þenne G.</NOTE></L>
<L>"Beau fitz," quaþ þe fader · "we shulleþ for defaute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10292"><HI REND="I">Beau</HI>] Bew M. <HI REND="I">fitz</HI>] filtz M; fiz G. <HI REND="I">we—defaute</HI>] for defaute we schal I.</NOTE></L>
<L N="312">Ich my-self and my sones · seche [þe] for neede;"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10293">[<HI REND="I">þe</HI> IFMEG] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hit by-fel as þe fader seide · in [pharaoes] tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10294"><HI REND="I">þe</HI>] his F. [<HI REND="I">pharaoes</HI> MFE] pharoes G; Pharao I; pharao hus P.</NOTE></L>
<L>Þat Ioseph was Iustice · egipte to saue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10295"><HI REND="I">to</HI>] for to EF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001013.tif" N="175, C-text"/>
<L>Hus eleuene broþeres · hym for neede souhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10296"><HI REND="I">broþeres</HI>] breþeres E; breþeren IF; breþerne M; breþren G.</NOTE></L>
<L N="316">And hus fader Iacob · and al-so hus dame:—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10297"><HI REND="I">Iacob</HI>] Isaac (!) I.</NOTE></L>
<L>Al þis makeþ me · on meteles to studie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10298"><HI REND="I">meteles</HI>] metinge G.</NOTE></L>
<L>And how þe preest preuede · no pardon to do-wel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10299"><HI REND="I">preuede</HI> IG] prouede MEF; preeued P. <HI REND="I">to</HI>] but M.</NOTE></L>
<L>And demede þat dowel · Indulgences passede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10300"><HI REND="I">demede þat</HI>] þe mede of (!) E. <HI REND="I">Indulgences</HI>] indulgence MF. <HI REND="I">pas|sede</HI>] passeþ I.</NOTE></L>
<L N="320">Byennals and tryennals · and bisshopes letteres.</L>
<L>For ho so doþ wel here · at þe daye of dome<MILESTONE N="101" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10301"><HI REND="I">doþ wel</HI> MEFG] dowel I; wel doþ P.</NOTE></L>
<L>Worth faire vnderfonge · by-for god þat tyme.</L>
<L>So dowel passeþ pardon · and pilgrimages to rome;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10302"><HI REND="I">pilgrimages</HI>] pilgrimage IM. <HI REND="I">to</HI>] of G.</NOTE></L>
<L N="324">Ȝut hath þe pope power · pardon to graunte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10303"><HI REND="I">hath—pope</HI>] haþ þe popus F; han þe popes E (<HI REND="I">observe this read|ing</HI>). <HI REND="I">pardon</HI>] þe pardone G.</NOTE></L>
<L>To puple, with-oute penaunce · to passen in-to Ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10304"><HI REND="I">puple</HI>] þe peple EF. <HI REND="I">to</HI>] G <HI REND="I">om. in-to</HI>] to F.</NOTE></L>
<L>As lettred men ous lereþ · and lawe of holy churche:<Q><HI REND="I">Quodcunque ligaueris super terram erit ligatum &amp; in celis; Et quodcunque solueris super terram erit solutum &amp; in celis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10305"><HI REND="I">leroþ</HI>] lered I. <HI REND="I">lawe</HI>] men MG. <HI REND="I">Et—celis</HI>] MIFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And so ich by-leyue leelly · lordes forbode elles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10306"><HI REND="I">by-leyue</HI>] by-leue P (<HI REND="I">here; but</HI> by-leyue <HI REND="I">elsewhere</HI>); leue EIG; leeue F. <HI REND="I">lordes</HI>] goddes F. <HI REND="I">lordes forbode</HI>] lord forbede EI; lord me for-beode M.</NOTE></L>
<L N="328">Þat pardon and penaunce · and preieres don saue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10307"><HI REND="I">penaunce</HI>] penaunces I.</NOTE></L>
<L>Saule[s] þat han synged · seuene sithe[s] dedliche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10308"><HI REND="I">Saules</HI> E] Soules MIFG; Saule P. <HI REND="I">synged</HI>] singed G; synned IEF; i-synned M. <HI REND="I">sithes</HI> IFG] sithe PE; times M.</NOTE></L>
<L>Ac to trysten vpon triennels · treweliche me thynkeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10309"><HI REND="I">vpon</HI>] apon P; vp þis I. <HI REND="I">treweliche</HI>] triweliche P.</NOTE></L>
<L>Ys nat so syker for þe saule · certys, as ys dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10310"><HI REND="I">Ys</HI>] Nys M; It is I. <HI REND="I">for</HI>] to I. <HI REND="I">ys</HI>] I (<HI REND="I">sic</HI>) I; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For-thi ich rede ȝow renkes · þat riche ben on þys erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10311"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">renkes</HI>] ruleres G.</NOTE></L>
<L N="333">Vp trist of ȝoure tresour · tryennels to haue,</L>
<L>Be ȝe neuere þe boldere · to breke þe ten hestes;
</L>
<PB REF="00001014.tif" N="176, C-text"/>
<L>And nameliche, ȝe maistres · meyres and Iuges,<MILESTONE N="121" UNIT="B page"/></L>
<L N="336">That han þe welthe of þis worlde · and wise men ben holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10312"><HI REND="I">holde</HI>] i-holde M; holden G.</NOTE></L>
<L>To purchace ȝow pardon · and þe popes bulles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10313"><HI REND="I">ȝow</HI>] ȝoure I.</NOTE></L>
<L>At þe dredful day of dome · when dede men shullen ryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10314"><HI REND="I">day of</HI>] I <HI REND="I">om. men</HI>] I <HI REND="I">om. ryse</HI>] a-risen MIG.</NOTE></L>
<L>And comen alle by-fore crist · a-countes to ȝelde,</L>
<L>Howe we ladde oure lyf here · and hus lawes kepte,</L>
<L>And how we dude day by day · þe dome wol reherce.<MILESTONE N="102" UNIT="A page"/></L>
<L N="342">A poke-ful of pardon þere · ne prouincials letteres,</L>
<L>Þauh [we] be founde in fraternite · of alle fyue ordres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10315">[<HI REND="I">we</HI> IG] he PMEF (<HI REND="I">observe</HI> ous <HI REND="I">in</HI> l. 344). <HI REND="I">in</HI>] in þe IM. <HI REND="I">fyue</HI>] þe fyue MF.</NOTE></L>
<L N="344">And haue indulgences doblefolde · bote dowel ous helpe,</L>
<L>Ich sette by pardon nat a peese · noþer a pye hele!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10316"><HI REND="I">by—nat</HI>] noght by pardoun I. <HI REND="I">noþer</HI>] ne nat I; ne M. <HI REND="I">hele</HI> IMEG] heele F; hyle P.</NOTE></L>
<L>For-thi ich counsaile alle cristine · to crye god mercy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10317"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">crye god</HI>] god to criȝe M; crye god of F.</NOTE></L>
<L>And marye hus moder · be oure mene to hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10318"><HI REND="I">marye</HI>] to mariȝe M. <HI REND="I">moder</HI>] deere modur F. <HI REND="I">be</HI>] to be F. <HI REND="I">oure—hym</HI>] to him oure mene G.</NOTE></L>
<L N="348">Þat god ȝeue ous grace here · er we go hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10319"><HI REND="I">go hennes</HI>] hennes wende I.</NOTE></L>
<L>Suche workes to worche · whil we ben here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10320">I <HI REND="I">omits. whil</HI>] while þat F.</NOTE></L>
<L>That after oure deþ-day · dowel reherce</L>
<L>At þe day of dome · we dude as he tauhte.—<HI REND="I">Amen.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10321"><HI REND="I">At</HI>] Þat at G. <HI REND="I">day</HI>] dredful day F. <HI REND="I">tauhte</HI>] us tauȝte M. <HI REND="I">Amen</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit uisio willelmi de petro plouhman.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10322"><HI REND="I">Hic</HI>] EMIF <HI REND="I">om. wil|lelmi</HI>] Willelmi W. (<HI REND="I">sic</HI>) I; G <HI REND="I">om. plouhman</HI>] le Plowman I. <HI REND="I">See</HI> Pre|face. <HI REND="I">The title</HI> Incipit uisio eiusdem, &amp;c. <HI REND="I">immediately follows; see</HI> Pass. xi.</NOTE></TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="11"><PB REF="00001015.tif" N="[unnumbered], C-text"/>
<HEAD>Visio einsdem Willelmi de Do-wel.</HEAD><PB REF="00001016.tif" N="[unnumbered], C-text"/><PB REF="00001017.tif" N="179, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XI. (DO-WEL I.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10323">TITLE. <HI REND="I">So</HI> PEG; M <HI REND="I">prefixes</HI> Hic. <HI REND="I">Willelmi</HI>] FI <HI REND="I">om.</HI></NOTE><HI REND="I">Incipit uisio eiusdem Willelmi de dowel.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>THus robed in russett · ich romede a-boute,<MILESTONE N="103" UNIT="A page"/><MILESTONE N="125" UNIT="B page"/></L>
<L>Al a somer seson · for to seke dowel,</L>
<L>[And] frainede ful ofte · of folke þat ich mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10324">[<HI REND="I">And</HI> IMGF] PE <HI REND="I">om. frainede</HI>] a-frainede M. <HI REND="I">folke</HI>] men G.</NOTE></L>
<L N="4">Yf eny wiht wist · wher dowel was at ynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10325"><HI REND="I">wiht</HI>] with P; <HI REND="I">but see</HI> l. 6. <HI REND="I">wher</HI>] wer P.</NOTE></L>
<L>And what man he myghte be · of meny man ich askede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10326"><HI REND="I">man</HI> (2)] men E.</NOTE></L>
<L>Was neuere wiht in þis worlde · þat wisse me couthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10327"><HI REND="I">þis</HI>] þe I. <HI REND="I">wisse me</HI>] me wisse IG.</NOTE></L>
<L>Wher þat he longede · lasse ne more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10328"><HI REND="I">þat he</HI>] þis I. <HI REND="I">longede</HI>] lengede F; logget E; wonede G. <HI REND="I">ne</HI>] no I.</NOTE></L>
<L N="8">Til hit by-ful on a frydaye · two freres ich mette,</L>
<L>Maisteres of [þe] menours · men of grete witte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10329">[<HI REND="I">þe</HI> IEF] PMS <HI REND="I">om. menours</HI>] menour (<HI REND="I">sic</HI>) I; mynours E; menow|rus &amp; F.</NOTE></L>
<L>Ich hailsede hem hendilyche · as ich hadde ylerned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10330"><HI REND="I">hailsede</HI>] hailede M; askede G. <HI REND="I">ylerned</HI> E] ylernede P; i-lered M; lered IGF.</NOTE></L>
<L>And prayede pur charite · ar þei passede forþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10331"><HI REND="I">prayede</HI>] prayed hem I. <HI REND="I">pur</HI>] par E; for M. <HI REND="I">ar</HI>] er I; or MFEG.</NOTE></L>
<L N="12">Yf þei knew eny contreie · oþer costes a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10332"><HI REND="I">contreie</HI>] contreis EG.</NOTE></L>
<L>Wher þat dowel dwelleþ— · "dere frendes, telleþ me;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10333"><HI REND="I">dwelleþ</HI>] dwellede I. <HI REND="I">telleþ me</HI>] me telleþ E; ȝe me telle F.</NOTE></L>
<L>For ȝe aren men of þys molde · þat most wide walken,<MILESTONE N="126" UNIT="B page"/></L>
<L>And knowen contreies and courtes · and menye kynne places,</L>
<L N="16">Boþe princes paleis · and poure menne Cotes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10334"><HI REND="I">menne</HI>] men IE; menes M.</NOTE></L>
<L>And dowel and do-vuele · wher þei dwellen boþe."
</L>
<PB REF="00001018.tif" N="180, C-text"/>
<L>"Sothliche," seide þe frere · "he soiourneþ with ous freres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10335"><HI REND="I">freres</HI>] boþe G.</NOTE></L>
<L>And ay hath, as ich hope · and [euer] wol her-after."<MILESTONE N="104" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10336">[<HI REND="I">euer</HI> FGI] ȝut M; PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="20">"<HI REND="I">Contra</HI>," quaþ ich as a clerke · and comsede to dis|pute,</L>
<L>And seide sothliche · "<HI REND="I">septies in die cadit iustus</HI>,</L>
<L>Fallynge fro ioye · iesus wot þe sothe!</L>
<L>'Seuene sythes,' seith þe bok · 'syngeþ day by day<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10337"><HI REND="I">sythes</HI> EMF] sythe PI; <HI REND="I">see</HI> l. 31. <HI REND="I">syngeþ</HI>] synegeþ G; synneþ ME; man synneth F. <HI REND="I">by day</HI>] and nyth M.</NOTE></L>
<L>The alþer-ryghtfulleste renk · þat regneþ vpon erthe.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10338"><HI REND="I">alþer</HI>] alder M; I <HI REND="I">om. vpon</HI>] on I; on þe G.</NOTE></L>
<L>And ho so syngeþ," ich seide · "certys, doþ nat wel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10339"><HI REND="I">syngeþ</HI>] synneþ IMEF; synegiþ G. <HI REND="I">doþ</HI>] he doþ I.</NOTE></L>
<L N="26">For ho so syngeþ · sikerliche doþ vuele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10340"><HI REND="I">syngeþ</HI>] synneþ IME; synegeþ PG; <HI REND="I">but see</HI> ll. 23, 25.</NOTE></L>
<L>And dowel and do-vuele · may nat dwelle to-gederes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10341"><HI REND="I">dwelle</HI>] stonde G.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Ergo</HI>, he ys nat al-way · at hom among ȝow Freres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10342"><HI REND="I">ys</HI>] nys G. <HI REND="I">at—among</HI>] a-tom wiþ M.</NOTE></L>
<L N="29">He is som while elles-wher · to wisse þe puple."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10343"><HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">som while</HI>] vm|while G; vm-whilus F; vmbiwhile M; oþer-while I.</NOTE></L>
<L>"Ich shal sei þe, my sone," · seide þe frere þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10344"><HI REND="I">sone</HI>] self M.</NOTE></L>
<L>"How seuene sithes þe sadde man · syngeþ on þe day.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10345"><HI REND="I">syngeþ</HI>] synneþ IMFE; singeþ G. <HI REND="I">on</HI>] in G.</NOTE></L>
<L N="32">By a forbusene," quaþ þe frere · "ich shal þe faire shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10346"><HI REND="I">forbusene</HI>] forbisne I; forbisme (<HI REND="I">sic</HI>) G; for-bisen M; forbisen F. <HI REND="I">quaþ</HI>] seide M. <HI REND="I">þe</HI> (2)] ȝow G.</NOTE></L>
<L>Let brynge a man in a bot · in-myddes a brode water;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10347"><HI REND="I">in myddes</HI>] amyddes I; amyd F; in G.</NOTE></L>
<L>The wynde and þe water · and waggynge of þe bote<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10348"><HI REND="I">waggynge</HI>] þe waggyng MFG. <HI REND="I">bote</HI>] vessel F.</NOTE></L>
<L>Makeþ þe man meny tyme · to stomble, yf he stande;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10349"><HI REND="I">tyme</HI>] tymes I; a tyme F. <HI REND="I">stomble</HI>] tombly G.</NOTE></L>
<L N="36">Stonde he neuere so styfliche · þorgh sterynge of þe bote<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10350"><HI REND="I">Stonde</HI>] For stonde I. <HI REND="I">styfliche</HI>] stillich E. <HI REND="I">sterynge</HI>] strengþe EM. <HI REND="I">bote</HI>] barge F.</NOTE></L>
<L>He bendeþ and boweþ · þe body is vnstable,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10351"><HI REND="I">is</HI>] is so I; his P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001019.tif" N="181, C-text"/>
<L>Ac ȝut he is saf and sounde; · so fareth hit by þe ryght|ful.<MILESTONE N="127" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10352"><HI REND="I">saf</HI>] sad M. <HI REND="I">so</HI>] and so I. <HI REND="I">hit</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þauh he falle, he falleþ nat · bote as ho fulle in a bote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10353"><HI REND="I">falle</HI>] faile MF. <HI REND="I">as</HI>] I <HI REND="I">om. ho</HI>] who so I; hoso F; he MG.</NOTE></L>
<L>Þat ay is saf and sounde · þat sitteþ with-ynne þe borde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10354"><HI REND="I">saf</HI>] sad M. <HI REND="I">þat</HI>] and I. <HI REND="I">sitteþ</HI>] sitte I; sit M.</NOTE></L>
<L N="41">So hit fareþ," quaþ þe frere · "by ryghtful mannes fallynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10355"><HI REND="I">by</HI>] by þe I.</NOTE></L>
<L>Þawe he þorgh fondinge falle · he falleþ nat out of charite;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10356">40—42. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10357"><HI REND="I">þorgh</HI>] þorghe P. <HI REND="I">fondinge</HI>] fondynges I.</NOTE></L>
<L>So dedliche synne doþ he nat · for dowel hym helpeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10358"><HI REND="I">he</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="44">The water ys likned to þe worlde · þat wanyeþ and wexeþ;<MILESTONE N="105" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10359"><HI REND="I">likned</HI> IF] liknyd G; likened EM; liknede P. <HI REND="I">wanyeþ—wexeþ</HI>] wexeþ and wanyeþ M.</NOTE></L>
<L>The godes of [þis] grounde aren lyke · to þe grete wawes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10360"><HI REND="I">of</HI>] on M. [<HI REND="I">þis</HI> IMFEG] þe P. <HI REND="I">aren</HI>] ben E. <HI REND="I">to</HI>] I <HI REND="I">om. þe</HI>] MEFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>[Þat] as wyndes and wederes · walwen a-boute;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10361">[<HI REND="I">Þat</HI> I] For F; PEGM <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">walwen</HI>] wawen E; wa|weþ M; wawen þei F.</NOTE></L>
<L>The bot ys lykned to oure body · þat brotel ys of kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10362"><HI REND="I">lykned</HI>] lycknede P; <HI REND="I">see</HI> l. 44. <HI REND="I">brotel</HI>] brokel EG; britel M.</NOTE></L>
<L N="48">That þorgh þe fende and oure flesch · and þis frele worlde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10363"><HI REND="I">and</HI> (1)] of I (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Syngeþ seuene sithes · þe saddest man on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10364"><HI REND="I">Syngeþ</HI>] Senegeþ P; Synegeþ G; Synneþ IMFE; <HI REND="I">cf.</HI> l. 25. <HI REND="I">sithes</HI> IMFE] sithe P; <HI REND="I">cf.</HI> ll. 23, 31.</NOTE></L>
<L>And lyfholiest of lyf · þat lyueth vnder þe sonne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10365">F <HI REND="I">omits. lyfholiest</HI>] þe holiest I. <HI REND="I">þe</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac free wil and free wit · folweþ a man euere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10366">M <HI REND="I">transposes</HI> wil <HI REND="I">and</HI> wit.</NOTE></L>
<L N="52">To repenten and ryse · and rowen out of synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10367"><HI REND="I">ryse</HI>] to arise I; to a-risen M; arise FG. <HI REND="I">of</HI>] of his G.</NOTE></L>
<L>To contricion, to confession · til he come to hus ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10368"><HI REND="I">To</HI>] Þorgh I. <HI REND="I">he</HI>] he beo G.</NOTE></L>
<L>Raþer haue we no reste · til we restitue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10369"><HI REND="I">Raþer</HI>] For raþere IF. <HI REND="I">we</HI> (1)] G <HI REND="I">om. til</HI>] til þat F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001020.tif" N="182, C-text"/>
<L>Our lyf to oure lord god · for oure lykames gultes."</L>
<L N="56">"Ich haue no kynde knowyng," quaþ ich · "to con|ceyue al þy speche,<MILESTONE N="128" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10370"><HI REND="I">knowyng</HI>] knowleching I. <HI REND="I">quaþ ich</HI>] I <HI REND="I">om. al</HI>] of G. <HI REND="I">þy</HI>] þis IFEG.</NOTE></L>
<L>Ac yf ich may lyue and loke · ich shal go lerne bettere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10371"><HI REND="I">lyue</HI>] go leue G.</NOTE></L>
<L>"Ich by-kenne þe Crist," quaþ he · "þat on þe croice deide."</L>
<L>And ich seide, "þe same · saue ȝow fro meschaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10372"><HI REND="I">ȝow</HI>] þe M.</NOTE></L>
<L N="60">And gyue me grace on þis grounde · with good ende to deye."</L>
<L>Ich wente forþ wyde where · walkynge myn one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10373"><HI REND="I">myn one</HI>] me one M; allone E; al myn oone F.</NOTE></L>
<L>In a wylde wyldernesse · by a wode syde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10374"><HI REND="I">wylde</HI>] G <HI REND="I">om. by</HI>] and by I. <HI REND="I">wode</HI>] woodes I; wodus F.</NOTE></L>
<L>Blisse of [þe] briddes · a-byde me made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10375">[<HI REND="I">þe</HI> IMFG] PE <HI REND="I">om. a-byde me</HI>] me abide G.</NOTE></L>
<L>And vnder lynde in a launde · lenede ich a stounde,<MILESTONE N="106" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10376"><HI REND="I">lynde</HI>] a lynde M (<HI REND="I">only</HI>). <HI REND="I">in</HI>] vpon I.</NOTE></L>
<L N="65">To lithen here laies · and here loueliche notes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10377"><HI REND="I">lithen</HI>] lustene M.</NOTE></L>
<L>Murthe of here murye mouthes · made me to slepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10378"><HI REND="I">murye</HI>] I <HI REND="I">om. me</HI>] me þere I.</NOTE></L>
<L>And merueilousliche me mette · a-myddes al þat blisse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10379"><HI REND="I">me</HI>] i M.</NOTE></L>
<L N="68">A muche man, me þouhte · lyke to my-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10380"><HI REND="I">muche</HI>] mekel M. <HI REND="I">me</HI>] as y G. <HI REND="I">lyke</HI>] ylike IG. <HI REND="I">my</HI>] me M.</NOTE></L>
<L>Cam and callede me · by my [kynde] name.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10381">[<HI REND="I">kynde</HI> I] ryhte PEFMG; <HI REND="I">but cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>"What art þow?" quaþ ich · "þat my name knowest?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10382"><HI REND="I">art</HI> MF] ert PE. <HI REND="I">art þow</HI>] artow I; ertow G. <HI REND="I">my</HI>] þou my I.</NOTE></L>
<L>"That wost þou, wille," quaþ he · "and no wight betere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10383"><HI REND="I">wost</HI>] I <HI REND="I">om. wille</HI>] wel E. <HI REND="I">wight</HI>] man M.</NOTE></L>
<L N="72">"Wot ich," quaþ ich, "ho art þow?" · "thouhte," seide he þenne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10384"><HI REND="I">art</HI> IMF] ert PEG.</NOTE></L>
<L>"Ich haue þe suwed þis seue ȝer · seih þou me no rather?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10385"><HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om. þe suwed</HI>] sewed þe I; y-sewed þe G. <HI REND="I">þis</HI>] G <HI REND="I">om. seue</HI>] <HI REND="I">so also</HI> EG; seuen I; seuene MF. <HI REND="I">seih</HI>] sawe I; saw FG; siȝe M; sey E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001021.tif" N="183, C-text"/>
<L>"Art þow þouhte?" quaþ ich þo · "þow couþest me wisse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10386"><HI REND="I">Art</HI> IMF] Ert PEG. <HI REND="I">quaþ</HI>] seide M. <HI REND="I">couþest</HI>] coudest IMF. <HI REND="I">þow couþest</HI>] coudest þou F.</NOTE></L>
<L N="75">Where þat dowel dwelleþ · and do me to knowe?"<MILESTONE N="129" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10387"><HI REND="I">Where</HI>] Were P. <HI REND="I">me</HI>] me him F.</NOTE></L>
<L>"Dowel and dobet," quaþ he · "and dobest þe þridde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10388"><HI REND="I">quaþ he</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Beþ þre fayre vertues · and beeþ nauht ferr to fynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10389"><HI REND="I">Beþ</HI>] Aren I; Ben M. <HI REND="I">beeþ</HI>] ben IM; be F.</NOTE></L>
<L>Who-so is trewe of hys tonge · and of hus two handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10390"><HI REND="I">so</HI>] I <HI REND="I">om. is</HI>] his P. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">hys</HI>] ys P. <HI REND="I">two</HI> EF] tuo I; to PMG.</NOTE></L>
<L>And þorw leel labour lyueþ · and loueþ his emcristine,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10391">I <HI REND="I">omits. þorw</HI>] þorwe P. <HI REND="I">lyueþ</HI>] G <HI REND="I">om. emcristine</HI>] euene|cristene M.</NOTE></L>
<L>And þer-to trewe of hus tail · and halt wel his handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10392">I <HI REND="I">omits. trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">wel his</HI>] his to M.</NOTE></L>
<L N="81">Nouht dronkelewe ne deynous · dowel hym folweþ.<MILESTONE N="107" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10393"><HI REND="I">Nouht</HI>] And is noght I. <HI REND="I">deyn|ous</HI>] dedeynous I.</NOTE></L>
<L>Dobet doþ al this · ac ȝut he doþ more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10394"><HI REND="I">ac</HI>] and MF. <HI REND="I">more</HI>] wel moore F.</NOTE></L>
<L>He is lowe as a lombe · and loueliche of speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10395"><HI REND="I">loueliche</HI>] lowelich I.</NOTE></L>
<L>And helpeth herteliche alle men · of þat he may aspare.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10396"><HI REND="I">aspare</HI>] spare IM.</NOTE></L>
<L N="85">The bagges and þe by-gurdeles · he hath to-broke hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10397"><HI REND="I">by-gurdeles</HI>] bri-gerdeles I; bregurdles G. <HI REND="I">to-broke</HI>] i-broke M.</NOTE></L>
<L>That þe eorl auerous · heeld, and hus eires;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10398"><HI REND="I">heeld</HI>] helde IE; held MG.</NOTE></L>
<L>And of mammonaes moneye · mad hym meny frendes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10399"><HI REND="I">mad</HI>] haþ mad M; y-maked I; y-mad GF.</NOTE></L>
<L>And is ronne in-to religion · and rendreþ hus byble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10400"><HI REND="I">is</HI>] M <HI REND="I">om. ronne</HI>] yronne EM. <HI REND="I">in-to</HI>] to EFG. <HI REND="I">religion</HI>] religious E. <HI REND="I">rendreþ</HI>] haþ rendred I; rendred F; redeþ M. <HI REND="I">and rendreþ</HI>] to rendre G. <HI REND="I">hus</HI>] þe I.</NOTE></L>
<L N="89">And precheþ to þe puple · seynt poules wordes;<Q><HI REND="I">Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sa|pientes;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10401"><HI REND="I">cum, &amp;c.</HI>] IMG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>'Ȝe worldliche wyse · vnwyse þat ȝe suffre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10402"><HI REND="I">vnwyse þat</HI>] þe vnwise M.</NOTE></L>
<L>Lene hem and loue hem' · this latyn ys to mene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10403"><HI REND="I">to mene</HI>] trewe I.</NOTE></L>
<L N="92">Dobest bere sholde · þe bisshopes croce,<MILESTONE N="130" UNIT="B page"/></L>
<L>And halye with [þe] hoked ende · ille men to goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10404"><HI REND="I">halye</HI>] holde E. [<HI REND="I">þe</HI> IMFG] PE <HI REND="I">om. hoked</HI>] croked M. <HI REND="I">ille</HI>] alle M. <HI REND="I">to</HI>] &amp; F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001022.tif" N="184, C-text"/>
<L>And with þe pyk putte adoune · <HI REND="I">preuaricatores legis</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10405"><HI REND="I">pyk</HI>] puynt (<HI REND="I">over erasure</HI>) G. <HI REND="I">putte</HI>] pulte I.</NOTE></L>
<L>Lordes þat lyuen as hem lust · and no lawe a-counten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10406"><HI REND="I">Here</HI> S <HI REND="I">begins again; and collation with</HI> G <HI REND="I">is less full.</HI></NOTE></L>
<L N="96">For here mok and here meeble · suche men þynken<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10407"><HI REND="I">For</HI>] <HI REND="I">so</HI> IMFSG; And fore P; &amp; for E; <HI REND="I">but</HI> And <HI REND="I">is superfluous. mok</HI>] muk FS. <HI REND="I">and</HI>] and for PE; <HI REND="I">but</HI> IMFSG <HI REND="I">omit</HI> for. <HI REND="I">meeble</HI>] moebles I.</NOTE></L>
<L>That no Bisshop sholde · here byddinge with-sitte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10408">Schulde no bischop be · here biddynges to wiþ-sitte I.</NOTE></L>
<L>Ac dobest sholde nat dreden [hem] · bote do as god hihte,<Q><HI REND="I">Nolite timere eos qui possunt occidere corpus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10409">[<HI REND="I">hem</HI> IMFSG] hym PE. <HI REND="I">nat—hem</HI>] drede hem noght IG.</NOTE></L>
<L N="99">Thus dowel and dobet · diuinede, and dobest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10410"><HI REND="I">diuinede</HI>] demed I. <HI REND="I">and</HI>] a IMFS; at G.</NOTE></L>
<L>And crounede on to be kyng · to culle with-oute synne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10411"><HI REND="I">kyng</HI>] a kyng IESG. <HI REND="I">to</HI>] &amp; F.</NOTE></L>
<L>That wolde nat don as dobest · diuinede and tauhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10412"><HI REND="I">don</HI>] M <HI REND="I">om. diuinede</HI>] de|med I.</NOTE></L>
<L>Thus dowel and dobet · and dobest þe þridde</L>
<L>Crounede on to be kyng · and kepen ous alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10413"><HI REND="I">kyng</HI>] a kyng IESG.</NOTE></L>
<L N="104">And reulen alle reaumes · by here þre wittes;<MILESTONE N="108" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10414"><HI REND="I">reulen</HI>] to reule I. <HI REND="I">by</HI>] after G.</NOTE></L>
<L>Bote oþer-wise ne elles nat · bote as þei þree assented."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10415">E <HI REND="I">omits from</HI> bote as þei <HI REND="I">down to</HI> nat <HI REND="I">in</HI> l. 107.</NOTE></L>
<L>Ich þonked þouht þo · þat he me so tauhte:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10416"><HI REND="I">þonked þouht</HI>] thoght þonkede I; þankid muche þouȝt F.</NOTE></L>
<L>"Ȝut sauereþ me nat þi sawe," quaþ ich · "so me crist spede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10417"><HI REND="I">Ȝut</HI>] Ac ȝut I. <HI REND="I">me nat</HI>] nat me I. <HI REND="I">sawe</HI>] sawes I. <HI REND="I">quaþ ich</HI>] I <HI REND="I">om. spede</HI>] helpe MF.</NOTE></L>
<L N="108">A more kynde knowyng · coueite ich to huyre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10418"><HI REND="I">kynde</HI>] kyndere I.</NOTE></L>
<L>Of dowel and of dobet · and dobest of alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10419"><HI REND="I">of</HI> (2)] IMFSG <HI REND="I">om. dobest</HI>] ho dobest P; who do best E; who doþ best I; <HI REND="I">but</HI> MFS <HI REND="I">have</HI> dobest <HI REND="I">only, which is the simplest reading.</HI></NOTE></L>
<L>"Bote wit wolle þe wisse," quaþ þouht · "wher þo þre dwellen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10420"><HI REND="I">Bote</HI>] But if I. <HI REND="I">wolle þe</HI>] þe wolde M; cunne þe F. <HI REND="I">wher</HI>] wer P. <HI REND="I">þo</HI>] þey S.</NOTE></L>
<L>Elles know ich non þat can · in none kynriche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10421"><HI REND="I">kynriche</HI>] kynge-riche M.</NOTE></L>
<L>Thouht and ich thus þre daies · to-gederes we ȝeoden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10422"><HI REND="I">Thouht</HI>] Thouth P; <HI REND="I">but see last line. we</HI>] M <HI REND="I">om. togederes—ȝeoden</HI>] wenton to-gidere F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001023.tif" N="185, C-text"/>
<L N="113">Disputynge vp dowel · daye after oþere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10423"><HI REND="I">vp</HI>] vpon IMFG; for S.</NOTE></L>
<L>And er we were ywar · with wit gan we mete.<MILESTONE N="131" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10424"><HI REND="I">er</HI>] ar IFG; or E. <HI REND="I">were ywar</HI>] were ware S; y-war were I; waar were G. <HI REND="I">with</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He was long and lene · lyke to non oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10425"><HI REND="I">lyke</HI>] y-like IG; &amp; lik F.</NOTE></L>
<L N="116">Was no pruyde in hus aparail · ne pouerte noþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10426"><HI REND="I">in</HI>] on I. <HI REND="I">aparail</HI>] paraile IFG. <HI REND="I">ne</HI>] ne no M.</NOTE></L>
<L>Sad of hus semblant · with a softe speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10427"><HI REND="I">with</HI>] and wiþ IG.</NOTE></L>
<L>Ich [dorste] meue no matere · to maken hym to Iangle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10428">[<HI REND="I">dorste</HI> IS] durst FE; derste G; ne durste M; þurste P; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">meue</HI>] moeue E; meeue F. <HI REND="I">to</HI> (1)] ne M.</NOTE></L>
<L N="119">Bote as ich bad thouht þo · be mene by-twene,<MILESTONE N="109" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10429"><HI REND="I">thouht</HI>] thouth P; <HI REND="I">see</HI> l. 110. <HI REND="I">be</HI>] to be I.</NOTE></L>
<L>And putte forth som purpos · to prouen hus wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10430"><HI REND="I">prouen</HI> IEF] preuen MSG; proouen P. <HI REND="I">wittes</HI>] wit S.</NOTE></L>
<L>What dowel was fro dobet · and dobest fro hem boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10431"><HI REND="I">dowel was</HI>] was do-wel I.</NOTE></L>
<L>Thenne thouht in þat tyme · seide þese wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10432"><HI REND="I">thouht</HI>] thouth P; <HI REND="I">see</HI> l. 110. <HI REND="I">þat</HI>] þan P; <HI REND="I">but it seems a mere error, as all other MSS. have</HI> þat. <HI REND="I">seide</HI> MFG] seyde S; saide I; seede P; sede E. <HI REND="I">þese</HI> MF] þise I; þis E; þeese P.</NOTE></L>
<L>"Wher dowel and dobet · and dobest ben in londe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10433"><HI REND="I">Wher</HI> IMG] War P; Whare SEF. <HI REND="I">ben</HI> IMEF] been P; be S.</NOTE></L>
<L N="124">Her is on wolde wite · yf wit couthe teche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10434"><HI REND="I">wolde</HI>] wille I. <HI REND="I">wite</HI>] I-wite I; i-witen M; ywite E. <HI REND="I">yf wit</HI>] ho so F. <HI REND="I">teche</HI>] him teche MF; telle G.</NOTE></L>
<L>And what lyues thei lyuen · and what lawe þei vsen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10435"><HI REND="I">lyues</HI>] lijf þat M. <HI REND="I">lawe</HI>] lawes SFG.</NOTE></L>
<L>What þei drede and douten · dere syre, telleþ."<MILESTONE N="110" UNIT="A page"/><MILESTONE N="132" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10436"><HI REND="I">What</HI>] And what I. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">douten</HI> IMEFSG] douhten P. <HI REND="I">telleþ</HI>] telleþ me M.</NOTE></L>
<L>"Syre dowel dwelleþ," quaþ wit · "nat a daye hennes,</L>
<L N="128">In a castle þat Kynde made · of foure kyne þynges;</L>
<L>Of erthe, of aier yt is made · medled to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10437"><HI REND="I">of</HI>] and IS; and of M. <HI REND="I">med|led</HI>] and medeled M; y-medeled IG.</NOTE></L>
<L>With wynd and water · wittyliche en-ioyned.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10438"><HI REND="I">en-ioyned</HI>] en-ioynede P.</NOTE></L>
<L>Kynde hath closed þer-ynne · craftilyche with alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10439"><HI REND="I">closed</HI>] i-closed MF.</NOTE></L>
<L N="132">A lemman þat he loueþ wel · lyke to hym-selue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10440"><HI REND="I">wel</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Anima</HI> hue hatte · to hure hath enuye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10441"><HI REND="I">hue</HI>] sche IMSFG; ȝo E. <HI REND="I">hatte</HI>] hatteþ M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001024.tif" N="186, C-text"/>
<L>A prout prikyere of fraunce · <HI REND="I">princeps huius mundi;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10442"><HI REND="I">prout</HI>] proud MISF.</NOTE></L>
<L N="135">And wolde wynne hure away · with wiles, yf he myghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10443"><HI REND="I">wiles</HI>] whiles P. <HI REND="I">yf</HI>] and I.</NOTE></L>
<L>And kynde knoweth þis wel · and kepeth hure þe betere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10444"><HI REND="I">þis</HI>] hit M. <HI REND="I">hure</HI>] hit M.</NOTE></L>
<L>And dooþ hure with syre dowel · duk of þes marches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10445"><HI REND="I">dooþ</HI>] doþ E; hath do IFS; i-do M. <HI REND="I">syre</HI>] M <HI REND="I">om. duk</HI>] duchasse M.</NOTE></L>
<L>Dobet ys here damesele · syre doweles douhter,</L>
<L>To serue þat lady leelly · boþe late and rathe.</L>
<L N="140">Dobest ys a-boue boþe · a bisshopes peer,<MILESTONE N="111" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10446">I <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>And by hus lerynge is ladde · þat ilke lady <HI REND="I">anima.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10447"><HI REND="I">And</HI>] As I. <HI REND="I">lerynge</HI>] lern|yng IMG. <HI REND="I">þat ilke</HI>] þis ilke I; þulke M. <HI REND="I">þat—lady</HI>] eche day þat E.</NOTE></L>
<L>The constable of þat castel · þat kepeþ hem alle<MILESTONE N="133" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10448"><HI REND="I">The</HI>] Ac þe I.</NOTE></L>
<L>Is a wys knyght with alle · syre Inwit he hatte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10449"><HI REND="I">Is</HI>] He is M. <HI REND="I">hatte</HI>] hoteþ M; highte I.</NOTE></L>
<L N="144">And haþ fyue faire sones · by hus furste wyf,</L>
<L>Syre seewel, syre seiwel · syre huyrewel þe hende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10450"><HI REND="I">huyrewel</HI>] herkenewel M.</NOTE></L>
<L>Syre worchewel with þyn hand · a wight man of strengthe,</L>
<L>And syre godfaith gowel · grete lordes alle.</L>
<L N="148">These fyue ben ysett · for to sauye <HI REND="I">anima</HI>,</L>
<L>Til kynde come oþer sende · and kepe hure hym-self."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10451"><HI REND="I">sende</HI>] seynde P.</NOTE></L>
<L>"What lyues þyng is kynde?" quaþ ich · "can[st] þow me telle?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10452"><HI REND="I">lyues</HI>] <HI REND="I">so also</HI> EM; lyuus S; leuys G; kynnus F; kyn I. <HI REND="I">canst</HI> FMS] canest E; can P. <HI REND="I">canst þow</HI>] canstow I.</NOTE></L>
<L>"Kynde is [a creator]," quaþ wit · "of alle kyne þynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10453">[<HI REND="I">a creator</HI> MS] creator F; creatour G; creature PEI (<HI REND="I">wrongly</HI>); <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">alle</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="152">Fader and formour · of al þat forth groweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10454"><HI REND="I">al</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The whiche is god grettest · þat gynnynge hadde neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10455"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">þat—hadde</HI>] begynnyng had he I; by-gunnyng had G. <HI REND="I">hadde</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lord of lyf and of lyght · of lysse and of payne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10456"><HI REND="I">lyght</HI>] liþ E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001025.tif" N="187, C-text"/>
<L>Angeles and alle þyng · aren at hus wil;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10457"><HI REND="I">and</HI>] of (!) E. <HI REND="I">aren</HI>] ben (<HI REND="I">wrongly</HI>) E.</NOTE></L>
<L N="156">Man is hym most lyk · of membres and of face,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10458"><HI REND="I">hym most</HI>] most him I. <HI REND="I">and of</HI>] &amp; F; in (<HI REND="I">sic</HI>) S.</NOTE></L>
<L>And semblable in soule to god · bote yf synne hit make.<MILESTONE N="112" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10459"><HI REND="I">in</HI>] most in M.</NOTE></L>
<L>And as þow suxt þe sonne · som tyme for cloudes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10460"><HI REND="I">suxt</HI>] sixt F; seist ES; seest IM; sexst G.</NOTE></L>
<L>May nat shyne ne shewe · on shawes on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10461"><HI REND="I">ne</HI>] &amp; S. <HI REND="I">shawes</HI>] shaftes M.</NOTE></L>
<L N="160">Right so letteþ lecherie · and oþer luther synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10462"><HI REND="I">Right</HI>] I <HI REND="I">om. letteþ</HI>] lette I. <HI REND="I">luther</HI>] liþere MFSG.</NOTE></L>
<L>Þat god suweþ nat synful men · and suffreþ hem mys|fare,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10463"><HI REND="I">suweþ</HI>] scheweþ I. <HI REND="I">nat</HI>] nat such I. <HI REND="I">and</HI>] but S.</NOTE></L>
<L>As somme hongen hem-self · and oþer while a-drencheþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10464"><HI REND="I">a-drencheþ</HI>] drencheþ MG.</NOTE></L>
<L>God wol nat of hem wite · bote leteþ hem yworthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10465"><HI REND="I">leteþ</HI>] lat I; let M; leet G. <HI REND="I">yworthe</HI>] worþe S.</NOTE></L>
<L N="164">As þe sauter seiþ · by such synful shrewes,<Q><HI REND="I">Et dimisi eos secundum desideria</HI> [<HI REND="I">cordis</HI>] <HI REND="I">eorum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10466"><HI REND="I">such</HI>] I <HI REND="I">om. desideria</HI> IMFG] desiderium PES. [<HI REND="I">cordis</HI> EF] PIM SG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Loke! suche luther men · lome ben ryche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10467"><HI REND="I">Loke</HI>] I <HI REND="I">om. luther</HI>] luther|lyuynge I. <HI REND="I">lome</HI>] i-lome M.</NOTE></L>
<L>[Of golde and of oþer good · ac godes grace hem faileþ;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10468"><HI REND="I">From</HI> I; <HI REND="I">also in</HI> MFSG; PE <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>For thei loueþ and by-leyueþ · al here lyf-tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10469"><HI REND="I">For</HI>] Ac for M.</NOTE></L>
<L N="168">More in catel þan in kynde · þat alle kyne þynges wroghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10470"><HI REND="I">in</HI>] on IMFSG (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">More—catel</HI>] On catel more I. <HI REND="I">kyne</HI>] kynde I; S <HI REND="I">om. þynges</HI>] þing IG.</NOTE></L>
<L>The whiche is boþe loue and lyf · and lasteþ with|outen ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10471"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">boþe</HI>] I <HI REND="I">om. and lasteþ</HI>] þat laste I; last|ynge G.</NOTE></L>
<L>Inwitt and alle wittes · closed ben þer-ynne;<MILESTONE N="134" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10472"><HI REND="I">wittes</HI>] whittes P.</NOTE></L>
<L>By loue and by leaute · þer-by lyueþ <HI REND="I">anima;</HI></L>
<L N="172">And lyf lyueþ by Inwitt · and lerynge of kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10473"><HI REND="I">lerynge</HI>] lernynge MG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001026.tif" N="188, C-text"/>
<L>Inwitt is in þe hefd · as <HI REND="I">Anima</HI> [in] þe herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10474"><HI REND="I">in</HI>] I <HI REND="I">om. hefd</HI>] heued IG; heed F; hed ME; hede S. <HI REND="I">as</HI>] and IMFS. [<HI REND="I">in</HI> IMFESG] P <HI REND="I">om. þe</HI>] IG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And muche wo worth hym · þat Inwitt mys-speyneþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10475"><HI REND="I">muche</HI>] mykel M. <HI REND="I">worth</HI>] werches M. <HI REND="I">mys-speyneþ</HI>] myspeneþ ESG; mys-spendeþ MF.</NOTE></L>
<L>For þat is godes owen good · hus grace and hus tresoure,</L>
<L N="176">That meny lede leeseþ · thorw lykerouse drynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10476"><HI REND="I">lede</HI>] a leede IF. <HI REND="I">lykerouse</HI>] sikenesse of E. <HI REND="I">drynke</HI>] drynks M.</NOTE></L>
<L>As lot dude and noe; · and <HI REND="I">herodes</HI> þe daffe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10477"><HI REND="I">lot</HI>] loth IMF. <HI REND="I">and</HI> (2)] an P.</NOTE></L>
<L>Ȝaf hus douhter for [a] daunsyng · in a dissh þe hefde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10478"><HI REND="I">Ȝaf</HI>] He ȝaf I. [<HI REND="I">a</HI> IMFSE] P <HI REND="I">om. daunsyng</HI>] daunce F. <HI REND="I">þe</HI>] his S. <HI REND="I">hefde</HI>] heed MF; hed E; hede S.</NOTE></L>
<L>Of þe blessyde baptiste · by-fore alle hus gustes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10479"><HI REND="I">þe</HI>] þat IG. <HI REND="I">gustes</HI>] <HI REND="I">so also</HI> E; gestes I; gistes MFS.</NOTE></L>
<L N="180">Every man þat hath ynwitt · and hus hele boþe,</L>
<L>Hath tresour ynow in treuthe · to fynde with hym selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10480"><HI REND="I">in</HI>] of IS. <HI REND="I">with</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac fauntekynes and fooles · þe whiche fauten Inwitt,<MILESTONE N="113" UNIT="A page"/><MILESTONE N="135" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10481"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P; whiche þat I. <HI REND="I">fauten</HI>] lakkyþ G.</NOTE></L>
<L>Frendes [schulden] fynden hem · and fro folye kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10482">[<HI REND="I">schulden</HI> M] schold S; schal I; schul F; schulle G; suche PE.</NOTE></L>
<L>And holychurche helpe to · so sholde no man begge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10483"><HI REND="I">helpe</HI>] helpeþ E; S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="185">Ne spille speche ne tyme · ne myspende neiþer<MILESTONE N="137" UNIT="B page"/></L>
<L>Meeble ne vnmeeble · mete noþer drynke.</L>
<L>And þanne dude we alle wel · and ȝut wel bet to louye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10484"><HI REND="I">And</HI>] Ac I. <HI REND="I">we</HI>] S <HI REND="I">om. ȝut—bet</HI>] wel bete ȝut I. <HI REND="I">to</HI>] is to E. S <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 187 <HI REND="I">and first half of</HI> l. 188.</NOTE></L>
<L>Oure enemyes entyreliche · and help hem at here neede.</L>
<L N="189">And ȝut were best to bee aboute · and brynge hit to hepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10485"><HI REND="I">ȝut</HI>] ryȝt S. <HI REND="I">were</HI>] hit were M.</NOTE></L>
<L>That alle londes loueden · and in on lawe by-leouede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10486">G <HI REND="I">omits. loueden</HI> IMFE] loueþ S; <HI REND="I">miswritten</HI> lyueden P. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">on</HI>] o S; oo F.</NOTE></L>
<L>Bisshopes sholde be here-aboute · and brynge þis to hepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10487">G <HI REND="I">omits. þis</HI>] hit MS; it F.</NOTE></L>
<L>For to leese þere-fore here londe · and here lyf after.
</L>
<PB REF="00001027.tif" N="189, C-text"/>
<L N="193">The catel þat crist hadde · þre cloþes hit were,</L>
<L>Ther-of was [he] ryfled · and robbed er he deyede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10488">S <HI REND="I">omits. Ther-of</HI>] þer-fro E. [<HI REND="I">he</HI> IMFEG] P <HI REND="I">om. ryfled</HI>] ryflede P. <HI REND="I">ryfled—deyede</HI>] robbed and rufled · or he on roode deyed I.</NOTE></L>
<L>After þat he les hus lyf · for lawe sholde loue wexe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10489"><HI REND="I">After þat</HI>] Afterward M. <HI REND="I">he les</HI>] he lefte M; lees he E. <HI REND="I">After—lyf</HI>] And I sy þe al his lif (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">loue</HI>] longe &amp; (<HI REND="I">sic</HI>) S.</NOTE></L>
<L>Prelates and preestes · and princes of holy churche</L>
<L N="197">Sholde doute no deþ · noþer dere ȝeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10490"><HI REND="I">doute</HI>] nat dowte I. <HI REND="I">noþer</HI>] ne none MSF; ne no IG.</NOTE></L>
<L>To wenden as wyde · as þe worlde were,</L>
<L>To tulien the erthe with tonge · and teche men to louye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10491"><HI REND="I">tulien</HI>] tylye ISFG; teliȝe M. <HI REND="I">erthe</HI>] eerthe P.</NOTE></L>
<L N="200">For ho so loueþ, leyue hit wel · god wol nat lete hym sterue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10492"><HI REND="I">leyue</HI>] lef MS; leue EG; I <HI REND="I">om. hit</HI>] him I.</NOTE></L>
<L>In myschef for lacke of mete · ne for myssynge of cloþes;<Q><HI REND="I">Inquirentes autem dominum non minuentur omni bono.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10493"><HI REND="I">lacke</HI>] defaute I; no lac F.</NOTE></L>
<L>Ho so lyueþ in lawe · and in loue doþ wel<MILESTONE N="117" UNIT="A page"/></L>
<L>As these weddid men · þat þis worlde susteynen?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10494"><HI REND="I">As</HI>] And (!) S. <HI REND="I">these</HI>] theese P; wise M.</NOTE></L>
<L N="204">For of here kynde thei come · confessours and [martyres,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10495"><HI REND="I">thei</HI>] þer E. <HI REND="I">confessours</HI>] þe confessours M; boþe confessours I. [<HI REND="I">martyres</HI> MIFSG] maistres (<HI REND="I">wrongly</HI>) PE.</NOTE></L>
<L>Patriarkes and prophetes · popes and maidenes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10496"><HI REND="I">maidenes</HI> MI] maidones PEFG.</NOTE></L>
<L>For god seith hit hym-self · 'shal neuere good appel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10497"><HI REND="I">hit</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þorw no sotel science · on sour stock growe;'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10498">
<P><HI REND="I">on</HI>] on a M; in a S.</P>
<P><HI REND="I">After</HI> l. 207, S <HI REND="I">adds</HI>—Noþur an a bytur brom · wex broune beryus.</P></NOTE></L>
<L N="208">And hit ys no more to mene · bote men þat buth by|getyn<MILESTONE N="138" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10499"><HI REND="I">hit</HI>] MSEFG <HI REND="I">om. buth</HI>] beþ ESF; ben MI.</NOTE></L>
<L>Out of matrimonie nat moillere · mowe nat haue þe grace<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10500"><HI REND="I">moillere</HI>] muleriȝe M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001028.tif" N="190, C-text"/>
<L>That leelle legitime · by lawe may cleyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10501"><HI REND="I">leelle</HI>] þe leel F. <HI REND="I">legitime</HI>] legitimi F; legityme men M. <HI REND="I">by</HI>] by þe I.</NOTE></L>
<L>And þat my sawe be soth · þe sauter bereþ witnesse,<Q><HI REND="I">Concepit in dolore, &amp; peperit iniquitatem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10502"><HI REND="I">be</HI>] is I. <HI REND="I">bereþ</HI>] bere S.</NOTE></L>
<L>Caym þe cursed creature · conceyued was in synne,</L>
<L N="213">After þat adam and eue · hadden ysynged;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10503"><HI REND="I">ysynged</HI>] y-synned IMFE; I-synewyd S.</NOTE></L>
<L>With-oute repentaunce · of here rechelesnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10504"><HI REND="I">rechelesnesse</HI>] rechilessnesse P.</NOTE></L>
<L>A rybaud þei engendrede · and a gome vnryghtful.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10505"><HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> I <HI REND="I">omits last half of the line.</HI></NOTE></L>
<L N="216">As an hewe þat ereþ nat · auntreþ hym to sowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10506"><HI REND="I">hewe</HI> IG] hywe P; hyne IMFES. <HI REND="I">auntreþ</HI>] &amp; auntruþ S; &amp; awntereth F.</NOTE></L>
<L>On a leye-lond · a-ȝens hus lordes wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10507"><HI REND="I">a</HI>] an old S; a lewed F.</NOTE></L>
<L>So was caym conceyued · and so been cursed wrecches,</L>
<L>That lycame han a-ȝen þe lawe · þat oure lord ordeynede.</L>
<L N="220">Alle þat come of caym · caytyues were euere,<MILESTONE N="118" UNIT="A page"/></L>
<L>And for þe synne of caymes sed · seyde god to noe,<Q><HI REND="I">Penitet me fecisse hominem;</HI></Q></L>
<L>And bad shape hym a schip · of shides and of bordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10508"><HI REND="I">shape</HI>] shappe P; go schapen I; hym schap SG. <HI REND="I">hym</HI>] I <HI REND="I">om. schip</HI> IMFSG] shup PE. <HI REND="I">of</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>'Thy-selue and þy sones þree · and sitthen ȝoure wyues,</L>
<L N="224">Buske ȝow to þat bot · [and] a-bydeþ þer-ynne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10509"><HI REND="I">Buske</HI>] Buskeþ SMF. [<HI REND="I">and</HI> IMF] PESG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Tyl fourty dayes be fulfilled · and [þe] flod haue wasshe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10510">[<HI REND="I">þe</HI> M] PEIFSG <HI REND="I">om. wasshe</HI>] i-wassche MFG; ywrasche (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L>Clene away þe cursede blod · that of cayme ys spronge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10511"><HI REND="I">ys</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bestes þat now beeþ · banne shulleþ þe tyme<MILESTONE N="119" UNIT="A page"/><MILESTONE N="139" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10512"><HI REND="I">banne shulleþ</HI>] schal banne IG.</NOTE></L>
<L N="228">That euere þat cursed cayme · cam on this erthe;</L>
<L>Alle shullen deye for hus dedes · by dales and hulles,</L>
<L>And þe foules þat flen · forth with othere bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10513"><HI REND="I">flen</HI>] flyeth I; fleeþ F; fleon S.</NOTE></L>
<L>Except onliche · of eche kynde a peyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10514"><HI REND="I">eche</HI>] ech a I.</NOTE></L>
<L>That in þy shynglede schip · with the shal be saued.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10515"><HI REND="I">þy</HI>] M <HI REND="I">om. schip</HI> MFS] schippe I; shup P. <HI REND="I">with—saued</HI>] schal be with þe y-saued I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001029.tif" N="191, C-text"/>
<L N="233">Here abouȝte þe barn · hus belsires gultes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10516"><HI REND="I">abouȝte</HI> G] aboughte I; abouȝt EF; bouȝte S; boute M; <HI REND="I">mis|written</HI> aboute P. <HI REND="I">hus</HI>] þe IMFG.</NOTE></L>
<L>And alle for here for-fadres · ferden þe worse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10517"><HI REND="I">for-fadres</HI>] form-fadres MFS.</NOTE></L>
<L>The godspel ys her-ageyn · as gomes may reden,<Q><HI REND="I">Filius non portabit iniquitatem patris</HI>, [<HI REND="I">nec pater iniquitatem filij.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10518"><HI REND="I">portabit</HI> IMFSEG] importa|bit P. [<HI REND="I">nec—filij</HI>] <HI REND="I">in</HI> M <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L N="236">Holy writ wittnesseþ · þat for no wickede dede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10519"><HI REND="I">þat</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That the sire hym-self doþ · by hus owene wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10520">I <HI REND="I">has</HI>—þat þe sire by him-selfe doþ · þe sone schal be þe worse. <HI REND="I">for</HI>] fore P. [<HI REND="I">þe</HI> EMFSG] P <HI REND="I">om. synne</HI>] gilt F; gult S.</NOTE></L>
<L>The sone for [þe] syres synne · sholde nat be þe werse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10521">I <HI REND="I">has</HI>—þat þe sire by him-selfe doþ · þe sone schal be þe worse. <HI REND="I">for</HI>] fore P. [<HI REND="I">þe</HI> EMFSG] P <HI REND="I">om. synne</HI>] gilt F; gult S.</NOTE></L>
<L>West-mynster lawe, ich wot wel · worcheþ þe contrarie;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10522"><HI REND="I">West-mynster</HI>] Ac West|menster I.</NOTE></L>
<L N="240">For þauh þe fader be a frankelayne · and for a felon be hanged,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10523"><HI REND="I">a</HI> (1)] S <HI REND="I">om. a</HI> (2)] MSF <HI REND="I">om. hanged</HI>] anhanged I; i-hanged M.</NOTE></L>
<L>The heritage þat þe air sholde haue · ys at þe kynges wille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10524"><HI REND="I">air</HI>] heir I; eire E; eir M; sone S; eyr G; heirus F.</NOTE></L>
<L>Ac þe godspel ys a glose þere · hudynge þe greythe treuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10525"><HI REND="I">godspel—a</HI>] gospeles M. <HI REND="I">hud|ynge</HI>] and hideþ I. <HI REND="I">greythe</HI>] grete MEG; graye (!) S.</NOTE></L>
<L>For god seide ensample · of suche manere isshue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10526"><HI REND="I">seide</HI>] sey S. <HI REND="I">isshue</HI>] yschue E; issue IF; issu M; vssu S.</NOTE></L>
<L>That kynde folweþ kynde · and contrarieþ neuere;<Q><HI REND="I">Nunquam colligunt de spinis vuas: &amp; alibi, Bona arbor bonum fructum facit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10527"><HI REND="I">colligunt</HI>] colligit quis M; colliget F; colligit EG; colliges IS.</NOTE></L>
<L N="245">Ac whi þe worlde was a-drent · holy writ telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10528"><HI REND="I">a-drent</HI>] dreynt E.</NOTE></L>
<L>Was for mariages of man-kynde · þat men maden þat tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10529"><HI REND="I">Was</HI>] Hit was M. <HI REND="I">of man|kynde</HI>] makyng I.</NOTE></L>
<L>After þat caym þe cursede · hadde culled abel,</L>
<L N="248">Seth, Adames sone · sitthen was engendred.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10530"><HI REND="I">sitthen</HI>] seth (<HI REND="I">repeated</HI>) I; seþþe M. <HI REND="I">engendred</HI>] engendrede P; endangered (!) M.</NOTE></L>
<L>And god sente to seth · so sone he was of age,<MILESTONE N="138" UNIT="B page"/>
</L>
<PB REF="00001030.tif" N="192, C-text"/>
<L>That—for no kyne catel · ne no kyne byheste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10531"><HI REND="I">That</HI>] <HI REND="I">superfluous, but in all MSS. ne</HI>] ne for M.</NOTE></L>
<L>Suffren hus seed seeden · with caymes seed hus broþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10532"><HI REND="I">Suffren—seeden</HI>] Suffre nout þi seed scheden M. <HI REND="I">hus</HI> (2)] þi M.</NOTE></L>
<L N="252">And for þat seth suffrede hit · god seide, 'me for|þynkeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10533"><HI REND="I">for—seth</HI>] seth for he I.</NOTE></L>
<L>That ich man made · oþere matrimonye suffrede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10534"><HI REND="I">man</HI>] man on moolde F.</NOTE></L>
<L>For good sholde wedden good · þauh þei no good hadde,<MILESTONE N="140" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10535"><HI REND="I">no</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> ne P.</NOTE></L>
<L>For ich am <HI REND="I">uia &amp; ueritas</HI> · and may auaunce hem alle.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10536"><HI REND="I">and</HI>] i M. <HI REND="I">hem</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="256">Ac fewe folke [now] folweþ this · for thei ȝeueþ here children<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10537"><HI REND="I">Ac</HI>] For M. [<HI REND="I">now</HI> EMIFS] P <HI REND="I">om. now folweþ</HI>] folwen now I.</NOTE></L>
<L>For couetise of catel · and connynge chapmen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10538"><HI REND="I">catel</HI>] hory catel F. <HI REND="I">and</HI>] to F. <HI REND="I">chapmen</HI> IMFES] chapman P.</NOTE></L>
<L>Of kyn ne of kynredene · a-counteþ men bote lytel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10539"><HI REND="I">a-counteþ</HI>] counteþ IG.</NOTE></L>
<L>Þauh hue be loueliche to loken on · and lofsom a bedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10540"><HI REND="I">hue</HI>] sche M; ȝhe I; ȝo E; heo FG; <HI REND="I">miswritten</HI> he P; <HI REND="I">but see</HI> l. 261. <HI REND="I">loueliche—a</HI>] louesum to loke on · and also in M.</NOTE></L>
<L N="260">A mayde wel ymanered · of good men [y]spronge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10541"><HI REND="I">wel</HI>] and wel I. <HI REND="I">ymanered</HI>] ymanerede P; ynorisched E. <HI REND="I">of</HI>] and of I. <HI REND="I">yspronge</HI> EIMFSG] spronge P.</NOTE></L>
<L>Bote hue haue eny oþer good · haue hure wol no ryche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10542"><HI REND="I">eny</HI>] I <HI REND="I">om. hure wol</HI>] wol hire I; wole hure MF; nel hure G.</NOTE></L>
<L>Ac let hure be vnloueliche · vnlofsom a bedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10543"><HI REND="I">hure</HI>] hem I. <HI REND="I">a</HI>] in M.</NOTE></L>
<L>A bastarde, a bounde on · a begeneldes douhter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10544"><HI REND="I">bounde</HI>] bonde MF. <HI REND="I">on</HI>] <HI REND="I">so also</HI> MS; oon F; E <HI REND="I">om. a</HI>] oþer a E (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">begeneldes</HI>] begenyldes ES; begeneles M; begenildus F.</NOTE></L>
<L N="264">That no curtesye can · bote let hure be knowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10545"><HI REND="I">can</HI>] ne can I. <HI REND="I">knowe</HI>] i-knowen M.</NOTE></L>
<L>For ryche oþer wel yrented · þauh hue reuely for elde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10546"><HI REND="I">wel yrented</HI>] rented wel I. <HI REND="I">reuely</HI>] ryuel E; ryuele MFSG; be reueled I.</NOTE></L>
<L>Ther nys squier ne knyght · in contreye a-boute,</L>
<L>That he nel bowe to þat bonde · to bede hure an hose|bonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10547"><HI REND="I">nel</HI>] ne wile IM. <HI REND="I">þat</HI>] þe S. <HI REND="I">to</HI> (2)] and M. <HI REND="I">hosebonde</HI>] house|bond IS; husbonde FG.</NOTE></L>
<L N="268">And wedden hure for hure welthe · and wisshen on þe morwe
</L>
<PB REF="00001031.tif" N="193, C-text"/>
<L>That hus wyf were wex · oþer a watel-ful of nobles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10548"><HI REND="I">watel</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; walet IMF; watel (<HI REND="I">alt. to</HI> walet) G; cofre S.</NOTE></L>
<L>In gelesie ioye-less · and Ianglynge a bedde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10549"><HI REND="I">ioye-less</HI>] iewelles (<HI REND="I">wrongly</HI>) M. <HI REND="I">a</HI>] in M.</NOTE></L>
<L>[Þei lyue here lif vnlouely til deth hem departe.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10550"><HI REND="I">In</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L N="272">Meny peire sitthe the pestilence-tyme · han plight treuthe to louye,<MILESTONE N="120" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10551"><HI REND="I">Meny</HI>] Many a I. <HI REND="I">the</HI>] þis IG; MF <HI REND="I">om. pestilence-tyme</HI>] pesti|lences IG.</NOTE></L>
<L>Ac þei lyen [lelly] · here noþer loueþ oþere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10552">[<HI REND="I">lelly</HI> SMG] lely I; leelly F; sothliche PE. <HI REND="I">here</HI>] neuer E; MS <HI REND="I">om. noþer</HI>] neyþer S; non IG. <HI REND="I">here noþer</HI>] for noon of hem F. <HI REND="I">loueþ</HI>] likeþ IG.</NOTE></L>
<L>The frut þat þei bryngen forth aren meny foule wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10553"><HI REND="I">frut</HI>] fruyt IMFGS. <HI REND="I">forth</HI>] E <HI REND="I">om. aren</HI>] ben ES.</NOTE></L>
<L>Thei han no children bote cheste · and choppes hem by-twyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10554"><HI REND="I">Thei han</HI>] Han þey I.</NOTE></L>
<L N="276">Thauh þei don hem to donemowe · bote þe deuel hem helpe</L>
<L>To folwen for þe flicche · feccheþ þei hit neuere;</L>
<L>Bote þei bothe be for-swore · that bacon thei tyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10555"><HI REND="I">thei</HI>] þei ne M (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>For-thi ich counseile alle crystine · coueite neuere be wedded<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10556"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">crystine</HI>] goode G. <HI REND="I">coueite</HI>] coueiteþ M; couey|tede (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">be</HI>] to be M.</NOTE></L>
<L N="280">For couetise of catel · in no kynne wyse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10557">G <HI REND="I">omits. For</HI>] For no I. <HI REND="I">no kynne</HI>] non skynnes (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>Bote maydenes and maydenes · marieþ ȝow to-gederes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10558"><HI REND="I">maydenes</HI> (2)] maydones PE. <HI REND="I">marieþ</HI> MFS] marye I; <HI REND="I">miswritten</HI> marien PG.</NOTE></L>
<L>And wydewers and wydewes · weddeþ ayþer oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10559"><HI REND="I">wydewers—wydewes</HI>] widewes and widewers I. <HI REND="I">ayþer</HI>] ȝoure ayþer I.</NOTE></L>
<L>And loke þat loue be more þe cause · þan lond oþer nobles.<MILESTONE N="141" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10560"><HI REND="I">loke</HI>] lokeþ MS. <HI REND="I">nobles</HI>] noobles P.</NOTE></L>
<L N="284">And euerech manere seculer man · þat may nat con|tynue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10561"><HI REND="I">manere</HI>] G <HI REND="I">om. contynue</HI>] conteyne MS.</NOTE></L>
<L>Wisliche go wedde · and war þe fro þat synne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10562"><HI REND="I">go</HI>] to M. <HI REND="I">wedde</HI>] wedde a wif E. <HI REND="I">war—fro</HI>] worche for M. <HI REND="I">þat</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001032.tif" N="194, C-text"/>
<L>That lecherye is, a lykynge þyng · and lym-ȝerde of helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10563"><HI REND="I">That</HI>] For SG. <HI REND="I">and</HI>] &amp; a G.</NOTE></L>
<L>And whil þow art ȝong and ȝep · and þy wepne kene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10564"><HI REND="I">art</HI>] ert PEG.</NOTE></L>
<L N="288">Awreke þe þerwith on wyuynge · for godes werk ich holde hit:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10565"><HI REND="I">Awreke</HI>] Wrek S. <HI REND="I">holde hit</HI>] hit holde MF.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Dum sis uir fortis · ne des tua robora scortis</HI>,</L>
<L><HI REND="I">Scribitur in portis · meretrix est ianua mortis.</HI></L>
<L>Ȝe þat han wyues, beþ war · worcheþ nat out of tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10566"><HI REND="I">Ȝe</HI>] And ȝe I. <HI REND="I">beþ</HI> IMESG] be F; ben P. <HI REND="I">war</HI>] i-war M. <HI REND="I">worcheþ</HI>] and worcheþ I.</NOTE></L>
<L N="292">As adam dude and eue · as ich whil er tolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10567"><HI REND="I">er</HI>] ere ȝow I.</NOTE></L>
<L>For sholde no bed-borde be · bote yf þei boþe were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10568"><HI REND="I">borde</HI>] bourde IMF.</NOTE></L>
<L>Clene of lyf and loue in saule · and in leel wedlok.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10569"><HI REND="I">loue in</HI>] in loue of I.</NOTE></L>
<L N="295">For þat derne dede · do no man sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10570"><HI REND="I">sholde</HI>] ne schoolde F.</NOTE></L>
<L>Bote wedded men with here wyues · as holy writ telleþ;<MILESTONE N="121" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Bonum est ut unusquisque uxorem suam habeat, propter fornicacionem.</HI></Q></L>
<L>That oþere-gates been gete · for gadelynges aren holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10571"><HI REND="I">gates</HI>] gate M. <HI REND="I">for</HI>] G <HI REND="I">om. aren holde</HI>] ben yholde E.</NOTE></L>
<L>And fals folke and foundlynges · faitours and lyers,</L>
<L>Vngraciouse to gete good · oþere good loue of puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10572"><HI REND="I">good</HI> (2)] gete I; M <HI REND="I">om. puple</HI>] þe peple MFS.</NOTE></L>
<L>A-waytynge and wastynge · al þat thei cacche mowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10573"><HI REND="I">A-waytynge—wastynge</HI>] A|wayten and wasten IG. <HI REND="I">cacche</HI>] gete F.</NOTE></L>
<L N="301">A-ȝens dowel thei don vuele · and þe deuel seruen,<MILESTONE N="142" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10574"><HI REND="I">thei</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And after here deþ-daye · dwellen shulle in helle,</L>
<L>Bote God gyue [hem] grace · her goynge to amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10575">[<HI REND="I">hem</HI> IMFG] hym S; PE <HI REND="I">om. her</HI>] here · such F. <HI REND="I">to</HI>] here to I.</NOTE></L>
<L>And þus ys dowel, my frend · to do as lawe techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10576"><HI REND="I">do</HI> IMFSEG] <HI REND="I">miswritten</HI> day P. <HI REND="I">as</HI>] as þe F.</NOTE></L>
<L N="305">To louye and to lowe þe · and no lyf to greue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10577"><HI REND="I">lowe</HI>] loue I (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Ac to louye and to lene · leyf me, þat is dobet;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10578"><HI REND="I">Ac</HI>] S <HI REND="I">om. lene</HI>] loue <HI REND="I">or</HI> lone I. <HI REND="I">leyf</HI>] lef M; leef SG; leue IE; leeue F.</NOTE></L>
<L>Ac to ȝeue and to ȝeme · boþe ȝonge and olde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10579"><HI REND="I">Ac</HI>] And S. <HI REND="I">to</HI> (2)] S <HI REND="I">om. olde</HI>] holde P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001033.tif" N="195, C-text"/>
<L N="308">Helen and helpen · is dobest of all.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10580"><HI REND="I">Helen</HI>] To helen hem F. <HI REND="I">do|best</HI>] best E.</NOTE></L>
<L>For þe more a man may do · by so þat he do hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10581"><HI REND="I">For</HI>] Fore P. <HI REND="I">by</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="310">The more is he worth and worthi · of wyse and goode ypreised."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10582"><HI REND="I">is he</HI>] he is IE; ys G. <HI REND="I">worth—worthi</HI>] worthy and worth I; wroþ &amp; worþ (<HI REND="I">sic</HI>) S. <HI REND="I">goode</HI>] of god I.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus primus de dowel.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10583"> IM <HI REND="I">omit. Hic</HI>] FSE <HI REND="I">om.</HI> G <HI REND="I">has</HI>—Explicit Passus Primus de visione Willelmi de dowel.</NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="12"><PB REF="00001034.tif" N="196, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XII. (DO-WEL II.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10584">
<P>OBS. <HI REND="I">The readings marked</HI> K <HI REND="I">are from</HI> MS. Digby 171.</P>
<P>TITLE. Incipit passus secundus PE; Incipit secundus F; M <HI REND="I">adds</HI>—de do|wel; S <HI REND="I">adds</HI>—de eodem; I <HI REND="I">has</HI>—Passus primus de visione Dowel, &amp;c.</P></NOTE><HI REND="I">Incipit passus secundus</HI> [<HI REND="I">de dowel</HI>].</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>THenne hadde wit a wif · was hote dame studie,<MILESTONE N="122" UNIT="A page"/><MILESTONE N="143" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10585"><HI REND="I">hote</HI>] i-hote M. <HI REND="I">was hote</HI>] men callid here F.</NOTE></L>
<L>That ful lene lokede · and lif-holy semede;</L>
<L>Hue was wonderliche wroth · þat wit so me tauhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10586"><HI REND="I">Hue</HI>] Sche IM; Heo FK. <HI REND="I">wonderliche</HI>] wonder M. <HI REND="I">so me</HI>] me so I.</NOTE></L>
<L N="4">Al starynge dame studie · sterneliche seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10587"><HI REND="I">starynge</HI> IES] staryng MF; star|yenge P. <HI REND="I">sterneliche</HI> IESM] sturne|liche PF. <HI REND="I">seide</HI>] sche seide M.</NOTE></L>
<L>"Wel art þow wys," quaþ hue to Wit · "suche wis|dome [to] shewe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10588"><HI REND="I">to Wit</HI>] SF <HI REND="I">om. wisdome</HI>] wis|domes KFS. [<HI REND="I">to</HI> IMFSEGK] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To eny fol other flaterere · oþer to frentik puple;"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10589"><HI REND="I">other</HI>] or to I.</NOTE></L>
<L>And seide, "<HI REND="I">nolite mittere</HI>, ȝe men · margerie-perles<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10590"><HI REND="I">mittere</HI>] mittere in viam I. <HI REND="I">ȝe men</HI>] ȝemmen &amp; E (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L N="8">A-monge hogges þat hauen · hawes at wille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10591"><HI REND="I">hogges</HI>] swyn M. <HI REND="I">hawes</HI>] hawen S. <HI REND="I">at</HI>] at heore M. <HI REND="I">at wille</HI>] I|nowe F.</NOTE></L>
<L>Thei don bote dreuele þeron · draf were hem leuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10592"><HI REND="I">dreuele</HI> I] dreuel K; dreuelen E; dryuele F; drauele M; dreuely S; dreuelyn P.</NOTE></L>
<L>Þan al þe preciouse perreye · þat eny prince weldeþ.</L>
<L>Ich segge hit by suche," quaþ studie · "þat shewen by here werkus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10593"><HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om. studie</HI>] witte I (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">werkus</HI>] werk I.</NOTE></L>
<L N="12">[Þei] loueþ lond and lordshup · and lykyng of body more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10594">[<HI REND="I">Þei</HI> M] That PEIFSK; <HI REND="I">cf.</HI> B|text. <HI REND="I">loueþ</HI>] louen but M. <HI REND="I">body more</HI>] heore bodi M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001035.tif" N="197, C-text"/>
<L>Than holynesse oþer hendenesse · oþer al þat seintes techeþ.<MILESTONE N="144" UNIT="B page"/></L>
<L>Wysdom and Wit now · is nat worth a carse<MILESTONE N="123" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10595"><HI REND="I">carse</HI>] crasse M; kerse F.</NOTE></L>
<L N="15">Bote hit be carded with couetyse · as cloþers kemben wolle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10596"><HI REND="I">kemben</HI>] M <HI REND="I">om. wolle</HI>] here wolle I.</NOTE></L>
<L>He þat can contreeue and caste · to deceyue þe puple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10597"><HI REND="I">Ho</HI>] He M. <HI REND="I">þat</HI>] so S. <HI REND="I">and</HI>] a F. <HI REND="I">puple</HI>] rightful I. S <HI REND="I">omits from</HI> to deceyue <HI REND="I">to</HI> thus <HI REND="I">in</HI> l. 18.</NOTE></L>
<L>And lette with a loueday · treuthe, and by-gyle hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10598"><HI REND="I">hym</HI>] IK <HI REND="I">om.</HI> F <HI REND="I">has</HI>—&amp; lette trewþe with louedaies · &amp; begile þe leel trewe.</NOTE></L>
<L>That can coueite and caste thus · aren cleped in-to counsail.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10599"><HI REND="I">coueite</HI> MEKG] coueyty P; <HI REND="I">not in</HI> IS; F <HI REND="I">has</HI> coniecte, <HI REND="I">which, how|ever, lacks support. and</HI>] an P. <HI REND="I">aren</HI>] ben EMS. <HI REND="I">cleped</HI>] i-called M; called F.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Qui sapiunt nugas · &amp; crimina lege uocantur</HI>,</L>
<L N="20"><HI REND="I">Qui recte sapiunt · lex iubet ire foras.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10600"><HI REND="I">recte sapiunt</HI>] sapiunt recte S.</NOTE></L>
<L>He is reuerenced and robed · þat can robbe þe peuple</L>
<L>Þorw fallas and false questes · and þorw fykel speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10601"><HI REND="I">fallas</HI>] fallasse M; fallace F. <HI REND="I">questes</HI>] enquestes M. <HI REND="I">fykel</HI>] false S (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Iob þe gentil and wys · in hus gestes wytnesseþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10602"><HI REND="I">and wys</HI>] I <HI REND="I">om. hus</HI>] a M. <HI REND="I">gestes</HI>] geste EMSK; geest F.</NOTE></L>
<L N="24">What shal worthe of suche · whenne þei lyf leten;<Q><HI REND="I">Ducunt in bonis dies suos, &amp; in fine descendunt ad infernum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10603"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">lyf</HI>] þe lijf M. <HI REND="I">fine</HI>] puncto S. <HI REND="I">descendunt</HI>] descendent F. <HI REND="I">ad</HI>] in EMF. <HI REND="I">in|fernum</HI>] inferna S.</NOTE></L>
<L>The sauter seith þe same · of alle suche ryche;<Q><HI REND="I">Ibunt in progenies patrum suorum, &amp; usque in eternum non uidebunt lumen: Et alibi: Ecce ipsi peccatores, &amp; cet.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10604"><HI REND="I">progenies</HI> EIF] progenie PM SK. <HI REND="I">uidebunt</HI>] uidebit M.</NOTE></L>
<L N="26">'Lo!' holy lettrure seith · 'whiche lordes been these shrewes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10605"><HI REND="I">holy—seith</HI>] saiþ holy letterure I. <HI REND="I">whiche</HI>] wiche P; swiche M. <HI REND="I">these</HI> MSFK] thees P; þise I; þis E.</NOTE></L>
<L>Tho þat [god] most good gyueþ · most greue ryght and treuthe:'
<PB REF="00001036.tif" N="198, C-text"/><Q><HI REND="I">Que perfecisti, destruxerunt;</HI> [<HI REND="I">iustus autem quid fecit?</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10606">[<HI REND="I">god</HI> IMFSKG] PE <HI REND="I">om. gyueþ</HI>] ȝifþ I; doþ M. <HI REND="I">most greue</HI>] greueth most I. [<HI REND="I">iustus—fecit</HI> S] iustus, &amp;c. M; iustus autem, &amp;c. F; iustitiam P (<HI REND="I">wrongly</HI>); I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="28">And harlotes for [hure] harlotrie · aren holpen er nedy poure;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10607"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">hure</HI> S] here IKG; heore M; her F; PE <HI REND="I">om. aren</HI>] K <HI REND="I">om. er</HI>] or FSE. <HI REND="I">nedy</HI> IMFSEK] nudy P.</NOTE></L>
<L>And þat is no ryght ne reson · for raþer men sholde</L>
<L>Help hem þat hath nouht · þan þo þat han no neede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10608"><HI REND="I">hem</HI>] him IMFEK. <HI REND="I">þo</HI>] hem S; him M.</NOTE></L>
<L N="31">Ac he þat haþ holy writ · aye in hus mouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10609"><HI REND="I">aye</HI>] as it were F.</NOTE></L>
<L>And can telle of treuthe · and of þe twelue apostels,</L>
<L>Oþer of þe passion of crist · oþer of purgatorie peynes,<MILESTONE N="145" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10610"><HI REND="I">peynes</HI>] þe peynes I.</NOTE></L>
<L>Lytel is he a-lowed þere-fore · among lordes [at] festes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10611"><HI REND="I">alowed</HI>] loued K; loued or leet I. <HI REND="I">þerefore</HI>] herfore I. [<HI REND="I">at</HI> IMFG] ate S; of PE; K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="35">Nowe is þe manere atte mete · when mynstralles ben stylle,<MILESTONE N="124" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10612"><HI REND="I">atte</HI> E] ate F; at þe IM; at SK; atte þe P.</NOTE></L>
<L>The lewede a-ȝens þe lered · þe holy lore to dispute,</L>
<L>And tellen of þe trinite · how two slowe þe þridde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10613"><HI REND="I">two</HI>] tweyne M.</NOTE></L>
<L>And brynge forth ballede resones · and taken bernarde to witnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10614"><HI REND="I">ballede resones</HI>] a balled resoun K. <HI REND="I">and</HI>] IK <HI REND="I">om. witnesse</HI>] witt|nesse P.</NOTE></L>
<L>And putteþ forþ presompcions · to preouen þe sothe.</L>
<L N="40">Thus thei dreuelen atte deyes · þe deyte to knowe,<MILESTONE N="146" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10615"><HI REND="I">atte</HI>] at þe MF; as þe (<HI REND="I">wrongly</HI>) I; at S. <HI REND="I">deyes</HI>] dee M. <HI REND="I">deyte</HI>] diete F; dette (!) IS.</NOTE></L>
<L>And gnawen god with gorge · when here guttes fullen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10616"><HI REND="I">when</HI>] while þei M; whan þei F. <HI REND="I">here guttes</HI>] þe wombe F.</NOTE></L>
<L>Ac þe carful mai crie · and quaken atte ȝate,</L>
<L>Boþe a-fyngred and a-furst · and for defaute spille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10617"><HI REND="I">a-fyngred</HI>] <HI REND="I">so</HI> PFK; a-fyngryd S; a-fyngered E; of-hongret M; an|hungred I. <HI REND="I">a-furst</HI>] <HI REND="I">so</HI> PSK; a-first F; aþurste E; a-þruste I; a-þrest M.</NOTE></L>
<L N="44">Ys non so hende to haue hym yn · bote hote hym go þer god is!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10618"><HI REND="I">yn</HI>] I <HI REND="I">om. hote</HI>] bidde M. <HI REND="I">hote hym</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thenne semeþ hit to my syght · to suche as so biddeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10619"><HI REND="I">to</HI> (2)] bi M. <HI REND="I">as</HI>] þat IS.</NOTE></L>
<L>God is nat in þat hom · ne hus help neither!
</L>
<PB REF="00001037.tif" N="199, C-text"/>
<L>Lytel loueþ he þat lorde · that lente hym [al] þat blisse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10620"><HI REND="I">al</HI> IMFSEKG] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="48">That so parteþ with þe poure · a parcel, whenne hym nedeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10621"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">hym</HI>] hem I. <HI REND="I">nedeþ</HI> IMFSE] nudeþ P; neodeþ K.</NOTE></L>
<L>Ne were mercy in mene men · more þan in ryght ryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10622"><HI REND="I">ryght</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Meny time mendynans · myghte gon a-fyngred;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10623"><HI REND="I">time</HI>] tymes I. <HI REND="I">mendynans</HI>] mendynantz I; mendynauntus F; mendenauntus S. <HI REND="I">a-fyngred</HI>] of|hongred M; anhungred I; <HI REND="I">see</HI> l. 43.</NOTE></L>
<L>And so seith þe sauter · ich sauh hit in <HI REND="I">memento</HI>,<Q><HI REND="I">Ecce audiuimus eam</HI> (<HI REND="I">.i. caritatem</HI>) <HI REND="I">in effrata; inuenimus eam in campis silue.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10624"><HI REND="I">sauh</HI>] seyh I; sai MS; saw F. <HI REND="I">i. caritatem</HI>] FS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="52">Clerkus and knyghtes · carpen of god ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10625"><HI REND="I">god ofte</HI>] good hostes I (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>And haueþ hym muche in hure mouthe · ac mene men in herte.<MILESTONE N="125" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10626"><HI REND="I">hym</HI>] IK <HI REND="I">om. ac</HI>] and M. <HI REND="I">men in</HI>] in here I.</NOTE></L>
<L>Freres and faitours · han founde vp suche questiones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10627"><HI REND="I">vp</HI>] F <HI REND="I">om. questiones</HI>] de|maundus F.</NOTE></L>
<L>To plese with proute men · sitthe þe pestilences,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10628"><HI REND="I">proute</HI>] prut E; proude MISK; þe prowde F. <HI REND="I">þe</HI>] þis I; MFS <HI REND="I">om. pestilences</HI>] pestelences P; pestilence time M; <HI REND="I">cf.</HI> l. 60.</NOTE></L>
<L>[And preching at seint poules · in pure enuye of clerkes,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10629"><HI REND="I">From</HI> I; <HI REND="I">also in</HI> KGS; <HI REND="I">inserted in</HI> F <HI REND="I">after</HI> l. 57; PEM <HI REND="I">omit. And preching</HI>] So þei preche F. <HI REND="I">in</HI> FSG] <HI REND="I">miswritten</HI> and IK.</NOTE></L>
<L N="57">That folk is nouht ferm in þe feith · ne free of here goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10630"><HI REND="I">nouht</HI>] S <HI REND="I">om. ferm</HI>] in-ferme (!) E. <HI REND="I">þe</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne sory for here synnes; · so is pruyde en-hansed<MILESTONE N="147" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10631"><HI REND="I">for</HI>] of SK. <HI REND="I">pruyde</HI>] pryuyde P; <HI REND="I">but see</HI> l. 64. <HI REND="I">is pruyde</HI>] pride is I.</NOTE></L>
<L>In religion and al þe reame · among ryche and poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10632"><HI REND="I">and</HI>] in M. <HI REND="I">al</HI>] in al IK.</NOTE></L>
<L>That preyeres han no power · these pestilences to lette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10633"><HI REND="I">these</HI>] thees P; M <HI REND="I">om. pesti|lences</HI>] pestelences P. <HI REND="I">lette</HI>] bete K.</NOTE></L>
<L N="61">For god is def now a dayes · and deyneþ nouht ous to huyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10634"><HI REND="I">nouht</HI>] SK <HI REND="I">om. huyre</HI>] hure IKE; here MF.</NOTE></L>
<L>And good men for oure gultes · he al to-grynt to deþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10635"><HI REND="I">gultes</HI>] giit F. <HI REND="I">he</HI>] M <HI REND="I">om. deþe</HI> IMFSEK] dyþe P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001038.tif" N="200, C-text"/>
<L>And ȝut þese wrecches of þys worlde · is non y-war by oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10636"><HI REND="I">þese</HI> MFK] þees P; þis ISE. <HI REND="I">y-war</HI> IK] i-war M; awar F; war ES; <HI REND="I">miswritten</HI> whar P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Ne for drede of eny deþ · with-draweþ hem fro pruyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10637"><HI REND="I">hem</HI>] him I.</NOTE></L>
<L N="65">Ne parteþ with þe poure · as pure charyte wolde,</L>
<L>Bote in gayenesse and in glotenye · for-glotten here goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10638"><HI REND="I">in</HI> (2)] IMFSK <HI REND="I">om. for-glot|ten</HI>] for-glutten FS; for-glwten E.</NOTE></L>
<L>And brekeþ nat here bred to þe poure · as þe book hoteþ;<Q>[<HI REND="I">Frange esurienti panem tuum; et egenos vagos|que induc in domum tuam.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10639"><HI REND="I">nat here</HI>] no F. <HI REND="I">hoteþ</HI>] telleþ E. [<HI REND="I">Frange—tuam</HI>] <HI REND="I">from</HI> E; <HI REND="I">not in</HI> P. <HI REND="I">et—tuam</HI>] IMSKG <HI REND="I">om. in—tuam</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="68">Ac þe more he hath, and wynneþ · þe world at hus wylle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10640"><HI REND="I">hath—wynneþ</HI>] wynneþ and haþ I. <HI REND="I">and</HI>] or S.</NOTE></L>
<L>And lordeþ in leedes · the lasse good he deleþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10641"><HI REND="I">lordeþ</HI>] lord is M.</NOTE></L>
<L>Tobie tauhte nat so · takeþ hede, ȝe ryche,</L>
<L>How he tolde in a tyme · and tauhte hus sone dele:<Q><HI REND="I">Si tibi sit copia, abundanter tribue: si autem exiguum, illud impertiri libenter stude.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10642"><HI REND="I">dele</HI>] to dele S. <HI REND="I">stude</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="72">And þis is no more to mene · bote 'ho so muche good weldeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10643"><HI REND="I">þis</HI>] MFSK <HI REND="I">om. no—mene</HI>] to mene no more IFSK. <HI REND="I">bote—so</HI>] who I.</NOTE></L>
<L>Be large þer-of while hit last · to leedes þat been needy.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10644"><HI REND="I">last</HI> MFSK] laste P; lasteþ I. <HI REND="I">leedes</HI>] hem E; men K.</NOTE></L>
<L>Yf þow haue lytel, leue sone · loke by þy lyue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10645"><HI REND="I">leue</HI>] <HI REND="I">apparently miswritten</HI> loue P.</NOTE></L>
<L N="75">Get þe loue þer-with · þauh þou fare þe werse.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10646"><HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om. þer-with</HI>] þer-wiþ here M. <HI REND="I">fare—werse</HI>] þe werse fare IMFSK.</NOTE></L>
<L>Ac lust no lord ne lewed man · of suche lore nou to hure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10647"><HI REND="I">ne</HI>] now ne I. <HI REND="I">lewed</HI>] lettred I; leered FK. <HI REND="I">man</HI>] men I. <HI REND="I">nou</HI>] I <HI REND="I">om. to</HI>] M <HI REND="I">om. hure</HI>] huyre S; here IMF.</NOTE></L>
<L>Bote lythen how þey myghte lerne · lest good to spene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10648"><HI REND="I">lythen</HI>] leten M. <HI REND="I">lest good</HI>] best here goode E. <HI REND="I">spene</HI>] spende M.</NOTE></L>
<L>And so lyuen lordes now · and leten hit a dowel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10649"><HI REND="I">so lyuen</HI>] þat loueþ loueþ (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001039.tif" N="201, C-text"/>
<L>For is no wit worth now · bote hit of wynnynge soune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10650"><HI REND="I">is</HI>] nys M. <HI REND="I">wit</HI>] wynnyng M (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">bote</HI>] but if I. <HI REND="I">soune</HI>] come I; conne K.</NOTE></L>
<L N="80">[And capped wiþ clergie · to conspire wronge.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10651"><HI REND="I">In</HI> I <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>For-thi," quaþ hue to wit, "be war · holy writ to shewe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10652"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi EM; Þere|fore I. <HI REND="I">quaþ—wit</HI>] witte, quoþ sche I.</NOTE></L>
<L>Amonges hem þat hauen · hawes atte wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10653"><HI REND="I">hawes</HI>] hawen S. <HI REND="I">atte</HI>] at heore MF; at EK.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10654">
<P><HI REND="I">Here</HI> I <HI REND="I">has</HI>—</P>
<P>To foles and flaterers · þat frentike aren of wittes,</P>
<P>And saide, <HI REND="I">nolite mittere</HI> · margery|perles,</P>
<P>þey done but dreuely þer-on · draffe were here leuere,</P>
<P>Among hegges (<HI REND="I">sic</HI>) þat han · hawes at wille,</P>
<P>þan alle þe preciouse perrye · in paradise groweth.</P>
<P><HI REND="I">These lines are repeated from</HI> ll. 6—10 <HI REND="I">above, lines</HI> 8 <HI REND="I">and</HI> 9 <HI REND="I">being trans|posed.</HI></P></NOTE></L>
<L>The whiche is a lykynge and a lust · and loue of þe worlde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10655">
<P><HI REND="I">Here</HI> I <HI REND="I">has</HI>—</P>
<P>To foles and flaterers · þat frentike aren of wittes,</P>
<P>And saide, <HI REND="I">nolite mittere</HI> · margery|perles,</P>
<P>þey done but dreuely þer-on · draffe were here leuere,</P>
<P>Among hegges (<HI REND="I">sic</HI>) þat han · hawes at wille,</P>
<P>þan alle þe preciouse perrye · in paradise groweth.</P>
<P><HI REND="I">These lines are repeated from</HI> ll. 6—10 <HI REND="I">above, lines</HI> 8 <HI REND="I">and</HI> 9 <HI REND="I">being trans|posed.</HI></P></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10656"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">and a</HI>] in M; and SFK. <HI REND="I">lust</HI> MFSK] loust P.</NOTE></L>
<L N="84">And whanne wit was y-war · what studie menede,<MILESTONE N="126" UNIT="A page"/><MILESTONE N="150" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10657"><HI REND="I">And</HI>] An P. <HI REND="I">whanne</HI>] wanne P; whan þat M. <HI REND="I">was</HI>] is E. <HI REND="I">y-war</HI> IK] i-war M; a-war F; war ES; whar P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 63.</NOTE></L>
<L>Ich myghte gete no greyn · of wittes grete wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10658"><HI REND="I">wittes</HI> (2)] connynge I.</NOTE></L>
<L>Bote al lauhwynge he loutede · and loked vp-on studie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10659"><HI REND="I">lauhwynge</HI>] laweynge I; lauh|ynge M; lawhyng F; lauȝynge S; lawynge E. <HI REND="I">loutede</HI>] lotede PE; <HI REND="I">but see</HI> l. 88.</NOTE></L>
<L>Semynge þat ich sholde · by-sechen hure of grace.</L>
<L N="88">When ich was war of hus wille · to þat womman ich loutede,<MILESTONE N="127" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10660"><HI REND="I">When</HI>] And whan IS. <HI REND="I">hus</HI>] hire IF. <HI REND="I">þat womman</HI>] his wif S. <HI REND="I">ich loutede</HI>] gan I lowten I; gan y knele S.</NOTE></L>
<L>And seide, "mercy, ma dame · ȝoure man shal ich worthe</L>
<L>As longe as ich lyue · bothe late and rathe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10661">S <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>And for to worche ȝoure wil · the while my lyf dureþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10662"><HI REND="I">And</HI>] FS <HI REND="I">om. the</HI>] SMF <HI REND="I">om. dureþ</HI>] duyreþ P; endureth F.</NOTE></L>
<L N="92">With þat ȝe kenne me kyndeliche · to knowe what is dowel."</L>
<L>"For thi meeknesse," quaþ hue · "and for thi mylde speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10663"><HI REND="I">for</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich shal þe kenne to clergie · my cosyn, þat knoweth<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10664"><HI REND="I">þe kenne</HI>] kenne þe IEK.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001040.tif" N="202, C-text"/>
<L>Alle kyne konnynges · and comsynges of dowel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10665"><HI REND="I">comsynges</HI>] comsyng M.</NOTE></L>
<L N="96">Of dobet and dobest · for doctor he is yknowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10666"><HI REND="I">and</HI>] and of MEFS; of I.</NOTE></L>
<L>And of scripture þe skylful · and scryuaynes were trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10667"><HI REND="I">of</HI>] ouer IK. <HI REND="I">skylful</HI>] scilfulest M; skyful P. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P.</NOTE></L>
<L>For hue is sybbe to þe seuen ars · and also my soster,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10668"><HI REND="I">þe</HI>] al þe S; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And cleregies wedded wif · as wys as hym-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10669"><HI REND="I">cleregies</HI>] clergises F.</NOTE></L>
<L N="100">Of lore and of letterure · of lawe and of reson.</L>
<L>So with þat þat cleregie can · and counsail of scripture<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10670"><HI REND="I">þat þat</HI>] þat þe F; þat IK.</NOTE></L>
<L>Thow shalt conne and knowe · kyndeliche dowel."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10671"><HI REND="I">kyndeliche</HI>] kendeliche P.</NOTE></L>
<L>Thenne was ich al so fayn · as foul of fair morwenynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10672"><HI REND="I">al so</HI>] as IK. <HI REND="I">morwenynge</HI>] morwe I; morwen K; morewe S.</NOTE></L>
<L N="104">Gladder þan gleo-man · þat gold haþ to gyfte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10673"><HI REND="I">gleo-man</HI>] a gleman MS; þe gleman F.</NOTE></L>
<L>And asked of hure þe heye way · wher þat cleregie dwelte—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10674"><HI REND="I">of</HI>] at EFSK. <HI REND="I">dwelte</HI>] dwelleþ M; duelled I.</NOTE></L>
<L>"And tel me som tokne," quaþ ich · "for tyme is þat ich wende."<MILESTONE N="151" UNIT="B page"/></L>
<L>"Aske þe heye wey," quaþ hue · "hennes to suffre|<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10675"><HI REND="I">quaþ hue</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="108">Bothe-wele-and-moche-wo · yf þow wolt lerne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10676"><HI REND="I">moche</HI>] michel M; muchel F; I <HI REND="I">om. yf</HI>] ȝif þat MF. <HI REND="I">wolt</HI>] wol I; wil F.</NOTE></L>
<L>And ryd forth by richesse · and rest nouht þer-ynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10677"><HI REND="I">And</HI>] Ac M. <HI REND="I">and</HI>] ac FSK; but M; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Yf þow coueite to be riche · to cleregie comst þow neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10678">S <HI REND="I">omits. Yf</HI>] For if IK. <HI REND="I">coueite</HI> MFEK] coueitest I; coueity P.</NOTE></L>
<L>Bothe wommen and wyn · wratthe, yre, and slewthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10679"><HI REND="I">Bothe</HI>] But I; With E. <HI REND="I">wom|men</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> wommon P.</NOTE></L>
<L>Yf þow [hem] vse oþer haunte · haue god my treuthe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10680">M <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">hem</HI> FS] hit PEIKG. <HI REND="I">oþer</HI>] or elles F.</NOTE></L>
<L N="113">To clergie shult þow neuere come · ne knowe what ys dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10681"><HI REND="I">shult þow</HI>] schal y K.</NOTE></L>
<L>Ac yf þou happe," quaþ hue · "þat þow hitte on clergie,<MILESTONE N="128" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10682"><HI REND="I">hitte</HI>] hutte M.</NOTE></L>
<L>And hast vnderstondyng · what he wolde mene,
</L>
<PB REF="00001041.tif" N="203, C-text"/>
<L N="116">Sey to hym þy-self · ouer-see my bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10683"><HI REND="I">to</HI>] I <HI REND="I">om. þy-self</HI>] þi-self þanne F. <HI REND="I">ouer</HI>] oueer P. <HI REND="I">my</HI>] manye IK.</NOTE></L>
<L>And seye ich grette wel hus wif · ich wrot hure a byble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10684"><HI REND="I">grette</HI>] grete FSK. <HI REND="I">ich</HI>] for i I.</NOTE></L>
<L>And sette hure to sapience · and to þe sauter glosed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10685"><HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om. glosed</HI>] glosede P; y-glosed IM.</NOTE></L>
<L>Logyk ich lerede hure · and al þe lawe after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10686"><HI REND="I">lerede</HI>] lernede MI.</NOTE></L>
<L>Alle þe musons in musyk · ich made hure to knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10687"><HI REND="I">Alle</HI>] And alle I. <HI REND="I">to</HI>] for to I.</NOTE></L>
<L N="121">Plato þe poete · ich putte hym ferst to booke,</L>
<L>Aristotle and oþere · to arguen ich tauhte.</L>
<L>Grammere for gurles · ich gart furst wryte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10688"><HI REND="I">wryte</HI>] to write MFS.</NOTE></L>
<L>And bet hem with a baleyse · bote yf þei wolde lerne.</L>
<L N="125">Of alle kyne craftes · ich contreeuede here tooles,</L>
<L>Of carpentrie, of kerueres · and contreeuede þe compas,<MILESTONE N="152" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10689"><HI REND="I">of kerueres</HI>] &amp; keruerus S; and of coruyng M. <HI REND="I">and</HI>] i M.</NOTE></L>
<L>And cast out by squire · boþe lyne and leuell.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10690"><HI REND="I">out</HI>] mette I. <HI REND="I">by</HI>] by þe F.</NOTE></L>
<L>Thus þorw my lore beþ men ylered · þauh ich loke dymme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10691"><HI REND="I">ylered</HI>] i-lerned MF. <HI REND="I">beþ—ylered</HI>] men lerede K. <HI REND="I">dymme</HI>] holewe M.</NOTE></L>
<L N="129">Ac theologie haþ teened me · ten score tymes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10692"><HI REND="I">teened</HI>] i-tened M.</NOTE></L>
<L>The more ich muse þer-on · the mystiloker hit semeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10693"><HI REND="I">The</HI>] For þe F. <HI REND="I">muse</HI>] musede M. <HI REND="I">mystiloker</HI>] maisterliker M; mystlokur F.</NOTE></L>
<L>And þe deppere ich deuyne · the derker me þynkeþ hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10694"><HI REND="I">þe</HI>] K <HI REND="I">om. ich</HI>] in M. <HI REND="I">derker</HI>] deerker P. <HI REND="I">þynkeþ hit</HI>] it þenketh F.</NOTE></L>
<L>Hit is no science sothliche · bote a sothfast by-leyue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10695"><HI REND="I">science</HI>] conscience E. <HI REND="I">soth|fast</HI>] stedefast M. <HI REND="I">by-leyue</HI>] by-lyue P; <HI REND="I">but see next line.</HI></NOTE></L>
<L N="133">Ac for hit lereþ men to louye · ich by-leyue þer-on þe bettere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10696"><HI REND="I">lereþ</HI>] lerede I; lerneþ M. <HI REND="I">men</HI>] me M. <HI REND="I">by-leyue</HI>] leue M; leeue F.</NOTE></L>
<L>For loue is a lykynge thyng · and loth for to greue;<MILESTONE N="129" UNIT="A page"/></L>
<L>Lerne for to louye · yf þe lyke dowel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10697"><HI REND="I">þe</HI>] þow M. <HI REND="I">dowel</HI>] to dowel PE; <HI REND="I">but</HI> IMFSK <HI REND="I">omit</HI> to; <HI REND="I">cf.</HI> l. 142.</NOTE></L>
<L>For of dobet and of dobest · here doctor is dere loue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10698"><HI REND="I">of</HI> (2)] IFMK <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="137">Tho wente ich my way · with-oute more lettynge,<MILESTONE N="130" UNIT="A page"/><MILESTONE N="154" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10699"><HI REND="I">wente</HI>] wende E.</NOTE></L>
<L>And to clergie ich kam · as clerkes me seide,
</L>
<PB REF="00001042.tif" N="204, C-text"/>
<L>And ich grette hym goodliche · and greiþliche hym told,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10700"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. ich</HI>] M <HI REND="I">om. greiþliche</HI>] greiliche P.</NOTE></L>
<L N="140">How þat wit and hus wif · wissed me to hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10701"><HI REND="I">wissed</HI>] had wissed F. <HI REND="I">to hym</HI>] him tille M.</NOTE></L>
<L>To [kenne] and to knowe · kyndeliche dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10702">[<HI REND="I">kenne</HI> IMFS] kowe (<HI REND="I">sic</HI>) P; kow KE; <HI REND="I">cf.</HI> l. 102.</NOTE></L>
<L>"By cryst," quaþ clergie · "yf þow coueyte dowel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10703">E <HI REND="I">omits. cryst</HI>] crist þo FSK. <HI REND="I">clergie</HI>] clergiȝe þo M.</NOTE></L>
<L>Kep þe ten commaundemens · and kep þe fro synne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10704"><HI REND="I">fro</HI>] out of M. <HI REND="I">kep—synne</HI>] care no forþere I.</NOTE></L>
<L N="144">And by-leyf leelly · how godes sone a-lyghte</L>
<L>On þe mayde marie · for mankynnes sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10705"><HI REND="I">mankynnes</HI>] mankynde I.</NOTE></L>
<L>And by-cam man of þat mayde · with-oute mannes kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10706"><HI REND="I">man</HI>] S <HI REND="I">om. mannes kynde</HI>] mankynde IK; makynde (<HI REND="I">sic</HI>) S.</NOTE></L>
<L>And al þat holy churche · here-of can þe lere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10707"><HI REND="I">lere</HI>] lerne MF.</NOTE></L>
<L N="148">By-leyf lelly þere-on · and look þow do þer-after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10708"><HI REND="I">By-leyf—þere-on</HI>] Leeue it leely I. <HI REND="I">lelly—on</HI>] þer-on lelly K.</NOTE></L>
<L>Her-of austin þe olde · made bokes and bokes;<MILESTONE N="155" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10709">Austyn þe olde · here-of made bokes I.</NOTE></L>
<L>Ho was hus autor · and him of god tauhte?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10710"><HI REND="I">Ho</HI>] But ho F; Sche M (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">and</HI>] þat FS.</NOTE></L>
<L>Patriarkes and prophetes · aposteles and angeles</L>
<L N="152">And þe holy trinite · to austyn appeirede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10711"><HI REND="I">holy</HI>] trewe IFSK; truwe M. <HI REND="I">appeirede</HI>] y-perede S; þat apperede F</NOTE></L>
<L>And he ous seide as he seih · and so ich by-leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10712"><HI REND="I">he</HI>] y S. <HI REND="I">seih</HI>] say I; si M; sy F; seyȝ S; seiȝe E (<HI REND="I">and in</HI> l. 154).</NOTE></L>
<L>That he seih þe syre and þe sone · and seynte spirit to|gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10713"><HI REND="I">That</HI>] M <HI REND="I">om. þe</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">syre</HI>] fader I. <HI REND="I">spirit</HI>] espirit IKS.</NOTE></L>
<L>And alle þre bote on God · and her-of made he bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10714"><HI REND="I">made he</HI>] he made I. <HI REND="I">bokes</HI>] þe bokes E.</NOTE></L>
<L N="156">Ȝe, busiliche bokes; · ho [beþ] hus wytnesses?<Q><HI REND="I">Ego in patre &amp; pater in me</HI> [<HI REND="I">est;</HI>] <HI REND="I">et qui me vidit, patrem meum uidit qui in celis est.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10715"><HI REND="I">Ȝe</HI>] Ac ȝe F. <HI REND="I">Ȝe—bokes</HI>] I <HI REND="I">om. ho</HI>] ȝe M. [<HI REND="I">beþ</HI> IFKG] ben M; buþ S; <HI REND="I">miswritten</HI> but (<HI REND="I">for</HI> buth) P; bot E; <HI REND="I">cf.</HI> l. 150. [<HI REND="I">est</HI> IM] PEFSK <HI REND="I">om. me uidit</HI>] uidit me M; videt me FS. <HI REND="I">patrem—uidit</HI>] uidet &amp; patrem meum S; videt &amp; patrem F; uidit &amp; patrem M. <HI REND="I">qui in—est</HI>] qui, &amp;c. E; FS <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001043.tif" N="205, C-text"/>
<L>Alle þe clerkes vnder crist · ne couthe this asoile;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10716"><HI REND="I">couthe</HI>] coude M; cowde F.</NOTE></L>
<L>Bote thus by-longeþ to by-leyue · alle þat lykeþ dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10717"><HI REND="I">thus</HI>] þis MF; þus it I. <HI REND="I">lykeþ</HI>] liken to M; loueþ S.</NOTE></L>
<L>For hadde neuere frek fyn wit · þe faith to dispute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10718"><HI REND="I">hadde</HI>] ne hadde M.</NOTE></L>
<L N="160">Ne man myghte haue no merit þer-of · myghte hit be preoued;<Q><HI REND="I">Fides non habet meritum ubi humana racio</HI> [<HI REND="I">pre|bet experimentum.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10719"><HI REND="I">myghte</HI> (1)] mouȝthe I. <HI REND="I">no</HI>] IF <HI REND="I">om. haue—þer-of</HI>] meryt haue þerof F. <HI REND="I">myghte</HI> (2)] mouȝt FK. <HI REND="I">preoued</HI>] preouede P; preued FK; y-preuyd S; i-preued M. <HI REND="I">humana racio</HI>] humanum M. [<HI REND="I">prebet, &amp;c.</HI> EMFS] possidet dnium P; K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thus by-leyue and leaute · and loue is þe þridde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10720"><HI REND="I">by-leyue—lcaute</HI>] in bileue lele (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L>That makeþ men to dowel · dobet, and dobest."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10721"><HI REND="I">That</HI>] þei F. <HI REND="I">men</HI>] EF <HI REND="I">om. to</HI>] S <HI REND="I">om. dobet</HI>] and dobett I; do|bet boþe F.</NOTE></L>
<L>[Þanne] scripture scorned me · and many skyles shewede,<MILESTONE N="168" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10722">[<HI REND="I">Þanne</HI> MF] Þenne ISKG; The PE; <HI REND="I">cf.</HI> B. xi. 1.</NOTE></L>
<L N="164">And contynaunce made to clergie · to congie me, hit semede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10723"><HI REND="I">to</HI> (1)] on I. <HI REND="I">congie</HI>] conge MS; congeie IK; cunge F. <HI REND="I">hit</HI>] as it F.</NOTE></L>
<L>And lakkede me in latyn · and lyght by me sette,<Q>And seide, "<HI REND="I">multi multa sapiunt, &amp; seipsos nesciunt.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10724"><HI REND="I">me</HI>] I <HI REND="I">om. in</HI>] a IF. <HI REND="I">lyght</HI>] lite E.</NOTE></L>
<L>Tho wepte ich for wo · and wraþede of [here] wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10725"><HI REND="I">wraþede</HI>] wraþþe ISK. [<HI REND="I">here</HI> I] hus P; his MKS; þis E; þese F; <HI REND="I">cf.</HI> B. xi. 3.</NOTE></L>
<L>And in a wynkynge ich worth · and wonderliche ich mette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10726"><HI REND="I">worth</HI> MS] wurthe F; wrathe K; warth PI. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">ich</HI> (2)] me I; ESK <HI REND="I">om. mette</HI> EMIFSK] mete P.</NOTE></L>
<L N="168">For ich was raueshed ryght þer; · fortune me fette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10727"><HI REND="I">raueshed</HI>] raueshede P; raue|schyd S; rauyssched IK; i-raueisshed M. <HI REND="I">fortune</HI>] for fortune I; as for|tune F.</NOTE></L>
<L>In-to þe londe of longynge · and loue hue me brouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10728"><HI REND="I">In-to</HI>] And in-to I. <HI REND="I">þe</HI>] a M; S <HI REND="I">om. and loue</HI>] a-lone IM. <HI REND="I">hue</HI>] heo FK; sche I; he MS.</NOTE></L>
<L>And in a myrour, hihte myddelerd · hue made me to loke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10729"><HI REND="I">hihte</HI>] þat highte I; hatte S. <HI REND="I">myddelerd</HI>] myddulerþe SF. <HI REND="I">hue</HI>] heo F; sche IM; scheo K; he S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001044.tif" N="206, C-text"/>
<L>And sutthe seide to me · "her myghte þou see wondres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10730"><HI REND="I">sutthe</HI>] sennes he I; syþþe he S. <HI REND="I">seide</HI>] seide þus F. <HI REND="I">myghte þou</HI>] þou myȝt FS.</NOTE></L>
<L N="172">And knowe þat þow coueitest · and come þer-to, par|aunter."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10731"><HI REND="I">knewe</HI>] i-knowe M.</NOTE></L>
<L>Thenne hadde fortune folwynge hure · two faire maidenes,<MILESTONE N="169" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10732"><HI REND="I">hure</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Concupiscentia-carnis</HI> · me calde þe eldere mayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10733"><HI REND="I">Concupiscentia-carnis</HI> IMFS KG] Carnis concupiscentia PE; <HI REND="I">but see</HI> l. 178. <HI REND="I">me</HI>] <HI REND="I">so also</HI> E; men IMFSK. <HI REND="I">calde</HI>] <HI REND="I">so also</HI> EI; called FSK; calleden M. <HI REND="I">mayde</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And couetyse-of-eyen · ycald was þat oþere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10734"><HI REND="I">ycald</HI>] y-called IMF; S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="176">And pruyde-of-parfit-lyuynge · pursewede [me] faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10735">[<HI REND="I">me</HI> IMFSK] in PE.</NOTE></L>
<L>And bad me for my contynence · counte clergies lore lyght.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10736"><HI REND="I">lyght</HI>] at liȝte MF; litel K. <HI REND="I">counte—lyght</HI>] coueyte clerkes tech|ing I.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Concupiscentia-carnis</HI> · comfortyde me in þys wyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10737"><HI REND="I">in—wyse</HI>] of þis manere I.</NOTE></L>
<L>And seide, "þow art ȝong and ȝep · and hast ȝeris ynowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10738"><HI REND="I">art</HI>] ert PEK.</NOTE></L>
<L N="180">For to lyue longe · and ladyes to louye.</L>
<L>And in þis mirour þow myȝt see · murthes ful menye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10739"><HI REND="I">myȝt</HI> MESIK] may F; myst P.</NOTE></L>
<L>That lede þe wol to lykynge · al þy lyf-tyme."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10740"><HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om. wol</HI>] wolde I.</NOTE></L>
<L>The secounde mayde seide · "ich shal sewe þi wil;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10741"><HI REND="I">mayde seide</HI>] saide þe same ISK; maide seide þe same F. <HI REND="I">sewe</HI> MF] sew S; suwe K; schewe I; suwye E; sywe P.</NOTE></L>
<L N="184">Til þow be a lord of londe · leten þe ich nelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10742"><HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om. of</HI>] and haue I.</NOTE></L>
<L>That ich ne shal folwie þy felaushupe · yf fortune lyke."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10743"><HI REND="I">þy</HI>] I <HI REND="I">om. lyke</HI>] it like F.</NOTE></L>
<L>"He shal fynde me hus frende" · quaþ fortune her|after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10744"><HI REND="I">He</HI> IMFSEK] Hue (<HI REND="I">by mis|take</HI>) P. <HI REND="I">her</HI>] þer I.</NOTE></L>
<L N="187">"That man þat me lykeþ helpe · myghte nat mys|happe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10745"><HI REND="I">That</HI>] Þe M. <HI REND="I">helpe</HI>] to helpe MS. <HI REND="I">myghte</HI>] mai M.</NOTE></L>
<L>Thenne was þer on hiht elde · þat heuy was of chere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10746"><HI REND="I">hiht</HI>] þat hyȝte SK. <HI REND="I">heuy</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> euy P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001045.tif" N="207, C-text"/>
<L>"Man," quaþ elde, "mete ich with þe · by marie of heuene!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10747"><HI REND="I">mete</HI> IMFSEK] mette P. <HI REND="I">mete ich</HI>] if I mete I. <HI REND="I">of heuene</HI>] modur mylde F.</NOTE></L>
<L>Thou shalt fynde fortune · faile at þy moste neede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10748"><HI REND="I">faile</HI>] þe faile I.</NOTE></L>
<L>And <HI REND="I">concupiscentia-carnis</HI> · clene the for-sake!</L>
<L N="192">Byterliche shalt þow banne þenne · boþe [dayes] and nyghtes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10749"><HI REND="I">Byterliche</HI>] Withterli M. <HI REND="I">banne</HI>] curse K. [<HI REND="I">dayes</HI> IM] a daye PK; day E; by day SF. <HI REND="I">nyghtes</HI>] nyȝte F; be nyȝtus S.</NOTE></L>
<L>Couetyse-of-eyen · that euere þow hure knewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10750"><HI REND="I">Couetyse</HI>] For coueytise S. <HI REND="I">knewe</HI>] sye F.</NOTE></L>
<L>And pruyde-of-parfit-lyuynge · to muche peril þe brynge."</L>
<L>"Ȝe, recche the neuere," quaþ rechelesness · stod forth in raggede cloþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10751"><HI REND="I">recche</HI> IK] reche S; rechche F; rech M; reccheþ PE (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>"Folwe forþ þat fortune wol · thou hast ful fer to elde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10752"><HI REND="I">fer</HI> IMFK] feer P; ferre E. <HI REND="I">ful fer</HI>] fele ȝere S.</NOTE></L>
<L N="197">A man may stoupe tyme ynowe · when he shal tyne þe corone!"<MILESTONE N="170" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10753"><HI REND="I">tyme</HI>] tymes I. <HI REND="I">when</HI>] wen P. <HI REND="I">þe</HI>] his MF. <HI REND="I">corone</HI>] croune MI SF; croon E; crone K.</NOTE></L>
<L>Syre wanhope was sibbe to hym · as som men me tolde,</L>
<L>For rechelesnesse in hus rybaudrie · ryht þus he seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10754"><HI REND="I">rybaudrie</HI>] rybaudrye S; <HI REND="I">mis|written</HI> rybaurdrie P; ribaudie IFK; rebaudie E. <HI REND="I">þus</HI>] þus sum tyme F.</NOTE></L>
<L N="200">"Go ich to helle, go ich to heuene · ich shal nouht [go] myn one!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10755"><HI REND="I">Go—heuene</HI>] Go y to heuene go y to helle SF. <HI REND="I">go ich</HI>] or I. [<HI REND="I">go</HI> IMFSKG] PE <HI REND="I">om. myn one</HI>] allone E; me-selue M.</NOTE></L>
<L>Were hit al soþ þat ȝe seyen · thou scripture and clergie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10756"><HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om. thou</HI>] S <HI REND="I">om. and</HI>] and þou I.</NOTE></L>
<L>Ich leyue neuere þat lorde ne ladie · þat lyueþ her on erthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10757"><HI REND="I">neuere þat</HI>] þat no M; þat K. <HI REND="I">ladie</HI>] ladies E. <HI REND="I">on</HI>] in I. <HI REND="I">erthe</HI>] eerthe P.</NOTE></L>
<L>Sholde sitte in godes sete · ne see god in hus blysse;
<PB REF="00001046.tif" N="208, C-text"/><Q><HI REND="I">Ita impossibile est diuiti intrare in regnum celorum, sicut camelus foramen acus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10758"><HI REND="I">sitte</HI>] sette S. <HI REND="I">in</HI>] on MFSK. <HI REND="I">godes</HI>] good M. <HI REND="I">sete</HI>] sight I. <HI REND="I">blysse</HI>] face S. <HI REND="I">impossibile</HI>] <HI REND="I">so also</HI> F; possibile MISK. <HI REND="I">regnum</HI>] regno I. <HI REND="I">foramen acus</HI>] IMFK <HI REND="I">om.</HI> S <HI REND="I">has</HI>—Ita possibile est camelum transire per foramen acus sicud diuitem in regnum celorum; E <HI REND="I">has</HI>—Facilius est came|lum per foramen acus intrare quam diuitem ad regnum celorum. <HI REND="I">impossibile</HI>] <HI REND="I">turn back to p.</HI> 207.</NOTE></L>
<L>For clergie seith þat he seih · in þe seynt euangelie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10759"><HI REND="I">seih</HI>] sey F; seyȝ S; seyhȝ K; si M; saith (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">seynt</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="205">Þat ich man maked was · and my name y-entred<MILESTONE N="134" UNIT="A page"/><MILESTONE N="162" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10760"><HI REND="I">maked</HI>] made IK; I-maked F. <HI REND="I">y-entred</HI> EI] yentrede P; entred MFSK.</NOTE></L>
<L>In þe legende of lif · longe er ich were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10761"><HI REND="I">ich</HI>] he M.</NOTE></L>
<L>Predestinat thei prechen · prechours þat þis shewen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10762"><HI REND="I">Predestinat</HI>] Prodestinat P. <HI REND="I">shewen</HI>] schewede S.</NOTE></L>
<L N="208">Or prechen inparfit · ypult out of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10763"><HI REND="I">ypult</HI>] pulte I; puylt K; i-put MFS. <HI REND="I">out</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Vnwryten for som wikkednesse · as holy writ sheweth,<Q><HI REND="I">Nemo ascendit in celum nisi qui de celo descendit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10764"><HI REND="I">wikkednesse</HI>] vnkyndenesse M. <HI REND="I">Nemo—celo</HI>] M <HI REND="I">om.; but cf. footnote to</HI> l. 215. <HI REND="I">de—descendit</HI> IFS] de|scendit de celo PEMK; <HI REND="I">but cf.</HI> B|text.</NOTE></L>
<L>Ich leyue hit wel, by oure lorde · and no lettrure bettere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10765"><HI REND="I">Ich leyue</HI>] And I leue IK. <HI REND="I">no</HI>] non M; on no IK.</NOTE></L>
<L>For salomon þe sage · þat sapience made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10766"><HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="212">God gaf hym grace of wit · and of good after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10767"><HI REND="I">after</HI>] auntur aftur S.</NOTE></L>
<L>Neuere to man so muche · that man can of telle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10768"><HI REND="I">man</HI> (1)] erthely man F. <HI REND="I">man can</HI>] men coude M.</NOTE></L>
<L>To rewele alle reames · and ryche to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10769"><HI REND="I">rewele</HI>] <HI REND="I">so</HI> PI; rewle FS; rule EMK.</NOTE></L>
<L>And deme wel and wislyche · wommen bereþ witnesse;<Q><HI REND="I">Non michi nec tibi, sed diuidatur.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10770"><HI REND="I">deme</HI>] demed I. <HI REND="I">wommen</HI>] as women F. <HI REND="I">Non, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">Here</HI> M <HI REND="I">wrongly inserts the rubric above</HI> (l. 209)— Nemo, &amp;c. <HI REND="I">Non</HI>] Nec E.</NOTE></L>
<L N="216">Aristotle and he · hij tauhten men boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10771"><HI REND="I">hij</HI>] hy ESK; þei MF; who I.</NOTE></L>
<L>Maisters þat techen men · of godes muchel mercy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10772"><HI REND="I">techen men</HI>] men prechen I.</NOTE></L>
<L>Witnessen þat here wordes · and here werkes boþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10773"><HI REND="I">Witnessen</HI>] Whitnessen P.</NOTE></L>
<L>Weren wonder goode · and wise in here tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10774"><HI REND="I">wise</HI>] wisest I.</NOTE></L>
<L>And holychurche, as ich huyre · haldeþ boþe in helle!<MILESTONE N="135" UNIT="A page"/><MILESTONE N="163" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10775"><HI REND="I">huyre</HI>] hure EK; here MIF.</NOTE></L>
<L N="221">Yf we sholden worchen after here workes · to wynnen ous heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10776"><HI REND="I">Yf</HI>] And if I. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001047.tif" N="209, C-text"/>
<L>That for hure werkes and witt · wonyeþ now in peyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10777"><HI REND="I">werkes</HI>] work S. <HI REND="I">witt</HI>] heore wit M.</NOTE></L>
<L>Then wroghte we vnwisliche · for al ȝoure wyse tech|ynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10778"><HI REND="I">we</HI>] i I; y K. <HI REND="I">ȝoure</HI>] oure M.</NOTE></L>
<L N="224">Ac ich countresegge þe nat, cleregie · ne þy connynge, scripture;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10779"><HI REND="I">countresegge</HI>] contresyngge E. <HI REND="I">nat</HI>] þat (!) E. <HI REND="I">þy</HI>] þe M.</NOTE></L>
<L>That ho so doþ by ȝoure doctrine · doþ wel, ich leyue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10780"><HI REND="I">doþ</HI> (2)] he doþ MF.</NOTE></L>
<L>Ac me were leuere, by oure lorde · a lippe of godes grace<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10781"><HI REND="I">lippe</HI>] lappe M.</NOTE></L>
<L>Than al þe kynde witt þat ȝe can boþe · and connynge of ȝoure bokes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10782"><HI REND="I">can</HI>] cunne M.</NOTE></L>
<L N="228">For of fele witty, in faith · litel ferly ich haue,</L>
<L>Thauh here gost be vngraciouse · god for to plese.</L>
<L>For meny men of þis molde · setten more here herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10783"><HI REND="I">of</HI>] in I; on F. <HI REND="I">setten more</HI>] more sette I.</NOTE></L>
<L>In worldliche good þan in god · for-þy grace hem failleþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10784"><HI REND="I">worldliche</HI>] I <HI REND="I">om. for-þy</HI>] for-whi M; &amp; for-þi F. <HI REND="I">grace hem</HI>] hem grace I.</NOTE></L>
<L N="232">At here moste meschef · mercy were þe beste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10785"><HI REND="I">moste</HI> EMFSK] meste P; more I.</NOTE></L>
<L>And mercy of mercy · needes mot aryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10786"><HI REND="I">And</HI>] But S. <HI REND="I">mot</HI>] moste M.</NOTE></L>
<L>As holy writ wittnesseþ · godes word in the godspelle;<Q><HI REND="I">Eadem mensura qua mensi fueritis, remecietur uobis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10787"><HI REND="I">godes word</HI>] god M; holi writ F. <HI REND="I">the</HI>] I <HI REND="I">om. Eadem, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">in|serted in</HI> M <HI REND="I">after</HI> l. 228. <HI REND="I">fueritis</HI>] fueritis alijs S. <HI REND="I">uobis</HI>] &amp; vobis F.</NOTE></L>
<L>Ryght wel ywittede men · and wel lettred clerkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10788"><HI REND="I">Ryght</HI>] I <HI REND="I">om. lettred</HI>] y|lettered IK; i-lettred MFS.</NOTE></L>
<L N="236">Selde arn þei seien · so lyue as þei lere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10789"><HI REND="I">Selde</HI>] Seilde P; Seldom I; <HI REND="I">see</HI> l. 301. <HI REND="I">arn</HI>] as M. <HI REND="I">seien</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; seyn IMK; seie F; seyȝ S. <HI REND="I">so</HI>] to IF.</NOTE></L>
<L>Witnesse on godes wordes · þat was neuere vntrewe:<Q><HI REND="I">Super cathedram moysi</HI> [<HI REND="I">sederunt</HI>,] <HI REND="I">&amp;c.</HI><MILESTONE N="132" UNIT="A page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10790"><HI REND="I">Witnesse on</HI>] Witnesseþ I. <HI REND="I">wordes</HI>] word MIS. <HI REND="I">vntrewe</HI>] vn|triwe P. <HI REND="I">moysi</HI>] S <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">sederunt</HI>] <HI REND="I">in</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>[Ac] ich wene hit worth of menye · as was in Noes tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10791">[<HI REND="I">Ac</HI> IMFKGS] And PE.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001048.tif" N="210, C-text"/>
<L>Tho þat he shop þe schip · of shides and of bordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10792"><HI REND="I">þat</HI>] I <HI REND="I">om. schip</HI> IMFSE] shup P; schup K. <HI REND="I">of</HI> (2)] ISK <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="240">Was neuere wright þat þer-on wrouhte · ne workman y|saued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10793"><HI REND="I">wright</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> writ P; <HI REND="I">but see</HI> l. 243; wriȝt ES; writht M; wiȝt F; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bote briddes and bestes · [and] þe blessed Noe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10794">[<HI REND="I">and</HI> IMFSKG] þat PE. M <HI REND="I">has in the margin</HI>—Contra prelatos.</NOTE></L>
<L>And hus wif with hus sones · and hus sones wyues;</L>
<L>[Of] wrightes þat hit wroghten · was non ysaued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10795">[<HI REND="I">Of</HI> IMFSKG] And PE. <HI REND="I">non</HI>] þer non M; non of hem I.</NOTE></L>
<L>God leyue hit fare nat so by folke · that þe faith techen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10796"><HI REND="I">leyue</HI>] leue IMSEK; leeue F. <HI REND="I">by</HI>] by þis I.</NOTE></L>
<L>Of holychurche, þat sholde kepe · alle cristine saules;</L>
<L N="246">For <HI REND="I">archa noe</HI>, nymeþ hede · ys no more to mene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10797"><HI REND="I">nymeþ</HI> MFSK] nemeþ P.</NOTE></L>
<L>Bote holychurche, herbergh · to alle þat ben blessede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10798"><HI REND="I">herbergh</HI>] is herborȝ E. <HI REND="I">alle</HI>] E <HI REND="I">om. blessede</HI>] i-blessed M.</NOTE></L>
<L>The <HI REND="I">culorum</HI> of this c[l]ause · curatores ys to mene,<MILESTONE N="164" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10799"><HI REND="I">clause</HI> FSK] cause PE; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">curatores</HI>] <HI REND="I">written in red in</HI> MK (<HI REND="I">as a Latin word</HI>); curatours E; curatoures IS; creatours (!) F.</NOTE></L>
<L>That ben carpenters vnder criste · holy [kirke] to make<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10800"><HI REND="I">ben</HI>] E <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PEFSK; chirche M.</NOTE></L>
<L>For lewede folke, godes foules · and hus free bestes;<Q><HI REND="I">Homines &amp; iumenta saluabis, domine, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10801"><HI REND="I">foules</HI>] folys I; folus S; foolus F (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L N="251">At domes day a dyluuye worth · of deþ and fuyr at ones;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10802"><HI REND="I">At</HI>] A SK. <HI REND="I">dyluuye</HI>] delful time M. <HI REND="I">fuyr</HI>] of fuyr PE; <HI REND="I">but</HI> IMSKG <HI REND="I">omit</HI> of.</NOTE></L>
<L>Worcheþ, ȝe wryghtes of holichurche · as holy writ techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10803"><HI REND="I">as</HI>] to make as S. <HI REND="I">techeþ</HI>] ȝow techeth F.</NOTE></L>
<L>Lest ȝe be loste as þe laborers were · þat labored vnder Noe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10804"><HI REND="I">be loste</HI>] ben i-lost M. <HI REND="I">þe</HI>] MF <HI REND="I">om. labored—Noe</HI>] wiþ noe wrouten M.</NOTE></L>
<L>A goode fryday, ich fynde · a felon was ysaued,<MILESTONE N="135" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10805"><HI REND="I">A</HI>] On M. <HI REND="I">ysaued</HI>] ysauede P.</NOTE></L>
<L>That vnlawefulliche hadde ylyued · al hus lyf-tyme;</L>
<L N="256">And for he by-knew on þe crois · and to crist schrof hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10806"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. schrof</HI> EMIF SK] shroue P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001049.tif" N="211, C-text"/>
<L>He was sonnere ysaued · þan seynt Iohan þe Baptist,</L>
<L>And er Adam oþer ysaie · oþer eny of þe prophetes,</L>
<L>That hadden leye with lucyfer · meny longe ȝeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10807"><HI REND="I">leye</HI>] ley EF; lye S; i-leiȝe M.</NOTE></L>
<L N="260">A robber was y-raunsoned · raþer þan þei alle;</L>
<L>With-oute penaunce oþer passion · oþer eny oþer peyne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10808"><HI REND="I">oute</HI>] outhe P. <HI REND="I">oþer</HI> (1)] and I.</NOTE></L>
<L>He passede forth pacientliche · to perpetuel blisse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10809"><HI REND="I">He passede</HI>] Passeþ I. <HI REND="I">to</HI>] in-to F.</NOTE></L>
<L>Al-so marie Magdelene · ho myghte do worsse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10810"><HI REND="I">Al-so</HI>] Þan I. <HI REND="I">ho</HI>] ȝo E. <HI REND="I">myghte</HI>] myde (<HI REND="I">sic</HI>) M. <HI REND="I">do</HI>] do no E; ha do F.</NOTE></L>
<L N="264">As in lykynge of lecherye · no lyf denyede?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10811"><HI REND="I">denyede</HI> MSIK] denoyede P; denyed it F.</NOTE></L>
<L>And dauid þe douhty · þat deuynede how vrye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10812"><HI REND="I">And</HI>] Or I.</NOTE></L>
<L>Mighte slilokeste be slayn · and sente hym to werre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10813"><HI REND="I">slilokeste</HI>] sleylokest EISK; slylikest M. <HI REND="I">werre</HI>] worþe I.</NOTE></L>
<L>Leelliche as by hus lok · with a lettere of gyle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10814"><HI REND="I">lok</HI>] book M; bokes I. <HI REND="I">Leel|liche—lok</HI>] Slylich al with slyþe S. <HI REND="I">lettere</HI>] lyare I.</NOTE></L>
<L N="268">Paul þe apostel, þat no pite hadde · cristene peuple to culle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10815"><HI REND="I">þat</HI>] IK <HI REND="I">om. pite</HI>] piete I. <HI REND="I">cristene</HI>] crustene P. <HI REND="I">culle</HI>] kille FS; culle to deþe I.</NOTE></L>
<L>Now beeþ þese seintes, as men seyen · and souereynes in heuene,<MILESTONE N="165" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10816"><HI REND="I">Now</HI>] And now I. <HI REND="I">þese</HI> M] þise I; þis SE; þei F; þees P. <HI REND="I">as</HI>] by þat I. <HI REND="I">and</HI>] as E. <HI REND="I">souereynes</HI>] seynours M.</NOTE></L>
<L>Tho þat worst wroghten · while þei weren here.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10817"><HI REND="I">Tho</HI>] And þo F; I <HI REND="I">om. while</HI>] wile P; þe while þat I; while þat MF. <HI REND="I">weren here</HI>] here were I.</NOTE></L>
<L>By þat þat salamon seith · hit semeþ þat no wyght<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10818"><HI REND="I">þat þat</HI>] þat I.</NOTE></L>
<L N="272">Wot ho is worthi · for wele oþer for wicke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10819"><HI REND="I">wicke</HI>] wicked I. S <HI REND="I">omits from</HI> for <HI REND="I">to</HI> worthi <HI REND="I">in next line.</HI></NOTE></L>
<L>Whether he is worthi to wele · oþer to wickede pyne:<Q><HI REND="I">Sunt iusti atque sapientes, &amp; opera eorum in manu Dei sunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10820"><HI REND="I">is</HI>] be F. <HI REND="I">wickede</HI>] walle in F. <HI REND="I">pyne</HI>] <HI REND="I">so</HI> PI; peyne EMFSK. <HI REND="I">iusti—sapientes</HI>] &amp; sapientes iusti M; <HI REND="I">see note to l.</HI> 277. <HI REND="I">atque</HI>] et IK.</NOTE></L>
<L>Thus ich, rechelesnesse, haue rad · registres and bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10821"><HI REND="I">A leaf lost in</HI> I, <HI REND="I">down to</HI> xiii. 20. <HI REND="I">rad</HI>] y-rad SK; I-redde F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001050.tif" N="212, C-text"/>
<L N="275">And fond ich neuere, in faith · for to telle treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10822"><HI REND="I">And</HI>] Ac F. <HI REND="I">treuthe</HI>] of treuthe P; <HI REND="I">but</HI> MFSEK <HI REND="I">omit</HI> of.</NOTE></L>
<L>That clergie of cristes mouth · comended was euere.<MILESTONE N="136" UNIT="A page"/><MILESTONE N="166" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10823"><HI REND="I">comended</HI>] comsed M.</NOTE></L>
<L>For crist seide to seintes · and to suche as he louede,<Q><HI REND="I">Dum steteritis ante reges et presides,</HI> [<HI REND="I">nolite cogi|tare quomodo aut quid loquamini,</HI>] <HI REND="I">&amp; cetera:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10824"><HI REND="I">Dum, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">Here</HI> M <HI REND="I">has the rubric quoted above</HI>, l. 273. <HI REND="I">steteritis</HI> FSKG] steteris PE. [<HI REND="I">nolite cogitare</HI> EFS] PK <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">quomodo, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> S <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>'Thauh ȝe come by-fore kynges · and clerkes of þe lawe,</L>
<L>Beeþ nat a-ferd of þat folke · for ich shal ȝeue ȝow tonge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10825"><HI REND="I">ȝow</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="280">Connynge and clergie · to conclude hem alle.'</L>
<L>Dauid makeþ mencion · he spak among kynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10826"><HI REND="I">makeþ</HI>] made M. <HI REND="I">he</HI>] and M.</NOTE></L>
<L>And myghte no kynge hym ouer-come · as in connynge speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10827"><HI REND="I">speche</HI>] of speche F.</NOTE></L>
<L N="283">Sothly," seide rechelesnesse · "ich see by menye euydences,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10828"><HI REND="I">menye</HI>] myn S; F <HI REND="I">om. euy|dences</HI> MSKG] euedences P.</NOTE></L>
<L>That noþer wit ne wyghtnesse · wan neuere þe maistrie<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10829"><HI REND="I">noþer</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>With-oute þe grete gyfte of god · with hus grace and fortune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10830"><HI REND="I">þe</HI>] FS <HI REND="I">om. grete</HI>] KG <HI REND="I">om. and</HI>] and his M.</NOTE></L>
<L>For he þat most [seih] and seide · of þe sothfast trinite<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10831">[<HI REND="I">seih</HI>] si M; say S; <HI REND="I">miswritten</HI> seith PEFKG; <HI REND="I">but see l.</HI> 154.</NOTE></L>
<L>Was Austyn þe olde · þat euere man wiste.</L>
<L N="288">He saide thus in hus sarmon · for ensample of grete clerkes,<Q><HI REND="I">Ecce ipsi idioti rapiunt celum, vbi nos sapientes in inferno mergimur.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10832"><HI REND="I">He</HI>] KG <HI REND="I">om. for</HI>] in M. <HI REND="I">en|sample</HI>] saumple F. <HI REND="I">idioti</HI>] ydioti E; ydiote MFS. <HI REND="I">rapiunt</HI>] rapiunt nobis S. <HI REND="I">sapientes</HI>] FS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>This is to mene no more · to men þat ben lewede,</L>
<L>'Aren none raþere raueshed · fro þe ryghte by-leyue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10833"><HI REND="I">raþere raueshed</HI>] rauysched raþur FS. <HI REND="I">raueshed</HI>] i-rauessched M.</NOTE></L>
<L>Cominliche þan clerkes · most knowynge and connynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10834"><HI REND="I">Cominliche</HI>] Comenliche S; Comuneliche MF. <HI REND="I">and</HI>] of FS.</NOTE></L>
<L>And none sonnere ysaued · ne saddere in þe by-leyue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10835"><HI REND="I">And</HI>] Ne F. <HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001051.tif" N="213, C-text"/>
<L N="293">Than plouhmen and pastours · and poure comune peuple;'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10836"><HI REND="I">poure comune</HI>] oþer pore M; oþur comen S.</NOTE></L>
<L>And lewede leele laborers · and land-tylynge peuple<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10837">F <HI REND="I">omits. And</HI>] MSK <HI REND="I">om. tyl|ynge</HI>] tylyinge SK.</NOTE></L>
<L>Persen with a <HI REND="I">pater-noster</HI> · paradys oþer heuene,<MILESTONE N="167" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10838"><HI REND="I">Persen</HI>] þei peersen F; Passen M. <HI REND="I">oþer</HI>] after (<HI REND="I">sic</HI>) E; of KG.</NOTE></L>
<L N="296">Passinge purgatorie penaunceles · for here parfit by|leyue,<Q><HI REND="I">Breuis oratio penetrat celum.</HI></Q></L>
<L>Selde falleþ þe seruant · so deepe in arerages<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10839">OBS. <HI REND="I">Here in some</HI> MSS (T, H<HI REND="sub">2</HI>, <HI REND="I">and</HI> Digby 145) <HI REND="I">the</HI> A-text <HI REND="I">and</HI> C-text <HI REND="I">are pieced together. See</HI> A|text, pref. pp. xviii, xx, xxiv. <HI REND="I">Read|ings from</HI> T <HI REND="I">are here given, to show how the</HI> Passus <HI REND="I">ends. arerages</HI>] ari|rages E; areragis S; rerages F; a|rerage M; arerage TK; arrirages P (<HI REND="I">but see</HI> xiii. 66).</NOTE></L>
<L>As doþ þe reyue oþer þe conterroller · þat rekene mot and a-counte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10840"><HI REND="I">reyue</HI>] reue MESTKG; reeue F. <HI REND="I">oþer</HI>] &amp; T. <HI REND="I">þe</HI> (2)] a M; FK <HI REND="I">om. conterroller</HI>]. counteroller MS; coun|trollour TF; counterrollers E. <HI REND="I">a|counte</HI>] acompte T; counte FS.</NOTE></L>
<L>Of al þat þei hauen had · of hym þat is here maister.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10841"><HI REND="I">had</HI> TSKG] hadd P; i-had MF.</NOTE></L>
<L N="300">Ac þese lewede laborers · of lytel vnderstondynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10842"><HI REND="I">þese</HI> MFS] þees P; TK <HI REND="I">om. lytel</HI>] lewde S. <HI REND="I">vnderstondynge</HI>] vn|durfongynge F; vndirstonde (<HI REND="I">sic</HI>) T.</NOTE></L>
<L>Selde fallen so foule · and so deepe in synne</L>
<L>As clerkes of holy churche · þat kepen sholde and saue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10843"><HI REND="I">of</HI>] dooth of F.</NOTE></L>
<L>Lewede men in good by-leyue · and lene hem at here. neede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10844"><HI REND="I">good</HI>] rith M. <HI REND="I">neede</HI>] wille T.</NOTE></L>
<L N="304"><HI REND="I">'Homo proponit,'</HI> quaþ [a] poete þo · and plato he hihte,<MILESTONE N="170" UNIT="B page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10845"><HI REND="I">Homo</HI>] Ȝe homo F. [<HI REND="I">a</HI> MTF ESKG] þe P. <HI REND="I">þo</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">'Et deus disponit,'</HI> quaþ he · 'let god do hus wille.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10846"><HI REND="I">Et</HI>] Set M. <HI REND="I">he</HI>] he þo F. <HI REND="I">hus</HI>] al his M.</NOTE></L>
<L>Al þat treuthe a-tacheþ · and testifieþ for goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10847"><HI REND="I">a-tacheþ</HI>] techiþ T.</NOTE></L>
<L>Thauh thei folwe þat fortune wole · no folie ich hit holde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10848"><HI REND="I">Thauh—folwe</HI>] Þan þe folke (!) E. <HI REND="I">wole</HI>] wolde F; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="308">And <HI REND="I">concupiscentia-carnis</HI> · shal þe nat greue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10849"><HI REND="I">And</HI>] Ne T. <HI REND="I">shal—greue</HI>] ne shal not greue þe T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001052.tif" N="214, C-text"/>
<L>Gretlich, ne by-gyly þe · bote yf þy-self wolle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10850"><HI REND="I">Gretlich ne</HI>] Graithly to F. <HI REND="I">by-gyly</HI>] bigyle FK; by-gile ne naþur (<HI REND="I">sic</HI>) S; begile T; greuen (<HI REND="I">repeated from last line</HI>) M. <HI REND="I">þe</HI>] FS <HI REND="I">om. yf þy-self</HI>] þou T. <HI REND="I">wolle</HI>] woldest M.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, farewel, fyppe!" quath fauntelet · and forth gan me drawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10851"><HI REND="I">Ȝe</HI>] Tho T. <HI REND="I">fauntelet</HI>] a fauntlet S; a fauntekyn M.</NOTE></L>
<L>Til <HI REND="I">concupiscentia-carnis</HI> · a-corded to alle my werkes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10852"><HI REND="I">to</HI>] til TKG; with S. <HI REND="I">werkes</HI>] wordes M.</NOTE></L>
<L N="312">Of dowel ne of dobet · no deynte me þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10853"><HI REND="I">ne</HI>] and M. <HI REND="I">me</HI>] me ne T.</NOTE></L>
<L>Clergie and hus consail · ich countede ful lytel!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10854"><HI REND="I">Clergie and</HI>] Of clergie &amp; F; Ne clergie ne T. <HI REND="I">ich countede</HI>] a|countede M; I counte it T. <HI REND="I">lytel</HI>] lite M.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus secundus de dowel.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10855">MT <HI REND="I">omit. Hic</HI>] EFSK <HI REND="I">om. de dowel</HI>] FK <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="13"><PB REF="00001053.tif" N="215, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XIII. (DO-WEL III.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10856">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> K; Incipit passus tercius PE; Hic incipit tercius passus de dowel M; Incipit tercius de eodem S; Passus secundus de dobet (<HI REND="I">wrong|ly</HI>) T.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus tercius</HI> [<HI REND="I">de dowel.</HI>]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Alas, eye!" quath elde · and holynesse boþe,<MILESTONE N="170" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10857"><HI REND="I">eye</HI>] eyȝe M.</NOTE></L>
<L>"Þat wit shal turne to wrecchednesse · for welthe haþ al hus wil!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10858"><HI REND="I">wit</HI>] with P. <HI REND="I">welthe</HI>] wele SK.</NOTE></L>
<L>Couetise-of-eyen · confortede me after,</L>
<L N="4">And seide, "rechelesnesse · recche þe neuere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10859"><HI REND="I">seide</HI>] seide to F (<HI REND="I">which seems not to be meant; cf.</HI> B-text). <HI REND="I">þe</HI>] þow M.</NOTE></L>
<L>By so þow riche were · haue þow no conscience<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10860"><HI REND="I">By</HI>] T <HI REND="I">om. þow</HI>] þat þou F. <HI REND="I">riche were</HI>] were riche M. <HI REND="I">were</HI>] T <HI REND="I">om. þow</HI> (2)] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How þat þow come to good; · confesse þe to som frere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10861"><HI REND="I">þat</HI>] so F. <HI REND="I">þat—come</HI>] þou comist T.</NOTE></L>
<L>He shal a-soile þe thus sone · how [so] þow euere wynne hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10862">[<HI REND="I">so</HI> FTS] PEMK <HI REND="I">om. euere—hit</HI>] euer it wynne F; hit euere wonne M.</NOTE></L>
<L>For while fortune is þy frend · freres wollen þe louye,</L>
<L>And fastne þe in here fraternite · and for þe by-seche<MILESTONE N="171" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10863"><HI REND="I">fastne</HI>] faste T.</NOTE></L>
<L N="10">To here priour prouincial · hus pardon to haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10864"><HI REND="I">To here</HI>] Bi-fore þe M.</NOTE></L>
<L>And praye for þe, pol by pol · yf þow be [pecunyous;]<Q><HI REND="I">Pena pecuniaria non sufficit, et cet."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10865">[<HI REND="I">pecunyous</HI> EMFSKG] pecu|nius P; pecuniosus T. <HI REND="I">Pena</HI>] Sed pena F.</NOTE></L>
<L N="12">By wissynge of þis wenche ich dude · hure wordes were so swete,</L>
<L>Til ich for-ȝat ȝouthe · and ȝorn in-to elde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10866"><HI REND="I">ȝorn</HI> TK] ȝorne P; ron M; ran S; ourne E; ȝarn fast F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001054.tif" N="216, C-text"/>
<L>Thenne was fortune my foo · for al here fayre by-heste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10867"><HI REND="I">Thenne</HI>] &amp; þan FTK.</NOTE></L>
<L>And pouerte pursuwede me · and putte me to be lowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10868"><HI REND="I">me</HI>] me faste F.</NOTE></L>
<L N="16">And flittynge fond ich þe frere · þat me confessede,</L>
<L>And seide, 'he myghte me nat a-soile · bote ich suluer hadde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10869"><HI REND="I">me—a-soile</HI>] not asoyle me S. <HI REND="I">bote</HI>] but if F.</NOTE></L>
<L>To restitue resonabliche · for al vnryghtful wynnynge.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10870"><HI REND="I">vnryghtful</HI>] vnskilful S; sor|ful E.</NOTE></L>
<L>"Owh! how!" quaþ ich þo · and myn hefd waggede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10871"><HI REND="I">Owh how</HI>] Ow hou E; Ow how F; How how S; Ow ow M; Owhȝ houȝ K; How T. <HI REND="I">ich</HI>] S <HI REND="I">om. þo</HI>] þo to hym T. <HI REND="I">hefd</HI>] hed EM; heuid TFK; hand S. <HI REND="I">waggede</HI>] y-waggyd S.</NOTE></L>
<L N="20">"By my faith, frere," quaþ ich · "ȝe fare lik þe wou|were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10872">
<P>M <HI REND="I">omits from</HI> ȝe fare <HI REND="I">to</HI> ich <HI REND="I">in</HI> l. 22.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here</HI> I <HI REND="I">begins again, but is damaged and imperfect throughout this</HI> Passus.</P></NOTE></L>
<L>That wilneþ þe wydewe · bote for to wedde here goodes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10873"><HI REND="I">wilneþ</HI>] wilneþ nat IS; wilneþ nouȝt T. <HI REND="I">wedde</HI>] welde T.</NOTE></L>
<L>Ryght so, by þe rode," quaþ ich · "rouhte þe neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10874"><HI REND="I">ich</HI>] y þo S. <HI REND="I">rouhte</HI>] roȝt E; rouȝte TF; roȝte S. <HI REND="I">rouhte þe</HI>] rout|est þow M.</NOTE></L>
<L>Wher my body yburied were · by so ȝe hadde my goodes!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10875"><HI REND="I">yburied were</HI>] were y-buried K. <HI REND="I">by</HI>] M <HI REND="I">om. ȝe</HI>] þou T.</NOTE></L>
<L N="24">Thanne lowh leaute · for ich lourede on þe frere;<MILESTONE N="172" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10876"><HI REND="I">Thanne</HI>] And þanne IT; Þo M.</NOTE></L>
<L>"Whi lourest þow?" quaþ leaute · "leue syre," ich seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10877"><HI REND="I">lourest</HI>] louridest T. <HI REND="I">leue</HI> EM STK] leeue IF; luue P. <HI REND="I">ich</HI>] he MT.</NOTE></L>
<L>"For this frere flaterede me · while he fond me riche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10878"><HI REND="I">this</HI> IMFSETK] thees P. <HI REND="I">flater|ede</HI>] flatereþ S. <HI REND="I">while</HI>] þe while I; þer whiles T.</NOTE></L>
<L>Now ich am poure and penyles · at litel prys he set me:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10879"><HI REND="I">Now</HI>] And now IT. <HI REND="I">at</HI>] K <HI REND="I">om. set me</HI>] me setteþ M.</NOTE></L>
<L N="28">Ich wolde hit were no synne," ich seide · "to seye þat were treuthe.</L>
<L>The sauter seith hit is no synne · for suche men as ben trewe<MILESTONE N="173" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10880">K <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>For to seggen as thei seen · and saue onliche prestes;
<PB REF="00001055.tif" N="217, C-text"/><Q><HI REND="I">Existimasti inique quod ero tui similis; arguam te, &amp; statuam contra faciem tuam.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10881"><HI REND="I">For</HI>] IT <HI REND="I">om. seggen</HI>] seiȝe M. <HI REND="I">and</HI>] alle M. <HI REND="I">Nolite, &amp; c.</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thei wollen a-leggen al-so · and by þe godspel preouen hit,<MILESTONE N="172" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Nolite iudicare quemquam.</HI>"</Q></L>
<L N="32">"Wher-of serueþ lawe," quaþ leaute · "and no lyf vndertoke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10882"><HI REND="I">Wher-of</HI>] And wher-of IT; Wer-of P.</NOTE></L>
<L>Falnesse ne faiterie? · for som-what þe apostel seide,<Q><HI REND="I">Non oderis fratrem tuum secrete in corde</HI> [<HI REND="I">tuo.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10883">[<HI REND="I">tuo</HI> FST] PEMK <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thyng þat al þe worlde wot · where-fore sholdest þow spare<MILESTONE N="173" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10884"><HI REND="I">where-fore</HI>] where-to S; where K.</NOTE></L>
<L>To rehercen hit by retoryk · to a-rate dedliche synne?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10885"><HI REND="I">hit</HI>] it al I. <HI REND="I">a-rate</HI>] rate F; rehete T.</NOTE></L>
<L N="36">Ac be þow neuer þe furste · the defaute to blame;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10886"><HI REND="I">þow neuer</HI>] neuer-more IT. <HI REND="I">the</HI>] F <HI REND="I">om. to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L>Thauh þow see, sey nat · som tyme, þat is treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10887"><HI REND="I">see</HI>] hit seo M; I <HI REND="I">om. sey</HI>] me sey F. <HI REND="I">treuthe</HI>] trewe MFS; truwe K.</NOTE></L>
<L>Thyng þat wolde be pryue · publisshe þow hit neuere,</L>
<L>Noþer for loue labbe hit out · ne lacke hit for non enuye;<Q><HI REND="I">Parum lauda, uitupera parcius.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10888"><HI REND="I">Noþer for</HI>] Ne for no M. <HI REND="I">labbe—out</HI>] loue it nouȝt T. <HI REND="I">hit</HI>] S <HI REND="I">om. non</HI>] MFSTK <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="40">"He seith soth," quaþ scripture [þo] · and skypte an hy, and prechede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10889"><HI REND="I">He</HI>] A (<HI REND="I">sic</HI>) IT. [<HI REND="I">þo</HI> ITFSKG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac þe matere þat hue meeuede · yf lewede men hit knewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10890"><HI REND="I">hue</HI>] sche IT; he PMFSEK (<HI REND="I">wrongly</HI>); <HI REND="I">cf.</HI> ll. 49, 72. <HI REND="I">meeuede</HI>] moeued E. <HI REND="I">yf</HI>] &amp; T.</NOTE></L>
<L>Þe lasse, as ich leyue · louye þei wolde</L>
<L>The by-leyue of oure lorde · þat lettrede men techen.</L>
<L>Of here teme and of here tales · ich took ful good hede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10891"><HI REND="I">of</HI>] FIK <HI REND="I">om. ful</HI>] wel T; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="45">Hue seide in here sarmon · selcouthe wordes:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10892">F <HI REND="I">omits. Hue</HI>] Sche M; Heo K; He PITES (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">here</HI>] heore M; his E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001056.tif" N="218, C-text"/>
<L>"<HI REND="I">Multi</HI> to a mangerie · and to þe mete were sompned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10893"><HI REND="I">a</HI>] þe S. <HI REND="I">þe</HI>] MF <HI REND="I">om. sompned</HI>] ysompned E; i-sompned M.</NOTE></L>
<L>And whan þe peuple was plener come · the porter vn|pynnede þe gate,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10894"><HI REND="I">whan</HI>] wan P. <HI REND="I">was</HI>] were S. <HI REND="I">vnpynnede</HI>] opened EM; opeynnede S; &amp; openide (<HI REND="I">sic</HI>) T; vnpynneþ I.</NOTE></L>
<L N="48">And plyghte in <HI REND="I">pauci</HI> pryueliche · and leet þe remenant go rome."<MILESTONE N="174" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10895"><HI REND="I">pauci</HI>] paucos S. <HI REND="I">pryueliche</HI>] S <HI REND="I">om. go</HI>] F <HI REND="I">om. rome</HI>] rombe T; pleye S.</NOTE></L>
<L>Al for teene of here tixt · tremblede myn herte,</L>
<L>And in a weer gan ich wexe · and with my-selue to dispute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10896"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. to dispute</HI>] dis|pute KF; disputede M.</NOTE></L>
<L>Wheþer ich were chose oþer nat chose; · on holy|churche ich þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10897"><HI REND="I">Wheþer</HI>] Weþer P.</NOTE></L>
<L>That vnderfong me atte fount · for on of godes chosene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10898"><HI REND="I">vnderfong</HI>] vndurfeng FSK. <HI REND="I">atte</HI>] at þe IMTF. <HI REND="I">chosene</HI>] childur F.</NOTE></L>
<L N="53">"For crist clepide ous alle · come yf we wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10899"><HI REND="I">clepide</HI>] curteisly kept F.</NOTE></L>
<L>Sarrasyns and scismatikes · and so he dude þe Iewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10900"><HI REND="I">scismatikes</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> scis|maticyns P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And bad hem souken of hus brest · sauete for synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10901"><HI REND="I">of</HI>] at IMTFSK. <HI REND="I">sauete for</HI>] to saue þe fro M. <HI REND="I">of—synne</HI>] for synne · saue (sauf T) at his breste IT.</NOTE></L>
<L>And drynke bote for bale · brouke hit ho so myghte;<Q><HI REND="I">O uos omnes sitientes, uenite ad aquas!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10902"><HI REND="I">hit</HI>] MF <HI REND="I">om. O uos</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="57">Thenne may alle cristine [come] · and cleyme þer to entre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10903">[<HI REND="I">come</HI> IMTFSKG] PE <HI REND="I">om. þer</HI>] for S.</NOTE></L>
<L>By þat blod þat he boughte ous with · and baptisme, as he tauhte,<Q><HI REND="I">Qui crediderit et baptizatus fuerit</HI>, [<HI REND="I">saluus erit</HI>,] <HI REND="I">&amp; cetera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10904"><HI REND="I">as</HI>] þat S. [<HI REND="I">saluus erit</HI> MFE] hic saluus erit S; PKIT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For thauh a crystine man coueytede · hus crystendome to reneye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10905"><HI REND="I">coueytede</HI>] coueite MF. <HI REND="I">to</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="60">Ryghtfulliche to reneye · no reson hit wolde.</L>
<L>For may no cherl a chartre make · ne hus catel selle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10906"><HI REND="I">cherl</HI>] cheerl P; clerke ES. <HI REND="I">a</HI>] no F; TK <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001057.tif" N="219, C-text"/>
<L>With-oute leue of þe lorde · no lawe wolde hit graunte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10907"><HI REND="I">oute</HI>] ouhte P. <HI REND="I">þe</HI>] þat E. <HI REND="I">wolde</HI>] wole K; wol I; wil F.</NOTE></L>
<L>Ac he may renne in arerage · and rome fro home,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10908"><HI REND="I">Ac</HI>] But T. <HI REND="I">arerage</HI> KMS] arrirage P (<HI REND="I">but see</HI> l. 66); areragis T; rerage F. <HI REND="I">rome</HI>] rombe T; renne S.</NOTE></L>
<L N="64">As a recheles caitif · oþer reneyed, as hit semeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10909"><HI REND="I">a</HI>] ET <HI REND="I">om. recheles</HI>] cherles (!) E.</NOTE></L>
<L>Ac reson shal rekene with hym · and rebuke him atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10910"><HI REND="I">Ac</HI>] But T. <HI REND="I">him</HI>] F <HI REND="I">om. atte</HI>] at þe IMFT; at S.</NOTE></L>
<L>And conscience a-counte with hym · and caste him [in] arerages,<MILESTONE N="175" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10911">[<HI REND="I">in</HI> MITFSKG] PE <HI REND="I">om. are|rages</HI>] rerages F.</NOTE></L>
<L>And putte hym þenne in prison · in purgatorie to brenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10912"><HI REND="I">þenne</HI>] aftir T.</NOTE></L>
<L N="68">Rewardynge him þer for hus rechelesnesse · ryght to þe day of dome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10913"><HI REND="I">Rewardynge</HI>] Rewarde EF; And rewarde K. <HI REND="I">ryght</HI>] M <HI REND="I">om. Re|wardynge—rechelesnesse</HI>] And for his recchelesnesse rewarde hym þere TI.</NOTE></L>
<L>Bote contricion and confession · crye, by hus lyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10914"><HI REND="I">Bote</HI>] But ȝif T. <HI REND="I">crye by</HI>] he cacche in T. <HI REND="I">lyue</HI>] leue S.</NOTE></L>
<L>Mercy for hus mysdedes · with mouthe and with herte.'</L>
<L>"That is sothe," seide scripture · "may no synne lette<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10915"><HI REND="I">sothe</HI>] þe sothe PE; <HI REND="I">but</HI> MFSKT <HI REND="I">omit</HI> þe; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Mercy, þat hue nel al amende · yf meeknesse here folwe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10916"><HI REND="I">nel</HI>] ne may KMFST. <HI REND="I">amende</HI>] mende E. <HI REND="I">yf</HI>] and IT.</NOTE></L>
<L N="73">Thei boþe, as our bookes telleþ · aren aboue godes werkes;<Q><HI REND="I">Misericordia eius super omnia opera eius."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10917"><HI REND="I">boþe</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> beþe P.</NOTE></L>
<L>"Ye, baw for bookes!" quaþ on · was broken out of helle—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10918"><HI REND="I">Ye</HI>] Ȝa T. <HI REND="I">broken</HI>] i-broke M.</NOTE></L>
<L N="75">"Ich, <HI REND="I">troianus</HI>, a trewe knyght · ich take witness of [a] pope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10919"><HI REND="I">troianus</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIK; troianes M T; traianus SE. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">of</HI>] at S. [<HI REND="I">a</HI> MTFEKG] þe S; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How ich was ded, and dampned · to dwellen in helle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10920"><HI REND="I">to</HI>] for to F; forte M.</NOTE></L>
<L>For an vncristene creature; · seynt gregorie wot þe soþe,
</L>
<PB REF="00001058.tif" N="220, C-text"/>
<L>That al þe cristendome vnder Crist · ne myghte cracche me þennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10921"><HI REND="I">ne</HI>] M <HI REND="I">om. cracche</HI> MFSEKG] <HI REND="I">miswritten</HI> cacche PT; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">cracche me</HI> E] me cracche MFSK; me cacche T; cacche me P. <HI REND="I">þennes</HI>] þenne M; fro þenne T.</NOTE></L>
<L>Bote onliche loue and leaute · as in my lawes demynge!</L>
<L N="80">Gregore wiste þis wel · and wilnede to my soule<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10922"><HI REND="I">wiste</HI>] wist PK. <HI REND="I">wel</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Sauacion, for þe sothness · þat he seih in myn werkes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10923"><HI REND="I">þe sothness</HI>] my soþfastnesse S. <HI REND="I">þat</HI>] IT <HI REND="I">om. he</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And for he wilnede wepynge · þat ich were saued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10924"><HI REND="I">saued</HI>] i-saued MFTK.</NOTE></L>
<L>God of hus goodnesse · seih hus grete wil;</L>
<L N="84">With-oute moo bedes byddyng · hus bone was vnder|fonge,<MILESTONE N="176" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10925"><HI REND="I">With-oute</HI>] And wiþoute ITK.</NOTE></L>
<L>And ich ysaued, as ȝe may see · with-oute syngynge of masse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10926"><HI REND="I">ich ysaued</HI>] i saued M. <HI REND="I">with|oute</HI>] wiþ I. <HI REND="I">masse</HI>] masses EFK; mo messis T.</NOTE></L>
<L>Loue, with[oute] leel by-leyue · and my lawe ryghtful<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10927">[<HI REND="I">oute</HI> IMFTKS] PE <HI REND="I">om. and</HI>] as I.</NOTE></L>
<L>Sauede me Sarrasyn · soule and body boþe."</L>
<L>"Lo, lordes! what leaute dude · and leel dom y-used!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10928"><HI REND="I">y-used</HI>] <HI REND="I">so also</HI> E; y-vsed K; y-vsid ST; i-vsed MF.</NOTE></L>
<L N="89">Wel auhte ȝe lordes þat lawes kepen · þis lesson to haue in mynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10929"><HI REND="I">auhte ȝe</HI>] owen T. <HI REND="I">lawes</HI>] lawe I. <HI REND="I">to</HI>] FS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And on <HI REND="I">troianus</HI> treuthe to þenke · alle tymes of ȝoure lyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10930"><HI REND="I">on</HI>] in S. <HI REND="I">troianus</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIK; troianes M; traianus E. <HI REND="I">of</HI>] in METSK.</NOTE></L>
<L>And louye for ȝoure lordes loue · and do leaute euere more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10931"><HI REND="I">for</HI>] fore P. <HI REND="I">ȝoure</HI>] oure IT. <HI REND="I">do</HI>] E <HI REND="I">om. And—loue</HI>] And for ȝoure lordus loue to louye S; For ȝour lordus loue to loue F.</NOTE></L>
<L N="92">For lawe with-oute leaute · leye þer a bene!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10932"><HI REND="I">leye</HI>] ley me F.</NOTE></L>
<L>Oþer eny science vnder sonne · þe seuene ars and alle,<MILESTONE N="177" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10933"><HI REND="I">and</HI>] of (!) E.</NOTE></L>
<L>Bote loue and leaute [hem] lede · y-lost is al þe tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10934">FS <HI REND="I">omit.</HI> [<HI REND="I">hem</HI> METK] hym P; <HI REND="I">it answers to</HI> þei <HI REND="I">in</HI> B. xi. 167.</NOTE></L>
<L>Of [hym] þat traueleþ þer-on · bote treuthe be hus lyuynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10935">[<HI REND="I">hym</HI> SMFITK] hem PE; <HI REND="I">but observe</HI> hus <HI REND="I">following.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001059.tif" N="221, C-text"/>
<L N="96">Lo, loue and leaute · been oure lordes bookes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10936"><HI REND="I">Lo</HI>] So IT; Loo how F; So lo K.</NOTE></L>
<L>And cristes owen cleregie · he cam fro heuene to teche hit,</L>
<L>And sitthe seynt Iohan · seide hit of hus techynge;<Q><HI REND="I">Qui non diligit, manet in morte:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10937"><HI REND="I">sitthe—Iohan</HI>] sent Iohan sethen I; seint Iohan siþen T. <HI REND="I">hit</HI>] hit is P; <HI REND="I">but</HI> EMFSKT <HI REND="I">omit</HI> is. <HI REND="I">of</HI>] in M.</NOTE></L>
<L N="99">And nameliche poure peuple · here preiours may ous helpen;</L>
<L>For god, as þe godspel seith · goth ay as in þe poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10938"><HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om. in</HI>] MFSTK <HI REND="I">om.; cf.</HI> B. xi. 180.</NOTE></L>
<L>And, as þe euangelist wytnesseþ · whan we maken festes,<MILESTONE N="178" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10939"><HI REND="I">euangelist</HI>] euangelye SIK; Ewangelie T.</NOTE></L>
<L N="102">We sholde nat clypie knyghtes þer-to · ne no kyne ryche,<Q><HI REND="I">Cum facitis conuivium, nolite uocare amicos</HI> [<HI REND="I">diuites</HI>,] <HI REND="I">&amp;c.;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10940">[<HI REND="I">diuites</HI>] <HI REND="I">in</HI> E <HI REND="I">only.</HI> S <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 102, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 103.</NOTE></L>
<L>'Ac calleþ þe carful þer-to · þe crokede and þe poure.</L>
<L N="104">For eche frend fedeþ oþer · and fondeþ how he may quite<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10941"><HI REND="I">eche</HI>] euery T. <HI REND="I">how—may</HI>] forte M; how beste to I; hym best to T.</NOTE></L>
<L>Meles and manshupes · eche a ryche man oþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10942"><HI REND="I">manshupes</HI>] manschipes MST; manschepes EF. <HI REND="I">a</HI>] ES <HI REND="I">om. ryche</HI>] T <HI REND="I">om. oþer</HI>] to oþur S.</NOTE></L>
<L>Ac, for þe poure may nat paye · ich wol paye my-self;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10943"><HI REND="I">Ac</HI>] T <HI REND="I">om. my</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat louyeþ and leneþ hem · largeliche shal ich quite.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10944"><HI REND="I">louyeþ</HI>] loueþ hem M. <HI REND="I">shal ich</HI>] þer T.</NOTE></L>
<L>At caluarie, of cristes blood · cristendome gan sprynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10945"><HI REND="I">blood cristendome</HI>] body · cristus blood F.</NOTE></L>
<L>And blod-breþrene by-cam we þer · of on body wonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10946"><HI REND="I">blod</HI>] blodi MFT. <HI REND="I">by-cam we</HI>] we by-come IT. <HI REND="I">on</HI>] o FSIK; a T. <HI REND="I">wonne</HI>] i-wonne MITK.</NOTE></L>
<L N="110">As <HI REND="I">quasi modo geniti</HI> · gentel men echone;</L>
<L>No begger ne boye among ous · bote yf synne hit make,
<PB REF="00001060.tif" N="222, C-text"/><Q><HI REND="I">Qui facit peccatum, seruus est peccati.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10947"><HI REND="I">No</HI>] Ne E. <HI REND="I">After</HI> ous (vs) PE <HI REND="I">add</HI> is, <HI REND="I">which</HI> IMTFSK <HI REND="I">omit; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">yf—hit</HI>] it synne IT.</NOTE></L>
<L N="112">In þe olde lawe, as [þe] lettre telleþ · menne sones me cald ous,<MILESTONE N="179" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10948">[<HI REND="I">þe</HI> ITS] PEMK <HI REND="I">om. þe let|tre</HI>] lettere M; lered men F. <HI REND="I">telleþ</HI>] techeþ I; seith MFS. <HI REND="I">menne</HI>] men E; mennus FS; manes M; mennes IK; menis T. <HI REND="I">me</HI>] <HI REND="I">so also</HI> IMFE; men SK; T <HI REND="I">om. cald</HI>] calleþ S.</NOTE></L>
<L>[Of] Adames ysshue and eue · ay til god-man deide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10949">[<HI REND="I">Of</HI> MFSKT] And PE. <HI REND="I">eue</HI>] of eeues F.</NOTE></L>
<L>And after hus resureccion · <HI REND="I">redemptor</HI> was hus name,</L>
<L>And we hus blody breþren · as wel beggers as lordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10950"><HI REND="I">blody</HI>] blod M.</NOTE></L>
<L N="116">For-thy loue [we] as leue children · and lene hem þat nedeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10951"><HI REND="I">For-thy</HI>] For-whi M. [<HI REND="I">we</HI> MFKTSG] PE <HI REND="I">om. and</HI>] I <HI REND="I">om. hem</HI>] we him S; hym K. <HI REND="I">nedeþ</HI>] nudeþ P.</NOTE></L>
<L>And euery man help oþer · for hennės shuileþ we alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10952"><HI REND="I">for</HI>] fro I.</NOTE></L>
<L>To haue as we han deserued · as holychurche wittnesseþ,<Q><HI REND="I">Et qui bona egerunt, ibunt in uitam eternam;</HI> [<HI REND="I">qui vero mala, in ignem eternum</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10953"><HI REND="I">deserued</HI>] serued F. [<HI REND="I">qui, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> S <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>For-thi lerne we lawe of loue · as oure lord tauhte;<MILESTONE N="180" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10954"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">lawe</HI>] þe lawe T.</NOTE></L>
<L N="120">The poure peuple faile [we] nat · whil eny peny ous lasteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10955"><HI REND="I">The</HI>] And T. [<HI REND="I">we</HI> MFTSKG] PE <HI REND="I">om. ous lasteþ</HI>] lastuþ vs S.</NOTE></L>
<L>For in here liknesse oure lorde · lome hath be knowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10956"><HI REND="I">For</HI>] Fore P. <HI REND="I">lome</HI>] ful lome F; lombe S; whilom T.</NOTE></L>
<L>Witnesse in þe paske woke · when he ȝeode to emaus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10957"><HI REND="I">woke</HI>] wouke FT; wike M. <HI REND="I">when</HI>] wen P. <HI REND="I">ȝeode</HI>] wente F. <HI REND="I">emaus</HI>] romaynes (!) T.</NOTE></L>
<L>Cleophas ne knew hym nat · þat he crist were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10958"><HI REND="I">ne</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="124">For hus poure aparail · and pilgrimes cloþes,</L>
<L>Til þat he blessede here bred · and brak hit by-twyne hem.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10959"><HI REND="I">þat</HI>] MF <HI REND="I">om. here</HI>] þe M. <HI REND="I">by-twyne hem</HI>] hem bituene IT.</NOTE></L>
<L>So by hus werkes thei wiste · þat he was Iesus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10960"><HI REND="I">thei</HI>] hy S. <HI REND="I">Iesus</HI>] lord Iesus F.</NOTE></L>
<L>Ac by hus cloþing þei knewe hym nat · so caitifliche he ȝede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10961"><HI REND="I">hus cloþing</HI>] knowing T.</NOTE></L>
<L N="128">Al was ensample sothliche · to ous synful here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10962"><HI REND="I">Al was</HI>] And al was in T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001061.tif" N="223, C-text"/>
<L>We sholde be lowe and loueliche · and leel, eche man to oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10963"><HI REND="I">We</HI>] Þat we T.</NOTE></L>
<L>And pacient as pilgrimes · for pilgrimes arn we alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10964"><HI REND="I">arn</HI>] ben ME; be S.</NOTE></L>
<L N="131">In þe parail of a pilgrim · and in a poure liknesse<MILESTONE N="181" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10965"><HI REND="I">þe parail</HI>] a-paraile MS; þe aparail K. <HI REND="I">a pilgrim</HI>] pilgrimes M; pilgrime F. <HI REND="I">a</HI> (2)] MFTSK <HI REND="I">om. lik|nesse</HI> MIKT] licknesse P.</NOTE></L>
<L>Holy seyntes hym seih · ac neuere in secte of riche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10966"><HI REND="I">hym</HI>] iesu F. <HI REND="I">secte</HI>] sith M. T <HI REND="I">is corrupt.</HI></NOTE></L>
<L>And seynte marie hus moder · [as] matheu bereth wit|nesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10967">[<HI REND="I">as</HI> MFTSK] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Was a pure poure mayde · and to a poure man ywedded.</L>
<L N="135">Martha on marie magdalene · an huge pleynte [hue] made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10968"><HI REND="I">magdalene</HI>] Maudeleyn MFS IT. <HI REND="I">huge</HI>] hugy S. [<HI REND="I">hue</HI>] he FS; heo KG; sche MT; PE <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">For the spelling</HI> hue, <HI REND="I">see</HI> l. 72.)</NOTE></L>
<L>[And to oure saueour selue · saide þese wordes:]<Q><HI REND="I">Domine, non est tibi cure quod soror mea reliquit me solam ministrare?</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10969"><HI REND="I">From</HI> IKSTGM (<HI REND="I">for</HI> And to T <HI REND="I">has</HI> Vnto); PE <HI REND="I">omit;</HI> F <HI REND="I">has</HI>—&amp; to our sauyour him-self · hes leide þese woordus; <HI REND="I">cf.</HI> B. xi. 243. <HI REND="I">cure</HI>] cura IMTK.</NOTE></L>
<L N="137">And here aiþeres wil · hasteliche god a-soilede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10970"><HI REND="I">here</HI>] hure MS; herd (!) E. <HI REND="I">aiþeres</HI>] aiþere P; <HI REND="I">but see next line.</HI> I <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 137, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 138.</NOTE></L>
<L>And aiþeres werkes and wil · ryght wel he alowede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10971"><HI REND="I">werkes</HI>] werk S. <HI REND="I">he</HI>] STK <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac God putte pouerte by-fore · and preouede hit for þe bettere;<Q><HI REND="I">Maria optimam partem elegit, que non aufereter ab ea.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10972"><HI REND="I">Ac</HI>] But T; And M. <HI REND="I">God—pouerte</HI>] pouerte god putte IT. <HI REND="I">preouede hit</HI>] prouiþ T.</NOTE></L>
<L>And alle þe wise þat euere were · by ouht ich can aspie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10973"><HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="141">Preisede pouerte for beste · yf pacience hit folwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10974"><HI REND="I">for</HI>] as for F. <HI REND="I">folwe</HI>] folwede M; folewide T.</NOTE></L>
<L>And boþe bettere and blessedere · by meny folde þan richesse;</L>
<L>Thauh hit be sour to suffre · þer comeþ a swete after.<MILESTONE N="182" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10975"><HI REND="I">Thauh</HI>] Al-þogh IT. <HI REND="I">hit</HI>] he I. <HI REND="I">sour</HI>] sor T. <HI REND="I">swete</HI>] swetere M; swetnesse F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001062.tif" N="224, C-text"/>
<L N="144">As in a walnote, with-oute · ys a byter barke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10976"><HI REND="I">in</HI>] on ITFK; S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And after þat biter barke · be þe shale aweye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10977"><HI REND="I">shale</HI>] scale IT.</NOTE></L>
<L>Ys a curnel of comfort · kynde to restorie;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10978"><HI REND="I">Ys</HI>] Þer is MF. <HI REND="I">restorie</HI>] <HI REND="I">so also</HI> M; restore ITFSEK.</NOTE></L>
<L>So, after, pouerte and penaunce · pacientliche [y]take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10979"><HI REND="I">pouerte—penaunce</HI>] penaunce &amp; pouerte IT. <HI REND="I">ytake</HI> EIKST] i-take MF; take P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Makeþ man haue mynde in god · and hus mercy craue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10980"><HI REND="I">haue</HI>] to haue IFS. <HI REND="I">in</HI>] of T. <HI REND="I">craue</HI>] to craue FKST.</NOTE></L>
<L N="149">The whiche is curnel of comfort · for alle cristene saules.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10981"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">is</HI>] is þe IKT.</NOTE></L>
<L>And wel sykerour he slepeþ · þe seg þat is poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10982"><HI REND="I">he</HI>] F <HI REND="I">om. seg</HI>] man M.</NOTE></L>
<L>And lasse drat by daye · oþer in derk to be robbed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10983"><HI REND="I">lasse drat</HI>] drede lasse E. <HI REND="I">drat—daye</HI>] a-drad in dai-lith M. <HI REND="I">by</HI>] in T; by þe F. <HI REND="I">in</HI>] F <HI REND="I">om. derk</HI>] deerk P. <HI REND="I">robbed</HI>] i-robbed M.</NOTE></L>
<L>Than he þat ys ryht ryche · reson bereþ wittnesse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10984"><HI REND="I">ryht</HI>] M <HI REND="I">om. reson</HI>] resoun us F.</NOTE></L>
<L N="153"><HI REND="I">Pauper ego ludo · dum tu diues meditaris.</HI></L>
<L>Holichurche wittnesseþ · 'ho so for-sakeþ</L>
<L>Hus fader oþer hus frendes · [fremde] oþere sibbe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10985"><HI REND="I">oþer</HI>] and M. [<HI REND="I">fremde</HI> MT] frembe S; frende PEIFK; (<HI REND="I">where it is clear that</HI> frende <HI REND="I">arose from mis|reading</HI> fremde; fremde oþere sibbe = whether unrelated or related).</NOTE></L>
<L N="156">Other eny welthe in this worlde · hus wyf oþer hus children,</L>
<L>For þe loue of oure lorde · loweþ hym to be poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10986"><HI REND="I">For</HI>] And for F. <HI REND="I">loweþ hym</HI>] logeth hem I; loueth F. <HI REND="I">be</HI>] þe M.</NOTE></L>
<L>He shal haue an hundredfolde · of heuene-ryche blisse,</L>
<L>And lif lastyng for euere · by-fore oure lorde in heuene;<Q><HI REND="I">Quicunque</HI> [<HI REND="I">reliquerit</HI>] <HI REND="I">patrem &amp; matrem,' &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10987">[<HI REND="I">reliquerit</HI> MFES] relinquet P; relinquit IKT. <HI REND="I">&amp;</HI>] uel M; aut F.</NOTE></L>
<L>Crist a-cordeþ eft her-with · clerkes witen þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10988"><HI REND="I">eft</HI>] ofte ST. <HI REND="I">her</HI>] þer M. <HI REND="I">witen</HI>] whiten P.</NOTE></L>
<L N="161">What god hym-self saide · to a seg þat he louede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10989"><HI REND="I">hym-self saide</HI>] seide hym|self IKT. <HI REND="I">seg</HI>] man M.</NOTE></L>
<L>'Yf þe lykeþ,' quaþ god, 'to lyue · þe lif þat is parfit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10990"><HI REND="I">þe lykeþ</HI>] he likeþ E; þow like M; þou likest KT.</NOTE></L>
<L>Al þat þow hast here · hasteliche go sulle hit;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10991"><HI REND="I">go—hit</HI>] þou it selle F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001063.tif" N="225, C-text"/>
<L>Ȝeue poure peuple þe pans · ther-of porse þow none,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10992"><HI REND="I">Ȝeue</HI>] Ȝif MK; And ȝif F; Ȝif þe TS. <HI REND="I">pans</HI>] pens M; penys T. <HI REND="I">porse</HI>] purse IFTS; purce M.</NOTE></L>
<L N="165">Ac ȝeue hem forth to poure folke · þat for my loue hit askeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10993"><HI REND="I">Ac ȝeue</HI>] But ȝif MT; Ac gif F; Ac ȝif KS. <HI REND="I">hem</HI>] hym S; it T. <HI REND="I">to</HI>] to þe T. <HI REND="I">askeþ</HI>] aske IT.</NOTE></L>
<L>For-sake al and suwe me · and so is thi beste;<Q><HI REND="I">Si uis perfectus esse, uade &amp; uende omnia</HI> [<HI REND="I">que habes.</HI>']</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10994"><HI REND="I">suwe</HI>] haue S. <HI REND="I">is</HI>] it is F. <HI REND="I">thi</HI>] <HI REND="I">so</HI> PK; þy I; þe MTFSE. <HI REND="I">que habes</HI>] <HI REND="I">in</HI> S <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>Thus consaileþ crist · in comun ous alle:—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10995"><HI REND="I">Thus</HI>] Ȝet T.</NOTE></L>
<L N="168">'Ho so coueyteþ to come · to my kynriche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10996"><HI REND="I">to</HI> (1)] to me E. <HI REND="I">to</HI> (2)] in T.</NOTE></L>
<L>He mot for-sake hym-self · hus suster and hus broþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10997"><HI REND="I">mot</HI>] moste M. <HI REND="I">suster—broþer</HI>] broþer and his sisteor M (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>And al þat þe worlde wolde · and my wil folwen,<Q><HI REND="I">Nisi renunciaueritis</HI> [<HI REND="I">omnibus</HI>] <HI REND="I">que possidetis,' &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10998"><HI REND="I">Nisi, &amp;c.</HI>] Nisi quis renun|ciauerit omnibus que possidet, &amp;c. F. [<HI REND="I">omnibus</HI> EFS] omnia PMIKT.</NOTE></L>
<L>Meny prouerbis ich myghte haue · of meny holy seyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS10999"><HI REND="I">Meny</HI>] Mo KT.</NOTE></L>
<L N="172">To testifie for treuthe · þe tale þat ich shewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11000"><HI REND="I">testifie</HI>] testefie PK; testefiȝe M. <HI REND="I">for</HI>] T <HI REND="I">om. shewe</HI>] tolde M.</NOTE></L>
<L>And poetes to preouen hit · porfirie and plato;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11001"><HI REND="I">porfirie</HI>] porphirie MFIS.</NOTE></L>
<L>Aristotile, ouidius · and elleuene hundred,</L>
<L>Tullius, tholomeus · ich can nat telle here names,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11002"><HI REND="I">tholomeus</HI>] ptholomeus S.</NOTE></L>
<L N="176">Preouen pacient pouerte · pryns of alle vertues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11003"><HI REND="I">pryns</HI>] pris M.</NOTE></L>
<L>And by [þe] greyn þat groweth · god ous alle techeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11004">[<HI REND="I">þe</HI> MFTSK] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>[Mischeifs on þis molde · mekeliche to suffre:]<Q><HI REND="I">Nisi granum frumenti cadens in terra mortuum fuerit, ipsum solum manet;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11005"><HI REND="I">From</HI> M; <HI REND="I">also in</HI> IKTFSG; PE <HI REND="I">om. Mischeifs</HI>] Mischeues M; <HI REND="I">but see</HI> l. 201. <HI REND="I">on</HI>] of FS. <HI REND="I">þis</HI>] T <HI REND="I">om. molde</HI>] world S. <HI REND="I">terra</HI>] terra &amp; P; <HI REND="I">but</HI> EMITFSK <HI REND="I">omit</HI> &amp;. <HI REND="I">ipsum, &amp;c.</HI>] MFIKTS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="179">Bote yf [þe] sed þat sowen is · in þe sloh sterue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11006">[<HI REND="I">þe</HI> MEKSFT] þat P. <HI REND="I">in</HI>] on S.</NOTE></L>
<L>Shal neuere spir springen vp · ne spik on strawe curne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11007"><HI REND="I">curne</HI>] kerne ITFS; kurne EK.</NOTE></L>
<L>Sholde neuere whete wexe · bote whete fyrste deyde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11008"><HI REND="I">whete</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> wete P (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE>
</L>
<PB REF="00001064.tif" N="226, C-text"/>
<L>And oþer sedes al-so · in þe same wyse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11009"><HI REND="I">And</HI>] &amp; so it is of F; S <HI REND="I">ori.</HI></NOTE></L>
<L>That ben leide on louh erthe · ylore as hit were;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11010"><HI REND="I">leide</HI>] i-leid M. <HI REND="I">on</HI>] in MITK. <HI REND="I">erthe</HI>] eerthe P.</NOTE></L>
<L>And þorw þe grete grace of god · of greyn ded in erthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11011"><HI REND="I">of</HI> (2)] and IT. <HI REND="I">in</HI>] on ITFKS.</NOTE></L>
<L N="185">Atte laste launceþ vp · wher-by [we] lyuen alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11012"><HI REND="I">Atte</HI> EK] At þe MIFTS; Atte þe P (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">wher</HI>] wer P. [<HI REND="I">we</HI> MIFSKTG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac seedes þat been sowen · and mowe suffre wyntres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11013"><HI REND="I">wyntres</HI>] wyntur F.</NOTE></L>
<L>Aren tydyour and tower · to mannes by-hofthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11014"><HI REND="I">Aren</HI>] Ben E. <HI REND="I">by-hofthe</HI>] bi|hofþe M; by-hofte I; by-houe S; behof T; byhof E; by-hefthe K; be|houethe F.</NOTE></L>
<L N="188">Than seedes þat sowen beeþ · and mowe nouht with forste[s],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11015"><HI REND="I">forstes</HI> EKG] forstus SF; frostes MIT; forste P.</NOTE></L>
<L>With wyndes ne with wederes · as in wynter-tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11016"><HI REND="I">With</HI>] Ne T. <HI REND="I">with</HI>] IT <HI REND="I">om. tyme</HI>] tymes IT.</NOTE></L>
<L>As, lynne-seed and lik-seed · and lente-seedes alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11017"><HI REND="I">As</HI>] Ac K. <HI REND="I">lik</HI>] lek MT; leek IF.</NOTE></L>
<L>Aren nouht so worthy as whete · ne so wel mowen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11018"><HI REND="I">mowen</HI>] dure mowe FS; <HI REND="I">cf.</HI> l. 188.</NOTE></L>
<L N="192">In þe feld with þe forst · and hit freese longe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11019"><HI REND="I">forst</HI>] <HI REND="I">so</HI> PSFK; frost MIT.</NOTE></L>
<L>Ryght so, for soþe · þat suffre may penaunces<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11020"><HI REND="I">for soþe</HI>] soþely IT. <HI REND="I">þat—may</HI>] he þat mai suffre M. <HI REND="I">penaunces</HI>] penaunce TF.</NOTE></L>
<L>Worth alowed of oure lorde · at here laste ende;</L>
<L>And for here penaunce be preysed · as for [a] pure [martir,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11021"><HI REND="I">penaunce</HI>] pacience TFKS. [<HI REND="I">a</HI> MTKFSG] PE <HI REND="I">om.; see next line. pure</HI>] puyre P. <HI REND="I">martir</HI> KTSG] mar|tyr MF; <HI REND="I">miswritten</HI> matir PE.</NOTE></L>
<L>Oþer for a confessour ykud · that counteþ nat a ruysshe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11022"><HI REND="I">ykud</HI>] i-kid MT. <HI REND="I">counteþ</HI>] a|counteþ M; countide T. <HI REND="I">ruysshe</HI>] rusche KF; rysshe ST. <HI REND="I">counteþ—ruysshe</HI>] kunneþ noȝt in harnysche E (<HI REND="I">corruptly</HI>).</NOTE></L>
<L N="197">Fere, ne famyne · ne false menne tonges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11023"><HI REND="I">Fere ne</HI>] For no E. <HI REND="I">menne</HI>] men ES; mennes IF; menes MT.</NOTE></L>
<L>Bote as an hosebonde hopeþ · after an hard wynter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11024"><HI REND="I">an</HI> (2)] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Yf god gyueþ hym þe lif · to haue a good heruest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11025"><HI REND="I">gyueþ</HI>] gyue M. <HI REND="I">hym þe</HI>] hem E.</NOTE></L>
<L>So preoueþ these prophetes · þat pacientliche suffreþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11026"><HI REND="I">these</HI> MKFS] thees P; þis IE; þise T. <HI REND="I">pacientliche</HI>] pacience E.</NOTE></L>
<L>Myscheifs and myshappes · and menye tribulacions<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11027"><HI REND="I">menye</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001065.tif" N="227, C-text"/>
<L N="202">By-tokneþ ful treweliche · in tyme comynge after<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11028"><HI REND="I">ful</HI>] IKT <HI REND="I">om. treweliche</HI>] triweliche P.</NOTE></L>
<L>Murthe for hus mornynge · and þat muche plente.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11029"><HI REND="I">hus</HI>] heore M.</NOTE></L>
<L>For crist seide to hus seyntes · þat for hus sake þoleden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11030"><HI REND="I">to hus</HI>] so to FS; to IK.</NOTE></L>
<L>Pouerte [and] penaunce · [and] persecucion of body,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11031">[<HI REND="I">and</HI> MIFTSG (<HI REND="I">twice</HI>)] KPE <HI REND="I">om. penaunce</HI> MIFTSG] penaunces PE.</NOTE></L>
<L>[Schullen haue more worschipe to wages · . . . . .<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11032"><HI REND="I">This imperfect line is from</HI> I; <HI REND="I">there is an evident omission here in the other copies; we might insert</HI>—and worthier ben yholde</NOTE></L>
<L>Þan] Angeles—in here angre · on this wise hem grette,<Q>'<HI REND="I">Tristitia uestra uertetur in gaudium:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11033">[<HI REND="I">Þan</HI> I] Þanne T; PEKMS <HI REND="I">om. angre</HI>] owen degre I (<HI REND="I">but</HI> anger <HI REND="I">means</HI> distress; B. xv. 254, 266).</NOTE></L>
<L N="208">Ȝoure sorwe in-to solas · shal turne atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11034"><HI REND="I">atte</HI>] at þe MFST.</NOTE></L>
<L>And out of wo in-to wele · ȝoure wyrdes shul chaunge.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11035"><HI REND="I">wyrdes</HI>] wirdes K; wordes IETS; worldes MF (<HI REND="I">but</HI> wyrd=fate).</NOTE></L>
<L>Ac [who] so redeþ of [þe] riche · þe reuers he may fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11036"><HI REND="I">Ac</HI>] And MT. [<HI REND="I">who</HI> EKMITG] ho FS; P <HI REND="I">om. redeþ</HI>] rat I; ret K. [<HI REND="I">þe</HI> MIKTFSG] PE <HI REND="I">om. he</HI>] IKT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How god, as þe godspel telleþ · gyueþ hem foul tow|name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11037"><HI REND="I">telleþ</HI>] seiþ M. <HI REND="I">hem</HI>] hym KTSF; I <HI REND="I">om. foul tow-name</HI>] ful tow-name FE; foul to name MT; foel to name I; fool to name SG (<HI REND="I">foul tow|name</HI>=evil nickname; <HI REND="I">fool to name</HI>=fool as a name).</NOTE></L>
<L N="212">And þat hus gost shal go · and hus good by-leue,</L>
<L>And askeþ hym after · 'ho shal hit haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11038"><HI REND="I">hym after</HI>] hym hertely T; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The catel þat he kepeþ so · in coffres and in bernes?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11039"><HI REND="I">bernes</HI>] <HI REND="I">apparently</HI> hernes P; <HI REND="I">but</HI> bernes <HI REND="I">in the rest.</HI></NOTE></L>
<L>And art so loth to leue · þat leue shalt needes:<Q><HI REND="I">O stulte, ista nocte anima tua egredietur;</HI> [<HI REND="I">que congregasti, cuius erunt?</HI>] <HI REND="I">Thesaurizat, &amp; ignorat</HI> [<HI REND="I">cui, &amp;c.</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11040"><HI REND="I">art</HI>] ert PEK. <HI REND="I">leue</HI>] lene <HI REND="I">or</HI> leue <HI REND="I">in the MSS.</HI> I <HI REND="I">has</HI>—And art so loth to leue · þat lete schal þou nedes; <HI REND="I">so</HI> T (<HI REND="I">with</HI> shalt <HI REND="I">for</HI> schal þou). <HI REND="I">shalt</HI>] schal þou I; þou schalt FS. <HI REND="I">egredietur</HI> EG] egrediatur PITKM; rapietur F; rapietur a te S. [<HI REND="I">que—erunt</HI>] <HI REND="I">in</HI> E <HI REND="I">only.</HI> [<HI REND="I">cui</HI>] <HI REND="I">in</HI> S <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L N="216">An vnredy reue · þi residue shal spene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11041"><HI REND="I">spene</HI>] spende T; haue M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001066.tif" N="228, C-text"/>
<L>That menye mothþe was [maister] ynne · in a mynte|while;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11042"><HI REND="I">mothþe</HI>] mowþe M; mouȝte F; mouþe ES; man T; <HI REND="I">miswritten</HI> nothe (<HI REND="I">for</HI> mothe) I. [<HI REND="I">maister</HI> MIKTFS] PE <HI REND="I">om. ynne</HI>] inne M; in T; of F; IS <HI REND="I">om. mynte</HI>] <HI REND="I">so also</HI> MIKFS; mynt T; minti (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>Vp-holderes on þe hul · shullen haue hit to selle.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11043"><HI REND="I">hul</HI>] hil T.</NOTE></L>
<L>Lo, lo, lordes, lo · and ladies, takeþ hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11044"><HI REND="I">Lo lo</HI>] Lo lo lo M; Lo louely T; Lo K.</NOTE></L>
<L N="220">Hit lasteþ nat longe · þat is lycour swete,</L>
<L>As pees-coddes and pere-Ionettes · plomes and chiries!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11045"><HI REND="I">and</HI> (1)] KFST <HI REND="I">om. pere|Ionettes</HI>] pyonies F.</NOTE></L>
<L>Þat lyghtliche launceþ vp · litel while dureþ,</L>
<L>And þat þat raþest rypeþ · roteþ most saunest.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11046"><HI REND="I">saunest</HI>] <HI REND="I">so</HI> PKS; sennest (<HI REND="I">for</HI> sonnest) M; sonnest IT; sonest E; sone F.</NOTE></L>
<L>On fat londe and ful of donge · foulest wedes groweth;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11047"><HI REND="I">ful of</HI>] foul T. <HI REND="I">wedes</HI>] wed M.</NOTE></L>
<L N="225">Right so for sothe · suche þat ben bysshopes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11048"><HI REND="I">for sothe</HI>] soþliche T. <HI REND="I">þat</HI>] as FS.</NOTE></L>
<L>Erles and archedekenes · and oþer ryche clerkes,</L>
<L>That chaffaren as chapmen · and chiden bote þei wynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11049"><HI REND="I">chapmen</HI>] schepmen S. <HI REND="I">bote</HI>] but ȝif S.</NOTE></L>
<L>And hauen þe worlde at here wil · oþer-wyse to lyue.</L>
<L N="229">Right as weodes wexen · in wose and in donge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11050"><HI REND="I">wose</HI>] muk S.</NOTE></L>
<L>So of rychesse vpon richesse · [arisen] al vices.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11051"><HI REND="I">of</HI>] on T; in F. <HI REND="I">rychesse</HI>] riche M. <HI REND="I">vpon</HI>] of F; vp KS. [<HI REND="I">arisen</HI> M] ariseþ G; arist PEIKT (<HI REND="I">which is singular, whilst</HI> wexen (<HI REND="I">last line</HI>) <HI REND="I">is plural</HI>); wexeth F; wexuþ S; waxiþ T.</NOTE></L>
<L>Lo, lond ouere-layde · with marle and with donge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11052"><HI REND="I">marle—donge</HI>] donge &amp; with marl S.</NOTE></L>
<L>Whete þat wexeth þer-on · worth lygge ar hit ripe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11053"><HI REND="I">wexeth þer-on</HI>] þeron wexiþ T. <HI REND="I">ar</HI>] er T; or MEFKS. <HI REND="I">ripe</HI> EMIKTS] repe P.</NOTE></L>
<L N="233">Right so, for soþe · for to sygge treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11054"><HI REND="I">for soþe</HI>] soþly T.</NOTE></L>
<L>Ouer-plente pryde norssheþ · þer pouerte destrueþ hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11055"><HI REND="I">norssheþ</HI>] norescheþ K; nor|ischeþ I; norisshiþ T; noriisseþ M; nurscheþ F. <HI REND="I">destrueþ hit</HI>] hit de|stroyeþ IT; hit distriȝeþ M.</NOTE></L>
<L>For, how hit euere be ywonne · bote hit be wel dis|pended,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11056"><HI REND="I">For</HI>] And T. <HI REND="I">hit euere</HI>] euere hit MF. <HI REND="I">dispended</HI>] i-spended MS.</NOTE></L>
<L>Worldliche wele is wicked þynge · to hym þat hit kepeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11057"><HI REND="I">Worldliche</HI> EMF] Worldly KT; Worliche P; Wordly S. <HI REND="I">hym</HI>] hem IT. <HI REND="I">hit</HI>] hit so F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001067.tif" N="229, C-text"/>
<L N="237">For yf he be fer þer-fro · ful ofte hath he drede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11058"><HI REND="I">fer</HI>] feer P. <HI REND="I">hath he</HI>] he haþ I.</NOTE></L>
<L>That fals folke fecche away · felonliche hus godes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11059"><HI REND="I">fecche</HI>] wol fecche E; wolden fecche M.</NOTE></L>
<L>And ȝut more hit makeþ men · meny tyme and ofte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11060"><HI REND="I">tyme</HI>] a tyme F; tymes I.</NOTE></L>
<L N="240">To synegen, and to souchen · soteltees of gyle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11061"><HI REND="I">To</HI>] F <HI REND="I">om. synegen</HI>] senegen F; synwen E; synewe S; synnen M; <HI REND="I">cf.</HI> Pass. xi. 25, 26. <HI REND="I">souchen</HI>] sowche boþe F; sewe M; sotile S; sechen K. <HI REND="I">soteltees</HI>] sotiltees I; sotultees F; so|tiles (<HI REND="I">sic</HI>) M.</NOTE></L>
<L>For couetyze of þat catel · to culle hem þat hit kepeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11062">237—241. T <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11063"><HI REND="I">þat</HI> (1)] S <HI REND="I">om. hem</HI>] him MFSIK.</NOTE></L>
<L>And so is meny [man] ymorþred · for hus money and goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11064">[<HI REND="I">man</HI> MSIKTEG] a man F; men P. <HI REND="I">hus</HI>] M <HI REND="I">om. and</HI>] and his MSIT; and for his K.</NOTE></L>
<L>And tho þat duden þe dede · ydampned þer-fore after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11065"><HI REND="I">þe</HI>] þat I. <HI REND="I">þe dede</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And he for hus harde holdynge · in helle, par aunter.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11066"><HI REND="I">holdynge</HI> MITFSEKG] <HI REND="I">appar|ently</HI> heldynge P. <HI REND="I">helle</HI>] helle pyne T. <HI REND="I">par aunter</HI>] peraduenture E.</NOTE></L>
<L>So couetise of catel · was combraunce to hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11067"><HI REND="I">of</HI>] &amp; K. <HI REND="I">combraunce</HI>] a comeraunce E.</NOTE></L>
<L N="246">Lo, how pans purchasede · faire places and drede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11068"><HI REND="I">pans</HI>] pens MI; penys T. <HI REND="I">purchasede</HI>] purchasseþ MIT. <HI REND="I">faire</HI>] grete S. <HI REND="I">drede</HI>] brode S.</NOTE></L>
<L>Þat rote is [of] robbers · þe richesse with-ynne!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11069">[<HI REND="I">of</HI> MITFSKG] PE <HI REND="I">om. richesse</HI>] grete richesse S. <HI REND="I">After</HI> l. 247 M <HI REND="I">adds</HI>—For he þat gadereþ so his good · god no þyng preiseþ.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus iijus de dowel.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11070">ITM <HI REND="I">omit. Hic</HI>] ES <HI REND="I">om.</HI> KF <HI REND="I">have</HI>—Explicit passus ter|cius.</NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="14"><PB REF="00001068.tif" N="230, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XIV. (DO-WEL IV.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11071">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> KF; M <HI REND="I">prefixes</HI> Hic; Incipit passus quartus PE; <HI REND="I">to which</HI> S <HI REND="I">adds</HI> de eodem; Passus tercius de Dowel I; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE><HI REND="I">Incipit passus quartus</HI> [<HI REND="I">de dowel</HI>].</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>AC wel worth pouerte! · for he may walke vn|robbed<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11072"><HI REND="I">Ac</HI>] As (<HI REND="I">wrongly</HI>) I; But T. <HI REND="I">vnrobbed</HI>] vnrobbede P.</NOTE></L>
<L>Among pilours in pees · yf pacience hym folwe.</L>
<L>Oure prynce iesu pouerte chees · and hus aposteles alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11073"><HI REND="I">chees</HI>] ches MIESKT.</NOTE></L>
<L N="4">And ay þe lenger þei lyueden · the lasse good þei hadde;<Q><HI REND="I">Tanquam nichil habentes, &amp; omnia possidentes.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11074"><HI REND="I">þei</HI> (1)] þat þei F. <HI REND="I">Tanquam, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">om. &amp;—possidentes</HI>] IKT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝut men [rat þat] abraam and Iob · were wonder ryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11075"><HI REND="I">Ȝut</HI>] &amp; ȝit F. [<HI REND="I">rat þat</HI> MKT] ret þat I; reedith þat FG; <HI REND="I">miswritten</HI> þat of PE; <HI REND="I">see</HI> Pass. iv. 410, 416. <HI REND="I">men—þat</HI>] ret me þat I; rat me þat T; S <HI REND="I">om</HI></NOTE></L>
<L>And out of numbre þo men · menye meobles hadden.</L>
<L>Abráám for al hus good · hadde muche teene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11076"><HI REND="I">Abraam</HI>] Ac abraham F. <HI REND="I">al—good</HI>] his (<HI REND="I">sic</HI>) I; his auȝte T. <HI REND="I">muche</HI>] mykel M; muchel F.</NOTE></L>
<L N="8">In gret pouerte [he] was yput; · a pryns, as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11077"><HI REND="I">In</HI>] For in IT. [<HI REND="I">he</HI> MIKFST] PE <HI REND="I">om. yput</HI>] i-put M; put KTFS; putte I. <HI REND="I">pryns</HI>] prisoun M (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>By-nom hym ys housewif · and heeld here hym-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11078"><HI REND="I">By-nom—housewif</HI>] A king bi|nom him his wijf M. I <HI REND="I">omits the last half of lines</HI> 9 <HI REND="I">and</HI> 10; T <HI REND="I">omits last half of l.</HI> 9.</NOTE></L>
<L>And abráám nat hardy · ones to letten hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11079"><HI REND="I">hardy</HI>] so hardy F. <HI REND="I">hardy ones</HI>] onus hardy S; ones so hardy T. <HI REND="I">to—hym</HI>] him to lette F.</NOTE></L>
<L>Ne for brightnesse of here beaute · here spouse to be by-knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11080"><HI REND="I">spouse—by-knowe</HI>] spousehod to beknowe T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001069.tif" N="231, C-text"/>
<L N="12">And for he suffrede and seide nouht · our Lord sente tokne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11081"><HI REND="I">he</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That þe kynge cride · to abráám mercy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11082"><HI REND="I">cride</HI>] cride þo F. <HI REND="I">to</HI>] S <HI REND="I">om. mercy</HI>] of merci MF. I <HI REND="I">has</HI>—Þat þe kynde (<HI REND="I">sic</HI>) cried him mercy þat time; T <HI REND="I">has</HI>—Þat kynde comely kyng · criede hym mercy.</NOTE></L>
<L>And deliuerede hym hus wif · with muche welthe after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11083"><HI REND="I">welthe</HI>] Ioye S.</NOTE></L>
<L>And also Iob þe gentel · what ioye hadde he on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11084"><HI REND="I">And</HI>] K <HI REND="I">om. And also</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="16">How bittere he hit bouhte · as þe book telleþ!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11085"><HI REND="I">How</HI>] And how IT. <HI REND="I">bouhte</HI>] aboghte IT; abouȝht K; bouȝt also F.</NOTE></L>
<L>And for he songe in hus sorwe · '<HI REND="I">si bona</HI> [<HI REND="I">accepimus</HI>] <HI REND="I">a domino</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11086">T <HI REND="I">has</HI>—And for he suffride so mekly · his sorewe ouerȝede. <HI REND="I">And</HI>] Ac M. <HI REND="I">in</HI>] K <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">accepimus</HI> MK FETG] accipiam (?) P; suscepimus S.</NOTE></L>
<L>Dere-worthe dere God! · do we so <HI REND="I">mala</HI>,'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11087"><HI REND="I">dere</HI>] and dere I.</NOTE></L>
<L>Al hus sorwe to solas · þorgh þat songe turnede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11088"><HI REND="I">to—songe</HI>] þorw þat song · to solace hit M.</NOTE></L>
<L N="20">And Iob by-cam a iolif man · and al hus ioye newe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11089"><HI REND="I">a</HI>] as T. <HI REND="I">iolif</HI>] ioli MF; gen|til S. <HI REND="I">al</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lo, how pacience in here pouerte · these patriarkes releuede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11090"><HI REND="I">in here</HI>] and IT. <HI REND="I">these</HI>] thees P.</NOTE></L>
<L>And brouhte hem al aboue · þat in bale rotede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11091"><HI REND="I">rotede</HI>] <HI REND="I">so in all.</HI></NOTE></L>
<L>As greyn þat lyth in þe greot · and þorgh grace, atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11092"><HI REND="I">As</HI>] As a F. <HI REND="I">þe</HI>] IEFS <HI REND="I">om. greot</HI>] grete E; gret M; grut KSF; grounde IT.</NOTE></L>
<L>Spryngeþ vp and spredeþ · so spedde þe fader abráám,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11093"><HI REND="I">vp</HI>] IT <HI REND="I">om. spedde</HI>] sprad F; dude M. <HI REND="I">þe—abraam</HI>] abraham þe goode F.</NOTE></L>
<L N="25">And al-so þe gentel Iob; · here ioie hath non ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11094"><HI REND="I">al-so</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac leueþ nouht, ȝe lewede men · þat ich lacke richesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11095"><HI REND="I">ȝe</HI>] IKT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thauh ich preise pouerte þus · and preoue hit by ensamples<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11096"><HI REND="I">ensamples</HI>] ensample ES.</NOTE></L>
<L>Worthiour, as by holy writ · and wise philosopheres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11097"><HI REND="I">as</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="29">Bothe two [beþ] goode · be ȝe ful certayn,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11098">[<HI REND="I">beþ</HI> ES] ben MIT; beon K; be F; <HI REND="I">miswritten</HI> but P. <HI REND="I">goode</HI>] ful goode FS. <HI REND="I">ful</HI>] wel T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001070.tif" N="232, C-text"/>
<L>And lyues þat our lorde loueþ · and large weyes to heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11099"><HI REND="I">And</HI>] As E. <HI REND="I">weyes</HI>] wey T. <HI REND="I">to</HI>] ȝeueþ to M.</NOTE></L>
<L>Ac þe poure pacient · purgatorye passeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11100"><HI REND="I">þe</HI>] E <HI REND="I">om. purgatorye</HI>] þe purgatory I.</NOTE></L>
<L N="32">Raþere þan þe ryche · þauh thei renne at ones.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11101"><HI REND="I">thei</HI>] ȝe F.</NOTE></L>
<L>For yf a marchaunt and a messager · metten to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11102"><HI REND="I">metten</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIMK; mette F; meten ET; mete S.</NOTE></L>
<L>And scholde wenden o way · where both mosten reste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11103"><HI REND="I">o way</HI>] on wai M; awey S. <HI REND="I">mosten reste</HI> MIKS] moste reste FG; muste resten T; <HI REND="I">written</HI> most . . rest P (<HI REND="I">the margin of the leaf being cut off</HI>).</NOTE></L>
<L>And rekene byfore reson · a resonable acounte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11104"><HI REND="I">a</HI> MKFT] <HI REND="I">cut off in</HI> PI. <HI REND="I">acounte</HI> MIKF] acompte T; <HI REND="I">mis|written</HI> acountes P. <HI REND="I">a—acounte</HI>] acounte þat is resonable S.</NOTE></L>
<L N="36">What one haþ, what anoþer haþ · and what hy hadde boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11105"><HI REND="I">what</HI>] &amp; what S. <HI REND="I">anoþer</HI>] oþer MTKF; þat oþur S. <HI REND="I">haþ</HI>] T <HI REND="I">om. hy</HI>] þei MIKTFS.</NOTE></L>
<L>The marchante mote nede be lette · lengere þen þe messagere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11106">34—37. E <HI REND="I">omits. In</HI> P, <HI REND="I">these lines are written in the margin, but by the same scribe;</HI> Whitaker <HI REND="I">omits them.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11107"><HI REND="I">be</HI>] by S. <HI REND="I">lette</HI>] I-lette I; let MKFST. <HI REND="I">þe messagere</HI>] þat oþur F.</NOTE></L>
<L>For þe parcels of hus paper · and oþer pryuey dettes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11108"><HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om. paper</HI>] paupere E.</NOTE></L>
<L>Wol lette hym, as ich leyue · the lengthe of a myle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11109"><HI REND="I">leyue</HI>] leue MKSET; leeue F.</NOTE></L>
<L N="40">The messager doþ na more · bote [with] hus mouth telleþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11110"><HI REND="I">The</HI>] Þere þe KT. <HI REND="I">doþ</HI>] he dooth F. [<HI REND="I">with</HI> EIMKFST] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hus [erande], and hus [lettere] sheweþ · and is a-non delyuered.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11111">[<HI REND="I">erande</HI>] erende IK; arnede (<HI REND="I">sic</HI>) T; lettere PE; letture S; lettre F; letteres M. [<HI REND="I">lettere</HI>] lettre KT; erande E; eraunde S; ernde PM; arende F.</NOTE></L>
<L>And thauh þei wende by þe wey · tho two to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11112"><HI REND="I">wende</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEKFT; wend S; wenten M; wente I. <HI REND="I">tho</HI>] þei MF; þe E.</NOTE></L>
<L>Thauh þe messager make hus wey · a-mydde þe whete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11113"><HI REND="I">amydde</HI>] amyde P; amonge T. <HI REND="I">whete</HI>] fayre whete IT.</NOTE></L>
<L N="44">Wole no wys man wroth be · ne hus wed take;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11114"><HI REND="I">wroth be</HI>] be wroth ITKFS.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001071.tif" N="233, C-text"/>
<L>Ys non haiwarde yhote · hus wed for to take;<Q><HI REND="I">Necessitas non habet legem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11115"><HI REND="I">Ys</HI>] Ne T. <HI REND="I">yhote</HI>] hote I; is hoten T. <HI REND="I">to</HI>] K <HI REND="I">om. take</HI>] nyme M. <HI REND="I">Most MSS. agree in making lines</HI> 44 <HI REND="I">and</HI> 45 <HI REND="I">end nearly alike; but</HI> ITKFG <HI REND="I">insert</HI> Necessitas—legem <HI REND="I">between them;</HI> M <HI REND="I">omits this quotation alto|gether.</HI></NOTE></L>
<L>Ac yf þe marchaunt make hus way · ouere menne corne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11116"><HI REND="I">yf</HI>] &amp; S. <HI REND="I">menne</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIK; mennes F; menes M; menis T; men ES. <HI REND="I">corne</HI>] cornne P.</NOTE></L>
<L N="47">And þe haywarde happe · with hym for to mete,</L>
<L>Oþer hus hatt oþer hus [hode] · oþere elles hus gloues<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11117">[<HI REND="I">hode</HI> EK] hod MG; hood ITFS; hed (!) P. <HI REND="I">hus</HI> (3)] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The marchaunt mot for-go · oþer moneye of hus porse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11118"><HI REND="I">mot</HI>] he moot F.</NOTE></L>
<L>And ȝut be lett, as ich leyue · for þe lawe askeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11119"><HI REND="I">ȝut</HI>] K <HI REND="I">om. lett</HI>] i-letted M. <HI REND="I">leyue</HI>] leue ITMKSE; leeue F.</NOTE></L>
<L N="51">Marchauns for here merchaundise · in meny place to tollen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11120"><HI REND="I">in</HI>] E <HI REND="I">om. place</HI>] places MEFS. <HI REND="I">to</HI>] KFS <HI REND="I">om. tollen</HI> TESG] tolle IMF; tullen P; tellen K.</NOTE></L>
<L>Ȝut þauh þei wenden on way · as to wynchestre fayre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11121"><HI REND="I">Ȝut</HI>] &amp; ȝit IFT. <HI REND="I">þauh</HI>] þer I; E <HI REND="I">om. on</HI>] o IK; a FT; þe M.</NOTE></L>
<L>The marchaunt with hus marchaundise · may nat go so swithe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11122"><HI REND="I">may</HI>] he may F.</NOTE></L>
<L>As þe messager may · ne with so mochel ese.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11123"><HI REND="I">mochel</HI>] mychel ES; muchel FT; mykel M; moche I.</NOTE></L>
<L>For þat on bereþ bote a boxe · a breuet þer-ynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11124"><HI REND="I">þat on</HI>] þe one K.</NOTE></L>
<L N="56">Ther þe marchaunt ledeþ a male · with meny kynne þynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11125"><HI REND="I">ledeþ</HI>] let IT; lat KF. <HI REND="I">meny kynne</HI>] many skenis T.</NOTE></L>
<L>And dredeþ to be ded þere-fore · and he in derke mete</L>
<L>With robbours and reuers · þat riche men dispoilen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11126"><HI REND="I">reuers</HI>] with reuers P; <HI REND="I">but</HI> MKFSET <HI REND="I">omit</HI> with. <HI REND="I">þat</HI>] &amp; F.</NOTE></L>
<L>Ther þe messager is ay murye · hus mouthe ful of songes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11127"><HI REND="I">ay</HI>] euer S. <HI REND="I">hus</HI>] &amp; his FT.</NOTE></L>
<L N="60">And leyueþ for hus letteres · þat no wight wol hym greue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11128">
<P><HI REND="I">So</HI> PEMIK. <HI REND="I">The alliteration is imperfect, unless we put</HI> lede <HI REND="I">for</HI> wight, <HI REND="I">as in</HI> T; F <HI REND="I">has</HI>—</P>
<P>&amp; leeueth for his lettres · ay to be welcome,</P>
<P>&amp; þat no wiȝt wole him greue · walkyng on weies.</P>
<P>S <HI REND="I">has the same, but with</HI> euer <HI REND="I">for</HI> ay, <HI REND="I">and omitting</HI> &amp; <HI REND="I">before</HI> þat.</P></NOTE>
</L>
<PB REF="00001072.tif" N="234, C-text"/>
<L>Ac ȝut, myghte þe merchaunt · þorgh monye and oþer ȝiftes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11129"><HI REND="I">Ac</HI>] &amp; EF. <HI REND="I">monye</HI>] his money IT. <HI REND="I">monye and</HI>] many S. <HI REND="I">oþer</HI>] F <HI REND="I">om. ȝiftes</HI> EIMFKS] ȝeftes P; ȝeftis T.</NOTE></L>
<L>Haue hors and hardy men; · þauh he mette þeoues,</L>
<L>Wolde non suche a-sailen hym · for hem þat hym folweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11130"><HI REND="I">hem þat</HI>] suche as KT. <HI REND="I">folweþ</HI>] folwede M.</NOTE></L>
<L N="64">As safliche passe as the messager · and as sone at hus hostil.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11131"><HI REND="I">As</HI>] And as IT. <HI REND="I">safliche</HI>] saf S. <HI REND="I">passe</HI>] IK <HI REND="I">om. the</HI>] F <HI REND="I">om. at</HI>] in S. <HI REND="I">hostil</HI>] hostel MK; ostel EFT.</NOTE></L>
<L>Ȝe wyten wel, ȝe wyse men · what this is to mene,</L>
<L>The marchaunt is no more to mene · bote men þat ben ryche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11132"><HI REND="I">is—mene</HI>] meeneth na more F.</NOTE></L>
<L>Aren a-countable to crist · and to þe kyng of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11133"><HI REND="I">Aren</HI>] Þei beþ E; Aren alle IKT. <HI REND="I">and—þe</HI>] þat is M.</NOTE></L>
<L>That holden mote þe heye weye · euene [þe] ten hestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11134"><HI REND="I">þe</HI>] þan (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">euene</HI>] euene to MS. [<HI REND="I">þe</HI> IMKFTG] PES <HI REND="I">om.; cf. rubric to</HI> Pass. viii. 204.</NOTE></L>
<L N="69">Boþe louye and lene · þe leelle and þe vnleelle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11135"><HI REND="I">lene</HI>] eke leene F. <HI REND="I">þe</HI> (1)] IT <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] ITKS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And haue reuthe, and releue · with hus grete richesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11136"><HI REND="I">grete</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>By hus power, alle manere men · in meschief yfalle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11137"><HI REND="I">By—power</HI>] I <HI REND="I">om. in</HI>] þat beth in F; in a S; þat in T. <HI REND="I">yfalle</HI>] falliþ T.</NOTE></L>
<L N="72">Fynde beggars bred · backes for þe colde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11138"><HI REND="I">Fynde</HI>] &amp; fynde F. <HI REND="I">bred</HI>] here breed F. <HI REND="I">backes</HI>] &amp; cloþus S; &amp; bakkis T. <HI REND="I">þe</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Tythen here goodes treweliche · a tol, as hit semeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11139"><HI REND="I">Tythen</HI>] &amp; tiþen FT; Teþen M. <HI REND="I">goodes</HI>] good IT. <HI REND="I">treweliche</HI>] try|weliche P. <HI REND="I">semeþ</HI>] were FS.</NOTE></L>
<L>That oure lord lokeþ after · of eche a lyf þat wynneþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11140"><HI REND="I">a</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>With-oute wyles oþer wrong · oþer wommen atte stuwes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11141"><HI REND="I">wrong</HI>] wronges IT. <HI REND="I">atte</HI>] at þe IMST. <HI REND="I">stuwes</HI>] stiwes K; stuyues E; styues MS; stewus F; stewis T.</NOTE></L>
<L>And ȝut more, to make pees · and quyte menne dettes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11142"><HI REND="I">ȝut</HI>] K <HI REND="I">om. quyte</HI>] to quyten I. <HI REND="I">menne</HI>] <HI REND="I">so</HI> PK; mennus F; menes M; menis T; men ES.</NOTE></L>
<L N="77">Boþe spele and spare · to spene vpon þe needful,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11143"><HI REND="I">Boþe</HI>] And IT. <HI REND="I">spare</HI>] eke spare F. <HI REND="I">spene</HI>] spenden M; spende ITF. <HI REND="I">needful</HI>] needy F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001073.tif" N="235, C-text"/>
<L>As crist [him]self comaundeþ · to alle cristene peuple,<Q><HI REND="I">Alter alterius onera portate</HI>, [<HI REND="I">&amp; sic adimplebitis legem christi</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11144">[<HI REND="I">him</HI> MITKFSE] P <HI REND="I">om. to</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">&amp;—christi</HI>] <HI REND="I">in</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>The messagers aren þe mendinans · þat lyueþ by menne almesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11145"><HI REND="I">messagers</HI>] messangers IT; messager K; massager M. <HI REND="I">aren</HI>] ben ES. <HI REND="I">menne</HI>] <HI REND="I">see</HI> l. 76.</NOTE></L>
<L N="80">Beþ nat ybounde as beþ þe riche · to bothe þe two lawes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11146"><HI REND="I">beþ</HI> F] by I; ben T; be MK; beeþ P; S <HI REND="I">om. þe</HI> (1)] ȝe M. <HI REND="I">þe</HI> (2)] KS <HI REND="I">om. two</HI>] I <HI REND="I">om. þe two</HI>] to þe MFT.</NOTE></L>
<L>To lene ne to lere · ne lentenes to faste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11147"><HI REND="I">lere</HI>] lerne ITK. <HI REND="I">lentenes</HI>] to lentenes E; in lentenys T; in lenten M; lentoun F; lente S. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L>And oþere pryuey penaunces · þe whiche þe preest wot wel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11148"><HI REND="I">þe</HI> (1)] KF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That þe lawe ȝeueþ leue · suche lowe folke to be ex|cused;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11149"><HI REND="I">to</HI>] KT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="84">As, none tythes to tythen · ne cloþe þe nakede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11150"><HI REND="I">As</HI>] Ne M. <HI REND="I">to tythen</HI>] tethe|gen K. <HI REND="I">cloþe</HI>] to cloþe I; for to cloþe F. <HI REND="I">þe</HI>] none M; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne in enquestes to come · ne <HI REND="I">contumax</HI>, þauh he worche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11151"><HI REND="I">enquestes</HI>] none enquestes I; none questes M; no queste T. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L>Haly day oþer holy eue · hus mete to deserue.</L>
<L>For yf he loueþ and by-leyueþ · as the lawe techeþ,<Q><HI REND="I">Qui crediderit &amp; baptizatus fuerit</HI>, [<HI REND="I">saluus erit</HI>,] <HI REND="I">&amp; cetera</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11152">K <HI REND="I">omits. yf</HI>] T <HI REND="I">om. and</HI>] or F. [<HI REND="I">saluus erit</HI> MF] hic saluus erit S; PEITK <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="88">Telleþ þe lord a tale · as a trewe messager,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11153"><HI REND="I">trewe</HI>] triwe P.</NOTE></L>
<L>And sheweþ by seel and sitthe by lettere · with what lord he dwelleþ,</L>
<L>[Knowelecheþ] hym cristene · and of holy [kirke] by|leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11154">[<HI REND="I">Knowelecheþ</HI> KF] Knowe|lechiþ T; Knewlechuþ S; Knowleche M; Kneweleche PE. <HI REND="I">of</HI>] on MF. [<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PEFS; chirche MKT. <HI REND="I">byleyue</HI>] by-leueþ SF.</NOTE></L>
<L>Ther is no lawe, as ich leyue · wol lette hym þe gate,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11155"><HI REND="I">Ther is</HI>] Þat S; Þer nys M.</NOTE></L>
<L N="92">Ther god is gatwarde hym-self · and eche a gome knoweth;
</L>
<PB REF="00001074.tif" N="236, C-text"/>
<L>The porter of pure reuthe · may parforme þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11156"><HI REND="I">reuthe</HI>] trewþe E; truþe K.</NOTE></L>
<L>In þat he wilneþ and wolde · ech wight as him-self.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11157"><HI REND="I">Here</HI> eight leaves <HI REND="I">are wanting in</HI> F, <HI REND="I">down to</HI> xvi. 178. <HI REND="I">ech</HI>] ech a IS; eche a K. <HI REND="I">wight</HI>] wy T. <HI REND="I">him</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> hem P.</NOTE></L>
<L>For þe wil is as muche worth · of a wrecche beggere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11158">S <HI REND="I">places</HI> is <HI REND="I">after</HI> worth. <HI REND="I">a</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As al þat þe ryche may reyme · and ryghtfulliche dele;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11159"><HI REND="I">þat</HI>] S <HI REND="I">om. may</HI>] K <HI REND="I">om. reyme</HI>] reome M; rayne I; rayme T.</NOTE></L>
<L N="97">And as muche mede · for a myte þat he offreþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11160"><HI REND="I">as</HI>] also M. <HI REND="I">mede</HI>] me E. <HI REND="I">þat</HI>] þer IT. <HI REND="I">he offreþ</HI>] offred S; ich offre E.</NOTE></L>
<L>As þe riche man for al his moneye · and more, as by þe godspel;<MILESTONE N="221" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Amen dico uobis, quia hec uidua paupercula</HI> [<HI REND="I">misit plus omnibus qui miserunt in gasophi|lacium;</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11161"><HI REND="I">his</HI>] is P. <HI REND="I">as</HI>] ITS <HI REND="I">om. Amen—quia</HI>] S <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">misit—omnibus</HI> E] plus omnibus misit S; PMIKT <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">qui—gasophilacium</HI>] <HI REND="I">in</HI> S <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>So þat poure pacient · is parfitest lif of alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11162"><HI REND="I">þat</HI>] þat þe S; T <HI REND="I">om. par|fitest</HI>] parfiith M.</NOTE></L>
<L>And alle parfite preestes · to pouerte sholde drawe;<MILESTONE N="183" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11163"><HI REND="I">And</HI>] S <HI REND="I">om. And alle</HI>] Eche a T. <HI REND="I">preestes</HI>] preste IT. <HI REND="I">sholde</HI>] shulle S.</NOTE></L>
<L N="101">For <HI REND="I">spera-in-deo</HI> spekeþ of prestes · þat han no spend|yng seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11164"><HI REND="I">spera</HI>] speraui M. <HI REND="I">seluer</HI>] siluer IET.</NOTE></L>
<L>That yf þay trauaile treweliche · and tristen in god almyghty,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11165"><HI REND="I">in</HI>] til E; to M; on T. <HI REND="I">god almyghty</HI>] almyghty god I.</NOTE></L>
<L>Hem sholde neuere lackye lyflode · noþer lynnen ne wollene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11166"><HI REND="I">lackye</HI>] lacky E; lakke IK ST; lacke M. <HI REND="I">lynnen</HI>] lynne P; <HI REND="I">but see</HI> ii. 18. <HI REND="I">wollene</HI>] wulle S.</NOTE></L>
<L N="104">The title þat ȝe takeþ ȝoure ordres by · telleþ ȝe beþ [auaunced,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11167"><HI REND="I">title</HI> IMTES] titel K; titile P. <HI REND="I">þat</HI>] IKT <HI REND="I">om. telleþ</HI>] til S; tille K. [<HI REND="I">auaunced</HI> MT] auaunsed IKEG; auaunsid S; amanced P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And needeþ nat to nyme seluer · for masses þat ȝe syngen;</L>
<L>For he þat tok ȝow title · sholde take ȝow wages,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11168"><HI REND="I">title</HI> ME] titel K; titile P; a title IT; þat title S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001075.tif" N="237, C-text"/>
<L>Oþer þe bisshop þat blessed ȝow · and enbaumede ȝoure fyngeres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11169"><HI REND="I">blessed</HI>] blesseþ M; blesse (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">and</HI>] or K. <HI REND="I">enbaumede</HI>] enbaumeþ M.</NOTE></L>
<L N="108">For made neuere kyng knyght · bote he hadde catel to spene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11170"><HI REND="I">knyght</HI>] no knyȝt IT; ne knyȝht K. <HI REND="I">spene</HI>] dispende M.</NOTE></L>
<L>As by-fel for a knyght · oþer fond hym for hus strengþe;<MILESTONE N="184" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11171"><HI REND="I">by-fel</HI> KS] bi-fulle M; befelle I; befel T; hit byfelle E; by-feel P. <HI REND="I">fond</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIMS; fonde EK.</NOTE></L>
<L>For hit is a carful knyght · and of a caitif kynges makynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11172"><HI REND="I">hit is</HI>] ȝif (<HI REND="I">sic</HI>) M. <HI REND="I">is</HI>] S <HI REND="I">om. and</HI>] þat (<HI REND="I">sic</HI>) E; M <HI REND="I">om. caitif</HI>] carful MS.</NOTE></L>
<L N="111">That hath no londe ne lynage riche · ne good loos of hus hondes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11173"><HI REND="I">no</HI>] noyþer I; noþer T. <HI REND="I">loos</HI>] los MT.</NOTE></L>
<L>The same ich seye for soþe · by suche þat ben preestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11174"><HI REND="I">þat ben</HI>] as beþ S.</NOTE></L>
<L>Þat han noþer konnynge ne kyn · bote a corone one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11175"><HI REND="I">han</HI>] I <HI REND="I">om. kyn</HI>] kiþ T. <HI REND="I">co|rone</HI>] croune ITE; crone K; crowne M.</NOTE></L>
<L>And a title, a tale of nouht · to hus liflode, as hit were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11176"><HI REND="I">title</HI>] titile P.</NOTE></L>
<L>Vuele ben þei suffred · suche þat schenden masses<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11177">K <HI REND="I">omits. Vuele</HI>] Euele MT; Iuel E. <HI REND="I">þat</HI>] as S. <HI REND="I">schenden</HI> EMS] shenden T; shynden P. <HI REND="I">masses</HI>] þe masse T.</NOTE></L>
<L N="116">Throgh hure luþer lyuynge · and lewede vnder stondyng!</L>
<L>A charter is chalangable · by-fore a chief Iustice,</L>
<L>Yf fals latyn be in [þat lettere] · þe lawe hit enpugneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11178">[<HI REND="I">þat lettere</HI> MIKSEG] þe let|tre T; þe letteres P. <HI REND="I">enpugneþ</HI>] in|pugneþ S; empugned I.</NOTE></L>
<L>Oþer peynted par-entrelignarie · parcels ouer-skipped;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11179"><HI REND="I">par-entrelignarie</HI>] or enter|lyned M.</NOTE></L>
<L>The gome þat so gloseþ chartres · a goky he is yholden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11180"><HI REND="I">so gloseþ</HI>] gloseþ so IT. <HI REND="I">goky</HI>] gouky E; gokow S. <HI REND="I">a—he</HI>] for a goky is T. <HI REND="I">he is</HI>] is he K.</NOTE></L>
<L N="121">So is he a goky, by god · þat in the godspel failleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11181"><HI REND="I">he</HI>] it IT; hit K. <HI REND="I">goky</HI>] gouky E; gokow S.</NOTE></L>
<L>In masse oþer in matynes · maketh eny defaute;<Q><HI REND="I">Qui offendit in uno, in omnibus est reus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11182"><HI REND="I">In</HI>] Oþer in T. <HI REND="I">In—in</HI>] Or in a messe or in a I. S <HI REND="I">omits the rubric and</HI> l. 123.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001076.tif" N="238, C-text"/>
<L>And ouer-skippers al-so · in þe sauter seith dauid,<Q><HI REND="I">Psallite Deo nostro psallite, quia rex terre deus; psallite sapienter.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11183">S <HI REND="I">omits. And</HI>] For IT. <HI REND="I">quia</HI>] qui est ME; quoniam I. <HI REND="I">quia—sa|pienter</HI>] S <HI REND="I">om. psallite sapienter</HI> M] psallite IT; E <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">represented in</HI> PK <HI REND="I">by the abbreviation</HI> s.s., <HI REND="I">where</HI> s = sallite, <HI REND="I">for</HI> psallite).</NOTE></L>
<L>The bishop shal be blamed · by-fore god, as ich leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11184"><HI REND="I">blamed</HI>] i-blamed M. T <HI REND="I">omits</HI> l. 124, <HI REND="I">and runs</HI> ll. 125 <HI REND="I">and</HI> 126 <HI REND="I">into one.</HI></NOTE></L>
<L N="125">Þat coroneþ suche clerkes · as for godes knyghtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11185"><HI REND="I">coroneþ</HI>] crouneþ IE; croneþ K; crownen M. <HI REND="I">clerkes as</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat conneþ nat <HI REND="I">sapienter</HI> · noþer synge ne rede.<MILESTONE N="185" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11186"><HI REND="I">sapienter</HI>] o sapiencia M; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac neyþer is al blameles · þe bisshop ne þe chapeleyn;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11187"><HI REND="I">neyþer</HI>] noþer E; neuer neyþer I; nere neiþer T. <HI REND="I">is</HI>] buþ M. <HI REND="I">al</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI> <HI REND="I">þe</HI> (2)] his S.</NOTE></L>
<L N="128">For <HI REND="I">ignorantia non excusat</HI> · as ich haue herd in bookes."—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11188"><HI REND="I">herd</HI>] i-herd ME.</NOTE></L>
<L>Thus rechelessnesse in a rage · a-resonede clergie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11189"><HI REND="I">a-resonede</HI>] a-ratede S.</NOTE></L>
<L>And scornede scripture · þat meny skyles shewede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11190"><HI REND="I">scornede scripture</HI>] scripture scornede I; scripture scornide it T.</NOTE></L>
<L>Til þat kynde cam · clergie to helpen,</L>
<L>And in þe myrour of myddel-erde · made hym eft to loke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11191"><HI REND="I">myddel</HI>] mydel P. <HI REND="I">erde</HI>] erþe IST. <HI REND="I">eft</HI>] ofte T; S <HI REND="I">om. to</HI>] KT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="133">To knowe by ech creature · kynde to louye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11192"><HI REND="I">ech</HI>] eche a I; iche a T.</NOTE></L>
<L>And ich bowede my body · by-holdynge al a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11193"><HI REND="I">by-holdynge</HI>] by-holde K; bi|helde I; &amp; beheld T. <HI REND="I">al</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And seih þe sonne and þe see · and þe sand after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11194"><HI REND="I">seih</HI>] si M; say S; sithe I. <HI REND="I">sand</HI>] londe E.</NOTE></L>
<L>Wher þat briddes and bestes · by here makes ȝeden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11195"><HI REND="I">Wher</HI>] And where IKT. <HI REND="I">ȝeden</HI> EMS] ȝeeden P; ȝeoden K; þey ȝede IT.</NOTE></L>
<L N="137">Wilde wormes in wodes · and wonderful foules</L>
<L>With fleckede fetheres · and of fele colours;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11196"><HI REND="I">fetheres</HI> EIMKS] fetthers P.</NOTE></L>
<L>Man and hus make · ich myghte see boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11197"><HI REND="I">see</HI>] i-seo M.</NOTE></L>
<L N="140">Pouerte and plente · bothe pees and werre,<MILESTONE N="186" UNIT="A page"/></L>
<L>Blisse and biter bale · bothe ich seih at ones;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11198"><HI REND="I">biter</HI>] IT <HI REND="I">om. seih</HI>] si M; seye I.</NOTE></L>
<L>And how þat men mede token · and mercy refuseden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11199"><HI REND="I">men</HI>] I <HI REND="I">om. mede</HI>] me (!) S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001077.tif" N="239, C-text"/>
<L>Reson ich seih sothliche · suwen alle bestes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11200"><HI REND="I">Reson</HI>] And resoun I. <HI REND="I">seih</HI>] <HI REND="I">here written</HI> sauh P (<HI REND="I">but see</HI> ll. 135, 141); si M. <HI REND="I">sothliche</HI>] sotthliche P. I <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 143, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 144.</NOTE></L>
<L N="144">In etynge, [in] drynkyng · in gendrynge of kynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11201">[<HI REND="I">in</HI> KES] and PTM. <HI REND="I">gen|drynge</HI>] engendryng MKS; engen|durer I; engendrure T.</NOTE></L>
<L>After cours of concepcion · non tok kepe of oþer<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11202"><HI REND="I">cours</HI>] þe cours M. <HI REND="I">kepe</HI>] hede M.</NOTE></L>
<L>As when þei hadde ruteyed; · a-non þei resten after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11203"><HI REND="I">As</HI>] And T. <HI REND="I">ruteyed</HI>] roteyed I; roteide K; yrotied ET; i-roteied M. <HI REND="I">after</HI>] ayþer I.</NOTE></L>
<L>Maules drowen hem to maules · on morwenynge by hem-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11204"><HI REND="I">Maules</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEKSG; Males MIT (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">on</HI>] in M; a T; and (!) I. <HI REND="I">morwenynge</HI>] mornyng I; morewnynges M; morwnynges E; morows S. <HI REND="I">hem</HI>] hym S.</NOTE></L>
<L N="148">And femeles to femeles · herdeyed and drow.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11205"><HI REND="I">herdeyed</HI>] herdyede S; her|deiede M; herdyyng E; herdede K; ferdide T; ferdedede (<HI REND="I">sic</HI>) I; herk|nede G. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">drow</HI>] rowe E.</NOTE></L>
<L>Ther ne was kow ne kow-kynde · þat conceyued hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11206">K <HI REND="I">omits</HI> (<HI REND="I">but the lines are added in a much later hand</HI>). <HI REND="I">ne was</HI>] nas E.</NOTE></L>
<L>That [wolde bere] after bole · ne bor after sowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11207">K <HI REND="I">omits</HI> (<HI REND="I">but the lines are added in a much later hand</HI>). <HI REND="I">ne was</HI>] nas E.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11208">[<HI REND="I">wolde bere</HI> T] wuld bere S; wolte beere (<HI REND="I">in a much later hand</HI>) K; belwede M; beere P; beþer (!) E; <HI REND="I">not in</HI> I; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">bole—sowe</HI>] bore · ne sow aftur bore (<HI REND="I">wrongly</HI>) S.</NOTE></L>
<L>Ther was no [kynne] kynde · þat conceyued hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11209"><HI REND="I">was</HI>] ne was KT. [<HI REND="I">kynne</HI> MES] kyne K; kyn T; kynde P.</NOTE></L>
<L>That ne lees þe lykynge of lust · of flesch, as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11210"><HI REND="I">ne</HI> MEKST] <HI REND="I">apparently</HI> no P. <HI REND="I">lees</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEK; les MST. <HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om. lust</HI> MIKST] loust PE.</NOTE></L>
<L>Saue man and hus make; · and þer-of me wondrede.</L>
<L>For out of reson þei ryde · and rechelesliche taken on,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11211"><HI REND="I">ryde</HI>] redde E. <HI REND="I">rechelesliche</HI>] richelich E. <HI REND="I">taken</HI>] token IMEST; toke K.</NOTE></L>
<L>As in durne dedes · bothe drynkynge and elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11212"><HI REND="I">durne</HI>] derne MKST. <HI REND="I">bothe</HI>] <HI REND="I">apparently</HI> bethe P; boþe in T; K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="156">Briddes ich by-helde · in bosshes maden nestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11213"><HI REND="I">by-helde</HI>] by-heelde P. <HI REND="I">bos|shes</HI>] bussches I; busches EKS; buskes M; buskis T. <HI REND="I">nestes</HI>] neestes P.</NOTE></L>
<L>Hadde neaere weye wit · to worche þe leste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11214"><HI REND="I">weye</HI>] we E; wie K; wiȝ T; withg M. <HI REND="I">neuere weye</HI>] we neuer E.</NOTE></L>
<L>Ich hadde wonder at wham · and wher þat þe pye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11215"><HI REND="I">at—wher</HI>] wher · and at wham P (<HI REND="I">but the rest have the arrangement given; cf.</HI> B-text). <HI REND="I">and—þat</HI>] whan and where I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001078.tif" N="240, C-text"/>
<L>Lernede legge styckes · þat leyen in here neste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11216"><HI REND="I">Lernede</HI>] Lernede to MST; <HI REND="I">apparently</HI> Lornede P. <HI REND="I">in</HI>] on IMK. <HI REND="I">here</HI>] heore M; his K. <HI REND="I">neste</HI> EIKSG] nest MT; neestes P (<HI REND="I">but see next line</HI>).</NOTE></L>
<L N="160">Ther is no wryght, as ich wene · sholde worche here nest to paye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11217"><HI REND="I">is</HI>] nys MT. <HI REND="I">wryght</HI>] wyȝt S; wiȝt ET; withg M.</NOTE></L>
<L>Yf eny mason þer-to · makede a molde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11218">I <HI REND="I">has</HI>— . . . masoun made a molde þer-to · moche wonder me þenkeþ; <HI REND="I">as in</HI> B-text. T <HI REND="I">has the same, beginning</HI> ȝif any masoun.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11219"><HI REND="I">þer-to makede</HI>] þer-to maken E; make þer-to M.</NOTE></L>
<L>With alle here wyse castes · wonder me þynkeþ!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11220">I <HI REND="I">has</HI>— . . . masoun made a molde þer-to · moche wonder me þenkeþ; <HI REND="I">as in</HI> B-text. T <HI REND="I">has the same, beginning</HI> ȝif any masoun.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11221"><HI REND="I">here</HI>] <HI REND="I">so</HI> PK; hure S; his E; hise M; (here castes = her con|trivances).</NOTE></L>
<L>And ȝut ich meruaillede more · menye of þo bryddes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11222"><HI REND="I">ȝut</HI>] S <HI REND="I">om. ich meruaillede</HI>] ich merueile þe E; me meruaileth I; me merueilide T. <HI REND="I">þo</HI>] þe IMKT.</NOTE></L>
<L N="164">Hudden and heleden · durneliche here egges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11223"><HI REND="I">Hudden</HI>] Hidden KT. <HI REND="I">heleden</HI>] hileden I. <HI REND="I">durneliche—egges</HI>] derworþliche hure egges M; derneliche hure nestus &amp; eggus S; here egges dernely IT.</NOTE></L>
<L>For no foul sholde hem fynde · bote hus fere and hym-self.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11224"><HI REND="I">hem</HI>] it IT; K <HI REND="I">om. hus</HI>] hire T. <HI REND="I">hym</HI>] hire T.</NOTE></L>
<L>And some treden, ich tok kepe · and on trees bredden,</L>
<L>And brouhten forth here bryddes · al aboue þe grounde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11225"><HI REND="I">al</HI>] &amp; alle S.</NOTE></L>
<L N="168">In mareis and in mores · in myres and in wateres<MILESTONE N="187" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11226"><HI REND="I">mareis</HI>] maries E; mariis M. <HI REND="I">and</HI> (1)] M <HI REND="I">om. mores</HI>] moores I; meores K. <HI REND="I">myres</HI>] medes E. <HI REND="I">in wateres</HI>] watres M.</NOTE></L>
<L>Dompynges dyueden; · "deere god," ich sayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11227"><HI REND="I">Dompynges</HI>] Dumpynges M; Doppynges E; Dompus S. <HI REND="I">dyueden</HI>] dyuyden P; dyuede IT; diuyde K; dyuede in M.</NOTE></L>
<L>"Wher hadden þese wilde suche witt · and at what scole?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11228"><HI REND="I">þese</HI> MKS] þees P; þis IE; þise T.</NOTE></L>
<L>And whan þe pocok caukede · þer-of ich took kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11229"><HI REND="I">whan</HI>] how IT. <HI REND="I">ich took</HI>] tok y SIT; toke y K.</NOTE></L>
<L>How vn-corteisliche þe cok · hus kynde forth strenede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11230"><HI REND="I">þe</HI>] þat I. <HI REND="I">hus</HI>] his IMKSET; <HI REND="I">miswritten</HI> hud P. <HI REND="I">strenede</HI> MIK] <HI REND="I">better than</HI> strenide T; strende P; streynde E; strewede (<HI REND="I">put for</HI> streuede, <HI REND="I">a mistake for</HI> strenede) S.</NOTE></L>
<L N="173">And ferliche hadde of hus fairnesse · and of hus foule ledene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11231"><HI REND="I">ferliche hadde</HI>] ferkoyed (!) I; ferliede T. <HI REND="I">ledene</HI> MKG] lidun S; leedene P; leodene E; lenede (<HI REND="I">mis|written for</HI> ledene) I; lenide T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001079.tif" N="241, C-text"/>
<L>And siþþe ich loked on þe see · and so forþ on þe sterres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11232"><HI REND="I">þe</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Meny selcouth ich seih · aren nouht to seggen nouthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11233"><HI REND="I">selcouth</HI>] selcouþes MKT. <HI REND="I">ich</HI>] ic P; <HI REND="I">but see</HI> l. 174. <HI REND="I">seih</HI>] si M; say S. <HI REND="I">aren</HI>] ben E; beþ S. <HI REND="I">nouht</HI>] none T. <HI REND="I">seggen</HI>] sayn E; seie M; sey T.</NOTE></L>
<L N="176">Ne what on floures in feldes · and [of] hure faire coloures,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11234"><HI REND="I">what on</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIKST; what of M. <HI REND="I">feldes</HI>] felde MIT. [<HI REND="I">of</HI> ITMKEG] on S; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How out of greot and of gras · grewe-so meny huwes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11235"><HI REND="I">How</HI>] And how IT. <HI REND="I">greot</HI>] <HI REND="I">so</HI> PK; greet E; gret M; greut T; grut S; grith I. <HI REND="I">of</HI> (2)] M <HI REND="I">om. grewe</HI>] groweþ ME; growe IT.</NOTE></L>
<L>Somme soure and somme swete · selcouþ me þouhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11236"><HI REND="I">Somme</HI>] And some IKT. <HI REND="I">sel|couþ</HI>] selcouhþ P; <HI REND="I">see</HI> l. 175.</NOTE></L>
<L>Of here kynde and of here colours · to carpen hit were to longe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11237"><HI REND="I">of</HI>] K <HI REND="I">om. colours</HI>] colour IT. <HI REND="I">to</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac þat þat [moste] meuede me · and my mod chaungede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11238"><HI REND="I">þat þat</HI>] þat at K; þe (<HI REND="I">sic</HI>) I; þis T. [<HI REND="I">moste</HI> I] most SKT; moost G; man (<HI REND="I">sic</HI>) E; PM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="181">Was þat ich seih reson · suwen alle bestes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11239"><HI REND="I">Was</HI>] Whanne T. <HI REND="I">seih</HI>] si M.</NOTE></L>
<L>Saue man and mankynde; · meny tymes me þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11240"><HI REND="I">tymes</HI>] time ME.</NOTE></L>
<L>Reson rewelede hem nat · noþer riche ne poure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11241"><HI REND="I">rewelede</HI>] reuled E; reulede S; rewlide T; rulede K; reule (<HI REND="I">sic</HI>) M; reued reuelede (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE></L>
<L>Then ich aresonede reson · and right til hym ich seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11242"><HI REND="I">aresonede</HI>] resoned I. <HI REND="I">til</HI>] to ST. <HI REND="I">ich</HI>] MT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Ich haue wonder in my witt · so wis as þow art holde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11243"><HI REND="I">art</HI> TMS] ert EK; <HI REND="I">miswritten</HI> herte P. <HI REND="I">holde</HI>] i-holde M; holden T.</NOTE></L>
<L N="186">Wher-for and why · so wide as þow regnest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11244"><HI REND="I">so</HI>] as IKT.</NOTE></L>
<L>Þat þow ne ruelest raþer · renkes þan oþer beestes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11245"><HI REND="I">ne</HI>] I <HI REND="I">om. ruelest</HI>] rulest MK; reulest S; reweledest I; rewel|ist T.</NOTE></L>
<L N="188">For ich see noone so ofte sorfeten · soþliche so man|kynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11246"><HI REND="I">For</HI>] IKTS <HI REND="I">om. sorfeten</HI>] sorfete K; surfaiten T; surfete MS; sorfeteþ G; <HI REND="I">apparently</HI> forfeten PEI (<HI REND="I">but alliteration decides it</HI>). <HI REND="I">so</HI> (2)] as S.</NOTE></L>
<L>In mete out of mesure · and meny tymes in drynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11247"><HI REND="I">tymes</HI>] time M.</NOTE></L>
<L>In wommen, in wedes · and in wordes boþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11248"><HI REND="I">wordes</HI>] werkes M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001080.tif" N="242, C-text"/>
<L N="191">Thei ouerdon hit day and nyght · and so doþ noon oþere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11249"><HI REND="I">noon</HI>] nat I; not T. <HI REND="I">oþere</HI>] oþer bestis T.</NOTE></L>
<L>Bestes ruwelen hem al by reson · and renkes ful fewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11250"><HI REND="I">Bestes</HI>] Þey IT. <HI REND="I">ruwelen</HI>] ruelen EKS; rulen M; rewele I; rewle T. <HI REND="I">and</HI>] ac I; but T.</NOTE></L>
<L>And þer-fore meruaileþ me · for man, as in [makynge,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11251">[<HI REND="I">makynge</HI> KS] makyng ME; mankynde PG.</NOTE></L>
<L>Is most yliche þe · in wit and in werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11252"><HI REND="I">Is</HI> EITKMS] His P. <HI REND="I">yliche</HI>] i-lik M; lyk T. <HI REND="I">þe</HI>] þo K; T <HI REND="I">om. in</HI> (1)] of IMKT; S <HI REND="I">om. wit</HI>] witt P; wordes E. <HI REND="I">in</HI> (2)] of IMKST. <HI REND="I">werkes</HI>] werkus boþe S.</NOTE></L>
<L>Whi he ne loueþ þy lore · and lyueþ as þow techest?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11253">
<P>193—195. I <HI REND="I">has</HI>—</P>
<P>And þerfore merueileth me · for man is most yliche þe</P>
<P>Of wille and of werkes · why he ne loueth þy lore;</P>
<P>T <HI REND="I">has the same, except</HI> lyk <HI REND="I">for</HI> yliche þe, <HI REND="I">and</HI> wyt <HI REND="I">for</HI> wille.</P></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11254"><HI REND="I">ne</HI>] S <HI REND="I">om. lyueþ—techest</HI>] leueþ þi techyng M.</NOTE></L>
<L>And reson aresonede me · and seide, "recche þe neuere<MILESTONE N="188" UNIT="A page"/></L>
<L>Whi ich suffre oþer nat suffre:"— · "certes," ich seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11255"><HI REND="I">ich</HI> (2)] he MIKT; <HI REND="I">but</HI> ich <HI REND="I">seems quite right.</HI></NOTE></L>
<L N="198">"Ech a seg for hym-self · salamon ous techeþ;<Q><HI REND="I">De re que te non molestat, noli certare."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11256"><HI REND="I">seg</HI>] man M. <HI REND="I">noli</HI>] nolite KT; noli te I.</NOTE></L>
<L>"Ho suffreþ more þan God?" quaþ he · "no gome, as ich leyue!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11257"><HI REND="I">suffreþ</HI>] suffred S.</NOTE></L>
<L N="200">He myght a-mende in a mynt-while · al þat amys stondes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11258"><HI REND="I">a</HI>] K <HI REND="I">om. mynt</HI>] <HI REND="I">so</HI> PET; mynte IS; myn K; myte M.</NOTE></L>
<L>Ac he suffreþ, in ensaumple · þat we sholde alle suffren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11259"><HI REND="I">alle suffren</HI>] soffren alle I; suffre alle T.</NOTE></L>
<L>Ys no vertue so feyr · of value ne of profit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11260"><HI REND="I">of</HI> (1)] ne of IT. <HI REND="I">of—profit</HI>] ne of profit neuer þe mo S. <HI REND="I">of</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As ys suffrance souereynliche · so hit be for godes loue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11261"><HI REND="I">As</HI>] So IKT.</NOTE></L>
<L N="204">And so witnesseþ þe wyse · and wysseþ þe frenshe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11262"><HI REND="I">witnesseþ</HI>] wittnesseþ P. <HI REND="I">þe</HI> (1)] wel T; IK <HI REND="I">om. wysseþ</HI>] wisse S.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Bele uertue est suffraunce · mal dire est petite ueniaunce;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11263"><HI REND="I">petite</HI>] petit MT; pety K.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Bien dire e bien suffrir · fait ly suffrable a bien uenir.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11264"><HI REND="I">suffrir</HI>] suffrier I; soffreire K; suffrer PTMEG; <HI REND="I">but</HI> suffrir <HI REND="I">seems the best form. ly</HI>] luy IKT; le M. <HI REND="I">uenir</HI> IT] venier M; veneir K; uener PEG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001081.tif" N="243, C-text"/>
<L>For-þi," quaþ reson, "ich rede the · rewele þi tonge euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11265"><HI REND="I">For-þi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">the rewele</HI>] þow reule I.</NOTE></L>
<L N="208">And er þow lakke eny lyf · loke ho is to preise.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11266"><HI REND="I">ho</HI>] who-so K.</NOTE></L>
<L>For is no creature vnder cryst · þat can hym-selue make;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11267"><HI REND="I">is no</HI>] y not S. <HI REND="I">creature</HI>] curatour T (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>And yf cristene creatures · couthen make hem-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11268"><HI REND="I">And yf</HI>] For and M; And K. <HI REND="I">cristene creatures</HI>] creatures cristene IT.</NOTE></L>
<L>Eche lede wolde be lacles · leyf þow non oþere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11269"><HI REND="I">Eche</HI>] Eche a MK; Ech a I; Iche a T. <HI REND="I">wolde</HI>] wolle S. <HI REND="I">lede—lacles</HI>] wolde lede lackes (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>Man was mad of suche matere · he may nat wel a-sterte<MILESTONE N="189" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11270"><HI REND="I">suche</HI>] suche a KT.</NOTE></L>
<L N="213">That som tymes hym tit · to folwen hus kynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11271"><HI REND="I">tymes</HI>] time MT. <HI REND="I">tit</HI>] betyt I; ne betit T; tid E.</NOTE></L>
<L>Caton a-cordeþ her-with · <HI REND="I">nemo sine crimine uiuit.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11272"><HI REND="I">her-with</HI>] þer-wiþ MK; kyndely þerwiþ T.</NOTE></L>
<L>Tho cauhte ich colour a-non · and comsed to be ashamed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11273"><HI REND="I">ich</HI>] y a S.</NOTE></L>
<L N="216">And awaked þer-wiþ; · wo was me þenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11274"><HI REND="I">wo</HI>] and wo I.</NOTE></L>
<L>That ich ne hadde ymet more · so murye as ich slepte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11275"><HI REND="I">ymet</HI>] met KT; mete S.</NOTE></L>
<L>And sayde a-non to my-self · "slepynge, ich hadde grace<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11276"><HI REND="I">ich hadde</HI>] hadde y ST; had i I.</NOTE></L>
<L>To wite what dowel ys · ac wakynge neuere!"</L>
<L>And þenne was þer a wiȝt · what he was ich nuste:—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11277"><HI REND="I">wiȝt</HI> EI] wiȝht K; withg M; wiȝ T; whiȝt P; <HI REND="I">so in</HI> l. 221. <HI REND="I">nuste</HI>] nyste IT; ne wiste M.</NOTE></L>
<L N="221">"What ys dowel?" quaþ þat wiȝt · "y-wys, syre," ich seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11278"><HI REND="I">What</HI>] Þat M. <HI REND="I">ich</HI>] he MK (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>"To see muche and suffren al · certes, syre, ys dowel."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11279"><HI REND="I">syre</HI>] þat S; IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Haddest þow suffred," he seide · "slepyng þo þow were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11280"><HI REND="I">suffred</HI>] suffrede P; i-suffred M. <HI REND="I">þo</HI>] þaw M.</NOTE></L>
<L N="224">Þow sholdest haue knowe þat cleregye can · and more conceyued þorwe reson.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11281"><HI REND="I">knowe</HI>] i-knowe M. <HI REND="I">and—þorwe</HI>] þat conseyued more þan I; &amp; conceyued more þourȝ KT.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001082.tif" N="244, C-text"/>
<L>For reson wolde haue reherced to þe · ryght as cleregie seide;<MILESTONE N="190" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11282">M <HI REND="I">omits. to</HI>] IKT <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>Ac for þyn entermetyng · her art þow for-sake:<Q><HI REND="I">Philosophus fuisses, si tacuisses; et alibi: Locutum me aliquando penituit, tacuisse nunquam.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11283">
<P><HI REND="I">Ac</HI>] T <HI REND="I">om. her</HI>] þer E. <HI REND="I">art</HI> MKST] ert PE. <HI REND="I">art þow</HI>] artow I. S <HI REND="I">has</HI> — Si tacuisses, philosophus fuisses; Me aliquando locutum fuisse penituit, siluisse nunquam. <HI REND="I">me</HI>] est (<HI REND="I">wrongly; for</HI> esse) M.</P>
<P>OBS. One leaf <HI REND="I">lost in</HI> G, <HI REND="I">down to</HI> xv. 40.</P></NOTE></L>
<L>Adam, whiles he spak nat · hadde paradys at wylle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11284"><HI REND="I">whiles</HI>] þe whiles IT; while M. <HI REND="I">nat</HI>] nout M. <HI REND="I">at</HI>] att P.</NOTE></L>
<L N="228">Ac whanne he mamelede a-boute mete · and musede for to knowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11285"><HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">mame|lede</HI>] momelede S. <HI REND="I">and</HI>] he T. <HI REND="I">for</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The wisdome and þe wit of God · he was putte out of blisse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11286"><HI REND="I">wit</HI>] witt P.</NOTE></L>
<L>Ryght so ferde reson by þe · for þi rude speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11287"><HI REND="I">ferde</HI>] fariþ T. <HI REND="I">rude</HI>] proude M.</NOTE></L>
<L>And for þow woldest wyte why · of resones pryuete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11288"><HI REND="I">woldest wyte</HI>] wost ywite (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">of—pryuete</HI>] resones preuede (<HI REND="I">sic</HI>) I; resoun is preuyte T.</NOTE></L>
<L N="232">For pruyde and presompcion · of þy parfit lyuynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11289"><HI REND="I">For</HI>] IT <HI REND="I">om. and</HI>] or IT.</NOTE></L>
<L>Reson refusede þe · and wolde nat reste with the,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11290"><HI REND="I">wolde</HI>] wul S.</NOTE></L>
<L>Ne cleregie of hus connynge · kepeþ þe nat shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11291"><HI REND="I">hus</HI>] E <HI REND="I">om. þe</HI>] I <HI REND="I">om. nat</HI>] not to T.</NOTE></L>
<L>For shal neuere, er shame come · a shrewe wel be chasted;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11292"><HI REND="I">wel</HI>] K <HI REND="I">om. chasted</HI>] ychasted EK. <HI REND="I">be chasted</HI>] chaste IT.</NOTE></L>
<L N="236">For let a dronken daffe · in a diche falle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11293"><HI REND="I">diche</HI>] dike I.</NOTE></L>
<L>Let hym lygge, lok nat [on] hym · til hym luste aryse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11294"><HI REND="I">Let</HI> MKST] Late I; Leet P. [<HI REND="I">on</HI> IMKST] in PE. <HI REND="I">luste</HI>] liste ET; luste to M; lust to IS. <HI REND="I">aryse</HI>] rise I.</NOTE></L>
<L>And þauh reson rebuke hym þenne · reccheþ he neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11295"><HI REND="I">And</HI>] For IMKST. <HI REND="I">rebuke</HI> IMKST] rebuky P. <HI REND="I">he</HI>] ȝe S.</NOTE></L>
<L>Of clergie ne of kynde witt · counteþ he nat a russhe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11296"><HI REND="I">Of</HI>] Ne of IT. <HI REND="I">ne</HI>] &amp; E. <HI REND="I">counteþ</HI>] acounteþ MS. <HI REND="I">he</HI>] I <HI REND="I">om. russhe</HI>] rische EKS; ruyssche M; ressche I; risshe T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001083.tif" N="245, C-text"/>
<L N="240">To blame hym oþer to bete hym þenne · ich halde hit bote synne.<MILESTONE N="191" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11297"><HI REND="I">oþer</HI>] K <HI REND="I">om. hym</HI> (2)] M <HI REND="I">om. halde</HI>] ne holde T. <HI REND="I">bote</HI>] but a MS.</NOTE></L>
<L>Ac when neede nymeþ hym vp · a-non he ys a-shamed,</L>
<L>And þenne wot he wher-fore · and whi he is to blame."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11298"><HI REND="I">Ac</HI>] And M; But T. <HI REND="I">a|shamed</HI>] a-shamede P.</NOTE></L>
<L>"Ȝe seggeþ soþ, by my soule," quaþ ich · "ich haue seyen hit ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11299"><HI REND="I">seggeþ</HI>] seien M. <HI REND="I">soule</HI>] selfe I. <HI REND="I">seyen</HI>] Isey E; iseiȝe MT; y-seie K; sey S.</NOTE></L>
<L N="244">[Þer] smyt no þynge so smerte · ne smelleþ so foule<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11300">[<HI REND="I">Þer</HI> IMKST] Her PE; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">ne</HI>] &amp; T.</NOTE></L>
<L>As shame; þer he sheweþ hym · ech man shoneþ hus companye.</L>
<L>Whi ȝe worden to me þus · was for ich aresonede reson."</L>
<L>"Ȝe, certes," quaþ he, "þat is soþ"—· and shop hym to walke,</L>
<L N="248">And ich a-roos vp ryght with þat · and reuerencede hym fayre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11301"><HI REND="I">ich</HI>] S <HI REND="I">om. a-roos</HI>] a-ros MKS; arros (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">vp ryght</HI>] ryght vp PT; <HI REND="I">but the rest transpose the words; cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And yf hus wil were · he wolde hus name telle?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11302"><HI REND="I">name</HI>] tale K. <HI REND="I">he—name</HI>] his name he wolde M.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus quartus de dowel.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11303">IMT <HI REND="I">om. Hic</HI>] EKS <HI REND="I">om. de dowel</HI>] KS <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="15"><PB REF="00001084.tif" N="246, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XV. (DO-WEL V.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11304">TITLE. Incipit passus quintus PE; M <HI REND="I">prefixes</HI> Hic; MSK <HI REND="I">add</HI> de do|wel; Passus quartus de Dowel IT.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus quintus</HI> [<HI REND="I">de dowel.</HI>]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Ich am ymaginatif," quaþ he · "ydel was ich neuere,<MILESTONE N="192" UNIT="A page"/></L>
<L>Þauh [ich sitte] by my-self · suche is my grace;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11305">[<HI REND="I">ich sitte</HI>] i sitte MT; ich sitt E; I sete I; y sete KS; ysete P.</NOTE></L>
<L>Ich haue yfolwed þe in faiþ · more þan fourty wynter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11306"><HI REND="I">yfolwed</HI> EM] yfolwede P; folwed IK; folwyd S; folewid T.</NOTE></L>
<L N="4">And wissede þe ful ofte · what dowel was to mene,</L>
<L>And counsailede þe for cristes sake · no creature to by-gyle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11307"><HI REND="I">counsailede</HI>] i-conseiled M; counsalede P. <HI REND="I">for</HI>] ofte for S.</NOTE></L>
<L>Noþer to lye noþer to lacke · ne lere þat is defendid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11308"><HI REND="I">noþer</HI>] ne EIKT. <HI REND="I">ne</HI>] to I.</NOTE></L>
<L>Ne to spille speche · as to speke an ydel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11309"><HI REND="I">Ne to</HI>] Noþur S. <HI REND="I">speche</HI>] speches E; no speche IT. <HI REND="I">as</HI>] as for ITK. <HI REND="I">an</HI>] on MS.</NOTE></L>
<L N="8">And no tyme to [tyne] · ne trewe þyng to teenen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11310"><HI REND="I">And</HI>] Ne IT. <HI REND="I">to</HI> (1)] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">tyne</HI> EMIKTS] tene P. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">to</HI> (2)] IT <HI REND="I">om. teenen</HI>] tenen E; teone K; tene MITS.</NOTE></L>
<L>Lowe þe to lyue forth · in þe lawe of holychurche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11311"><HI REND="I">to</HI>] and to M; and ITK; for to S. <HI REND="I">lyue</HI>] þe lynde (!) E.</NOTE></L>
<L>Þenne dost þow wel, with-oute drede · ho can do bet, no forse!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11312"><HI REND="I">Þenne</HI>] And þanne IT. <HI REND="I">bet</HI>] bett PI.</NOTE></L>
<L>Clerkes þat connen al · ich hope þei conne do bettere;</L>
<L N="12">Ac hit suffiseþ to be saued · and to be suche as ich tauhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11313"><HI REND="I">saued</HI>] i-saued M. <HI REND="I">and</HI>] S <HI REND="I">om. to</HI> (2)] MITK <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001085.tif" N="247, C-text"/>
<L>Ac for to louye and lene · and lyue wel and by-leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11314"><HI REND="I">and</HI> (1)] and to MSK; and for to I. <HI REND="I">and</HI> (2)] an P. <HI REND="I">lyue</HI>] liþe M. <HI REND="I">and by-leyue</HI>] I beleue I.</NOTE></L>
<L>Ys ycallid <HI REND="I">caritas</HI> · kynde loue in english;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11315"><HI REND="I">ycallid</HI>] y-callyd S; ycalid P; ycald EMITK. <HI REND="I">in</HI>] an I; on MKT.</NOTE></L>
<L>And þat is dobet, yf eny suche be · a blessed man, þat helpeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11316"><HI REND="I">suche</HI>] man schulde T.</NOTE></L>
<L N="16">[Þat] pees be and pacience · and poure with-oute de|faute;<Q><HI REND="I">Beatius est dare quam petere.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11317">[<HI REND="I">Þat</HI> IMKST] And PE. <HI REND="I">with|oute</HI>] out of T. <HI REND="I">petere</HI>] recipere M; accipere S.</NOTE></L>
<L>Ac catel and kynde witt · encombreþ ful menye;<MILESTONE N="195" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11318"><HI REND="I">encombreþ</HI>] accombreþ I; acombreþ KS; accumbriþ T.</NOTE></L>
<L>Woo is hym þat hem weldeþ · bote he [hem] wel dis|peyne;<Q><HI REND="I">Scientes &amp; non facientes uariis flagellis uapula|bunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11319">[<HI REND="I">hem</HI> IMKST] <HI REND="I">miswritten</HI> hym PE. <HI REND="I">dispeyne</HI>] dispene E; despene K; dispende MT; despende I. <HI REND="I">flagellis</HI>] penis M. <HI REND="I">Scientes, &amp;c.</HI>] Scienti &amp; non facienti variis flagellis vapulabitur IT.</NOTE></L>
<L>Ac comunliche connynge · and vnkynde rychesse,</L>
<L N="20">As, loreles to be lordes · and lewede men techeres,</L>
<L>And holy churche horen help · auerous and coueytous,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11320"><HI REND="I">auerous</HI>] &amp; auerous S.</NOTE></L>
<L>Droweþ vp dowel · and distruyeþ dobest.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11321"><HI REND="I">Droweþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> PKS; Draweþ E; Drieþ M; Dryueþ T. <HI REND="I">distruyeþ</HI>] de|stroyeþ IT; distrieþ vp M. <HI REND="I">dobest</HI>] do-bet T.</NOTE></L>
<L>Ac grace is a gras þer-fore · to don hem eft growe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11322">T <HI REND="I">omits. eft</HI>] ofte K; oft to S.</NOTE></L>
<L N="24">Ac grace groweþ nat · til [goode wil] gynne reyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11323">[<HI REND="I">goode wil</HI> K] goode wille E; goud wille S; <HI REND="I">better than</HI> god wol PI; god wole M; god wile T. <HI REND="I">The true reading is decided by</HI> l. 26. <HI REND="I">gynne</HI>] gunne E; ȝiue T; þat hit M; S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And wokie þorwe good werkes · wikkede hertes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11324"><HI REND="I">wokie</HI>] wakye E; waky KS; <HI REND="I">but see</HI> B. xv. 332. <HI REND="I">good</HI>] godus S. <HI REND="I">wikkede</HI>] þise wykkide T.</NOTE></L>
<L>Ac er suche a wil wexe · god hym-self worcheþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11325"><HI REND="I">wil</HI> MKST] <HI REND="I">better than</HI> will wol P; wille wol E. <HI REND="I">god—worcheþ</HI>] worcheþ good silue I; werchiþ good ȝour seluen T.</NOTE></L>
<L>And sent forþ seint espirit · to don loue sprynge;<MILESTONE N="196" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Spiritus ubi uult spirat, et cetera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11326"><HI REND="I">sent</HI> EKST] send PM. <HI REND="I">seint</HI>] þe seynt MKT. <HI REND="I">espirit</HI>] espiryȝt S. <HI REND="I">loue</HI>] þe lef T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001086.tif" N="248, C-text"/>
<L>So grace, with-oute grace · of god and of good werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11327"><HI REND="I">with-oute</HI>] with S. <HI REND="I">of</HI> (2)] also I; MKS <HI REND="I">om. werkes</HI>] werk M.</NOTE></L>
<L N="29">May nat bee, bee þow siker · þauh we bidde euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11328"><HI REND="I">bee</HI> (1)] buryone S. <HI REND="I">bee þow</HI>] so T.</NOTE></L>
<L>Cleregie comeþ bote of siht · and kynde witt of sterres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11329"><HI REND="I">comeþ</HI>] come not S. <HI REND="I">witt of</HI>] with-out E.</NOTE></L>
<L>As to be bore oþer bygete · in suche constellacion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11330"><HI REND="I">oþer</HI>] &amp; T. <HI REND="I">bygete</HI>] biȝite E; gete S. <HI REND="I">suche</HI>] such a IKST.</NOTE></L>
<L N="32">That wit wexeþ þer-of · and oþere [wyrdes] boþe;<Q><HI REND="I">Uultus huius seculi sunt subiecti uultibus celestibus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11331">[<HI REND="I">wyrdes</HI>] wirdes K; wyrdus S; wordes PEIT (<HI REND="I">wyrdes</HI> = destinies).</NOTE></L>
<L>So grace is a gyfte of god · and kynde witt a chaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11332">29—33. M <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>And cleregye and connyng · of kynde wittes techynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11333"><HI REND="I">and</HI>] a IST. <HI REND="I">techynge</HI>] tech|inges I.</NOTE></L>
<L>And ȝut is cleregie to comende · for cristes loue, more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11334"><HI REND="I">for</HI>] fore PM.</NOTE></L>
<L N="36">Þan eny connynge of kynde witt · bote cleregie hit ruwele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11335"><HI REND="I">ruwele</HI>] reule EIS; rule M.</NOTE></L>
<L>For moyses wittnesseþ þat god wrot · in stoon with hus fynger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11336"><HI REND="I">in stoon</HI>] and crist IT; in a ston S.</NOTE></L>
<L>Lawe of loue oure lorde wrot · longe er crist were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11337"><HI REND="I">loue</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And crist cam and confermede · and holy [kirke] made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11338">[<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PEIS; chirche MT.</NOTE></L>
<L N="40">And in sond a sygne wrot · and seide to þe Iewes,<MILESTONE N="197" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11339"><HI REND="I">a</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>'That seeþ hym-self synneles · cesse nat, ich hote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11340">G <HI REND="I">begins again. cesse</HI>] sese IST.</NOTE></L>
<L>To stryke with stoon oþer with staf · this strompet to deþe';<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11341">33—42. K <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><Q><HI REND="I">Qui uestrum sine peccato est</HI> [<HI REND="I">mittat in eam lapidem</HI>,] <HI REND="I">&amp; cetera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11342"><HI REND="I">strompet</HI>] strompett P. [<HI REND="I">mit|tat—lapidem</HI>] <HI REND="I">in</HI> E <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>For-thi ich consaile alle cristene · cleregie to honoure;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11343"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M; For T. <HI REND="I">consaile</HI>] consaily P; <HI REND="I">but see</HI> l. 63. <HI REND="I">alle cristene</HI>] eche creature KG; ich a creature IT.</NOTE></L>
<L N="44">For as a man may nat seo · þat mysseþ hus eyen,<MILESTONE N="198" UNIT="A page"/></L>
<L>No more can no clerkes · bote [if] hit be of bookes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11344"><HI REND="I">clerkes</HI>] clere IT. [<HI REND="I">if</HI> IKG] ȝif EMT; PS <HI REND="I">om. be</HI>] come IT (<HI REND="I">which suits the alliteration better</HI>).</NOTE>
</L>
<PB REF="00001087.tif" N="249, C-text"/>
<L>And thauh men maden bokes · god was here maister,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11345"><HI REND="I">And thauh</HI>] Þaw M; Al-þouȝ SKTG. <HI REND="I">And—bokes</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And seynte spirit þe saumplarie · and seide what men sholde wryte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11346"><HI REND="I">And</HI>] And þe MSI. <HI REND="I">spirit</HI>] espirit MG; esprit I. <HI REND="I">þe saumplarie</HI>] heore ensamplarie M. <HI REND="I">what</HI>] þat M. <HI REND="I">men</HI>] me E.</NOTE></L>
<L>And ryght as syht serueþ a man · to see þe hye strete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11347">G <HI REND="I">omits. And</HI>] But M. <HI REND="I">syht</HI>] a siȝht K. <HI REND="I">strete</HI>] weiȝe M.</NOTE></L>
<L N="49">Ryght so lereþ lettrure · lewede men to reson.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11348">G <HI REND="I">omits. lereþ</HI>] lerneþ M.</NOTE></L>
<L>And as a blynde man in batayle · bereþ wepne to fyghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11349"><HI REND="I">And</HI>] For G; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And haþ non hap wiþ hus axe · hus enemy to hitte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11350"><HI REND="I">haþ</HI>] S <HI REND="I">om. enemy</HI>] enmy M.</NOTE></L>
<L>No more can a kynde-witted man · bote clerkes hym teche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11351"><HI REND="I">clerkes</HI>] werkes I (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Come for alle hus kynde wyttes · þorwe cristendom to be saued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11352"><HI REND="I">for</HI>] þoruȝ S. <HI REND="I">wyttes</HI>] witte I; wyt T. <HI REND="I">saued</HI>] sauede P; <HI REND="I">see</HI> l. 76.</NOTE></L>
<L N="54">The whiche is cofre of cristes tresour · and clerkes kepen þe keyes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11353"><HI REND="I">The</HI>] T <HI REND="I">om. The whiche</HI>] For hit G. <HI REND="I">is</HI>] IK <HI REND="I">om. cofre</HI>] þe cofre I; þe coffre T.</NOTE></L>
<L>To vnlouke hit at here lykynge · þe lewede and lerede to helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11354"><HI REND="I">vnlouke</HI>] vnloke ES; vnlokken I; louken T.</NOTE></L>
<L>To ȝeue mercy for mysdedes · yf men wolde hit aske<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11355">G <HI REND="I">omits</HI> ll. 56—63. <HI REND="I">for</HI>] for his M. <HI REND="I">wolde</HI>] wolle I; wol K; wul S; wile T.</NOTE></L>
<L>Buxumliche and benygneliche · and bydden hit of grace.</L>
<L><HI REND="I">Archa dei</HI> in þe olde lawe · leuites hit kepten;</L>
<L>Hadde neuere lewede man leue · to legge honde [on] þat cheste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11356"><HI REND="I">to</HI>] T <HI REND="I">om. legge</HI>] leyen M; leyn T. [<HI REND="I">on</HI> IMKT] in PES; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="60">Bote hit were preeste oþer preestes sone · patriarck oþer prophete.<MILESTONE N="199" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11357"><HI REND="I">preeste</HI>] prest MK; preestes PEIST.</NOTE></L>
<L>Saul, for he sacrifisede · sorwe hym by-tydde,</L>
<L>And hus sones for hus synnes · sorwe þey hadden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11358"><HI REND="I">þey hadden</HI>] hem bitidde IK (<HI REND="I">repeated from</HI> l. 61); hem betauȝte T.</NOTE></L>
<L>[And alle lewede þat leyde hond þeron · loren lyf after.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11359"><HI REND="I">From</HI> I (<HI REND="I">which has</HI> hane <HI REND="I">for</HI> hond); <HI REND="I">also in</HI> KT. <HI REND="I">This seems but a fragment of the three lines in</HI> B. xii. 120—123, <HI REND="I">which are correctly pre|served in MS.</HI> R <HI REND="I">only; see</HI> B-text.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001088.tif" N="250, C-text"/>
<L>For-þy ich consaille alle creatures · no clerk to dispise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11360"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M. <HI REND="I">clerk</HI>] clerkes I.</NOTE></L>
<L N="65">Ne sette short by here science · what so þei don hem|selue.</L>
<L>Take we here wordes a worth · for here wittnesses ben trewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11361"><HI REND="I">a</HI>] at IT. <HI REND="I">wittnesses</HI>] witnesse TKG. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P.</NOTE></L>
<L>And medle we nat moche with hem · to meeuen eny wratthe,</L>
<L>Leste cheste chaufe ous so · and choppe ech man oþere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11362"><HI REND="I">chaufe—so</HI>] chaste vs so ES; cause vs to chide I; achaufe us so MG; chauufen vs in wo T. <HI REND="I">and—man</HI>] þat eche man choppe M.</NOTE></L>
<L N="69">And do we as dauid techeþ · for doute of godes veniaunce;<Q><HI REND="I">Nolite tangere cristos meos, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11363"><HI REND="I">Here</HI> M <HI REND="I">repeats</HI> ll. 30—32, 64, 68, <HI REND="I">and then</HI> 69 <HI REND="I">again.</HI></NOTE></L>
<L>For cleregie is cristes vikery · to conforte and to curen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11364"><HI REND="I">vikery</HI>] vicarie EG; vicary I; uicori M; vicorie KS; viccorie T. <HI REND="I">to</HI> (2)] KG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Boþe lered and lewed were lost · yf cleregie ne were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11365"><HI REND="I">were</HI> (1)] we S. <HI REND="I">lost</HI>] i-lost M.</NOTE></L>
<L>Kynde-wittede men han · a cleregie by hem-selue;</L>
<L N="73">Of cloudes and of custumes · þei contreuede meny þynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11366"><HI REND="I">of</HI>] G <HI REND="I">om. contreuede</HI>] con|treuen M; contreueþ S.</NOTE></L>
<L>And markede hit in here manere · and mused þer-on to knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11367"><HI REND="I">markede</HI>] makede M; markeþ S. <HI REND="I">þer-on</HI>] on E.</NOTE></L>
<L>And of þe selcouþe[s] þat þei seyen · here sones þer-of þei tauhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11368"><HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om. selcouþes</HI> MEKSTG] silkouthes I; selcouþe P. <HI REND="I">seyen</HI>] sien M. <HI REND="I">tauhte</HI>] to teche E.</NOTE></L>
<L N="76">Þei helden hit for an hey science · here soteltes to knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11369"><HI REND="I">Þei</HI>] For þey IT; And G. S <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 75, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 76.</NOTE></L>
<L>Ac þorw here science soþliche · was neuere soule ysaued,</L>
<L>Ne brouht þorwe here bokes · to blisse ne to ioye.<MILESTONE N="200" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11370"><HI REND="I">þorwe</HI>] be T.</NOTE></L>
<L>For al here kynde knowyng · cam bote of diuerse sightes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11371"><HI REND="I">al</HI>] MS <HI REND="I">om. cam</HI>] ne cam PE; <HI REND="I">but</HI> IMKSTG <HI REND="I">omit</HI> ne.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001089.tif" N="251, C-text"/>
<L N="80">Of briddes and [of] bestes · of blisse and of sorwe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11372"><HI REND="I">and</HI> (1)] or I. [<HI REND="I">of</HI> IMKSTG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Patriarkes and prophetes · reprouede here science,</L>
<L>And seide here wordes and here wysdomes · ne was bote al folye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11373"><HI REND="I">seide</HI>] E <HI REND="I">om. and</HI>] ne I; for T; G <HI REND="I">om. wysdomes</HI>] wisdom MG. <HI REND="I">ne was</HI>] nas K; was IST. <HI REND="I">bote al</HI>] al but M. <HI REND="I">al</HI>] a IKSTG.</NOTE></L>
<L>As to þe cleregie of cryst · þei countede hit bote a trufle;<Q><HI REND="I">Sapientia huius mundi stultitia est apud deum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11374"><HI REND="I">As</HI>] And MG. <HI REND="I">countede hit</HI>] a-counten M. <HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om. trufle</HI>] trefele M; trifle STG. <HI REND="I">est</HI>] KT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="84">For þe hye holygost · shall heuene to-cleue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11375"><HI REND="I">shall heuene</HI>] heuen schal IKTG; þe heuene schal S.</NOTE></L>
<L>And loue shal leepe out after · in-to þis lowe erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11376"><HI REND="I">out after</HI>] aftur out S. <HI REND="I">after</HI>] T <HI REND="I">om. þis</HI>] þe S.</NOTE></L>
<L>And clannesse shal cacchen hit · and clerkes shullen hit fynde;<Q><HI REND="I">Pastores loquebantur ad inuicem, et cet.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11377"><HI REND="I">and</HI>] as E.</NOTE></L>
<L>Hit spekeþ of riche men ryght nouht · ne of riche lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11378"><HI REND="I">Hit</HI>] He S. <HI REND="I">of</HI>] þer of IT. <HI REND="I">riche</HI>] grete S; þe T.</NOTE></L>
<L N="88">Bote of clennesse and of clerkes · and kepers of bestes;<Q><HI REND="I">Ibant magi ab oriente, et cetera.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11379"><HI REND="I">and</HI> (1)] I <HI REND="I">om. of</HI> (2)] ST <HI REND="I">om. After</HI> oriente I <HI REND="I">adds</HI>—De natiuitate domini.</NOTE></L>
<L>Yf eny frere were founde þere · ich ȝeue [þe] fyue shyllinges!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11380"><HI REND="I">founde</HI>] i-fonde M. [<HI REND="I">þe</HI> IMS KTG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Noþer in cote noþer in caytyf hous · was crist y-bore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11381"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne IT. <HI REND="I">cote</HI>] no cote T. <HI REND="I">noþer in</HI>] ne in K; ne IT. <HI REND="I">cay|tyf</HI>] caytifes IT. <HI REND="I">was crist</HI>] crist was KTG.</NOTE></L>
<L>Bote in a burgeises hous · þe beste of alle þe toune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11382"><HI REND="I">burgeises</HI>] burgeys S; borgeis M; burgeis T. <HI REND="I">of</HI>] in M. <HI REND="I">alle</HI>] IKTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="92">To pastours and to poetes · aperede þe angel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11383"><HI REND="I">to</HI>] K <HI REND="I">om. þe</HI>] an G.</NOTE></L>
<L>And bad hem go to bedlehem · godes burþe to honoure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11384"><HI REND="I">bedlehem</HI>] bethleem MEK; bedleem I; bedlem STG.</NOTE></L>
<L>And [songen] a song of solas · <HI REND="I">Gloria in excelsis deo!</HI><MILESTONE N="201" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11385">[<HI REND="I">songen</HI> M] songe IT; song S; syngen PEK; singe G.</NOTE></L>
<L>Riche men routten þo · and in here reste were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11386"><HI REND="I">routten</HI>] routte K; rutten M; rotte I; routen E; routed S; routide T; rutte G. <HI REND="I">in</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001090.tif" N="252, C-text"/>
<L>Þo hit shon to þe shepehurdes · a shewere of blisse.</L>
<L N="97">Clerkes knewen the comete · and comen with here presentes,</L>
<L>And dude here homage honorably · to hym þat was al|myghty.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11387"><HI REND="I">here</HI>] hem K; G <HI REND="I">om. honor|ably</HI>] S <HI REND="I">om. to</HI>] &amp; to K. <HI REND="I">was</HI>] is M.</NOTE></L>
<L>Whi ich haue ytold þe al þis · ich took ful good hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11388"><HI REND="I">þe</HI>] ȝow T; M <HI REND="I">om. ful</HI>] wel M.</NOTE></L>
<L>How þow contrariedest cleregie · with crabbede wordes,</L>
<L N="101">Þat is, how lewede men and luþere · lyghtloker were saued<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11389"><HI REND="I">Þat is</HI>] E <HI REND="I">om. luþere</HI>] leþere M; liþere T. <HI REND="I">lyghtloker</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> lyghlokere P. <HI REND="I">lyghtloker were</HI>] were lithliker M. <HI REND="I">saued</HI>] sauede P; i|saued MEG; y-sauede I.</NOTE></L>
<L>Þan connynge clerkes · of kynde vnderstondyng;</L>
<L>And þow seidest soþ of somme · ac ich seye in what manere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11390"><HI REND="I">þow</HI>] S <HI REND="I">om. ac</HI>] &amp; E; but T. <HI REND="I">seye</HI>] <HI REND="I">so</HI> PS; seie K; say E; se IT; si M; wot G.</NOTE></L>
<L N="104">Take two stronge men · and in temese cast hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11391"><HI REND="I">two</HI> STG] tuo I; to PEMK. <HI REND="I">temese</HI>] temse EM; themese IG; tempse T.</NOTE></L>
<L>And boþe naked as a nelde · here noþer heuyour þan oþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11392"><HI REND="I">nelde</HI>] nedele IE; nedle M. <HI REND="I">here noþer</HI>] here none IKT; and non M; non of hem S. <HI REND="I">heuyour</HI>] heue|gour K; heuegur S; heuegere T.</NOTE></L>
<L>That on haþ connynge · and can swimmen and dyuen,</L>
<L>That oþer is lewede of þat labour · and lernede neuere swymme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11393"><HI REND="I">of</HI>] as of I. <HI REND="I">neuere swymme</HI>] hit neuere M.</NOTE></L>
<L N="108">Which is, trowest þow, of þo two · in temese most in drede?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11394"><HI REND="I">þow</HI>] IEKS <HI REND="I">om. þo</HI>] þe S. <HI REND="I">two</HI> STK] tuo I; to PEM. <HI REND="I">most—drede</HI>] is in moste drede I; is most in dred T (<HI REND="I">which omit</HI> is <HI REND="I">after</HI> Which).</NOTE></L>
<L>"He þat can nat swymme," ich seyde · "hit semeþ to alle wittes."<MILESTONE N="202" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11395"><HI REND="I">semeþ</HI>] semede I.</NOTE></L>
<L>"Ryght so," quaþ þat renke · "reson hit sheweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11396"><HI REND="I">so</HI>] S <HI REND="I">om. þat</HI>] þe S; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That he þat knoweþ cleregie · can sonnere a-ryse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11397"><HI REND="I">sonnere</HI>] sennere M; sannur S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001091.tif" N="253, C-text"/>
<L N="112">Out of synne, and be saf · þow he synegy ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11398"><HI REND="I">synegy</HI>] synege KG; synwe S; synny E; synne IMT.</NOTE></L>
<L>If hym lykeþ and lust · þan eny lewede sothliche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11399"><HI REND="I">lewede</HI>] lewed man M.</NOTE></L>
<L>For yf þe clerk be connynge · and knoweþ what is synne,</L>
<L>And hou contricion with-oute confession · conforteþ þe soule,</L>
<L>As we seen in þe sauter · in psalmes on oþer tweye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11400"><HI REND="I">As</HI>] And S.</NOTE></L>
<L N="117">How contricion is comended · for hit caccheþ a-wey synne,<Q><HI REND="I">Beati quorum remisse sunt iniquitates,</HI> [<HI REND="I">et quorum tecta sunt peccata,</HI>] <HI REND="I">&amp;c.:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11401"><HI REND="I">caccheþ</HI> MIKSG] cacchiþ T; chacheþ P; casteþ E; <HI REND="I">see</HI> B-text. [<HI REND="I">et—peccata</HI>] <HI REND="I">from</HI> E.</NOTE></L>
<L>And þat comforteþ ech [a] clerk · and keuereþ fro wanhope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11402">[<HI REND="I">a</HI> IKST] PEMG <HI REND="I">om. keuereþ</HI> EISTG] koeuereþ P; keouereþ K; couereþ him M.</NOTE></L>
<L>In whiche flood þe feend · fondeþ man hardest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11403"><HI REND="I">hardest</HI>] fastest M.</NOTE></L>
<L N="120">Þer þe lewede lyeth stille · and lokeþ after lente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11404"><HI REND="I">lyeth</HI>] liif M; liþ T.</NOTE></L>
<L>And haþ no contricion · ar he come to shryfte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11405">G <HI REND="I">omits</HI> ll. 121—123. <HI REND="I">ar</HI>] er ST; or E: til M. <HI REND="I">he</HI>] þei T (<HI REND="I">wrong|ly</HI>).</NOTE></L>
<L>And þan can he lytel telle · of on oþer of oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11406"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> IT <HI REND="I">omit last half of the line.</HI></NOTE></L>
<L>Bote as his loresman lereþ hym · he by-leyueþ and troweþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11407"><HI REND="I">lereþ hym</HI>] hym lereþ I. <HI REND="I">he</HI>] I <HI REND="I">om.</HI> T <HI REND="I">omits last half of the line.</HI></NOTE></L>
<L N="124">And þat is after person oþer pareshe-preest · and par|aunter boþe beþ lewede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11408"><HI REND="I">person oþer</HI>] his persoun oþer his I. <HI REND="I">beþ</HI>] ben M; IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For to lere lewede men · as luc bereþ wittnesse;<Q><HI REND="I">Si cecus ducit cecum, ambo in foueam cadent:</HI><MILESTONE N="203" UNIT="A page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11409"><HI REND="I">For</HI>] IKTG <HI REND="I">om. lere</HI>] lerne M. <HI REND="I">luc</HI>] booke I. <HI REND="I">Si</HI>] Dum IMKTG; Cum S. <HI REND="I">ducit cecum</HI>] ceco ducatum prestet E. <HI REND="I">ambo—cadent</HI>] IKSTG <HI REND="I">om. cadent</HI>] cadunt EM.</NOTE></L>
<L>For muche woo was hym marked · þat wade shal with þe lewede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11410"><HI REND="I">For muche</HI>] Ful mochel I. <HI REND="I">woo</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001092.tif" N="254, C-text"/>
<L>Wel may þe barn blesse · þat hym to book sette;</L>
<L>That lyuynge after lettrure · sauede hym lyf and soule!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11411"><HI REND="I">That</HI>] Þe S. <HI REND="I">lyuynge</HI>] lyuyng haþ M. <HI REND="I">sauede</HI>] saueþ M.</NOTE></L>
<L N="129"><HI REND="I">Dominus pars hereditatis mee</HI> · ys a murye verset,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11412"><HI REND="I">mee</HI>] IM <HI REND="I">om. verset</HI>] versett P; uers M; vers T.</NOTE></L>
<L>Hit haþ ytake fro tyborne · twenty stronge þeeues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11413"><HI REND="I">Hit</HI>] For it T.</NOTE></L>
<L>Þer lewede þeeues ben lollid vp · loke how þei been sauede!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11414"><HI REND="I">lollid</HI>] i-lolled M. <HI REND="I">sauede</HI>] i-saued M.</NOTE></L>
<L N="132">Þe þeef þat hadde grace of god · a goode fryday, as þow toldest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11415"><HI REND="I">a</HI>] on MT; &amp; (!) E. <HI REND="I">as—toldest</HI>] to be i-saued M.</NOTE></L>
<L>Was, for he ȝelde hym creaunt to crist · and hus grace askede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11416"><HI REND="I">ȝelde</HI> EIKG] ȝeld S; ȝuld P; ȝald T; held M; <HI REND="I">see</HI> l. 153. <HI REND="I">hym</HI> EIMKSTG] <HI REND="I">miswritten</HI> hem P. <HI REND="I">and</HI>] as M.</NOTE></L>
<L>And god is ay gracious · to alle þat gredeþ to hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11417"><HI REND="I">ay</HI>] euer S; G <HI REND="I">om. alle—hym</HI>] hem þat to him gredeþ M.</NOTE></L>
<L>He wol no wickede man be lost · bote yf he wol hym-self;<Q><HI REND="I">Nolo mortem peccatoris, sed ut magis conuertatur &amp; uiuat.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11418"><HI REND="I">He</HI>] And IT. <HI REND="I">wol</HI>] wile þat M. <HI REND="I">yf</HI>] KSG <HI REND="I">om. sed—uiuat</HI>] IKSTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="136">And þauh þe þeef hadde heuene · he hadde non hye blisse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11419"><HI REND="I">And</HI>] Ac MKSG; But T. <HI REND="I">non hye</HI>] not so hy S.</NOTE></L>
<L>As seynt Iohan and oþer seyntes · þat han a-serued bettere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11420"><HI REND="I">Iohan</HI>] Ion EM. <HI REND="I">a-serued</HI> EMK] a-seruede P; serued ITG; de|seruyd S.</NOTE></L>
<L>Ryght as som man ȝyueþ me mete · and set me a-mydde þe floor,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11421"><HI REND="I">man</HI>] KG <HI REND="I">om. set</HI> MST] sett P; sette IKG; setteþ E. <HI REND="I">a-mydde</HI>] inmyddes M.</NOTE></L>
<L>Ich haue mete more þan ynowe · ac nat with so muche worshup<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11422"><HI REND="I">nat with</HI>] with noȝt E. <HI REND="I">so</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="140">As þo þat sytten at þe syd-table · oþer with þe souereynes in halle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11423"><HI REND="I">at þe</HI>] ate S; at K. <HI REND="I">table</HI>] bord M. <HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om. souereynes</HI>] souereyntees I; souerayn T. <HI REND="I">in halle</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001093.tif" N="255, C-text"/>
<L>Bote, as a beggere, bordles · by my-self vpon þe grounde.<MILESTONE N="204" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11424">G <HI REND="I">omits. a</HI>] T <HI REND="I">om. vpon</HI>] on MITS.</NOTE></L>
<L>So hit ferde by þe felon · þat a goode fryday was saued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11425"><HI REND="I">a</HI>] on MT. <HI REND="I">saued</HI>] sauede P; i-saued M.</NOTE></L>
<L>He [sit] noþer with seynt Iohan · with symon ne with Iude,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11426"><HI REND="I">He</HI>] Hit E; A I. [<HI REND="I">sit</HI> IMK STG] sitte E; sat P. <HI REND="I">seynt</HI>] K <HI REND="I">om. Iohan</HI>] Ion M. <HI REND="I">with symon</HI>] ne with Symond I; ne wiþ symon T. <HI REND="I">ne with</HI>] ne wiþ seynt M; ne IT.</NOTE></L>
<L N="144">Ne with maydenes ne with Martris · ne with mylde wydewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11427"><HI REND="I">Ne</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bote as a soleyn by hym-self · and serued vp-on þe grounde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11428"><HI REND="I">a</HI>] S <HI REND="I">om. hym-self</HI>] silf S. <HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om. serued</HI>] seruede P; i-serued MI; yseruid T. <HI REND="I">vp-on</HI>] on T.</NOTE></L>
<L>For he þat ys ones a þeef · is euere more in daunger,</L>
<L>And as þe lawe lykeþ · to lyue oþer to deye,<Q><HI REND="I">De peccato propiciato noli esse sine metu;</HI></Q></L>
<L>And for to seruen a seynt · and suche a þeef to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11429"><HI REND="I">for</HI>] so M. <HI REND="I">a</HI> (1)] swich a S.</NOTE></L>
<L>Hit were no reson ne ryght · to rewarde boþe [y]liche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11430"><HI REND="I">yliche</HI> IKSEG] ylich T; i-like M; liche P.</NOTE></L>
<L N="150">Ryȝt as <HI REND="I">traianus</HI>, þe trewe knyght · tulde nat deep in helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11431"><HI REND="I">Ryȝt</HI>] And right IT. <HI REND="I">tra|ianus</HI>] troianus SKTG; troianes IM; þe troianes (!) E. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">tulde</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEKSG; tillede M; telde IT.</NOTE></L>
<L>That oure lord ne hadde hym lyghtliche out · so leyueþ of þe þeef in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11432"><HI REND="I">leyueþ</HI>] leueþ E; leue i MIKS. <HI REND="I">of þe</HI>] þat þe K; þat IT; of þat ES; of M. <HI REND="I">leyueþ—þeef</HI>] lyueþ þat þef T.</NOTE></L>
<L>For he ys in the lowest heuene · yf oure byleyue beo trewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11433"><HI REND="I">heuene</HI>] of heuene IT. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P.</NOTE></L>
<L N="153">And wel loseliche lolleþ þere · as by þe lawe of holy|churche;<Q><HI REND="I">Et</HI> [<HI REND="I">reddet</HI>] <HI REND="I">unicuique secundum opera sua.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11434"><HI REND="I">loseliche</HI> K] losliche P; lous|lich E; loslich S; lifliche I; loueliche MT. <HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">reddet</HI> EIKMST] reddit PG. <HI REND="I">secundum</HI>] iuxta IMT.</NOTE></L>
<L>Ac whi þat [one] þeef vp-on þe croys · creaunt hym ȝelde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11435"><HI REND="I">þat</HI>] þe S. [<HI REND="I">one</HI> I] o T; PEMSKG <HI REND="I">om. vp-on</HI>] on MT.</NOTE></L>
<L>Raþer þan þat oþer · þauh þou woldest apose,
</L>
<PB REF="00001094.tif" N="256, C-text"/>
<L N="156">Alle þe clerkes vnder Crist · ne couþe þys asoile;<Q><HI REND="I">Quare placuit, quia uoluit, etc.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11436"><HI REND="I">couþe</HI>] shulde M. <HI REND="I">þys</HI>] it I.</NOTE></L>
<L>And so ich seye by þe · þat sekest after weyes,<MILESTONE N="205" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11437"><HI REND="I">þe</HI>] þi-self T. <HI REND="I">weyes</HI>] þe weyes I; þe wiȝes T.</NOTE></L>
<L>How creatures [han] kynde witt · and clerkes comen to bokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11438">[<HI REND="I">han</HI> IKG] hadde T; and PEMS. <HI REND="I">and</HI>] and how ITKG.</NOTE></L>
<L>And how þe floures in þe fritth · comeþ to feyre hewes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11439">T <HI REND="I">omits. þe</HI>] þat M (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">floures</HI>] foules KG.</NOTE></L>
<L N="160">Was neuere creature vnder cryst · þat knew wel þe bygynnynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11440"><HI REND="I">bygynnynge</HI>] gynnyng T.</NOTE></L>
<L>Bote kynde, þat contreeuede hit furst · of corteise wil.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11441"><HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om. furst</HI>] I <HI REND="I">om. of</HI>] of his IMT; or S. <HI REND="I">corteise</HI> ES] cortese K; curteis MI; korteis G; <HI REND="I">miswritten</HI> cortesie P; kynde T.</NOTE></L>
<L>He tauhte þe tortle to trede · þe pokok to cauke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11442"><HI REND="I">pokok</HI>] pecok KTG.</NOTE></L>
<L>And Adam and eue · and oþer bestes alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11443"><HI REND="I">oþer—alle</HI>] alle oþere bestes IT.</NOTE></L>
<L N="164">A cantel of kynde witt · here kynde to saue.</L>
<L>Of good and of wikke · kynde was þe ferste,</L>
<L>He seih hit and suffrede hit · and seide hit bee sholde;<Q><HI REND="I">Quia ipse dixit, &amp; facta sunt; ipse mandauit, &amp; creata sunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11444"><HI REND="I">He</HI>] IKTG <HI REND="I">om. seih</HI>] si M. RUBRIC. Dixit et facta sunt IKSTG; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac whi he wolde þat wikkede were · ich wene and ich leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11445"><HI REND="I">were</HI>] S <HI REND="I">om. and</HI>] as M. <HI REND="I">leuye</HI>] leue EIMTG; leoue K; be|leue S.</NOTE></L>
<L>Was neuere man vpon molde · þat myghte hit aspye.</L>
<L N="169">Ac longe-lybbynge men · lyknede mennes lyuynge<MILESTONE N="206" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11446"><HI REND="I">lybbynge</HI>] lyuynge MST. <HI REND="I">mennes</HI>] menne K; men IS; manes M; menis T.</NOTE></L>
<L>To bryddes and to bestes · as here bokes telleþ,</L>
<L>Þat the fayrest fowel · foulest engendreþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11447"><HI REND="I">fowel</HI>] foule EIMKS; foul TG.</NOTE></L>
<L N="172">And feblest fowel of flicht is · þat [fleeþ] oþere swymmeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11448"><HI REND="I">feblest</HI>] þe febleste T. <HI REND="I">flicht</HI>] flight I; fliȝt T; fliȝht K; flith M; flyȝt G. [<HI REND="I">fleeþ</HI> IM] fleþ ET; fleuþ S; flucht P; fluȝht K; flyyt G.</NOTE></L>
<L>That is, þe pokok and þe popeiay · with here proude federes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11449"><HI REND="I">pokok</HI>] pecok KTG; pookoc P. <HI REND="I">with</HI>] withe P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001095.tif" N="257, C-text"/>
<L>By-tokneþ ryght riche men · þat regnen here on erþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11450"><HI REND="I">regnen—on</HI>] dwelleþ vpon S.</NOTE></L>
<L>For porsewe a pocok · oþer a pohen to cacche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11451"><HI REND="I">For</HI>] To E.</NOTE></L>
<L N="176">And haue hem in haste · at þyn owene wil;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11452"><HI REND="I">hem</HI>] hym S. <HI REND="I">in</HI>] in an I. <HI REND="I">owene</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þei may nat fleo fer · ne ful hye noþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11453"><HI REND="I">þei</HI>] he ne M. <HI REND="I">fer</HI> IMSTG] ferre E; feer K; fur P. <HI REND="I">ful</HI>] wel MG.</NOTE></L>
<L>For here feþeres þat faire ben · to fle fer hem letteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11454"><HI REND="I">fer</HI> IMSTG] ferre E; feor K; feer P.</NOTE></L>
<L>Hus leedene is vnloueliche · and lothliche hus caroigne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11455"><HI REND="I">leedene</HI>] leodene KE; ledene M; lethene I; Iudene S; leden T. <HI REND="I">vnloueliche</HI>] vncomelich S. <HI REND="I">loth|liche</HI>] lodli M. <HI REND="I">hus</HI>] is to S; ys his G.</NOTE></L>
<L>Ac for hus peyntede [pennes] · þe pocok is honoured<MILESTONE N="207" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11456">[<HI REND="I">pennes</HI> IT] feþeres PEMSKG; <HI REND="I">but observe the alliteration; and cf.</HI> B. xii. 247. <HI REND="I">is honoured</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> his honourede P.</NOTE></L>
<L>More þan for hus faire flesch · oþer for hus murye note.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11457"><HI REND="I">murye</HI>] faire T. <HI REND="I">note</HI>] notus S.</NOTE></L>
<L N="182">Ryght so men reuerenceþ more þe ryche · for hus muche meeble<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11458"><HI REND="I">hus</HI>] here I; hure S. <HI REND="I">muche meeble</HI>] moebles I; meble T.</NOTE></L>
<L>Þan for þe kyn þat he cam of · oþer for hus kynde wittes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11459"><HI REND="I">þe</HI>] eny I; any T. <HI REND="I">kyn</HI>] kynde M. <HI REND="I">þat</HI>] IT <HI REND="I">om. for</HI> (2)] fore P.</NOTE></L>
<L>Thus þe poete preiseþ · þe pocok for hus federes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11460"><HI REND="I">pocok</HI>] pecok ETG.</NOTE></L>
<L N="185">And þe riche for hus rentes · oþere rychesse in hus [schoppe].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11461"><HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om. riche</HI>] riche man IT. <HI REND="I">for</HI>] fore P. <HI REND="I">rentes</HI>] rente MT. <HI REND="I">oþere</HI>] or for IST. [<HI REND="I">schoppe</HI> EMKSG] shoppe T; schoppes I; sheepe P.</NOTE></L>
<L>Þe larke, þat is a lasse fowel · is loueloker of lydene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11462"><HI REND="I">loueloker</HI>] loueliker M; loue|lokest I. <HI REND="I">lydene</HI>] ledene IEMSG; leodene K; ledon T.</NOTE></L>
<L>And swettur of sauour · and swyfter of wynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11463"><HI REND="I">wynge</HI>] wynges I.</NOTE></L>
<L N="188">To lowe-lyuynge men · þe larke is resembled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11464"><HI REND="I">resembled</HI>] y-semblid S.</NOTE></L>
<L>And to leelle and to lyf-holy · þat louen alle treuþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11465"><HI REND="I">And</HI>] Al S. <HI REND="I">leelle</HI>] lowe M; leue T. <HI REND="I">to</HI> (2)] IMTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þus porfirie and plato · and poetes menye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11466"><HI REND="I">porfirie</HI>] porphirie IS; pur|phirie M; porphorie T.</NOTE></L>
<L>Lykneþ in here logyk · þe leeste fowel oute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11467"><HI REND="I">Lykneþ</HI>] Liknede M.</NOTE></L>
<L N="192">And wheþer hij be saf oþer nat saf · þe soþe wot nat clergie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11468"><HI REND="I">wheþer</HI>] weþer P; wher IKG. <HI REND="I">hij</HI>] hy E; þei M; he IKSTG. <HI REND="I">saf</HI>] sad M; saufe I; sauf T (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">nat</HI> (2)] no S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001096.tif" N="258, C-text"/>
<L>Ne of sortes, ne of salamon · no scripture can telle</L>
<L>Wheþer þei be in helle oþer in heuene; · oþere aristotle þe wise.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11469">
<P><HI REND="I">Wheþer</HI>] Weþer P. <HI REND="I">þei</HI>] hy S; þat þey I. <HI REND="I">helle—heuene</HI>] heuene or in helle SG.</P>
<P><HI REND="I">After</HI> l. 194 S <HI REND="I">alone inserts these five lines</HI>—</P>
<P>Iob was a paynym · &amp; plesede god a prys,</P>
<P>And aristele (<HI REND="I">sic</HI>) al-so · sewede þe same secte,</P>
<P>And lad ful holy lyf · aftur lawe of kynde,</P>
<P>Where-fore hit semeþ soþly · by sondry skylus to schewe</P>
<P>Þat he is saf as was Iob · I can not seye þe soþe.</P></NOTE></L>
<L>Ac god is so good, ich hope · sitthe he gaf hem wittes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11470"><HI REND="I">sitthe</HI>] þat seþþe I; þat siþþe T. <HI REND="I">hem</HI>] him I.</NOTE></L>
<L>To wissen ous weyes þer-with · þat wenen to be saued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11471"><HI REND="I">ous</HI>] vs IST; us M. <HI REND="I">weyes</HI>] wyes KT. <HI REND="I">þer-with</HI>] G <HI REND="I">om. saued</HI>] sauede P; i-saued MG.</NOTE></L>
<L N="197">And þe bettere for here bookes— · to bidden we been holde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11472"><HI REND="I">holde</HI>] y-holde IG; i-holde M.</NOTE></L>
<L>Þat God for hus grace · gyue here saules reste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11473"><HI REND="I">Þat</HI>] To G. <HI REND="I">for</HI>] of M. <HI REND="I">gyue</HI> MS] ȝyue K; ȝeue I; ȝiue T; gyf P (<HI REND="I">which is bad grammar</HI>). M <HI REND="I">adds</HI>—nota argumentum pro infidelibus.</NOTE></L>
<L>For lettred men were but lewede men ȝut · ne were þe lore of þo clerkes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11474"><HI REND="I">were</HI> (1)] ne were M; nere E. <HI REND="I">but</HI>] as IKTG. <HI REND="I">men</HI> (2)] T <HI REND="I">om. ȝut</HI>] ȝet T; ȝit I; E <HI REND="I">om. þe</HI>] STG <HI REND="I">om. þo</HI>] þe IE. <HI REND="I">þo clerkes</HI>] bokes KG; here bokis T. <HI REND="I">ne—clerkes</HI>] ȝif þat þei ne were M.</NOTE></L>
<L N="200">"Alle þese clerkes," quaþ ich þo · "þat on crist by|leyuen,<MILESTONE N="208" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11475"><HI REND="I">þese</HI>] þeese P; þe T. <HI REND="I">by|leyuen</HI>] leuen ITG; lyuen S; leouen K.</NOTE></L>
<L>Seggen in here sarmons · þat noþer sarrasyns ne Iewes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11476"><HI REND="I">in</HI>] witoute (!) I.</NOTE></L>
<L>With-oute baptisme, as by here bokes · beeþ nat ysaued."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11477"><HI REND="I">beeþ</HI>] ne beþ T.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Contra</HI>," quaþ ymaginatif þo · and comsed to loure,<Q>And seide, "<HI REND="I">uix saluabitur iustus in die iudicii;</HI></Q></L>
<L><HI REND="I">Ergo saluabitur</HI>," quaþ he · and seide no more latyn.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11478"><HI REND="I">seide</HI>] spac M.</NOTE></L>
<L N="205">"Traianus was a trewe knyght · and took neuere crystendome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11479"><HI REND="I">Traianus</HI>] Troianus MEKSTG; Troianes I. <HI REND="I">trewe</HI>] triwe P; <HI REND="I">but see</HI> l. 211.</NOTE></L>
<L>And he is saf, seith þe bok · and his soule in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11480"><HI REND="I">his</HI>] is P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001097.tif" N="259, C-text"/>
<L>Ther is follyng of font · and follyng [in] blod-shedynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11481"><HI REND="I">Ther</HI>] And þer I; Ac þer KG; But <HI REND="I">þere</HI> T. <HI REND="I">follyng</HI>] fullyng M (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">of</HI>] in S. [<HI REND="I">in</HI> IMKSETG] of P; <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And þorw fuyr is follyng · and al is ferm by-leyue;<Q><HI REND="I">Aduenit ignis diuinus, non comburens sed illuminans.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11482"><HI REND="I">fuyr</HI>] fire I; fure E; feor M. <HI REND="I">follyng</HI>] fullyng EMI; folewyng T. <HI REND="I">is</HI>] T <HI REND="I">om. ferm</HI>] heren (!) E.</NOTE></L>
<L N="209">Ac treuthe, þat trespassede neuere · ne transuersede aȝens þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11483"><HI REND="I">transuersede</HI>] trauerssede M; trauersed I. <HI REND="I">þe</HI>] his I.</NOTE></L>
<L>Bote lyuede as [his] lawe tauhte · and leyue[þ] þer be no bettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11484"><HI REND="I">lyuede</HI> IT] leuede MG; leued E; leouede K; lyueþ S; <HI REND="I">miswritten</HI> leyuede P; (<HI REND="I">but</HI> lyuede = lived <HI REND="I">here; cf.</HI> B-text.) [<HI REND="I">his</HI> IMKSG] þe ET; P <HI REND="I">om. leyueþ</HI>] leueþ MIS; leuiþ T; leoueþ K; leuede G. <HI REND="I">miswritten</HI> leyue P; leue E.</NOTE></L>
<L>And yf þer were, he wolde · and in suche a wil deyeþ—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11485">G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11486"><HI REND="I">he</HI>] a I. <HI REND="I">wolde</HI>] <HI REND="I">so in all but</HI> T; <HI REND="I">not as in</HI> B-text; T <HI REND="I">has</HI>—wolde leue.</NOTE></L>
<L N="212">Wolde neuere trewe god · bote trewe treuthe were a-lowed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11487">G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11488"><HI REND="I">Wolde</HI>] Ne wolde ITK. <HI REND="I">a|lowed</HI>] a-lowede P.</NOTE></L>
<L>And where hit worth oþer nat worth · þe by-leyue is gret of treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11489"><HI REND="I">oþer</HI>] were it T. <HI REND="I">nat worth</HI>] worþe nat I; worth noȝht K. <HI REND="I">by|leyue</HI>] bileue EMISG; beleue T.</NOTE></L>
<L>And hope hongeþ ay þer-on · to haue þat treuthe deserueþ;<MILESTONE N="209" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Quia super pauca fidelis fuisti, supra multa te constituam:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11490"><HI REND="I">hongeþ ay</HI>] ay honguþ S; chaungeþ ay K. <HI REND="I">deserueþ</HI>] desireþ M. <HI REND="I">fidelis fuisti</HI>] fuisti fidelis IMSTG. <HI REND="I">supra, &amp;c.</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þat is loue and large huyre · yf the lord be trewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11491"><HI REND="I">huyre</HI>] hure I. <HI REND="I">yf—trewe</HI>] of þe lord of truþe M.</NOTE></L>
<L N="216">And cortesie more þan couenant was · what so clerkes carpen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11492"><HI REND="I">cortesie</HI>] a cortesie KS; a curtasie M; a curteisie T.</NOTE></L>
<L>For al worth as god wole"— · and þer-with he vanshede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11493"><HI REND="I">vanshede</HI>] vansched E; vanys|sched I; vanesschede MS; vanisshide T; vanyschede K.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus quintus de dowel.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11494"><HI REND="I">So</HI> PG; IM <HI REND="I">omit. Hic</HI>] EKS <HI REND="I">om. de dowel</HI>] KS <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="16"><PB REF="00001098.tif" N="260, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XVI. (DO-WEL VI.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11495">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> KG; S <HI REND="I">omits</HI> passus; M <HI REND="I">prefixes</HI> Hic; PE <HI REND="I">omit</HI> de dowel; IT <HI REND="I">have</HI>—Passus quintus de visione, vt supra.</NOTE><HI REND="I">Incipit passus sextus</HI> [<HI REND="I">de dowel</HI>].</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>ANd ich awakede þer-with · wittlees ner hande;<MILESTONE N="210" UNIT="A page"/></L>
<L>As a frek þat feye were · forth gan ich walke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11496"><HI REND="I">As</HI>] And as ITG. <HI REND="I">feye</HI>] feiȝe M; vey E. <HI REND="I">walke</HI>] fare S.</NOTE></L>
<L>In manere of a mendinaunt · meny ȝeres after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11497"><HI REND="I">In</HI>] In þe M. <HI REND="I">ȝeres</HI>] ȝer ITG; ȝere K. <HI REND="I">after</HI>] þeraftir T.</NOTE></L>
<L N="4">And meny tyme of þis meteles · muche þouhte ich hadde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11498"><HI REND="I">And</HI>] In I. <HI REND="I">tyme</HI>] tymes IMT.</NOTE></L>
<L>Furst, how fortune me failede · at my moste neede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11499"><HI REND="I">moste</HI>] ferste T.</NOTE></L>
<L>And how elde manacede me · so myghte happe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11500"><HI REND="I">so—happe</HI>] so longe myghte ich happe PE; <HI REND="I">but</HI> IMKSG <HI REND="I">omit</HI> longe <HI REND="I">and</HI> ich, <HI REND="I">which seem to have been acci|dentally caught from</HI> l. 7; T <HI REND="I">has</HI>—so miȝty hap he hadde.</NOTE></L>
<L>Þat, yf ich lyuede longe · leue me by-hynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11501"><HI REND="I">lyuede</HI> IMKSTG] lyued E; leuede (<HI REND="I">badly</HI>) P. <HI REND="I">leue, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">so in all but</HI> G; to leue G.</NOTE></L>
<L>And vanshie alle myne vertues · and myne faire lockes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11502">G <HI REND="I">omits. vanshie</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; van|yssche IKS; vanisshe T; vanessche M. <HI REND="I">faire</HI>] fale E. <HI REND="I">lockes</HI>] lotus (<HI REND="I">per|haps for</HI> locus) I; lotes T.</NOTE></L>
<L N="9">And how þat freres folweden · folk þat was ryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11503"><HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om. folweden</HI>] folewide faste T.</NOTE></L>
<L>And peuple þat was poure · at lytel prys setten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11504"><HI REND="I">was</HI>] wern T. <HI REND="I">setten</HI>] þei setten T.</NOTE></L>
<L>Ne corses of poure comune · in here [kirke]-ȝerd moste ligge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11505"><HI REND="I">Ne</HI>] Ne no IT; No M. <HI REND="I">corses</HI>] corps IK; coors S; cors TG; bodies M. <HI REND="I">of</HI>] of þe M. [<HI REND="I">kirke</HI> IT] churche PES; chirche MK. <HI REND="I">moste</HI>] mai M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001099.tif" N="261, C-text"/>
<L N="12">Bote yf he quike by-quethe hem auht · oþer wolde helpe aquite here dettes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11506"><HI REND="I">yf</HI>] IMKSTG <HI REND="I">om. he quike</HI>] quikke he I; quyk he KTG. <HI REND="I">by|quethe</HI>] biquaþ IKG; bequaþ T. <HI REND="I">oþer wolde</HI>] to T. <HI REND="I">aquite</HI>] quyte ISKTG; to quite ME.</NOTE></L>
<L>And how þis couetise ouer-cam · alle kynne sectes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11507"><HI REND="I">how</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> ow P; <HI REND="I">see</HI> l. 9. <HI REND="I">þis</HI>] þus K; MTG <HI REND="I">om. sectes</HI>] frekes M.</NOTE></L>
<L>As wel lerede as lewede · and lord as þe bonde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11508"><HI REND="I">lerede—lewede</HI>] lewed as lered E. <HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And how þat lewede men ben ladde · bote oure lord hem helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11509"><HI REND="I">ben</HI>] S <HI REND="I">om. ladde</HI>] i-lad M; lad KSTG.</NOTE></L>
<L N="16">Thorow vnconnynge curatours · to incurable peynes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11510">G <HI REND="I">omits. curatours</HI>] creatours K; creatures IS. <HI REND="I">incurable</HI>] vn|curable EK.</NOTE></L>
<L>And how [þat] ymaginatif · in dremeles me tolde<MILESTONE N="211" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11511">[<HI REND="I">þat</HI> IKTG] PES <HI REND="I">om. dreme|les</HI>] derkenesse M.</NOTE></L>
<L>Of kynde and of hus connynge · and what connynge he ȝaf to bestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11512"><HI REND="I">Of</HI>] O S. <HI REND="I">of</HI>] o S. <HI REND="I">hus</HI>] ST <HI REND="I">om. connynge</HI> (2)] kynde M. <HI REND="I">to</HI>] IKSTG <HI REND="I">om. bestes</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> best|estes P.</NOTE></L>
<L>How louynge he [is] to eche lyf · a londe and a watere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11513"><HI REND="I">How</HI>] And how IT. [<HI REND="I">is</HI> IMK STG] was PE; <HI REND="I">see next line; and cf.</HI> B-text. <HI REND="I">eche</HI>] eche a KS; vch a I; iche a T. <HI REND="I">lyf</HI>] man M. <HI REND="I">a</HI>] on M (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">and</HI>] as E.</NOTE></L>
<L N="20">For alle he wisseþ and ȝeueþ wit · þat walkeþ oþer crepeþ.</L>
<L>And ich meruailede in herte · how ymagynatif saide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11514"><HI REND="I">meruailede</HI>] merueyle I. <HI REND="I">in</HI>] in myn M; muche in T.</NOTE></L>
<L>Þat <HI REND="I">iustus</HI> by-fore iesu · <HI REND="I">in die iudicii</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11515"><HI REND="I">Written as one line in</HI> M.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11516"><HI REND="I">in</HI>] be sauf in T.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Non saluabitur</HI> · bote <HI REND="I">uix</HI> helpe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11517"><HI REND="I">Written as one line in</HI> M.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11518"><HI REND="I">bote</HI>] but ȝif I; quod he þo · but ȝif þat T.</NOTE></L>
<L N="24">And, whanne he hadde seide so · how sodeynlich he vanshede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11519"><HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">seide</HI>] i-seid M; yseid T. <HI REND="I">vanshede</HI>] van|sched E; vanysschede IK; uanes|schede MS; vanisshide T.</NOTE></L>
<L>And so ich mused vpon þis matere · þat me luste to slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11520"><HI REND="I">vpon</HI>] on M. <HI REND="I">me</HI>] i M. <HI REND="I">to</HI>] KG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thenne cam conscience · and cleregie after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11521"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne IKTG. <HI REND="I">after</HI>] þeraftir T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001100.tif" N="262, C-text"/>
<L>And beden me ryse and rome · for with reson sholde ich dyne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11522"><HI REND="I">beden</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEKT; bede M; bed G; bode I. <HI REND="I">ryse</HI>] arise KG; risen vp I. <HI REND="I">for</HI>] and I. <HI REND="I">sholde ich</HI>] we schulde T.</NOTE></L>
<L>And ich a-ros and romed forth · with reson [we] mette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11523"><HI REND="I">And</HI>] E <HI REND="I">om. with</HI>] and wiþ IT. [<HI REND="I">we</HI> EIMKSTG] ich P.</NOTE></L>
<L N="29">We reuerencede reson · and romed forth softeliche,</L>
<L>And mette with a mayster · a man ylike a frere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11524"><HI REND="I">ylike</HI>] ylyche E; like IK; lik MTG; liche S.</NOTE></L>
<L>Conscience knew hym wel · and welcomede hym fayre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11525"><HI REND="I">wel</HI>] IKG <HI REND="I">om. welcomede</HI>] wol|comede P; <HI REND="I">but see</HI> l. 37.</NOTE></L>
<L N="32">Þei wisshen and wypeden · and wenten to þe dyner.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11526"><HI REND="I">wisshen</HI> T] wischen K; weschen IE; wesshen MSG; wosshen P (<HI REND="I">but see</HI> l. 38). <HI REND="I">wypeden</HI>] wypten M. <HI REND="I">þe</HI>] MT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Pacience as a poure þyng cam · and preide mete for charite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11527"><HI REND="I">Pacience—cam</HI>] And þer com pacience as a pore þinge I; And þere come pacience &amp; pore þinges T. <HI REND="I">for</HI>] pur ITG; par K.</NOTE></L>
<L>Ylike to peers plouhman · as [he] a palmere were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11528"><HI REND="I">Ylike</HI>] Iliche E. <HI REND="I">plouhman</HI>] þe ploweman I. [<HI REND="I">he</HI> IMSTG] PEK <HI REND="I">om. as—were</HI>] a palmere as he were S.</NOTE></L>
<L>Crauede and criede · for cristes loue of heuene,</L>
<L N="36">A meles mete for a poure man · oþer moneye, yf þei hadden.</L>
<L>Conscience knew hym wel · and welcomede hem alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11529"><HI REND="I">Compare</HI> ll. 31, 32. <HI REND="I">The lines seem</HI> intentionally <HI REND="I">repeated; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">hym</HI>] hem I.</NOTE></L>
<L>Þei wisshen and wipeden · and wenten and setten.<MILESTONE N="212" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11530"><HI REND="I">Compare</HI> ll. 31, 32. <HI REND="I">The lines seem</HI> intentionally <HI REND="I">repeated; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">hym</HI>] hem I.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11531"><HI REND="I">Þei</HI>] IG <HI REND="I">om. wisshen</HI>] <HI REND="I">so</HI> PTG; wisschen K; weschen IMES. <HI REND="I">wipeden</HI>] wipten M. <HI REND="I">and setten</HI>] to sitte G.</NOTE></L>
<L>Þe maister was made to sitte furst · as for þe most worþy;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11532"><HI REND="I">to</HI>] ISTG <HI REND="I">om. as</HI>] &amp; E.</NOTE></L>
<L N="40">Reson stod and stihlede · as for stywarde of halle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11533"><HI REND="I">stihlede</HI>] stithlede M; stihȝlede K; stiȝtlide T; stiehelede S; stiȝlede G. <HI REND="I">stywarde</HI>] steward MKT. <HI REND="I">halle</HI>] alle K.</NOTE></L>
<L>Pacience and ich weren · yput to be mettes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11534"><HI REND="I">weren</HI>] was I; prestly was T. <HI REND="I">yput</HI> KG] i-put M; yputt P; putte I; put ST. <HI REND="I">mettes</HI>] menes E.</NOTE></L>
<L>And seten by ous selue · at a syd-table.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11535"><HI REND="I">ous</HI>] vs KS; us M; oure IT.</NOTE></L>
<L>Cleregie calde after mete · and þenne cam scripture,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11536"><HI REND="I">mete</HI>] me (!) I.</NOTE></L>
<L N="44">And seruede hem þus sone · of sondrie metes menie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11537"><HI REND="I">hem</HI>] hym S; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001101.tif" N="263, C-text"/>
<L>Of austyn, [of] ambrosie · of alle þe foure euangelies,<Q><HI REND="I">Edentes et bibentes que apud illos sunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11538"><HI REND="I">Of</HI>] And T. [<HI REND="I">of</HI> EIKSG] and of M; and PT. <HI REND="I">ambrosie</HI>] Ambrosi K; Ambrose IMTG. <HI REND="I">of</HI>] and of M. <HI REND="I">þe</HI>] K <HI REND="I">om. euangelies</HI>] euangelistes ME. <HI REND="I">illos</HI>] eos TG.</NOTE></L>
<L>Ac of þese metes þis maister · myghte nat wel chewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11539"><HI REND="I">þese</HI>] þees P. <HI REND="I">þese metes</HI>] þis mete IKT. <HI REND="I">þis</HI>] þe MS; þat IT.</NOTE></L>
<L>For-þy he eet mete of more cost · mortrewes and potages.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11540"><HI REND="I">For-þy</HI>] For-whi M. <HI REND="I">eet</HI>] ete IK; eyt S. <HI REND="I">he eet</HI>] ete he I; et he T. <HI REND="I">mete</HI>] metes M.</NOTE></L>
<L>Of þat þat men myswonne · þei maden hem wel at ese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11541"><HI REND="I">þat þat</HI>] þat IKTG. <HI REND="I">wel—ese</HI>] at ese wel S.</NOTE></L>
<L N="49">Ac here sauce was ouere-soure · and vnsauerliche grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11542"><HI REND="I">vnsauerliche</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; vn|sauerly KG; vnsauerilich E; vn|sauorely I; vnsauourly T; ouer|sauerly S. <HI REND="I">grounde</HI>] y-grounde IS; i-grounde M; ygrounden T.</NOTE></L>
<L>In a morter, <HI REND="I">post-mortem</HI> · of meny bitere peynes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11543"><HI REND="I">morter</HI>] mortel E. <HI REND="I">post|mortem</HI>] þat mortem hiȝt T.</NOTE></L>
<L>Bote yf þei synge for þo soules · and wepe salte teeres;<Q><HI REND="I">Uos qui peccata hominum comeditis, nisi pro eis lacrimas effuderitis, ea que in delicijs come|ditis, in tormentis</HI> [<HI REND="I">euometis</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11544"><HI REND="I">þo</HI>] þe IMKSTG. [<HI REND="I">euometis</HI> ST] euometis M; euometis IK; <HI REND="I">miswrit|ten</HI> en emergitis P; emergitis E.</NOTE></L>
<L N="52">Thenne reson radde · ryght a-non after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11545"><HI REND="I">reson</HI>] was resoun I; as resoun T. <HI REND="I">ryght anon</HI>] a-non ryȝte SIT.</NOTE></L>
<L>Þat conscience comaunde sholde · to do come scripture,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11546"><HI REND="I">come</HI>] K <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And brynge bred for pacience · bytynde apartie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11547"><HI REND="I">bytynde</HI>] <HI REND="I">so</HI> PK; bitynde M; bitande T; bytynge IES. <HI REND="I">apartie</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIMKT; aparty E; a party SG.</NOTE></L>
<L>And to me þat was hus mette þo · and oþer mete boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11548"><HI REND="I">And</HI>] Þat E (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">mette</HI>] <HI REND="I">so in all but</HI> T; mete T.</NOTE></L>
<L>He sette a soure loof · and seide, "<HI REND="I">agite penitentiam</HI>,"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11549"><HI REND="I">sette</HI>] sette forþ M.</NOTE></L>
<L N="57">And sitthe [he] drow ous drynke · <HI REND="I">diu-perseuerans</HI>,<MILESTONE N="213" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11550">[<HI REND="I">he</HI> IMKSTG] PE <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">ous</HI>] M <HI REND="I">om. diu</HI>] dia I; dya T.</NOTE></L>
<L>"As longe," quaþ he, "as þe lyf · and þe licame may dure."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11551"><HI REND="I">þe</HI> (1)] þi M; þy E; IKG <HI REND="I">om. þe lyf</HI>] I may lyue T. <HI REND="I">þe</HI> (2)] þi M; þy E; IKSTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"This is a semeliche seruice!" · seide pacience.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11552"><HI REND="I">pacience</HI>] pacience þanne M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001102.tif" N="264, C-text"/>
<L>Thenne cam contrition · þat hadde coked for hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11553"><HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om. coked</HI>] i-coked M.</NOTE></L>
<L N="61">And brouhte forþ a pitaunce · was <HI REND="I">pro-hac-orabit|omnis-sanctus-in-tempore-oportuno.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11554"><HI REND="I">orabit</HI>] orabit ad te M. <HI REND="I">in—oportuno</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Conscience confortede ous · boþe cleregie and scripture,<Q>And seide, "<HI REND="I">cor contritum &amp; humiliatum, deus, non despicies.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11555"><HI REND="I">Conscience</HI>] Thanne conscience IKTG. <HI REND="I">confortede</HI>] confortuþ S. <HI REND="I">boþe</HI>] &amp; boþe S. <HI REND="I">seide</HI> MIKSTG] <HI REND="I">mis|written</HI> seiden PE. <HI REND="I">despicies</HI>] de|spiciet M.</NOTE></L>
<L>Pacience was wel apaied · of þis propre seruyse,</L>
<L>And mad murye with þis mete; · ac ich mournede euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11556"><HI REND="I">mad</HI>] made him M; made hym E. <HI REND="I">murye</HI>] murþe K. <HI REND="I">þis</HI>] his M.</NOTE></L>
<L N="65">For a doctor at þe heye deys · drank wyn faste—.<Q><HI REND="I">Ue uobis qui potentes estis ad bibendum uinum</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11557">
<P><HI REND="I">at—deys</HI>] þat at þe heiȝe deis sat T. <HI REND="I">drank</HI>] þat dronk M.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here</HI> K <HI REND="I">ends.</HI></P></NOTE></L>
<L>And ete meny sondry metes · mortrews and poddynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11558"><HI REND="I">ete</HI>] eet MG; sette T.</NOTE></L>
<L>Braun and blod of þe goos · bacon and colhoppes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11559"><HI REND="I">þe goos</HI>] gees IT. <HI REND="I">bacon and</HI>] baken in M. <HI REND="I">colhoppes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEM; coloppes I; colloppus S; colopis T.</NOTE></L>
<L N="68">Then seide ich to my-self · þat pacience hit hurde,<MILESTONE N="214" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11560"><HI REND="I">my</HI>] me M. <HI REND="I">þat pacience</HI>] so pacient I; so pacience T.</NOTE></L>
<L>"Ȝut is nat þre daies don · þat þis doctor prechede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11561"><HI REND="I">Ȝut</HI>] Hit MG; It IT. <HI REND="I">is</HI>] nys M. <HI REND="I">don</HI>] gon M. <HI REND="I">þis</HI> IMESTG] <HI REND="I">mis|written</HI> þees P. <HI REND="I">þat—doctor</HI>] þis doctour þat he ISG; þis doctour þat he ne T.</NOTE></L>
<L>At seint paules by-for þe peuple · what penaunce þei suffreden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11562"><HI REND="I">seint</HI>] IT <HI REND="I">om. by-for</HI>] to M. <HI REND="I">what</HI>] þat M.</NOTE></L>
<L>Alle þat coueitede to come · to heuene hye ioye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11563"><HI REND="I">coueitede</HI>] coueiten MS; coueyte IT. <HI REND="I">heuene hye</HI>] heuene heie E; heuene-riche M; heuene kynne SG; eny kyn IT.</NOTE></L>
<L>And how þat paul þe apostle · what penaunce he þolede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11564"><HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="73">For oure lordes loue · as holy lettrure telleþ;<Q><HI REND="I">In fame et frigore, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11565"><HI REND="I">holy</HI>] ES <HI REND="I">om. lettrure</HI>] lettre M; wryt I; scripture E.</NOTE></L>
<L>Ac me wondreþ in my witt · whi þat thei ne preche,</L>
<L>As paul the apostel prechede · to þe peuple ofte,<Q><HI REND="I">Periculum in falsis fratribus!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11566"><HI REND="I">in</HI>] est in ITG. <HI REND="I">falsis fratri|bus</HI>] fratribus filiis S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001103.tif" N="265, C-text"/>
<L N="76">Holy writ bit men be war · and wisliche hem kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11567"><HI REND="I">bit</HI>] bid S. <HI REND="I">hem</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That no fals frere · þorw flatrynge hem by-gyle;</L>
<L>Ac me is loþ, þow ich latyn knowe · to lacky eny secte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11568"><HI REND="I">is</HI>] þenkeþ IT. <HI REND="I">latyn</HI>] M <HI REND="I">om. knowe</HI>] knewe M. <HI REND="I">latyn knowe</HI>] know latyn E. <HI REND="I">to lacky</HI>] to lacken IG; to lacke M; to lakkyn T; S <HI REND="I">om. secte</HI>] man M.</NOTE></L>
<L>For alle we ben brethren · þauh we be diuersliche cloþede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11569"><HI REND="I">brethren</HI>] breythrene P; bre|þeren IET; breþerne M. <HI REND="I">ben bre|thren</HI>] breþeren ben E. <HI REND="I">diuersliche</HI>] diuerse ITG; dyuerse M. <HI REND="I">be diuers|liche</HI>] dyuerslich be E. <HI REND="I">cloþede</HI>] ycloþed M.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11570">OBS. <HI REND="I">A leaf lost in</HI> S; <HI REND="I">from</HI> l. 80 <HI REND="I">to</HI> l. 156.</NOTE></L>
<L N="80">Ac ich wiste neuere freek · þat frere is ycalled<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11571"><HI REND="I">frere</HI>] a frere M. <HI REND="I">ycalled</HI>] ycallede P; called IM; cald T. <HI REND="I">In margin of</HI> M—contra fratres.</NOTE></L>
<L>Of þe fyue mendynauns · and made eny sarmon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11572"><HI REND="I">fyue</HI>] foure M. <HI REND="I">mendynauns</HI>] meyndenauns M; mendenauntis I. <HI REND="I">and</HI>] and he M; þat G. <HI REND="I">and—sar|mon</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That took þis for [his] teme · and told hit with-oute glose.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11573"><HI REND="I">for</HI>] fore P. [<HI REND="I">his</HI> IM] here PETG. <HI REND="I">glose</HI>] a glose IT.</NOTE></L>
<L>Thei prechen þat penaunce · is profitable for þe soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11574"><HI REND="I">for</HI>] to ITKG.</NOTE></L>
<L N="84">And what meschief &amp; what mal ese · crist for man þolede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11575"><HI REND="I">what</HI> (1)] þat M. <HI REND="I">what</HI> (2)] IMTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac this doctor and diuinour · and decretistre of canon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11576"><HI REND="I">Ac</HI>] &amp; E. <HI REND="I">this</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> thes P. <HI REND="I">diuinour</HI>] diuinour quod i IT. <HI REND="I">decretistre</HI> IMG] decretestre P; discrefistere (<HI REND="I">sic</HI>) E; decristre (<HI REND="I">sic</HI>) T.</NOTE></L>
<L>And al-so a gnedy gloton · with to grete chekes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11577"><HI REND="I">gnedy</HI>] gredy ITG. <HI REND="I">to</HI>] tuo I; two T.</NOTE></L>
<L>Hath no pite on vs poure · he perfourneþ vuele;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11578"><HI REND="I">vuele</HI>] euele IMT.</NOTE></L>
<L>Þat he precheþ he proueþ nat" · to pacience ich tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11579">G <HI REND="I">omits. he</HI>] and I. <HI REND="I">nat</HI>] it nouȝt T. <HI REND="I">to pacience</HI>] compacience (!) I. <HI REND="I">ich</HI>] he M.</NOTE></L>
<L N="89">And wisshede witerliche · with a wil ful egre,<MILESTONE N="215" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11580"><HI REND="I">wisshede</HI>] whisshede P; wys|ched E; wijsschede M. <HI REND="I">a</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat in the mawe of that maister · alle þo metes were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11581"><HI REND="I">the</HI>] þat I. <HI REND="I">that</HI>] þe TG. <HI REND="I">þo</HI>] þe MG.</NOTE></L>
<L>Disches and dobeleres · with alle þe deyntes after!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11582"><HI REND="I">Disches</HI>] Boþe disches ITG. <HI REND="I">dobeleres</HI>] dobelers EIM. <HI REND="I">with</HI>] wit P; &amp; G. <HI REND="I">deyntes</HI>] denteþes M.</NOTE></L>
<L>"Ich shal Iangly to þys Iordan · with hus Iuste wombe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11583"><HI REND="I">Iangly</HI>] iangle IMTG. <HI REND="I">þys</HI>] þat M. <HI REND="I">Iordan</HI>] yurdan I; iurdan T. <HI REND="I">with</HI>] wit P. <HI REND="I">Iuste</HI>] iusty T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001104.tif" N="266, C-text"/>
<L N="93">And a-pose hym [what] penaunce is · and purgatorie on erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11584"><HI REND="I">hym</HI>] G <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">what</HI> IMETG] wich P.</NOTE></L>
<L>And whi he lyueþ nat as he lereþ!" · "let be," quaþ pacience,</L>
<L>And seide, "þow shalt seo þus sone · whan he may na more,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11585"><HI REND="I">seo</HI>] i-seo M; se IETG. <HI REND="I">þus</HI>] now T.</NOTE></L>
<L N="96">He shal haue a penaunce in hus paunche · and puffe at eche worde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11586">G <HI REND="I">omits. Thenne</HI>] And þan I. <HI REND="I">paunche</HI>] foule panche I. <HI REND="I">eche</HI>] ech a I; iche a T.</NOTE></L>
<L>Thenne shulleþ his gottes godelen · and [he] by|gynne to galpe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11587"><HI REND="I">shulleþ</HI>] schulle M; schul E; schal IG; shal T. <HI REND="I">his</HI>] is P. <HI REND="I">gottes</HI>] guttes MT. <HI REND="I">godelen</HI>] goþelen EI. <HI REND="I">his—godelen</HI>] gothelen his gottes I; guldelen (<HI REND="I">sic</HI>) his guttes T. [<HI REND="I">he</HI> EM] PIT <HI REND="I">om. by-gynne</HI>] gynne IT; gonne E.</NOTE></L>
<L>Now he hath dronke so depe · he wol deuiny sone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11588"><HI REND="I">Now</HI>] For now T; &amp; whenne G. <HI REND="I">dronke</HI>] ydronke E; i-dronke M. <HI REND="I">so</HI>] þus M; G <HI REND="I">om. he</HI>] a I; &amp; T. <HI REND="I">deuiny</HI>] dyuyne IMEG; deuyne T.</NOTE></L>
<L N="99">And preouen it by here apocalips · and by þe passion of seint aueray,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11589"><HI REND="I">preouen</HI>] proueþ E. <HI REND="I">it</HI>] M <HI REND="I">om. here</HI>] þe M. <HI REND="I">apocalips</HI>] pocalips I; pokalipsis T. <HI REND="I">by</HI> (2)] IT <HI REND="I">om. aueray</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEG; auerey MI; aueroy T.</NOTE></L>
<L>Þat noþer bacon ne braun · blammanger ne mortreuus<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11590"><HI REND="I">blammanger</HI>] ne blammanger I; blanmanger M; blamyngere E. <HI REND="I">mortreuus</HI>] mortreus MT; mortrewes EG; mortrelx I.</NOTE></L>
<L>Ys noþer fissh ne flessh · bote fode for penauntes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11591"><HI REND="I">Ys</HI>] Nys M. <HI REND="I">penauntes</HI>] pen|aunce EG.</NOTE></L>
<L>And take witnesse of þe trinite · and take his felawe to wittnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11592"><HI REND="I">take</HI>(1)] takeþ E. <HI REND="I">of</HI>] at IET. <HI REND="I">þe</HI>] a I. <HI REND="I">his</HI>] is P. <HI REND="I">take—wittnesse</HI>] of his felawe boþe M.</NOTE></L>
<L N="103">What he fond in a forel · of a freres lyuynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11593"><HI REND="I">he</HI>] a I. <HI REND="I">lyuynge</HI>] leuyng MT.</NOTE></L>
<L>And bote þe ferste leef be lesynge · leyf me neuere after!<MILESTONE N="216" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11594"><HI REND="I">bote</HI>] but ȝif T. <HI REND="I">lesynge</HI>] lesynges IT. <HI REND="I">leef</HI>] word G. <HI REND="I">leyf</HI>] lef M; leue IETG.</NOTE></L>
<L>And þenne is tyme to talke · and to apose this doctour<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11595"><HI REND="I">talke</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMTG; take IE (<HI REND="I">as in</HI> B-text).</NOTE></L>
<L>Of dowel and of dobet · and yf dobet do eny penaunce."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11596"><HI REND="I">of</HI>] MG <HI REND="I">om. do</HI>] be M. <HI REND="I">eny</HI>] my I.</NOTE></L>
<L>Ich sat stille as pacience wolde · and thus sone þis doctour,
</L>
<PB REF="00001105.tif" N="267, C-text"/>
<L N="108">As rody as a rose · roddede hus chekes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11597"><HI REND="I">roddede</HI>] ruddede M; roded were E; ruddite T.</NOTE></L>
<L>Kowede and carpede · and conscience hym herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11598"><HI REND="I">Kowede</HI>] Kowhede E; Cow|hede I; Coughide T; He cowhede M.</NOTE></L>
<L>And tolde of a trinite · and to-warde me he lokede—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11599"><HI REND="I">tolde</HI>] tolde him ITG. <HI REND="I">a</HI>] þe T. <HI REND="I">he</HI>] ET <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"What is dowel, sire doctour?" quaþ ich · "is dobet eny penaunce?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11600"><HI REND="I">dobet</HI> EM] dobest PITG; <HI REND="I">but see</HI> l. 106.</NOTE></L>
<L N="112">"Dowel?" quaþ þis doctour · and he drank after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11601"><HI REND="I">drank</HI>] dronk anon M.</NOTE></L>
<L>"Do þy neyhebore non harme · ne [þy]-selue noþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11602"><HI REND="I">þy</HI>] þyn IE. [<HI REND="I">þy</HI> IEG] þi MT; þe P.</NOTE></L>
<L>Þanne dost þow wel and wisliche · ich dar hit wel a-vouwe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11603">G <HI REND="I">omits. Þanne</HI>] And þanne IT. <HI REND="I">dost þow</HI>] dostow I.</NOTE></L>
<L>"Certes, sire," þanne seide ich · "hit semeþ nat here,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11604"><HI REND="I">nat</HI>] nouþe I (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>In þat ȝe parteþ nat with ous poure · þat ȝe passeþ dowel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11605"><HI REND="I">ous</HI>] þe T.</NOTE></L>
<L N="117">Noþer louyeþ as ȝe lereþ · as oure lorde wolde,<Q><HI REND="I">Et uisitavit &amp; fecit redemptionem plebis sue israel.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11606"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne IT. <HI REND="I">louyeþ</HI>] louy|eth nat I; lyueþ nouȝt T; luyeþ M; lyuyeþ G. <HI REND="I">plebis, &amp;c.</HI>] IMTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ȝe fare þus with ȝoure sike freres · ferly me þynkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11607"><HI REND="I">And</HI>] And ȝit T. <HI REND="I">ferly</HI>] wonder MG.</NOTE></L>
<L>Bote dowel endite ȝow · <HI REND="I">in die iudicii.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11608"><HI REND="I">Bote dowel</HI>] Þat dowel wol I. <HI REND="I">endite</HI> IMT] endit E; endyty P (<HI REND="I">but it is not the infinitive here</HI>).</NOTE></L>
<L N="120">Thenne conscience ful curteisliche · a contenaunce he made,<MILESTONE N="217" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11609">G <HI REND="I">omits</HI> ll. 120—128. <HI REND="I">he</HI>] MT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And preynte vpon pacience · to preye me be stille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11610"><HI REND="I">preynte</HI>] prengte M. <HI REND="I">vpon</HI>] vp I. <HI REND="I">pacience</HI>] pacient E. <HI REND="I">be</HI>] to be MT.</NOTE></L>
<L N="122">And seide hym-self, "syre doctour · by so hit be ȝoure wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11611"><HI REND="I">by</HI>] be IT; M <HI REND="I">om. by so</HI>] ȝif E.</NOTE></L>
<L>What is dowel and dobet? · ȝe diuynours knoweþ."</L>
<L>"Ich haue seide," seide þe seg · "y can seye no bettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11612"><HI REND="I">Ich haue</HI>] Þat haue i T. <HI REND="I">seide</HI> (1)] i-seid M; y-seide I. <HI REND="I">seide</HI> (2)] quoþ I; E <HI REND="I">om. þe seg</HI>] þat segge IT; þe doctor M. <HI REND="I">seye</HI>] se T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001106.tif" N="268, C-text"/>
<L>Bote do as doctours telleþ · for dowel ich hit holde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11613"><HI REND="I">Bote</HI>] Forte M. <HI REND="I">telleþ</HI>] techeþ IT.</NOTE></L>
<L>Þat traueileþ to teche oþere · for dobet ich it holde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11614"><HI REND="I">for—holde</HI>] I holde it for a dobette IT. <HI REND="I">it holde</HI>] holde hit M.</NOTE></L>
<L>And he þat doþ as he techeþ · ich halde hit for a dobest;<Q><HI REND="I">Qui facit et docuerit, magnus uocabitur.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11615"><HI REND="I">for</HI>] E <HI REND="I">om. a dobest</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; þe beste IMT. <HI REND="I">magnus</HI>] hic magnus E.</NOTE></L>
<L N="128">"Now þow, cleregie," quaþ conscience · "carpe what is dowel."</L>
<L>"Haue [me] excused," quaþ cleregie · "by crist, bote in scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11616">[<HI REND="I">me</HI> EIMTG] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Shal no such motif be meued · for me, bote þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11617"><HI REND="I">motif</HI>] motyng M. <HI REND="I">meued</HI> ITG] meuet M; meeuede P. <HI REND="I">bote</HI>] T <HI REND="I">om. þere</HI>] oþere (<HI REND="I">wrongly</HI>) I.</NOTE></L>
<L>For peers loue þe plouhman · þat enpugnede ones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11618"><HI REND="I">For</HI>] But for T. <HI REND="I">plouhman</HI>] palmare I; palmere T. <HI REND="I">þat</HI>] ȝent þat (<HI REND="I">sic</HI>) I; ȝet þat pers T. <HI REND="I">en|pugnede</HI>] enpyngned E; enpungnede M; inpugned ITG. (N.B. IT <HI REND="I">are corrupt here.</HI>)</NOTE></L>
<L N="132">Alle kyne konnynges · and alle kyne craftes,</L>
<L>Saue loue and leaute · and louhnesse of herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11619"><HI REND="I">louhnesse</HI>] lownesse EIMTG.</NOTE></L>
<L>And no tixt takeþ · to preoue þis for trewe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11620"><HI REND="I">takeþ</HI>] ne takeþ IT; to take M.</NOTE></L>
<L>Bote <HI REND="I">dilige deum &amp; proximum</HI> · and <HI REND="I">Domine, quis habitabit in tabernaculo, &amp;c.;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11621"><HI REND="I">proximum</HI>] patrem I; proxi|mum tuum T. <HI REND="I">and</HI>] et I. <HI REND="I">in taber|nacule</HI>] in tabernaculo tuo M; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="136">And preoueþ by pure skyle · inparfit alle þynges,<Q><HI REND="I">Nemo bonus,</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11622"><HI REND="I">inparfit</HI>] vnparfit EG.</NOTE></L>
<L>Bote leel loue and treuthe · þat loþ is to be yfounde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11623"><HI REND="I">yfounde</HI>] founde EITG; founden M.</NOTE></L>
<L>Quaþ peers þe plouhman · "<HI REND="I">pacientes uincunt.</HI><MILESTONE N="218" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11624"><HI REND="I">uincunt</HI>] omnia vincunt T.</NOTE></L>
<L>By-for perpetual pees · ich shal preoue þat ich seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11625"><HI REND="I">preoue</HI>] preue ITG; proue E; prouen M; <HI REND="I">badly spelt</HI> preeouye P; <HI REND="I">see</HI> l. 136.</NOTE></L>
<L N="140">And a-vowe by-for God · and for-sake hit neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11626"><HI REND="I">a-vowe</HI>] afowe E.</NOTE></L>
<L>That <HI REND="I">disce, doce, dilige</HI> · <HI REND="I">deum</HI> and thyn enemye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11627"><HI REND="I">Made into</HI> one <HI REND="I">line in</HI> IT (<HI REND="I">badly</HI>); <HI REND="I">for</HI> l. 142, I <HI REND="I">has</HI>—helpe emfothe (<HI REND="I">sic</HI>) þy myght; T <HI REND="I">has</HI>—helpe him for þi miȝt. <HI REND="I">emforth</HI>] euenforþ E; euene-forþ M. <HI REND="I">myȝt</HI> E] myȝte G; miȝt T; myght I; myth M; myȝth P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001107.tif" N="269, C-text"/>
<L>Hertely þou hym helpe · emforth þy myȝt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11628"><HI REND="I">See note on last page.</HI></NOTE></L>
<L>Cast [hote] coles on hus hefde · of alle kynde speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11629">[<HI REND="I">hote</HI> EIMTG] out P. <HI REND="I">hefde</HI>] heued I; hed MT. <HI REND="I">kynde</HI>] kyne E; kyn I.</NOTE></L>
<L N="144">Fonde þorgh wit and with worde · hus loue for to wynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11630"><HI REND="I">þorgh</HI>] wiþ þi M. <HI REND="I">with</HI>] wiþ þi M; IG <HI REND="I">om. for to</HI>] forte M; to I.</NOTE></L>
<L>And ȝif hym eft and eft · euere at hus neede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11631">G <HI REND="I">omits. And</HI>] I <HI REND="I">om. ȝif</HI>] ȝef M. <HI REND="I">eft—eft</HI>] oft &amp; eft E.</NOTE></L>
<L>Conforte hym with þy catel · and with þy kynde speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11632"><HI REND="I">Conforte</HI> EG] Comforte IMT; Conforty P (<HI REND="I">but it is the imperative mood</HI>).</NOTE></L>
<L>And leye on hym þus with loue · tyl he lauhe on þe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11633"><HI REND="I">leye</HI>] lauhe M. <HI REND="I">lauhe</HI>] lawhe I; lawȝen (<HI REND="I">sic</HI>) E; leiȝe (<HI REND="I">wrongly</HI>) T.</NOTE></L>
<L N="148">And bote [he] bowe for þis betynge · blynd mote [he] worthe!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11634">[<HI REND="I">he</HI> IMTG] ȝe PM. <HI REND="I">bowe</HI>] knowe þe I; lauȝe on þe T. <HI REND="I">betyng</HI>] lechyng T. <HI REND="I">mote</HI>] bot (!) E. [<HI REND="I">he</HI> IT] ich PE; y G; i M. <HI REND="I">See</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And whanne he hadde worded þus · wiste no man after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11635"><HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">worded</HI>] y-worded IM; sede E. <HI REND="I">wiste</HI> IEMTG] <HI REND="I">miswritten</HI> weste P.</NOTE></L>
<L>Where peers plouhman by-cam · so priueliche he wente.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11636"><HI REND="I">plouhman</HI>] þe plouhman MIT.</NOTE></L>
<L>And reson ran after · [and] ryght with him ȝeode;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11637"><HI REND="I">after</HI>] þen after E. [<HI REND="I">and</HI> IMTG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Saue conscience and cleregie · ich couþe no mo aspye.</L>
<L N="153">And pacience propreliche spak · tho peers was thus passed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11638"><HI REND="I">And</HI>] Saue IT. <HI REND="I">propreliche</HI>] preueili M. <HI REND="I">tho</HI>] whanne T. <HI REND="I">passed</HI>] y-passed IT.</NOTE></L>
<L>"That loueþ lelly," quaþ he · "bote lytel þyng coueyteþ.<MILESTONE N="219" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11639">G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Ich wolde, and ich wil hadde · wynnen al Fraunce<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11640"><HI REND="I">hadde</HI>] adde P. <HI REND="I">wynnen</HI>] to wynnen I.</NOTE></L>
<L>With-oute bruting of burnes · oþer eny blod-sheding;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11641"><HI REND="I">bruting</HI>] brutynge E; brut|teynge I; britnyng T; brennyng MG. <HI REND="I">burnes</HI>] bernes MG; buyren I; burn T.</NOTE></L>
<L>Ich take wittnesse," quaþ he · "at holy writ a partie;<Q><HI REND="I">Pacientes uincunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11642">OBS. <HI REND="I">Here</HI> S <HI REND="I">begins again. at</HI>] of I; on T.</NOTE></L>
<L>For, by hym þat me made! · myȝte neuere pouerte,</L>
<L>Miseise, ne myschief · ne man with hus tonge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11643"><HI REND="I">Miseise</HI>] Misseiȝe M; Myseyse me (!) I. <HI REND="I">myschief</HI>] mischeue M.</NOTE></L>
<L N="160">Tene þe eny tyme · and þow take pacience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11644"><HI REND="I">pacience</HI>] penaunce M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001108.tif" N="270, C-text"/>
<L>And bere hit in þy bosom · abowte wher þou wendest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11645">G <HI REND="I">omits. wher</HI>] wer P.</NOTE></L>
<L>[In þe corner of a cart-whel · wiþ a crowe croune.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11646"><HI REND="I">From</HI> I; <HI REND="I">also in</HI> METS; PG <HI REND="I">omit. a</HI>] o T. <HI REND="I">croune</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> crouns E. <HI REND="I">In the margin of</HI> M—ex|perimentum.</NOTE></L>
<L>Shal neuere burne be abaisshed · þat hath þis a-boute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11647"><HI REND="I">burne</HI>] buyren I; barn MG. <HI REND="I">hath þis</HI>] bereþ hit M. <HI REND="I">a-boute</HI>] abouten hym I; aboute hym STG.</NOTE></L>
<L N="164">Neiþer hete ne hail · ne helle pouke hym greue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11648"><HI REND="I">Neiþer</HI>] Ne neuere IT; Noþer M. <HI REND="I">hail</HI>] haþel T; chele G.</NOTE></L>
<L>Neiþer fuyr, noþer flod · ne be a-fered of enemye;<Q><HI REND="I">Caritas expellit omnem timorem;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11649"><HI REND="I">noþer</HI>] ne I. <HI REND="I">afered</HI>] a-ferd STG; afere E.</NOTE></L>
<L>Ther nis wyght in þis worlde · þat wolde þe lette<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11650"><HI REND="I">Ther nis</HI>] Ne þer is I; Ne þere nis T. <HI REND="I">wyght</HI>] wiȝ T; wit G.</NOTE></L>
<L>To haue alle londes at þy lykyng · &amp; þe here lord make,</L>
<L N="168">And Maister of alle here meeble · and of here moneye after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11651"><HI REND="I">alle</HI>] SG <HI REND="I">om. meeble</HI>] moebles I. <HI REND="I">moneye</HI>] maynye I.</NOTE></L>
<L>The kynge and alle þe comune · and cleregie to þe aloute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11652"><HI REND="I">comune</HI>] comunes E. <HI REND="I">aloute</HI>] loute EIST.</NOTE></L>
<L>As for here lorde and ledere · and lyuen as þou techest."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11653"><HI REND="I">ledere</HI>] here ledere IT; heore ledere M. <HI REND="I">lyuen</HI>] þow lyue M.</NOTE></L>
<L>"This is a [<HI REND="I">dido</HI>,]" quaþ þis doctour · "a disours tale!<MILESTONE N="220" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11654">G <HI REND="I">omits. a</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">dido</HI> MT] dydo S; dico P; dede (<HI REND="I">sic</HI>) I; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">a dido</HI>] abido (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>Al þe witt of þis worlde · ne wyghte mennes strengthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11655"><HI REND="I">þe</HI>] þis I. <HI REND="I">þis</HI>] al þis T; þe S. <HI REND="I">worlde</HI>] <HI REND="I">written</HI> wordle P. <HI REND="I">ne</HI>] and IT. <HI REND="I">wyghte</HI>] wyȝty E.</NOTE></L>
<L N="173">Can nat performen a pees · of þe pope and of hus enemys<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11656"><HI REND="I">and of</HI>] ne for E; and IMST; ne of G.</NOTE></L>
<L>Profitable for boþe parties"— · and put þe bord fram hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11657"><HI REND="I">fram</HI>] fro EIMG; from T.</NOTE></L>
<L>And tok conscience and cleregie · to counsel, as hit were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11658"><HI REND="I">conscience—cleregie</HI>] clergye &amp; conscience ISTG.</NOTE></L>
<L N="176">Ac ich took kepe how conscience · [congede] sone þis doctour,<MILESTONE N="221" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11659"><HI REND="I">ich—conscience</HI>] conscience I toke kepe ISTG. [<HI REND="I">congede</HI> SG] conged T; conueide P; coueyted EIM (<HI REND="I">all evidently corruptions of</HI> congeide <HI REND="I">or</HI> congede).</NOTE>
</L>
<PB REF="00001109.tif" N="271, C-text"/>
<L>And sitthe he seide to cleregie · so þat ich hit herde,</L>
<L>"By cryst," quaþ conscience · "cleregie, ich wol nat lye,</L>
<L>Me were leuere, by oure lorde · and ich lyuye sholde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11660"><HI REND="I">Here</HI> F <HI REND="I">begins again. lyuye</HI>] lyue EMFSTG; leue I.</NOTE></L>
<L>Haue pacience parfitliche · þan half þy pack of bokes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11661"><HI REND="I">bokes</HI> EIMG] bokis T; bokus S; bookus F; boukes P.</NOTE></L>
<L N="181">Lettrure and longe studie · letteþ ful menye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11662"><HI REND="I">Lettrure</HI>] For lettrure F. <HI REND="I">studie</HI>] studyng E.</NOTE></L>
<L>That thei knoweþ nat," quaþ Conscience · "what is kynde pacience.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11663"><HI REND="I">thei</HI>] hi S. <HI REND="I">knoweþ</HI>] ken F.</NOTE></L>
<L>For-thi," quaþ conscience · "christ ich þe by-teche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11664"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M; And forþi F. <HI REND="I">þe</HI>] ȝou E.</NOTE></L>
<L>With pacience wol ich passe · parfitnesse to fynde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11665"><HI REND="I">With</HI>] Whit P; For with F.</NOTE></L>
<L N="185">Thus þei wente forþ here way · with gret wil ich folewede.<MILESTONE N="222" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11666"><HI REND="I">Thus—forþ</HI>] And wenten forþ in I; And wenten forþ on T. <HI REND="I">wil</HI>] witt E; wil þan F.</NOTE></L>
<L>Thenne hadde pacience, as pilgrimes hauen · in here poke vitailes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11667"><HI REND="I">hauen</HI>] han IMFTG. <HI REND="I">here</HI>] <HI REND="I">so in</HI> PEIFSTG; his M.</NOTE></L>
<L>Sobrete and symple-speche · and soþfast-by-leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11668"><HI REND="I">Sobrete</HI>] Sobernesse G; So|brius (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>To comforty hym and conscience · yf þei come in place<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11669"><HI REND="I">comforty</HI>] comforte IMFS; confort E; counforte T.</NOTE></L>
<L N="189">Ther vnkyndnesse and couetyse ys · hongry contreis boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11670"><HI REND="I">Ther</HI>] Where S. <HI REND="I">ys</HI>] ben E; I <HI REND="I">om. hongry contreis</HI>] &amp; hongri contre S.</NOTE></L>
<L>And as þei wente by þe wey · of dowel gan þei carpe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11671"><HI REND="I">wente</HI>] wende E. <HI REND="I">gan</HI>] gunne M; gonne T. <HI REND="I">þei</HI> (2)] y G.</NOTE></L>
<L>Thei mette with a mynstral · as me þo þouhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11672"><HI REND="I">Thei</HI>] &amp; F.</NOTE></L>
<L N="192">Pacience a-posed hym · and preide he sholde telle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11673"><HI REND="I">a-posed</HI>] opposed I (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">telle</HI>] him telle G.</NOTE></L>
<L>What craft þat he couþe · and cortesly he seide,</L>
<L>"Ich am a Mynstral," quaþ þis man · "my name is <HI REND="I">activa uita</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11674"><HI REND="I">þis</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> þees P. <HI REND="I">is</HI>] S <HI REND="I">om. activa uita</HI>] vita actiua F.</NOTE></L>
<L>Peers prentys þe plouhman · alle peuple to comfortye."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11675"><HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om. alle</HI>] þe F. <HI REND="I">com|fortye</HI>] comforte IMFS; confort E; counforte T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001110.tif" N="272, C-text"/>
<L N="196">"What manere mynstralcie · my dere frend," quaþ conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11676"><HI REND="I">manere</HI>] maner of F.</NOTE></L>
<L>"Hast þow vsed oþer haunted · al þy lyf-tyme?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11677"><HI REND="I">Hast þow</HI>] Hastow F; Hast M. <HI REND="I">vsed—haunted</HI>] i-vsed and i-haunted M.</NOTE></L>
<L>"Mynstralcie can ich nat muche · bote make men murye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11678"><HI REND="I">can ich</HI>] i can M. <HI REND="I">men</HI>] men be F.</NOTE></L>
<L>As a waffrer with waffres · and welcome godes gistes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11679"><HI REND="I">waffrer</HI>] wafrer IF; waw|frere E; wafer (<HI REND="I">sic</HI>) S. <HI REND="I">waffres</HI>] wafres I; wafers S; her wafres F. <HI REND="I">and</HI>] ay I. <HI REND="I">welcome</HI>] wolcome P. <HI REND="I">godes</HI>] G <HI REND="I">om. gistes</HI> EMFS] gustes P; gestes I; gestis T.</NOTE></L>
<L N="200">Of my labour þei lauhe · þe lasse and þe more.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11680"><HI REND="I">lauhe</HI>] lauȝed E. <HI REND="I">lasse—more</HI>] more &amp; þe lasse S.</NOTE></L>
<L>The poure and þe riche · y plese and payn fynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11681"><HI REND="I">plese</HI>] plesed E.</NOTE></L>
<L>And fewe robis ich fonge · oþer forrede gounes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11682"><HI REND="I">oþer</HI>] &amp; S.</NOTE></L>
<L>Wolde ich lye and do men lauhe · þenne lacchen ich sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11683"><HI REND="I">lacchen</HI>] cacchen M.</NOTE></L>
<L N="204">Mantels oþer moneye · a-mong lordes Minstrales.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11684"><HI REND="I">Mantels</HI>] Mantel E; Or mantel I; Oþer mantel T; Mantellus menyuer F. <HI REND="I">lordes</HI>] oþer T.</NOTE></L>
<L>Ich can nat tabre ne trompe · ne telle faire gestes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11685"><HI REND="I">nat</HI>] noþer M. <HI REND="I">faire</HI>] tidy F.</NOTE></L>
<L>Farten, ne fiþelen · at festes, ne harpen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11686">G <HI REND="I">omits. Farten</HI>] Faiten I. <HI REND="I">fiþelen</HI> IST] fiþele MF; fiþelyn P. <HI REND="I">ne</HI> (2)] noþur F.</NOTE></L>
<L>Iapen ne Iogelen · ne gentelliche pipe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11687"><HI REND="I">Iogelen</HI> T] Iogelyn P; Iogolen E; iogele IF; Iogole S; ianglen MG.</NOTE></L>
<L N="208">Noþer sailen ne sautrien · ne singe with þe giterne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11688"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne neyþer I; Ne noþer T. <HI REND="I">sautrien</HI>] sauteryen I; sauterien T; sautren M.</NOTE></L>
<L>Ich haue none gode gyftes · of these grete lordes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11689"><HI REND="I">gode</HI>] goude P; goud S. <HI REND="I">gyftes</HI>] gestes EMG.</NOTE></L>
<L>For no bred þat ich by-trauaile · to bryng by-fore lordes.<MILESTONE N="223" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11690">SG <HI REND="I">omit. by-trauaile</HI>] by|trauaily P; bi-trauaile M; bytraueyle E; bitrauailed F; trauaile I; be|trauaille ferst T. <HI REND="I">to bryng</HI>] ferst I. <HI REND="I">to—lordes</HI>] ne bringe hem bifore F.</NOTE></L>
<L>Ne were hit þat þe parishe · prayeþ for me on sone|dayes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11691">G <HI REND="I">omits. Ne were</HI>] Nere I. <HI REND="I">parishe</HI> I] parissh T; paresche E; parshe P; parsche M; parisch-preest FS. <HI REND="I">on</HI>] on þe E; a F; M <HI REND="I">om. sone-dayes</HI>] sone-days P; sonday F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001111.tif" N="273, C-text"/>
<L>Ich am sory þat ich sew oþer sette · bote for my-self one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11692">G <HI REND="I">omits. sew</HI> MS] sewe P; sowe IT; se E. <HI REND="I">þat—sew</HI>] to sowe F. <HI REND="I">sette</HI>] sitte E (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">one</HI>] alone S; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="213">Ac þe prest and oþer peuple · prayeþ for peers plouh|man,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11693"><HI REND="I">oþer</HI>] þe oþer E. <HI REND="I">prayeþ</HI>] preche I. <HI REND="I">peers</HI>] peres þe I; piers þe T.</NOTE></L>
<L>And for me, actyf, hus man · þat ydelnesse hate.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11694"><HI REND="I">for</HI>] eke for F. <HI REND="I">hate</HI>] hatuþ S.</NOTE></L>
<L>For lordes and lorelles · luthere and goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11695"><HI REND="I">For</HI>] IT <HI REND="I">om. lorelles</HI>] for lorelles E; lorels als F. <HI REND="I">luthere</HI>] þe liþur F; þe luþere I; &amp; luþere T; lyþere M. <HI REND="I">goode</HI> EMTG] þe goode IF; goude PS.</NOTE></L>
<L N="216">Fro myhel-masse to myhel-masse · ich fynde mete and drynke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11696"><HI REND="I">myhel</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; mychel E; mykel F; mighel T; myȝhel SG; muchel I (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">to—masse</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich fynde payn for þe pope · and praye hym ich wolde</L>
<L>Þat pestilences to pees · and to parfit loue turne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11697"><HI REND="I">pestilences</HI>] pestilens S. <HI REND="I">to</HI> (2)] IT <HI REND="I">om. parfit</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For founde ich þat hus blessing · and hus bulle myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11698"><HI REND="I">founde ich</HI>] i fond M (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L N="220">Letten þis luþer eir · and lechen þe syke—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11699"><HI REND="I">luþer</HI>] lyþere IFSG. <HI REND="I">eir</HI>] ȝer M; folc I (<HI REND="I">wrongly</HI>); T <HI REND="I">om. lechen</HI> EMG] lechin P; leche IFS; liþe T.</NOTE></L>
<L>As þe booke bereþ wittnesse · þat he bere myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11700"><HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om. booke</HI>] bookes PEG; bokes M; bookus F; <HI REND="I">but</HI> I <HI REND="I">has</HI> booke; T <HI REND="I">has</HI> book; S <HI REND="I">has</HI> boke; <HI REND="I">the phrase is a common one. bereþ</HI>] bere S.</NOTE></L>
<L>In hus mouth mercy · and amende vs alle,<Q><HI REND="I">Super egros manus imponent, &amp; bene se habe|bunt</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11701"><HI REND="I">imponent</HI>] ponebant IT. <HI REND="I">se</HI>] MISFGT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thenne wolde ich bee busy · and buxum to helpe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11702"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne IT. <HI REND="I">bee busy</HI>] be-sych (!) S. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L N="224">Eche kynne creature · þat on cryst by-leyueþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11703"><HI REND="I">Eche</HI>] Ech a IFS. <HI REND="I">by-leyueþ</HI>] leueth IST.</NOTE></L>
<L>For sutthe he haþ the power · þat seynt peter hadde,<MILESTONE N="224" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11704"><HI REND="I">sutthe</HI>] seþþe MI; sith F; suþ E; siþþe TG. <HI REND="I">the</HI>] E <HI REND="I">om. seynt</HI>] IT <HI REND="I">om. hadde</HI>] hadde þanne I.</NOTE></L>
<L>He haþ pureliche þe pot · with þe same salue;<Q><HI REND="I">Argentum &amp; aurum non est michi; quod autem habeo, hoc tibi do, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11705"><HI REND="I">pureliche—salue</HI>] þe potte with þe salue · boþe tuo togedre I; þe pot with þe salue T (<HI REND="I">which runs</HI> ll. 225, 226 <HI REND="I">into one</HI>). <HI REND="I">quod—do</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001112.tif" N="274, C-text"/>
<L>Ac yf myghte of miracle hym faile · hit is for men beeþ nat worthi<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11706"><HI REND="I">Ac</HI>] F <HI REND="I">om. yf</HI>] M <HI REND="I">om. myghte</HI>] I miȝte T. <HI REND="I">faile</HI>] faileþ M. <HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om. for</HI>] for þat F. <HI REND="I">beeþ</HI>] beþ IT; ben M; buþ S; be F; þat beþ E. <HI REND="I">worthi</HI>] worþ T.</NOTE></L>
<L>For to haue þe grace of god · and no gult in þe pope.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11707"><HI REND="I">For</HI>] IT <HI REND="I">om. god</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> good P. <HI REND="I">gult</HI>] gold T. <HI REND="I">in</HI>] of IT.</NOTE></L>
<L N="229">For may no blessynge do vs bote · bote yf we wol amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11708"><HI REND="I">yf</HI>] M <HI REND="I">om. we</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne mannes preier make pees · among cristine peuple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11709"><HI REND="I">preier</HI> F] preiere ME; preyer I; prayer S; preyour T; <HI REND="I">badly spelt</HI> preir P. <HI REND="I">cristine</HI>] þe cristine F.</NOTE></L>
<L>Til prude be pureliche for-do · and þat þorw payn de|faute;<Q><HI REND="I">Ex habundantia panis et uini turpissimum peccatum aduenit.</HI><MILESTONE N="239" UNIT="A page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11710"><HI REND="I">prude</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; pride MIFT. <HI REND="I">Ex</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="232">Pure plente of payn · þe peuple of Sodomye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11711"><HI REND="I">Pure</HI>] For pure F; For þe I; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And reste and riche metes · rybaudes hem made."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11712"><HI REND="I">And</HI>] Þurw F. <HI REND="I">hem</HI>] hym S; were F.</NOTE></L>
<L>"Pees!" quaþ pacience · "ich praye þe, syre actyf!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11713"><HI REND="I">Pees</HI>] Pees now F. <HI REND="I">þe</HI>] ȝow IFT.</NOTE></L>
<L N="235">For þauh neuere payn ne plouh · ne potage were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11714"><HI REND="I">neuere</HI>] noþer F. <HI REND="I">ne</HI> (2)] pese ne F.</NOTE></L>
<L>Prude wolde putte hym-self forþ · þauh no plouh erye.<MILESTONE N="237" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11715"><HI REND="I">Prude</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; Pruyde T; Pride MIF. <HI REND="I">self</HI>] E <HI REND="I">om. þauh</HI>] &amp; þow F. <HI REND="I">no plouh</HI>] þe plow were to S (<HI REND="I">absurdly</HI>). <HI REND="I">plouh</HI>] plowman E.</NOTE></L>
<L>Hit am ich þat fynde alle folke · and fram hunger saue,</L>
<L>Thorgh þe heye helpe of hym · þat me hyder sente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11716"><HI REND="I">heye</HI>] IT <HI REND="I">om. sente</HI>] sende M.</NOTE></L>
<L N="239">And seide, 'lo, here lyf-lode ynowe' · yf oure by-leyue be trewe.</L>
<L>For lent was þer neuere lyf · bote lyflode were yshape,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11717">S <HI REND="I">transposes these two lines.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11718"><HI REND="I">was—neuere</HI>] neuer was here I. <HI REND="I">was þer</HI>] waster F. <HI REND="I">bote</HI>] but ȝif M. <HI REND="I">yshape</HI>] hym shape S; shame (!) T.</NOTE></L>
<L>Wher-of oþere wherfore · and wher-with to lyuen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11719">S <HI REND="I">transposes these two lines.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11720"><HI REND="I">oþere</HI>] and MFS. <HI REND="I">and</HI>] or M.</NOTE></L>
<L>The worme þat woneþ vnder erthe · and in water fisshes,</L>
<L>The crykett by kynde of fur · and corlew by the wynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11721"><HI REND="I">The</HI>] A F. <HI REND="I">by</HI> (1)] by þe FS. <HI REND="I">of</HI>] E <HI REND="I">om. fur</HI>] þe fyre I; þe fuyr T; feor M. <HI REND="I">and</HI>] E <HI REND="I">om. corlew</HI>] þe curlu M; þe corlu S · þe curlew T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001113.tif" N="275, C-text"/>
<L N="244">Bestes by gras &amp; by greyn · and by grene rotes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11722"><HI REND="I">Bestes</HI>] Beste I. <HI REND="I">greyn</HI>] <HI REND="I">mis|written</HI> greyen P.</NOTE></L>
<L>In menynge þat alle men · myghte þe same<MILESTONE N="238" UNIT="A page"/></L>
<L>Lyuen þorgh leell by-leyue · as oure lord wittnesseþ,<Q>
<P><HI REND="I">Quodcunque petieritis patrem in nomine meo, dabitur enim uobis; &amp; alibi:</HI></P>
<P><HI REND="I">Non in solo pane uiuit homo, sed de omni uerbo, quod procedit de ore dei.</HI>"</P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11723"><HI REND="I">lord</HI>] S <HI REND="I">om. enim</HI>] MFS <HI REND="I">om. dabitur—uobis</HI>] I <HI REND="I">om. sed—dei</HI>] IS <HI REND="I">om. de</HI> (1)] in EM; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Hast þow ay," quaþ actyf · "suche mete with þe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11724"><HI REND="I">Hast þow</HI>] Hastow I; What hastow F. <HI REND="I">ay</HI>] <HI REND="I">follows</HI> actyf <HI REND="I">in</HI> IT. <HI REND="I">mete</HI>] maner mete F.</NOTE></L>
<L N="248">"Ȝe," quaþ Pacience, and hente · out of hus poke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11725"><HI REND="I">Ȝe</HI>] Ȝe parde S; Ȝe hardiliche F. <HI REND="I">hente</HI>] <HI REND="I">follows</HI> poke <HI REND="I">in</HI> IT. <HI REND="I">of—poke</HI>] his boke (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>A pece of þe pater-noster · and profrede to vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11726"><HI REND="I">pece</HI> ITMFSE] pice P. <HI REND="I">to</HI>] it to IT; S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ich lustnede, and lokede · what lyflode hit were;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11727"><HI REND="I">lustnede</HI>] lestenede I; lest|nide T; lustede (!) S; lustened þo F.</NOTE></L>
<L>Þanne was hit · <HI REND="I">fiat-uoluntas-tua</HI> · þat sholde fynde vs alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11728"><HI REND="I">Þanne</HI>] And þanne IT.</NOTE></L>
<L N="252">"Haue, actyf," quaþ pacience · "and eet this when þe hungreþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11729"><HI REND="I">þe hungreþ</HI>] þou hongrest E.</NOTE></L>
<L>Oþer whenne þow clomsest for colde · oþer clyngest for drouthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11730"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">drouthe</HI>] eny droghte I; any drouþe T; þe drouȝte F.</NOTE></L>
<L>And shal neuere gyues þe greue · ne grete lordes wratthe,</L>
<L>Pryson ne oþer payne · for—<HI REND="I">pacientes uincunt;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11731"><HI REND="I">payne</HI>] penaunces M.</NOTE></L>
<L N="256">By so þow be sobre · of syght, and of tounge boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11732"><HI REND="I">By—be</HI>] Be þou E. <HI REND="I">so</HI>] so þat IT. <HI REND="I">boþe</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In ondyng, in handlyng · in alle þy fyue wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11733">S <HI REND="I">omits. ondyng</HI>] heryng M; etyng IT. <HI REND="I">þy</HI>] þe MT.</NOTE></L>
<L>That þow care for no corn · for cloþ ne for drynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11734"><HI REND="I">That þow</HI>] Dar þe nat I; Dar þe S; Þar þe no T. <HI REND="I">no</HI>] þe I. <HI REND="I">for</HI> (2)] ne for I. <HI REND="I">cloþ</HI>] mete S. <HI REND="I">for</HI> (3)] ne for IT.</NOTE></L>
<L>Ne deþ drede, ne deuel · deye as god lykeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11735"><HI REND="I">deþ drede</HI>] drede deþ M. <HI REND="I">deþ—deuel</HI>] deuel drede ne deeth F. <HI REND="I">deuel</HI>] dowel (!) I. <HI REND="I">deye</HI>] &amp; deye S; but dye F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001114.tif" N="276, C-text"/>
<L N="260">Wheþer þorw hunger oþer þorw hete · at hus wil be hit!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11736"><HI REND="I">þorw</HI> (1)] by F; fore T. <HI REND="I">þorw</HI> (2)] EIF <HI REND="I">om. at</HI>] as S.</NOTE></L>
<L>For yf þow lyuest after hus lore · þe shorter lyf þe betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11737"><HI REND="I">yf</HI>] F <HI REND="I">om. lyuest</HI>] lyue M.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Si quis amat christum · mundum non diligit istum,</HI></L>
<L>[<HI REND="I">Sed quasi fetorem · spernes illius amorem.</HI>]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11738"><HI REND="I">In</HI> E <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L N="264">Þorgh hus breþ bestes woxen · and a-brode ȝeden;<Q><HI REND="I">Dixit &amp; facta sunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11739"><HI REND="I">Þorgh</HI>] For þow (<HI REND="I">sic</HI>) F. <HI REND="I">Dixit</HI>] Ipse dixit F. <HI REND="I">sunt</HI>] fuerunt IT. <HI REND="I">Dixit—sunt</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Ergo</HI> þorw hus [breþ] bestes lyuen · boþe men and fisshes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11740"><HI REND="I">Ergo</HI>] I <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">breþ</HI> SIT] PEM <HI REND="I">om.; but see last line. hus breþ</HI>] him F. <HI REND="I">men</HI>] man M.</NOTE></L>
<L>As wytnesseþ holy wryte · when we seyn oure graces,<MILESTONE N="239" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Aperis tu manum tuam, &amp; imples omne animal benedictione.</HI></Q></L>
<L>Hit is founde þat fourty wynter · folke leueden and nouht tylede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11741"><HI REND="I">founde</HI>] S <HI REND="I">om. folke</HI>] þat folke P (<HI REND="I">but</HI> EIMFS <HI REND="I">omit</HI> þat); men MS. <HI REND="I">nouht tylede</HI>] tylied noght I; tilde nouȝt T.</NOTE></L>
<L N="268">And out of flent sprange [þe] flod · þat folke and bestes dronken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11742"><HI REND="I">And</HI>] But M. <HI REND="I">out</HI>] E <HI REND="I">om. flent</HI>] þe flent S; þe flynte IT. [<HI REND="I">þe</HI> IMFEST] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And in elyes time · heuene was yclosed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11743"><HI REND="I">And</HI>] Also F. <HI REND="I">elyes</HI>] helyus S; Elye is T.</NOTE></L>
<L>That no reyne reynede · þus redeþ men in bookes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11744"><HI REND="I">reynede</HI>] ne ron T; ne roen (<HI REND="I">sic</HI>) I; reynede þanne F. <HI REND="I">þus—men</HI>] thus rat men IT; as clerkus rede F. <HI REND="I">in</HI>] on I.</NOTE></L>
<L>That menye wynter men lyueden · and of no mete telden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11745"><HI REND="I">That</HI>] &amp; F. <HI REND="I">wynter</HI>] wyntres E. <HI REND="I">of</HI>] I <HI REND="I">om. telden</HI>] <HI REND="I">so</HI> PES; tolden M; toolden F; ne tiled I; ne tilide T.</NOTE></L>
<L N="272">Seuene slepen, [as] seith þe book · more þan syxty wynter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11746"><HI REND="I">slepen</HI> IMF] slupen PE; sleptun S; slepte T. [<HI REND="I">as</HI> EIMFS] a P; T <HI REND="I">om. syxty</HI>] þre hundred E.</NOTE></L>
<L>Lyueden with-outen lyflode · and at þe laste a-wakeden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11747"><HI REND="I">Lyueden</HI>] Leueden P (<HI REND="I">but see next line</HI>); &amp; lyuede F; And lyueden T. <HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001115.tif" N="277, C-text"/>
<L>And yf men lyueden as mesure wolde · sholde neuere be defaute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11748"><HI REND="I">yf</HI>] M <HI REND="I">om. defaute</HI>] þe faute I.</NOTE></L>
<L>Among crysten creatures · yf crystes worde be trewe; <Q><HI REND="I">Dabo tibi secundum peticionem tuam.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11749"><HI REND="I">worde</HI>] wordes IST. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">tuam</HI>] cordis tui E.</NOTE></L>
<L N="276">"What is parfit pacience?" · quaþ <HI REND="I">Actica uita.</HI><MILESTONE N="241" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11750"><HI REND="I">What is</HI>] Wiþ his T.</NOTE></L>
<L>"Meeknesse and Mylde speche · and men of on wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11751"><HI REND="I">on</HI>] oo F; o IST.</NOTE></L>
<L>Þe whiche wil loue ledeþ · to oure lordes place;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11752"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">wil</HI>] þat S. <HI REND="I">ledeþ</HI>] lat IT; lede M.</NOTE></L>
<L>And þat is charite, chaumpion · chief of alle vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11753"><HI REND="I">chief</HI>] &amp; cheef F.</NOTE></L>
<L N="280">And þat is poure pacient · alle perilis to suffre."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11754"><HI REND="I">þat</HI>] þus S. <HI REND="I">is</HI>] his F. <HI REND="I">poure</HI>] pure S (<HI REND="I">but</HI> poure = poor; <HI REND="I">see next line</HI>). <HI REND="I">pacient</HI>] pacience MS; <HI REND="I">see</HI> l. 287.</NOTE></L>
<L>"Where pouerte and pacience · plese more god al|myghty<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11755"><HI REND="I">Where</HI>] Wheþer MFT. <HI REND="I">and</HI>] or S.</NOTE></L>
<L>Than do ryghtful richesse · and resonably to spende?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11756"><HI REND="I">do</HI>] dooth F; IT <HI REND="I">om. spende</HI>] dispende T.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, <HI REND="I">quis est ille?</HI>" quaþ pacience · "quyk <HI REND="I">laudabimus eum!</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11757"><HI REND="I">ille</HI>] hic F. <HI REND="I">pacience</HI>] con|cience M. <HI REND="I">laudabimus</HI>] laudemus I.</NOTE></L>
<L>Thauh men rede of riche · ryght to þe worldes ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11758"><HI REND="I">Thauh</HI>] For þogh F. <HI REND="I">riche</HI>] richesse IMT. <HI REND="I">worldes</HI> EIMFT] wordles P; worlus S.</NOTE></L>
<L N="285">[I wist neuere renke þat riche was · þat whan he rekne sholde,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11759"><HI REND="I">Supplied from</HI> B-text. <HI REND="I">With|out this line, the sense is quite in|complete; but I can find it in no</HI> C-text MS.</NOTE></L>
<L>And whan he drouh hym to þe deþ · þat he ne dradde hym sarrer<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11760"><HI REND="I">And whan</HI>] Whan F; Þan whan I; Þat whanne T. <HI REND="I">drouh</HI>] drow ES; drogh I; drou M; drew F. <HI REND="I">hym</HI> (1)] I <HI REND="I">om. dradde</HI>] drat M. <HI REND="I">sarrer</HI>] sarre M; sorere EI; sorrer F; sor|rere T.</NOTE></L>
<L>Than eny poure pacient · and þat preoue ich by reyson.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11761"><HI REND="I">þat</HI>] E <HI REND="I">om. preoue ich</HI>] i preue M.</NOTE></L>
<L N="288">Hit are bote fewe folke of these riche · þat ne falleþ in arerage,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11762"><HI REND="I">Here</HI> one leaf <HI REND="I">is lost in</HI> G; <HI REND="I">down to</HI> xvii. 41. <HI REND="I">Hit are</HI>] Þer ar F; Þer ben E. <HI REND="I">of</HI>] in T. <HI REND="I">these</HI>] thees P; þe M; þis IT. <HI REND="I">ne</HI>] hy ne S; þei ne T. <HI REND="I">arerage</HI> IMS] arirage PE; rerage F; arrerage T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001116.tif" N="278, C-text"/>
<L>Thar þe poure dar plede · and preoue by pure reysoune<MILESTONE N="242" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11763"><HI REND="I">Thar</HI>] Þere IT; Þer EMFS. <HI REND="I">dar</HI> IMFSET] der P. <HI REND="I">preoue</HI>] <HI REND="I">ap|parently</HI> prooue P; <HI REND="I">but see</HI> l. 287.</NOTE></L>
<L>To haue a-lowaunce of hus lorde; · by lawe he cleymeþ ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11764"><HI REND="I">hus—he</HI>] þes þe lawe (<HI REND="I">sic</HI>) S. <HI REND="I">lawe—ioye</HI>] pure lawe he claymeth IT.</NOTE></L>
<L>That neuere ioye hadde · of [rightful] Iuge he askeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11765"><HI REND="I">That</HI>] Ioye þat IT (<HI REND="I">cf. last line</HI>); He þat F. <HI REND="I">hadde</HI>] he hadde M. [<HI REND="I">rightful</HI> IFST] rithful M; ryght PE; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">he</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="292">And seith, 'lo, briddes and bestes · þat no blisse knoweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11766"><HI REND="I">lo</HI>] to F. <HI REND="I">blisse</HI>] blisse ne I; ioie M.</NOTE></L>
<L>And wilde wormes in wodes · þorw wynter þow hem greuest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11767"><HI REND="I">wodes</HI>] þe woodus F. <HI REND="I">þorw</HI>] in M. <HI REND="I">wynter</HI>] wynteres IST.</NOTE></L>
<L>And makest hem wel ney meek · and mylde for defaute;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11768"><HI REND="I">wel</HI>] ful T. <HI REND="I">ney</HI> E] neye I; nyȝe S; ny F; neiȝ T; <HI REND="I">apparently</HI> ner <HI REND="I">in</HI> P (<HI REND="I">but possibly meant for</HI> nei); M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>After þan þow sendest hem somere · þat is [here] souereyn ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11769"><HI REND="I">þan</HI>] þen E; þat F; þis S; M <HI REND="I">om. After þan</HI>] Þer-after IT. <HI REND="I">sendest</HI>] seyndest P; <HI REND="I">but see</HI> l. 299. [<HI REND="I">here</HI> IST] heore M; her F; hem P.</NOTE></L>
<L>And blisse to alle [þat] been · boþe wilde and tame.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11770"><HI REND="I">Here</HI> eight leaves <HI REND="I">are lost in</HI> I; <HI REND="I">down to</HI> xviii. 58. <HI REND="I">to</HI>] also to F. [<HI REND="I">þat</HI> MFSET] P <HI REND="I">om. wilde</HI>] to wilde T.</NOTE></L>
<L N="297">Then may beggers, [as] bestes · after blysse asken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11771">[<HI REND="I">as</HI> ME] as þo F; and PST. <HI REND="I">blysse</HI>] a blisse T.</NOTE></L>
<L>Þat al here lif hauen lyued · in langour and defaute.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11772"><HI REND="I">lif</HI>] lyf-tyme S. <HI REND="I">hauen</HI>] han METS; haue F. <HI REND="I">lyued</HI>] lyuede P; i-lyued M; I-ledde F.</NOTE></L>
<L>Bote god sende hem [som] tyme · of som maner ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11773"><HI REND="I">Bote</HI>] &amp; but F. [<HI REND="I">som</HI>] sum T; PEMFS <HI REND="I">om. tyme</HI>] a tyme F.</NOTE></L>
<L N="300">Oþer heer oþer elles-wher · elles were it reuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11774"><HI REND="I">were</HI>] where P.</NOTE></L>
<L>For to wroþer-hele was he wrouȝt · þat neuere was ioye yshape.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11775"><HI REND="I">wrouȝt</HI> FT] wrouȝth P; wroȝt ES; wrout M. <HI REND="I">yshape</HI>] shapen M. <HI REND="I">ioye yshape</HI>] in ioye T.</NOTE></L>
<L>Angeles þat in helle now been · hadden som tyme ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11776"><HI REND="I">in—now</HI>] now in helle MS.</NOTE></L>
<L>And <HI REND="I">Dives</HI> in his deyntes [lyuede] · and in <HI REND="I">douce uye;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11777"><HI REND="I">And</HI>] For T. <HI REND="I">his</HI>] M <HI REND="I">om. deyntes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PET; deyntees F; denty|uous M; denteþus S. [<HI REND="I">lyuede</HI> TS] lyuynge PEMF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001117.tif" N="279, C-text"/>
<L N="304">And now he buyeþ hit ful bitere · he is a beggere of helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11778"><HI REND="I">ful</HI>] FTS <HI REND="I">om. bitere</HI>] bitturly F. <HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">he—beggere</HI>] a begger he is F. <HI REND="I">of</HI>] in MT.</NOTE></L>
<L>Many man hath hus ioye here · for alle here wel dedes,<MILESTONE N="243" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11779"><HI REND="I">man hath</HI>] men han M. <HI REND="I">hus</HI> PS] his FET; heore M.</NOTE></L>
<L>And lordes and ladyes ben callid · for leodes þat þay haue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11780"><HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">callid</HI>] i-called F; cald EMT. <HI REND="I">leodes</HI>] ledes M. <HI REND="I">þay</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And slepiþ, as hit semeþ · and somere euere hem foleweþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11781"><HI REND="I">euere—foleweþ</HI>] hem folweth euere F.</NOTE></L>
<L N="308">Whan deþ a-wakeþ hem of here wele · þat were here so ryche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11782"><HI REND="I">Whan</HI>] Wan P; But whanne T. <HI REND="I">were</HI>] where P. <HI REND="I">here</HI>] ere E.</NOTE></L>
<L>Þan aren hit pure poure þynges · in purgatorie oþer in helle!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11783"><HI REND="I">aren</HI>] arn M; ar F; beþ S; ben E; haren P. <HI REND="I">hit</HI>] it T; hy E; þei MFS.</NOTE></L>
<L N="310">Dauid in þe sauter · of suche makeþ mynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11784"><HI REND="I">Dauid</HI>] &amp; dauid F. <HI REND="I">suche</HI>] shuche P.</NOTE></L>
<L>And seith, <Q><HI REND="I">dormierunt</HI> [<HI REND="I">sompnum suum;</HI>] <HI REND="I">&amp; nichil inuenerunt omnes uiri diuiciarum</HI> [<HI REND="I">in manibus suis;</HI>]<HI REND="I">Et alibi: Velut sompnum surgencium, &amp; cet.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11785"><HI REND="I">And seith</HI>] With F; S <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">sompnum suum</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> F. <HI REND="I">omnes—diuiciarum</HI>] MFST <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">in—suis</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> E. <HI REND="I">alibi</HI>] iterum M. <HI REND="I">Et alibi, &amp;c.</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></Q></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus sextus de Dowel.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11786">MT <HI REND="I">omit. Hic</HI>] EFS <HI REND="I">om. de dowel</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="17"><PB REF="00001118.tif" N="280, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XVII. (DO-WEL VII.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11787">
<P>TITLE. Hic incipit passus septi|mus de dowel M; Incipit passus sep|timus PE; Incipit septimus F; Passus sextus de dowel T.</P>
<P>OBS. S <HI REND="I">omits</HI> Passus xvii. <HI REND="I">to</HI> xxi.</P></NOTE><HI REND="I">Incipit passus septimus.</HI></HEAD>
<DIV3 TYPE="part">
<LG TYPE="stanza">
<L>Alas! þat [richesse] shal reue · and robbe mannes soule<MILESTONE N="243" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11788">[<HI REND="I">richesse</HI> EMF] ricchesse T; riche P. <HI REND="I">and</HI>] or M.</NOTE></L>
<L>[Fro] þe loue of oure lorde · at hus laste ende!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11789">[<HI REND="I">Fro</HI> ETF] For PM. <HI REND="I">hus</HI>] þe T.</NOTE></L>
<L>Thei þat haue hure hyre by-fore · aren eueremore poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11790">
<P><HI REND="I">Thei</HI>] Hewen T. <HI REND="I">haue—aren</HI>] nout han bi-forn · and arn M.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here</HI> M <HI REND="I">has lost</HI> two leaves, <HI REND="I">including</HI> ll. 4—159.</P></NOTE></L>
<L N="4">And shulle nat deye out of dette · to dyne er they deseruen hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11791"><HI REND="I">shulle nat</HI>] selde T. <HI REND="I">to dyne</HI>] þat dyneþ T. <HI REND="I">er</HI>] or EF. <HI REND="I">they de|seruen</HI>] he deserue T.</NOTE></L>
<L>When here deuer is don · and his daies iourne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11792"><HI REND="I">here</HI>] his TF. <HI REND="I">deuer</HI>] dyner ET; diner F (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Þen may men wite what he is worþ · and what he haþ deserued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11793"><HI REND="I">may men</HI>] men may T. <HI REND="I">wite</HI> EFT] white P. <HI REND="I">deserued</HI>] deseruede P.</NOTE></L>
<L>And nouht to fonge by-fore · for drede of disalouwynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11794"><HI REND="I">And</HI>] But T. <HI REND="I">by-fore</HI>] to-fore T. <HI REND="I">drede</HI>] feere F; <HI REND="I">but see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="8">So ich say by ȝow riche · hit semeþ nat ȝe shulle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11795"><HI REND="I">ȝe</HI>] þat ȝe FT.</NOTE></L>
<L>Haue two heuenes · for ȝoure her-beynge.</L>
<L>Muche myrthe is in may · a-monge wilde bestes,<MILESTONE N="244" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11796"><HI REND="I">wilde</HI>] þe wilde T.</NOTE></L>
<L>And so forth whil somer lasteþ · heore solace dureþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11797"><HI REND="I">forth</HI> ET] furth F; <HI REND="I">miswritten</HI> fort P. <HI REND="I">whil</HI> F] while ET; <HI REND="I">mis|written</HI> wil P. <HI REND="I">heore</HI>] &amp; here E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001119.tif" N="281, C-text"/>
<L N="12">And muche myrthe a-monge riche men is · þat han meoble ynow and heele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11798"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om, meoble</HI>] meble ET; meeblus F. <HI REND="I">ynow</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>[Ac] beggers a-boute myd-somere · bredlees þei soupe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11799">[<HI REND="I">Ac</HI> F] But T; And PE.</NOTE></L>
<L>And ȝut is wynter for hem wors · for wet-shood þei gangen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11800"><HI REND="I">wet-shood</HI>] wetshod T; wat|schood F; wete shul E; whet-shood P. <HI REND="I">þei</HI>] þan þei F. <HI REND="I">gangen</HI>] gon ET.</NOTE></L>
<L>A-furst and a-fyngred · and foule rebuked<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11801"><HI REND="I">A-furst</HI>] <HI REND="I">so</HI> PT; Afirst F; Aþurst E. <HI REND="I">rebuked</HI>] rebukede P.</NOTE></L>
<L>Of þese worlde-riche men · þat reuthe hit is to huyre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11802"><HI REND="I">þese</HI> F] þes P; þis E. <HI REND="I">worlde|riche</HI>] <HI REND="I">written</HI> wordle-riche P; worldelich ETF. <HI REND="I">Cf.</HI> B-text; <HI REND="I">and observe the alliteration of</HI> riche <HI REND="I">with</HI> reuthe. <HI REND="I">hit</HI>] FT <HI REND="I">om. huyre</HI>] hure E; here T; heere F.</NOTE></L>
<L N="17">Now, lord, send hem somer som-tyme · to solace and to ioye,<MILESTONE N="245" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11803"><HI REND="I">to</HI> (2)] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That al here lyf leden · in lowenesse and in pouerte!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11804"><HI REND="I">leden</HI>] ledden T.</NOTE></L>
<L>For alle myghtest þow haue maked · men of grete welþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11805"><HI REND="I">myghtest</HI>] myȝtest ETF; <HI REND="I">mis|written</HI> myghtes P. <HI REND="I">haue</HI>] ha F. <HI REND="I">maked</HI> E] makede P; mad T; maad F. <HI REND="I">grete</HI>] muche T.</NOTE></L>
<L>And liche witty and wys · and lyue with-oute neode;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11806"><HI REND="I">liche</HI>] ylich T. <HI REND="I">and</HI> EFT] an P. <HI REND="I">with-oute</HI>] whit-oute P.</NOTE></L>
<L N="21">Ac for þe beste, [as] ich hope · aren somme poure and some riche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11807"><HI REND="I">Ac</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">as</HI> ETF] P <HI REND="I">om. some</HI>] TF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ryght so haue reuthe of ous alle · þat on þe rode deydest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11808"><HI REND="I">haue</HI>] ha F. <HI REND="I">of ous</HI>] on vs F; on þi renkis T. <HI REND="I">þat—deydest</HI>] T <HI REND="I">om. rode</HI> E] roode F; roude P.</NOTE></L>
<L>And amende ous of thy mercy · and make ous alle meeke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11809"><HI REND="I">of</HI>] of al PE; <HI REND="I">but</HI> FT <HI REND="I">omit</HI> al, <HI REND="I">which is not wanted. alle meeke</HI>] meke ichone T.</NOTE></L>
<L N="24">Louh and leel and louynge · and of herte poure;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11810"><HI REND="I">Louh</HI>] Louȝh F; Louȝ T; Lowe E.</NOTE></L>
<L>And send ous contricion · to clanse with oure soules,<MILESTONE N="240" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11811"><HI REND="I">with</HI>] whit P.</NOTE></L>
<L>And confession, to culle · alle kynne synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11812"><HI REND="I">culle</HI>] kille T.</NOTE></L>
<L>And satisfaccion, the whiche fulfulleþ · þe fadres will of heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11813"><HI REND="I">the whiche</HI>] þat ET. <HI REND="I">fulfull|eth</HI>] fulfilleth F. <HI REND="I">fadres</HI>] fadur F; fadir T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001120.tif" N="282, C-text"/>
<L>And these been dowel and dobet · and dobest of alle;</L>
<L N="29"><HI REND="I">Cordis contricio</HI> · comeþ of sorwe in herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11814"><HI REND="I">Cordis contricio</HI>] For contricio cordis F. <HI REND="I">comeþ</HI>] it cometh F. <HI REND="I">in</HI>] of FT.</NOTE></L>
<L>And <HI REND="I">oris confessio</HI> · þat comeþ of shrifte of mouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11815"><HI REND="I">And</HI>] And also F.</NOTE></L>
<L>And <HI REND="I">operis satisfactio</HI> · þat for synnes payeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11816"><HI REND="I">One line in</HI> T—Satisfaccion for soulis paieþ &amp; alle synnes quyteþ.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11817"><HI REND="I">operis satisfactio</HI>] satisfactio soþly F. <HI REND="I">synnes</HI>] synne F.</NOTE></L>
<L N="32">And for alle synnes · soueraynliche quiteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11818"><HI REND="I">One line in</HI> T—Satisfaccion for soulis paieþ &amp; alle synnes quyteþ.</NOTE><Q><HI REND="I">Cordis contricio, oris confessio, operis satisfactio;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11819"><HI REND="I">Cordis—satisfactio</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>These thre with-outen doute · tholen alle pouerte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11820"><HI REND="I">These</HI>] Thees P; Tho T. <HI REND="I">with|outen</HI>] whit-outen P.</NOTE></L>
<L>And lereþ lewed and lered · heh and louh to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11821"><HI REND="I">lereþ</HI>] leered F. <HI REND="I">lered</HI>] eke lewed (<HI REND="I">sic</HI>) F. <HI REND="I">heh—louh</HI>] heye &amp; lowe E; heiȝ &amp; louȝ T; hy &amp; low F.</NOTE></L>
<L N="35">Ho þat doþ wel oþer bet · oþer best a-bouen alle;</L>
<L>And holichurche and charite · here-of a Chartere maden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11822"><HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bote þese þre þat ich spak of · on domes day [vs] defenden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11823"><HI REND="I">Bote</HI>] And but TF. <HI REND="I">þese</HI>] þes P. <HI REND="I">on</HI>] at TF; vs a (<HI REND="I">sic</HI>) E. [<HI REND="I">vs</HI> TF] P <HI REND="I">om.; observe that</HI> E <HI REND="I">has</HI> vs a <HI REND="I">for</HI> on.</NOTE></L>
<L>Elles is in ydel · al oure lyuynge here,<MILESTONE N="246" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11824"><HI REND="I">in</HI>] al an T. <HI REND="I">ydel</HI>] ydel I-wys F. <HI REND="I">oure</HI>] of oure E. <HI REND="I">lyuynge</HI> ET] leuynge PF.</NOTE></L>
<L>Oure preyers and oure penaunce · and pilgrymages to rome.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11825"><HI REND="I">penaunce</HI>] penaunces TF. <HI REND="I">and</HI>] &amp; oure T. <HI REND="I">pilgrymages</HI>] pilgrimage F.</NOTE></L>
<L N="40">Bote oure spences and spending · sprynge of a trewe wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11826"><HI REND="I">spences</HI>] spens F. <HI REND="I">and</HI>] &amp; oure T. <HI REND="I">spending</HI>] spendynges E. <HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om. trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">wille</HI>] welle TF.</NOTE></L>
<L>Elles is al oure labour lost; · lo, how men wryten<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11827"><HI REND="I">how men</HI>] what eer me F.</NOTE></L>
<L>In fenestres at þe freres · yf fals be þe foundement!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11828"><HI REND="I">þe</HI>] fals F.</NOTE></L>
<L N="43">For-thi cristene men scholde been in comun riche · no couetise to hym-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11829"><HI REND="I">men</HI>] TF <HI REND="I">om. cristene—been</HI>] schuld cristene be F. <HI REND="I">no</HI>] non T; ne E. <HI REND="I">no couetise</HI>] nat couetous F; ne coueytise E; ne coueit G. <HI REND="I">to</HI>] for T. <HI REND="I">hym</HI>] hem EFG.</NOTE></L>
<L>For seuene synnes þat þer been · þat assailen ous euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11830"><HI REND="I">þer</HI>] here G. <HI REND="I">þat</HI> (2)] þe whiche F.</NOTE></L>
<L>The fende folweth hem alle · and fondeþ hem to helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11831"><HI REND="I">hem</HI>] fast hem F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001121.tif" N="283, C-text"/>
<L>And with richesse tho ribaudes · rathest men by-gylen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11832"><HI REND="I">And</HI>] But T. <HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">tho</HI>] þo EFT; of G; <HI REND="I">miswritten</HI> to P.</NOTE></L>
<L N="47">For þer þat rychesse regneþ · reuerences foleweth,<MILESTONE N="247" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11833"><HI REND="I">þat</HI>] as F; T <HI REND="I">om. reuerences</HI>] reuerence T. <HI REND="I">foleweth</HI>] hem folwen F.</NOTE></L>
<L>And þat is plesaunt to pruyde · in poure and in riche.</L>
<L>The ryche [is] yreuerenced · by reson of his richesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11834"><HI REND="I">The</HI>] And þe T; For þe F. [<HI REND="I">is</HI> EFTG] P <HI REND="I">om. yreuerenced</HI> E] yreuerencede P; reuerenced FT. <HI REND="I">his</HI> EFT] is P; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="50">There þe poure is yput by-hynde · and can parauntre more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11835"><HI REND="I">yput</HI>] putte E; put FTG. <HI REND="I">can parauntre</HI>] per-auntur can FT.</NOTE></L>
<L>Of wit and of wysedome · þat fer wey is bettere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11836"><HI REND="I">wit</HI> FG] wyt T; witt E; whiȝt (<HI REND="I">badly</HI>) P. <HI REND="I">fer</HI> EFT] feer P; for G.</NOTE></L>
<L>Than richesse oþer reaulte · and raþer yhurde in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11837"><HI REND="I">oþer</HI>] &amp; G. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">yhurde</HI>] iherde E; I-herd F; herd T; y-hurd G.</NOTE></L>
<L N="53">For þe ryche haþ muche to rekene · and ryȝt softe walkiþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11838"><HI REND="I">ryȝt</HI> G] riȝt EFT; ryȝth P.</NOTE></L>
<L>The heye wey to-heuene-warde; · he halt hit nat ful euene;</L>
<L>There þe poure presseþ by-fore · with a pak at hus rygge,<Q><HI REND="I">Opera enim illorum seq</HI>[<HI REND="I">u</HI>]<HI REND="I">untur illos.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11839"><HI REND="I">presseþ</HI>] preceth F. <HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">enim</HI>] TG <HI REND="I">om. illorum</HI>] eorum TG. <HI REND="I">sequuntur</HI>] secuntur FEG; sequntur PT.</NOTE></L>
<L N="56">Batauntlyche, as beggers don · and boldeliche he craueþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11840">G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>For hus pouerte and pacience · perpetuel ioye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11841"><HI REND="I">and</HI>] &amp; his T.</NOTE></L>
<L>Also pruyde in richesse regneþ · raþer þan in pouerte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11842"><HI REND="I">Also</HI>] And TG. <HI REND="I">pruyde</HI>] prude E; pride F.</NOTE></L>
<L N="59">Oþer in þe maister oþer in þe man · som mancion he shewith.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11843"><HI REND="I">in</HI> (2)] G <HI REND="I">om. mancion</HI>] men|cion T. <HI REND="I">shewith</HI>] schewed E.</NOTE></L>
<L>Ac in pouerte þer pacience is · pruyde hath no myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11844"><HI REND="I">Ac</HI>] But T. <HI REND="I">þer</HI>] þat G. <HI REND="I">myȝte</HI> EF] miȝt T; myȝghte P; miȝht G.</NOTE></L>
<L>Ne non of the seuene synnes · sitte [ne may] þer longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11845">[<HI REND="I">ne may</HI> EF] may T; no man (!) P. <HI REND="I">ne—þer</HI>] þer mai G.</NOTE></L>
<L>Ne haue power in pouerte · yf pacience hit folewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11846"><HI REND="I">hit</HI>] him F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001122.tif" N="284, C-text"/>
<L N="63">For þe poure is ay prest · to plese þe riche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11847"><HI REND="I">þe</HI> (1)] a E. <HI REND="I">prest</HI> EFTG] preest P. <HI REND="I">to</HI>] for to G.</NOTE></L>
<L>And buxume at his biddyng · for hus breed and drynke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11848"><HI REND="I">his</HI> EFTG] is P. <HI REND="I">and</HI>] &amp; his FT.</NOTE></L>
<L>And buxumnesse and bost · aren euere-more at wratthe,<MILESTONE N="248" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11849"><HI REND="I">wratthe</HI>] werre T.</NOTE></L>
<L>And ayther hateþ oþer · and mowen nat dwelle to|gederes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11850"><HI REND="I">mowen</HI>] mow E; may T; moweth F. <HI REND="I">dwelle</HI>] come G.</NOTE></L>
<L>Yf wratthe wraxle with þe poure · he hath þe worsse ende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11851"><HI REND="I">wraxle</HI>] wracsle G; wrastle EF; wrastliþ T. <HI REND="I">with</HI>] whit P.</NOTE></L>
<L N="68">For yf þei boþe [pleyne] · þe poure is bote fyble,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11852">[<HI REND="I">pleyne</HI> FT] pleyn E; pleyen PG; <HI REND="I">but see</HI> B-text. <HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">fyble</HI>] feble EFTG.</NOTE></L>
<L>And yf he chide oþer chatere · hym chyuyþ þe worsse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11853"><HI REND="I">chyuyþ</HI>] cheueþ EFT. <HI REND="I">þe</HI>] wel þe F.</NOTE></L>
<L>For loueliche he lokyþ · and louh is hus speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11854"><HI REND="I">louh is</HI>] loweþ E.</NOTE></L>
<L>That mete oþer moneye · of straunge men mote begge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11855">69—71. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="72">And yf glotenye greue pouerte · he gadereþ þe lasse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11856"><HI REND="I">greue</HI>] greueþ E; greuiþ T.</NOTE></L>
<L>For hus rentes wol nat reche · ryche metes to bigge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11857"><HI REND="I">rentes</HI>] purs F.</NOTE></L>
<L>Þauh hus glotenye be of good ale · he goþ to a cold beddyng,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11858"><HI REND="I">Þauh hus</HI>] And þeiȝ his T. <HI REND="I">Þauh—be</HI>] His gloteny þogh it be F. <HI REND="I">beddyng</HI>] bedde F.</NOTE></L>
<L>And hus heued vn-heled · vneisyliche ywrye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11859">G <HI REND="I">omits. heued</HI>] hed E. <HI REND="I">vn|heled</HI>] vnheled þer-with F. <HI REND="I">vneisy|liche</HI>] vneesiliche F. <HI REND="I">ywrye</HI>] I-writhe F; wrye E.</NOTE></L>
<L N="76">For when he streyneþ hym to strecche · þe straw is hus whitel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11860"><HI REND="I">streyneth—to</HI>] wol him G. <HI REND="I">whitel</HI>] sshetis T; schetyn G.</NOTE></L>
<L>So for hus glotonye and grete synne · he haþ a greuous penaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11861"><HI REND="I">So</HI>] &amp; so F. <HI REND="I">hus</HI>] F <HI REND="I">om. and</HI>] &amp; his FT. <HI REND="I">and—synne</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That is weylawey whan he awakeþ · and wepeþ for colde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11862"><HI REND="I">That is</HI>] With F. <HI REND="I">weylawey</HI>] wel lowe (!) T. <HI REND="I">awakeþ</HI>] wakiþ TG. <HI REND="I">colde</HI>] his colde F.</NOTE></L>
<L>So is he neuere more ful murye · so meschief hym folweþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11863">G <HI REND="I">omits. So</HI>] &amp; so F. <HI REND="I">ful</HI>] F <HI REND="I">om. hym</HI>] aftur F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001123.tif" N="285, C-text"/>
<L N="80">Þaugh couetyce wolde with þe poure wraxle · þei mai nat come to-gederis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11864"><HI REND="I">Þaugh</HI>] And þeiȝ T; Þan E. <HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">þe</HI>] FG <HI REND="I">om. wraxle</HI>] wraskle E; wrastle FT; wrangle G.</NOTE></L>
<L>By þe necke nameliche · her neiþer may henten oþer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11865"><HI REND="I">By</HI>] And by F; And be T. <HI REND="I">her neiþer</HI>] nere noþer E. <HI REND="I">neiþer</HI>] noon FG; non T.</NOTE></L>
<L>For men knoweþ þat couetise · is of ful kene wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11866"><HI REND="I">ful</HI>] a FTG. <HI REND="I">kene wil</HI>] clene wyes (!) E.</NOTE></L>
<L>And haþ hondes and armes · of a long lengthe,</L>
<L>And pouerte is a pety þyng · apereþ nat to hus nauele;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11867"><HI REND="I">a</HI>] but a F; but T; bote a G. <HI REND="I">pety</HI>] petit F; pite (!) T.</NOTE></L>
<L N="85">A loueliche laik was hit neuere · by-twyne a long and a short.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11868"><HI REND="I">laik</HI>] loke E. <HI REND="I">a short</HI>] schorte F; a sshort one T.</NOTE></L>
<L>Thauh auarice wolde angrye pouerte · he hath bote lytel myȝte;<MILESTONE N="249" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11869"><HI REND="I">Thauh</HI>] And þeiȝ T. <HI REND="I">auarice</HI> EF] auerice PG; <HI REND="I">so in</HI> l. 88. <HI REND="I">angrye</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; angre FTG. <HI REND="I">myȝte</HI> F] myȝt ET; myȝthe P; myȝtte G.</NOTE></L>
<L>For pouerte haþ bote pokes · to putten yn hus goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11870"><HI REND="I">pouerte</HI>] he (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L N="88">Ther auarice haþ almaries · and yre-bounden cofres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11871"><HI REND="I">almaries</HI>] almarye E. <HI REND="I">and</HI>] &amp; EFTG; an P. <HI REND="I">yre</HI>] yrene T; yren F.</NOTE></L>
<L>And wheþer be betere to breke · lasse boost hit makeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11872">FG <HI REND="I">omit. yre</HI>] yren T.</NOTE></L>
<L>To breke a beggers bagge · þan an yre-bounden cofre?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11873">FG <HI REND="I">omit. yre</HI>] yren T.</NOTE></L>
<L>Lecherye loueth none poure · for he hath bote lytel seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11874"><HI REND="I">Lecherye</HI>] And leccherie T. <HI REND="I">none</HI>] no FTG. <HI REND="I">bote—seluer</HI>] litel to spende G.</NOTE></L>
<L>Ne doþ men dyne dylicatliche · neyþer drynk wyne ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11875"><HI REND="I">men dyne</HI>] hem drinke G. <HI REND="I">drynk wyne</HI>] wyn to drynken F.</NOTE></L>
<L N="93">A straw for þe stywes! · hy stod nat ful longe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11876"><HI REND="I">One line in</HI> T—A straw for þe stewis it stood · hadde þei no haunt but of pore. <HI REND="I">stywes</HI>] stufes E; styues FG; stewis T. <HI REND="I">hy</HI>] þei F; hit G. <HI REND="I">haunt</HI>] help G. <HI REND="I">of</HI>] of þe FG.</NOTE></L>
<L>And þay hadde non oþer haunt · bote of poure peple!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11877"><HI REND="I">One line in</HI> T—A straw for þe stewis it stood · hadde þei no haunt but of pore. <HI REND="I">stywes</HI>] stufes E; styues FG; stewis T. <HI REND="I">hy</HI>] þei F; hit G. <HI REND="I">haunt</HI>] help G. <HI REND="I">of</HI>] of þe FG.</NOTE></L>
<L>Thauh slewþe suwe pouerte · and serue nat god to paye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11878"><HI REND="I">Thauh</HI>] And þeiȝ T. <HI REND="I">suwe</HI>] seude T.</NOTE></L>
<L N="96">Meschief is ay a mene · and makeþ hym to þenke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11879"><HI REND="I">ay</HI>] T <HI REND="I">om. a</HI>] F <HI REND="I">om. and</HI>] þat T.</NOTE></L>
<L>That [god is] hus grettest help · and no gome elles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11880">[<HI REND="I">god is</HI> EFTG] good P (<HI REND="I">omit|ting</HI> is). <HI REND="I">hus</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001124.tif" N="286, C-text"/>
<L>And he is seruaunt al-way, he seith · and of hus secte boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11881"><HI REND="I">is</HI>] his G. <HI REND="I">secte</HI>] sute T; swete (!) G.</NOTE></L>
<L N="99">And wheþer he be oþer be nat · he beriþ þe sygne of pouerte,</L>
<L>And in þat secte oure sauyour · sauede al mankynde.</L>
<L>For-thi alle poure þat pacient is · of pure ryght may cleyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11882"><HI REND="I">of</HI>] by F. <HI REND="I">pure</HI> FG] pur T; poure PE (<HI REND="I">by confusion</HI>).</NOTE></L>
<L>After here endyng heere · heuene-riche blysse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11883"><HI REND="I">After</HI>] Affter P. <HI REND="I">heuene|riche</HI>] &amp; hy heueneriche F.</NOTE></L>
<L>Much hardyloker may he aske · þat her may haue hus will<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11884"><HI REND="I">Much</HI>] &amp; muche F. <HI REND="I">hardy|loker</HI>] hardere T; hardiour G. <HI REND="I">may</HI> (2)] miȝte T. <HI REND="I">may haue</HI>] hath muche F.</NOTE></L>
<L N="104">In londe and in lordshepes · and lykynge of body,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11885"><HI REND="I">londe</HI>] lonnde P. <HI REND="I">lordshepes</HI>] lordsshipe T. <HI REND="I">and</HI> (2)] in T.</NOTE></L>
<L>And for goddes loue leueþ al · and lyueþ as a beggere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11886"><HI REND="I">goddes</HI> EFT] godes G; <HI REND="I">mis|written</HI> goodes P.</NOTE></L>
<L>As a mayde for a mannes loue · here moder for-sakeþ,<MILESTONE N="250" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11887"><HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om. for-sakeþ</HI>] for-sok T.</NOTE></L>
<L>Hure fader and hure frendes · and gooþ forth with hure paramour;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11888"><HI REND="I">and</HI> (1)] and alle T. <HI REND="I">gooþ</HI>] fareth F. <HI REND="I">with</HI>] whith P. <HI REND="I">para|mour</HI>] paramours TG.</NOTE></L>
<L N="108">Muche is suche a mayde to loue · [of a man þat suche on takeþ]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11889"><HI REND="I">suche a</HI>] þat F. [<HI REND="I">of—takeþ</HI> EFG] of man þat suchon takiþ T; P <HI REND="I">has</HI>—here moder for-sakeþ (<HI REND="I">repeated from</HI> l. 106); <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>More þan þat maide is · þat is ymaried by brocage,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11890"><HI REND="I">maide is</HI>] maydene F. <HI REND="I">is ymaried</HI>] maried is F.</NOTE></L>
<L>As by asent of sondry bodyes · and seluer to bote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11891"><HI REND="I">bodyes</HI>] segges F; personis TG. <HI REND="I">and</HI>] &amp; eeke F.</NOTE></L>
<L>More for couetice of catel · þan kynde loue of þe mariage.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11892"><HI REND="I">couetice</HI>] kinde loue G. <HI REND="I">þe</HI>] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So hit farith by ech a persone · þat possession forsakeþ,</L>
<L N="113">And putteþ hym to be pacient · and to pouerte hym weddeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11893"><HI REND="I">putteþ</HI>] put F; putte T. <HI REND="I">to</HI> (2)] TG <HI REND="I">om. hym</HI> (2)] hem E; TG <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001125.tif" N="287, C-text"/>
<L>Þe whyche is sibbe to cryst self · and semblable boþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11894"><HI REND="I">whyche</HI>] wyche P. <HI REND="I">self</HI>] him-selue FT.</NOTE></L>
<L>Quath Actyf þo al angryliche · and argueynge as hit were,</L>
<L N="116">"What is pouerte pacient?" quaþ he · "ich praye þat þou telle hit."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11895"><HI REND="I">quaþ he</HI>] F <HI REND="I">om. praye</HI>] pray þe FT.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Paupertas,</HI>" quaþ pacience · "<HI REND="I">est odibile bonum,</HI><Q>
<P><HI REND="I">Remocio curarum, Possessio sine calumpnia, donum dei, sanitatis mater;</HI></P>
<P><HI REND="I">Absque solicitudine semita, sapiencie tempera|trix, negocium sine dampno;</HI></P>
<P><HI REND="I">Incerta fortuna, absque solicitudine felicitas.</HI>"</P></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11896"><HI REND="I">solicitudine</HI>] solitudine T (<HI REND="I">twice</HI>); solittudine G (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L>"Ich can nat construen al this" · quath <HI REND="I">activa uita.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11897"><HI REND="I">al</HI>] wel al F.</NOTE></L>
<L N="119">"Parfay," quath pacience · "propreliche to telle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11898"><HI REND="I">quath</HI>] þo quod F. <HI REND="I">propre|liche</HI>] &amp; propurli F; parfitliche G. <HI REND="I">telle</HI>] telle it T.</NOTE></L>
<L>In english, hit is ful harde · ac somdel ich shal telle þe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11899"><HI REND="I">In</HI>] Al þis in T. <HI REND="I">hit</HI>] T <HI REND="I">om. ac</HI>] but T; &amp; F. <HI REND="I">somdel</HI>] E <HI REND="I">om. telle þe</HI>] schewe F. <HI REND="I">Distinctio, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">so in</HI> PEF; TG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>DISTINCTIO PAUPERTATIS.</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Pouerte is þe firste poynte · þat prude most hateþ;<MILESTONE N="251" UNIT="A page"/></L>
<L>'Thanne is pouerte good,' quaþ good skyle · 'þauh hit greue a lytel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11900"><HI REND="I">quaþ</HI>] be T. <HI REND="I">quaþ—skyle</HI>] &amp; goostliche F.</NOTE></L>
<L>Al þat may putten of pruyde · in place þer he regneþ.'<Q><HI REND="I">Remocio curarum</HI>:—</Q></L>
<L N="124">For selde sitt pouerte · þe sothe to declare;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11901"><HI REND="I">For</HI>] TG <HI REND="I">om. selde</HI> EG] seelde F; seilde P; Shulde (<HI REND="I">wrongly</HI>) T. <HI REND="I">sitt</HI>] sitte E; sitteth F; sette (<HI REND="I">wrongly</HI>) T; sit G.</NOTE></L>
<L>As a Iustice to Iuge men · men enioyneþ þer-to no poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11902">G <HI REND="I">omits. As a</HI>] Or as T. <HI REND="I">men</HI> (2)] me T. <HI REND="I">enioyneþ þerto</HI>] ioyn|eth so F.</NOTE></L>
<L>Ne to be a mayre ouere men · ne Mynistre vnder kynges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11903"><HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Selde is þe poure [yput] · to punysshe eny peuple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11904"><HI REND="I">Selde</HI> ETG] Seilde P; Ful seelde F. <HI REND="I">þe</HI>] any T. [<HI REND="I">yput</HI> TG] I-put F; pitt P; potte E; <HI REND="I">but see</HI> l. 50.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001126.tif" N="288, C-text"/>
<L N="128"><HI REND="I">Ergo</HI> pouerte and poure men · parfournen þe comaunde|ment,<Q>
<P><HI REND="I">Nolite iudicare quemquam.</HI></P>
<P><HI REND="I">Possessio sine calumpnia</HI>:—</P></Q></L>
<L>Selde is þe poure ryght riche · bote of hus [riȝtful] heritage,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11905"><HI REND="I">Selde</HI> ETG] Seelde F; Seilde P. <HI REND="I">ryght</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">riȝtful</HI> FT] ryght PE; G <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>He wynneþ nat with wyghtes fals · ne with vnseled mesures,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11906">G <HI REND="I">omits. He wynneþ</HI>] Wyn|neþ he T. <HI REND="I">with</HI>] whit P (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">wyghtes</HI>] whyghtes P; wiȝtes EF; wyttes (<HI REND="I">wrongly</HI>) T. <HI REND="I">vnseled</HI> EF] vnselide P.</NOTE></L>
<L>Ne borweþ of his neyghebore · bote þat he may wel paye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11907"><HI REND="I">borweþ</HI>] borowe E. <HI REND="I">his</HI>] is P.</NOTE></L>
<L N="132">And lyghtly men leneþ to fewe men · and men [wene] hym poure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11908"><HI REND="I">lyghtly</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> lyghly P. <HI REND="I">lyghtly—to</HI>] selde me leneþ G; me leniþ liȝtly T. <HI REND="I">And—men</HI> (2)] Nat liȝtly me leeneth to a man F. <HI REND="I">to</HI>] bot to E. <HI REND="I">and</HI>] ȝif F. <HI REND="I">men</HI> (3)] me TG. [<HI REND="I">wene</HI> EFTG] P <HI REND="I">om. hym</HI>] hem EG; he be F.</NOTE></L>
<L>The feorthe is a fortune · þat florisshiþ þe soule<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11909"><HI REND="I">is</HI>] it is FG.</NOTE></L>
<L>With sobrete [from] alle synnes · and al-so ȝut more;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11910">G <HI REND="I">omits. With</HI>] Whit P. [<HI REND="I">from</HI> FT] aȝen E; whith P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Hit defendeth þe flessh · fro folyes ful menye:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11911"><HI REND="I">defendeth</HI> FET] defendiþ G; defendit P. <HI REND="I">ful</HI>] riȝt FG.</NOTE></L>
<L N="136">And a collateral confort · crystes owen sonde;<Q><HI REND="I">Donum dei.</HI><MILESTONE N="252" UNIT="A page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11912"><HI REND="I">And</HI>] TG <HI REND="I">om. confort</HI>] com|fort is F.</NOTE></L>
<L>Ȝut hit is moder of myȝt · and of mannes helthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11913"><HI REND="I">Ȝut</HI>] &amp; ȝit F. <HI REND="I">hit</HI>] T <HI REND="I">om. myȝt</HI> EFG] miȝt; myȝth P. <HI REND="I">helthe</HI>] hele T; help G.</NOTE></L>
<L>And Frende in alle fondynges · and of foule vueles leche;<Q><HI REND="I">Sanitatis mater.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11914"><HI REND="I">in</HI>] of (<HI REND="I">wrongly</HI>) T. <HI REND="I">and</HI>] F <HI REND="I">om. vueles</HI>] yueles E; eueles FTG.</NOTE></L>
<L N="139">The syxte, hit is a paþ of pees · ȝe, þorw þe pas of [altoun]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11915"><HI REND="I">pas</HI>] paies T. [<HI REND="I">altoun</HI> EF] aueltone T; aultone G; haultone P.</NOTE></L>
<L>Pouerte myghte passe · with-oute peril of robbynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11916"><HI REND="I">Pouerte myghte</HI>] For þere myȝt pouert (<HI REND="I">see</HI> l. 141) F. <HI REND="I">with</HI>] whit P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001127.tif" N="289, C-text"/>
<L>For þer as pouerte passeþ · pees folweþ commenliche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11917"><HI REND="I">commenliche</HI>] comunly T. <HI REND="I">pees—commenliche</HI>] folweth pees oft tyme F.</NOTE></L>
<L>And euere þe lasse þat eny lyf ledeþ · the lyghter hus herte is þere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11918"><HI REND="I">þat eny</HI>] a F. <HI REND="I">lyf</HI>] G <HI REND="I">om. eny—ledeþ</HI>] on lede T.</NOTE></L>
<L>As he þat wot neuere with wham · in [nyghtes] to mete; <Q><HI REND="I">Paupertas est sine solicitudine semita: Seneca.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11919">G <HI REND="I">omits. neuere</HI>] nere T. <HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">in</HI>] on T. [<HI REND="I">nyghtes</HI>] nyȝtes E; niȝtes tyme T; miȝti tyme (<HI REND="I">sic</HI>) F; myghtes P. <HI REND="I">Paupertas est</HI>] F <HI REND="I">om. sine</HI>] absque EFG. <HI REND="I">solicitu|dine</HI>] solitudine T. <HI REND="I">Seneca</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="144">The seueþe, hit is a welle of wysedome · and fewe wordes sheweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11920"><HI REND="I">The seueþe</HI>] The seuenethe F; It semiþ T. <HI REND="I">hit</HI>] F <HI REND="I">om. welle</HI> EFTG] weelle P.</NOTE></L>
<L>For lordes aloweþ hym lytel · oþer leyth ere to hus reisone;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11921"><HI REND="I">leyth</HI>] leiþ E; leyen F; lig|geþ T.</NOTE></L>
<L>He tempreþ hus tonge to-treuthe-ward · þat no tresour coueyteþ; <Q><HI REND="I">Sapiencie temperatrix.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11922"><HI REND="I">hus</HI>] þe T. <HI REND="I">ward</HI>] G <HI REND="I">om. Sa|piencie, &amp;c.</HI>] ETG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The eyhteþe, hit is a leel labour · and loþ to take more<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11923"><HI REND="I">eyhteþe</HI>] eiȝte T; oþer G. <HI REND="I">hit</HI>] EG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="148">Than he may sothliche deserue · in somer oþer in wynter;</L>
<L>And þauh he chaffare, he chargeþ no los · mowe he charite wynne; <Q><HI REND="I">Negocium sine dampno.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11924"><HI REND="I">los</HI>] lost E.</NOTE></L>
<L>Þe nyethe, hit is swete to soules · [is] no suger swettere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11925"><HI REND="I">Þe</HI>] Ne (!) T. <HI REND="I">nyeþe</HI>] nyþe EF; neiþe T. <HI REND="I">Þe—hit</HI>] Anoþer G. <HI REND="I">swete</HI>] so swete F. <HI REND="I">soules</HI>] soule F. [<HI REND="I">is</HI> T] þer is F; PEG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For pacience is hus paneter · and payn to pouerte fyndeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11926"><HI REND="I">hus</HI>] TG <HI REND="I">om. paneter</HI>] panter EFT; paniter G. <HI REND="I">payn—pouerte</HI>] pouert payn he T; pouerte payn G.</NOTE></L>
<L N="152">And sobrete ȝeueþ here swete drynke · and solaceþ here in alle angres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11927"><HI REND="I">here</HI> (1)] heere P; here EF; hire T. <HI REND="I">drynke</HI>] drynkus F. <HI REND="I">here</HI> (2)] heere P; hire T; hem E; F <HI REND="I">om. alle angres</HI>] angre G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001128.tif" N="290, C-text"/>
<L>Thus leryde me a lerede man · for oure lordes loue, seint austyn,<MILESTONE N="253" UNIT="A page"/></L>
<L>That pure pouerte and pacience · was a louh lyuynge in erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11928"><HI REND="I">lyuynge</HI>] G <HI REND="I">om. in</HI>] on FT.</NOTE></L>
<L N="155">A blessid lyf with-oute busynesse · bote oneliche for þe soule;<Q><HI REND="I">Absque solicitudine felicitas.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11929"><HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">Absque solici|tudine</HI>] Solitudine T.</NOTE></L>
<L>Now god þat al þynge gyueþ · graunte hus saule reste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11930"><HI REND="I">þynge</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> G <HI REND="I">places</HI> god <HI REND="I">after</HI> saule.</NOTE></L>
<L>That wrot þis to wisse men · what pouerte was to mene!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11931"><HI REND="I">þis</HI>] þus EG.</NOTE></L>
<L>Thenne hadde actyf a ledere · þat heyhte <HI REND="I">liberum arbitrium,</HI><MILESTONE N="254" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11932"><HI REND="I">ledere</HI> EFTG] <HI REND="I">apparently</HI> lodere T. <HI REND="I">heyhte</HI>] hiȝte EFT; het G. <HI REND="I">liberum arbitrium</HI>] arbitrium liberum E.</NOTE></L>
<L>That knewe conscience ful wel · and clergie boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11933"><HI REND="I">That</HI>] He TFG.</NOTE></L>
<L N="160">"He þat haþ londe and lordshep," quaþ he · "at the laste ende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11934"><HI REND="I">Here</HI> M <HI REND="I">begins again. He</HI>] Þe M. <HI REND="I">londe</HI>] lonnde P. <HI REND="I">londe and</HI>] G <HI REND="I">om. lordshep</HI>] lordschepe boþe M.</NOTE></L>
<L>Shal be pourest of power · at hus partyng hennes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11935"><HI REND="I">hennes</HI>] elles G.</NOTE></L>
<L>Thenne ich wondrede what he was · this <HI REND="I">Liberum Arbitrium,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11936"><HI REND="I">ich</HI>] T <HI REND="I">om. wondrede</HI>] hadde wondir T. <HI REND="I">this</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> thees P; þat T.</NOTE></L>
<L>And prayede pacience · þat ich a-pose hym moste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11937"><HI REND="I">prayede</HI>] preide to F. <HI REND="I">ich</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> T <HI REND="I">is corrupt here.</HI></NOTE></L>
<L>And [he] suffrede me and seide · "assay hus oþer name."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11938">[<HI REND="I">he</HI> MFTG] PE <HI REND="I">om. me</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="165">"Leue <HI REND="I">liberum arbitrium,</HI>" quaþ ich · "of what londe ar ye?</L>
<L>Ȝif þow be cristes creature · for cristes loue, tel me."<MILESTONE N="255" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11939"><HI REND="I">Ȝif</HI>] And ȝif T. <HI REND="I">tel me</HI>] telle hit me E; me telleþ M.</NOTE></L>
<L>"Ich am cristes creature," quaþ he · "and cristine in menye place,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11940"><HI REND="I">place</HI>] <HI REND="I">so</HI> PTFG; a place E; places M.</NOTE></L>
<L>And in cristes court yknowe · and of hus kynne a partye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11941"><HI REND="I">yknowe</HI>] ich know (<HI REND="I">wrongly</HI>) E; Iknowe wel T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001129.tif" N="291, C-text"/>
<L>Is noþer peter þe porter · ne paul with his fauchon,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11942"><HI REND="I">Is</HI>] Nis M. <HI REND="I">þe</HI>] ne (!) E. <HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">his</HI>] þe T.</NOTE></L>
<L N="170">That wolde defende me heuene dore · dynge ich neuere so late.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11943"><HI REND="I">wolde</HI>] wole MG; wile T. <HI REND="I">dore</HI>] dere M.</NOTE></L>
<L>At myd-nyȝt, at mydday · my uoise is so yknowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11944">G <HI REND="I">omits. nyȝt</HI> EF] niȝt T; nyth M; nyȝth P. <HI REND="I">at</HI>] ne at M. <HI REND="I">uoise</HI>] vois EFT; voys M.</NOTE></L>
<L>Þat eche creature þat loueþ criste · welcomeþ me faire."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11945">G <HI REND="I">omits. welcomeþ</HI>] wol|comeþ P.</NOTE></L>
<L N="173">"Wher-of serue ȝe?" ich seide · "syre <HI REND="I">liberum arbi|trium</HI>?"</L>
<L>"Of som tyme to fyghte," quaþ he · "falsnesse to de|struye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11946"><HI REND="I">Of</HI>] MF <HI REND="I">om. he</HI>] y G; he þo F.</NOTE></L>
<L>And som tyme to suffre · boþe sorwe and teene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11947"><HI REND="I">suffre</HI>] suffre also F. <HI REND="I">sorwe—teene</HI>] tene &amp; sorewe T.</NOTE></L>
<L N="176">Layke oþer leue · at my lykynge chese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11948">G <HI REND="I">omits. leue</HI>] bi-leue M. F <HI REND="I">has</HI>—Where I wol laike or leue · at my likyng I chese.</NOTE></L>
<L>To do wel oþer wikke · a wil with a reyson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11949"><HI REND="I">wikke</HI> T] wicke EM; wike P; wik F; wikkede G. <HI REND="I">a wil</HI>] he wile (<HI REND="I">wrongly</HI>) T.</NOTE></L>
<L>And may nat be with-oute a body · to bere me wher hym lykeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11950"><HI REND="I">wher—lykeþ</HI>] aboute F. <HI REND="I">hym</HI>] me G.</NOTE></L>
<L>"Thenne is þat body bettere þan þow," quaþ ich · "nay," quaþ he, "no betere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11951"><HI REND="I">bettere</HI> (1)] bet MF.</NOTE></L>
<L>Bote as a wode were a fure · þenne worchen [þei] boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11952"><HI REND="I">a</HI> (1)] F <HI REND="I">om. a fure</HI>] on fuyre M; in fire T. [<HI REND="I">þei</HI> M] PEFTG <HI REND="I">omit; but it makes the sense clear.</HI></NOTE></L>
<L N="181">And ayþer is oþeres heete · and also of a wil;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11953"><HI REND="I">heete</HI>] help M. <HI REND="I">a</HI>] on M; o EFG; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And so is man þat haþ hus mynde · myd <HI REND="I">liberum arbitrium.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11954"><HI REND="I">myd</HI>] myþ T; with F; wiþ G.</NOTE></L>
<L>And þe whyle ich quyke þe cors · cald am ich <HI REND="I">anima;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11955">F <HI REND="I">omits. þe whyle</HI>] while MG; whiles T; þe wyle P. <HI REND="I">quyke</HI>] am quyk in T. <HI REND="I">cors</HI> TG] corps M; cours P. <HI REND="I">cald—ich</HI>] I am cald T.</NOTE></L>
<L>And whenne ich wilne oþer wolde · <HI REND="I">animus</HI> ich hyhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11956"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">oþer</HI>] and MTG. <HI REND="I">hyhte</HI>] hiȝte MF; hatte T. <HI REND="I">animus—hyhte</HI>] cald am y Animus G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001130.tif" N="292, C-text"/>
<L N="185">And for þat ich can and knowe · cald ich am 'mannys þouht;'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11957">M <HI REND="I">omits. And</HI>] F <HI REND="I">om. knowe</HI>] eke knowe F. <HI REND="I">cald—am</HI>] I cald am in (<HI REND="I">sic</HI>) T. <HI REND="I">mannys</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And whan ich make mone to god · <HI REND="I">memoria</HI> ich hatte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11958"><HI REND="I">whan</HI>] whanne þat T. <HI REND="I">mone</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMTG; moone F. <HI REND="I">hatte</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFTG (<HI REND="I">not as in</HI> l. 184).</NOTE></L>
<L>And when ich deme domes · and do as treuthe techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11959">G <HI REND="I">omits this and l.</HI> 190. <HI REND="I">techeþ</HI>] telliþ T.</NOTE></L>
<L>Then is <HI REND="I">racio</HI> my ryhte name · 'reson' in englissh;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11960"><HI REND="I">in</HI>] on T.</NOTE></L>
<L N="189">And whenne ich fele þat folke telleþ · my furste name is <HI REND="I">sensus,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11961"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">þat</HI>] what F. <HI REND="I">my—is</HI>] þan am i F.</NOTE></L>
<L>And þat is witte and wisedome · the welle of alle craftes;</L>
<L>And when ich chalange oþer nat chalange · chepe oþer refuse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11962"><HI REND="I">nat chalange</HI>] chalenge nout MFG. <HI REND="I">chepe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFG; chese M.</NOTE></L>
<L N="192">Þanne am ich <HI REND="I">conscientia</HI> cald · godes clerk and hus notarie;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11963"><HI REND="I">am ich</HI>] i am M. <HI REND="I">con|scientia</HI>] concience MT.</NOTE></L>
<L>And when ich wol do oþer nat do · goode dedes oþer ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11964"><HI REND="I">wol</HI>] wel M; E <HI REND="I">om. nat</HI>] wol noȝt E. <HI REND="I">dedes</HI>] dede T.</NOTE></L>
<L>Then am ich <HI REND="I">liberum arbitrium</HI> · as lettrede men tellen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11965"><HI REND="I">lettrede</HI>] lered MG. <HI REND="I">tellen</HI>] me tellith FT.</NOTE></L>
<L>And when ich loue leelly · oure lord and alle oþere,<MILESTONE N="256" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11966"><HI REND="I">And</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Then is 'leel loue' my name · in latyn þat is <HI REND="I">amor;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11967"><HI REND="I">þat</HI>] hit M. <HI REND="I">in—is</HI>] &amp; in latyn T.</NOTE></L>
<L N="197">And when ich flee fro þe body · and feye leue þe caroygne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11968"><HI REND="I">body</HI>] flesch F. <HI REND="I">feye</HI>] fei M; vey E. <HI REND="I">feye leue</HI>] fayle G. <HI REND="I">þe</HI> (2)] my M.</NOTE></L>
<L>Then am ich a spirit specheles · and <HI REND="I">spiritus</HI> þenne ich hote.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11969"><HI REND="I">a</HI>] FG <HI REND="I">om. hote</HI>] hoote F (<HI REND="I">not as in</HI> ll. 184, 186).</NOTE></L>
<L>Austyn and ysidorus · ayþer of hem bothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11970"><HI REND="I">ayþer</HI>] eiþer oþer T.</NOTE></L>
<L>Nempnede me þis to name · þow now myght cheese<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11971"><HI REND="I">me</HI>] G <HI REND="I">om. þis</HI>] þus F. <HI REND="I">name</HI>] names G. <HI REND="I">þow now</HI>] now þow MG; &amp; now þou F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001131.tif" N="293, C-text"/>
<L N="201">How þow coueitest to calle me · now knowest þow alle myne names.<Q><HI REND="I">Anima pro diuersis actionibus diuersa nomina sortitur; dum uiuificat corpus, anima est. dum uult, animus est; dum recolit, memoria est; dum iudicat, racio est; dum sentit, sensus est; dum amat, amor est; dum de|clinat a malo ad bonum, liberum arbitrium est; dum negat uel consentit, consciencia est; dum spirat, spiritus est.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11972"><HI REND="I">now</HI>] MG <HI REND="I">om. knowest þow</HI>] þow knowest MTG. <HI REND="I">sortitur</HI>] uo|catur M. <HI REND="I">a malo</HI>] de malo T.</NOTE></L>
<L>"Ȝe ben as a bischop," quaþ ich · al bordynge þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11973"><HI REND="I">ben</HI>] baw (!) M. <HI REND="I">bischop</HI> EF] bisshop TG; busshop M; <HI REND="I">badly spelt</HI> bihsshep P. <HI REND="I">bordynge</HI>] louryng T; bourdyng F.</NOTE></L>
<L>"For bischopes blessed · thei bereþ meny names,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11974"><HI REND="I">bischopes</HI> E] bisshopes GT; bischops F; busshopes M; <HI REND="I">badly spelt</HI> bihsshopes P. <HI REND="I">blessed</HI>] i-blessed MG; þat beth blessed F. <HI REND="I">þei</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="204"><HI REND="I">Presul</HI> and <HI REND="I">pontifex</HI> · and <HI REND="I">metropolitanus,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11975"><HI REND="I">Presul</HI>] As presul F.</NOTE></L>
<L>And oþer names an hepe · <HI REND="I">episcopus</HI> and <HI REND="I">pastor.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11976"><HI REND="I">an</HI>] a gret F.</NOTE></L>
<L>"That is soth," he seide · "now ich seo þy wil<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11977"><HI REND="I">seide</HI>] seide þo · &amp; F.</NOTE></L>
<L>How þow woldest know and conne · þe cause of alle here names,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11978"><HI REND="I">How</HI>] T <HI REND="I">om. cause</HI>] clause T. <HI REND="I">here</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="208">And of myne, yf þow myghtest · me þynkeþ by þy speche!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11979">G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>"Ȝe, syre," ich seyde, "by so · þat no man were a-greued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11980"><HI REND="I">a-greued</HI>] a-greuede P.</NOTE></L>
<L>Alle þe science vnder sonne · and alle sotile craftes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11981"><HI REND="I">science</HI>] sciences MG. <HI REND="I">alle</HI>] alle þe T.</NOTE></L>
<L>Ich wolde ich knewe and couthe · kyndeliche in myn herte."<MILESTONE N="257" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11982"><HI REND="I">wolde</HI>] wold þat F. <HI REND="I">and</HI>] or F. <HI REND="I">kyndeliche</HI>] soþlich G.</NOTE></L>
<L N="212">"Thanne art þow inparfyt," quaþ he · "and on of prydes knyghtes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11983"><HI REND="I">art</HI> MFT] ert PEG. <HI REND="I">inpar|fyt</HI> GT] inparfijt M; inparfyȝt P; vnparfit E; imparfit F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001132.tif" N="294, C-text"/>
<L>For suche a luste and lykynge · lucifer fel fro heuene; <Q><HI REND="I">Ponam pedem meum in aquilone, &amp; ero similis altissimo.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11984"><HI REND="I">luste</HI> E] lust MFT; louste P. <HI REND="I">and</HI>] &amp; a T; of F. <HI REND="I">fel</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> feel P; ful M. <HI REND="I">&amp; ero, &amp;c.</HI>] MTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hit were a-geyn kynde," quaþ he · "and alle kynne resoun<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11985"><HI REND="I">resoun</HI> EFT] reson MG; rei|soune P.</NOTE></L>
<L>That eny creature sholde conne al · excepte cryst one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11986"><HI REND="I">conne</HI>] kunne E; cunne FMG. <HI REND="I">one</HI>] al oone F.</NOTE></L>
<L N="216">Aȝene alle suche salamon spekeþ · and dispiseþ here wittes, And seith, <Q><HI REND="I">sicut qui mel comedit multum, non ei bonum est: Sic qui scrutator est magestatis, opprimatur a gloria.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11987">G <HI REND="I">omits. Aȝene</HI>] Aȝens ET; A-ȝe F. <HI REND="I">alle</HI>] T <HI REND="I">om. dispiseþ</HI>] spiceth F. <HI REND="I">And seith</HI>] For seiþ sala|mon þus G. <HI REND="I">sicut—est</HI>] G <HI REND="I">om. mel—non</HI> MFT] comedit multum mel &amp; P; <HI REND="I">so also</HI> E, <HI REND="I">omitting</HI> mel. <HI REND="I">est</HI>] <HI REND="I">put before</HI> ei <HI REND="I">in</HI> MF; T <HI REND="I">om. oppri|matur</HI>] <HI REND="I">so in all; read</HI> opprimetur. <HI REND="I">a gloria</HI>] &amp;c. M.</NOTE></L>
<L>To englissh-men this is to [mene] · þat mowen speke and huyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11988">G <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">mene</HI> MFT] mete PE. <HI REND="I">huyre</HI>] hure E; here MT; heere F.</NOTE></L>
<L>The man þat muche hony eet · his mawe hit engleymeþ:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11989">G <HI REND="I">omits. The</HI>] Þat T. <HI REND="I">The—þat</HI>] Þat ho so F. <HI REND="I">eet</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; eteþ E; ette F. <HI REND="I">hony eet</HI>] honieþ (!) T. <HI REND="I">his</HI>] is P. <HI REND="I">hit engleymeþ</HI>] is engleymed E.</NOTE></L>
<L>The wyttiour that eny wight is · bote yf he worche þer-after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11990"><HI REND="I">wyttiour</HI>] whyttiour P; with|tiere M. <HI REND="I">wight</HI>] whight P; withg (<HI REND="I">sic</HI>) M; wit G; wy T. <HI REND="I">worche</HI>] do M.</NOTE></L>
<L>The biterour he shal a-bygge · bote yf he [wel] worche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11991"><HI REND="I">biterour</HI>] bitturlokur F. [<HI REND="I">wel</HI> M] wol PETG; <HI REND="I">but this is too close to</HI> l. 219. <HI REND="I">bote—worche</HI>] whan he is brouȝt in graue F (<HI REND="I">a remarkable variation</HI>).</NOTE></L>
<L N="221"><HI REND="I">Beatus,</HI> seith seynt bernard · <HI REND="I">qui scripturas legit,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11992"><HI REND="I">seith</HI>] quod M.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Et uerba uertit in opera</HI> · emforth his power.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11993"><HI REND="I">Et</HI>] Vt M. <HI REND="I">emforþ</HI>] euene|forþ M.</NOTE></L>
<L>Couetise to conne · and to knowe science[s]</L>
<L N="224">Putte oute of paradys · adam and eue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11994">ll. 223-224.<HI REND="I">One line in</HI> T, <HI REND="I">omitting</HI> and to knowe. <HI REND="I">conne</HI>] cunne ME. [<HI REND="I">sciences</HI> EMTFG] science P; <HI REND="I">see</HI> l. 226.</NOTE>
<PB REF="00001133.tif" N="295, C-text"/><Q><HI REND="I">Sciencie appetitus hominem immortalitatis</HI> [<HI REND="I">gloria</HI>] <HI REND="I">spoliauit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11995"><HI REND="I">Putte</HI> EM] Pute P; Put FTG. <HI REND="I">adam</HI>] boþe adam F. [<HI REND="I">gloria</HI> MFT] gloriam PEG. <HI REND="I">spoliauit</HI>] expoliauit E.</NOTE></L>
<L N="225">And ryght so as hony · is vuel to defie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11996"><HI REND="I">so</HI>] TG <HI REND="I">om. vuel</HI>] yuel EG; euel MFT.</NOTE></L>
<L>Ryght so sothly sciences · swelleþ in a mannes saule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11997"><HI REND="I">Ryght—sothly</HI>] Soothli riȝt so F. <HI REND="I">sothly sciences</HI>] litel science T. <HI REND="I">sciences</HI>] science G. <HI REND="I">in</HI>] MFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And doþ hym to be deynous · and deme þat beth nat lerede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11998">G <HI REND="I">omits. And doþ</HI>] Don M. <HI REND="I">hym</HI>] hem T.</NOTE></L>
<L N="228"><HI REND="I">Non plus sapere</HI> · seide þe wyse,<MILESTONE N="258" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS11999"><HI REND="I">Non</HI>] For non F.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Quam oportet sapere</HI> · lest synne of pruyde wexe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12000"><HI REND="I">synne—pruyde</HI>] pruyde of synne E; pride &amp; synne F. <HI REND="I">of pruyde</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Freres fele sithes · to þe folke þat þei prechen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12001"><HI REND="I">Freres</HI>] For fals frerus F. <HI REND="I">sithes</HI>] tymes T. <HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om. folke</HI>] peple G. <HI REND="I">þat</HI>] þere T.</NOTE></L>
<L>Meuen motifs meny tymes · Insolibles and fallaces,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12002"><HI REND="I">motifs</HI>] motynges M. <HI REND="I">tymes</HI>] time MF. <HI REND="I">meny tymes</HI>] G <HI REND="I">om. In|solibles</HI>] insollible F; &amp; solibles (!) E. <HI REND="I">fallaces</HI>] falaces E; fallas MF; infallaes (!) T.</NOTE></L>
<L>That boþe lered and lewed · of here by-leyue douten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12003"><HI REND="I">lewed</HI>] eke lewed F. <HI REND="I">douten</HI>] doten T.</NOTE></L>
<L>To teche þe ten commaundemens · were ten sithe bettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12004"><HI REND="I">were</HI>] where P. <HI REND="I">were—sithe</HI>] ten siþe wer it F; ton (<HI REND="I">sic</HI>) siþe were T; ten siþe were G.</NOTE></L>
<L N="234">And how [þat] folke folyliche · here fif wittes myspenden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12005">[<HI REND="I">þat</HI> EMFTG] þe P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">myspenden</HI>] dispenden M; spenden F.</NOTE></L>
<L>As wel freres as oþer folk · foliliche spenden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12006"><HI REND="I">foliliche</HI> ME] folliliche PG (<HI REND="I">but see last line</HI>); folliche T. <HI REND="I">foli|liche spenden</HI>] &amp; feel of hem wurse F; <HI REND="I">but cf.</HI> B-text. <HI REND="I">spenden</HI>] lyuen M; worchen G.</NOTE></L>
<L>In housyng and in helyynge · in hih cleregie shew|ynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12007"><HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om. in helyynge</HI>] in heliyngge M; in hellynge E; in he|lyng F; helynge G; T <HI REND="I">om. in</HI> (2)] &amp; E. <HI REND="I">hih</HI>] hi M; hy F; hey E; heiȝ T; hyȝ G. <HI REND="I">cleregie shewynge</HI>] herte of pride F.</NOTE></L>
<L>More for pomp and prude · as þe peuple wot wel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12008"><HI REND="I">and</HI>] &amp; for E. <HI REND="I">and prude</HI>] of þat place F. <HI REND="I">peuple</HI>] peple MF; pepe (!) E.</NOTE></L>
<L N="238">That ich lye nat, loo · for lordes þei plesen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12009">F <HI REND="I">omits. lye</HI>] leiȝe T. <HI REND="I">þei</HI>] ȝe T. <HI REND="I">plesen</HI> EM] plese T; plesyn P.</NOTE></L>
<L>And reuerenceþ þe ryche · þe rather for here seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12010">F <HI REND="I">omits. lye</HI>] leiȝe T. <HI REND="I">þei</HI>] ȝe T. <HI REND="I">plesen</HI> EM] plese T; plesyn P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001134.tif" N="296, C-text"/>
<L N="240">Aȝens þe counsail of cryst · as holy cleregye witnesseþ;<MILESTONE N="259" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12011"><HI REND="I">Aȝens</HI>] Ageyn M; Aȝe F. <HI REND="I">cleregye</HI>] chirche M; writ F. <HI REND="I">wit|nesseþ</HI> E] whittnesseþ P; telleth F. <HI REND="I">Ne</HI>] Non M.</NOTE><Q><HI REND="I">Ne sitis acceptores personarum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12012">237—240. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Loo, what holy wryt wyttnesseþ · of wikked techeres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12013"><HI REND="I">what</HI>] wiþ (!) T. <HI REND="I">holy—wytt|nesseþ</HI>] witnesseth holy writ F. <HI REND="I">techeres</HI>] tecches M.</NOTE></L>
<L>As holyness and honeste · out of holy churche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12014"><HI REND="I">honeste</HI> EMFTG] <HI REND="I">miswritten</HI> honestete P.</NOTE></L>
<L>Spryngeþ and spredeþ · and enspireþ þe peuple</L>
<L>Þorgh parfit preest-hood · and prelates of holichurche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12015"><HI REND="I">parfit</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="245">Ryght so out of holychurche · al vuel spredeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12016">G <HI REND="I">omits. al</HI>] as (!) E. <HI REND="I">vuel</HI>] yuel E; euel MFT.</NOTE></L>
<L>Ther inparfit preest-hod is · prechours and techours.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12017">G <HI REND="I">omits. Ther</HI> EMFT] Theer P; <HI REND="I">so also in</HI> ll. 248, 250. <HI REND="I">inparfit</HI>] in (!) T. <HI REND="I">techours</HI>] oþure F.</NOTE></L>
<L>And seo hit by ensample · of trees in somer tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12018"><HI REND="I">And—by</HI>] Tak þou G. <HI REND="I">of</HI>] on MG. <HI REND="I">in</HI>] a G. <HI REND="I">of—tyme</HI>] in somer tyme on tres T.</NOTE></L>
<L N="248">Ther somme bowes bereþ leues · and somme bereþ none;</L>
<L>The bowes þat bereþ nat · and beeþ nat grene-leuede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12019">G <HI REND="I">omits. The</HI>] Þo F. <HI REND="I">nat</HI>] non E. <HI REND="I">leuede</HI>] i-leued MT.</NOTE></L>
<L>Ther is a myschif in þe more · of suche manere stockes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12020">G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Ryght so persones and preestes · and prechers of holy churche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12021"><HI REND="I">persones and</HI>] in persones &amp; in E.</NOTE></L>
<L>Ys þe rote of [þe] ryght feithe · to reuwele þe peuple;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12022"><HI REND="I">Ys</HI>] <HI REND="I">so</HI> PETG (<HI REND="I">probably by intention</HI>); Ben M; Beth F. [<HI REND="I">þe</HI> MTF] PEG <HI REND="I">om. ryght</HI>] ryghit P. <HI REND="I">reuwele</HI>] reule ET; rule MFG.</NOTE></L>
<L N="253">Ac þer þe rote is roten · reson wot þe sothe,</L>
<L>Shal neuere floure ne frut wexe · ne fair leef be grene.<MILESTONE N="260" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12023"><HI REND="I">be</HI>] ne F; be and M.</NOTE></L>
<L>For wolde [ȝe] letteride leue · the lecherie of cloþinge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12024">[<HI REND="I">ȝe</HI> MT] þe (<HI REND="I">wrongly</HI>) PEG; F <HI REND="I">om. the—of</HI>] lecherie · and ȝoure gai M.</NOTE></L>
<L>And be courteis and kynde · of holy[kirke] goodes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12025">E <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">kirke</HI> T] churche PG; chirches M; churches F.</NOTE></L>
<L N="257">Parte [with the] poure · and ȝoure pruyde leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12026">G <HI REND="I">omits. Parte</HI>] To parte F. [<HI REND="I">with the</HI> EMFT] <HI REND="I">miswritten</HI> whithe P.</NOTE></L>
<L>And þerto trewe of ȝoure tonge · and of ȝoure tail also,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12027"><HI REND="I">þerto</HI>] G <HI REND="I">om. trewe</HI>] trywe P. <HI REND="I">ȝoure</HI>] here G (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">tail</HI>] <HI REND="I">so in all MSS; but</HI> F <HI REND="I">turns</HI> tail also <HI REND="I">into</HI> tailasse.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001135.tif" N="297, C-text"/>
<L>And haten harlotrie · [and] to vnderfonge þe tyþes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12028"><HI REND="I">And</HI>] &amp; also G. <HI REND="I">haten</HI>] hate al F. [<HI REND="I">and</HI> MFTG] PE <HI REND="I">om. to</HI>] G <HI REND="I">om. þe</HI>] no M; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of vserers and of hores · and of al vuel wynnynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12029"><HI REND="I">and</HI> (1)] &amp; eke F; TG <HI REND="I">om. and</HI> (2)] T <HI REND="I">om. of</HI> (3)] MEG <HI REND="I">om. al</HI>] F <HI REND="I">om. vuel</HI>] euele MF; euile T; vnclene E.</NOTE></L>
<L>Loth were lewede men · bote þei ȝoure lore folweden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12030"><HI REND="I">were</HI>] were þe F. <HI REND="I">lore</HI>] wil G.</NOTE></L>
<L N="262">And a-menden hem of here mysdedes · more for ȝoure ensamples<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12031">G <HI REND="I">omits. amenden hem</HI>] amendit T. <HI REND="I">more</HI>] þe more F.</NOTE></L>
<L>Þan for to preche and preuen hit nat; · ypocrisie hit semeþ!</L>
<L N="264">Ypocrisie is a braunche of pruyde · and most among clerkes,</L>
<L>And [is] ylikned in latyn · to a lothliche dounghep,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12032">[<HI REND="I">is</HI> MFT] PEG <HI REND="I">om. in</HI>] as in F. <HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om. lothliche</HI>] lodli M.</NOTE></L>
<L>That were by-snywe al with snow · and snakes with|ynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12033">G <HI REND="I">omits. bysnywe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; bisnewe F; besnewid T; i-snewed M. <HI REND="I">snow</HI>] snouȝ T. <HI REND="I">snakes</HI>] smatte M.</NOTE></L>
<L>[Or to a wal whit-lymed · &amp; were blak with-inne.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12034"><HI REND="I">In</HI> T <HI REND="I">only; but see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="268">Ryȝt so meny preestes · prechours and prelates,</L>
<L>Þat beþ enblaunched with <HI REND="I">bele paroles</HI> · and with <HI REND="I">bele</HI> cloþes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12035"><HI REND="I">beþ</HI>] ben MT. <HI REND="I">enblaunched</HI>] encumbred M. <HI REND="I">bele</HI> (2)] faire M.</NOTE></L>
<L>And as lambes þei loken · and lyuen as wolues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12036"><HI REND="I">And</HI>] G <HI REND="I">om. as</HI> (2)] as do F.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Iohannes crisostomus</HI> · karpeþ þus of clerkes,<Q><HI REND="I">Sicut de templo omne bonum progreditur, sic de</HI><MILESTONE N="261" UNIT="A page"/> <HI REND="I">templo omne malum procedit. Si sacerdocium integrum fuerit, tota floret ecclesia; si autem corruptum fuerit, omnium fides marcida est. Si sacerdocium fuerit in peccatis, totus popu|lus conuertitur ad peccandum. Sicut cum uideris arborem pallidam &amp; marcidam, intel|ligis quod uicium habet in radice, Ita cum 
<PB REF="00001136.tif" N="298, C-text"/> uideris populum indisciplinatum &amp; irreligio|sum, sine dubio sacerdocium eius non est sanum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12037">F <HI REND="I">prefixes</HI> Loo. <HI REND="I">þus</HI>] riȝt þus F. <HI REND="I">procedit</HI>] cedit G. M <HI REND="I">omits</HI> fuerit <HI REND="I">after</HI> corruptum. <HI REND="I">sacerdocium</HI> (2)] sacerdos T. <HI REND="I">peccatis</HI>] peccato T. <HI REND="I">sanum</HI>] integrum vel sanum G.</NOTE></L>
<L N="272">Alas! lewede men · muche leese ȝe þat fynden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12038"><HI REND="I">men</HI>] men alas F.</NOTE></L>
<L>Vnkynde creatures · to beo kepers of ȝoure soules!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12039"><HI REND="I">creatures</HI>] curatours T. <HI REND="I">kepers</HI>] leders E.</NOTE></L>
<L>Ac þyng þat wikkedliche is wonne · and with false sleithes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12040"><HI REND="I">wikkedliche</HI>] wiþ wickednesse M.</NOTE></L>
<L>Wolde neuere oþer-wise god · bote wicked men hit hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12041">PE <HI REND="I">insert</HI> þat <HI REND="I">after</HI> neuere, <HI REND="I">which</HI> MFTG <HI REND="I">omit. bote</HI>] bute þat G.</NOTE></L>
<L N="276">As imparfit preestes · and prechers after seluer,<MILESTONE N="262" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12042"><HI REND="I">after</HI>] for M.</NOTE></L>
<L>Secutours and sodenes · somners and here lemmannes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12043"><HI REND="I">sodenes</HI>] soudenes M; south|denis T. <HI REND="I">somners</HI>] somenours E; somnours MFG; sompnours T.</NOTE></L>
<L N="278">And þat with gyle was gete · vngraciousliche be dispended.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12044"><HI REND="I">gete</HI>] geten M; bigete F. <HI REND="I">be dispended</HI>] he dispend it F; mys|pende T.</NOTE></L>
<L>Curatours of holychurche · and clerkus þat ben auarous,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12045"><HI REND="I">Curatours</HI>] For curatours F. <HI REND="I">auarous</HI>] auerous PG.</NOTE></L>
<L>Lightliche þat þei leue · loseles hit deuouren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12046"><HI REND="I">þat</HI>] G <HI REND="I">om. hit</HI>] to G. <HI REND="I">de|uouren</HI> EG] deuowren M; deuoureth F; deuoren P.</NOTE></L>
<L N="281">Leyueþ hit wel, lordes · boþe lered and lewede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12047"><HI REND="I">Leyueþ</HI>] Leueþ MT; Leeueth F; Lyueþ E.</NOTE></L>
<L>Þat þus goþ here godes · atte laste ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12048"><HI REND="I">atte</HI>] at þe MTF.</NOTE></L>
<L>[Þat] lyuen a-ȝens holy lore · and þe loue of charite."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12049">281—283. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12050">[<HI REND="I">Þat</HI> MFT] And PE. <HI REND="I">a-ȝens</HI>] a-ȝe þe F.</NOTE></L>
<L N="284">"Charite," quaþ ich þo · "þat is a þing for sothe</L>
<L>That maistres comenden muche; · wher may hit be founde?<MILESTONE N="263" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12051"><HI REND="I">wher</HI>] but whare F. <HI REND="I">hit</HI>] he F.</NOTE></L>
<L>Ich haue lyued in [london] · meny longe ȝeres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12052"><HI REND="I">haue</HI>] aue P. <HI REND="I">lyued</HI>] i-lyued M; lyuede P. [<HI REND="I">london</HI> M] londoun F; lundoun T; londen PEG.</NOTE></L>
<L>And founde ich neuere in faith · as freres hit precheþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12053"><HI REND="I">ich</HI>] i hit MF.</NOTE></L>
<L>Charite, þat chargeþ nat · ne chit, þauh men greue hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12054"><HI REND="I">þat</HI>] þei (<HI REND="I">sic</HI>) T. <HI REND="I">chargeþ</HI>] chaungeþ G. <HI REND="I">þauh</HI>] &amp; G. <HI REND="I">men</HI>] me TG. <HI REND="I">greue hym</HI>] him greue F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001137.tif" N="299, C-text"/>
<L N="289">As paul in a pistele · of hym bereþ witnesse;<Q><HI REND="I">Non inflatur, non est ambiciosa, non querit que sua sunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12055"><HI REND="I">paul</HI>] seint poul F. <HI REND="I">a</HI>] his T. <HI REND="I">pistele</HI>] pistel EMFG; pistil T. <HI REND="I">non querit—sunt</HI>] MTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich [knew] neuere, by cryst · clerk noþer lewede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12056">[<HI REND="I">knew</HI> EMFG] kneuȝ T; knowe P. <HI REND="I">clerk</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> clek P.</NOTE></L>
<L>That he ne askede after hus · and oþer-whyle coueytede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12057"><HI REND="I">whyle</HI>] wyle P; whiles T.</NOTE></L>
<L N="292">Thyng þat needede hym nat · and nyme hit, yf he myghte!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12058"><HI REND="I">needede hym</HI>] hym neded EF. <HI REND="I">and</HI>] to M.</NOTE></L>
<L>[For þoȝ men soȝt al sectes · of sustren &amp; of breþeren,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12059"><HI REND="I">From</HI> E; <HI REND="I">also in</HI> MFGT; P <HI REND="I">omits. sectes</HI>] þe sektis T; folc M. <HI REND="I">of</HI> (2)] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And [þow] fynde hym, bote figuratifliche · a ferly me þynkeþ;<Q><HI REND="I">Hic in enigmate, tunc facie ad faciem:</HI>—</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12060">[<HI REND="I">þow</HI> M] þou F; PETG <HI REND="I">om. hym</HI>] hem M. <HI REND="I">bote</HI>] G <HI REND="I">om. figura|tifliche</HI>] furatif (!) T; fugynatijf (!) M. <HI REND="I">a ferly</HI>] wonder M. <HI REND="I">Hic</HI>] Quia hic per speculum F.</NOTE></L>
<L>And so ich trowe trewely · by that men tellen of charite."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12061"><HI REND="I">And so</HI>] Also M. <HI REND="I">so</HI>] E <HI REND="I">om. men</HI>] me G. <HI REND="I">of charite</HI>] þer-offe F.</NOTE></L>
<L N="296">"Charite is a childish thing · as holichurche witt|nesseþ,<MILESTONE N="262" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Nisi efficiamini sicut paruuli,</HI> [<HI REND="I">non intrabitis in regnum celorum:</HI>]<MILESTONE N="263" UNIT="A page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12062"><HI REND="I">childish</HI>] childlich M; childes FG. <HI REND="I">sicut</HI>] ut M. [<HI REND="I">non—celorum</HI>] <HI REND="I">from</HI> E; F has—non intrabitis, &amp;c.; MTG <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">Distinctio, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">from</HI> M; PEFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
</LG>
</DIV3>

<DIV3 TYPE="part">
<HEAD>[DISTINCTIO CARITATIS.]</HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>As proud of a peny · as of a pounde of golde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12063"><HI REND="I">of</HI> (2)] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And al-so glad of a goune · of a grey russet<MILESTONE N="264" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12064"><HI REND="I">al-so</HI>] as TFG.</NOTE></L>
<L N="299">As of a cote of cammoka · oþer of clene scarlett.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12065"><HI REND="I">cammoka</HI>] cammoca E; camaca M; camaka FT; cammaka G. <HI REND="I">clene</HI>] a clene T; reed F.</NOTE></L>
<L>He is glad with alle glade · as gurles þat lauhen alle,</L>
<L>And sory when he seeþ men sory · as þow seest children<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12066"><HI REND="I">children</HI>] babes F.</NOTE></L>
<L N="302">Lauhen þer men lauhen · an loure þer men loureþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12067"><HI REND="I">an</HI>] and MEFT. <HI REND="I">men loureþ</HI>] oþere louren T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001138.tif" N="300, C-text"/>
<L>And when a man swereþ for soþ · for soþ he hit troweþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12068">F <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="304">He weneþ [þat] no wiȝt · wold lyghe and swere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12069"><HI REND="I">He</HI>] For he F. <HI REND="I">weneþ</HI>] leueþ M. <HI REND="I">He weneþ</HI>] Weniþ he T. [<HI REND="I">þat</HI> MFT] nat PE. <HI REND="I">wiȝt</HI> F] whiȝt P; withg M; wiȝ T. <HI REND="I">lyghe</HI>] lie MEF.</NOTE></L>
<L>Ne þat eny gome wolde gylen · oþer, ne greue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12070">F <HI REND="I">omits. gylen</HI>] bygilen E; bi-gyle M. <HI REND="I">ne</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For drede of god þat is so good · and þus-[gates] ous techeþ,<Q><HI REND="I">Quodcunque uultis ut uobis faciant homines, facite eis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12071"><HI REND="I">is</HI>] T <HI REND="I">om. so</HI>] E <HI REND="I">om. and</HI>] and þat MF. [<HI REND="I">gates</HI>] gatis T; PEMF <HI REND="I">omit, but the alliteration seems to re|quire it. ous</HI>] us MF; vs T. M <HI REND="I">ends the line</HI>—and þat us þus techeþ. <HI REND="I">eis</HI>] &amp; eis F.</NOTE></L>
<L>He hath no lykynge to lauhe · ne lyghe, men to scorne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12072"><HI REND="I">He</HI>] T <HI REND="I">om. to</HI> (1)] for to F. <HI REND="I">ne</HI> EMF] ne to T; <HI REND="I">apparently</HI> no P. <HI REND="I">lyghe</HI>] <HI REND="I">spelt</HI> lyhe P (<HI REND="I">but see</HI> l. 304); liȝen E; lyke T; likne F; likene M. <HI REND="I">to</HI> (2)] ne M. (<HI REND="I">Observe that the order of words differs from</HI> B-text.)</NOTE></L>
<L>Alle siknesses and sorwes · for solas he [hem] takeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12073">[<HI REND="I">hem</HI> MF] hit PET.</NOTE></L>
<L>And alle manere meschifs · as minstracie of heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12074"><HI REND="I">meschifs</HI>] myscheues M; of meschiefs T. <HI REND="I">as</HI>] for F. <HI REND="I">minstracie</HI>] mynstralcie E; mynstralsye F; men|stralsie M; minstracies T.</NOTE></L>
<L N="310">Of deþ ne of derþe · drad was he neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12075"><HI REND="I">drad</HI>] a-drad M.</NOTE></L>
<L>Ne mysliked, þauh he loore · oþer lenede to þat ilke<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12076"><HI REND="I">loore</HI>] <HI REND="I">so</HI> PF; lore MET. <HI REND="I">oþer</HI>] &amp; T. <HI REND="I">lenede</HI>] lente M. <HI REND="I">to</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat neuere payed peny aȝe · in place þere he borwede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12077"><HI REND="I">aȝe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEF; aȝen T; a-geyn M. <HI REND="I">place</HI>] places T.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12078">301—312. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="313">"Who fyndeþ hym his fode?" quaþ ich · "oþer what frendes hath he,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12079"><HI REND="I">fyndeþ</HI>] fynt T. <HI REND="I">hym</HI>] E <HI REND="I">om. Who—fode</HI>] Hou is charite y-founde G.</NOTE></L>
<L>Rentes oþer richesses · to releue hym at hus neode?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12080"><HI REND="I">richesses</HI>] richesse quod he F. <HI REND="I">hym</HI>] F <HI REND="I">om. hus</HI>] MT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Of rentes ne of richesses," quaþ he · "reccheþ he neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12081">F <HI REND="I">omits. ne</HI>] G <HI REND="I">om. of</HI>] T <HI REND="I">om. quaþ he</HI>] TG <HI REND="I">om. reccheþ</HI>] ne recchiþ T.</NOTE></L>
<L>[A frend he haþ þat fynt him · þat faileþ him neuere].<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12082"><HI REND="I">From</HI> M; <HI REND="I">also in</HI> FTG; PE <HI REND="I">omit. fynt</HI>] fyndeth FG. <HI REND="I">faileþ</HI>] failide T. <HI REND="I">þat faileþ—neuere</HI>] &amp; fail him he nelle F.</NOTE></L>
<L N="317">On <HI REND="I">aperis-tu-manum</HI> · alle þynge hym fyndeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12083"><HI REND="I">On</HI>] Oon F; On ys G; Domine T. <HI REND="I">manum</HI>] manum tuam M. <HI REND="I">alle</HI>] þat (<HI REND="I">sic</HI>) G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001139.tif" N="301, C-text"/>
<L><HI REND="I">Fiat-uoluntas-tua</HI> · festeþ hym eche day.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12084"><HI REND="I">Fiat</HI>] And fiat G. <HI REND="I">eche</HI>] iche a T. <HI REND="I">eche day</HI>] euermore F.</NOTE></L>
<L>And also he can clergie · <HI REND="I">credo-in-deum-patrem</HI></L>
<L N="320">And portreieþ [wel] þe <HI REND="I">pater-noster</HI> · and peynteþ hit with <HI REND="I">auees.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12085"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">portreieþ</HI>] por|treye T. [<HI REND="I">wel</HI> MFTG] PE <HI REND="I">om. peynteþ</HI>] peynte T. <HI REND="I">hit</HI>] it wel F. <HI REND="I">auees</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEFG; aues MT.</NOTE></L>
<L>And oþer-while hus wone is · to wende in pilgrymages,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12086"><HI REND="I">in</HI>] on T.</NOTE></L>
<L>Ther poure men and prysouns beþ · and payeþ for here lyflode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12087"><HI REND="I">payeþ</HI>] paye T. <HI REND="I">lyflode</HI>] fode TG; table F.</NOTE></L>
<L>Clotheþ hem and comforteþ hem · and of crist precheþ hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12088"><HI REND="I">hem</HI> (2)] F <HI REND="I">om. precheþ hem</HI>] to hem techeth F.</NOTE></L>
<L>What sorwes he suffrede · in ensample of ous alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12089"><HI REND="I">he</HI>] þat he F. <HI REND="I">ensample</HI>] saumple F. <HI REND="I">ous</HI>] us MF; vs TG.</NOTE></L>
<L N="325">That pouerte and pacience · parfitliche ytake<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12090">G <HI REND="I">omits. pacience</HI>] penaunce T. <HI REND="I">parfitliche ytake</HI>] pacientliche taken T; þat parfitly be take F.</NOTE></L>
<L>Ys muche merit to þat man · þat wel may suffren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12091">G <HI REND="I">omits. Ys</HI>] Worþ T. <HI REND="I">muche</HI>] gret M. <HI REND="I">to</HI>] for F. <HI REND="I">wel</HI>] it T. <HI REND="I">may</HI>] may hem M.</NOTE></L>
<L>Whan he haþ thus visited fetered folke · and oþer folke poure,<MILESTONE N="265" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12092"><HI REND="I">Whan</HI>] And whanne T. <HI REND="I">thus</HI>] M <HI REND="I">om. visited</HI> EF] visitid TG; i-visited M; visetid P. <HI REND="I">fetered</HI>] vetered F. <HI REND="I">oþer folke</HI>] EG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Then he ȝerneþ in-to þouht · and ȝepliche he secheþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12093"><HI REND="I">he ȝerneþ</HI>] ȝerniþ he T. <HI REND="I">þouht</HI>] <HI REND="I">so all but</HI> T, <HI REND="I">which has</HI> ȝouþe, <HI REND="I">as in</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="329">Pruyde, with alle þe portinaunce · and packeþ hem to|gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12094"><HI REND="I">þe</HI>] here G. <HI REND="I">portinaunce</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; aportenaunce M; portenaunces E; purtenaunces F; appurtenaunces T. <HI REND="I">packeþ</HI>] pekk (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE></L>
<L>And laueþ hem in þe lauandrie · <HI REND="I">laboraui-in-gemitu-meo,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12095"><HI REND="I">hem</HI>] hym E. <HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om. lauandrie</HI>] launderie T.</NOTE></L>
<L>And boukeþ hem at hus brest · and beteþ hit ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12096"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. hem</HI>] M <HI REND="I">om. beteþ</HI>] beeteþ P. <HI REND="I">hit</HI>] hem G; it ful F.</NOTE></L>
<L N="332">And with warme water of hus eyen · wokeþ hit [til hit] white;<Q><HI REND="I">Lauabis me, et super niuem dealbabor.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12097"><HI REND="I">warme</HI>] wharme P. <HI REND="I">eyen</HI>] eiȝes T. <HI REND="I">wokeþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEM; weoketh F; werkiþ T; wetiþ G. <HI REND="I">hit—hit</HI> M] hem til hit G; it til he F; hit he PT; hit þe (<HI REND="I">sic</HI>) E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001140.tif" N="302, C-text"/>
<L>Þanne syngeþ he whanne he so doþ · and som tyme wepynge,<Q><HI REND="I">Cor contritum &amp; humiliatum, deus, non de|spicies.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12098"><HI REND="I">Þanne</HI>] And þanne T. <HI REND="I">he</HI> (1)] F <HI REND="I">om. whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">so doþ</HI>] doþ so TG.</NOTE></L>
<L>"Were ich with hym, by crist," quaþ ich · "ich wolde neuere fro hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12099"><HI REND="I">quaþ ich</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="335">Þauh ich my by-lyue sholde begge · a-boute at menne hacches.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12100"><HI REND="I">bylyue</HI>] bileue G; bileeue F; lijflode M. <HI REND="I">menne</HI>] mennes F; menes M; men ET.</NOTE></L>
<L>Wher clerkus knowe hym nat," quaþ ich · "þat kepen holychurche?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12101"><HI REND="I">Wher</HI>] Wheþer EFT. <HI REND="I">hym</HI>] hit G. <HI REND="I">hym nat</HI>] nout him M.</NOTE></L>
<L>"Peers the plouman," quaþ he · "most parfitliche hym knoweþ;<Q><HI REND="I">Et uidit deus cogitationes eorum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12102"><HI REND="I">the</HI>] M <HI REND="I">om. hym</HI>] hit G.</NOTE></L>
<L N="338">By cloþynge ne by karpinge · knowe shalt thou hym neuere,<MILESTONE N="266" UNIT="A page"/></L>
<L>Ac þorw werkes þou myght wite · wher forþ he walkeþ;<Q><HI REND="I">Operibus credite.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12103"><HI REND="I">Operibus, &amp;c.</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He is þe muriest of mouthe · at metes þer he sitteþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12104"><HI REND="I">þe</HI>] MF <HI REND="I">om. at</HI>] atte G. <HI REND="I">metes</HI>] mete M.</NOTE></L>
<L>And compenable in companye · as crist hym-self techeþ,<Q><HI REND="I">Nolite tristes fieri, sicut ypocrite.</HI><MILESTONE N="267" UNIT="A page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12105"><HI REND="I">compenable</HI>] <HI REND="I">so</HI> PFG; com|panable EM; compaynable T.</NOTE></L>
<L N="342">Ich haue seyen hym my-self · som tyme in russett,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12106"><HI REND="I">seyen</HI>] seyn E; seiȝe T; seye FG · i-seyn M.</NOTE></L>
<L>Bothe in greye and in greys · and in gylt harneys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12107"><HI REND="I">greys</HI>] gris EFT; grys G; grees M. <HI REND="I">and</HI>] &amp; also G.</NOTE></L>
<L>And al-so gladliche he gyueþ · to gomes þat hit needeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12108"><HI REND="I">gyueþ</HI>] it gaf T. <HI REND="I">gomes—needeþ</HI>] hem þat han nede G. <HI REND="I">hit needeþ</HI>] ben nedi M. <HI REND="I">needeþ</HI>] nedite T.</NOTE></L>
<L N="345">Eadmund and edward · ayþer were seyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12109"><HI REND="I">ayþer</HI>] boþe þei M; boþe F.</NOTE></L>
<L>And chief charite with hem · and chast al here lyue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12110">E <HI REND="I">omits from</HI> with hem <HI REND="I">to</HI> charite <HI REND="I">in next line. chief</HI>] G <HI REND="I">om. al</HI>] in alle G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001141.tif" N="303, C-text"/>
<L>Ich haue seyen charite al-so · syngen and rede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12111"><HI REND="I">seyen</HI>] i-seie M; seie F; seiȝe T; seyȝe G.</NOTE></L>
<L N="348">Ryden, and rennen · in raggede cloþes,</L>
<L>Ac biddyng as a beggere · by-heold ich hym neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12112"><HI REND="I">by-heold</HI>] bi-hult M.</NOTE></L>
<L>Ac in riche robes · raþest he walketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12113"><HI REND="I">raþest</HI>] raþerest M.</NOTE></L>
<L>Y-called and ycrymyled · and hus croune shaue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12114">G <HI REND="I">omits. Y-called</HI>] Cald T. <HI REND="I">shaue</HI>] i-shaue ME.</NOTE></L>
<L N="352">And in [a] freres frocke · he was yfounde ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12115">[<HI REND="I">a</HI> EMFTG] P <HI REND="I">om. freres</HI>] frere FG; fair (!) T.</NOTE></L>
<L>Ac it is fer and fele ȝeres · in fraunceys tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12116"><HI REND="I">is</HI>] was M; T <HI REND="I">om. fer</HI> FTG] feer P; ferre E. <HI REND="I">fer—ȝeres</HI>] fer &amp; fele ȝere goo F; fele ȝer ago M. <HI REND="I">ȝeres</HI>] ȝer MTG; ȝere F. <HI REND="I">fraunceys</HI>] frauncesses M.</NOTE></L>
<L>In that secte sitthe · to selde he haþ be founde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12117"><HI REND="I">secte</HI>] siȝte M. <HI REND="I">to</HI>] ful MF; wel G.</NOTE></L>
<L>Riche men he comendeþ · and of here robes takeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12118"><HI REND="I">comendeþ</HI>] recomaundiþ T.</NOTE></L>
<L N="356">Of þo þat leelliche lyuen · and louen and by-leyuen;<Q><HI REND="I">Beatus est diues sine macula.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12119"><HI REND="I">by-leyuen</HI>] bileuen MEG; beleuen T; bileeuen F.</NOTE></L>
<L>In kynges court he comeþ · yf hus counsail be trewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12120"><HI REND="I">hus</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac yf couetise be of hus counsail · he wol nat come þer-ynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12121"><HI REND="I">wol—come</HI>] comeþ nat G.</NOTE></L>
<L>Among þe comunes in court · he comeþ but selde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12122"><HI REND="I">comunes</HI>] comyne G. <HI REND="I">selde</HI> EMTG] seilde P (<HI REND="I">but see</HI> l. 354); riȝt seelde F.</NOTE></L>
<L N="360">For brawelynge and bacbytynge · and beryng of false wittnesse.<MILESTONE N="268" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12123"><HI REND="I">brawelynge and</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In constorie by-fore þe comissarie · he comeþ nat ful ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12124"><HI REND="I">þe comissarie</HI>] commissaries G. <HI REND="I">ful</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For here lawe is ouere-longe · bote yf þei lacche seluer.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12125"><HI REND="I">here—longe</HI>] ouerlong is here lawe T. <HI REND="I">þei</HI>] he F.</NOTE></L>
<L>With bisshopes he wolde beo · for beggers sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12126"><HI REND="I">With</HI>] For G. <HI REND="I">bisshopes</HI>] bihsshopes P.</NOTE></L>
<L>Ac auarice oþer-whiles · halt hym with-oute þe gate.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12127"><HI REND="I">auarice</HI>] auerice P. <HI REND="I">whiles</HI>] while MFG. <HI REND="I">hym</HI>] hem G. <HI REND="I">þe gate</HI>] þe gates E; gates F.</NOTE></L>
<L N="365">Kynges and Cardineles · knowen hym som tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12128">G <HI REND="I">omits. knowen</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; knewen EF; kneuȝ T.</NOTE></L>
<L>Ac þorw couetise and his consail · congeied is he ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12129">G <HI REND="I">omits. congeied</HI>] conged MF; cunged T. <HI REND="I">is he</HI>] he is MF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001142.tif" N="304, C-text"/>
<L>And ho so coueyteþ to know hym · such [a] kynde hym folweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12130">E <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">a</HI> MFT] P <HI REND="I">om. such—hym</HI>] G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="368">As ich tolde þe with tonge · a lytel tyme passed;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12131"><HI REND="I">tyme</HI>] while G. <HI REND="I">passed</HI>] a-passed MG; ypassid T.</NOTE></L>
<L>For noþer he beggeþ, ne biddeþ · ne borweþ to ȝelde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12132"><HI REND="I">he beggeþ</HI>] he ne beggiþ T; þe beggere (<HI REND="I">sic</HI>) M. <HI REND="I">ne</HI> (1)] nor F.</NOTE></L>
<L>He halt hit a nycete · and a foul shame<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12133"><HI REND="I">He</HI>] For he F. <HI REND="I">hit</HI>] þat F. <HI REND="I">a nycete</HI>] for a vice T (<HI REND="I">which is pro|bably right, as it suits the allitera|tion</HI>). <HI REND="I">and</HI>] &amp; eke F.</NOTE></L>
<L N="371">To beggen oþer to borwe · bote of god one;<Q><HI REND="I">Panem nostrum cotidianum</HI> [<HI REND="I">da nobis hodie</HI>]."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12134"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">to</HI>] for to F. <HI REND="I">bote</HI>] but it be F. <HI REND="I">Panem, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">da—hodie</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> F.</NOTE></Q></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus septimus &amp; ultimus de dowel.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12135"><HI REND="I">So</HI> PG; M <HI REND="I">omits. Hic</HI>] EF <HI REND="I">om. septimus &amp;</HI>] E <HI REND="I">om.</HI> T <HI REND="I">has</HI>—Passus septimus de dowel: &amp; explicit.</NOTE></TRAILER></LG>
</DIV3>

</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="18"><PB REF="00001143.tif" N="[unnumbered], C-text"/>
<HEAD>Visio eiusdem Willelmi de Do-bet.</HEAD><PB REF="00001144.tif" N="[unnumbered], C-text"/><PB REF="00001145.tif" N="307, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XVIII. (DO-BET I.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12136">TITLE. <HI REND="I">So</HI> PFG; M <HI REND="I">prefixes</HI> Hic; E <HI REND="I">omits</HI> passus; T <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><HI REND="I">Incipit passus primus de dobet.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Ther is no suche," ich seide · "þat som tyme ne borweth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12137">TITLE. <HI REND="I">So</HI> PFG; M <HI REND="I">prefixes</HI> Hic; E <HI REND="I">omits</HI> passus; T <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Oþer beggeþ oþer byddeþ · beo he ryche oþer poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12138"><HI REND="I">ryche—poure</HI>] neuere so riche M.</NOTE></L>
<L>And ȝut oþer-while wroþ · with-oute eny synne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12139"><HI REND="I">with</HI>] whith P.</NOTE></L>
<L N="4">"Ho so is wroþ and wolde be awreke · holi wryt," quaþ he, "proueþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12140"><HI REND="I">so</HI>] T <HI REND="I">om. quaþ—proueþ</HI>] preuiþ quod he T.</NOTE></L>
<L>He passeþ chief charite · if holichurche beo trewe;<Q><HI REND="I">Caritas omnia suffert.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12141"><HI REND="I">He</HI>] Þat he F. <HI REND="I">chief</HI>] F <HI REND="I">om. if</HI>] ȝif FT; and M; <HI REND="I">miswritten</HI> hif P. <HI REND="I">trewe</HI> EMFTG] trywe P; <HI REND="I">so also in</HI> ll. 15, 33.</NOTE></L>
<L>Holy writ witnesseþ · þer were suche eremites,<MILESTONE N="269" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12142"><HI REND="I">witnesseþ</HI>] whitnesseþ P; with|nesseþ M. <HI REND="I">þer were</HI>] þat G.</NOTE></L>
<L N="7">Solitarie by hem-self · and in here selles lyueden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12143"><HI REND="I">and</HI>] MT <HI REND="I">om. selles</HI>] celles E.</NOTE></L>
<L>Wiþ-oute borwynge oþer beggynge · bote of god one;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12144"><HI REND="I">Wiþ</HI>] Whiþ P.</NOTE></L>
<L>Excepte þat egidie · an hynde oþer-while<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12145"><HI REND="I">egidie</HI>] Egide T; seint egidie F.</NOTE></L>
<L>To hus selle selde cam · and suffrede to be melked.<MILESTONE N="270" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12146"><HI REND="I">selle</HI>] celle E. <HI REND="I">selde</HI> EMTG] seilde P; seelde F. <HI REND="I">to</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Elles fouweles fedden hem · in frythes þer þei woneden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12147"><HI REND="I">hem</HI>] him M; hym TG. <HI REND="I">frythes</HI>] friþ M.</NOTE></L>
<L N="12">Boþe antonye and erseny · and oþer mo fele.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12148"><HI REND="I">erseny</HI>] arseny T; arceny M. <HI REND="I">mo fele</HI>] ful manye T.</NOTE></L>
<L>Paul <HI REND="I">primus heremita</HI> · hadde parroked hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12149"><HI REND="I">parroked</HI>] i-parroket M; par|lokkid (<HI REND="I">sic</HI>) T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001146.tif" N="308, C-text"/>
<L>That no man myghte se hym · for muche mos and leues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12150"><HI REND="I">muche</HI>] TG <HI REND="I">om. leues</HI>] for leues TG.</NOTE></L>
<L>Foweles hym fedde · yf frere austyn be trewe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12151"><HI REND="I">Foweles</HI>] And foulus F. <HI REND="I">frere</HI>] M <HI REND="I">om. austyn</HI>] austyns F; austynes T (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L N="16">For he ordeynede þat ordre · other elles þei gabben.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12152"><HI REND="I">þat</HI>] her F. <HI REND="I">gabben</HI> EMTG] gabbyn P; fowle gabben F.</NOTE></L>
<L>Paul after his prechynge · panyeres he made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12153"><HI REND="I">his</HI>] is P.</NOTE></L>
<L>And wan with hus hondes · al þat hym neodyde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12154"><HI REND="I">with</HI>] whith P; <HI REND="I">and in</HI> l. 31. <HI REND="I">neodyde</HI>] nedede MFG; neded E; nedite T.</NOTE></L>
<L>Peter fysshed for hus fode · and hus fere Andreu;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12155">G <HI REND="I">omits. hus</HI> (2)] for his E. <HI REND="I">fere</HI>] felow F.</NOTE></L>
<L N="20">Som thei solde, and som thei sode · and so þei leueden boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12156">G <HI REND="I">omits. solde</HI>] sode T. <HI REND="I">sode</HI>] sente M; sende F; solde T; toke E. <HI REND="I">leueden</HI>] lyueden EM.</NOTE></L>
<L>Marie magdalene · by mores leuede and dewes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12157"><HI REND="I">by—dewes</HI>] be mores · lyuede ȝeres and daies M; heo leuede · bi moorus and bi dewes F; by meris mylk lyuede &amp; Ewis (!) T.</NOTE></L>
<L>Loue and leel by-leuye · heeld lyf and soule to-gedere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12158"><HI REND="I">Loue</HI>] Her loue F. <HI REND="I">leel</HI>] her leel F. <HI REND="I">heeld</HI>] held TG; halt M.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Maria egyptiaca</HI> · eet in þyrty wynter<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12159"><HI REND="I">eet</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMTG; ete E; eet but F.</NOTE></L>
<L N="24">Bote þre lytel loues · and loue was her souel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12160"><HI REND="I">souel</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMG; sowel F; soul T.</NOTE></L>
<L>Ich can nat rekene hem ryght now · ne reherce here names,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12161"><HI REND="I">ne</HI>] nor F; &amp; G.</NOTE></L>
<L>That lyueden þus for oure lordes loue · meny longe ȝeres,</L>
<L>With-oute borwyng oþer beggyng · oþer þe bok lyeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12162"><HI REND="I">With</HI>] Whit P; <HI REND="I">and in</HI> ll. 73, 79.</NOTE></L>
<L N="28">And woneden in wildernesse · a-mong wilde bestes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12163"><HI REND="I">wildernesse</HI>] wildernessis T.</NOTE></L>
<L>Ac dorst no best byten hem · by daye ne by nyghte,<MILESTONE N="271" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12164"><HI REND="I">ne</HI>] nor F; noþer M.</NOTE></L>
<L>Bote myldeliche, whan þei metten · maden louh chere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12165">G <HI REND="I">omits. louh</HI>] low M; lowe EMF. <HI REND="I">chere</HI> EMT] cheere F; chire P.</NOTE></L>
<L>And feyre by-fore þo men · fauhnede with þe tayles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12166">G <HI REND="I">omits. by-fore</HI>] bi-forn M. <HI REND="I">þo</HI>] þe MT. <HI REND="I">men</HI>] folk F. <HI REND="I">fauhnede</HI>] fauȝned E; faunede M; faunide T; faynede F. <HI REND="I">þe</HI>] heore M.</NOTE></L>
<L N="32">Ac bestes brouhte hem no mete · bot onliche þe fouweles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12167"><HI REND="I">Ac</HI>] &amp; F. <HI REND="I">fouweles</HI>] foules EMG; foulis T; foulus F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001147.tif" N="309, C-text"/>
<L>In tokenynge þat trewe man · alle tymes sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12168"><HI REND="I">man</HI>] men M. <HI REND="I">tymes</HI>] time G.</NOTE></L>
<L>Fynde honeste men [and] holy men · and oþer ryghtful peuple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12169">[<HI REND="I">and</HI> MFTG] in PE. <HI REND="I">men</HI> (2)] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For wolde neuere feithful god · þat freres and monkes token<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12170"><HI REND="I">god</HI> EMTFG] goud P. <HI REND="I">token</HI>] taken E.</NOTE></L>
<L N="36">Lyflode of luþer wynnynges · in al here lif-tyme.</L>
<L>As wytnesseþ holy writ · what thobie seyde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12171"><HI REND="I">writ</HI> EFTG] writt P; writh M. <HI REND="I">what</HI>] what þat F; as M.</NOTE></L>
<L>To his wif, whan he was blynde · [he] herde a lamb blete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12172"><HI REND="I">To—wif</HI>] <HI REND="I">at end of</HI> l. 37 <HI REND="I">in</HI> T. <HI REND="I">his</HI>] is P. <HI REND="I">blynde</HI>] blynd as a betil T. [<HI REND="I">he</HI> MFTG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>'A! wyf! be war,' quaþ he · 'what ȝe haue here-ynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12173"><HI REND="I">A</HI>] T <HI REND="I">om. A wyf</HI>] Woman F. <HI REND="I">ȝe haue</HI>] haue we T. <HI REND="I">here-ynne</HI>] þer|Inne E.</NOTE></L>
<L N="40">Lord leyue,' quaþ þe lede · 'no stole þyng be here!'<Q><HI REND="I">Videte ne furtum sit: &amp; alibi, melius est mori quam male uiuere.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12174"><HI REND="I">leyue</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; leue MTG; leeue F. <HI REND="I">þe</HI>] þat EMFG. <HI REND="I">no</HI>] þat no T. <HI REND="I">here</HI>] here-Inne EMTG. <HI REND="I">no—here</HI>] þat it be nat of stelthe F. <HI REND="I">&amp; alibi</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>This is no more to mene · bote men of holychurche</L>
<L>Sholde receyue ryght nauȝt · bot þat ryght wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12175"><HI REND="I">nauȝt</HI> MFT] nauth P.</NOTE></L>
<L N="43">And refuse reuerences · and raueneres offrynges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12176"><HI REND="I">offrynges</HI>] offryng MF; con|ge (!) G.</NOTE></L>
<L>Thenne wolde lordes and ladies · be loth for to agulte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12177"><HI REND="I">for</HI>] TG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And to take of here tenauns · more þan treuthe wolde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12178"><HI REND="I">And</HI>] Or F. <HI REND="I">to</HI>] forte M. <HI REND="I">tenauns</HI>] tenauntes MEFG.</NOTE></L>
<L>And marchauns merciable wolde be · and men of lawe boþe.</L>
<L>Wolde religiouse refuse · raueneres almesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12179"><HI REND="I">religiouse</HI>] religioun M. <HI REND="I">almesse</HI>] almesses M; almus F; offringes T.</NOTE></L>
<L N="48">Then grace sholde growe ȝut · and grene-leued wexe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12180"><HI REND="I">ȝut</HI>] F <HI REND="I">om. leued</HI>] levus F; loue (!) T; leues G.</NOTE></L>
<L>And charite, þat child is now · sholde chaufen of [him-] self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12181"><HI REND="I">child</HI>] <HI REND="I">so</HI> PET; cold MF; scheld G. <HI REND="I">chaufen</HI>] chawfe F; chafen E; chaunce T. [<HI REND="I">him</HI> MF] hem PETG.</NOTE></L>
<L>And confortye alle cristene · wold holy[kirke] amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12182"><HI REND="I">confortye</HI>] confort E; comforte MFG; counforten T. [<HI REND="I">kirke</HI> T] churche PEFG; chirche M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001148.tif" N="310, C-text"/>
<L>Iob þe parfit patriark · þis prouerbe wrot and tauhte,</L>
<L N="52">To makye a man louye mesure · þat monkes beeþ and Freres;<Q><HI REND="I">Nunquam, dicit Iob, rugiet onager cum habuerit herbam, aut mugiet bos cum ante plenum presepe steterit? Brutorum animalium natura te condempnat, quia cum pabulum sufficiat commune, ex adipe prodiit iniquitas.</HI><MILESTONE N="272" UNIT="A page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12183"><HI REND="I">To</HI>] &amp; T. <HI REND="I">makye</HI>] make MFTG. <HI REND="I">a man</HI>] men MFG. <HI REND="I">louye</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; loue MFTG. <HI REND="I">ante</HI>] ante eum PET; <HI REND="I">but</HI> MF <HI REND="I">om.</HI> eum. <HI REND="I">sufficiat commune</HI>] commune sufficiat MFG. <HI REND="I">iniquitas</HI>] iniquitas tua T.</NOTE></L>
<L>Yf lewede men knewe this latyn · a litel þei wolde auisen hem<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12184"><HI REND="I">knewe—latyn</HI>] þis latyn knew F. <HI REND="I">þei</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Er thei amorteisede eny more · for monkes oþer for chanons.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12185"><HI REND="I">Er</HI>] Or EMFG. <HI REND="I">amorteisede</HI>] enmorteiside M; morteysede G. <HI REND="I">for</HI> (2)] FG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Alas! lordes and ladies · lewede counsail haue [ȝe]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12186">E <HI REND="I">omits last halves of</HI> ll. 55 <HI REND="I">and</HI> 56. [<HI REND="I">ȝe</HI> MFTG] we P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="56">Þat founded beþ to fulle · to feffe suche and fede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12187">To feffe swiche and fede · þat founden ben at þe folle M; To feffe suche &amp; feede · þat founded be to þe fulle FT; To feffen suche &amp; fynde · þat founde biþ atte fulle G.</NOTE></L>
<L>With þat ȝoure barnes and ȝoure blod · by goode lawe may cleyme!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12188"><HI REND="I">With</HI>] Be T. <HI REND="I">by</HI>] wiþ G. <HI REND="I">may</HI>] myȝt G.</NOTE></L>
<L>For god bad hus blessede · as þe book techeþ,<Q><HI REND="I">Honora patrem &amp; matrem, [ut longeuus sis, &amp;c.]</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12189"><HI REND="I">hus</HI>] þe MF. <HI REND="I">blessede</HI> MFG] blesside P; blessid childir T; blesse (<HI REND="I">wrongly</HI>) E. <HI REND="I">book</HI>] book us F. <HI REND="I">techeþ</HI>] telleþ MF. [<HI REND="I">ut—&amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>To helpe þy fader formest · by-fore freres and monkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12190"><HI REND="I">Here</HI> I <HI REND="I">begins again. and</HI>] or T.</NOTE></L>
<L>And er prestes oþer pardoneres · oþer eny peuple elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12191"><HI REND="I">And</HI>] Or ITG. <HI REND="I">er</HI>] or ME; ar FI; T <HI REND="I">om. er prestes</HI>] oþer peple G.</NOTE></L>
<L N="61">Help þi kynne, crist bit · for þer by-gynneþ charite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12192"><HI REND="I">for</HI>] &amp; F. <HI REND="I">þer</HI>] her M.</NOTE></L>
<L>And afterwarde awaite · hoo haþ moost neede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12193">T <HI REND="I">omits. awaite</HI>] awhaite P.</NOTE></L>
<L>And þer help yf þou hast · and þat halde ich Charite.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12194">T <HI REND="I">omits. and—Charite</HI>] &amp; þan hadde ich charite E; for charite I it halde F; &amp; þat halt charite G.</NOTE></L>
<L>Loo! laurence for hus largenesse! · as holy lore telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12195"><HI REND="I">lore</HI>] writh M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001149.tif" N="311, C-text"/>
<L N="65">Þat hus mede and hus man-hede · for euere-more shal laste;<Q><HI REND="I">Iusticia eius manet in eternum.</HI></Q></L>
<L>He gaf godes men [godes] goodes · and nat to grete lordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12196">[<HI REND="I">godes</HI> MG] goddes I; godis T; his F; PE <HI REND="I">om. to</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And fedde þat a-fyngred were · and in defaute lyueden<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12197"><HI REND="I">a-fyngred</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEFG; a-fyngrit T; of-hongret M; anhungred I.</NOTE></L>
<L N="68">Ich dar nat carpe of clerkes now · þat cristes tresoure kepen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12198"><HI REND="I">dar</HI> IMFTG] der P; derre E. <HI REND="I">In the margin of</HI> M—contra clericos.</NOTE></L>
<L>That poure peuple by pure ryght · here part thei myghten aske;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12199"><HI REND="I">thei</HI>] IFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of þat [þat] holychurche · of þe olde lawe cleymeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12200"><HI REND="I">Of</HI>] And of F. [<HI REND="I">þat</HI> MFITG] PE <HI REND="I">om. of þe</HI>] by G.</NOTE></L>
<L>Priestes on aparail · and on purnele spenen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12201"><HI REND="I">on</HI> (1)] in heore M. <HI REND="I">spenen</HI>] spenden M; spendeth F; now spene I; now spenden T; now speneþ G.</NOTE></L>
<L N="72">Men may lykne letterid men · to a lussheborgh, oþer werse,<MILESTONE N="274" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12202"><HI REND="I">Men</HI>] Me I. <HI REND="I">may</HI>] may now IT. <HI REND="I">lykne</HI>] likne FTG; likene MI; liken E. <HI REND="I">a</HI>] TG <HI REND="I">om. lussheborgh</HI>] luhssheborgh P; luscheborgh E; losscheburgh I; lusscheburne MFT; luscheboru G. <HI REND="I">werse</HI>] a wurse F.</NOTE></L>
<L>And to a badde peny · with a good preynte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12203"><HI REND="I">And</HI>] &amp; eke F. <HI REND="I">preynte</HI>] preente I; prente MFT.</NOTE></L>
<L>For of muche moneye · þe metal is ryght nauht,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12204"><HI REND="I">For</HI>] IT <HI REND="I">om. moneye</HI>] mone þat is mad T. <HI REND="I">ryght</HI>] IT <HI REND="I">om. nauht</HI>] feble F.</NOTE></L>
<L>Ȝut is þe prente pure trewe · an parfitliche graue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12205"><HI REND="I">Ȝut</HI>] &amp; ȝit IT. <HI REND="I">is</HI>] <HI REND="I">follows</HI> prente <HI REND="I">in</HI> T. <HI REND="I">an</HI>] and MI; &amp; EFTG. <HI REND="I">graue</HI>] i-graue MFITG.</NOTE></L>
<L>And so it fareþ by false cristine · here follouht is trewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12206"><HI REND="I">follouht</HI>] follouȝt E; fullynge MI; folewyng T; preente F. <HI REND="I">trewe</HI>] triwe P (<HI REND="I">but see</HI> l. 75); ful trewe F. <HI REND="I">is trewe</HI>] y trowe I.</NOTE></L>
<L N="77">Cristendome of holy[kirke] · þe kynges marke of heuene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12207">[<HI REND="I">kirke</HI> I] churche PEFG; chirche MT. <HI REND="I">þe kynges</HI>] ys cristes G.</NOTE></L>
<L>Ac þe metal, þat is mannes saule · of meny of þese techeres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12208"><HI REND="I">mannes</HI>] many (!) T. <HI REND="I">meny of</HI>] I <HI REND="I">om. þese</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Is alayed with lecherie · and oþer lustes of synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12209"><HI REND="I">Is</HI>] Hit is F. <HI REND="I">synne</HI>] synnes I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001150.tif" N="312, C-text"/>
<L N="80">That god coueiteþ nat [þe] coygne · þat crist hym-self prentede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12210">[<HI REND="I">þe</HI> EMIFTG] þat P. <HI REND="I">coygne</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; coyne MFIG; coyn T. <HI REND="I">pren|tede</HI> MIFT] preentede PE; preyn|ted G.</NOTE></L>
<L>And for synne of [þe] soule · for-sakeþ hus owne coygne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12211"><HI REND="I">And</HI>] But F. <HI REND="I">synne</HI>] þe synne IT. [<HI REND="I">þe</HI> EMIFTG] P <HI REND="I">om. coygne</HI>] marke F.</NOTE></L>
<L>Thus are þe lithere lykned · to lussheborue sterlinges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12212"><HI REND="I">þe</HI>] þese M; ȝe I. <HI REND="I">lykned</HI>] lyknede P; likned EFG; i-likened MI; ylikned T. <HI REND="I">lussheborue</HI>] luhssheborue P; luscheborue E; losscheborwes I; lusscheburne MF; lusshebournis T; luschebornes G. <HI REND="I">sterlinges</HI>] star|lyngus FG; starlyng T.</NOTE></L>
<L>That faire by-fore folke · prechen and techen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12213"><HI REND="I">faire</HI>] so fair F. <HI REND="I">by-fore</HI>] bi|forn þe M.</NOTE></L>
<L N="84">And worchen nat as þei fynden wryten · and wissen þe peuple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12214"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. þei</HI>] ȝe I. <HI REND="I">wry|ten</HI>] i-writen M; y-write IT. <HI REND="I">and</HI>] ne MF. <HI REND="I">wissen</HI>] wisse nat F.</NOTE></L>
<L>For what þorw werre and wrake · and wycked hyfdes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12215"><HI REND="I">For—þorw</HI>] What so þourgh G. <HI REND="I">hyfdes</HI>] heuedes MTG; hedes EIF.</NOTE></L>
<L>May no preiour pees make · in no place, hit semeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12216"><HI REND="I">pees make</HI>] make pees F.</NOTE></L>
<L>Lewede men hauen no by-leyue · so letterid men erren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12217">F <HI REND="I">omits. Lewede</HI>] Þat lewede M. <HI REND="I">so</HI>] and I.</NOTE></L>
<L N="88">Neiþer þe see ne þe sande · ne þe seed ȝeldeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12218"><HI REND="I">þe</HI> (1)] ITF <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] IMFT <HI REND="I">om. þe</HI> (3)] no I. <HI REND="I">In margin of</HI> M —defectus populi.</NOTE></L>
<L>As þei woned were; · in wham is defaute?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12219"><HI REND="I">As</HI>] As þat F. <HI REND="I">woned</HI>] I-woned F; I-wont T. <HI REND="I">is</HI>] is þe M.</NOTE></L>
<L>Nat in god, þat he nys good · and þe grounde boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12220"><HI REND="I">nys</HI>] ne is F. <HI REND="I">good</HI> IMFT] goud P.</NOTE></L>
<L>And þe see and þe seed · the sonne and þe mone<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12221"><HI REND="I">the</HI>] and þe I.</NOTE></L>
<L N="92">Don her deuer day and nyȝt · and yf we duden also,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12222"><HI REND="I">deuer</HI>] dyuer M; deuyer I. <HI REND="I">nyȝt</HI> EMFIT] nyȝth P. <HI REND="I">duden</HI>] dyden F; dede IT. <HI REND="I">also</HI>] eke F. <HI REND="I">and—also</HI>] dede we so also IT.</NOTE></L>
<L>Ther sholde be plente and pees · perpetuel for euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12223">88—93. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12224"><HI REND="I">sholde</HI>] ich holde E. <HI REND="I">and</HI>] of M. <HI REND="I">for</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>[Wederwise] shupmen now · and oþer witty peuple<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12225">[<HI REND="I">Wederwise</HI> I] Wonderwyse PEMFTG; <HI REND="I">but see</HI> B-text. <HI REND="I">shupmen</HI>] schipmen IFG; chappmen M; shup|pen (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">witty</HI>] wise F.</NOTE></L>
<L>Han no by-leyue to þe lyft · ne to þe lood-sterre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12226"><HI REND="I">lyft</HI>] liȝt F. <HI REND="I">lood-sterre</HI>] lood|sterres PEIT; <HI REND="I">but</HI> MFG <HI REND="I">have</HI> lode|sterre, <HI REND="I">which is of course right.</HI></NOTE></L>
<L N="96">Astronomyens al day · in here art faillen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12227"><HI REND="I">day</HI>] day now F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001151.tif" N="313, C-text"/>
<L>That whilom warned men by-fore · what shoulde by-falle after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12228"><HI REND="I">whilom</HI> IFTG] whilen PE; wel lome M. <HI REND="I">by-falle</HI>] fallen F.</NOTE></L>
<L>Shupmen and shephurdes · by the seuen sterres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12229"><HI REND="I">Shupmen</HI>] Schipmen MFTG; Schepmen EI.</NOTE></L>
<L>Wisten while and tolden · whenne hit shoulde reynen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12230"><HI REND="I">while</HI>] wel I; wel ofte M; sum tyme F. <HI REND="I">hit</HI>] þat hit M.</NOTE></L>
<L N="100">Tyliers þat tyleden þe erthe · tolden here maystres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12231"><HI REND="I">tyleden</HI>] tiliede I; tilied F; tilide T. <HI REND="I">þat tyleden</HI>] of M. <HI REND="I">tolden</HI>] sum tyme toold F. <HI REND="I">here</HI>] to heore M.</NOTE></L>
<L>By þe seed þat þei sewe · what þei shoulde notye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12232"><HI REND="I">notye</HI>] notiȝe M; note FG. <HI REND="I">shoulde notye</HI>] sulle myghte I; selle miȝte T.</NOTE></L>
<L>And what lyue by and lene · þe londe was so trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12233"><HI REND="I">was</HI>] whas P; ys (<HI REND="I">wrongly</HI>) G.</NOTE></L>
<L>Now failleþ þis folke · boþe sowers and shupmen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12234"><HI REND="I">Now</HI>] But now F. <HI REND="I">þis</HI>] our F. <HI REND="I">sowers</HI>] felders F; folwers I. <HI REND="I">shupmen</HI>] schipmen MFITEG.</NOTE></L>
<L N="104">Noþer þei knoweþ ne conneþ · o cours by a-noþer.<MILESTONE N="275" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12235"><HI REND="I">knoweþ</HI>] ne knoweþ I. <HI REND="I">con|neþ</HI>] kunneþ E; cunne M; þei can F. <HI REND="I">o</HI>] on M. <HI REND="I">a-noþer</HI>] an oþer EMG.</NOTE></L>
<L>Astronomyens al-so · aren at here wittes end;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12236"><HI REND="I">aren</HI>] ben ME (<HI REND="I">badly</HI>). <HI REND="I">al-so aren</HI>] arn also · alle F. <HI REND="I">here wittes</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> ere whittes P.</NOTE></L>
<L>Of þat was calculed of þe clymat · the contrarye þey fyndeth.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12237"><HI REND="I">calculed</HI>] i-calkuled M. <HI REND="I">was calculed</HI>] þei calcle F.</NOTE></L>
<L>Grammere, þat grounde is of alle · by-gyleþ now children;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12238"><HI REND="I">þat—is</HI>] þat is ground M; þe grounde I. <HI REND="I">now</HI>] nowþe MF; nouthe I; now þe T.</NOTE></L>
<L N="108">For þer is nouthe non · who so nymeþ hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12239"><HI REND="I">þer is</HI>] is þer M; is I. <HI REND="I">nouthe</HI>] now E; now of hem F; IT <HI REND="I">om. nouthe non</HI>] no withg now M. <HI REND="I">hede</HI> EMIT] heede F; <HI REND="I">miswritten</HI> hete P.</NOTE></L>
<L>That can [versifie] fayre · oþer formeliche endite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12240"><HI REND="I">That</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">versifie</HI> IFT] uersefiȝe M; versfy E; uersie P. <HI REND="I">versifie fayre</HI>] faire versifie F. <HI REND="I">oþer</HI>] ne M. <HI REND="I">formeliche</HI>] foormally F; formaly T. OBS. T <HI REND="I">wrongly makes</HI> ll. 108, 109 <HI REND="I">into</HI> one <HI REND="I">line; and</HI> I <HI REND="I">makes</HI> ll. 108—110 <HI REND="I">into</HI> two <HI REND="I">lines.</HI></NOTE></L>
<L>Ne þat can construen kyndeliche · þat poetes maden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12241">107—110. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12242"><HI REND="I">þat can</HI>] I <HI REND="I">om. þat</HI> (2)] þat þe M. <HI REND="I">maden</HI>] haue maked F.</NOTE></L>
<L>Gowe now to eny degre · and, bote gyle be halde a mayster,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12243"><HI REND="I">Gowe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEI; Go we MFTG. <HI REND="I">and</HI>] F <HI REND="I">om. bote</HI>] I <HI REND="I">om. halde</HI>] i-holde M; holde ITG; hadde E; F <HI REND="I">om. a</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001152.tif" N="314, C-text"/>
<L>And a flaterer for hus vsshere · [a] ferliche me þynkeþ!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12244"><HI REND="I">a—for</HI>] false flaterer F. <HI REND="I">for</HI>] G <HI REND="I">om. a</HI>] I <HI REND="I">om. vsshere</HI> T] vsschere E; vschere IF; vsscher M; husshere PG. [<HI REND="I">a</HI> FT] and PEI; MG <HI REND="I">om. ferliche</HI>] ferlich E; ferly IFTG; won|der M.</NOTE></L>
<L N="113">Doctours of decree · and of dyuyn maystres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12245"><HI REND="I">of</HI> (1)] now of F. <HI REND="I">decree</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; decre MFI; degre T; decreete G. <HI REND="I">dyuyn</HI>] deuyn MG; diuinite IT.</NOTE></L>
<L>That shoulde þe seuene ars conne · and a-soile <HI REND="I">ad quodlibet,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12246"><HI REND="I">ars</HI>] arts F; M <HI REND="I">om. ad</HI>] a ITFG.</NOTE></L>
<L>Bote þei faille in fylosophye · —and filosophers lyueden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12247"><HI REND="I">faille</HI>] failede M. <HI REND="I">in</HI>] in þe T. <HI REND="I">and</HI>] E <HI REND="I">om. and—lyueden</HI>] a ferly me thinketh F (<HI REND="I">from</HI> l. 112).</NOTE></L>
<L>[And wolde wel examene hem— · wonder me þynkeþ!]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12248"><HI REND="I">From</HI> M; <HI REND="I">not in</HI> PEIFTG, <HI REND="I">which leave the sentence incomplete; cf.</HI> B. xv. 376.</NOTE></L>
<L>Lord leyue þat þese preestes · leelly seyn here masses,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12249"><HI REND="I">leyue</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; leue MFTG; lete I. <HI REND="I">masses</HI>] masse MIT.</NOTE></L>
<L N="118">That þei ouerhuppe nat for hast! · as ich hope thei do nat,<MILESTONE N="276" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12250"><HI REND="I">That þei</HI>] And nat to F. <HI REND="I">ouer|huppe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; ouerhippe EFIT; ouerlippe M.</NOTE></L>
<L>[Þogh] hit suffise for oure sauacion · sothfast by-leyue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12251">[<HI REND="I">Þogh</HI> I] Þoȝ E; Þowh F; Þhaw M; Þauȝ G; Þeiȝ T; That P; <HI REND="I">cf.</HI> B. xv. 380. <HI REND="I">suffise</HI> EFT] suffice IG; soffice M; suffuse P. <HI REND="I">for</HI>] to T. <HI REND="I">oure</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As clerkus in <HI REND="I">corpus-christi</HI> feste · syngen and reden,</L>
<L N="121">That <HI REND="I">sola fides sufficit</HI> · to saue with lewede peuple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12252"><HI REND="I">with</HI>] whith P; <HI REND="I">and in</HI> ll. 129, 130, 131, 134.</NOTE></L>
<L>Ac yf preestes do her deuer wel · we shullen do þe bettere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12253"><HI REND="I">deuer</HI>] dyuer M. <HI REND="I">yf—her</HI>] doctours dooth ȝour F. <HI REND="I">we</HI>] &amp; we F; <HI REND="I">miswritten</HI> whe P.</NOTE></L>
<L>For saresyns mowe be saued so · yf þei so by-leyuede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12254">G <HI REND="I">omits. by-leyuede</HI>] bileue MFT.</NOTE></L>
<L>In þe lengthynge of here lyf · to leyue on holychurche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12255">G <HI REND="I">omits. lengthynge</HI>] letyng I; lettyng T; (<HI REND="I">this may seem better; but cf.</HI> Lyf <HI REND="I">in</HI> l. 126.) <HI REND="I">leyue</HI>] leue EMIT; leeue F.</NOTE></L>
<L N="125">"What is holychurche, frend?" quoþ ich · "charite," he seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12256"><HI REND="I">frend</HI>] dere frende IT; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Lyf, and loue, and leaute · in o by-leyue [and] lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12257"><HI REND="I">Lyf</HI>] Leue (<HI REND="I">wrongly</HI>) T. <HI REND="I">o</HI>] on M; oo F. [<HI REND="I">and</HI> M] &amp; oo F; a PEIG; of T.</NOTE></L>
<L>[A loue-knotte] of leaute · and of leel by-leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12258">[<HI REND="I">A—knotte</HI> MFITG] And loue a knotte PE.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001153.tif" N="315, C-text"/>
<L N="128">Alle kynne cristene · cleuynge on o wyl,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12259"><HI REND="I">cleuynge</HI> E] cleuyng FTG; cleueynge I; <HI REND="I">a better spelling than</HI> clyuynge P; cleymyng (<HI REND="I">wrongly</HI>) M. <HI REND="I">on</HI>] in I.</NOTE></L>
<L>With-oute gyle and gabbynge · gyue and selle and lene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12260"><HI REND="I">and</HI> (1)] or M. <HI REND="I">and</HI> (2)] G <HI REND="I">om. and</HI> (3)] T <HI REND="I">om. lene</HI>] lene &amp; loue T (<HI REND="I">which omits</HI> Loue <HI REND="I">in</HI> l. 130).</NOTE></L>
<L>Loue lawe with-oute leaute · lowable was it neuere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12261"><HI REND="I">lowable</HI>] allowable TI; alow|able FG.</NOTE></L>
<L>God lereþ no lyf to loue · with-oute leel cause:</L>
<L N="132">Iewes, gentiles, and sarrasines · Iugen hem-selue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12262"><HI REND="I">gentiles and</HI>] and gentil I; &amp; ientil T.</NOTE></L>
<L>That leeliche þei by-leyuen · and ȝut here lawe [dyuerseþ];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12263">[<HI REND="I">dyuerseþ</HI> EMIFTG] dyuersen P.</NOTE></L>
<L>And on god þat al by-gan · with goode herte þei honoureþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12264"><HI REND="I">on</HI>] o ITG; oo F; of E.</NOTE></L>
<L>[And eiþer loueþ, and bileuiþ · in on lord al-myȝti.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12265"><HI REND="I">From</HI> M; <HI REND="I">also in</HI> IFGT; PE <HI REND="I">om. eiþer</HI>] ayþer IG; aither oþur F. <HI REND="I">bileueþ</HI>] leeueth F.</NOTE></L>
<L>Ac oure lorde loueþ no loue · bote lawe be þe cause;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12266"><HI REND="I">loueþ</HI>] alloweþ I.</NOTE></L>
<L N="137">For lechours louen aȝen þe lawe · and at þe laste beeþ dampned:</L>
<L>And theeues [louen, and] leaute haten · and at þe laste beeþ hanged:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12267">[<HI REND="I">louen and</HI> T] louyen and I; PEMFG <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">But cf.</HI> ll. 137, 139.) <HI REND="I">theeues--at</HI>] lurdeynus þat lewte hate · at F. <HI REND="I">hanged</HI>] i-hanget M.</NOTE></L>
<L>And leelle men louen as lawe techeþ · and loue þer-of aryseþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12268"><HI REND="I">And—as</HI>] Ac leel loueth &amp; F. <HI REND="I">men</HI>] G <HI REND="I">om. louen</HI>] lyue I.</NOTE></L>
<L>The which is hefd of charite · and hele of mannes soule.<Q><HI REND="I">Dilige deum propter deum; id propter ueritatem est. Et inimicum tuum propter mandatum; id propter legem est. Et amicum propter amorem; id est, propter caritatem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12269"><HI REND="I">hefd</HI>] hed EMFG; þe hede I; þe heuid T. <HI REND="I">For</HI> id, MITG <HI REND="I">have</HI> i., <HI REND="I">and omit</HI> est (<HI REND="I">thrice</HI>); F <HI REND="I">has</HI> id est <HI REND="I">the first time only, and</HI> i. <HI REND="I">afterwards.</HI></NOTE></L>
<L>Loue God, for he is good · and grounde of alle treuthe;</L>
<L N="142">Loue þyn enemy entyerly · godes heste to ful-fille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12270"><HI REND="I">entyerly</HI>] enterli M; enterly EG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001154.tif" N="316, C-text"/>
<L>Loue þy frend þat folweþ þy wil · þat is [þy] faire soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12271">[<HI REND="I">þy</HI> EIG] þi MFT; þe P.</NOTE></L>
<L N="144">For whanne alle frendes faillen · and fleen a-wey in deiynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12272"><HI REND="I">alle</HI>] þi F. <HI REND="I">deiynge</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; deyyng G; deiyng M; dyyng F; deynge I; doyng (!) T.</NOTE></L>
<L>Then suweþ þe þy soule · to sorwe oþer to ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12273"><HI REND="I">þe</HI>] so G. <HI REND="I">þy</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ay hopeþ eft to be · with here bodye atte laste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12274"><HI REND="I">eft to</HI>] for to FTG; forte M. <HI REND="I">with</HI>] whit P; <HI REND="I">and in</HI> l. 166. <HI REND="I">here</HI>] F <HI REND="I">om. atte</HI>] at þe MTG.</NOTE></L>
<L>In murthe oþer in mornynge · and neuere eft to departe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12275"><HI REND="I">eft</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="148">And þat is charite, my leue childe · to be cher ouer thi soule;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12276"><HI REND="I">my</HI>] IT <HI REND="I">om. leue</HI>] F <HI REND="I">om. child</HI>] sone M. <HI REND="I">cher</HI>] cheer F. <HI REND="I">ouer</HI>] of G. <HI REND="I">be—ouer</HI>] loue wel M.</NOTE></L>
<L>Contrarie hure nauht, as in conscience · yf þou wolt come to heuene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12277"><HI REND="I">as</HI>] F <HI REND="I">om. to</HI>] in T.</NOTE></L>
<L>"[Wher] sarrasyns," ich seyde · "seo nat what is charite?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12278">[<HI REND="I">Wher</HI>] Where IG; Whare F; Were P (<HI REND="I">for</HI> Wher, <HI REND="I">contr. form of</HI> Wheþer); Wheþer ET; For (<HI REND="I">wrongly</HI>) M. <HI REND="I">ich seyde</HI>] seiden (<HI REND="I">wrongly</HI>) M. <HI REND="I">nat</HI>] now M. <HI REND="I">seo</HI>] i-se I.</NOTE></L>
<L N="151">"Hit may be þat sarrasyns hauen · a suche manere charite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12279">F <HI REND="I">omits. be</HI>] be so ITG. <HI REND="I">a suche</HI>] swich a M; such a ITG.</NOTE></L>
<L>Louye, as by lawe of kynde · oure lord god al-myghty.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12280"><HI REND="I">Louye</HI>] Louen T; To loue F. <HI REND="I">by</HI>] be þe M.</NOTE></L>
<L>Hit is a kynde þyng, a creature · hus creatour to honoure;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12281"><HI REND="I">a kynde</HI>] kende F; kyndely IT. <HI REND="I">a</HI>] for a M; euery T; IG <HI REND="I">om. to</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="154">For þer is no man þat mynde hath · þat ne meokeþ hym and by-secheþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12282"><HI REND="I">For</HI>] F <HI REND="I">om. is</HI>] nys FT. <HI REND="I">mynde</HI>] kynde M. <HI REND="I">ne</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To þat lord þat hym lyf lente · and lyflode him sendeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12283"><HI REND="I">lyf</HI>] F <HI REND="I">om. and</HI>] I <HI REND="I">om. him</HI>] M <HI REND="I">om. sendeþ</HI> EMFG] sende I; sente T; seyndeþ P.</NOTE></L>
<L>Ac meny manere men þer beoþ · as sarrasyns and Iewes,</L>
<L N="157">Louyeþ nat þat lorde a-ryght · as by þe legende <HI REND="I">sanctorum,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12284"><HI REND="I">Louyeþ—þat</HI>] Leuiþ nat on oure T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001155.tif" N="317, C-text"/>
<L N="158">And lyuen oute of leel by-leyue · for thei leyue in a mene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12285"><HI REND="I">And</HI>] But F. <HI REND="I">in</HI>] on IG.</NOTE></L>
<L>A man þat hihte makamede · for messye thei hym heolde,<MILESTONE N="276" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12286"><HI REND="I">hihte</HI>] he heȝte E. <HI REND="I">makamede</HI>] makemed E; makamete MF; maka|meþ I; macumeþ T (<HI REND="I">here and else|where</HI>). <HI REND="I">heolde</HI>] helde EG; hoolde F; holdeth IT; holden M.</NOTE></L>
<L>And after hus lerynge thei lyuen · and by lawe of kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12287"><HI REND="I">lerynge</HI>] lernyng G. <HI REND="I">and</HI>] as M. <HI REND="I">by</HI>] bi þe MF.</NOTE></L>
<L N="161">And when kynde hath hus cours · and no contrarye fyndeth,</L>
<L>Þenne is lawe lost · and lewete vnknowen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12288">E <HI REND="I">omits. lawe</HI>] þat lawe F. <HI REND="I">lost</HI>] i-lost MF; y-left ITG. <HI REND="I">vn|knowen</HI>] vnknowyn P; vnknowe MIFTG.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Beaute saunz bounte</HI> · blessed was hit neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12289"><HI REND="I">saunz</HI>] sauiþ (!) T; <HI REND="I">and in</HI> l. 164.</NOTE></L>
<L N="164">Ne kynde <HI REND="I">saunz cortesie</HI> · In no contreye preysed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12290"><HI REND="I">Ne</HI>] No T; And M. <HI REND="I">preysed</HI>] i-preised MG; is y-preisid IT.</NOTE></L>
<L>Men fyndeþ þat makamede · was a man ycrystned,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12291"><HI REND="I">Men</HI>] Me I. <HI REND="I">fyndeþ</HI>] fynde wel I; fynt wel T.</NOTE></L>
<L>And a cardinal of court · a gret clerk with-alle,</L>
<L>And porsuede to haue be pope · pryns of holychurche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12292"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">be</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFI; beo G; ben T.</NOTE></L>
<L N="168">And for he was lyke a lussheborgh · ich leyue oure lord hym lette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12293"><HI REND="I">And</HI>] Ac I. <HI REND="I">was</HI>] whas P. <HI REND="I">lyke</HI>] lik to M. <HI REND="I">lussheborgh</HI>] louhs|sheborgh P; luscheborȝ E; lossche|burgh I; lusscheburne MFT; lusshe|borue G.</NOTE></L>
<L>For-thi souhte he in-to surrye · and sotile[d] hou he myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12294"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">souhte</HI>] souȝte EMFIT; southte P. <HI REND="I">he</HI>] I <HI REND="I">om. souhte he</HI>] he souȝte M. <HI REND="I">in-to</HI>] in E. <HI REND="I">surrye</HI>] surye IG; sorie M. <HI REND="I">sotiled</HI> I] sotilide T; sotelede G; sotelde M; <HI REND="I">miswritten</HI> sotile PE; souled F.</NOTE></L>
<L>Beo mayster ouer alle þo men · and on þis manere wroughte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12295"><HI REND="I">ouer</HI>] of M. <HI REND="I">and</HI>] F <HI REND="I">om. Before</HI> wroughte MIFTG <HI REND="I">insert</HI> he.</NOTE></L>
<L>He endauntede a douue · day and nyght here fedde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12296"><HI REND="I">douue</HI>] dowue <HI REND="I">or</HI> downe MG; doun IT; coluer (<HI REND="I">over an erasure</HI>) E. <HI REND="I">day</HI>] and day IFG.</NOTE></L>
<L N="172">In aiþer of hus eris · pryueliche he hadde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12297"><HI REND="I">In</HI>] Þan in F.</NOTE></L>
<L>Corn, þat þe coluer eet · when he cam in places.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12298"><HI REND="I">þat þe</HI>] I <HI REND="I">om. þat</HI>] G <HI REND="I">om. þe</HI>] T <HI REND="I">om. coluer</HI>] culuur F. <HI REND="I">eet</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMFIG; ete E; et T. <HI REND="I">in</HI>] in-to F. <HI REND="I">places</HI>] place G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001156.tif" N="318, C-text"/>
<L>And in what place he prechede · and þe peuple tauhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12299"><HI REND="I">he</HI>] þat he F.</NOTE></L>
<L>Then sholde þe coluere come · to the clerkes ere,</L>
<L N="176">Menynge as after mete · thus makamede here en|chauntede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12300"><HI REND="I">mete</HI>] hus mete PE; her meete F; hure mete G; <HI REND="I">but</HI> MIT <HI REND="I">omit</HI> hus <HI REND="I">or</HI> her; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">thus</HI>] so F.</NOTE></L>
<L>And whan þe coluer kam þus · þenne [knelede] þe peuple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12301">[<HI REND="I">knelede</HI> MIT] kneled F; knelde G; knewele P; knewlen E.</NOTE></L>
<L>For makemede to men swor · 'hit was a messager of heueue,<MILESTONE N="277" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12302"><HI REND="I">For</HI>] F <HI REND="I">om. men</HI>] hem M. <HI REND="I">to—swor</HI>] swoor to men F. <HI REND="I">hit</HI>] he G. <HI REND="I">of</HI>] fro E.</NOTE></L>
<L>And sothly god self · in suche a coluere lyknesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12303"><HI REND="I">god</HI>] þat god I. <HI REND="I">self</HI>] him|self MF. <HI REND="I">suche</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Tolde hym and tauhte hym · hou to teche þe peuple.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12304"><HI REND="I">to</HI>] he schulde M.</NOTE></L>
<L N="181">Thus makamede in mysbyleyue · man and womman brouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12305"><HI REND="I">man—womman</HI>] men and wemmen M.</NOTE></L>
<L>And in hus lore thei leyuen ȝut · as wel lered as lewede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12306"><HI REND="I">in</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFG; on IT, <HI REND="I">as in</HI> B-text. <HI REND="I">leyuen</HI>] leuen IEG; leue T; lyuen M; lyue F.</NOTE></L>
<L>And sutthe oure sauyour suffrede · suche a fals crystine</L>
<L N="184">Deceyue so sarrasyns · sothly me thynkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12307"><HI REND="I">so</HI>] so þe IFT; þe G.</NOTE></L>
<L>Holy men, as ich hope · thorw help of þe holy gost,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12308"><HI REND="I">ich hope</HI>] þe pope (!) E. <HI REND="I">þe—gost</HI>] god almyȝti F.</NOTE></L>
<L>Sholde conuerten hem to crist · and cristendom [to] take.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12309">
<P><HI REND="I">and</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">to</HI> IMFT] PEG <HI REND="I">om.</HI></P>
<P>OBS. <HI REND="I">After</HI> l. 186, M <HI REND="I">inserts</HI> l. 288; <HI REND="I">see nete below, to</HI> l. 187.</P></NOTE></L>
<L>Alas! þat men so longe · on makamede by-leyuen,<MILESTONE N="281" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12310">
<P><HI REND="I">on</HI>] in I. <HI REND="I">by-leyuen</HI>] beleuid T.</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here the subject-matter is misarranged in</HI> M; l. 188 <HI REND="I">appears</HI> 30 <HI REND="I">lines further on.</HI></P></NOTE></L>
<L N="188">So meny [prelates] to preche · as þe [pope] makeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12311">[<HI REND="I">prelates</HI> IFTG] priestes PE; prestes M; <HI REND="I">cf.</HI> B. xv. 485. <HI REND="I">preche</HI>] prechie P. [<HI REND="I">pope</HI> EMIFTG] peuple (!) P.</NOTE></L>
<L>Of Nazareth, of Nynyve · of Neptalym, of damaske,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12312"><HI REND="I">of</HI> (4)] and of M.</NOTE></L>
<L>That thei ne wendeþ þe wey · as holy writ biddeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12313"><HI REND="I">wendeþ</HI>] wente IT. <HI REND="I">þe wey</HI>] in world T; I <HI REND="I">om. as</HI>] þat G. <HI REND="I">bid|deth</HI> EFM] biddith P; byddeþ G; bitte I; bit T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001157.tif" N="319, C-text"/>
<L><HI REND="I">Ite in universum mundum</HI> · sutthe ȝe wilneþ þe name<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12314">T <HI REND="I">makes</HI> sutthe—Ihesus <HI REND="I">into</HI> one <HI REND="I">line;</HI> I <HI REND="I">begins a new line with</HI> Sitthe (<HI REND="I">for</HI> Sutthe), <HI REND="I">and wrongly divides</HI> ll. 191—193.</NOTE></L>
<L N="192">To be prelates, and preche · þe passion of Ihesus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12315">T <HI REND="I">makes</HI> sutthe—Ihesus <HI REND="I">into</HI> one <HI REND="I">line;</HI> I <HI REND="I">begins a new line with</HI> Sitthe (<HI REND="I">for</HI> Sutthe), <HI REND="I">and wrongly divides</HI> ll. 191—193.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12316"><HI REND="I">To be</HI>] of T. <HI REND="I">Ihesus</HI>] crist M.</NOTE></L>
<L>And as hym-self seyde · so lyue and deye;<Q><HI REND="I">Bonus pastor animam suam ponit pro ouibus suis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12317"><HI REND="I">so</HI>] so to I; to MG. <HI REND="I">deye</HI>] to deien M; to deye G; T <HI REND="I">puts</HI> ponit <HI REND="I">before</HI> animam. <HI REND="I">ponit</HI>] dat M.</NOTE></L>
<L>Hit is reuthe to rede · hou ryght holy men lyueden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12318"><HI REND="I">ryght</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>How thei defouleden here fleessh · for-soken here owen wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12319"><HI REND="I">for-soken</HI>] &amp; forsoke FTG.</NOTE></L>
<L N="196">Fer fro kuth and fro kyn · vuel-cloþed ȝeoden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12320"><HI REND="I">Fer</HI> MITG] Fere E; Feer P. <HI REND="I">Fer fro</HI>] &amp; fro here F. <HI REND="I">kuth</HI>] couthe I; kyþ M; kith FT. <HI REND="I">fro</HI> (2)] F <HI REND="I">om. vuel</HI>] euel IF; euele M; yuel E. <HI REND="I">cloþed</HI>] i-cloþed MI. <HI REND="I">ȝeoden</HI>] þei ȝede T; hy ȝede G.</NOTE></L>
<L>Baddeliche beddyd · no book bote here conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12321"><HI REND="I">Baddeliche</HI>] Ful baddeliche F. <HI REND="I">beddyd</HI>] ybedded EIT; i-bedded M. <HI REND="I">no</HI>] &amp; (!) G.</NOTE></L>
<L>Noþer richesse bote þe rode · to reioysen hem inne;<Q><HI REND="I">Absit</HI> [<HI REND="I">nobis</HI>] <HI REND="I">gloriari nisi in cruce domini nostri iesu christi.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12322">G <HI REND="I">omits. Noþer</HI>] Ne no IT; No M. <HI REND="I">richesse</HI>] riche I; richchesses F. <HI REND="I">reioysen</HI> I] reioyesen P; reioyse E; reiosche F; reioisshen T; reioie M. [<HI REND="I">nobis</HI> IG] vobis T; nos PEM; michi F; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">Absit nobis</HI>] Michi autem absit F.</NOTE></L>
<L>And þo was pees and plente · a-mong poure and riche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12323"><HI REND="I">þo</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="200">And now is reuthe to rede · hou þe rede noble<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12324"><HI REND="I">now</HI>] G <HI REND="I">om. to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L>Ys yreuerenced by-fore þe rode · and receyuyd for þe worthier<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12325"><HI REND="I">receyuyd</HI>] reuerensid (<HI REND="I">re|peated</HI>) T. <HI REND="I">for—worthier</HI>] as for beture F. <HI REND="I">worthier</HI>] worschepour M.</NOTE></L>
<L>To a-mende and to make · as with men of holichurche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12326">G <HI REND="I">omits. with</HI>] whit P; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="203">Than cryst, oþer croys þat ouercam · deþ and dedly synne!—<MILESTONE N="282" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12327"><HI REND="I">Than</HI>] In I. <HI REND="I">oþer</HI>] on M; þat (!) E. <HI REND="I">cryst oþer</HI>] cristes IT.</NOTE></L>
<L>And now is werre and wo · and ho so 'whi' askeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12328"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For couetyse after a croys · þe croune stant in golde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12329"><HI REND="I">For</HI>] For þe F. <HI REND="I">a</HI>] þe F; G <HI REND="I">om. stant</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEFG; stande I; stand M; standiþ T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001158.tif" N="320, C-text"/>
<L>Boþe riche and religiouse · that rode þei honouren</L>
<L>Þat in grotes is y-graue · and in gold nobles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12330"><HI REND="I">y-graue</HI>] graue I; grauen M. <HI REND="I">gold</HI>] goldene G. <HI REND="I">gold nobles</HI>] nobles of golde M.</NOTE></L>
<L N="208">For couetyse of þat croys · clerkes of holychurche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12331"><HI REND="I">þat</HI>] þe IF.</NOTE></L>
<L>Schullen ouerturne as templers duden · þe tyme aprocheþ faste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12332"><HI REND="I">Schullen</HI>] Schulde I; Schal F. <HI REND="I">templers</HI>] þe templeris T; þe temple (!) I. <HI REND="I">duden</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMEG; deden F; dede IT. <HI REND="I">aprocheþ</HI>] comiþ G.</NOTE></L>
<L>Mynne ȝe nat, lettered men · hou þo men honourede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12333"><HI REND="I">Mynne</HI>] Mynewe T; Mene M; Wyte G. <HI REND="I">nat</HI>] I <HI REND="I">om. lettered</HI>] ȝe lettred MF. <HI REND="I">þo</HI>] þat G.</NOTE></L>
<L>More tresour [þan] treuthe? · ich dar nat telle þe sothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12334">[<HI REND="I">þan</HI> IMETG] þan þe F; P <HI REND="I">om. sothe</HI> EMIFTG] southe P.</NOTE></L>
<L N="212">How þo corsede crystine · catel and richesse wor|shepeden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12335"><HI REND="I">þo</HI>] þe EFG.</NOTE></L>
<L>Reyson and Riȝtful dome · þe religious damnede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12336"><HI REND="I">Reyson</HI>] Þat resoun F. <HI REND="I">and</HI>] as E. <HI REND="I">þe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIT; þo MF. <HI REND="I">religious</HI> EMFT] religiouns I; <HI REND="I">miswritten</HI> re|lious (<HI REND="I">by a mere slip</HI>) P; <HI REND="I">see</HI> l. 206. <HI REND="I">dome—religious</HI>] þo freris of religion G.</NOTE></L>
<L>Right so, ȝe clerkus, ȝoure couetise · er come ouht longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12337"><HI REND="I">ȝe</HI>] EFG <HI REND="I">om. ȝoure</HI>] þoruȝ T. <HI REND="I">er</HI>] ar I; or EMG; ȝe ȝit or (<HI REND="I">sic</HI>) F.</NOTE></L>
<L>Shal dampne <HI REND="I">dos ecclesie</HI> · and depose ȝow for ȝoure pruyde;<Q><HI REND="I">Deposuit potentes de sede.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12338"><HI REND="I">ȝow for</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="216">Yf knyȝt-hod and kynde wit · and þe comune and conscience<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12339"><HI REND="I">Yf</HI>] Hyf P; ȝif EMFIG. <HI REND="I">knyȝt</HI>] knyȝtht P. <HI REND="I">wit</HI> F] wyt TG; witte I; witt E; whit P; with M. <HI REND="I">and</HI> (2)] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To-gederes louen leelliche · leyueþ hit wel, bisshopes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12340"><HI REND="I">To-gederes</HI>] <HI REND="I">at end of</HI> l. 217 <HI REND="I">in</HI> T. <HI REND="I">louen</HI>] louyen I; louye F; loueden MT. <HI REND="I">hit</HI>] F <HI REND="I">om. wel</HI>] wel ȝe F; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>[Þe] lordshup of londes · leese ȝe shulle for euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12341">[<HI REND="I">Þe</HI> EMITG] To (<HI REND="I">wrongly</HI>) P; F <HI REND="I">om. londes</HI>] ȝour londes F. <HI REND="I">ȝe</HI>] þey G. <HI REND="I">shulle</HI>] schulde M.</NOTE></L>
<L>And lyuen as <HI REND="I">leuitici</HI> dude · and as our lord ȝow techeþ,<Q><HI REND="I">Per primicias et decimas.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12342"><HI REND="I">our</HI>] ȝoure IE. <HI REND="I">ȝow</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="220">Whenne constantyn of hus cortesye · holy[kirke] dowede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12343">[<HI REND="I">kirke</HI> IT] churche PEFG; chirche M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001159.tif" N="321, C-text"/>
<L>With londes and leedes · lordshepes and rentes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12344"><HI REND="I">With</HI>] Whith P; <HI REND="I">and in</HI> ll. 234, 236, 245.</NOTE></L>
<L>An angel men hurde · an hih at rome crye—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12345"><HI REND="I">hurde</HI>] herde MITF; herd E. <HI REND="I">hih</HI>] hey I; heyȝ E; hy F; hi M; heiȝ T. <HI REND="I">at</HI>] aboute F. <HI REND="I">crye</HI>] þo criede M.</NOTE></L>
<L>'<HI REND="I">Dos ecclesie</HI> this day · haþ ydronke venym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12346"><HI REND="I">this</HI>] þis ilke F.</NOTE></L>
<L>And tho þat han petres power · aren poysoned alle.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12347">G <HI REND="I">omits. tho</HI>] I <HI REND="I">om. petres</HI> MIE] petrus FT; petris P. <HI REND="I">aren</HI>] ben E; be F. <HI REND="I">poysoned</HI>] apoysoned EIT; I-poysoned F; enpoisened M.</NOTE></L>
<L N="225">A medecine moste þer-to · þat myghte amende þe prelates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12348"><HI REND="I">A</HI>] M <HI REND="I">om. moste</HI>] þer most F. <HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That sholden preye for þe pees · and possession hem letteþ;</L>
<L N="227">Takeþ here londes, ȝe lordes · and leet hem lyue by dymes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12349"><HI REND="I">ȝe</HI> MEIFTG] <HI REND="I">miswritten</HI> ȝ (<HI REND="I">sic</HI>) P. <HI REND="I">leet</HI>] late F; lat I; letiþ T; letteþ M; lete G.</NOTE></L>
<L>Yf ȝe kynges coueyten · in cristene pees to lyuen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12350"><HI REND="I">ȝe</HI> — <HI REND="I">coueyten</HI>] þe kynge coueyte I. <HI REND="I">in</HI>] on G. <HI REND="I">cristene</HI>] cristes FITG.</NOTE></L>
<L>For yf posession be poyson · and inparfyt hem make,<MILESTONE N="283" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12351"><HI REND="I">inparfyt</HI>] inparfyȝt P. <HI REND="I">in|parfyt hem</HI>] hem inparfit F.</NOTE></L>
<L>The heuedes of holychurche · and tho þat be vnder hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12352"><HI REND="I">heuedes</HI>] hedes EF. <HI REND="I">tho—hem</HI>] ho so is hem vndur F.</NOTE></L>
<L N="231">Hit were charite to deschargen hem · for holychurches sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12353"><HI REND="I">churches</HI>] churche F; chirche I.</NOTE></L>
<L>And purge hem of þe olde poyson · ere more perel falle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12354">229—232. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12355"><HI REND="I">þe</HI>] heore M. <HI REND="I">olde</HI> MIT] old E; oolde P; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For were preest-hod more parfyt · þat is, þe pope formest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12356"><HI REND="I">parfyt</HI>] parfyȝt P; <HI REND="I">and in</HI> l. 251. <HI REND="I">þat</HI>] þan G. <HI REND="I">In margin of</HI> M—De papa.</NOTE></L>
<L>That wiþ moneye menteyneþ men · to werren vp-on cristine,</L>
<L N="235">A-ȝens þe lore of oure lorde · as seynt luk wytnesseþ,<Q><HI REND="I">Michi uindictam,</HI> [<HI REND="I">&amp; ego retribuam, dicit do|minus, &amp;c.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12357">[<HI REND="I">&amp;—&amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>Hus prayers with hus pacience · to pees sholde brynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12358"><HI REND="I">prayers</HI>] pees (<HI REND="I">sic</HI>) F. <HI REND="I">with</HI>] for G. <HI REND="I">pacience</HI>] penaunce M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001160.tif" N="322, C-text"/>
<L>Alle londes to loue · and þat in a lytel tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12359"><HI REND="I">Alle</HI>] And alle M. <HI REND="I">to</HI>] in-to MIFTG. <HI REND="I">a</HI>] MIFT <HI REND="I">om. tyme</HI>] while GT.</NOTE></L>
<L>The pope with alle preestes · <HI REND="I">pax-uobis</HI> sholde make!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12360"><HI REND="I">pax-uobis</HI>] E <HI REND="I">om. make</HI>] synge M.</NOTE></L>
<L>And take hede hou makamede · þorwe a mylde doue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12361"><HI REND="I">hou</HI>] on I. <HI REND="I">þorwe</HI>] with FM. <HI REND="I">doue</HI>] dowue MIF; douue T; dome (!) E.</NOTE></L>
<L N="240">He hald al surrye as hym-self wolde · and sarasyns in quyete;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12362"><HI REND="I">He hald</HI>] He halde E; Hadde MIFTG. <HI REND="I">hym-self</HI>] he F. <HI REND="I">quyete</HI>] equite I.</NOTE></L>
<L>Nouht þorw manslauht and [mannes] strengthe · maka|mede hadde þe mastrie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12363"><HI REND="I">and</HI>] ne M. [<HI REND="I">mannes</HI> I] manis T; PEMFG <HI REND="I">om. makamede hadde</HI>] hadde he M.</NOTE></L>
<L>Bote þorw pacience and pryuy gyle · he was prynce ouer hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12364"><HI REND="I">pryuy</HI>] G <HI REND="I">om. ouer</HI>] of F.</NOTE></L>
<L>In suche manere, me þynkeþ · moste þe pope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12365"><HI REND="I">suche</HI>] such a IFG. <HI REND="I">me</HI>] as me F.</NOTE></L>
<L N="244">Prelates, and preestes · prayen and by-seche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12366"><HI REND="I">Prelates</HI>] Prelatis P; With prelats F; Boþe prelatis T.</NOTE></L>
<L>Deuowtliche day and nyȝt · and wiþ-drawe hem fro synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12367"><HI REND="I">and</HI>] T <HI REND="I">om. fro</HI>] fro here G.</NOTE></L>
<L>And crye to crist þat he wolde · hus coluere sende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12368"><HI REND="I">þat</HI>] IT <HI REND="I">om. sende</HI> EMIFTG] seynde P.</NOTE></L>
<L N="247">The whiche is þe holy gost · þat out of heuene de|scendede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12369"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">þe</HI>] þe hye I; þe heiȝe T. <HI REND="I">descendede</HI>] descende F; descendeþ I.</NOTE></L>
<L>To make a perpetuel pees · by-twyne þe prynce of heuene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12370"><HI REND="I">by-twyne</HI>] bitwix F; bytwene EIMG. <HI REND="I">prynce</HI>] kyng M.</NOTE></L>
<L>And alle manere [of] men · þat on þis molde lybbeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12371">[<HI REND="I">of</HI> MFT] PEIG <HI REND="I">om. þis</HI>] his T; þe M.</NOTE></L>
<L>Yf preest-hod were parfit and preyede thus · the peuple sholde amende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12372"><HI REND="I">Yf—and</HI>] Parfit presthode þat F.</NOTE></L>
<L N="251">That now contrarien cristes lawes · and cristendom despisen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12373"><HI REND="I">now</HI>] T <HI REND="I">om. now contrarien</HI>] contrarien now IG; contrarie þus T. <HI REND="I">lawes</HI>] lawe M.</NOTE></L>
<L>For sutthe þat þes sarasyns · scribes, and þese Iewes<MILESTONE N="281" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12374"><HI REND="I">scribes</HI>] tribus (<HI REND="I">wrongly</HI>) T. <HI REND="I">þese</HI>] þes P; þe M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001161.tif" N="323, C-text"/>
<L>Hauen a lippe of oure by-leyue · þe lightloker, me þynkeþ,</L>
<L>Thei sholde turne, [who so] trauayle wolde · and of þe trinite techen hem.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12375"><HI REND="I">turne</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">who so</HI> IT] þat PEMF. <HI REND="I">hem</HI>] F <HI REND="I">om. techen hem</HI>] hem teche M.</NOTE></L>
<L>For alle paynymes preyen · and parfitliche by-leyuen<MILESTONE N="283" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12376"><HI REND="I">preyen</HI>] precheþ (!) I. <HI REND="I">and</HI>] þat F. <HI REND="I">parfitliche</HI>] parfite I.</NOTE></L>
<L N="256">In þe grete heye god · and hus grace asken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12377"><HI REND="I">heye</HI>] hy F; hie M; of (<HI REND="I">sic</HI>) I; T <HI REND="I">om. god</HI>] god of heuene T.</NOTE></L>
<L>And maken here mone to makamede · here message to shewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12378"><HI REND="I">to shewe</HI>] for to sewe F.</NOTE></L>
<L>Thus in a faith lyueþ þat folke · and in a false mene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12379"><HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">faith</HI>] fay F. <HI REND="I">þat</HI>] þis F. <HI REND="I">in</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þat is reuthe for þe [ryghtful] men · þat in þe reame wonyeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12380">M <HI REND="I">inserts</HI> ll. 259—287 <HI REND="I">after</HI> l. 187. <HI REND="I">þe</HI> (1)] þat T; F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">ryght|ful</HI> IFT] rithful M; ryght PE; <HI REND="I">cf.</HI> B. xv. 536. <HI REND="I">þe</HI> (2)] þat IM; FT <HI REND="I">om. þe reame</HI>] rome F.</NOTE></L>
<L N="260">[And perel for þe prelates · þat þe pope makeþ;]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12381"><HI REND="I">From</HI> M; <HI REND="I">also in</HI> IFT; PE <HI REND="I">om. perel</HI>] a peril T. <HI REND="I">þe</HI> (1)] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>[Þat] bereþ name of Neptalym · of Nynyue and of damaske.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12382">[<HI REND="I">Þat</HI> IMFT] And PE. <HI REND="I">name</HI>] þe name T. <HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om. of</HI> (3)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For when þe holy kynge of heuene · sende hus sone to erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12383"><HI REND="I">holy</HI>] heye I; heiȝe T. <HI REND="I">sende</HI>] <HI REND="I">so</HI> PFG; sente IMT. <HI REND="I">to</HI>] til I. <HI REND="I">erthe</HI>] eerthe P.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12384">252—262. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Meny myracles he wrouhte · man for to turne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12385"><HI REND="I">he</HI>] þo he F; a I. <HI REND="I">man</HI>] men IF. <HI REND="I">man for</HI>] to cristene lawes man G.</NOTE></L>
<L N="264">In ensample þat men · sholde seo by sad reyson,</L>
<L>That men myghte nat be sauede · bote þorw mercy and grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12386"><HI REND="I">bote</HI>] and but I.</NOTE></L>
<L>And þorw penaunce and passioun · and parfyt by-leyue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12387"><HI REND="I">parfyt</HI>] parfyȝt P.</NOTE></L>
<L>And by-cam a man of a mayde · and <HI REND="I">metropolitanus,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12388"><HI REND="I">a</HI> (1)] M <HI REND="I">om. metropolitanus</HI>] metropolanus (<HI REND="I">sic</HI>) IMTG.</NOTE></L>
<L N="268">And baptisede, and busshoppede · with þe blode of hus herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12389"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">busshoppede</HI>] busshopede M; bus|shupede G; bischopede EF; bis|shopid T; bisshemed (<HI REND="I">sic</HI>) I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001162.tif" N="324, C-text"/>
<L>Alle þat wilnede oþer wolde · with inwit by-leue hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12390"><HI REND="I">oþer</HI>] and IMFTG. <HI REND="I">with</HI>] whit P; <HI REND="I">and in</HI> l. 268. <HI REND="I">inwit</HI> FG] Inwyt T; inwitt EI; inwith M; <HI REND="I">badly spelt</HI> inwhiȝt P. <HI REND="I">hit</HI>] TG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Meny seint sitthe · suffrede deþ al-so;<MILESTONE N="284" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12391"><HI REND="I">Meny</HI>] Many a FG. <HI REND="I">seint</HI>] seyntes M. <HI REND="I">suffrede</HI>] hath suffred þe F. <HI REND="I">al-so</HI> EIMFTG] al-soo P.</NOTE></L>
<L N="271">For to enforme þe faithe · ful wyde-where deyden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12392"><HI REND="I">enforme</HI>] enferme PG; <HI REND="I">but</HI> en|forme EM; enfourme T; conferme F; ... ferme I. <HI REND="I">ful</HI>] M <HI REND="I">om. deyden</HI>] þei dede F; þei deieden M.</NOTE></L>
<L>In Inde and in alisaundrie · in ermanye, in spayne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12393"><HI REND="I">and</HI>] I <HI REND="I">om. in ermanye</HI>] matrimonye (!) I. <HI REND="I">ermanye</HI>] er|monye MT; hermonye F. <HI REND="I">in</HI> (4)] and in MEG.</NOTE></L>
<L>And fro mysbyleue · meny man turnede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12394"><HI REND="I">And fro</HI>] And so fram her F. <HI REND="I">man</HI>] men MI; a man F; men hy E; mo G.</NOTE></L>
<L N="274">In sauacion of mannys saule · seynt thomas of Caunterbury</L>
<L>Among vnkynde cristene · in holychurche was sleye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12395"><HI REND="I">sleye</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; slawe IFT; sleyn E; slayn M.</NOTE></L>
<L>And alle holychurche · honoured for þat deyinge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12396">274—276. <HI REND="I">These lines are much rubbed in</HI> M <HI REND="I">and</HI> I. <HI REND="I">Caunterbury</HI>] Cauntelbury P; cauntilburye E; <HI REND="I">but</HI> caunterbury MTG; kaunturbury F.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12397">G <HI REND="I">omits. honoured</HI>] honour|ede P. <HI REND="I">for</HI>] þoruȝ T.</NOTE></L>
<L>He is a forbusne to alle busshopes · and a bryȝt myrour,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12398"><HI REND="I">forbusne</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; forbisne I; forbisen T; forbisme G; forbison MF. <HI REND="I">alle</HI>] F <HI REND="I">om. busshopes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEM; bisschopes IT; bischops F. <HI REND="I">bryȝt</HI>] bryȝthe P.</NOTE></L>
<L N="278">And souereyneliche to alle suche · þat of surrye bereþ name;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12399"><HI REND="I">to alle</HI>] of IT. <HI REND="I">name</HI>] þe name IT. <HI REND="I">of—bereþ</HI>] beere of surry F.</NOTE></L>
<L>And nat in engelonde to huppe abowte · and halewen menne auters,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12400"><HI REND="I">nat</HI>] þat (!) I. <HI REND="I">engelonde</HI>] engelounde P. <HI REND="I">huppe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEI; hoppe T; hop F; lepe M; lyppe G. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">menne</HI>] mennes F; menes M; men EITG.</NOTE></L>
<L>And crepe in a-monge [curatours] · and confessen a-ȝen þe lawe;<Q><HI REND="I">Nolite mittere falcem in messem alienam.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12401"><HI REND="I">in</HI>] G <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">curatours</HI> MIFT] curatures G; creatours (<HI REND="I">wrongly</HI>) PE; <HI REND="I">cf.</HI> B. xv. 558. <HI REND="I">confessen</HI> MT] confesson P; confesse F; confessye G; confession (<HI REND="I">wrongly</HI>) EI. <HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om. messem alienam</HI>] <HI REND="I">so in</HI> MIFTG; alienam messem PE.</NOTE></L>
<L N="281">Meny man for crystes loue · was martred a-mong romaynes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12402"><HI REND="I">man</HI>] a man F; men M. <HI REND="I">was</HI>] weren MT. <HI REND="I">martred</HI>] i-martyred M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001163.tif" N="325, C-text"/>
<L>Er cristendome were knowe þer · oþer eny croys honoured.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12403"><HI REND="I">Er</HI>] Or EMFI. <HI REND="I">were</HI> EIMFT] wher P; was G. <HI REND="I">knowe</HI>] i-knowe MI. <HI REND="I">eny</HI>] þe G. <HI REND="I">honoured</HI>] honourede P.</NOTE></L>
<L>Eueriche busshope, by þe lawe · sholde buxumliche wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12404"><HI REND="I">busshope</HI>] bischop EFIT. <HI REND="I">wende</HI> EMF] weynde P; walke ITG.</NOTE></L>
<L N="284">And pacientliche, þorgh hus prouynce · and to hus peple hym shewe,</L>
<L>Feden hem and [fillen] hem · and fere hem fro synne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12405"><HI REND="I">Feden</HI>] Fenden T. [<HI REND="I">fillen</HI> M] follen I; fullen T; fulle FG; folwen PE. <HI REND="I">hem</HI> (3)] hym E.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">In baculi forma · sit presul hec tibi norma,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12406"><HI REND="I">forma sit</HI>] sit forma (<HI REND="I">wrongly</HI>) T. <HI REND="I">norma</HI>] forma M.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Fer, trahe, punge gregem · seruando per omnia legem;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12407"><HI REND="I">punge</HI>] pasce G.</NOTE></L>
<L N="288">And enchaunte hem to charite · on holychurche to be-leyue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12408"><HI REND="I">This line is placed in</HI> M <HI REND="I">after</HI> l. 186, <HI REND="I">as already noted.</HI></NOTE></L>
<L>For as the kynde is of a knyȝt · oþer for a kynge to be take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12409"><HI REND="I">Here</HI> M <HI REND="I">inserts</HI> ll. 188—258, <HI REND="I">already collated. knyȝt</HI>] knyȝth P. <HI REND="I">oþer</HI>] and M; I <HI REND="I">om. for</HI>] of MTG. <HI REND="I">a</HI> (2)] þe T; F <HI REND="I">om. take</HI>] i-take M.</NOTE></L>
<L>[And] among here enemys · in morteils bateles<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12410">[<HI REND="I">And</HI> MIT] Al FG; PE <HI REND="I">om. morteils</HI>] morteil E; mortele IFG; mortail T; mortel M. <HI REND="I">bateles</HI>] ba|tayle G.</NOTE></L>
<L>To be culled and ouercome · þe comune to defende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12411"><HI REND="I">culled</HI>] i-kulled M. <HI REND="I">and</HI>] or MT.</NOTE></L>
<L N="292">So is þe kynde of [a curatour] · for cristes loue to preche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12412">[<HI REND="I">a curatour</HI> EMIF] curatours T; curatour G; creatour P; <HI REND="I">see</HI> l. 280. <HI REND="I">preche</HI>] teche E.</NOTE></L>
<L>And deye for hus dere children · to destroye dedly synne;<Q><HI REND="I">Bonus pastor;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12413"><HI REND="I">dere children</HI>] children dere E. <HI REND="I">destroye</HI> IMFT] distrye P; des|truye EG.</NOTE></L>
<L>And nameliche þer as lewede lyuen · and no lawe knowen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12414"><HI REND="I">as</HI>] þat IT. <HI REND="I">knowen</HI>] ne knowe I; no knowen T.</NOTE></L>
<L N="295">Ac we crystine conneþ þe lawe · and hauen of oure tounge<MILESTONE N="285" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12415"><HI REND="I">conneþ</HI> I] kunneþ EF; cunneþ M; <HI REND="I">miswritten</HI> comeþ (<HI REND="I">by a mere slip</HI>) P; come T; conne G. <HI REND="I">þe</HI>] to T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001164.tif" N="326, C-text"/>
<L N="296">Busshopes and bookes · the byleyue to teche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12416"><HI REND="I">Busshopes</HI>] Bischopes EFT; Bisschop I.</NOTE></L>
<L>Iuwes lyuen in þe lawe · þat oure lord tauhte,</L>
<L>Moyses to be maister þer-of · til messie come,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12417"><HI REND="I">to be</HI>] þe T. <HI REND="I">þer-of</HI>] of hem M. <HI REND="I">til</HI>] til þat MFT.</NOTE></L>
<L>And in þat lawe þei leyue · and leten hit for the beste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12418"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. in</HI>] on IT; G <HI REND="I">om. þat</HI>] þe T. <HI REND="I">leyue</HI>] lyuen MFT; lyue E; leue I; leuen G.</NOTE></L>
<L N="300">And ȝut knewe þei crist · þat cristendome tauhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12419"><HI REND="I">ȝut</HI>] F <HI REND="I">om. knewe</HI>] <HI REND="I">so</HI> EMT; knowen F; knoweþ G; knowe PI. <HI REND="I">þei</HI>] þat F. <HI REND="I">tauhte</HI>] made G.</NOTE></L>
<L>And for a parfyt prophete · þat muche peuple sauede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12420"><HI REND="I">And</HI>] As F. <HI REND="I">peuple</HI>] folc M.</NOTE></L>
<L>And of selcouþe sores · sauede men ful ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12421">G <HI REND="I">omits. sauede</HI>] salued F. <HI REND="I">ful</HI>] wel M.</NOTE></L>
<L>By þe myracles þat he made · messie he semede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12422">G <HI REND="I">omits. By</HI>] And bi M. <HI REND="I">myracles</HI> EIF] miraclis T; myracle M; meracles P.</NOTE></L>
<L N="304">Tho he lyfte vp lazar · þat leyde was in graue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12423"><HI REND="I">Tho</HI>] Lo F. <HI REND="I">lazar</HI>] þe lazer M. <HI REND="I">in</HI>] in a I.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Quatriduanus</HI> cold · quik dude hym walke.<MILESTONE N="286" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12424"><HI REND="I">cold</HI>] &amp; cold F. <HI REND="I">quik</HI>] &amp; quike G. <HI REND="I">dude hym</HI>] he made M. <HI REND="I">walke</HI>] to walke F; wake I.</NOTE></L>
<L>Iuwes seyden, þat hit seyn · with sorcerie he wrouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12425"><HI REND="I">seyn</HI>] say I; sy F; seien EM; seiȝe T; syen G. <HI REND="I">with</HI>] whit P. <HI REND="I">sorcerie</HI> G] <HI REND="I">apparently</HI> sorceris P; <HI REND="I">but we find</HI> sorcery FT; sorserie I; <HI REND="I">miswritten</HI> soserie M; scorcerie E; <HI REND="I">cf.</HI> B-text, <HI REND="I">and see</HI> l. 311.</NOTE></L>
<L>And [stodieden] hou to struyen [him] · and struyeden hem-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12426">[<HI REND="I">stodieden</HI> IT] fondeden PEM; fondede FG; <HI REND="I">but observe the alliter|ation, and cf.</HI> B-text. <HI REND="I">hou</HI>] M <HI REND="I">om. struyen</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; destreie M; destroye I; stroye T; stroyn F. [<HI REND="I">him</HI> MF] hym T; hem PEIG (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">struyeden</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; destroieden M; studieden (!) I; stroieden FT.</NOTE></L>
<L N="308">And here power thourh hus pacience · to pure nouht brouhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12427"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. hus</HI>] here I. <HI REND="I">brouhte</HI>] turnede M; he brouȝte F; <HI REND="I">miswritten</HI> brouhten P.</NOTE></L>
<L>And [ȝut] thei seien soþliche · and so doþ þe sarrasyns,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12428">[<HI REND="I">ȝut</HI> MG] ȝit IF; ȝet T; PE <HI REND="I">om. seien</HI>] seiden M. <HI REND="I">doþ</HI>] dede M.</NOTE></L>
<L>That Iesus was bote a Iogelour · a Iaper a-monge þe comune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12429"><HI REND="I">was</HI>] nas M. <HI REND="I">a-monge</HI>] of G</NOTE></L>
<L>And a sophistre of sorcerie · and <HI REND="I">pseudo-propheta,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12430"><HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om. and</HI>] and a I; a T. <HI REND="I">pseudo-propheta</HI>] propheta seudo M.</NOTE></L>
<L N="312">And hus lore was lesynge · and lacken hit alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12431"><HI REND="I">And</HI>] And þat MIFG. <HI REND="I">lesynge</HI>] lesynges IT.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001165.tif" N="327, C-text"/>
<L>And hopen þat he be to comynge · þat shal hem releue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12432"><HI REND="I">Transposed in</HI> F.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12433"><HI REND="I">þat</HI>] F <HI REND="I">om. to</HI>] M <HI REND="I">om. com|ynge</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMF; come ITG (<HI REND="I">here</HI> comynge = comene, <HI REND="I">the gerund</HI>). <HI REND="I">hem releue</HI>] releue hem alle G.</NOTE></L>
<L>Moyses oþer Makemede · here maistres deuineþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12434"><HI REND="I">Transposed in</HI> F.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12435"><HI REND="I">oþer</HI>] &amp; F. <HI REND="I">here</HI>] or T. <HI REND="I">deuineþ</HI>] þei diuineth F.</NOTE></L>
<L>And haueþ suspecion to be saf · boþe sarrasyns and Iewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12436"><HI REND="I">haueþ</HI>] han a MIT; haue a G; han EF.</NOTE></L>
<L N="316">Thorwe Moyses and makamede · and myghte of god þat mad al.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12437"><HI REND="I">god</HI>] him F. <HI REND="I">al</HI>] hem F.</NOTE></L>
<L>Now sytthe þat these sarrasyns · and al-so þe Iewes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12438"><HI REND="I">Now</HI>] And IT. <HI REND="I">sytthe</HI>] seiþ T. <HI REND="I">þat</HI>] MG <HI REND="I">om. these</HI>] theese P; þe G; E <HI REND="I">om. and</HI>] an P. <HI REND="I">þe</HI>] þise T; þis E.</NOTE></L>
<L>Conne þe ferste clause of oure by-leyue · <HI REND="I">Credo in deum patrem,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12439"><HI REND="I">þe ferste</HI>] a F.</NOTE></L>
<L>Prelates and preestes · sholde preoue, yf thei myghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12440"><HI REND="I">preoue</HI>] preue hit M.</NOTE></L>
<L N="320">Lere hem lytulum and lytulum · <HI REND="I">&amp; in iesum christum, filium eius,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12441"><HI REND="I">Lere hem</HI>] And leren M; &amp; lere hem F. <HI REND="I">lytulum—lytulum</HI>] litelum &amp; litelum EI; litlum &amp; litlum T; litel and litel M; litel &amp; bi litel F; <HI REND="I">miswritten</HI> lytulhum and lytulum P; lytulum (<HI REND="I">only</HI>) G. <HI REND="I">&amp;</HI> MTEG] <HI REND="I">miswritten</HI> and PI; (<HI REND="I">but it means</HI> et); F <HI REND="I">om. eius</HI>] eius vnicum M.</NOTE></L>
<L>Til þei couþe speke and spelle · <HI REND="I">&amp; in spiritum sanctum,</HI><MILESTONE N="287" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12442"><HI REND="I">spelle</HI>] <HI REND="I">so</HI> MIT; spele PFG. <HI REND="I">&amp;</HI> MIFET] et G; <HI REND="I">miswritten</HI> and P (<HI REND="I">but it means</HI> et).</NOTE></L>
<L>Recorden hit and rendren hit · wyth <Q><HI REND="I">remissionem peccatorum, Carnis resurrectionem, &amp; uitam eternam; amen."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12443"><HI REND="I">hit</HI>] him G (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">rendren</HI>] reden MI. <HI REND="I">Carnis resurrectionem</HI>] &amp; carnis resurrectionem þer-to F.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus primus de dobet.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12444"><HI REND="I">So</HI> PG; M <HI REND="I">om. Hic</HI>] EF <HI REND="I">om. Hic explicit</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="19"><PB REF="00001166.tif" N="328, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XIX (DO-BET II).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12445">TITLE. <HI REND="I">So</HI> PMG; Incipit passus se|cundus EF; IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE><HI REND="I">Hic Incipit Passus Secundus de Dobet.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"LEue <HI REND="I">liberum arbitrium,</HI>" quaþ ich · "ich leyue, as ich hope,<MILESTONE N="288" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12446"><HI REND="I">leyue</HI>] leue EMITG; leeue F.</NOTE></L>
<L>Thou couþest telle and teche me · to charite, ich leyue?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12447"><HI REND="I">couþest</HI>] coudest MFI. <HI REND="I">telle</HI>] telle me I. <HI REND="I">ich leyue</HI>] i leue ME; as I leue ITG; as I leeue F.</NOTE></L>
<L>Then louh <HI REND="I">liberum arbitrium</HI> · and ladde me forþ with tales,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12448"><HI REND="I">louh</HI>] louȝe E; louȝ T; louȝh FG; low M; lowe I.</NOTE></L>
<L N="4">Til we comen in-to a contree · <HI REND="I">cor-hominis</HI> hit hyhte,<MILESTONE N="289" UNIT="A page"/></L>
<L>Herber of alle pryuytees · and of holynesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12449"><HI REND="I">Herber</HI>] Erbere E; Herbarwe M. <HI REND="I">and</HI>] &amp; al-so G.</NOTE></L>
<L>Euene in þe myddes · an ympe, as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12450">M <HI REND="I">omits. myddes</HI>] myddus is F.</NOTE></L>
<L>Þat hihte <HI REND="I">ymago-dei</HI> · graciousliche hit growede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12451"><HI REND="I">hihte</HI>] F <HI REND="I">om. hit growede</HI>] it growith FG; I-graued I.</NOTE></L>
<L N="8">Thenne gan ich asken what hit hyhte · and he me sone tolde—</L>
<L>"Þe tree hihte trewe-loue," quaþ he · "the trinite hit sette;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12452"><HI REND="I">hihte</HI>] hatteþ MT; hatte IG; hit F.</NOTE></L>
<L>Þorgh louely lokynge hit lyueþ · and launceþ vp blossemes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12453"><HI REND="I">lokynge</HI>] likyng T.</NOTE></L>
<L>The whiche blosmes burnes · benygne-speche callen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12454"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">blosmes</HI>] blosme F. <HI REND="I">burnes</HI>] barnes M. <HI REND="I">call|en</HI>] it calleþ ITG; hit callen E; is calde F.</NOTE></L>
<L N="12">And þer-of comeþ a good frut · þe which men callen werkes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12455"><HI REND="I">good</HI>] grete I. <HI REND="I">frut</HI>] fruyt MIFTG. <HI REND="I">which</HI>] wich P. <HI REND="I">men</HI>] me F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001167.tif" N="329, C-text"/>
<L>Of holynesse, of hendynesse · of help-hym-þat neodeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12456"><HI REND="I">of hendynesse</HI>] of hendenesse IFETG; and hendenesse M. <HI REND="I">of help</HI>] to helpe M.</NOTE></L>
<L>The whiche is callid <HI REND="I">caritas</HI> · cristes owen fode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12457"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">callid caritas</HI>] caritas y-called IFT; caritas called G.</NOTE></L>
<L>And solaceþ alle soules · sorghful in purgatorie."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12458"><HI REND="I">And</HI>] &amp; he F; Þat G.</NOTE></L>
<L N="16">"Now, certes," ich seide . and sykede for ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12459"><HI REND="I">seide</HI>] saide þo F. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">sykede</HI>] sighede I.</NOTE></L>
<L>"Ich þonke [ȝow] a þowsend sythes · þat ȝe me hider kende;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12460">[<HI REND="I">ȝow</HI> MIT] þe PEFG. <HI REND="I">þowsend</HI>] hondred M. <HI REND="I">sythes</HI>] siþe MIFT; side G. <HI REND="I">kende</HI>] tauȝte F; brouȝte G.</NOTE></L>
<L>And suþþen þat ȝe fowche-saue · to seye me what hit hihte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12461"><HI REND="I">suþþen</HI>] sith F; for M. <HI REND="I">fowche|saue</HI>] fouchensaf E; fouchesaaf F; vouchen saf M; vouche-sauf IT; foweche-saue P; fuchede saf G. <HI REND="I">what</HI>] as IT. <HI REND="I">hihte</HI>] hoteþ IT.</NOTE></L>
<L>And he þonked me þo · bote þenne took ich hede,</L>
<L N="20">Hit hadde shoriers to shoue hit vp · þre shides of o lengþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12462"><HI REND="I">Hit hadde</HI>] I hadde T; He hadde G. <HI REND="I">shoriers</HI>] schorares I; schulieres G. <HI REND="I">to</HI>] I <HI REND="I">om. shoue</HI>] schyuyn I; shyue T; schule G. <HI REND="I">o</HI>] on M. <HI REND="I">lengþe</HI>] lengþye <HI REND="I">or</HI> lengþþe P.</NOTE></L>
<L>And of o kynne colour · and o kynde, as me þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12463"><HI REND="I">o</HI> (1)] on M. <HI REND="I">o</HI> (2)] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>All þre yliche longe · and yliche large.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12464"><HI REND="I">and</HI>] &amp; alle G.</NOTE></L>
<L>Muche meruailede me · on what more thei growede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12465"><HI REND="I">thei</HI>] þat þei M.</NOTE></L>
<L N="24">And efte askede of hym · of what wode þei were?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12466"><HI REND="I">efte askede</HI>] I asked efte F; askide eft T; asked ofte I; eft y askede G. <HI REND="I">of</HI> (1)] at G. <HI REND="I">of</HI> (2)] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Thees þre shoryeres," quaþ he · "þat bereþ vp þis plonte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12467"><HI REND="I">plonte</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEF; plaunte I; plante MT; plente G.</NOTE></L>
<L>Thei by-tokneþ trewely · þe trinite of heuene;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12468"><HI REND="I">Thei</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thre persons in-departable · perpetuel were euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12469"><HI REND="I">in-departable</HI>] vndepartable E. <HI REND="I">euere</HI>] for euere F.</NOTE></L>
<L N="28">Of o wyl, of o wit · and here-with ich kepe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12470"><HI REND="I">of</HI>] and M; &amp; of TG. <HI REND="I">o</HI> (1)] on M. <HI REND="I">wit</HI>] whit P. <HI REND="I">with</HI>] whith P; <HI REND="I">and in</HI> l. 34.</NOTE></L>
<L>The frut of þis faire tree · fro þre wykkede wyndes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12471"><HI REND="I">frut</HI>] fruyt MFITG. <HI REND="I">fro</HI>] for <HI REND="I">þre</HI>] þe G; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001168.tif" N="330, C-text"/>
<L>And fro fallyng of stok · hit faille nouht of hus myghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12472"><HI REND="I">of</HI> (1)] of þe MFG; þe (<HI REND="I">sic</HI>) IT. <HI REND="I">hit—of</HI>] þat he nat faile F. <HI REND="I">of</HI> (2)] FG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The worlde is a wykkede wynde · to hem þat wolde treuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12473"><HI REND="I">worlde</HI>] wordle PG. <HI REND="I">wolde</HI>] wolle I; wulleth F.</NOTE></L>
<L>Covetyse comeþ of þat wynde · and [<HI REND="I">caritas</HI> hit abiteþ,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12474"><HI REND="I">wynde</HI>] whynde P. [<HI REND="I">caritas—abiteþ</HI> ITG] hit abiteþ caritas E; hit abiteþ (<HI REND="I">omitting</HI> caritas) M; charite it abideth F; hit beteþ caritas P.</NOTE></L>
<L N="33">And for-freteþ þat frut · with manye fayre syghtes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12475">T <HI REND="I">omits. for-freteþ</HI>] forfrete I. <HI REND="I">þat</HI>] þe MG. <HI REND="I">frut</HI>] fruyt IMFG. <HI REND="I">with</HI>] whit P; þorgh I.</NOTE></L>
<L>And with þe ferste plaunke ich palle hym doune <HI REND="I">potencia-dei-patris.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12476"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. with</HI>] whith P. <HI REND="I">plaunke</HI>] planke IFTG; plante (<HI REND="I">wrongly</HI>) M. <HI REND="I">palle</HI>] fal F; platte M; pallede G. <HI REND="I">doune</HI>] a-doun M. <HI REND="I">potencia—patris</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þanne is flessh a fel wynde · in flouryng-tyme;<MILESTONE N="290" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12477"><HI REND="I">is flessh</HI>] is þe flessche IT; fleysch is M. <HI REND="I">fel</HI> MFTG] felle EI; feel P. <HI REND="I">in</HI>] in his F; &amp; in IT.</NOTE></L>
<L>Þorgh lecherie and lustes · so loude he gynneþ blowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12478"><HI REND="I">Þorgh</HI>] Wiþ M. <HI REND="I">so</HI>] M <HI REND="I">om. blowe</HI>] to blowe E.</NOTE></L>
<L>Þat hit norischeþ nyce syȝtes · and som tyme wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12479"><HI REND="I">Þat</HI>] M <HI REND="I">om. hit</HI>] G <HI REND="I">om. norischeþ</HI> IEG] norijsseþ M; nursch|eth F; norisshiþ T; (<HI REND="I">all preferable to</HI> norceþ P). <HI REND="I">wordes</HI>] nise wordes G.</NOTE></L>
<L N="38">And menye wykkede wormes · workes of synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12480">I <HI REND="I">transposes</HI> wormes <HI REND="I">and</HI> workes.</NOTE></L>
<L>And al for-bit <HI REND="I">caritas</HI> · to þe bare stalke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12481"><HI REND="I">for-bit</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEM; forbitte I; forhitte (<HI REND="I">sic</HI>) T; forbiteth F. <HI REND="I">caritas</HI>] charite F. <HI REND="I">to</HI>] riȝt to FIT; nouȝt to (!) G. <HI REND="I">stalke</HI>] stocke M.</NOTE></L>
<L>Thanne sette ich þe secunde plaunke · <HI REND="I">sapiencia-dei|patris,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12482"><HI REND="I">sette</HI>] si M. <HI REND="I">plaunke</HI>] planke MFIT. <HI REND="I">patris</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="41">The which is þe passion and penaunce · and þe parfyt|nesse of ihesus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12483"><HI REND="I">which</HI>] wich P. <HI REND="I">þe</HI> (1)] MF <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] F <HI REND="I">om. of ihesus</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þer-with ich warde hit oþer-whyle · til hit wexe rype.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12484"><HI REND="I">And</HI>] MT <HI REND="I">om. warde</HI>] war|dede MF. <HI REND="I">hit</HI> (1)] FG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thenne fondeþ þe feende · my frut to destruye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12485"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne IFT. <HI REND="I">fondeþ</HI> EMIFTG] foundeþ <HI REND="I">or</HI> fonndeþ P. <HI REND="I">frut</HI>] fruyt MIFTG.</NOTE></L>
<L>And leith a laddere þer-to · of lesynges be þe ronges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12486"><HI REND="I">leith</HI> FEM] laith I; leyþ G; leithe P; leiȝe T. <HI REND="I">lesynges</HI>] lesynge G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001169.tif" N="331, C-text"/>
<L N="45">With alle þe wyles þat he can · waggeþ þe roote<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12487"><HI REND="I">With</HI>] And wiþ IT. <HI REND="I">waggeþ</HI>] he wageth F; he waggeþ G.</NOTE></L>
<L>Þorw bak-byters and braweleres · and þorwe bolde chyderes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12488"><HI REND="I">chyderes</HI>] chidynge F.</NOTE></L>
<L>And shakeþ hit; ne were hit vnder-shored · certes hit sholde nat stande.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12489"><HI REND="I">And shakeþ</HI>] Þei schaken F. <HI REND="I">vnder-shored</HI>] vnder-shorede P; schoried F. <HI REND="I">ne—shored</HI>] ȝif it nere vndirshorid T. <HI REND="I">certes</HI>] IFT <HI REND="I">om. nat</HI>] nat lenger F.</NOTE></L>
<L N="48">So þese lourdeines litheren þer-to · þat alle þe leues fallen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12490">G <HI REND="I">omits. þese</HI>] þees P. <HI REND="I">lourd|eines</HI>] lordeynes EIM; lurdeynus FT. <HI REND="I">litheren</HI>] lithereþ IT; lithur F.</NOTE></L>
<L>And feccheth a-way this frut som tyme · by-fore boþe myn eyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12491"><HI REND="I">this</HI>] þe IT.</NOTE></L>
<L>Thenne palle ich a-downe þe pouke · with þe þridde shoryere,<MILESTONE N="291" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12492"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne IT. <HI REND="I">palle</HI>] polle E; platte M; falle T. <HI REND="I">a-downe</HI>] doun MTG. <HI REND="I">a-downe—pouke</HI>] him adoun F.</NOTE></L>
<L>The whiche is <HI REND="I">spiritus-sanctus</HI> · and soþ-fast byleyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12493"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">is</HI>] I <HI REND="I">om. and</HI>] a M.</NOTE></L>
<L N="52">And þat is grace of þe holy gost; · and þus gat ich þe mastrye."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12494"><HI REND="I">grace</HI>] þe grace M. <HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om. gat</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; gaat G; gate E; gete I; geet F; kepe T.</NOTE></L>
<L>Ich totide vp-on þat tree þo · and þenne tok ich hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12495"><HI REND="I">totide</HI>] totrede M. <HI REND="I">vp-on</HI>] vp in I; on M. <HI REND="I">þat</HI>] þe EFTG.</NOTE></L>
<L>Wheþer þe frut were faire · oþer foul to loken on.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12496"><HI REND="I">þe</HI>] þat F. <HI REND="I">were</HI>] wher P. <HI REND="I">to</HI>] for to EIT. <HI REND="I">loken on</HI>] be-holde M.</NOTE></L>
<L>And þe frut was wonder fair · non fairer beo myghte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12497"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. wonder</HI>] I <HI REND="I">om. And—was</HI>] Þo was þe fruit F. <HI REND="I">beo myghte</HI>] be þer myȝte FG; myȝt be E.</NOTE></L>
<L N="56">Ac in þre degrees hit grew · gret ferly me þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12498">G <HI REND="I">omits. Ac</HI>] As I. <HI REND="I">þre</HI>] þe þre I. <HI REND="I">grew</HI>] groweþ E. <HI REND="I">ferly</HI>] ferli þo F; wondere E.</NOTE></L>
<L>And askede þo 'yf hit were · al of on kynde?'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12499"><HI REND="I">askede</HI>] I asked at him F; y askede G. <HI REND="I">þo yf</HI>] efte þo where I; eft þo wheþer T. <HI REND="I">al</HI>] F <HI REND="I">om. of</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Ȝe, certes," he seide · "and sothliche þow leyue hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12500"><HI REND="I">he seide</HI>] sire quod he F. <HI REND="I">þow</HI>] IT <HI REND="I">om. leyue hit</HI>] hit leue MG.</NOTE></L>
<L>Hit is al of o kynde · and þat shal ich prouen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12501"><HI REND="I">o</HI>] on M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001170.tif" N="332, C-text"/>
<L N="60">Ac somme ar swettere þan some · and sonnere wollen rotye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12502"><HI REND="I">ar</HI>] beþ E. <HI REND="I">sonnere</HI>] sannere P (<HI REND="I">but see</HI> l. 64); sonere E; some (<HI REND="I">wrongly</HI>) I. <HI REND="I">rotye</HI>] rote FTG.</NOTE></L>
<L>Men may seo on an appul-treo · meny tyme and ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12503"><HI REND="I">Men</HI>] Man E; Me IF. <HI REND="I">on</HI>] in I. <HI REND="I">meny</HI>] many a F.</NOTE></L>
<L>Of o kynne apples · aren nat yliche grete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12504"><HI REND="I">Of</HI>] Þat of F. <HI REND="I">kynne</HI>] kynde EIGT; kynde of F. <HI REND="I">aren</HI>] beþ E; ben M. <HI REND="I">nat</HI>] nat alle F; &amp; (<HI REND="I">sic</HI>) T.</NOTE></L>
<L>Ne of sewynge smale · ne of [o] swetnesse swete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12505">G <HI REND="I">omits. of</HI> (1)] IT <HI REND="I">om. sew|ynge</HI> EIMT] sywynge P; o suyng F. [<HI REND="I">o</HI> EIF] PMT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="64">Tho þat sitten in þe sonne-syde · sonner aren rype,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12506"><HI REND="I">in</HI>] on F. <HI REND="I">þe sonne</HI>] summe F. <HI REND="I">sonner</HI>] sone þei F; son <HI REND="I">or</HI> som E. <HI REND="I">aren</HI>] ben E.</NOTE></L>
<L>Swettour and saueriour · and also more grettoure<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12507"><HI REND="I">saueriour</HI>] of more sauour M. <HI REND="I">grettoure</HI>] grettere MEI; grete F.</NOTE></L>
<L>Than [þo] þat selde hauen þe sonne · and sitten in þe north-half;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12508">[<HI REND="I">þo</HI> MIFTG] PE <HI REND="I">om. selde</HI> IM] selden ETG; seelde F; seilde P.</NOTE></L>
<L>And so hit fareþ sothly · sone, by oure kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12509"><HI REND="I">sothly</HI>] sotthly P. <HI REND="I">sone</HI> IFT] soone P (<HI REND="I">but</HI> sone = son); summe M; by some G. <HI REND="I">by</HI>] be MT; of G.</NOTE></L>
<L N="68">Adam was as tree · and we aren as hus apples,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12510"><HI REND="I">Adam</HI>] Our alder adam F. <HI REND="I">as</HI> (1)] a EMIFG; þe T. <HI REND="I">aren</HI>] weren E; ben EM. <HI REND="I">as</HI> (2)] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Somme of ows sothfast · and some variable,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12511"><HI REND="I">ows</HI>] vs IT; vs beþ E; vs buþ M; vs be F. F <HI REND="I">transposes</HI> ll. 69 <HI REND="I">and</HI> 70.</NOTE></L>
<L>Somme litel and some large · like apples of kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12512"><HI REND="I">and</HI>] MIT <HI REND="I">om. kynde</HI>] o kynde FT.</NOTE></L>
<L>As weddede men and wedewes · and ryȝt worthy maidenes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12513"><HI REND="I">As</HI>] Among F. <HI REND="I">wedewes</HI>] wedewes <HI REND="I">or</HI> wodewes P (<HI REND="I">but see</HI> l. 76); wydewes MIT; widues E; wyuus F. <HI REND="I">ryȝt</HI>] ryȝth P; rith M.</NOTE></L>
<L N="72">Þe whiche þe <HI REND="I">seynt esprit</HI> [seweþ] · the sonne of al heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12514"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">þe</HI>] EM <HI REND="I">om. esprit</HI>] spirit IT. [<HI REND="I">seweþ</HI> MI] sueth F; seueth T; PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Conforteþ [hem] in here continence · þat lyuen in con|templacion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12515"><HI REND="I">Conforteþ</HI>] And comforteþ I. [<HI REND="I">hem</HI> MEITF] him P.</NOTE></L>
<L>As monkes and monyeles · men of holichurche;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12516"><HI REND="I">men</HI>] and men MF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001171.tif" N="333, C-text"/>
<L>These hauen hete of þe holi gost · as crop of treo þe sonne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12517"><HI REND="I">hete</HI>] þe hete T; þe ȝifte I. <HI REND="I">crop</HI>] haþ þe crop I; han (<HI REND="I">sic</HI>) þe crop T. <HI REND="I">of treo</HI>] hath of F. <HI REND="I">treo</HI>] þe tre IT; þe tree E.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12518">70—75. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Wedewes and wedeweres · þat here owen wil for-saken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12519"><HI REND="I">here</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And chast leden here lyf · ys lyf of contemplacion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12520"><HI REND="I">leden</HI>] leten M. <HI REND="I">ys</HI>] as M; <HI REND="I">in</HI> F. <HI REND="I">ys lyf</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="78">And more lykyng to oure lorde · þan lyue as kynde askeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12521"><HI REND="I">to</HI>] of F. <HI REND="I">lyue</HI>] life I; lif T; lijf M. <HI REND="I">as</HI>] of T.</NOTE></L>
<L>And folwe þat þe flessh wole · and frut forþ brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12522"><HI REND="I">And</HI>] Or F. <HI REND="I">folwe</HI>] foleweþ M. <HI REND="I">þe</HI>] þat M; G <HI REND="I">om. wole</HI>] wolde IT. <HI REND="I">brynge</HI>] to brynge M.</NOTE></L>
<L>That lettered men in here langage · <HI REND="I">actiua-uita</HI> callen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12523"><HI REND="I">uita</HI>] lif MG. IT <HI REND="I">have</HI>—þat <HI REND="I">actiua</HI> lif lettrede men · in here lan|gage it calleþ.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, syre," ich seide, "and sitthen · þer aren bote two lyues<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12524"><HI REND="I">and</HI>] þo M. <HI REND="I">aren</HI>] beþ E. <HI REND="I">two</HI> FG] to PM; twey E; tweye T; tweyne I.</NOTE></L>
<L>Þat oure lorde a-loweþ · as lered men ous techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12525"><HI REND="I">lered</HI>] lewed (!) IT; our lawe F. <HI REND="I">ous</HI>] vs ITG; us MF.</NOTE></L>
<L>That is <HI REND="I">actiua-uita</HI> · and <HI REND="I">uita contemplatiua,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12526"><HI REND="I">That is</HI>] Þo beth F; IT <HI REND="I">om. and</HI>] et I. <HI REND="I">uita contemplatiua</HI>] con|templatiua vita IT.</NOTE></L>
<L N="84">Whi groweþ this frut in þre degrees?" · "for a good skyle," he seide;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12527"><HI REND="I">this</HI>] þi F; þe T. <HI REND="I">for</HI>] IT <HI REND="I">om. a</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Her by-neoþe ich may nyme · yf ich neode [hadde,]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12528">[<HI REND="I">hadde</HI> MIFTG] habbe PE; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Matrimonye, a moiste frut · þat multiplieþ þe peple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12529"><HI REND="I">multiplieþ</HI> IFTG] multeplieþ PM.</NOTE></L>
<L>Thenne a-boue is a betere frut · ac boþe two ben goode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12530"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þenne IT. <HI REND="I">a</HI>] MIFGT <HI REND="I">om. two</HI> ET] tuo I; to PMFG.</NOTE></L>
<L>Wedewehode, more worþier · þan wedlok, as in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12531"><HI REND="I">worþier</HI>] worþiere is T; wurthi F.</NOTE></L>
<L N="89">Þanne is virginite, more vertuous · and fairest as in heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12532"><HI REND="I">is</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> T <HI REND="I">places</HI> is <HI REND="I">after</HI> virginite. <HI REND="I">more</HI>] moost GT. <HI REND="I">as</HI>] is T. <HI REND="I">heuene</HI>] blisse G.</NOTE></L>
<L>For þat is euene with angeles · and angeles peer.<MILESTONE N="292" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12533"><HI REND="I">angeles</HI> (2)] archaungelus F.</NOTE></L>
<L>Hit was þe furste frut · þat þe fader of heuene blessede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12534"><HI REND="I">Hit</HI>] For þat F. <HI REND="I">þat</HI>] F <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001172.tif" N="334, C-text"/>
<L>And bad hit be [of] a bat of erþe · a man and a mayde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12535"><HI REND="I">hit</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">of</HI> EMIFG] in T; P <HI REND="I">om. a</HI>] in a T (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L N="93">In menynge þat þe faireste þyng · þe furste þyng sholde honoure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12536"><HI REND="I">faireste</HI>] furste M. <HI REND="I">furste</HI>] fairest M. G <HI REND="I">om. from</HI> faireste <HI REND="I">to</HI> þe <HI REND="I">in</HI> l. 94.</NOTE></L>
<L>And þe clennest creature · creatour ferste knowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12537"><HI REND="I">creatour</HI>] his creator MFG. <HI REND="I">creatour ferste</HI>] first creatour IT. <HI REND="I">knowe</HI>] i-knowe M.</NOTE></L>
<L N="95">In kynges court and knyghtes · þe clennest men and fairest<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12538"><HI REND="I">court</HI>] hous M. <HI REND="I">knyghtes</HI>] in knyȝtes IF. <HI REND="I">men</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Shullen serue for þe lord selue · so fareþ god almyghty.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12539"><HI REND="I">serue</HI>] suffre (!) T. <HI REND="I">for</HI>] bifore F; M <HI REND="I">om. selue</HI>] hym-silf EFT. <HI REND="I">so</HI>] and so I. <HI REND="I">god</HI>] our kyng F.</NOTE></L>
<L>Maidenes and marteres · ministred hym her in erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12540"><HI REND="I">Maidenes</HI>] For maidenus F. <HI REND="I">hym</HI>] I <HI REND="I">om. in</HI>] on MFT.</NOTE></L>
<L>And in heuene buth most pryue · and next hym by reson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12541">F <HI REND="I">omits. buth</HI>] beþ E; ben M. <HI REND="I">in—pryue</HI>] in heye heuene is preue ofte I; he (<HI REND="I">sic</HI>) heiȝ in heuene is preuyest T.</NOTE></L>
<L N="99">For þe fairest frut · by-fore hym as of eorthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12542">FG <HI REND="I">omit. For</HI>] And for IT. <HI REND="I">of</HI>] on M.</NOTE></L>
<L>And swete wiþ-oute swellinge · soure worth hit neuere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12543">G <HI REND="I">omits. swete</HI>] swetnesse F. <HI REND="I">wiþ</HI>] whiþ P.</NOTE></L>
<L>"This is a propre plonte," quaþ ich · "and pryueliche hit bloweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12544"><HI REND="I">plonte</HI> EFG] plente (<HI REND="I">for</HI> plonte) P; plante MIT. <HI REND="I">pryueliche</HI>] propurliche M. <HI REND="I">bloweþ</HI> EIMT] bleweþ (<HI REND="I">for</HI> bloweþ) PG; groweth F.</NOTE></L>
<L>And bryngeþ forþ faire frut · folke of all nacion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12545"><HI REND="I">Here</HI> a leaf <HI REND="I">fails in</HI> I; <HI REND="I">from</HI> l. 102 <HI REND="I">to</HI> l. 162. <HI REND="I">faire</HI>] T <HI REND="I">om. nacion</HI>] naciounus F.</NOTE></L>
<L N="103">Bothe parfit and inparfit; · pure fayn ich wolde</L>
<L>A-saye what sauour hit hadde" · ich seide þat tyme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12546"><HI REND="I">ich seide</HI>] &amp; seide T; so seide i F; he seide G.</NOTE></L>
<L>"Leue <HI REND="I">liberum arbitrium</HI> · leet som lyf hit shake."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12547"><HI REND="I">arbitrium</HI>] arbitrium quod i F. <HI REND="I">leet</HI>] let MT; late ET.</NOTE></L>
<L N="106">A-non he het elde · an hih for to clymbe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12548"><HI REND="I">het</HI>] hete E; heet G; heete F; hiȝte MT.</NOTE></L>
<L>And shaken hit sharply · þe ripen sholden falle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12549"><HI REND="I">þe</HI>] þat þe M. <HI REND="I">ripen</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; ripe MFTG.</NOTE></L>
<L>Elde clam towarde þe crop · þan comsede hit to crie;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12550"><HI REND="I">Elde</HI>] And elde T; Whan eelde F. <HI REND="I">clam</HI>] clomb T; cam MF. <HI REND="I">towarde—crop</HI>] to þe cropward T. <HI REND="I">hit</HI>] i T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001173.tif" N="335, C-text"/>
<L N="109">He waggede wedewehode · and hit wepte after;</L>
<L>He meuede matrimonye · hit made a foule noyse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12551"><HI REND="I">He</HI>] Hit F. <HI REND="I">meuede</HI>] meeuede PF; moeued E. <HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For euere as elde hadde eny doun · þe deuel was wel redy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12552"><HI REND="I">wel</HI>] ful T. <HI REND="I">wel redy</HI>] aredy G.</NOTE></L>
<L>And gederide hem alle to-gederis · boþe grete and smale,</L>
<L N="113">Adam and abraham · and Ysaye þe prophete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12553"><HI REND="I">Ysaye</HI>] ysaac EM; amos F. <HI REND="I">prophete</HI>] patriarke E.</NOTE></L>
<L>Sampson and samuel · and seynt Iohan þe baptist,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12554"><HI REND="I">samuel</HI>] salomon F. <HI REND="I">Iohan</HI>] Ion EMF.</NOTE></L>
<L>And bar hem forþ baldely · no body þo hym lette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12555"><HI REND="I">baldely</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMT; boldelich E; boldly F; boldely G. <HI REND="I">þo</HI>] to E; T <HI REND="I">om. hym</HI>] hem T.</NOTE></L>
<L>And made of holy men hus horde · in <HI REND="I">limbo inferni,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12556">G <HI REND="I">omits. hus</HI>] an M. <HI REND="I">horde</HI>] lord (!) F. <HI REND="I">limbo</HI>] limbo doun PM; limbo domus E; limbo domo F; <HI REND="I">but</HI> T <HI REND="I">omits the doubtful word after</HI> limbo; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Ther is derknesse and drede · and þe deuel maister.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12557">G <HI REND="I">omits. derknesse</HI> EMFT] deornesse (<HI REND="I">an error for</HI> deorknesse) P.</NOTE></L>
<L N="118">Þenne meuede hym mod · <HI REND="I">in maiestate dei,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12558"><HI REND="I">meuede</HI> MFG] meouede P; moeued E. <HI REND="I">mod</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; mood FTG; mode E.</NOTE></L>
<L>Þat <HI REND="I">libera uoluntas dei</HI> · lauhte þe myddel shoriere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12559"><HI REND="I">dei</HI>] M <HI REND="I">om. lauhte</HI>] lauȝte MT; lafte F. <HI REND="I">myddel</HI>] mydel P.</NOTE></L>
<L N="120">And hitte after þe fende · happe hou hit myghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12560"><HI REND="I">hitte</HI>] hit it F. <HI REND="I">hit</HI>] he M.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Filius,</HI> by þe faders wil · flegh with <HI REND="I">spiritus sanctus,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12561"><HI REND="I">Filius</HI>] Filius dei F. <HI REND="I">by</HI>] wiþ T. <HI REND="I">flegh</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> fleght P; <HI REND="I">but observe</HI> fleȝe E; fleiȝ T; fliȝ F; fly M; fley G.</NOTE></L>
<L>To ransake [þat] rageman · and reue hym hus apples,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12562"><HI REND="I">To</HI>] To go T. [<HI REND="I">þat</HI> EMFTG] þe P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">reue</HI>] bi-reue M. <HI REND="I">hus</HI>] of his T.</NOTE></L>
<L>Þat fyrst man deceyuede · thorgh frut and false by-heste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12563"><HI REND="I">thorgh</HI>] with F. T <HI REND="I">has</HI>—Þat þoruȝ fals behest &amp; fruyt · ferst man disceyuede.</NOTE></L>
<L>And þenne spake <HI REND="I">spiritus sanctus</HI> · in gabrielis mouthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12564"><HI REND="I">in</HI>] M <HI REND="I">om. mouthe</HI>] ore M (<HI REND="I">the</HI> Latin <HI REND="I">word</HI>).</NOTE></L>
<L>To [a] mayde þat hihte marie · [a] meek þyng with alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12565">[<HI REND="I">a</HI> EMFTG] that P. <HI REND="I">hihte marie</HI>] marie hiȝte F. [<HI REND="I">a</HI> MFTG] PE <HI REND="I">om. meek</HI>] mylde M.</NOTE></L>
<L>Þat on Iesus, a Iustice sone · moste Iouken in hire chaumbre,<MILESTONE N="293" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12566"><HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om. Iustice</HI>] iustices MEG. <HI REND="I">Iouken</HI>] Iauken E; ioyken M.</NOTE></L>
<L N="127">Til <HI REND="I">plenitudo temporis</HI> · tyme [y]come were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12567"><HI REND="I">ycome</HI> ETG] i-come MF; come P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001174.tif" N="336, C-text"/>
<L>That elde felde efte þat frut · oþer fulle to be rype,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12568"><HI REND="I">felde</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMGT; feld F; fulde E. <HI REND="I">þat</HI>] þe EFGT. <HI REND="I">oþer</HI>] or it F. <HI REND="I">fulle</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; felle M; fel FGT. <HI REND="I">rype</HI> MFGT] rypy PE.</NOTE></L>
<L>Þat Iesus sholde Iuste þer-fore · [in] Iugement of armes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12569"><HI REND="I">Iuste</HI>] E <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">in</HI> M] and PE; &amp; by FG; &amp; be in T.</NOTE></L>
<L>Who sholde fecche þis frut · þe feend oþer Iesus self.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12570"><HI REND="I">þis</HI>] þe F.</NOTE></L>
<L>The maide myldeliche þo · þe messager hue answerede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12571"><HI REND="I">þo</HI>] GT <HI REND="I">om. hue</HI>] ȝo E; heo FG; MT <HI REND="I">om. answerede</HI>] grauntede FGT.</NOTE></L>
<L>And saide hendyliche to him · "loo, me, hus handmayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12572"><HI REND="I">me</HI>] me here F.</NOTE></L>
<L N="133">For to worchen hus wil · with-oute eny synne;<Q><HI REND="I">Ecce ancilla domini,</HI> [<HI REND="I">fiat michi secundum ver|bum tuum,</HI>]" <HI REND="I">&amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12573">G <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">fiat—tuum</HI>] <HI REND="I">in</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>And in þe wombe of þat wenche · he was fourty wokes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12574"><HI REND="I">wokes</HI>] wikus F.</NOTE></L>
<L>And man by-cam of þat mayde · to saue mankynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12575"><HI REND="I">man by-cam</HI>] be-com a man T. <HI REND="I">to—mankynde</HI>] mankynde to saue T.</NOTE></L>
<L N="136">Byg and abydynge · and bold in hus barn-hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12576">G <HI REND="I">omits. abydynge</HI>] biddinge T.</NOTE></L>
<L>To hauen fouhten with þe feende · ar ful tyme come.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12577"><HI REND="I">To</HI>] He þouȝte G. <HI REND="I">fouhten</HI>] i-foute M; i-fouȝte FT.</NOTE></L>
<L>Ac <HI REND="I">liberum arbitrium</HI> · leche-crafte hym tauhte,</L>
<L N="139">Til <HI REND="I">plenitudo temporis</HI> · hih tyme a-prochede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12578"><HI REND="I">hih</HI>] an hi M. <HI REND="I">hih—aproch|ede</HI>] aproched pure fast F.</NOTE></L>
<L>That suche a surgeyn setthen · yseye was þer neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12579"><HI REND="I">surgeyn</HI>] sorgien EM. <HI REND="I">setthen</HI>] seþen M; siþen GT; suþ E; sith F. <HI REND="I">þer</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne non so faithfol fysician; · for, alle þat [hym] by|souhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12580">[<HI REND="I">hym</HI> EMFGT] P <HI REND="I">om. hym bysouhte</HI>] besouȝte hym T.</NOTE></L>
<L>He lechede hem of here langoure · lazars and blynde bothe;<MILESTONE N="294" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Ceci uident, claudi ambulant, leprosi mundantur:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12581">G <HI REND="I">omits. lechede</HI>] lechende M. T <HI REND="I">puts</HI> bothe <HI REND="I">before</HI> laȝars. <HI REND="I">Ceci uident</HI>] MFGT <HI REND="I">om. ambulant</HI>] am|bulabant T. <HI REND="I">mundantur</HI>] mundaban|tur T.</NOTE></L>
<L>And comune wymmen conuertede · and clansede hem of synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12582"><HI REND="I">conuertede</HI>] comfortede M.</NOTE></L>
<L N="144">And he lyft vp Lazar · þat lay in hus tombe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12583"><HI REND="I">he</HI>] MT <HI REND="I">om. Lazar</HI>] þe lazer M. Cf. Pass. xviii. 304.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001175.tif" N="337, C-text"/>
<L><HI REND="I">Quatriduanus</HI> cold · quyke dude hym rome.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12584">G <HI REND="I">omits. cold</HI>] he was cold F; cold-ded T. <HI REND="I">quyke—hym</HI>] quik he dede M; he quyc dede him to F. Cf. Pass. xviii. 305.</NOTE></L>
<L>Ac er he made þat miracle · <HI REND="I">mestus cepit esse,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12585"><HI REND="I">Ac er</HI>] &amp; for F.</NOTE></L>
<L>And wepte water with hus eyen · the whi witen fewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12586"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">witen</HI> MEG] wyten T; <HI REND="I">miswritten</HI> whiten P.</NOTE></L>
<L N="148">Ac þoo þat seyen þat selcouþ · seyden þat tyme,</L>
<L>Þat he was god oþer godes sone · for þat grete wonder.</L>
<L>And somme Iewes seiden · with sorcerie he wrouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12587"><HI REND="I">with</HI>] whith P; þat F.</NOTE></L>
<L>And þorwe þe myghte of Mahon · and þorw mysbyleyue;<Q><HI REND="I">Demonium habes.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12588"><HI REND="I">Mahon</HI>] mahound MFG. <HI REND="I">habes</HI>] habens M; habens T.</NOTE></L>
<L N="152">"Thanne sathan is ȝoure sauyour," quaþ Iesus · "and haþ saued ȝow ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12589"><HI REND="I">sathan is</HI>] is sathan FT. <HI REND="I">sauyour</HI> MFT] saueour G; saveyour P. <HI REND="I">saued</HI>] sauede P; i-saued MFTG.</NOTE></L>
<L>Ac ich sauede ȝow sondry tymes · [and] also ich fedde ȝow<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12590">[<HI REND="I">and</HI> MFTG] PE <HI REND="I">om. ich—ȝow</HI>] ȝou fedde F.</NOTE></L>
<L>With fisshes and with fyf loues · fyfe þousend at ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12591"><HI REND="I">fisshes</HI>] fyue fyssches MFTG; twey fisches E. <HI REND="I">fyf</HI>] foure F; to M; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þer-of lefte baskettes · ful of broke mete,<MILESTONE N="295" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12592">G <HI REND="I">omits. One line in</HI> T—And I lefte basketis ful of broke mete · bere awey who so wolde.</NOTE></L>
<L N="156">Broke bred, to beren hit · a-weye hoo so wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12593">G <HI REND="I">omits. One line in</HI> T—And I lefte basketis ful of broke mete · bere awey who so wolde.</NOTE></L>
<L>Vnkynde and vnknowing!" quaþ Crist · and with rop smot hem,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12594"><HI REND="I">vnknowing</HI>] vnconnyng T.</NOTE></L>
<L>And ouer-turnede in þe temple · here tables and here stalles,</L>
<L>And drof hem out alle · þat þer bowten and solde,<Q>[<HI REND="I">Eiecit ementes &amp; vendentes de templo, &amp;c.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12595"><HI REND="I">bowten</HI>] bouȝten E; bouȝte TG; bouȝt F. <HI REND="I">and</HI>] or T. [<HI REND="I">Eiecit, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L>And seide, "þis is an hous · of orisouns and of holynesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12596"><HI REND="I">orisouns, &amp;c.</HI>] holinesse &amp; of prayeres G. <HI REND="I">of</HI> (2)] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And whenne þat my wil is · ich [wol] hit ouer-throwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12597">[<HI REND="I">wol</HI> EG] wolde PT; wole M; wil F.</NOTE></L>
<L N="162">And er þre dayes after · edefye hit newe;"<Q>[<HI REND="I">Intra triduum reedificabo illud.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12598">[<HI REND="I">Intra—illud</HI>] <HI REND="I">in</HI> F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001176.tif" N="338, C-text"/>
<L>The Iewes tolden þe Iustice · how þat Iesus seyde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12599">M <HI REND="I">omits.</HI> I <HI REND="I">begins again.</HI></NOTE></L>
<L N="164">Ac þe ouerturnyng of þe temple · by-tokned þe resurec|cion.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12600"><HI REND="I">ouer</HI>] F <HI REND="I">om. bytokned</HI>] bi|tokeneþ MIG. <HI REND="I">þe</HI> (3)] his T.</NOTE></L>
<L>Enuye and vuel will · ȝorn in þe Iewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12601">G <HI REND="I">omits. vuel</HI>] euel MI; euyl FT. <HI REND="I">ȝorn</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEM; orne T; aren I; ernede F. <HI REND="I">in þe</HI>] in-to F.</NOTE></L>
<L>And porsuede [hym] pryueliche · and for pans hym bouhte,<Q><HI REND="I">Ne forte tumultus fieret in populo,</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12602">G <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">hym</HI> T] him MFI; hem PE. <HI REND="I">pans</HI>] pens MI. <HI REND="I">hym</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of Iudas þe Iewe · Iesus owene disciple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12603"><HI REND="I">þe</HI>] þilke M; þat F.</NOTE></L>
<L N="168">This by-fil on a fryday · a litel by-fore paske,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12604"><HI REND="I">by-fil</HI>] bi-ful M; befel TI; bi|fel G; fel F. <HI REND="I">fryday</HI>] friday nyȝt F. <HI REND="I">litel</HI>] lite F. <HI REND="I">paske</HI>] þe paske I.</NOTE></L>
<L>Þat Iudas and Iewes · Iesus thei mette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12605"><HI REND="I">Iudas</HI>] þis iudas F.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Aue, rabbi,</HI>" quaþ þat ribaud · and right til hym he ȝede,<MILESTONE N="296" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12606"><HI REND="I">þat ribaud</HI>] þo Ribaudes I; ribawde F; ribaudes G. <HI REND="I">til</HI>] to MFT. <HI REND="I">he ȝede</HI>] þey ȝeden ITG; he wente F.</NOTE></L>
<L>And custe Iesus, to be knowe þer-by · and kauht of þe Iewes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12607"><HI REND="I">custe</HI>] kiste IT; kuste M; kissed F. <HI REND="I">Iesus</HI>] him F. <HI REND="I">knowe</HI>] i-knowe M. <HI REND="I">kauht</HI>] kauhte P; cauȝte E; cauȝt MFT; caght I. <HI REND="I">and—þe</HI>] þan cauȝt was he of F.</NOTE></L>
<L N="172">Thanne Iesus to Iudas · and to þe Iewes seyde,</L>
<L>"Falsnesse ich fynde · in þy faire speche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12608"><HI REND="I">faire speche</HI>] speche fayre I.</NOTE></L>
<L>And kene care in þy cossyn[g]s · and combraunce to [þi]selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12609"><HI REND="I">kene</HI>] F <HI REND="I">om. þy</HI>] M <HI REND="I">om. cossyngs</HI>] cossyns PE; kussyng MIG; kissing FT. <HI REND="I">to</HI>] of F. [<HI REND="I">þi</HI> EFT] þy IG; þe P. <HI REND="I">þi-selue</HI>] þe soule M.</NOTE></L>
<L N="175">Thow shalt be myrour to menye · men to deceyue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12610"><HI REND="I">men</HI>] man T. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L>Wo to hem þat þy wiles vsen · to þe worldes ende!<Q><HI REND="I">Ve homini illi per quem scandalum uenit.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12611"><HI REND="I">hem</HI>] þo IT. <HI REND="I">þy</HI>] þyn P; <HI REND="I">but</HI> þy EIG; þi MFT. <HI REND="I">worldes</HI>] wordles PG. <HI REND="I">Ve</HI>] Ve autem F.</NOTE></L>
<L>Sitthe ich by treson am take · and to ȝoure [wille,] Iewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12612"><HI REND="I">take</HI>] I-take F. [<HI REND="I">wille</HI> GT] wil F; wiles I; PE <HI REND="I">om. Cf.</HI> B-text. <HI REND="I">Iewes</HI>] ȝe iewes F. <HI REND="I">ȝoure—Iewes</HI>] ȝow iewes i-sold M.</NOTE></L>
<L>Suffreþ myne apostles in pees · and in pees gangen;"
<PB REF="00001177.tif" N="339, C-text"/><Q>[<HI REND="I">Sinite hos abire, &amp;c.</HI>]</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12613"><HI REND="I">pees</HI> (1)] <HI REND="I">so</HI> PMFG; payes I; pais T; pes E. <HI REND="I">pees</HI> (2)] <HI REND="I">so</HI> PITG; pes E. <HI REND="I">and—gangen</HI>] among ȝow to gange M; a-wey to goone F. [<HI REND="I">Sinite, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">in</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L N="179">Thus Iewes to þe Iustices · iesus thei ladden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12614"><HI REND="I">Thus</HI>] Þis I; Þese F; Þes G.</NOTE></L>
<L>With muche noyse þat nyght · ner frentik ich awakede,<MILESTONE N="297" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12615"><HI REND="I">With</HI>] Whith P.</NOTE></L>
<L>In Inwit and in alle wittes · after <HI REND="I">liberum arbitrium</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12616"><HI REND="I">In</HI>] T <HI REND="I">om. in</HI>] MFG <HI REND="I">om. wittes</HI>] whittes P.</NOTE></L>
<L>Ich waitede wyterly, ac ne wiste · whider he wente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12617">G <HI REND="I">omits. waitede</HI>] awayted EM; wakide T. <HI REND="I">wyterly</HI>] sikerly I. <HI REND="I">ac</HI>] ac ich E; ac i MF. <HI REND="I">whider</HI> MFIT] weder P; whodere E. <HI REND="I">ac—wente</HI>] ac whider a wende y ne wiste I; but whider he wente I ne wiste T. <HI REND="I">he</HI>] heo P; a I.</NOTE></L>
<L>And þanne mette ich wiþ a man · on mydlentens soneday,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12618"><HI REND="I">wiþ</HI>] whiþ P. <HI REND="I">on</HI>] a IFT. <HI REND="I">mydlentens</HI>] myd-lentene F; myd|lenten TG; mydlente M.</NOTE></L>
<L N="184">As hor as an haweþorn · and abraam he hihte.</L>
<L>"Of whennes art þow?" quaþ ich · and hendeliche hym grette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12619"><HI REND="I">whennes</HI>] wennes P. <HI REND="I">art</HI> MI FT] ert PEG.</NOTE></L>
<L>"Ich am with faiþ," quaþ þat freek · "hit falleþ nat me to lye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12620"><HI REND="I">nat me</HI>] nat for F; nout M; me nat G.</NOTE></L>
<L>An heraude of armes · er eny lawe were."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12621"><HI REND="I">An</HI> EMIFTG] <HI REND="I">miswritten</HI> And P. <HI REND="I">armes</HI>] his armes M.</NOTE></L>
<L N="188">"What is hus conysaunce," quaþ ich · "in hus cote|armure?"</L>
<L>"Þre persones in o pensel," quath he · "departable from oþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12622"><HI REND="I">pensel</HI>] penson M. <HI REND="I">depart|able</HI>] indepartable eche F; <HI REND="I">but see</HI> l. 216.</NOTE></L>
<L>O speche and o spirit · spryngeþ out of alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12623"><HI REND="I">O</HI>] And T; G <HI REND="I">om. o</HI>] ITG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of o wit, of on wil · were neuere a-twynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12624"><HI REND="I">of</HI>] &amp; of T; and MG. <HI REND="I">were</HI>] and weren M; þei were FT; were þey G.</NOTE></L>
<L N="192">And sondry to seo vpon · <HI REND="I">solus deus</HI> he hoteþ."</L>
<L>"Siþthen thei ben surlepes," quaþ ich · "thei han sondry names."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12625"><HI REND="I">surlepes</HI>] surlepus F; surlepis T; suyrelepus I; sondrilipes M; <HI REND="I">mis|written</HI> surlepees PE; seperable (<HI REND="I">over erasure</HI>) G. <HI REND="I">thei</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"That is soþ," saide he · "þe syre hatte <HI REND="I">pater;</HI><MILESTONE N="298" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12626"><HI REND="I">he</HI>] he þenne IT. <HI REND="I">hatte</HI>] hatteþ MT; highte I; hiȝt F. <HI REND="I">pater</HI>] pater-noster IT.</NOTE></L>
<L>And þe secunde is a sone · of þe syre, <HI REND="I">filius;</HI>
</L>
<PB REF="00001178.tif" N="340, C-text"/>
<L N="196">The þridde is þat halt al · a þyng by hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12627"><HI REND="I">is</HI>] is a þyng M. <HI REND="I">þyng</HI>] thing halt (<HI REND="I">wrongly</HI>) F. <HI REND="I">hym</HI>] his G.</NOTE></L>
<L>Holigost is hus name · and he is in alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12628"><HI REND="I">hus</HI>] þe F. <HI REND="I">and</HI>] an P.</NOTE></L>
<L>"This is merk þyng for me," quaþ ich · "and for meny oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12629"><HI REND="I">merk</HI> MTG] merke EI; meerk P. <HI REND="I">is—þyng</HI>] þing is me (<HI REND="I">sic</HI>) F. <HI REND="I">oþer</HI>] anoþer IFTG.</NOTE></L>
<L>How o lord myghte lyue a þre · ich leyue hit nat," ich seyde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12630"><HI REND="I">o</HI>] a ET. <HI REND="I">a þre</HI>] on þreo M. <HI REND="I">ich</HI> (2)] he M.</NOTE></L>
<L N="200">"Muse not to muche þer-on," quaþ faith · "tyl þow more knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12631"><HI REND="I">to—þeron</HI>] þer-on to muche T. <HI REND="I">tyl</HI>] or G. <HI REND="I">more knowe</HI>] knowe more M.</NOTE></L>
<L>Ac looke þow leyue hit leelly · al þy lyf-tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12632"><HI REND="I">looke þow</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That þre by-longeþ to on lorde · that lygaunce cleymeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12633"><HI REND="I">That</HI>] T <HI REND="I">om. on</HI>] a MIT; o FG. <HI REND="I">lygaunce</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEM; ligeance I; a-ligeaunce F; leggeaunce T.</NOTE></L>
<L>Mighte, and [a] mene · to seo hus owen Mighte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12634">[<HI REND="I">a</HI> MFTG] P <HI REND="I">om. and—mene</HI>] he mene I; ich moeue E.</NOTE></L>
<L N="204">Of hym-self and of hus seruaunt · and [what] suffreþ hem boþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12635"><HI REND="I">of</HI>] EMIFT <HI REND="I">om. hus</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">what</HI> MIFTG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>God þat gynnynge hadde neuere · bote þo hym gode þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12636"><HI REND="I">gynnynge</HI>] by-gynnyng IG. <HI REND="I">gynnynge—neuere</HI>] no bigynnyng hadde E.</NOTE></L>
<L>Sente forth hus sone · as for seruaunt þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12637"><HI REND="I">sone</HI>] deere sone F. <HI REND="I">for</HI>] for his M.</NOTE></L>
<L>To okupien hym here · til issue were spronge,</L>
<L N="208">The whiche aren children of charite · and holichurche þe moder.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12638">G <HI REND="I">omits. whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">þe</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Patriarkes and prophetes · and apostles were þe children;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12639"><HI REND="I">apostles</HI>] þe aposteles M. <HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> F <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 209 <HI REND="I">and first half of</HI> l. 210.</NOTE></L>
<L>And crist and cristendome · and cristene holichurche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12640"><HI REND="I">and</HI> (2)] &amp; alle IT.</NOTE></L>
<L>By-tokeneþ þe trinite · and trewe by-leyue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12641"><HI REND="I">trewe</HI>] trywe P; holy G.</NOTE></L>
<L N="212">O god almyghty · þat man made and wrouhte,</L>
<L>Semblable to hym-self · er eny synne were,</L>
<L>A þre he is þer he is · and hereof bereþ wittnesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12642">G <HI REND="I">omits. A</HI>] And M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001179.tif" N="341, C-text"/>
<L>Þe werkes þat hym-self wrouhte · and þis worlde boþe;<Q><HI REND="I">Celi enarrant gloriam dei, &amp; opera manuum eius annunciat firmamentum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12643">G <HI REND="I">omits. þis</HI>] þe MT. <HI REND="I">worlde</HI>] wordle P. <HI REND="I">&amp;—firmamentum</HI>] IFT <HI REND="I">om. eius—firmamentum</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="216">That he is þre persones departable · ich proue hit by man-kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12644"><HI REND="I">In margin of</HI> M—probacio.</NOTE></L>
<L>And o god almyghty · yf alle men beo of adam.</L>
<L>Eue was of adam · and out of hym ydrawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12645"><HI REND="I">was—adam</HI>] of Adam was I; &amp; Adam was (!) T. <HI REND="I">and</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And abel of hem boþe · and alle þre o kynde;</L>
<L N="220">[Ac] these þre þat ich carpe of · adam, and eue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12646">[<HI REND="I">Ac</HI> M] And IFTG; <HI REND="I">mis|written</HI> As PE. <HI REND="I">these</HI>] theese P. <HI REND="I">þat</HI>] as E.</NOTE></L>
<L>And abel, here issue · aren bote on in man-hede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12647"><HI REND="I">here</HI> EITG] heer P; her F; heore M. <HI REND="I">issue</HI>] essue P; <HI REND="I">but see</HI> l. 207.</NOTE></L>
<L>Matrimonie with-oute moillere · is nat muche to preyse,<MILESTONE N="299" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12648">G <HI REND="I">omits. moillere</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; moylere EI; moilere F; muliere T.</NOTE></L>
<L>The bible bereþ witnesse · a book of þe olde lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12649">G <HI REND="I">omits. The</HI>] As þe IT.</NOTE></L>
<L N="224">Þat a-corsed alle couples · þat no kynde forth brouhte;<Q><HI REND="I">Maledictus sit homo qui non reliquit semen in israel.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12650">G <HI REND="I">omits. a-corsed</HI>] accurseth I. <HI REND="I">sit</HI>] MFT <HI REND="I">om. reliquit</HI>] reliquid M; reliquerit F.</NOTE></L>
<L>And a man with-oute a make · myghte nat wel of kynde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12651"><HI REND="I">And</HI>] FG <HI REND="I">om. a</HI> (1)] IT <HI REND="I">om. a</HI> (2)] M <HI REND="I">om. And a</HI>] With-out (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">wel</HI> IMFTG] <HI REND="I">miswritten</HI> welle PE.</NOTE></L>
<L>Multeplie, ne more-ouer · with-oute a make louye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12652"><HI REND="I">ne</HI>] no FT; and M.</NOTE></L>
<L>Ne with-oute a sowere be suche seede · þis we seen alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12653"><HI REND="I">be suche</HI>] bisowed F. <HI REND="I">seen</HI>] se wel F; wyten T.</NOTE></L>
<L>Now go we to god-hede; · in god, fader of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12654"><HI REND="I">go we</HI> TG] gowe I; gawe MF; goo wee P. <HI REND="I">god-hede</HI>] þe godhood M; þe god-heede F.</NOTE></L>
<L N="229">Was þe sone in hym-selue · in a <HI REND="I">simile,</HI> as eue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12655"><HI REND="I">simile</HI>] saumple M.</NOTE></L>
<L>Was, whanne god wolde · out of þe wye y-drawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12656"><HI REND="I">whanne</HI>] wanne P; whan þat F. <HI REND="I">wye</HI> EG] wiȝ T; wy F; <HI REND="I">badly spelt</HI> weye PI; vie M; <HI REND="I">see</HI> l. 280. <HI REND="I">y-drawe</HI>] drawe EMT; here drawe F.</NOTE></L>
<L>And as abel of adam · and of hus wif eue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12657"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. as</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001180.tif" N="342, C-text"/>
<L N="232">Sprang forth and spak · a spire of hem tweyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12658"><HI REND="I">spire</HI> EFT] spir P; spyr G; spyer I; spirijt M. <HI REND="I">tweyne</HI> MIT] tweye EFG; tweyene P.</NOTE></L>
<L>So out of þe syre and of þe sone · the <HI REND="I">seynt espirit</HI> of bothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12659"><HI REND="I">out</HI>] MF <HI REND="I">om. of</HI> (2)] T <HI REND="I">om. seynt</HI>] G <HI REND="I">om. espirit</HI>] spirit EIFGT; spirijt M. <HI REND="I">bothe</HI>] hem boþe ITG.</NOTE></L>
<L>Ys, and ay [was] · and worth with-outen ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12660">[<HI REND="I">was</HI> T] weren PEMFG; were I (<HI REND="I">which looks as if</HI> weren <HI REND="I">is the author's own error</HI>). I <HI REND="I">omits last half of the line.</HI></NOTE></L>
<L N="235">And as þre persones palpable · is pureliche bote o man-kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12661"><HI REND="I">palpable</HI>] palpablis T. <HI REND="I">pure|liche</HI>] priueliche I. <HI REND="I">bote</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The whiche is man and hus make · and moillere-is issue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12662"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">moillere</HI>] moiller M; moilere FTG; mulier I. -<HI REND="I">is</HI>] <HI REND="I">so</HI> PT; here EIFG; heore M; (<HI REND="I">the possessive case of</HI> moillere <HI REND="I">is in|tended.</HI>)</NOTE></L>
<L>So is god godes sone · in þre persones þe trinite.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12663"><HI REND="I">god</HI>] god and M. <HI REND="I">in</HI>] &amp; E; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In matrimonie aren þre · and of o man cam alle þre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12664"><HI REND="I">aren</HI>] ben E; arn alle M.</NOTE></L>
<L>And to godhede goþ þre · and of o god is alle þre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12665"><HI REND="I">of</HI>] MIFTG <HI REND="I">om. o</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="240">Loo, treys encountre treys," quaþ he · "in godhede and in manhede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12666"><HI REND="I">treys</HI>] treis EMIFTG. <HI REND="I">en|countre</HI>] acountre MTG. <HI REND="I">in</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Hauest þow seyen þis?" ich seide · "alle þre, and o god?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12667"><HI REND="I">Hauest þow</HI>] Hast þow EMT; Hastou IF. <HI REND="I">seyen</HI>] i-seyn M; y|seye IFG; soþe (!) T. <HI REND="I">and</HI>] but M.</NOTE></L>
<L>"In a somer ich seyh hym," quaþ he · "as ich sat in my porche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12668"><HI REND="I">seyh him</HI>] si him M; him seye I; hym seiȝ T. <HI REND="I">as</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Where god cam goynge a-þre · ryght by my gate; <Q><HI REND="I">Tres uidit et unum adorauit.</HI></Q><MILESTONE N="300" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12669"><HI REND="I">Where</HI>] Were P. <HI REND="I">goynge</HI>] gangande I; gangyng TG. <HI REND="I">a-þre</HI>] in þreo M. <HI REND="I">ryght</HI>] F <HI REND="I">om. et</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="244">Ich ros vp and reuerencede god · and ryght fayre hym grette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12670"><HI REND="I">ros</HI>] a-ros M. <HI REND="I">vp</HI>] I <HI REND="I">om. ryght fayre</HI>] fayre y G.</NOTE></L>
<L>Wesh here feet, and wypede hem · and after þei eten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12671"><HI REND="I">Here</HI> M <HI REND="I">has lost</HI> a leaf; <HI REND="I">down to</HI> xx. 30. <HI REND="I">Wesh</HI>] Wesch I; Wissche F; Wissh G; Wysschen T. <HI REND="I">after</HI>] afterward IG.</NOTE></L>
<L>And what ich þouhte and my wyf · he ous wel tolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12672"><HI REND="I">my wyf</HI>] what my wyf þouȝte T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001181.tif" N="343, C-text"/>
<L>He by-hihte ous issue and heir · in oure olde age,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12673"><HI REND="I">heir</HI>] erthe (!) F. <HI REND="I">age</HI>] gate (!) F.</NOTE></L>
<L N="248">Ful trewe tokne by-twyne ous is · what tyme þat ich mette hym;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12674"><HI REND="I">Ful</HI>] But T. <HI REND="I">tokne</HI>] tokenys IT. <HI REND="I">by-twyne</HI>] bi-twix F. <HI REND="I">what</HI>] wat P; of what G. <HI REND="I">what tyme</HI>] whan tyme comþ IT. <HI REND="I">mette</HI> EFG] mete PT.</NOTE></L>
<L>How he fondede me ferst · my faire sone ysaac,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12675"><HI REND="I">me</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To make sacrifice of hym · he het me, hym to honoure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12676"><HI REND="I">het</HI>] heet F; hete EI; leet G. <HI REND="I">hym</HI> (2)] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="251">Ich with-sat nat hus heste · ich hope and by-leyue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12677"><HI REND="I">by-leyue</HI>] ich bileue E; I leeue F.</NOTE></L>
<L>Wher ich walke in þis worlde · he wol hit me a-lowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12678"><HI REND="I">worlde</HI>] wordle P. <HI REND="I">he wol</HI>] a wille I. <HI REND="I">hit me</HI>] me hit F.</NOTE></L>
<L>Ich circumsysede my sone · and al-so, for hus sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12679"><HI REND="I">and</HI>] IFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>My-self and my meyne · and alle þat maule were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12680"><HI REND="I">alle</HI>] T <HI REND="I">om. maule</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEG; male IT; malus F.</NOTE></L>
<L N="255">Bledden blod for þat lordes loue · ich hope to blesse þe tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12681"><HI REND="I">þat</HI>] our E. <HI REND="I">þe</HI>] þat IT.</NOTE></L>
<L>Myn affiaunce and my feith · is ferm [in] hus by-leyue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12682">[<HI REND="I">in</HI> IFT] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For hym-self seide ich sholde haue · and myn issue boþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12683"><HI REND="I">and</HI>] I and IT.</NOTE></L>
<L>Lond and lordshup ynow · and lyf with-outen ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12684"><HI REND="I">lordshup</HI>] lordscipes E.</NOTE></L>
<L>To me and to myn issue · more he by-hihte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12685"><HI REND="I">to</HI>] T <HI REND="I">om. he</HI>] he me IFT.</NOTE></L>
<L N="260">Mercy for oure mysdedes · as meny tymes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12686"><HI REND="I">as</HI>] also FT.</NOTE></L>
<L>As we wilnede and wolde · with mouth and herte asken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12687">255—261. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12688"><HI REND="I">wilnede</HI>] willed F; wilne T. <HI REND="I">and</HI> (2)] &amp; with T. <HI REND="I">asken</HI>] also I.</NOTE></L>
<L>And sitthen he sende me to sayn · and seide þat ich sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12689"><HI REND="I">sende</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEF; sente IG; sette T.</NOTE></L>
<L>Worshupen hym with wyn · and with bred boþe</L>
<L N="264">At ones on an auter · in worshup of þe trinite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12690"><HI REND="I">At</HI>] Ac F; But T.</NOTE></L>
<L>And make sacrifice so · som-what hit by-tokneþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12691">G <HI REND="I">omits. by-tokneþ</HI>] be|tokened F.</NOTE></L>
<L>Ich leyue þat þilke lorde thenke · a newe lawe to make; <Q><HI REND="I">Fiet unum ouile et unus pastor.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12692"><HI REND="I">þilke</HI>] þulke EG; ilke IFT. <HI REND="I">thenke</HI>] þenkeþ IF; þenkyþ G; þinkeþ T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001182.tif" N="344, C-text"/>
<L>Thus haue ich beo hus heraude · her and in helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12693"><HI REND="I">beo</HI>] be EFG; ben IT.</NOTE></L>
<L N="268">And comforted menye carful þere · þat after hus comyng loken.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12694"><HI REND="I">menye</HI>] many a IFT. <HI REND="I">loken</HI>] loked IF.</NOTE></L>
<L>For-thi ich seke him," he seide · "for seynt Iohan þe baptist<MILESTONE N="301" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12695"><HI REND="I">he</HI>] i F; y G. <HI REND="I">Iohan</HI>] Ion EF. <HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Seide þat he seih hym her · þat sholde [saue] ous alle; <Q><HI REND="I">Ecce agnus dei</HI> [<HI REND="I">qui tollit peccata mundi</HI>]."</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12696"><HI REND="I">seih</HI>] sey EG; sy F. <HI REND="I">hym</HI>] IT <HI REND="I">om. sholde</HI>] schal F. [<HI REND="I">saue</HI> IFTG] ioye PE; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. [<HI REND="I">qui, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">from</HI> F.</NOTE></L>
<L>Thenne hadde ich wonder of hus wordes · and of hus wide cloþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12697"><HI REND="I">hus</HI> (2)] I <HI REND="I">om. hus wordes</HI>] þys G.</NOTE></L>
<L N="272">For in hus bosom he bar a þyng · and þat he blessede ofte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12698"><HI REND="I">a</HI>] IFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ich loked in hus lappe · a lazar lay þer-ynne,</L>
<L>With patriarkes and prophetes · pleiynge to-gederes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12699"><HI REND="I">pleiynge</HI>] pleiȝeden T.</NOTE></L>
<L>"What waytest þow," quaþ faith · "and what woldest thou haue?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12700"><HI REND="I">waytest</HI>] awaitest FTG. <HI REND="I">faith</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> faiht P. <HI REND="I">woldest</HI>] wolt I; wost (!) T.</NOTE></L>
<L>"Ich wolde wyte," quaþ ich þo · "what is in þy lappe?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12701"><HI REND="I">wyte</HI>] ywite EIFG.</NOTE></L>
<L N="277">"Loo!" quaþ he, and leet me seo · "lord, mercy!" ich seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12702"><HI REND="I">leet</HI>] lete E; let TG. <HI REND="I">lord</HI>] a lord F.</NOTE></L>
<L>"This is a present of muche prys · what pryns shal hit haue?"</L>
<L>"Hit is a preciouse present," quaþ he · "ac þe pouke hit haþ attached,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12703"><HI REND="I">attached</HI>] attachede P; y|tachid T.</NOTE></L>
<L>And me þer-wiþ," quaþ þe wye · "may no wed ous quite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12704"><HI REND="I">þe</HI>] þat FT. <HI REND="I">wye</HI>] wy F; wiȝ T; wey I. <HI REND="I">quite</HI>] aquyte FG.</NOTE></L>
<L N="281">Ne no bern beo oure borghe · ne brynge ous out of daunger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12705">G <HI REND="I">omits. bern</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEI; barn F; burn T. <HI REND="I">borghe</HI>] borgh I; borw E; borwe F; boruȝ T. <HI REND="I">out</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Fro þe poukes poundfalde · no maynprise may ous fecche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12706">G <HI REND="I">omits. poundfalde</HI>] pyn|fold F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001183.tif" N="345, C-text"/>
<L>Til he come that ich carpe of · crist is hus name,<MILESTONE N="302" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12707"><HI REND="I">of</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="284">Þat shal delyuery ous som day · out of þe deueles powere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12708"><HI REND="I">delyuery</HI>] delyuere EIFTG.</NOTE></L>
<L>And betere wed for ous wagen · þan alle we beon worthi,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12709"><HI REND="I">alle we beon</HI>] we ben alle ITG.</NOTE></L>
<L>And þat is, lif for lyf · oþer ligge þus euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12710"><HI REND="I">euere</HI>] for euer EFG.</NOTE></L>
<L>[Lollynge] in my lappe þus · til such a lord ous fecche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12711">[<HI REND="I">Lollynge</HI> IT] Longynge PEFG; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>"Alas!" ich seide, "þat synne · so longe shal lette<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12712"><HI REND="I">ich—synne</HI>] þat synne ich seide E. <HI REND="I">seide</HI>] seide þo F. <HI REND="I">lette</HI>] I-lette F.</NOTE></L>
<L N="289">The myght of godes mercy · þat myghte ous alle amende!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12713"><HI REND="I">myghte</HI>] schal G.</NOTE></L>
<L>And wepte for hus wordes; · with þat ich seyh an oþer<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12714"><HI REND="I">for</HI>] wiþ G. <HI REND="I">ich seyh</HI>] ich sey E; I saw F; sagh i I; sauȝ i T.</NOTE></L>
<L>Rappliche renne · þe righte wey we wente;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12715"><HI REND="I">Rappliche</HI>] Rappelich E; Rapeliche IT; Ful rapeliche F. <HI REND="I">Rapp|liche—righte</HI>] Þat rapliche wente þe hyȝe G. <HI REND="I">we</HI>] þat we FG.</NOTE></L>
<L>And ich fraynede hym furst · fro whennes he come,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12716"><HI REND="I">ich</HI>] T <HI REND="I">om. whennes</HI>] wennes P; whenne þat F.</NOTE></L>
<L N="293">What he hihte, and whider he wolde · and wyghtliche he ous tolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12717">
<P><HI REND="I">whider</HI>] IT whedur F; whodere (<HI REND="I">for</HI> wheder?) E; woder (<HI REND="I">for</HI> wheder?) P; what G. <HI REND="I">and</HI> (2)] G <HI REND="I">om. wyght|liche</HI>] wittilich E. <HI REND="I">tolde</HI>] tauȝte G.</P>
<P>COLOPHON. <HI REND="I">So</HI> PG. <HI REND="I">Hic</HI>] EF <HI REND="I">om. Hic explicit</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></P></NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus secundus de dobet.</HI>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="20"><PB REF="00001184.tif" N="346, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XX (DO-BET III).</HEAD>
<HEAD><HI REND="I">Hic incipit passus tercius de dobet.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12718">
<P>RUBRIC. <HI REND="I">So in</HI> P; Incipit tercius F; IT <HI REND="I">om.</HI></P>
<P>OBS. M <HI REND="I">begins at l.</HI> 31.</P></NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>"Ich am <HI REND="I">spes,</HI> [a spye]," quaþ he · "and spire after a knyght,<MILESTONE N="303" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12719">[<HI REND="I">a spye</HI> IG] a spie FT; PE <HI REND="I">omit; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">spire</HI> T] spirr P; speore F; spere I; spure EG. <HI REND="I">knyght</HI>] kyng E.</NOTE></L>
<L>Þat tooke me a maundement · vp-on þe mounte of synay,</L>
<L>To ruele alle reames þer-with · in right and [in] reison.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12720">[<HI REND="I">in</HI> EIFT] PG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Loo, here þe lettere," quaþ he · "in latyn and in ebrew,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12721"><HI REND="I">in</HI> (1)] a I; o T. <HI REND="I">in</HI> (2)] an I; on T.</NOTE></L>
<L N="5">That ich seye is soþe · seo ho so lykeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12722"><HI REND="I">That</HI>] Þat þat ITF; For þat G. <HI REND="I">seye</HI>] seih I; seiȝ T; say F. <HI REND="I">is</HI>] was F. <HI REND="I">seo</HI>] se it F; a-say G.</NOTE></L>
<L>"Ys hit a-seled?" ich seyde · "may men seo þe letteres?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12723"><HI REND="I">a-seled</HI>] a-selede P; assealed I; asselide T; I-selid F. <HI REND="I">seo</HI>] y-se I. <HI REND="I">þe</HI>] þy EG.</NOTE></L>
<L>"Nay," he seyde, "ich seke hym · þat haþ þe seel to kepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12724"><HI REND="I">he seyde</HI>] sede he E; I seide (<HI REND="I">wrongly</HI>) F. <HI REND="I">þe</HI>] þat F.</NOTE></L>
<L N="8">The whiche is criste and cristendome · and a croys þer|on to honge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12725"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">criste and</HI>] croys of G. <HI REND="I">a</HI>] IFT <HI REND="I">om. a croys</HI>] G <HI REND="I">om. to honge</HI>] y-honged I.</NOTE></L>
<L>Were hit þer-with a-seeled · ich wote wel þe soþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12726"><HI REND="I">a-seeled</HI>] I-selid F.</NOTE></L>
<L>That lucifers lordshup · ligge sholde ful lowe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12727"><HI REND="I">ligge—lowe</HI>] schold ligge lowe F; lowe schulde ligge ITG.</NOTE></L>
<L>"Leet se thi letteres," quaþ ich · "we myghte þe lawe knowe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12728"><HI REND="I">Leet</HI>] Let T; Lat IFG. <HI REND="I">þe</HI>] þi F.</NOTE></L>
<L>He plyghte forþ a patente · a pece of an harde roche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12729"><HI REND="I">forþ</HI>] out F. <HI REND="I">an harde</HI>] a F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001185.tif" N="347, C-text"/>
<L N="13">Wher-on was write two wordes · in þis wise glosede;<MILESTONE N="304" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Dilige deum &amp; proximum</HI> [<HI REND="I">tuum</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12730"><HI REND="I">write</HI>] writen IF; ywrit E. <HI REND="I">two</HI> ET] to PFG; tweye I. <HI REND="I">write</HI>— <HI REND="I">wordes</HI>] two wordes ywrit E. <HI REND="I">in</HI>] and on IT. <HI REND="I">glosede</HI>] I-glosed F; a-glosed G. [<HI REND="I">tuum</HI>] <HI REND="I">supplied from</HI> T; PEIG <HI REND="I">om.</HI> F <HI REND="I">has</HI>—Diliges domi|num deum tuum super omnia &amp; proximum tuum sicut te ipsum.</NOTE></L>
<L>This was þe tyxt treweliche · ich toke ful good gome;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12731"><HI REND="I">treweliche</HI>] triweliche P. <HI REND="I">gome</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEF; geme I; ȝeme T; kepe G.</NOTE></L>
<L>The glose gloryousliche was wryte · wyth a gylt penne;<Q><HI REND="I">In his duobus mandatis pendet tota lex</HI> [<HI REND="I">&amp; prophete</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12732"><HI REND="I">gloryousliche was</HI>] was glori|ousely IT. <HI REND="I">wryte</HI>] writen I. <HI REND="I">gylt</HI>] gulte I; gilden E. <HI REND="I">mandatis</HI>] IT <HI REND="I">om. pendet</HI>] pependit IT. <HI REND="I">tota</HI>] uniuersa E. [<HI REND="I">&amp; prophete</HI> EF] PITG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="16">"Ys her al þy lordes lettere?" quaþ ich · "ȝe, [leue me," he] sayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12733"><HI REND="I">þy</HI>] þis I. <HI REND="I">lettere</HI>] lettres IT. [<HI REND="I">leue—he</HI> EIT] leef me he F; leyf he me (<HI REND="I">by mistake</HI>) P; leof he me G.</NOTE></L>
<L>"And ho so worcheþ after þis write · ich wol vnder-take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12734"><HI REND="I">þis write</HI>] his wit F.</NOTE></L>
<L>Shal neuere deouel hym dere · ne deþ in soule greue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12735"><HI REND="I">Shal</HI>] Schal þer F. <HI REND="I">deouel</HI>] deuel EFIG; deuil T. <HI REND="I">in</HI>] in his T.</NOTE></L>
<L>For þauh ich seye hit my-self · ich haue saued with þis charme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12736">T <HI REND="I">omits from</HI> ich haue <HI REND="I">to</HI> faith <HI REND="I">in</HI> l. 21. <HI REND="I">saued</HI>] sauede P.</NOTE></L>
<L N="20">Of men and of wymmen · meny score þousend."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12737"><HI REND="I">meny</HI>] many a F.</NOTE></L>
<L>"He seiþ soþ," seide faith · "ich haue founde hit trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12738"><HI REND="I">seiþ</HI>] seide F. <HI REND="I">founde</HI>] y|founde IF; vounde G.</NOTE></L>
<L>Loo, her in my lappe," quaþ faith · "þat leyuede vp-on þe lettere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12739"><HI REND="I">leyuede</HI>] leued EI; leeued F; leuide T. <HI REND="I">þe</HI>] þat EITG; þis F.</NOTE></L>
<L>Boþe Iosue and Iudith · and Iudas makabeus,</L>
<L N="24">And sixe þousand mo," quaþ faith · "ich can nat [seye] here names."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12740">G <HI REND="I">omits.</HI> [<HI REND="I">seye</HI> F] seiȝe T; seyn I; telle PE; <HI REND="I">but obs. alliteration.</HI></NOTE></L>
<L>"Ȝoure wordes aren wonderful," quaþ ich · "wher eny of ȝow be trewe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12741"><HI REND="I">aren</HI>] arn ful T. <HI REND="I">ich</HI>] i þo I. <HI REND="I">wher</HI>] wheþer T. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P.</NOTE></L>
<L>And leel to be-leyuen on · for body oþer for soule?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12742">G <HI REND="I">omits. And</HI>] And al P; <HI REND="I">but</HI> EIFT <HI REND="I">omit</HI> al. <HI REND="I">body</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIF; lif T (<HI REND="I">as in</HI> B-text). <HI REND="I">oþer</HI>] &amp; T.</NOTE></L>
<L>Abraam seith þat he seih · holiche þe trinite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12743"><HI REND="I">seih</HI>] sauȝ T; seiȝe E; sy FG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001186.tif" N="348, C-text"/>
<L N="28">Þre persones parcel-mele · departable from oþer,</L>
<L>And alle þre bote o god; · thus abraam bereþ wittnesse,</L>
<L>And ysauede þat by-leyueþ so · and sory for here synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12744">G <HI REND="I">omits. ysauede</HI>] haþ y-saued I; haþ sauid T; seeth I-saued F. <HI REND="I">by-leyueþ</HI>] byleued I; beleuid T; lyue F. <HI REND="I">for here</HI>] be of F.</NOTE></L>
<L>He can no certayn summe telle · and somme aren in hus lappe.<MILESTONE N="305" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12745">G <HI REND="I">omits. Here</HI> M <HI REND="I">begins again. He</HI>] i M.</NOTE></L>
<L N="32">What neodeþ [hit] þanne · a newe lawe to brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12746"><HI REND="I">What</HI>] But what F. <HI REND="I">neodeþ</HI>] neded I; nedite T. [<HI REND="I">hit</HI> G] it IFT; PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Sutthe þe furste suffisede · so by-leyue and be ysaued?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12747"><HI REND="I">suffisede</HI>] suffiseth F. <HI REND="I">so</HI> PETG] to IF; so to M. <HI REND="I">be</HI>] M <HI REND="I">om. ysaued</HI> E] ysauede P; i-saued M; saued IFG; sauid T.</NOTE></L>
<L>And now comeþ her this <HI REND="I">spes</HI> · and haþ aspied þe lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12748"><HI REND="I">her</HI>] þer M; IT <HI REND="I">om. and</HI>] þat I.</NOTE></L>
<L>Þat of þe trinite ne telleþ · ne takeþ mo persones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12749"><HI REND="I">þe</HI>] no ITG. <HI REND="I">ne</HI>] TG <HI REND="I">om. mo</HI>] no T.</NOTE></L>
<L N="36">To god-hede, bote o god · and o god almyghty,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12750"><HI REND="I">o</HI> (2)] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The whiche alle men aren holde · ouere alle þyng to honoure;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12751"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">holde</HI>] i|holde M.</NOTE></L>
<L>And sitthe to loue and to leue · for þat lordes sake<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12752">G <HI REND="I">omits. to loue—leue</HI>] loue and bileue M. <HI REND="I">leue</HI>] <HI REND="I">perhaps</HI> lene.</NOTE></L>
<L>Alle manere of men · as muche as ous self.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12753">G <HI REND="I">omits. muche</HI> MFT] meche P; myche E; mochel I. <HI REND="I">ous</HI>] us MF; oure IT. <HI REND="I">self</HI>] selue MFI; seluen T.</NOTE></L>
<L>And for to louye and to leyue · in o lord almyghty.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12754"><HI REND="I">to</HI> (2)] IMG <HI REND="I">om. leyue</HI>] leue ET; bileue MIFG. <HI REND="I">lord</HI>] god FG.</NOTE></L>
<L N="41">Hit is lyght for lewede · and for lerede boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12755"><HI REND="I">lyght</HI>] like F. <HI REND="I">lewede</HI>] lewed men M. <HI REND="I">for</HI> (2)] fore P.</NOTE></L>
<L>Ac for to by-leyue in o lorde · þat lyueþ in þre persones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12756"><HI REND="I">Ac</HI>] &amp; F. <HI REND="I">o</HI>] a MFG.</NOTE></L>
<L>And lereþ þat we louye sholde · as wel lyeres as leele—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12757"><HI REND="I">þat</HI>] nat (!) F.</NOTE></L>
<L N="44">Go þy gat," quaþ ich [to] <HI REND="I">spes</HI> · "so me god helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12758">[<HI REND="I">to</HI> EMIFTG] þo P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">spes</HI>] pes (!) T.</NOTE></L>
<L>Tho þat leorneþ thi lawe · wolle litel while hit vsen!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12759"><HI REND="I">Tho</HI>] Þei F. <HI REND="I">leorneþ</HI>] lereth F. <HI REND="I">thi</HI>] þe E. <HI REND="I">wolle</HI>] wel FT; wiln I. <HI REND="I">while</HI>] wile P. <HI REND="I">vsen</HI>] useth F.</NOTE></L>
<L>And as we wente in the way · thus [wordyng of] þis matere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12760"><HI REND="I">we—the</HI>] I went in my F. [<HI REND="I">wordyng of</HI> IMFTG] wondrynge in P; wondrynge of E; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001187.tif" N="349, C-text"/>
<L>Then seih we a samaritan · cam syttynge on a mule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12761"><HI REND="I">cam</HI>] come IM; com T.</NOTE></L>
<L N="48">Rydynge ful raply · þe ryght way þat we wente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12762"><HI REND="I">Rydynge</HI>] Ridande T. <HI REND="I">ryght</HI>] same G. <HI REND="I">þat</HI>] MIT <HI REND="I">om. we</HI>] he M. <HI REND="I">wente</HI>] ȝeden IT.</NOTE></L>
<L>Comynge fram a contreie · þat men callide Ierico,<MILESTONE N="306" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12763"><HI REND="I">Comynge</HI>] Comande T. <HI REND="I">callide</HI>] callen T; calden M; callyþ G.</NOTE></L>
<L>To Iusten in ierusalem · he iacede awey ful faste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12764"><HI REND="I">in</HI>] at T. <HI REND="I">iacede</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; iaced EIF; iaside TG. <HI REND="I">ful</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="51">Boþe abraam and <HI REND="I">spes</HI> · [and] he metten to-gederes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12765">[<HI REND="I">and</HI> MIFTG] as E; adde (<HI REND="I">sic</HI>) P. <HI REND="I">to-gederes</HI>] at ones ITG.</NOTE></L>
<L>In a wilde wildernesse · wher theoues hadden bounde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12766"><HI REND="I">hadden bounde</HI>] hadde i-bounde MIFT.</NOTE></L>
<L>A man, as me tho thouhte · to muche care þei brouhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12767"><HI REND="I">tho</HI>] MG <HI REND="I">om. muche</HI>] <HI REND="I">mis|written</HI> muce P. <HI REND="I">þei</HI>] þo F.</NOTE></L>
<L>For he ne myghte steppe ne stande · ne stere fot ne hondes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12768">G <HI REND="I">omits. ne</HI> (1)] IF <HI REND="I">om. stere</HI>] stire MF; T <HI REND="I">om. hondes</HI>] hand T.</NOTE></L>
<L>Ne helpe hym-selue sothliche · for <HI REND="I">semiuiuus</HI> he semede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12769">G <HI REND="I">omits. semiuiuus</HI>] semiuyf IF; semyvif T; semeuijf M.</NOTE></L>
<L N="56">And naked as a neelde · and non help aboute hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12770">G <HI REND="I">omits. And</HI>] And as IFT. <HI REND="I">neelde</HI>] nelde ET; nedle F; nedel I; nedele M. <HI REND="I">non—hym</HI>] no lijf him abouȝte M. <HI REND="I">aboute hym</HI>] abouȝten I.</NOTE></L>
<L>Faith on hym hadde furst a sight · ac he fleih a-syde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12771"><HI REND="I">on—sight</HI>] first of him sight (<HI REND="I">sic</HI>) I; ferst had on him siȝt T; furst on him had siȝt F; of him furst hadde a syth M. <HI REND="I">fleih</HI>] fleiȝ ET; fly FG; fli M. <HI REND="I">a-syde</HI>] on side M.</NOTE></L>
<L>And wolde nat neyhle hym · by nyne londes lengthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12772"><HI REND="I">wolde</HI>] nolde FT. <HI REND="I">neyhle</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; neȝle E; neyȝhele I; neiȝhen F; neihe M; neiȝe T. <HI REND="I">nyne</HI>] many M.</NOTE></L>
<L>Hope cam hippyng after · þat hadde so ybosted<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12773"><HI REND="I">hippyng</HI>] hoppynge E; hup|pyng G; lippyng M. <HI REND="I">þat</HI>] &amp; F. <HI REND="I">so</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="60">Hou he with moyses maundement · hade meny men holpen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12774"><HI REND="I">men</HI>] man T. <HI REND="I">hade—holpen</HI>] many men hadde i-holpe M.</NOTE></L>
<L>And whanne he hadde siht of þis sike · asyde he gan drawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12775"><HI REND="I">And</HI>] Ac I; F <HI REND="I">om. whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">of</HI>] on EF. <HI REND="I">þis</HI>] þe F. <HI REND="I">gan</HI>] gan him MT.</NOTE></L>
<L>And dredfulliche with-drow hym · an dorste go no nerre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12776"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om. hym</HI>] him þo IT. <HI REND="I">an</HI>] and MEIFTG. <HI REND="I">nerre</HI>] ner hym T.</NOTE></L>
<L>Ac as sone so þe samaritan · hadde sighte of þat syke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12777"><HI REND="I">as</HI>] so ITG. <HI REND="I">so</HI>] as EMF; IG <HI REND="I">om. þe</HI>] þat M. <HI REND="I">þat syke</HI>] þis care|ful IFTG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001188.tif" N="350, C-text"/>
<L N="64">He alyghte a-non of lyarde · and ladde hym in hus hondes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12778"><HI REND="I">He</HI>] I <HI REND="I">om. alyghte</HI>] liȝt F; liȝte T. <HI REND="I">anon</HI>] M <HI REND="I">om. hym—hondes</HI>] hit on his hand M.</NOTE></L>
<L>And to þis wye he wente · hus wondes to [be]holde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12779"><HI REND="I">wye</HI> E] wy F; wiȝ T; <HI REND="I">badly spelt</HI> weye P; wey I; wythg M. <HI REND="I">be|holde</HI> MT] by-holde I; biholde E; behoolde F; holde (<HI REND="I">wrongly</HI>) P.</NOTE></L>
<L>He perceyuede by his pous · he was in peril to deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12780"><HI REND="I">He</HI>] And ITFG. <HI REND="I">perceyuede</HI>] aperseyuede M. <HI REND="I">pous</HI>] puffis (!) T. <HI REND="I">he</HI>] þat he G. <HI REND="I">he—peril</HI>] in perel he was F.</NOTE></L>
<L N="67">And bote he hadde recouer þe raþer · þat rise sholde he neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12781">G <HI REND="I">omits. bote</HI>] but if I; but ȝif T. <HI REND="I">recouer</HI>] rekeuere E; rekeuour F; recuuerer M; recouerer I. <HI REND="I">þe</HI>] FT <HI REND="I">om. þat rise</HI>] a-rise M.</NOTE></L>
<L>He vnbokelede hus boteles · and boþe he a-tamede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12782"><HI REND="I">He</HI>] And IT. <HI REND="I">a-tamede</HI>] gan atame T.</NOTE></L>
<L>With wyn and with oile · hus wondes he can lithe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12783"><HI REND="I">wondes</HI>] wounde T. <HI REND="I">can</HI>] gan EIMFTG. <HI REND="I">lithe</HI>] light I.</NOTE></L>
<L N="70">Enbaumede hym and bond hus heuede · and on bayarde hym sette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12784"><HI REND="I">heuede</HI>] hede E; hed MT; heed F.</NOTE></L>
<L>And ledde hym forth to <HI REND="I">lauacrum</HI> · <HI REND="I">lex-dei,</HI> a graunge,<MILESTONE N="307" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12785"><HI REND="I">dei</HI>] dei omnipotentis M.</NOTE></L>
<L>Is sixe myle oþer seuene · by-syde þe newe markett,</L>
<L>And lefte hym þere a lechinge · to lyuen if he myghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12786"><HI REND="I">a</HI>] at M. <HI REND="I">if</HI> I] ȝif MFT; hif P.</NOTE></L>
<L>And took two pans to þe hosteler · to take kepe to hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12787"><HI REND="I">pans</HI>] pens MI; panys T.</NOTE></L>
<L>"And þat goþ mor for hus medicine · ich make þe good aȝenwarde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12788"><HI REND="I">goþ mor</HI>] more goþ I. <HI REND="I">þat—hus</HI>] what is more for F. <HI REND="I">þe</HI>] hit M.</NOTE></L>
<L N="76">For [ich] may nat lette," quaþ [þat] lede · and lyarde he bystrydeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12789">70—76. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12790"><HI REND="I">For</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">ich</HI> E] i MIFT; P <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">þat</HI> EIMFT] þe P. <HI REND="I">bystry|deþ</HI>] gan stride F.</NOTE></L>
<L>And rapede hym to ryde · þe righte wey to Ierusalem.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12791"><HI REND="I">rapede</HI>] rapeþ I; rape (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">rapede—ryde</HI>] to ride him rapede M.</NOTE></L>
<L>Bothe faith and hus felawe <HI REND="I">spes</HI> · folweden faste after;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12792"><HI REND="I">faith</HI>] þe faiþ I. <HI REND="I">folweden</HI>] hyeden G. <HI REND="I">folweden—after</HI>] þei folwede faste F.</NOTE></L>
<L>Ac ich suwede þe samaritan · and seide hou þei bothe</L>
<L N="80">Weren afered, and flowen · fro þe man y-wonded.<MILESTONE N="308" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12793"><HI REND="I">y-wonded</HI>] y-wondede P; y|wounde I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001189.tif" N="351, C-text"/>
<L>"Haue hem excused," quaþ þe samaritan · "here help wolde nat vaille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12794"><HI REND="I">excused</HI>] ascusid T. <HI REND="I">quaþ</HI>] seide F. <HI REND="I">wolde</HI>] may IFTG; mai M. <HI REND="I">vaille</HI>] auaile IMFTG.</NOTE></L>
<L>Ne medecine vnder molde · þe man to hele brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12795"><HI REND="I">Ne</HI>] Ne no IT. <HI REND="I">þe man</HI>] hym G.</NOTE></L>
<L>Noþer Faith ne fyn hope · so festered aren hus wondes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12796"><HI REND="I">aren</HI>] ben EM.</NOTE></L>
<L>With-oute þe blod of [a] barn · he beoþ nouht ysaued,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12797">[<HI REND="I">a</HI> EIMFTG] þat P. <HI REND="I">he beoþ</HI>] þei ben M; he worþ G. <HI REND="I">ysaued</HI>] ysauede P.</NOTE></L>
<L N="85">The whiche barn mot neodes · be bore of a mayde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12798"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">bore</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; born EMIFT.</NOTE></L>
<L>And with þe blod of þat barn · embaumed and baptized.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12799"><HI REND="I">embaumed</HI>] embaumede P. <HI REND="I">baptized</HI>] baptizede P; y-baptized I.</NOTE></L>
<L>And þauh he steppe and stande · right strong worth he neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12800"><HI REND="I">steppe—stande</HI>] stande &amp; steppe ITG.</NOTE></L>
<L>Til he haue eten al þat barn · and hus blod dronken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12801"><HI REND="I">eten</HI> EIFT] heten P; i-ȝeten M; ȝete G. <HI REND="I">al</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="89">And ȝut be plastred with pacience · when fondynges hym prykieþ—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12802"><HI REND="I">be</HI>] I <HI REND="I">om. plastred</HI>] plastrede P; y-plastred I. <HI REND="I">fondynges</HI>] fond|yng MF. <HI REND="I">hym</HI>] hem T.</NOTE></L>
<L>For wente neuere [man] þis way · þat he ne was here rifled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12803">[<HI REND="I">man</HI> MIT] <HI REND="I">better than</HI> men PEF (<HI REND="I">though</HI> men <HI REND="I">is also used in the</HI> singular, <HI REND="I">when indefinite</HI>). <HI REND="I">ne was</HI>] nas FT. <HI REND="I">rifled</HI>] riflede P; i-rifled M; y-ruyfled I; I-robbed F.</NOTE></L>
<L>Saue my-selue sothliche · and suche as ich louede—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12804">89—91. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="92">And ȝut be-leyue leelly · vpon þat litel baby,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12805"><HI REND="I">be-leyue</HI>] bileue M; to be|leyue P; to bileue E; to leeue F; but þey leue ITG (<HI REND="I">the reading of</HI> M <HI REND="I">is the only one that makes sense</HI>). <HI REND="I">þat</HI>] þe I; a M. <HI REND="I">baby</HI>] barn E.</NOTE></L>
<L>Þat his likame [schal] lechen · atte laste ous alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12806"><HI REND="I">his</HI>] is P. [<HI REND="I">schal</HI> EMIFG] shal T; P <HI REND="I">om. atte</HI>] at þe MEFT; &amp; at þe G.</NOTE></L>
<L>"A! syre," ich seide · "shul nat we by-leyue,<MILESTONE N="310" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12807"><HI REND="I">we</HI> EMIFTG] <HI REND="I">miswritten</HI> weye P.</NOTE></L>
<L>As faith and hus felawe <HI REND="I">spes</HI> · enformede me boþe,</L>
<L N="96">In þre persones, a parceles · departable from oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12808"><HI REND="I">a parceles</HI>] aparseld M; apertly F; a parcel G.</NOTE></L>
<L>And all þre bote o god? · þus abraham me tauhte.</L>
<L>And hope afterwarde · of god more me tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12809"><HI REND="I">hope</HI>] sir hope F. <HI REND="I">of</HI>] of o I. <HI REND="I">me</HI>] he me G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001190.tif" N="352, C-text"/>
<L>And lerede me for hus loue · to louye al man-kynde,</L>
<L N="100">And hym abouen alle · and hem as my-selue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12810">G <HI REND="I">omits. and</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Noþer lacky ne alose · ne leyue þat þer were<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12811"><HI REND="I">lacky</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; lacke MF; lakke IG; lak T. <HI REND="I">alose</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMFG; allose I; loose E; los T.</NOTE></L>
<L>Eny wickeder in þis worlde · þan y were myself,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12812"><HI REND="I">Eny</HI>] A E. <HI REND="I">wickeder</HI>] worse MF. <HI REND="I">þis</HI>] þe I; T <HI REND="I">om. worlde</HI>] <HI REND="I">written</HI> wordle P.</NOTE></L>
<L N="103">And most imparfit of alle persones · and pacientliche suffre</L>
<L>Alle manere of men · and þauh ich myghte me venge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12813"><HI REND="I">of</HI>] I <HI REND="I">om. myghte me</HI>] me miȝte T. <HI REND="I">me</HI>] IG <HI REND="I">om. venge</HI>] a-venge M.</NOTE></L>
<L>I sholde tholie and þonken hem · þat me vuel wolde."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12814"><HI REND="I">sholde</HI>] schal M. <HI REND="I">tholie</HI>] þole T. <HI REND="I">vuel</HI>] euel MF; yuel IEG; euil T.</NOTE></L>
<L>"He seide soth," quaþ þe samaritan · "and so ich rede þe also.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12815"><HI REND="I">He seide</HI>] A seyde I.</NOTE></L>
<L>And as abraam þe olde · of o god þe taughte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12816"><HI REND="I">taughte</HI>] tauhgte P.</NOTE></L>
<L N="108">Loke þow louye and by-leyue · al þy lyf-tyme.</L>
<L>And if kynde witt carpe her-aȝen · and oþer kynne þouhtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12817"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. her</HI>] þer ME. <HI REND="I">and oþer</HI>] or eny MIFTG.</NOTE></L>
<L>Oþer heretikes with argumens · þyn hond þou hem shewe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12818"><HI REND="I">þou</HI>] þat þou IT. <HI REND="I">hem</HI>] hym E.</NOTE></L>
<L>For god þat al by-gan · in gynnynge of þe worlde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12819"><HI REND="I">gynnynge</HI>] bigynnyng IF; þe bi-gynnyng M.</NOTE></L>
<L N="112">Ferde furst as a fust · and ȝut is, as ich leyue,<Q><HI REND="I">Mundum pugillo continens,</HI></Q></L>
<L>As with a fust with o fynger · yfolde to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12820"><HI REND="I">with</HI> (1)] MG <HI REND="I">om. with</HI> (2)] withoute (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">o</HI>] a IMTG; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Til hym liked and luste · to vnlose þe fynger,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12821"><HI REND="I">liked</HI>] likeþ I. <HI REND="I">liked—luste</HI>] lust &amp; likede F. <HI REND="I">vnlose</HI>] vnclose M; vnlouke F. <HI REND="I">þe</HI>] þat MFTG.</NOTE></L>
<L>And profrede hit forth as with þe paume · to what place it sholde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12822"><HI REND="I">hit</HI> (1)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="116">The paume is þe piþ of þe honde · and profreþ forþ þe fyngres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12823"><HI REND="I">þe piþ</HI>] pith F; þe put M; piþe G. <HI REND="I">forþ</HI>] I <HI REND="I">om. fyngres</HI>] fynger MT.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001191.tif" N="353, C-text"/>
<L>To mynystre and to make · þat myght of hond knoweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12824"><HI REND="I">mynystre</HI> MI] mynestre P; mynystre þer-with F.</NOTE></L>
<L>And bytokneþ trewely · telle ho so likeþ,<MILESTONE N="311" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12825"><HI REND="I">bytokneþ</HI>] bytockneþ P; <HI REND="I">but see</HI> l. 121. <HI REND="I">telle</HI>] telle hit M.</NOTE></L>
<L N="119">The holy gost of heuene; · he is as þe paume.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12826"><HI REND="I">he</HI>] for he F.</NOTE></L>
<L>The fyngres þat freo beo · to folden and to clycchen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12827"><HI REND="I">folden</HI> E] folde MIFTG; <HI REND="I">mis|written</HI> felden P. <HI REND="I">clycchen</HI>] clucche EIT; clenche M; clouche F.</NOTE></L>
<L>By-tokneþ sothliche þe sone · þat sente was tyl erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12828"><HI REND="I">sothliche</HI>] sotthliche P; treu|lich E. <HI REND="I">tyl</HI>] on M; to T.</NOTE></L>
<L>Touchede and tastede · at techynge of þe paume,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12829"><HI REND="I">tastede</HI>] techide T. <HI REND="I">techynge</HI>] tastyng T.</NOTE></L>
<L>Seynte marie, a mayde · and mankynde lauhte;<Q><HI REND="I">Natus ex maria uirgine.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12830">G <HI REND="I">omits. Natus</HI>] Natus est I.</NOTE></L>
<L N="124">The fader is þenne as þe fust · with fynger and with paume,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12831">G <HI REND="I">omits. is þenne</HI>] þanne is M.</NOTE></L>
<L>To huden and to holde · as holy writ telleþ;<Q><HI REND="I">Omnia traham ad me ipsum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12832"><HI REND="I">huden</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; huyde IG; hiden MF; hide T. <HI REND="I">writ</HI>] <HI REND="I">badly spelt</HI> wriȝth P. <HI REND="I">telleþ</HI>] techeþ M.</NOTE></L>
<L>Al þat þe fynger gropeþ · graythly he grypeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12833"><HI REND="I">One line in</HI> I—And þat þe fynger gropeþ he gripeþ · but if it greue þe paume; <HI REND="I">so also</HI> T.</NOTE></L>
<L>Bote yf þat þat he gropeþ · greue þe paume.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12834"><HI REND="I">One line in</HI> I—And þat þe fynger gropeþ he gripeþ · but if it greue þe paume; <HI REND="I">so also</HI> T.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12835"><HI REND="I">gropeþ</HI>] gripeþ MG; gripe F.</NOTE></L>
<L N="128">Thus are thei alle bote on · as hit an hande were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12836"><HI REND="I">an</HI>] on a E.</NOTE></L>
<L>A fust with a fynger · and a foll paume.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12837"><HI REND="I">fust</HI>] fist T. <HI REND="I">foll</HI>] ful EMI FTG.</NOTE></L>
<L>And as þe fust is ful hand · yfolde to-gederes,<MILESTONE N="312" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12838"><HI REND="I">þe fust</HI>] þere M. <HI REND="I">ful</HI>] a ful MIFTG; <HI REND="I">but</HI> PE <HI REND="I">omit</HI> a; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">yfolde</HI>] yfoolde P; ydrawe G.</NOTE></L>
<L>So is þe fader a ful god · þe furste of hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12839">M <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L N="132">And as my fust is furst · er ich my fyngers shewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12840">M <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12841"><HI REND="I">And</HI>] ITG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So is he fader an former · þe furste of alle þynges;<Q><HI REND="I">Tu fabricator omnium;</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12842"><HI REND="I">So is</HI>] And IT. <HI REND="I">fader</HI>] þe fadere EF. <HI REND="I">an</HI>] and MEIFT. <HI REND="I">former</HI>] formoure EIF; fourmetour T. <HI REND="I">Tu, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And alle þe myghte with hym is · was, and worth euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12843"><HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om. was</HI>] and was MT; E <HI REND="I">om. and</HI>] as E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001192.tif" N="354, C-text"/>
<L>Þe fyngres is ful hand · for, failled thei here þombe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12844"><HI REND="I">fyngres</HI>] fust M (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">ful</HI>] a ful EMFG. <HI REND="I">for</HI>] ac F. <HI REND="I">thei</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="136">Portrey ne peynte · parfitliche, ich leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12845"><HI REND="I">Portrey</HI>] Noþur portreie F; Ne myȝte portreie G. <HI REND="I">leyue</HI>] wene G.</NOTE></L>
<L>Sholde no wryȝt worche · were he aweye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12846"><HI REND="I">wryȝt</HI> E] wriȝt F; write (<HI REND="I">sic</HI>) I; withg M; wiȝt T; <HI REND="I">spelt</HI> wryȝth P; whyȝt G. <HI REND="I">worche</HI>] noþur wurche wel F. <HI REND="I">he</HI>] þey IT; hit M.</NOTE></L>
<L>Ryȝt so, faillede þe sone · þe syre be ne myghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12847"><HI REND="I">Ryȝt</HI>] Ryȝght P.</NOTE></L>
<L>Ne holde, ne helpe · ne hente þat he louede;<Q><HI REND="I">Dextre dei tu digitus.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12848">M <HI REND="I">transposes</HI> helpe <HI REND="I">and</HI> hente.</NOTE></L>
<L N="140">The paume is pureliche þe honde · and haþ power by hym-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12849"><HI REND="I">pureliche</HI>] propurliche M.</NOTE></L>
<L>Oþer-wise þan þe wrythen fust · oþer werkmanshup of fyngres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12850"><HI REND="I">þe wrythen</HI>] þei write (!) T.</NOTE></L>
<L>For þe paume haþ power · to putten oute þe Ioyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12851"><HI REND="I">to</HI>] for to I. <HI REND="I">oute</HI>] forþ M.</NOTE></L>
<L>And to vnfolde þe fust · for hym hit bylongeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12852"><HI REND="I">for</HI>] to F.</NOTE></L>
<L N="144">And receyuen þat þe fyngres rechen · and refuse, yf hym likeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12853"><HI REND="I">And</HI>] And to G. <HI REND="I">hym</HI>] hem I.</NOTE></L>
<L>Al þat þe fyngres and þe fust · felen and touchen,</L>
<L>Beo he greued with here gripe · þe holy gost let falle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12854"><HI REND="I">Beo he</HI>] But he be IT. <HI REND="I">greued</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> greueued P. <HI REND="I">let</HI>] lat IF.</NOTE></L>
<L N="147">Thus is þe holigost god · noþer grettoure ne lasse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12855"><HI REND="I">Thus</HI>] And þus IT. <HI REND="I">lasse</HI>] lessere IT; smaller MF.</NOTE></L>
<L>Thenne is þe syre oþer þe sone · and of þe same myghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12856"><HI REND="I">is</HI>] I <HI REND="I">om. oþer</HI>] and M. <HI REND="I">and</HI>] bute G. <HI REND="I">of</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And alle þre nys bote o god · as my hand and my fyngres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12857"><HI REND="I">nys</HI>] is MIT; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Vnfolde oþer yfolde · a fust-wyse oþer elles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12858"><HI REND="I">Vnfolde</HI>] Vnfolden MIT. <HI REND="I">y|folde</HI>] folden MIT.</NOTE></L>
<L N="151">Al is hit bote on hand · hou so y turne hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12859"><HI REND="I">hit</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac ho so is hurt in þe hand · euene in þe myddes,<MILESTONE N="313" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12860">G <HI REND="I">omits. so</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He may receyue ryght nouht · reson hit sheweþ;</L>
<L>For þe fyngeres þat folde sholden · and þe fust make,</L>
<L N="155">For peyne of þe paume · power [hem] failleþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12861">[<HI REND="I">hem</HI> MIFG] hym PET.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001193.tif" N="355, C-text"/>
<L>To clucche oþer to clawe · to cluppe oþer to holde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12862"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">clucche</HI>] clicche MTG; clyche F. <HI REND="I">cluppe</HI>] clippe MFITG.</NOTE></L>
<L>Were þe myddel of myn hand · with-oute mal ese,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12863"><HI REND="I">Were</HI>] Ac were F.</NOTE></L>
<L>In menye kynne manere · ich myghte my-self helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12864"><HI REND="I">menye</HI>] many a F. <HI REND="I">my</HI>] me M.</NOTE></L>
<L>Boþe meue and amende · þauh alle my fyngres oken.</L>
<L N="160">By this <HI REND="I">simile,</HI>" he seide · "ich seo an euidence,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12865"><HI REND="I">By</HI>] &amp; so by F. <HI REND="I">simile</HI>] similitude T. <HI REND="I">he</HI>] y G. <HI REND="I">he seide</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That ho so synegeþ in þe <HI REND="I">seynt espirit</HI> · asoilled worth he neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12866"><HI REND="I">That</HI>] F <HI REND="I">om. synegeþ</HI>] syn|neþ EMT; senneþ I; synnede F. <HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om. seynt</HI>] I <HI REND="I">om. espirit</HI>] spirit IEG; espijt (<HI REND="I">sic</HI>) M. <HI REND="I">asoilled</HI>] asoillede P; amended G.</NOTE></L>
<L>Noþer her ne elles-wher · as ich herde telle;<Q><HI REND="I">Qui peccat in spiritum sanctum</HI> [<HI REND="I">neque remit|tetur ei,</HI>] <HI REND="I">&amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12867"><HI REND="I">ne</HI>] nor F. <HI REND="I">spiritum sanc|tum</HI>] spiritu sancto I. [<HI REND="I">neque—&amp;c</HI>] <HI REND="I">from</HI> F; M <HI REND="I">has</HI>—ne r. &amp;c.; PEIT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="163">He prikeþ god as in þe paume · þat <HI REND="I">peccat in spiritum sanctum.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12868"><HI REND="I">He</HI>] For he IT. <HI REND="I">as</HI>] M <HI REND="I">om. þe</HI>] his IT.</NOTE></L>
<L>For þe fader is as þe fust · þe sone is as þe fyngres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12869"><HI REND="I">þe</HI> (1)] god þe IG. <HI REND="I">as</HI>] M <HI REND="I">omits (twice). fyngres</HI>] fynger MEIFG.</NOTE></L>
<L>The holy gost of heuene · he is as þe paume.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12870"><HI REND="I">The</HI>] &amp; þe F. <HI REND="I">he</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="166">So ho so synegeþ aȝens þe <HI REND="I">seynte espirit</HI> · hit semeþ þat he greueþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12871"><HI REND="I">So</HI>] F <HI REND="I">om. so</HI>] þat G. <HI REND="I">syne|geþ</HI>] synege F; synneþ MEITG. <HI REND="I">seynte</HI>] FG <HI REND="I">om. espirit</HI>] spirit EIFG. <HI REND="I">hit</HI>] hem I.</NOTE></L>
<L>God, þer he gripeth · and wolde hus grace quenche.<MILESTONE N="314" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12872"><HI REND="I">þer</HI>] þer-wiþ I. <HI REND="I">quenche</HI> EM IFTG] queynche P.</NOTE></L>
<L>For to a torche oþer to a taper · the trinite is likened,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12873"><HI REND="I">likened</HI> MI] likenede P; lyk|ned GT; I-likned F; ylickened E.</NOTE></L>
<L>As wexe and a weke · [were twyned] to-gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12874"><HI REND="I">As</HI>] &amp; as F. <HI REND="I">a</HI>] FTG <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">were twyned</HI> I] were tweyned M; were twynnyd T; if þei were wounde F; and warme fur PEG (<HI REND="I">by confusion with</HI> l. 171); <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="170">And fuyr flaumed · forth of hem boþe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12875">FT <HI REND="I">omit. fuyr flaumed</HI>] flaumed fuyr PEG; <HI REND="I">but</HI> fuyr flam|mede M; þanne flammyng fure I; <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And as wex and weke · [and warm fuyr] to-gederes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12876">FT <HI REND="I">omit.</HI> [<HI REND="I">and warm fuyr</HI> MG] and warme fure I; were twynede P; were twyned E (<HI REND="I">by con|fusion with</HI> l. 169); <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001194.tif" N="356, C-text"/>
<L N="172">Fostren forþ a flaume · and a fayre lye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12877"><HI REND="I">fayre</HI>] fyre I. <HI REND="I">lye</HI>] lie E; liȝe M; leye IF; leiȝe T.</NOTE></L>
<L>That serueþ þese swynkeres · to seo by a nyghtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12878"><HI REND="I">þese</HI>] þes P. <HI REND="I">seo</HI>] werke I. <HI REND="I">a</HI>] on M.</NOTE></L>
<L>So doþ þe syre and þe sone · and <HI REND="I">seynt espirit</HI> to|gederes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12879"><HI REND="I">þe</HI> (1)] F <HI REND="I">om. seynt</HI>] þe seynt M. <HI REND="I">espirit</HI>] spirit IETG.</NOTE></L>
<L>Fostren forth a-mong folke · fyn loue and by-leyue,</L>
<L N="176">Þat alle kynne crystene · clanseþ of synne.</L>
<L>And as þou suxt some tyme · sodenliche, of a torche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12880"><HI REND="I">suxt</HI>] sixte E; sixt FG; seest IM; sest T.</NOTE></L>
<L>Þe blase beo blowen out · ȝut brenneþ þe weke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12881"><HI REND="I">Þe</HI>] Ȝif þe F. <HI REND="I">blowen</HI>] y|blowen IT.</NOTE></L>
<L>With-outen lye and lyght · [lith] fuyr in þe macche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12882"><HI REND="I">lye</HI>] lie M; leye I; lowe T. <HI REND="I">and</HI>] oþer T. <HI REND="I">lyght</HI>] lith (=lyght) M. [<HI REND="I">lith</HI> IF] liþ MTG; <HI REND="I">miswritten</HI> lyght P; liȝt E (<HI REND="I">by repetition</HI>).</NOTE></L>
<L>So is þe holy gost god · and grace with-oute mercy</L>
<L>To alle vnkynde creatures · þat coueyten to distruye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12883"><HI REND="I">coueyten</HI>] conuerten (!) E.</NOTE></L>
<L N="182">Leel lycame, and lif · þat oure lorde shupte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12884"><HI REND="I">lycame</HI>] liham M. <HI REND="I">shupte</HI>] schapte MF.</NOTE></L>
<L>And as glowynge gledes · gladeþ nat þese workemen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12885"><HI REND="I">gledes</HI> EIMFT] <HI REND="I">miswritten</HI> glades P; <HI REND="I">but see</HI> l. 188. <HI REND="I">gladeþ</HI>] gladieþ I. <HI REND="I">nat</HI>] now M; I <HI REND="I">om. þese</HI>] þes P.</NOTE></L>
<L>Þat worchen and waken · in wynteres nyghtes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12886"><HI REND="I">worchen—waken</HI>] waken and worchen M. <HI REND="I">waken</HI>] walken T; a|waken F. <HI REND="I">nyghtes</HI>] tyme F.</NOTE></L>
<L N="185">As doþ a kyx oþer a candele · þat cauht haþ fuyr, and blaseþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12887"><HI REND="I">kyx</HI>] kex MF. <HI REND="I">cauht</HI>] lauȝt F.</NOTE></L>
<L>No more doþ the syre ne þe sone · ne <HI REND="I">seynte espirit</HI> to|gederes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12888"><HI REND="I">the</HI>] I <HI REND="I">om. espirit</HI>] spirit EITG.</NOTE></L>
<L>Graunten eny grace · ne for-gyuenesse of synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12889"><HI REND="I">synnes</HI>] synne MTG.</NOTE></L>
<L N="188">Til þe holy gost by-gynne · to glowen and blase.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12890"><HI REND="I">Til</HI>] Til þat I. <HI REND="I">bygynne</HI>] bi|gynneþ M; gynne I. <HI REND="I">and</HI>] &amp; to FTG.</NOTE></L>
<L>So þat þe holy gost · gloweþ bote as a glede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12891"><HI REND="I">bote</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Til þat loue and by-leyue · leelliche to hym blowe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12892"><HI REND="I">by-leyue</HI>] þe leue T.</NOTE></L>
<L>Thenne flammeþ he as fuyr · on fader and on <HI REND="I">filius,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12893"><HI REND="I">Thenne</HI>] And þanne IT. <HI REND="I">flammeþ</HI>] flaumeþ E; flaumiþ G; flameth F. <HI REND="I">fader</HI>] þe fader M; Pater G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001195.tif" N="357, C-text"/>
<L N="192">And melteþ myghte in-to mercy · as we may seo a wynter,<MILESTONE N="315" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12894"><HI REND="I">we</HI> EIMFTG] <HI REND="I">miswritten</HI> wey P. <HI REND="I">a</HI>] in M.</NOTE></L>
<L>Isykles in euesynges · thorgh hete of þe sonne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12895"><HI REND="I">Isykles</HI>] Isecheles MF. <HI REND="I">in</HI>] on I.</NOTE></L>
<L>Melteþ in a mynt-while · to myst and to water;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12896"><HI REND="I">mynt</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEFG; mynte IT; myte M.</NOTE></L>
<L>So grace of þe holy gost · melteþ al to mercy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12897"><HI REND="I">melteþ—trinite</HI>] þe grete myȝt of þe trinite Melteþ al to mercy IT (<HI REND="I">as in</HI> B-text). <HI REND="I">to none</HI>] noon FG.</NOTE></L>
<L N="196">The grete myghte of þe trinite · to mercyable, and to none oþere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12898"><HI REND="I">melteþ—trinite</HI>] þe grete myȝt of þe trinite Melteþ al to mercy IT (<HI REND="I">as in</HI> B-text). <HI REND="I">to none</HI>] noon FG.</NOTE></L>
<L>And as wex wiþ-oute more · vpon a warm glede</L>
<L>Wol brennen and blasen · beo thei to-gyderes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12899"><HI REND="I">thei</HI>] þei to M.</NOTE></L>
<L>And solasen hem þat mowe nat seon · syttyng in deork|nesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12900"><HI REND="I">hem</HI>] IT <HI REND="I">om. seon</HI>] seo MG; sen E; see F; se IT. <HI REND="I">deorknesse</HI>] derknesse MTG; derkenesse IF; derkesse (!) E.</NOTE></L>
<L N="200">So wol þe fader for-ȝyuen · folke of mylde hertes,</L>
<L>That rufulliche repenten · and restitucion maken,</L>
<L>In as muche as þei mowen · amenden and payen,</L>
<L>And yf hit sufficith nat for a-seth · þat in suche wille deyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12901"><HI REND="I">sufficith</HI>] suffice FT; sofice M. <HI REND="I">a-seth</HI>] aseth E; asseþ T; a-seeth F; a-sech (<HI REND="I">error for</HI> a-seth) I. <HI REND="I">for a|seth</HI>] i-now M. <HI REND="I">þat</HI>] &amp; F. <HI REND="I">wille</HI> E] <HI REND="I">badly spelt</HI> wile P; wil MFG; a wille I; a wil T. <HI REND="I">deyen</HI> G] deien EM; deyn P; dyen F; deyeth I; deiȝeþ T.</NOTE></L>
<L N="204">[Mercy, for his mekenesse · wil make good þe remen|ant.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12902"><HI REND="I">From</HI> I; <HI REND="I">also in</HI> EMFTG; P <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>And [as] þe wicke and þe warme fuyr · wol make a fayr flamme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12903">[<HI REND="I">as</HI> EMFITG] P <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] a G; EMFIT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For to murthen men with · þat in merke sytten;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12904"><HI REND="I">men</HI>] E <HI REND="I">om. merke</HI> ME] merk FTG; a myrke I; meerk P.</NOTE></L>
<L>So wol crist, of hus curtesye · and men crye hym mercy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12905"><HI REND="I">and men</HI>] if men wil F.</NOTE></L>
<L>Boþe for-ȝeuen and for-ȝuten · and ȝut bydde for ous<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12906"><HI REND="I">for-ȝuten</HI>] forȝutte E; forȝete IMFG; forȝeten T. <HI REND="I">bydde</HI>] bit E.</NOTE></L>
<L N="209">To þe fader of heuene · for-ȝyuenesse to haue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12907"><HI REND="I">þe</HI>] our F. <HI REND="I">of</HI>] in E. <HI REND="I">for|ȝyuenesse</HI>] and forȝeuenesse I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001196.tif" N="358, C-text"/>
<L>Ac hewe fuyr of a flynt · four hundred wynter;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12908"><HI REND="I">Ac hewe</HI>] Hak out M. <HI REND="I">of</HI>] at IT.</NOTE></L>
<L>Bote þou haue tache to take hit with · tunder and broches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12909"><HI REND="I">Bote</HI>] But ȝif M. <HI REND="I">tache</HI>] tach EF; tasche I; tasshe T; houȝt (<HI REND="I">for</HI> ouȝt) G; M <HI REND="I">om. tunder</HI>] tonder MI; tendere EG. <HI REND="I">and</HI>] or T; &amp; sum F.</NOTE></L>
<L N="212">Al þy labour is lost · and al þy long trauayl;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12910"><HI REND="I">al</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For may no fuyr flamme make · faille hit hus kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12911"><HI REND="I">flamme</HI>] no flamme PE; <HI REND="I">but</HI> MIFTG <HI REND="I">omit</HI> no; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">faille</HI>] lacke M.</NOTE></L>
<L>So is [þe] holigost god · and grace with-oute mercy<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12912">[<HI REND="I">þe</HI> EMIFTG] P <HI REND="I">om. god</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To alle vnkynde creatures · as crist hym-self wittnesseþ;<Q><HI REND="I">Amen dico uobis, nescio vos.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12913"><HI REND="I">wittnesseþ</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> witt|nesse P.</NOTE></L>
<L N="216">Beo vnkynde to þyn emcrystene · and al þat þow canst bidde,<MILESTONE N="316" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12914"><HI REND="I">emcrystene</HI>] euencristene IT.</NOTE></L>
<L>Dele and do penaunce · day and nyght euere,</L>
<L>And porchase al þe pardoun · of paumpelon and of rome,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12915"><HI REND="I">paumpelon</HI>] pampiloun IF; pampilioun T; pampilion G; þe paumpelen M. <HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And Indulgences ynowe · and be ingrat to þy kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12916"><HI REND="I">And</HI>] &amp; eke F. <HI REND="I">and</HI>] F <HI REND="I">om. ingrat</HI>] ingratis (<HI REND="I">sic</HI>) IT; nygard MG.</NOTE></L>
<L N="220">The holygost huyreþ [þe] nat · ne helpeth þe, be thow certayn.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12917"><HI REND="I">huyreþ</HI>] hureþ EG; hereþ IM FT. [<HI REND="I">þe</HI> IMFTG] PE <HI REND="I">om. þe</HI>] M <HI REND="I">om. be thow</HI>] be þe M; in G.</NOTE></L>
<L>Forvnkyndenesse quencheþ hym · þat he [can] nat shyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12918"><HI REND="I">quencheþ</HI> EMIFTG] queyncheþ P. [<HI REND="I">can</HI> EIFT] ne can M; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne brenne, ne blase cleer · for blowynge of vnkynde|nesse.</L>
<L>Seynt paul þe apostel · proueþ wher ich lye;<Q><HI REND="I">Si linguis hominum loquar, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12919"><HI REND="I">Seynt</HI>] IT <HI REND="I">om. wher</HI>] wheþer T; where þat G; wer P.</NOTE></L>
<L>For-þi beoþ war, ȝe wyse men · þat with þe worlde deleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12920"><HI REND="I">For-þi</HI>] For-whi M; Þerfore F. <HI REND="I">with þe</HI>] wit with (<HI REND="I">sic</HI>) F. <HI REND="I">worlde</HI>] wordle PG.</NOTE></L>
<L N="225">That ryche beon and reson knowen · reuleþ wel ȝoure soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12921"><HI REND="I">soule</HI>] soules MI.</NOTE></L>
<L>Beoþ nat vnkynde, ich consaile ȝou · to ȝoure emcristene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12922"><HI REND="I">emcristene</HI>] euenecristene MIGT.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001197.tif" N="359, C-text"/>
<L>For menye of [ȝow] ryche men · by my saule, ich lye nat,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12923">[<HI REND="I">ȝow</HI> IMFTG] PE <HI REND="I">om. ryche</HI>] riche EMFITG; ryke P; <HI REND="I">but see</HI> l. 225.</NOTE></L>
<L N="228">Ȝe brenneþ, ac ȝe blaseþ nat · and þat is a blynde bekne;<Q><HI REND="I">Non omnis qui dicit</HI> [<HI REND="I">michi</HI>] <HI REND="I">domine, domine, intrabit in regnum celorum.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12924"><HI REND="I">ȝe</HI>] E <HI REND="I">om. bekne</HI>] <HI REND="I">so.</HI> PMFT; bekene EG. [<HI REND="I">michi</HI>] <HI REND="I">in</HI> F. <HI REND="I">domine</HI> (2)] I <HI REND="I">om. regnum</HI>] regno T.</NOTE></Q></L>
<L>Mynne ȝe nat, riche men · to which a meschaunce<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12925"><HI REND="I">Mynne</HI>] Mene MT; Wite G. <HI REND="I">riche</HI>] ȝe riche M. <HI REND="I">to</HI>] F <HI REND="I">om. which</HI>] swich M; wich P. <HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat <HI REND="I">dives</HI> deyed, and dampned [was] · for hus vnkynde|nesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12926"><HI REND="I">dampned was</HI> TG] dampned PEI; dampned is M; was I-dampned F; <HI REND="I">cf.</HI> l. 239.</NOTE></L>
<L>Of hus mete and of hus moneye · to men þat hit neodede?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12927"><HI REND="I">of</HI>] IT <HI REND="I">om. hus</HI> (2)] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="232">Ȝut wan he hit nat with wrang · ne with queynte sleythes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12928"><HI REND="I">hit</HI>] I <HI REND="I">om. sleythes</HI>] sleyȝtes IF.</NOTE></L>
<L>Bote ryȝtfulliche, as men [rat] · al hus rychesse cam hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12929"><HI REND="I">ryȝtfulliche</HI>] ryȝthfulliche P. [<HI REND="I">rat</HI> EMIT] þat P; rede F; sayþ G.</NOTE></L>
<L>And on hym-self, seith the book · sotelede hou he myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12930"><HI REND="I">on</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIT; how M; FG <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">The word</HI> on <HI REND="I">is not wanted, but the mistake seems to be the author's.</HI>) <HI REND="I">seith</HI>] as seith I. <HI REND="I">sotelede</HI> G] soutel|ede P; souteled E; <HI REND="I">but</HI> soteled F; sotiled I; sotilide T; sotilde M.</NOTE></L>
<L>Most lordliche lyuen · and leet hus lycame werie<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12931"><HI REND="I">leet</HI>] ȝet T; ȝit IF; ȝut M (<HI REND="I">wrongly</HI>); G <HI REND="I">om. hus</HI>] on his T. <HI REND="I">werie</HI>] were FT.</NOTE></L>
<L N="236">Cloþes of most cost · as clerkes bereth wittnesse;<Q><HI REND="I">Epulabatur splendide, &amp; induebatur bisso &amp; purpura.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12932"><HI REND="I">&amp; purpura</HI>] ITG <HI REND="I">om. The quotation in</HI> F <HI REND="I">is</HI>—Induebatur pur|pura &amp; bisso &amp; epulabatur cotidie splendide.</NOTE></Q></L>
<L>And for he was a nigard · to þe neodful poure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12933"><HI REND="I">nigard</HI>] nygarde and a nyth|ing IT. <HI REND="I">þe neodful</HI>] reuþful E.</NOTE></L>
<L>For godes treitour he is tolde · for al hus trewe catel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12934"><HI REND="I">tolde</HI>] called I. <HI REND="I">al</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And dampned is and dwelleþ · with þe deuel in helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12935"><HI REND="I">is</HI>] IT <HI REND="I">om. and</HI>] a I. <HI REND="I">in</HI>] of G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001198.tif" N="360, C-text"/>
<L N="240">Suthþe he with-oute wiles wan · and wel myghte a|temye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12936"><HI REND="I">Suthþe</HI>] And sitthe I; And siþen T. <HI REND="I">wiles</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> whiles P; <HI REND="I">see</HI> l. 244. <HI REND="I">atemye</HI>] atemye <HI REND="I">or</HI> ateniye P; <HI REND="I">but</HI> a-temye MEF; a|tymye I; atemie G; ateme T.</NOTE></L>
<L>Lordliche for to lyuen · and likyngliche be cloþed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12937"><HI REND="I">likyngliche</HI>] likendeliche I.</NOTE></L>
<L>And is in helle for al þat · how wole riche nouthe</L>
<L>Excuse hem þat beþ vnkynde · and ȝut here catel wonne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12938"><HI REND="I">catel</HI>] I <HI REND="I">om. wonne</HI>] i-wonne MIG.</NOTE></L>
<L N="244">With wiles and with luther wittes · and ȝut wollen nat atemye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12939"><HI REND="I">With wiles</HI>] <HI REND="I">at end of</HI> l. 243 <HI REND="I">in</HI> T. <HI REND="I">atemye</HI>] atemye <HI REND="I">or</HI> ateniye P; <HI REND="I">but</HI> atemye EMF; atymye I; ateme TG; <HI REND="I">as in</HI> l. 240.</NOTE></L>
<L>To gon semliche ne sitte · sith holy writ techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12940"><HI REND="I">ne</HI>] ne to F; and M. <HI REND="I">sith</HI>] sittþ P. <HI REND="I">writ techeþ</HI>] scripture tellith F; writ telliþ G.</NOTE></L>
<L>That þat wikkedliche is wonne · to wasten hit, and to make frendes?<Q><HI REND="I">Facite uobis amicos de mammona iniquitatis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12941">I <HI REND="I">omits. That</HI>] T <HI REND="I">om. That—is</HI>] Of þat is wickidliche F. <HI REND="I">hit</HI>] G <HI REND="I">om. to</HI> (2)] GT <HI REND="I">om. to make</HI>] maketh F. <HI REND="I">uobis</HI>] vos I.</NOTE></L>
<L N="247">Eche a riche man, ich rede · reward her-of take,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12942"><HI REND="I">a</HI>] ME <HI REND="I">om. man</HI>] IFTG <HI REND="I">om. take</HI>] to take F.</NOTE></L>
<L>And ȝeueþ ȝoure good to þat god · þat grace of ariseþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12943"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. good</HI> EMIFTG] goud P.</NOTE></L>
<L>For ȝe þat ben vnhende to hyse · hope ȝe none oþer,<MILESTONE N="317" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12944"><HI REND="I">ȝe</HI>] þo T; I <HI REND="I">om. vnhende</HI>] vnkynde MF. <HI REND="I">hyse</HI>] hise IMFG; his ET.</NOTE></L>
<L>Bote to dwelle þer <HI REND="I">dives</HI> is · dayes with-outen ende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12945"><HI REND="I">to</HI>] þey I; ȝif þei T; ȝe M. <HI REND="I">þer</HI>] þer þat M. <HI REND="I">is</HI>] F <HI REND="I">om. dayes</HI>] dai MTG.</NOTE></L>
<L>Thus is vnkyndenesse [kid] · and aquencheþ, as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12946"><HI REND="I">Thus is</HI>] &amp; þat for F. [<HI REND="I">kid</HI> T] PEMFI <HI REND="I">omit; but it is clearly required. and</HI>] þat F. <HI REND="I">aquencheþ</HI> E] aqueyncheþ P; quencheþ MIFG; quenchid T.</NOTE></L>
<L N="252">The grace of þe holygost · godes owene kynde;</L>
<L>For þat þat kynde doþ · vnkynde for-doþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12947"><HI REND="I">For</HI>] Comunliche F. <HI REND="I">þat</HI> (2)] IT <HI REND="I">om. for-doþ</HI>] for-dooth it aftur F.</NOTE></L>
<L>Acorsede þeoues, vnkynde cristene men · for couetise and enuye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12948"><HI REND="I">Acorsede</HI>] As cursede MFG; As þis cursede I; As þise curside T. <HI REND="I">vnkynde</HI>] vnkende P; <HI REND="I">but see last line. cristene</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001199.tif" N="361, C-text"/>
<L>Sleeþ a man for hus meobles · with mouth oþer with handes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12949"><HI REND="I">Sleeþ</HI> EF] Sleþ ITG; Slen M; Sleehþ P. <HI REND="I">meobles</HI> EF] mebles MIG; meblis T; noebles P (<HI REND="I">a mere clerical error</HI>). <HI REND="I">mouth</HI>] money I.</NOTE></L>
<L N="256">For þat þe holy gost haþ to kepe · suche harlotes destruyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12950"><HI REND="I">suche</HI>] <HI REND="I">so</HI> FG; swiche M; þo I; þe T; and suche PE; <HI REND="I">but</HI> and <HI REND="I">is not wanted.</HI></NOTE></L>
<L>The whiche is lyf and loue · the lye of mannes body.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12951"><HI REND="I">lyf—loue</HI>] loue &amp; life I. <HI REND="I">lye</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEF; lie MG; ley I; leiȝe T.</NOTE></L>
<L>For euery maner good man · may be lykned to a torche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12952"><HI REND="I">maner good</HI>] good maner I. <HI REND="I">may be</HI>] is F. <HI REND="I">lykned</HI>] likned EFG; liknid T; likened MI; lycknede P; <HI REND="I">cf.</HI> l. 168.</NOTE></L>
<L>Oþer elles [to] a taper · to reuerence with þe trinite;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12953">[<HI REND="I">to</HI> EMFTG] PI <HI REND="I">om. to—trinite</HI>] þe trinite to honoure F.</NOTE></L>
<L N="260">And ho so morþereþ a good man · me þynkeþ, [by] myn In-witt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12954"><HI REND="I">morþereþ</HI> EMI] murþreþ T; formoþureth (<HI REND="I">sic</HI>) F; morþreþ G; <HI REND="I">miswritten</HI> morþrerþ P. <HI REND="I">good</HI> IMFTG] goode E; goud P. [<HI REND="I">by</HI> EIFG] be MT; in P; <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>He for-doþ þe light þat oure lorde · lokeþ to haue worsshep of.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12955"><HI REND="I">He</HI>] A I. <HI REND="I">for-doþ</HI>] so doþ (<HI REND="I">wrongly</HI>) T; bi-nymeþ M. <HI REND="I">to—worsshep</HI>] be wurscheped F.</NOTE></L>
<L>And ȝut in mo maneres · men offendeþ þe holy gost;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12956"><HI REND="I">in</HI>] on M.</NOTE></L>
<L>Ac þis is þe worste wise · þat eny wight myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12957"><HI REND="I">worste</HI>] wurse F. <HI REND="I">wight</HI> IFT] wyȝt G; withg M; whight P; whiȝt E.</NOTE></L>
<L>Synegen a-ȝens þe <HI REND="I">seynt espirit</HI> · assenten to destruye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12958"><HI REND="I">Synegen</HI>] Senegen G; Synege F; Synny E; Synnen IT; Synne M. <HI REND="I">espirit</HI>] spirit EITG. <HI REND="I">assenten</HI>] to sente F.</NOTE></L>
<L N="265">For couetyse of eny kynne þyng · þat cryst dere boughte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12959"><HI REND="I">boughte</HI>] a-bouȝte MF.</NOTE></L>
<L>How myghte he aske mercy · oþer eny mercy hym defende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12960"><HI REND="I">eny</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That wikkidliche and wilfulliche · wolde mercy anyente?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12961"><HI REND="I">anyente</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEITG; anentesch M; aquenche F.</NOTE></L>
<L>Innocence is next god · and nyght and day hit cryeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12962"><HI REND="I">hit</HI>] he T; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="269">'Veniaunce! veniaunce! · for-ȝeue be hit neuere,
</L>
<PB REF="00001200.tif" N="362, C-text"/>
<L>That shende ous and shadde oure blod · for-shupte ous, as hit semede;<MILESTONE N="318" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Vindica sanguinem iustorum!'</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12963"><HI REND="I">shende</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFG; schent IT. <HI REND="I">shadde</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEG; schedde MIFT. <HI REND="I">forshupte</HI>] forschapt F; fforsshepte T; forchopte M. <HI REND="I">semede</HI>] semeþ MF. <HI REND="I">sanguinem, &amp;c.</HI>] domine sanguinem sanctorum tuorum F.</NOTE></L>
<L>Thus 'veniaunce! veniaunce!' · verray charite askeþ,</L>
<L N="272">And suthen charite, þat holychurche is · chargeþ this so sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12964"><HI REND="I">charite</HI>] þat charite P; <HI REND="I">but</HI> EMIFTG <HI REND="I">omit</HI> þat. <HI REND="I">holychurche</HI>] holy F. <HI REND="I">chargeþ</HI>] charieþ (!) T.</NOTE></L>
<L>Leyue ich neuere þat oure lorde · atte laste ende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12965"><HI REND="I">Leyue</HI>] Leue EMITG; Leeue F. <HI REND="I">atte</HI>] at þe EMIFTG.</NOTE></L>
<L>Wol louye þat lyf þat loue · and leel charite destruyen."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12966"><HI REND="I">and leel</HI>] leel &amp; F. <HI REND="I">leel</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Ich pose ich hadde syneged so," quaþ ich · "and shold nouthe deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12967"><HI REND="I">pose</HI>] suppose F; pose þat G. <HI REND="I">syneged</HI>] sineged G; syngede F; synned ET; i-synned MI. <HI REND="I">nouthe</HI>] noght (!) I.</NOTE></L>
<L>And now am ich sory þat ich so · þe <HI REND="I">seynt espirit</HI> agulte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12968"><HI REND="I">ich</HI> (1)] FG <HI REND="I">om. am ich</HI>] i am M. <HI REND="I">so</HI>] so dude PE; <HI REND="I">but</HI> IMFTG <HI REND="I">omit</HI> dude. <HI REND="I">espirit</HI>] spirit EITG. <HI REND="I">agulte</HI>] <HI REND="I">so</HI> MG; agilte I; agilt T; agilted F; to agulte PE; <HI REND="I">but</HI> IMFTG <HI REND="I">omit</HI> to; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="277">Confesse me and crye hus grace · god þat al made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12969"><HI REND="I">al</HI>] al þing F.</NOTE></L>
<L>And myldeliche hus mercy aske · myghte ich nat be saued?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12970"><HI REND="I">aske</HI>] aske er T.</NOTE></L>
<L>"Ȝus," seide þe samaritan · "so þou myghtest repente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12971"><HI REND="I">Ȝus</HI>] Ȝis IF.</NOTE></L>
<L N="280">That ryghtwisnesse þorgh repentaunce · to reuthe myghte turne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12972"><HI REND="I">þorgh</HI>] þoru þi M. <HI REND="I">to</HI> EMI FTG] <HI REND="I">miswritten</HI> two P.</NOTE></L>
<L>Ac hit is bote selde seyn · ther sothnesse bereþ witt|nesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12973"><HI REND="I">selde</HI> EMITG] seild P; seelde F. <HI REND="I">sothnesse</HI>] southnesse P.</NOTE></L>
<L>Eny creature be coupable · by-for a kynges Iustice,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12974"><HI REND="I">Eny</HI>] Euery I.</NOTE></L>
<L>Be yraunsoned for repentaunce · þer al reson hym dampneþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12975"><HI REND="I">yraunsoned</HI> ET] yraunsomed IF; raumsomed M; yraunsende (<HI REND="I">for</HI> yraunsonde) P. <HI REND="I">for</HI>] for his IT.</NOTE></L>
<L N="284">Ther þat partye porsueþ · þe apeel is so huge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12976"><HI REND="I">Ther—porsueþ</HI>] Or þere þe partie sueth F. <HI REND="I">apeel</HI>] apele E; ap|pel T; apel M; apul I; peel F. <HI REND="I">is</HI>] his P. <HI REND="I">huge</HI>] hoige F; houge T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001201.tif" N="363, C-text"/>
<L>May no kynge mercy graunt · til boþe men a-corden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12977"><HI REND="I">May</HI>] Þat may IT.</NOTE></L>
<L N="286">Þat ayþer partye haue [equite] · as holy writt wit|nesseþ;<MILESTONE N="319" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Nunquam dimittitur peccatum, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12978"><HI REND="I">ayþer</HI>] euery T. [<HI REND="I">equite</HI> EITG] acquitee F; a quyte P; a quit M; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">witnesseþ</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> witnesse P; <HI REND="I">as in</HI> l. 215. <HI REND="I">dimittitur</HI>] dimittatur M.</NOTE></L>
<L>Thus hit fareþ by suche folke · þat folwen here owene wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12979"><HI REND="I">In margin of</HI> M—De disper|acione.</NOTE></L>
<L>Þat vuel lyuen and leten nat · til hem for-sake synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12980"><HI REND="I">leten</HI>] leeue F; lette T. <HI REND="I">til</HI>] to I. <HI REND="I">for-sake</HI>] for-sakeþ M.</NOTE></L>
<L N="289">Drede of desperacion · þenne dryueþ a-wey grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12981"><HI REND="I">Drede</HI>] Som drede I; &amp; drede F. <HI REND="I">awey</HI>] ITG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Þat mercy in here mynde · may nat þenne falle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12982"><HI REND="I">may</HI>] ne may F.</NOTE></L>
<L>For good hope þat hem helpe sholde · to [wanhope] turneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12983"><HI REND="I">hem</HI>] him M. <HI REND="I">hem helpe</HI>] helpe þenne IT; þenne helpe G. [<HI REND="I">wanhope</HI> EIMFTG] whamhope P (<HI REND="I">by mistake</HI>). <HI REND="I">turneþ</HI>] þere torneþ IT; it turneth F.</NOTE></L>
<L N="292">And nat of þe [nounpower] of god · þat he nys ful of myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12984">[<HI REND="I">nounpower</HI> F] noumpower M noun-poer I; newe power (!) T; vnpower PE; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">nys</HI>] ne is MFI. <HI REND="I">ful—myghte</HI>] al-myȝty F.</NOTE></L>
<L>To amenden al þat amys is · and hus mercy grettour<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12985"><HI REND="I">amenden</HI>] mende F. <HI REND="I">amys</HI>] mys MF.</NOTE></L>
<L>Than alle oure wikkede werkus · as holy writ telleþ,<Q><HI REND="I">Misericordia eius super omnia opera eius.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12986"><HI REND="I">oure</HI>] oþere I. <HI REND="I">wikkede werkus</HI>] werkus wicked F. <HI REND="I">telleþ</HI>] us telleth F.</NOTE></L>
<L>Ac er hus rightwisnesse to reuthe turne · restitucion hit makeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12987"><HI REND="I">er</HI>] ar IFG. <HI REND="I">hus</HI>] þis IM. <HI REND="I">rightwisnesse</HI>] riȝt F. <HI REND="I">er—rightwis|nesse</HI>] þer is riȝtfulnesse E.</NOTE></L>
<L N="296">As sorwe of herte is satisfaccion · for suche as may nat paye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12988"><HI REND="I">As</HI>] For M. <HI REND="I">is</HI>] of I; and M. <HI REND="I">for</HI>] to F. <HI REND="I">as</HI>] þat ITG.</NOTE></L>
<L>Ac þre þynges þer beoþ · þat doþ a man to sterte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12989"><HI REND="I">beoþ</HI>] biþ G; ben EMIT; be F. <HI REND="I">to</HI>] MT <HI REND="I">om. In margin of</HI> M—De tribus inimicis (<HI REND="I">against</HI> l. 294).</NOTE></L>
<L>Out of his owene hous · as holy writ sheweþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12990">G <HI REND="I">omits. his</HI>] is P. <HI REND="I">hous</HI> EMIT] hows F; <HI REND="I">apparently mis|written</HI> houe P; <HI REND="I">but see</HI> l. 301.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001202.tif" N="364, C-text"/>
<L>That on is a wikkede wif · þat wol nat be chasted;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12991"><HI REND="I">on</HI>] IT <HI REND="I">om. chasted</HI> EMG] chastede P; chastied T; I-chasted F; chastised I.</NOTE></L>
<L>Hure fere fleeth fro huere · for fere of huere tounge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12992"><HI REND="I">fleeth</HI>] fli M. <HI REND="I">fro</HI>] I <HI REND="I">om. fro huere</HI>] hire fro T; þan her fro F.</NOTE></L>
<L>And yf hus hous be vnheled · and reyne [on] hus bedde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12993"><HI REND="I">vnheled</HI>] vnhelede P. <HI REND="I">reyne</HI> EFTG] regne M; ryne PI; <HI REND="I">but see</HI> l. 315. [<HI REND="I">on</HI> EMIFTG] in P. <HI REND="I">bedde</HI>] hed M.</NOTE></L>
<L N="302">He sekeþ and sekeþ · [til] he slepe drye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12994"><HI REND="I">He</HI>] Þan he F. [<HI REND="I">til</HI> IFTG] er P; or E. <HI REND="I">til he</HI>] forte M.</NOTE></L>
<L>Ac when smoke and smorþre · smyt in hus eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12995"><HI REND="I">Ac</HI>] And MF. <HI REND="I">smorþre</HI>] smor|þur F; smore M; smolder IT; (<HI REND="I">and in</HI> l. 305). <HI REND="I">smyt in</HI>] smerteþ E. <HI REND="I">eyen</HI>] eiȝe T; eye G.</NOTE></L>
<L>Hit doþ hym wors þan hus wyf · oþer wete to slepe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12996"><HI REND="I">wete</HI>] whete P. <HI REND="I">to</HI>] for to FT.</NOTE></L>
<L>For þorw smoke and smorþre · smerteþ hus syghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12997"><HI REND="I">For</HI>] T <HI REND="I">om. hus</HI>] so his F.</NOTE></L>
<L N="306">Tyl he be bler-eyed oþer blynde · and þe borre in hus þrote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12998"><HI REND="I">be</HI>] I <HI REND="I">om. bler-eyed</HI> M] blereyde P; blereiȝed T; blered IF; blered, <HI REND="I">altered to</HI> blereid E. <HI REND="I">oþer</HI>] and M. <HI REND="I">and</HI>] or M. <HI REND="I">borre</HI>] burre IFT.</NOTE></L>
<L>Koweþ and corseþ · þat crist ȝyue hym sorwe<MILESTONE N="320" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS12999"><HI REND="I">Koweþ</HI>] Kowheþ EG; Coueth I; Couheþ M; Couȝiþ T; Þan he cowheth F. <HI REND="I">þat</HI>] ȝa (<HI REND="I">sic</HI>) I. <HI REND="I">crist</HI>] god G. <HI REND="I">hym</HI>] hem M.</NOTE></L>
<L N="308">That sholde brynge yn bettere wode · oþer blowe til hit brente.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13000"><HI REND="I">brynge</HI>] bryngge P. <HI REND="I">blowe</HI>] blowen it ITG.</NOTE></L>
<L>These þre þat ich telle of · thus beoþ to vnderstonde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13001"><HI REND="I">to</HI>] IG <HI REND="I">om. vnderstonde</HI>] vn|derstonnde P.</NOTE></L>
<L>The wif is oure wikkede fleshe · [þat] wol nat be chasted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13002"><HI REND="I">The</HI>] Oure M. [<HI REND="I">þat</HI> EMG] &amp; F; PIT <HI REND="I">om. chasted</HI> G] chastede P; ychasted EF; schasted M; chastised I; chastid T; <HI REND="I">see</HI> l. 299.</NOTE></L>
<L>For kynde clyueþ on hym euere · to contrarie þe soule.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13003"><HI REND="I">clyueþ</HI>] cleueþ IMFT. <HI REND="I">on</HI>] of G.</NOTE></L>
<L>And thauh he falle, he fynt skyles · þat frelete hit made.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13004"><HI REND="I">fynt</HI>] fynd M. <HI REND="I">skyles</HI>] scile F. <HI REND="I">þat</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="313">And þat is lyghtliche for-ȝyue · and for-ȝute boþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13005">G <HI REND="I">omits. for-ȝyue—for-ȝute</HI>] forȝete · &amp; forgyue F.</NOTE></L>
<L>To man, þat mercy askeþ · and amende þenkeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13006"><HI REND="I">man</HI>] þat man F.</NOTE></L>
<L>Ac þe reyn þat reyneþ · þer we reste sholde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13007"><HI REND="I">Ac</HI>] IT <HI REND="I">om. reyneþ</HI> EIFT] ryneþ P; regneþ M; raineþ G.</NOTE></L>
<L>Beoþ syknesses and oþer sorwes · þat we suffren [ofte],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13008"><HI REND="I">Beoþ</HI>] Is F. <HI REND="I">syknesses</HI>] sike|nes EF. <HI REND="I">sorwes</HI>] sorwe F. [<HI REND="I">ofte</HI> MFT] ouht P; out E; oghte I; ouȝt G; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001203.tif" N="365, C-text"/>
<L N="317">As seynt paul þe apostel · in hus pistles techeþ,<Q><HI REND="I">Virtus in infirmitate perficitur.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13009"><HI REND="I">As</HI>] &amp; F; I <HI REND="I">om. seynt</HI>] IT <HI REND="I">om. in</HI>] þus in F. <HI REND="I">pistles</HI>] pistel IMF. <HI REND="I">Virtus</HI>] Nam uirtus P; <HI REND="I">but</HI> EIMFT <HI REND="I">omit</HI> Nam. <HI REND="I">in</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þauh men maken · muche deol in here angre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13010"><HI REND="I">And</HI>] Ac M. <HI REND="I">men</HI>] þat men IFTG. <HI REND="I">deol</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; doel FT; dool M; deel I; del G.</NOTE></L>
<L>And beo inpacient in here penaunces · pure reson knoweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13011"><HI REND="I">penaunces</HI>] penance MIF.</NOTE></L>
<L N="320">That þei han cause to contrarien · by kynde of here syknesse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13012"><HI REND="I">That</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And lightliche oure lorde · at here lyues ende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13013"><HI REND="I">lightliche</HI>] holich (!) E.</NOTE></L>
<L>Haþ mercy of suche men · þat vuel may suffrye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13014"><HI REND="I">of</HI>] on IFTG.</NOTE></L>
<L>Ac þe smoke and þe smorþre · þat smyt in oure eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13015"><HI REND="I">smorþre</HI>] smorthour F; smorre M; smolder IT. <HI REND="I">smyt</HI>] <HI REND="I">so</HI> ETG; smyth M; smytte I; smyȝt P; smyt|eth F; <HI REND="I">see</HI> l. 303.</NOTE></L>
<L N="324">Þat is couetise and vnkyndenesse · which quencheþ godes mercy.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13016"><HI REND="I">Þat</HI>] F <HI REND="I">om. and</HI>] F <HI REND="I">om. which</HI>] wich P; swich M; þat F.</NOTE></L>
<L>For vnkyndnesse is contrarie · of alle kynne reson;<MILESTONE N="321" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13017"><HI REND="I">is</HI>] is þe IT; in F. <HI REND="I">of</HI>] to FG. <HI REND="I">kynne</HI>] kynde I; kynes T; maner G.</NOTE></L>
<L>For þer ne is syk ne sory · ne non so muche wrecche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13018">F <HI REND="I">omits. ne is</HI>] nys IM.</NOTE></L>
<L>Þat he ne may louye, and hym lyke · and lene of hus herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13019"><HI REND="I">he</HI>] M <HI REND="I">om. louye</HI>] loue FMT. <HI REND="I">lene</HI>] lene <HI REND="I">or</HI> leue <HI REND="I">in the</HI> MSS.</NOTE></L>
<L>Good wil, good worde · boþe wusshen and wylnen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13020"><HI REND="I">Good</HI> EMIFTG] Goude P. <HI REND="I">good</HI>] goud P; and good MG. <HI REND="I">boþe</HI>] MG <HI REND="I">om. wusshen</HI>] whusshen P.</NOTE></L>
<L N="329">Alle manere of men · mercy and for-ȝeuenesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13021"><HI REND="I">of</HI>] IF <HI REND="I">om.</HI> E <HI REND="I">omits from</HI> mercy <HI REND="I">to</HI> hem <HI REND="I">in</HI> l. 330.</NOTE></L>
<L>And louye hem yliche hym-sylf · þat hus lyf a-mende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13022"><HI REND="I">hus lyf</HI>] is liue &amp; IT.</NOTE></L>
<L>Ich may no lenger lette," quaþ he · and lyarde he prykede,</L>
<L N="332">And wente away as þe wynde · and þer-with ich awakede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13023"><HI REND="I">þe</HI>] ITG <HI REND="I">om. and</HI>] and rith M. <HI REND="I">awakede</HI>] awoke I; waknide T.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus tercius de dobet.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13024"><HI REND="I">So</HI> PG; M <HI REND="I">omits. Hic</HI>] EF <HI REND="I">om. Hic explicit</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="21"><PB REF="00001204.tif" N="366, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XXI. (DO-BET IV.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13025">TITLE. <HI REND="I">So in</HI> PMG; Incipit pas|sus quartus E; Incipit quartus F; IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE><HI REND="I">Hic Incipit passus quartus de dobet.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>WO-werie and wetschod · wente ich forth after,<MILESTONE N="322" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13026"><HI REND="I">Wo-werie</HI>] Ful weri E; Wolle|werie G; <HI REND="I">but</HI> Wolleward IFT (<HI REND="I">as in</HI> B-text); Wellenward M. <HI REND="I">wetschod</HI> EMT] wetschode P; wete-schood F; watschoed I; wadsshod G.</NOTE></L>
<L>As a recheles renke · þat reccheþ nat of sorwe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13027"><HI REND="I">a</HI>] G <HI REND="I">om. recheles</HI> EFTG] reccheles IM; <HI REND="I">miswritten</HI> richeles P.</NOTE></L>
<L>And ȝeode forþ lyke a lorell · al my lyf tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13028"><HI REND="I">lyke</HI>] y-like IT.</NOTE></L>
<L N="4">Til ich wax wery of þis worlde · and wilnede efte [to] slepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13029"><HI REND="I">wax</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMF; waxe I; wexe E; wex T; was G. <HI REND="I">þis</HI>] þe IG. <HI REND="I">wilnede</HI>] leste G. [<HI REND="I">to</HI> IMFTG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And lenede me til lenten · and longe tyme ich slepte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13030"><HI REND="I">til</HI>] to IFT. <HI REND="I">lenten</HI>] lentoun IF; lente M.</NOTE></L>
<L>Of gurles and of <HI REND="I">gloria laus</HI> · gretliche me dremede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13031"><HI REND="I">me</HI>] i M.</NOTE></L>
<L>And how <HI REND="I">osanna</HI> by org[o]ne · olde [folk] songe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13032"><HI REND="I">orgone</HI> F] orgene IT; orgne PE; organ M; origene (!) G. [<HI REND="I">folk</HI> FTG] folke I; men PEM; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="8">On was semblable to þe samaritan · and somdel to peers plouhman,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13033"><HI REND="I">was</HI>] ITG <HI REND="I">om. plouhman</HI>] þe plouȝman T.</NOTE></L>
<L>Barfot on an asse bak · bootles cam prykye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13034"><HI REND="I">cam</HI>] gan F. <HI REND="I">prykye</HI>] prike TG.</NOTE></L>
<L>With-oute spores oþer spere · and sprakliche he lokede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13035"><HI REND="I">spores</HI>] spore MF. <HI REND="I">and</HI>] ac M; IFTG <HI REND="I">om. sprakliche</HI>] so PT; spracliche MFG; sparklich EI.</NOTE></L>
<L>As is þe kynde of a knyght · þat comeþ to be doubed,<MILESTONE N="323" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13036"><HI REND="I">a</HI>] E <HI REND="I">om. comeþ</HI>] cam G. <HI REND="I">doubed</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; dobbed MI; dubbed FG.</NOTE></L>
<L N="12">To geten hus gilte spores · and galoches y-co[u]ped,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13037"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">hus</HI>] him F; hise M; here IT. <HI REND="I">gilte</HI>] gult M; gilden E; gild G. <HI REND="I">y-couped</HI> IMFT] y-coped PG; ykeped E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001205.tif" N="367, C-text"/>
<L>Then was faith in a fenestre · and cryde, "<HI REND="I">a! filij dauid!</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13038"><HI REND="I">Then</HI>] And þanne IT. <HI REND="I">a</HI> (2)] o T.</NOTE></L>
<L>As doþ an heraud of armes · when auntres comeþ to Iustes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13039"><HI REND="I">auntres</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIMG; auntrus F; <HI REND="I">but we should probably read</HI> auntrous, <HI REND="I">as in</HI> T; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>Olde Iewes of ierusalem · for ioye þei songen,<Q><HI REND="I">Benedictus qui venit in nomine domini.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13040">G <HI REND="I">omits. ioye</HI>] ioie þo F. <HI REND="I">in, &amp;c.</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="16">Þenne ich fraynede [at] faith · 'what al þat fare by|mente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13041"><HI REND="I">fraynede</HI>] fraynnede P. [<HI REND="I">at</HI> IMFT] of G; PE <HI REND="I">om. what</HI>] þat F. <HI REND="I">bymente</HI>] bi-menede M.</NOTE></L>
<L>And ho sholde iusten in ierusalem?' · "iesus," he seide,</L>
<L>"And fecche þat þe feond cleymeþ · peers frut þe plouhman."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13042"><HI REND="I">fecche</HI>] fecche awei M. <HI REND="I">feond</HI>] deuel G. <HI REND="I">cleymeþ</HI>] cleymed F.</NOTE></L>
<L>"Ys peers in þis place?" quaþ ich · and he preynkte vpon me,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13043"><HI REND="I">preynkte</HI>] prenkte E; preynte MFGT; princte I. <HI REND="I">vpon</HI>] on I.</NOTE></L>
<L N="20">"<HI REND="I">Liberum dei arbitrium,</HI>" quaþ he · "for loue haþ vndertake<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13044"><HI REND="I">quaþ he</HI>] ITG <HI REND="I">om. haþ</HI>] he haþ M. <HI REND="I">vndertake</HI>] y-take G.</NOTE></L>
<L>That þis iesus of hus gentrise · shal Iouste in peers Armes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13045"><HI REND="I">þis</HI> ME] þys G; þes P; is IT; F <HI REND="I">om. of</HI>] for FG. <HI REND="I">gentrise</HI> MG] gentrice IE; gentrye FT; genterise P.</NOTE></L>
<L>In hus helme and [in] hus haberion · <HI REND="I">humana natura;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13046"><HI REND="I">In</HI>] G <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">in</HI> IMET] PFG <HI REND="I">om. natura</HI>] creatura M.</NOTE></L>
<L>Þat crist be nat knowe · for <HI REND="I">consummatus deus,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13047"><HI REND="I">Þat</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Þa P. <HI REND="I">knowe</HI>] i-knowe MIFTG. <HI REND="I">for</HI>] as M; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In peeres plates þe plouhman · this prykiere shal ryde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13048"><HI REND="I">plates</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIMG; platus F; platis T. <HI REND="I">this</HI>] thes P. <HI REND="I">prykiere</HI>] prikere IT.</NOTE></L>
<L N="25">For no dint shal hym dere · as <HI REND="I">in deitate patris.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13049"><HI REND="I">For</HI>] Þat M. <HI REND="I">dint</HI>] dryth M; donte <HI REND="I">or</HI> doute I. <HI REND="I">as</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Ho shal Iouste with iesus," quaþ ich · "Iewes, oþer scrybes?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13050"><HI REND="I">oþer</HI>] or þe M; wheþer G.</NOTE></L>
<L>"Nay," quaþ Faith, "bote þe feond · and fals dom to deye.
</L>
<PB REF="00001206.tif" N="368, C-text"/>
<L N="28">Deþ seith he wol for-do · and a-doun brynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13051"><HI REND="I">for-do</HI>] forþ M.</NOTE></L>
<L>Al þat lyueþ oþer lokeþ · a londe and a watere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13052"><HI REND="I">a</HI>] on M; o T (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">and</HI>] or M.</NOTE></L>
<L>Lyf seith þat he lyeþ · and haþ leyde hus lyf to wedde,<MILESTONE N="324" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13053"><HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om. lyeþ</HI>] lickth F. <HI REND="I">leyde—lyf</HI>] lif leide F.</NOTE></L>
<L>Þat for al þat deþ can do · with-Inne þre dayes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13054"><HI REND="I">deþ</HI>] he M. <HI REND="I">In margin of</HI> M —de passione christi.</NOTE></L>
<L N="32">To walke and fecche fro þe feonde · peers frut þe plouhman,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13055"><HI REND="I">To walke</HI>] <HI REND="I">at end of</HI> l. 31 <HI REND="I">in</HI> IT. <HI REND="I">fecche</HI>] to feche E.</NOTE></L>
<L>And legge [hyt] þer hym lykeþ · and lucifer bynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13056">[<HI REND="I">hyt</HI>] hit MG; it IFT; hym PE. <HI REND="I">þer</HI>] þere as F.</NOTE></L>
<L>And [forbete and bringe adoun] · bale [and] deþ for euere;<Q><HI REND="I">O mors, ero mors tua!</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13057">[<HI REND="I">forbete</HI>] <HI REND="I">so</HI> MI (<HI REND="I">as in</HI> B|text); forbite PEFTG. [<HI REND="I">and—a|doun</HI> MFG] adoun and brynge PET; a-downe &amp; begge (<HI REND="I">sic</HI>) I. [<HI REND="I">and</HI> MF] PEITG <HI REND="I">om. ero—tua</HI> EF] tua ero mors P; mors tua ero M; <HI REND="I">but</HI> I <HI REND="I">has</HI> —O mors, mors tua ero, morsus; <HI REND="I">see</HI> Vulgate.</NOTE></L>
<L>Thenne cam <HI REND="I">pilatus</HI> with muche peuple · <HI REND="I">sedens pro tribunali,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13058"><HI REND="I">cam</HI>] M <HI REND="I">om. peuple</HI>] pride F.</NOTE></L>
<L N="36">To seo hou douhtiliche deþ sholde do · and deme here beyer ryght.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13059"><HI REND="I">hou—do</HI>] þe douȝtinesse of deeth F. <HI REND="I">deme</HI>] deyme P. <HI REND="I">beyer</HI>] beiere E; beyre I; boþe MF; boþis T; beye G.</NOTE></L>
<L>The Iuwes and þe iustices · aȝens iesus þey were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13060"><HI REND="I">iustices</HI>] Iustice T.</NOTE></L>
<L>And alle þe court cryede · '<HI REND="I">crucifige</HI>' lowde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13061"><HI REND="I">cryede</HI>] þo cride F. <HI REND="I">lowde</HI>] lowede P; longe E.</NOTE></L>
<L>Thenne put hym [forth] a pelour · by-for pilat, and seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13062">[<HI REND="I">forth</HI> IMFTG] PE <HI REND="I">om. pe|lour</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMIFG; pilour T. <HI REND="I">pilat</HI>] pilatus IG.</NOTE></L>
<L N="40">"Thys iesus of oure Iuwen temple · Iapede and des|pisede,</L>
<L>To for-don hit on a day · and in þre dayes after<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13063"><HI REND="I">To for-don</HI>] For to done I. <HI REND="I">on</HI>] in T. <HI REND="I">a</HI>] o G. <HI REND="I">in</HI>] in þe E.</NOTE></L>
<L>Edefien hit efte newe— · her he stant þat seyde hit—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13064"><HI REND="I">Edefien hit</HI>] Edified F. <HI REND="I">stam — hit</HI>] stond hit seide M.</NOTE></L>
<L>And ȝut make [hit] as muche · in alle manere poyntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13065"><HI REND="I">ȝut</HI>] I ȝit F; M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">hit</HI> MEG] it IFT; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001207.tif" N="369, C-text"/>
<L N="44">Bothe as longe and as large · aloft and a-grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13066"><HI REND="I">aloft</HI>] on lofte M. <HI REND="I">a-grounde</HI>] on grounde M.</NOTE></L>
<L>And as wyde as hit euere was · this we witnessen alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13067"><HI REND="I">And</HI>] MG <HI REND="I">om. we witnessen</HI>] we whitnessen P; withnesseþ we M.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Crucifige,</HI>" quaþ a kachepol · "he can of wicche|crafte."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13068"><HI REND="I">of</HI>] on M; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Tolle, tolle,</HI>" quaþ anoþer · and toke of kene þornes,</L>
<L N="48">And by-gan of a grene þorne · a garlaunde to make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13069"><HI REND="I">a</HI>] EIFG <HI REND="I">om. of—þorne</HI>] þer|of M.</NOTE></L>
<L>And sette hit sore [on] hus hefd · and suthe seyde in enuye,<MILESTONE N="325" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13070">[<HI REND="I">on</HI> EMIFTG] in P. <HI REND="I">hefd</HI>] hed GEM; heed IF; heuid T. <HI REND="I">suthe</HI>] F <HI REND="I">om. in</HI>] with F.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Aue, rabbi,</HI>" quaþ þat ribaud · [and] reodes shotte at hus eyen:—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13071"><HI REND="I">rabbi</HI> M] rabi PITG; raby F. [<HI REND="I">and</HI> MEIFTG] a P. <HI REND="I">reodes</HI>] reed F; rede T. <HI REND="I">at</HI>] vp to IT; in F; on G.</NOTE></L>
<L>And nailede hym with þre nayles · naked on þe rode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13072"><HI REND="I">naked</HI>] naken M; faste G. <HI REND="I">on</HI>] vppon ITG; to F. <HI REND="I">þe</HI>] a IMT.</NOTE></L>
<L N="52">And with a pole poyson · putten to hus lippes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13073"><HI REND="I">with—pole</HI>] a pole wiþ M. <HI REND="I">to</HI>] vp to T; þey to G.</NOTE></L>
<L>And [beden] hym drynke, hus deþ to lette · and hus dayes lengthen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13074">[<HI REND="I">beden</HI> IMT] bed G; bad F; bid PE; <HI REND="I">cf.</HI> putten <HI REND="I">in</HI> l. 52. <HI REND="I">hus</HI> (1)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And seide, "yf he sothfast beo · he wol hym-self helpen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13075"><HI REND="I">seide</HI>] seiden MF; saiden I. <HI REND="I">sothfast</HI>] sotthfast P; sotil I; sotile T. <HI REND="I">he—hym-self</HI>] him-selfe now he wol IT.</NOTE></L>
<L>And now, yf þow be criste · godes sone of heuene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13076"><HI REND="I">now</HI>] craftily T; I <HI REND="I">om. yf</HI>] ȝif þat F. <HI REND="I">godes—heuene</HI>] and criste goddes sone IFT; crist goddes sone MG (<HI REND="I">a remarkable variation, as help|ing out the alliteration</HI>).</NOTE></L>
<L N="56">Come a-doune of þis rode · and þenne wol we leyue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13077"><HI REND="I">þis</HI>] þe MFT. <HI REND="I">wol</HI>] schal IT. <HI REND="I">leyue</HI>] leue EIMTG; leeue F.</NOTE></L>
<L>That lyf þe louyeþ · and wol nat lete þe deye."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13078"><HI REND="I">lyf</HI>] lord &amp; lif F.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Consummatum est,</HI>" quaþ Crist · and comsede for to sounye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13079"><HI REND="I">sounye</HI>] swowny E; swowne IF; swoune M; swone TG.</NOTE></L>
<L>Pitousliche and paal · as prison þat deyeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13080"><HI REND="I">paal</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEG; pale IMT; al pale F. <HI REND="I">as</HI>] &amp; (!) E. <HI REND="I">prison</HI>] pri|soun dooth F; a prison MGT. <HI REND="I">þat</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001208.tif" N="370, C-text"/>
<L N="60">The lord of lyf and of light · þo leyde hus eyen to|gederes.</L>
<L>The day for drede þer-of with-drow · and deork by-cam þe sonne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13081"><HI REND="I">by-cam</HI>] bygan EG.</NOTE></L>
<L>The wal of þe temple to-cleef · euene a two peces;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13082"><HI REND="I">to-cleef</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; to-clef MITG; cleef F. <HI REND="I">euene</HI>] G <HI REND="I">om. a two</HI>] in to MI. <HI REND="I">peces</HI> EMFTG] pices P. <HI REND="I">a—peces</HI>] al to-gedres I.</NOTE></L>
<L>The hard roche al to-rof · and ryght derk nyght [hit] semede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13083">M <HI REND="I">omits. derk</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">hit</HI> G] it IFT; PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="64">The erthe quook and quashte · as hit quyke were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13084"><HI REND="I">quook</HI>] to-quake I; to-quaȝte T. <HI REND="I">quashte</HI>] quashete P (<HI REND="I">apparently by mistake</HI>); quasshte G; quaste E; quasschede F; quakede M; quoke I; quok T. <HI REND="I">quyke were</HI>] were quike G.</NOTE></L>
<L>And dede men for þat deon · comen oute of deope graues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13085"><HI REND="I">deon</HI>] deone MF; dene ET; deþe I; done G.</NOTE></L>
<L>And tolden why þat tempest · so longe tyme durede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13086"><HI REND="I">why</HI>] wy P. <HI REND="I">þat</HI>] þe I. <HI REND="I">tyme</HI>] while M (<HI REND="I">wrongly</HI>); G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"For a byter bataile" · þe dede bodye seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13087"><HI REND="I">For</HI>] Al for F. <HI REND="I">þe</HI>] þat F. <HI REND="I">bodye</HI>] bodies T.</NOTE></L>
<L N="68">"Lyf and deþ in þis deorknesse · her on for-doþ þat oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13088"><HI REND="I">her—for-doþ</HI>] ere on fordo E (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">her</HI>] þat F. <HI REND="I">þat</HI>] here I.</NOTE></L>
<L>Ac shal no [wiȝt] wite witerliche · ho shal haue þe mastrye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13089"><HI REND="I">Ac</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">wiȝt</HI> IF] wyȝt G; withg M; whit P; whiȝt E; wy T. <HI REND="I">wite witerliche</HI>] withturli wite M.</NOTE></L>
<L>Er soneday, a-boute sonne-rysynge" · and sank with þat til erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13090"><HI REND="I">Er</HI>] Or M; Ar a I; Er a T. <HI REND="I">a-boute</HI>] at F; a-boute þe MIT. <HI REND="I">and</HI>] he G. <HI REND="I">sank</HI>] schrank F. <HI REND="I">til</HI>] to I; to þe T.</NOTE></L>
<L>Somme seiden he was godes sone · þat so faire deyede;<MILESTONE N="326" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Vere filius dei erat iste:</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13091"><HI REND="I">godes</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="72">Some seiden, "he can of sorcerye · good is þat we a-saye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13092"><HI REND="I">Some</HI>] And some IT. <HI REND="I">of</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Wher he be ded oþer nat ded · doun er he be take."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13093"><HI REND="I">Wher</HI>] Wheþer MF. <HI REND="I">doun</HI>] a-doun G. <HI REND="I">er</HI>] or MF.</NOTE></L>
<L>Two þeoues þer wer · þat þoleden deþ þat tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13094"><HI REND="I">þer</HI>] þan þere F. <HI REND="I">þer—þat</HI>] þo ITG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001209.tif" N="371, C-text"/>
<L>Vpon crois by-side crist · so was þe comune lawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13095"><HI REND="I">crois</HI>] þe crois MG.</NOTE></L>
<L N="76">Quikliche cam a cacchepol · and craked a-two here legges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13096"><HI REND="I">Quikliche—cacchepol</HI>] A cac|chepol of þo þeues cam I; A cacche|pol cam T. <HI REND="I">a-two</HI>] on to M.</NOTE></L>
<L>And here armes after · of euerich of þo þeoues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13097"><HI REND="I">And</HI>] &amp; eke F. <HI REND="I">þo</HI>] þe MG.</NOTE></L>
<L>Ac þer was no boye so bolde · godes body to touche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13098"><HI REND="I">þer</HI>] I <HI REND="I">om. no boye</HI>] non M; beorne þer F (<HI REND="I">omitting</HI> no).</NOTE></L>
<L>For he was knyght and kynges sone · kynde for-ȝaf þat tyme</L>
<L N="80">Þat no boye hadde hardinesse · hym to touche in deyinge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13099"><HI REND="I">boye</HI>] bodi MG. <HI REND="I">no—hadde</HI>] hadde no boy IT. <HI REND="I">hym—touche</HI>] to touche him F. <HI REND="I">in</HI>] at his M. <HI REND="I">deyinge</HI>] deyyinge P.</NOTE></L>
<L>Ac þer cam forth a blynde knyght · with [a] kene spere y-grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13100">[<HI REND="I">a</HI> IMT] PEFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Hihte <HI REND="I">longeus,</HI> as þe lettere telleþ · and longe hadde lore hus sight.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13101"><HI REND="I">longeus</HI>] longis MG. <HI REND="I">telleþ</HI>] seith F. <HI REND="I">and</HI>] G <HI REND="I">om. lore</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; lorn MT; lost F.</NOTE></L>
<L>By-fore pilat and oþer peuple · in þe place he houede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13102"><HI REND="I">þe</HI>] þys G; F <HI REND="I">om. he</HI>] þere he F.</NOTE></L>
<L N="84">Ac maugre hus meny teþ · he was mad þat tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13103"><HI REND="I">Ac</HI>] IMFTG <HI REND="I">om. maugre</HI>] maugrey P; Mawgreith F; Malgre I. <HI REND="I">mad</HI>] i-mad MF.</NOTE></L>
<L>To Iouste with iesus · this blynde Iuwe <HI REND="I">longeus;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13104"><HI REND="I">To</HI>] For to FT; I <HI REND="I">om. this</HI>] þe FG. <HI REND="I">Iuwe</HI>] kniȝt T; knyth M. <HI REND="I">longeus</HI>] longis MG; at wille F.</NOTE></L>
<L>For alle hij were vnhardy · þat houede þer oþer stode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13105"><HI REND="I">hij were</HI>] þei weren M; þey were FG; were þey IT. <HI REND="I">þer</HI>] T <HI REND="I">om. stode</HI>] stoude P.</NOTE></L>
<L N="87">To touche hym oþer to tryne hym · oþer to take hym doun and graue hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13106"><HI REND="I">to</HI> (2)] M <HI REND="I">om. tryne</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEF; trinen I; trine G; turne M; trien T. <HI REND="I">to</HI> (3)] MF <HI REND="I">om. and</HI>] or I. <HI REND="I">and—hym</HI>] in graue F; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bote þis blynde bachelere · þat bar hym þorw þe herte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13107"><HI REND="I">þis</HI>] þe M. <HI REND="I">þat</HI>] he M. <HI REND="I">þorw</HI>] to F.</NOTE></L>
<L>The blood sprang doun by þe sper · and vnsperrede þe knyghtes eyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13108"><HI REND="I">sprang</HI>] þo sprang F; ran M. <HI REND="I">þe knyghtes</HI>] his F.</NOTE></L>
<L>Tho fel þe knyght vpon knees · and cryed iesu mercy,<MILESTONE N="327" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13109"><HI REND="I">fel</HI> MFTG] feol P; felle E; fil I. <HI REND="I">knees</HI>] his knes MFT.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001210.tif" N="372, C-text"/>
<L>"A-ȝens my wil hit was," quaþ he · "þat ich ȝow wonde made!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13110"><HI REND="I">A-ȝens</HI>] Aȝen IT; Ageyn M; Aȝe F. <HI REND="I">was</HI>] is T. <HI REND="I">wonde</HI>] wounde EIMFTG.</NOTE></L>
<L N="92">He syghede and seide · "sore hit me for-þynkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13111"><HI REND="I">He</HI>] Þan he F; And IT. <HI REND="I">syghede</HI>] siked E. <HI REND="I">seide</HI>] to crist seide F.</NOTE></L>
<L>Of þe dede þat ich haue don · ich do me in ȝoure grace.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13112"><HI REND="I">þe</HI>] o G. <HI REND="I">don</HI>] i-do MT; do IFG. <HI REND="I">in</HI>] hit in-to G.</NOTE></L>
<L>My londe and my lycame · at ȝoure lykynge takeþ hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13113"><HI REND="I">My</HI>] Boþe my IT. <HI REND="I">lykynge</HI>] wille M.</NOTE></L>
<L N="95">And haue mercy on me, ryghtful Ihesu!" [and] ryght with þat he wepte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13114"><HI REND="I">ryghtful</HI>] myȝtful F. [<HI REND="I">and</HI> IFT] PEMG <HI REND="I">om. ryght—þat</HI>] with þat mone F.</NOTE></L>
<L>Thenne gan faith foully · þe false Iewes to despisen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13115"><HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om. to</HI>] <HI REND="I">placed before</HI> þe <HI REND="I">in</HI> I; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And calde hem 'caytifs a-corsed' · for þis was a vil vilanye:—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13116"><HI REND="I">And</HI>] ITG <HI REND="I">om. calde</HI>] callede M. <HI REND="I">caytifs a-corsed</HI>] cursede caitifes MF. <HI REND="I">for</HI>] M <HI REND="I">om. vil</HI>] fil (<HI REND="I">sic</HI>) EG; MF <HI REND="I">om. for—vilanye</HI>] for her vilenye F; for euere I (<HI REND="I">which begins</HI> l. 98 <HI REND="I">with</HI> For þis was a vile vilany, <HI REND="I">and divides the lines wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>"Veniaunce is to ȝou falle · þat makede þe blynde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13117"><HI REND="I">is—falle</HI>] ȝow bifalle I. <HI REND="I">falle</HI>] bi-falle M. <HI REND="I">makede</HI>] made ITG.</NOTE></L>
<L>Beten hym þat was ded · hit was a boyes dede!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13118"><HI REND="I">hym</HI>] a body F. <HI REND="I">hym—ded</HI>] þe dede I; þe dede þat ȝe dede (<HI REND="I">sic</HI>) T. <HI REND="I">hit</HI>] þis I.</NOTE></L>
<L N="100">[Þus faith bi-gon to fare · wiþ þe false Iewes]—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13119"><HI REND="I">From</HI> M; PEIFGT <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>"Corsede caityfs! · knyghthod was hit neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13120">G <HI REND="I">omits. Corsede</HI>] Kene a|cursede F.</NOTE></L>
<L>To bete a body ybounde · with eny briȝt wepne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13121">G <HI REND="I">omits. To</HI>] For to F. <HI REND="I">briȝt</HI> EFT] brighte I; briȝth P; brith M. <HI REND="I">wepne</HI>] wepenes I.</NOTE></L>
<L>Þe gree ȝut haþ he geten · for alle hus grete wondes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13122"><HI REND="I">geten</HI>] gete MG; I-gete F. <HI REND="I">wondes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; woundes EMIFT.</NOTE></L>
<L>For ȝoure champion chiualer · chief knyght of ȝow alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13123"><HI REND="I">champion</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> cam|pion P; <HI REND="I">but observe the alliteration.</HI></NOTE></L>
<L N="105">Ȝelt hym recreaunt rennynge · ryght at iesus wil.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13124"><HI REND="I">recreaunt</HI>] creaunt I. <HI REND="I">ren|nynge</HI>] remyng MF.</NOTE></L>
<L>For beo þis deorknesse ydo · deþ worþ venkised,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13125"><HI REND="I">venkised</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; y-venkised G; venkysched E; yvenquyst T; y|wenkused I. <HI REND="I">deþ—venkised</HI>] of deth he is avenged F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001211.tif" N="373, C-text"/>
<L>And ȝe, lordlinges, han lost · for lyf shal haue þe maystrie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13126"><HI REND="I">ȝe</HI>] ȝow M (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">lord|linges</HI>] lordeynes T; lordyngus F; lordes M. <HI REND="I">shal</HI>] wile M.</NOTE></L>
<L N="108">And ȝoure fraunchise þat freo was · fallen is to þral|dom,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13127"><HI REND="I">fraunchise</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> fraun|chises P. <HI REND="I">fallen</HI>] y-fallen IT. <HI REND="I">to</HI>] in-to I; in T. <HI REND="I">þraldom</HI>] charldom F.</NOTE></L>
<L>And alle ȝoure children cheorles · cheuen shulle þei neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13128"><HI REND="I">þei</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> þe P; I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne haue lordshup in lond · noþer lond tylie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13129"><HI REND="I">noþer</HI>] ne no ITG; ne þe F. <HI REND="I">tylie</HI>] tulye I; telie M.</NOTE></L>
<L>And as barayne beo · and by vsure libbe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13130"><HI REND="I">as</HI>] as þe F. <HI REND="I">and</HI>] as M.</NOTE></L>
<L N="112">The whiche is lif þat oure lorde · in alle lawes defendeþ.<MILESTONE N="328" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13131"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">The—lif</HI>] Which is usure F. <HI REND="I">lawes</HI>] lawe F.</NOTE></L>
<L>Now beoþ ȝoure goode dayes don · as daniel of ȝow telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13132"><HI REND="I">beoþ</HI>] buþ M; ben I; be FT. <HI REND="I">goode</HI>] godes G. <HI REND="I">don</HI>] i-do M; ydon T; do F. <HI REND="I">of</HI>] ofte I.</NOTE></L>
<L>When crist with crois ouercam · ȝoure kyngdom shal to-cleue;<Q><HI REND="I">Cum uenerit sanctus sanctorum, cessabit unctio uestra.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13133"><HI REND="I">with</HI>] þorgh IT; E <HI REND="I">om. to|cleue</HI>] be cleue E. <HI REND="I">Cum</HI>] Dum T. <HI REND="I">uenerit</HI>] veniat IG. <HI REND="I">cessabit</HI>] cessat IT; cesset G.</NOTE></L>
<L N="115">What for fere of þis ferly · and of the false Iewes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13134"><HI REND="I">the</HI>] þese F.</NOTE></L>
<L>Ich drow in þat deorknesse · to <HI REND="I">descendit ad inferna,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13135"><HI REND="I">drow</HI>] drow me F; wiþdrogh I; wiþ-drouȝ T; wiþ-drow G. <HI REND="I">in</HI>] in-to M.</NOTE></L>
<L>And þer ich seyh sothliche · <HI REND="I">secundum scripturas,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13136"><HI REND="I">ich seyh</HI>] saw i F.</NOTE></L>
<L>Out of þe west, as it were · a wenche, as me þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13137"><HI REND="I">it were</HI>] me þouȝte T. <HI REND="I">wenche</HI>] weynche P. <HI REND="I">me þouhte</HI>] it were T.</NOTE></L>
<L>Cam walkynge in þe way · to helleward he lokede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13138"><HI REND="I">in</HI>] by G. <HI REND="I">he</HI>] <HI REND="I">so</HI> PFG (<HI REND="I">for</HI> hue); heo T; sche IM; ȝo E.</NOTE></L>
<L N="120">Mercy hihte þat mayde · a mylde þyng with-alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13139"><HI REND="I">Mercy</HI>] Dam mercy F.</NOTE></L>
<L>And a ful benygne burde · and buxum of speche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13140"><HI REND="I">benygne</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> benyngne P; beynde T. <HI REND="I">burde</HI>] bierde I; berde M; boerde F. <HI REND="I">of</HI>] of her F.</NOTE></L>
<L>Heore sustre, as hit semede · cam softly walkynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13141"><HI REND="I">walkynge</HI>] after M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001212.tif" N="374, C-text"/>
<L>Euene out of þe est · and westwarde he þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13142"><HI REND="I">est</HI>] west (!) T. <HI REND="I">he</HI>] he (<HI REND="I">for</HI> hue) PFG; sche IMT; ȝo E.</NOTE></L>
<L N="124">A comely creature and clene · treuthe [he] hihte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13143"><HI REND="I">clene</HI>] a clene IF. <HI REND="I">and—hihte</HI>] treuthe was here name T. [<HI REND="I">he</HI>] sheo P; sche IM; scheo F; ȝo E; heo G; <HI REND="I">but cf.</HI> ll. 123, 125.</NOTE></L>
<L>For þe vertue þat here folwede · afered was he neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13144"><HI REND="I">here folwede</HI>] folweth here F. <HI REND="I">he</HI>] <HI REND="I">so</HI> PFT (<HI REND="I">for</HI> hue); sche IM; ȝo E; heo G.</NOTE></L>
<L>Whan þeos maydenes metten · mercy and treuthe,</L>
<L>Ayþer axed of oþer · of þis grete wonder,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13145"><HI REND="I">of</HI> (1)] IT <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">as in</HI> B|text).</NOTE></L>
<L N="128">Of þe deone and deorknesse · and how þe day [rowed],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13146"><HI REND="I">deone</HI>] doene F; dene EIT; done G. [<HI REND="I">rowed</HI>] rowide T; rouede IG; roued PE; reued M; romede F; <HI REND="I">but cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And whiche a light and a leom · lay by-fore helle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13147"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P; swich M. <HI REND="I">a</HI> (2)] wich a P; <HI REND="I">but</HI> EIMFTG <HI REND="I">omit</HI> wich; <HI REND="I">cf.</HI> B-text; ME <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Ich haue ferly of þis fare · in faith," seide treuthe,</L>
<L>"And am wendyng to wyte · what þis wonder meneþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13148"><HI REND="I">to</HI>] for to F. <HI REND="I">meneþ</HI>] bi|meneþ M.</NOTE></L>
<L N="132">"Haue no meruayle þer-of," quath mercy · "murthe hit by-tokneþ.</L>
<L>A mayde þat hatte Marie · and moder with-oute felynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13149"><HI REND="I">hatte</HI>] hiȝte F; hoteþ I; hattiþ T. <HI REND="I">felynge</HI>] veling G; wailyng M; vilenye T.</NOTE></L>
<L>Of eny kynde of creature · conceyuede þorw speche<MILESTONE N="329" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13150"><HI REND="I">of</HI>] I <HI REND="I">om. þorw</HI>] wiþ-oute (!) G.</NOTE></L>
<L>And grace of þe holygost · waxe gret with childe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13151"><HI REND="I">And</HI>] And þoruȝ T; Þoru M. <HI REND="I">waxe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PI; wax EMF; wex T; was G.</NOTE></L>
<L N="136">With-oute [wommanes] wem · in-to þis worlde brouhte hym;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13152">[<HI REND="I">wommanes</HI> FT] womanes M; woman E; womman IG; wommen P. <HI REND="I">worlde</HI>] wordle PG.</NOTE></L>
<L>And þat my tale is trewe · ich take god to witnesse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13153"><HI REND="I">is</HI>] be M. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P.</NOTE></L>
<L>Sutthen þis barn was ybore · beoþ þritty wynter passed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13154"><HI REND="I">ybore</HI>] born MT; bore G.</NOTE></L>
<L>Deyed and deþ þolede · þis day a-boute mydday;
</L>
<PB REF="00001213.tif" N="375, C-text"/>
<L N="140">That is þe cause of þis eclipse · þat ouer-closeþ now þe sonne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13155"><HI REND="I">That</HI>] And þat I. <HI REND="I">þis</HI>] þe MG. <HI REND="I">eclipse</HI>] enclips M; clips IFTG. <HI REND="I">þat</HI>] F <HI REND="I">om. ouer-closeþ</HI>] ouercloþeth I; ouercloside T; ouercomeþ MG. <HI REND="I">now</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In menynge þat man shal · fro meorknesse beo drawe,</L>
<L>The while þis light and þis leom · shal Lucifer a|blende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13156"><HI REND="I">leom</HI>] lowe IT; loue G. <HI REND="I">ablende</HI>] ableynde P; ablynde E.</NOTE></L>
<L>For patriarkes and prophetes · han prechede her-of ofte,</L>
<L>That þyng þat tynt was þorw treo · treo shal hit wynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13157"><HI REND="I">þyng</HI>] IG <HI REND="I">om. þat</HI>] IT <HI REND="I">om. was</HI>] T <HI REND="I">om. þorw</HI>] þorgh a I; wiþ M. <HI REND="I">shal</HI>] wil F.</NOTE></L>
<L N="145">And þat þat deþ doun brouhte · deþ shal releue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13158"><HI REND="I">þat</HI> (2)] IT <HI REND="I">om. deþ</HI> (2)] lif G.</NOTE></L>
<L>"That þat þou tellest," quaþ treuþe · "is bote a tale of walterot!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13159"><HI REND="I">þat</HI> (2)] IMTG <HI REND="I">om. walterot</HI>] <HI REND="I">so</HI> PET; waltrot F; a waltrot M; walter G; walteret I.</NOTE></L>
<L>For adam and eue · and abraham with oþere,</L>
<L N="148">Patriarkes and prophetes · þat in peyne liggen,</L>
<L>Leyf hit neuere þat ȝon lyght · hem a-lofte brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13160"><HI REND="I">Leyf</HI>] Lef M; Leue EIT; Leeue F; Leoue G. <HI REND="I">neuere</HI>] were (!) T. <HI REND="I">ȝon</HI>] ȝeon P; ȝone I; ȝonde M; ȝynen (!) G; ȝeond E; þat F. <HI REND="I">ȝon lyght</HI>] þou list (!) T. <HI REND="I">a-lofte</HI>] o-loft T; on lofte M.</NOTE></L>
<L>Ne haue hem out of helle; · hold þy tonge, mercy,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13161"><HI REND="I">haue</HI>] heue M. <HI REND="I">hem</HI>] hem ȝit F.</NOTE></L>
<L>Hit is trufle þat þou tellest; · ich, treuthe, wot þe sothe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13162"><HI REND="I">is</HI>] is a F; is but a M; is but IT. <HI REND="I">trufle</HI>] tryfle EFTG; triful M; trewful I. <HI REND="I">treuthe</HI>] trewely T.</NOTE></L>
<L>That þyng þat ones was in helle · out comeþ hit neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13163"><HI REND="I">was</HI>] is IFTG; comeþ M.</NOTE></L>
<L N="153">For iob þe parfit patriarke · repreoueþ þy sawes,<Q><HI REND="I">Quia in inferno nulla est redempcio.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13164"><HI REND="I">For</HI>] ITG <HI REND="I">om. þy</HI>] þe I. <HI REND="I">repreoueþ—sawes</HI>] he proueþ þis sawe M.</NOTE></L>
<L>Thenne mercy ful myldeliche · mouþed þese wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13165"><HI REND="I">þese</HI>] þes P.</NOTE></L>
<L>"Þorgh experience," quaþ heo · "ich hope þei shulle be sauede.<MILESTONE N="330" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13166"><HI REND="I">heo</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; ȝo E; he I; sche M; ho T. <HI REND="I">quaþ heo</HI>] ȝit F.</NOTE></L>
<L>For venym for-doþ venym · þer vecche ich euydence,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13167"><HI REND="I">vecche</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; fecche IMTG; fet F.</NOTE></L>
<L N="157">That adam &amp; eue · haue shullen bote.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13168"><HI REND="I">&amp;</HI>] &amp; eke F. <HI REND="I">shullen</HI>] scholden I. <HI REND="I">bote</HI>] boþe (<HI REND="I">wrongly</HI>) M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001214.tif" N="376, C-text"/>
<L>Of alle fretynge venymes · þe vilest is þe scorpion;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13169"><HI REND="I">Of</HI>] For of IT. <HI REND="I">fretynge venymes</HI>] ffretande venym T. <HI REND="I">vilest</HI>] foulest M; filist E. <HI REND="I">is</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>May no medecyne amende · þe place þer he styngeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13170"><HI REND="I">styngeþ</HI>] stynkeþ (!) E.</NOTE></L>
<L>Til he be ded, ydo þer-to · and þenne hit destroieþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13171"><HI REND="I">be</HI>] IT <HI REND="I">om. ydo</HI>] and i-do M; &amp; do F. <HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om. hit</HI>] he IT. <HI REND="I">destroieþ</HI> MIF] distroyeþ T; distrieþ P; destruyeþ E.</NOTE></L>
<L N="161">The ferst venemoste · thorgh vertu of hym-selue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13172"><HI REND="I">venemoste</HI>] venymoste T; venymeste I; venymest M; venymous|heede F; venymost <HI REND="I">þing</HI> E.</NOTE></L>
<L>And so shal this deþ for-do · ich [dar] my lyf legge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13173"><HI REND="I">for-do</HI>] do M. [<HI REND="I">dar</HI> EFIT] þar P; schal M.</NOTE></L>
<L>Al þat deþ and þe deuel · dude formest to eue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13174">157—163. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE></L>
<L>Ryght as þe gylour þorw gyle · by-gylede man formest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13175"><HI REND="I">Ryght</HI>] And right IT. <HI REND="I">as</HI>] so as M.</NOTE></L>
<L N="165">So shal grace þat al by-gan · make a good ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13176"><HI REND="I">al by-gan</HI>] bigan al IT (<HI REND="I">which runs better</HI>); <HI REND="I">but see</HI> l. 222.</NOTE></L>
<L>And by-gyle þe gylour · and þat is a good sleithe;<Q><HI REND="I">Ars ut artem falleret."</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13177"><HI REND="I">And</HI>] &amp; so F. <HI REND="I">and</HI>] M <HI REND="I">om. a</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Now suffre we," seide treuthe · "ich seo, as me thynkeþ,</L>
<L N="168">Out of þe nype of þe north · nat ful fer hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13178"><HI REND="I">nype</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFT. <HI REND="I">nat</HI>] þat is (!) E. <HI REND="I">fer</HI> MIFTG] ferre E; feer P.</NOTE></L>
<L>Ryghtwisnesse come rennynge; · reste we þe whyle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13179"><HI REND="I">Ryghtwisnesse</HI>] Rightwisnesse IEFT; Rythwisnesse PM; <HI REND="I">cf.</HI> l. 177. <HI REND="I">come</HI>] comeþ M. <HI REND="I">þe</HI>] a M; <HI REND="I">þere</HI> T. <HI REND="I">whyle</HI>] wyle P; whiles I.</NOTE></L>
<L>For he wot more þan we · he was er we boþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13180"><HI REND="I">he</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIFTG; ȝo E; sche M (<HI REND="I">twice</HI>); <HI REND="I">but note that</HI> he <HI REND="I">here</HI> = hue = she; <HI REND="I">cf.</HI> l. 178. <HI REND="I">er</HI>] er þan P (<HI REND="I">but</HI> EIMFTG <HI REND="I">omit</HI> þan); or EIF.</NOTE></L>
<L>"That is soth," seide mercy · "and ich seo her by southe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13181"><HI REND="I">and</HI>] G <HI REND="I">om. ich</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="172">Wher comeþ pees pleyinge · in pacience [y]cloþed.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13182"><HI REND="I">ycloþed</HI> EMITG] cloþed PF.</NOTE></L>
<L>Loue heore haþ coueyted longe · leyue ich non oþer<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13183"><HI REND="I">heore—coueyted</HI>] haþ y-co|ueyted hire I; hadde coueitid hire T. <HI REND="I">leyue</HI>] &amp; now leue F.</NOTE></L>
<L>Bote loue haue sent heore som lettere · what þis light bymeneþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13184"><HI REND="I">haue—heore</HI>] hure haþ i-sent M. <HI REND="I">what</HI>] þat M. <HI REND="I">bymeneþ</HI>] brenneþ M.</NOTE></L>
<L>That ouere-houeþ helle þus; · he shal ous telle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13185"><HI REND="I">he</HI>] <HI REND="I">so</HI> PIFTG; ȝo E; sche M; <HI REND="I">observe that</HI> he = hue, <HI REND="I">as above. ous</HI>] vs soone F. <HI REND="I">shal ous</HI>] vs schal I.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001215.tif" N="377, C-text"/>
<L N="176">Whenne pees, in pacience [y]cloþed · aproched ayþer oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13186"><HI REND="I">Whenne</HI>] Wenne P. <HI REND="I">ycloþed</HI> EMITG] cloþed PF. <HI REND="I">ayþer</HI>] here ayþer IT.</NOTE></L>
<L>Ryghtwisnesse reuerencede pees · in heore riche cloþinge,</L>
<L>And prayede pees to tellen huere · to what place he wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13187"><HI REND="I">he</HI>] heo F; sche MI; she T; ȝo E; <HI REND="I">cf.</HI> l. 177. <HI REND="I">wolde</HI>] scholde I.</NOTE></L>
<L>In heore gay garnemens · wham he gladie þouhte?<MILESTONE N="331" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13188"><HI REND="I">In</HI>] And I. <HI REND="I">he</HI>] heo FG; sche MI; she T; ȝo E. <HI REND="I">gladie</HI>] glade MFT.</NOTE></L>
<L N="180">"My wil is to wende," quaþ Pees · "and wel-come hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13189">E <HI REND="I">omits. wende</HI>] weynde P. <HI REND="I">and wel-come</HI>] to gladye G.</NOTE></L>
<L>Þat meny day myghte ich nat seo · for meorknesse of synne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13190"><HI REND="I">ich</HI>] IMFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Adam and eue · and oþer mo in helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13191"><HI REND="I">Adam</HI>] As adam F.</NOTE></L>
<L>Moyses and meny mo · mercy shullen synge;</L>
<L N="184">And ich shal daunce þer-to · do al-so þow, suster!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13192"><HI REND="I">al-so þow</HI>] þow also M; þou so IG.</NOTE></L>
<L>For iesus iousted wel · ioye by-gynneþ to dawen;<Q><HI REND="I">Ad uesperum demorabitur fletus, &amp; ad matu|tinum leticia.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13193"><HI REND="I">For</HI>] For þat F. <HI REND="I">to</HI>] I <HI REND="I">om. &amp;</HI>] T <HI REND="I">om. &amp;—leticia</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Loue þat is my lemman · suche letteres me sente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13194"><HI REND="I">me</HI>] he me MI; heo me TG.</NOTE></L>
<L>Þat mercy my suster, and ich · mankynde [shulde] saue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13195">[<HI REND="I">shulde</HI> M] scholde E; shul|len PF; schal ITG.</NOTE></L>
<L N="188">And þat god haþ for-gyue · and graunted to al man|kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13196"><HI REND="I">þat—haþ</HI>] god hath gilt now F. <HI REND="I">graunted—al</HI>] graunteth for F. <HI REND="I">al</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Mercy, my suster, and me · to maynprise hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13197"><HI REND="I">and</HI>] &amp; to F.</NOTE></L>
<L>And crist haþ conuerted · þe kynde of ryghtwisnesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13198"><HI REND="I">crist</HI>] þat crist I; our crist F. <HI REND="I">conuerted</HI>] conforted (!) E.</NOTE></L>
<L>In-to pees and pyte · of hus pure grace.</L>
<L>Lo, here þe patente!" quaþ pees · "<HI REND="I">in pace in idipsum</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13199"><HI REND="I">þe</HI>] a F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001216.tif" N="378, C-text"/>
<L>And þat þis dede shal dure · [<HI REND="I">dormiam et requiescam</HI>]."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13200"><HI REND="I">dure</HI>] endure F. [<HI REND="I">dormiam, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">from</HI> EIMFTG; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="194">"Rauest þou?" quaþ ryghtwisnesse · "oþer þou art ryght dronke!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13201"><HI REND="I">Rauest þou</HI>] What rauestow F; Rauestow I. <HI REND="I">oþer</HI>] or elles M. <HI REND="I">art</HI> IMFT] ert PEG. <HI REND="I">ryght</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Leyuest þou þat ȝon light · vnlouke myghte helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13202"><HI REND="I">Leyuest</HI>] Leuest EITG; Wen|est M. <HI REND="I">þou</HI>] M <HI REND="I">om. Leyuest þou</HI>] Leuestow F. <HI REND="I">þat</HI>] þat þe PE; <HI REND="I">but</HI> IMFTG <HI REND="I">omit</HI> þe. <HI REND="I">ȝon</HI>] ȝende (<HI REND="I">sic</HI>) E; ȝondur F; ȝoure G.</NOTE></L>
<L>And saue mannes soule? · suster, wene hit neuere!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13203"><HI REND="I">And</HI>] &amp; also F. <HI REND="I">wene</HI>] lef M.</NOTE></L>
<L N="197">At þe begynnynge of þe worlde · god gaf þe dom hym|selue,</L>
<L>Þat adam and eue · and hus issue alle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13204"><HI REND="I">eue</HI>] eue also F. <HI REND="I">hus—alle</HI>] al his yssue EITG; al heore issue aftur M; al her yssue F.</NOTE></L>
<L>Sholden deye doun-ryht · and dwelle in peyne euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13205"><HI REND="I">Sholden</HI>] Schal I. <HI REND="I">peyne</HI>] pyne FG. <HI REND="I">euere</HI>] for euere M.</NOTE></L>
<L N="200">Yf þei touchede þe treo · and of þe frut eten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13206"><HI REND="I">Yf</HI>] Ȝif þat FT; If þat I. <HI REND="I">þe</HI> (1)] þat ITG; a F. <HI REND="I">þe frut</HI>] þat fruyt T. <HI REND="I">eten</HI>] ȝeten M. <HI REND="I">of—eten</HI>] tasted of þe froyt F.</NOTE></L>
<L>Adam afterwarde · a-ȝens hus defense,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13207"><HI REND="I">Adam</HI>] &amp; ȝit adam F.</NOTE></L>
<L>Faste fret of þat frut · and for-soke, as hit were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13208"><HI REND="I">Faste</HI>] He G; IT <HI REND="I">om. þat</HI>] þe IG.</NOTE></L>
<L>The leel loue of oure lorde · and hus lore boþe,<MILESTONE N="332" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13209"><HI REND="I">leel</HI>] ITG <HI REND="I">om. hus</HI>] of his G.</NOTE></L>
<L>And folwede þat þe feonde tauhte · and hus fleshes wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13210"><HI REND="I">hus</HI>] þe M. <HI REND="I">fleshes</HI>] <HI REND="I">miswrit|ten</HI> sheshes P.</NOTE></L>
<L>Aȝens reson and ryghtwysnesse; · recorde þis with treuþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13211"><HI REND="I">and</HI>] i I. <HI REND="I">recorde</HI>] i recorde M. <HI REND="I">þis</HI>] it I.</NOTE></L>
<L N="206">That here peyne is perpetuel · no preyere may hem helpe.</L>
<L>For-thi let hem chewe as thei chose · and chide we nat, susteres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13212"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M; For G; F <HI REND="I">om. chewe</HI>] cheue IM; schewe E.</NOTE></L>
<L>For hit is a botles bale · þe byte þat þei eten."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13213"><HI REND="I">hit</HI>] his M. <HI REND="I">a</HI>] ITG <HI REND="I">om. byte</HI>] bitte I. <HI REND="I">eten</HI>] ȝeten M.</NOTE></L>
<L>"And ich shal preye," quaþ pees · "here peyne mote haue ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13214"><HI REND="I">quaþ</HI>] seide F. <HI REND="I">ende</HI>] an ende P; <HI REND="I">but</HI> EIMFTG <HI REND="I">omit</HI> an.</NOTE></L>
<L N="210">Þat here wo in-to wele · wende mote atte laste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13215"><HI REND="I">Þat</HI>] And þat EIFT. <HI REND="I">wende mote</HI>] mote wende ITG; wende F. <HI REND="I">atte</HI> EG] at þe IMFT; atte þe P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001217.tif" N="379, C-text"/>
<L>For hadde þei wist of no wo · wele hadde þei nat knowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13216"><HI REND="I">knowe</HI>] i-knowe M; knowen I.</NOTE></L>
<L N="212">For wot no [wight] what wele is · þat neuere wo suffrede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13217"><HI REND="I">wot—wight</HI>] no wight wot IT. [<HI REND="I">wight</HI> IFT] wyȝt G; withg M; whit P. <HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">neuere wo</HI>] wo neuer E.</NOTE></L>
<L>Ne what is hot hunger · þat hadde neuere defaute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13218"><HI REND="I">Ne</HI>] And T. <HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">hadde neuere</HI>] neuere hadde MF.</NOTE></L>
<L>Ho couþe kyndeliche · with colour discriue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13219"><HI REND="I">Ho</HI>] For ho F. <HI REND="I">with</HI>] wiþ T; wit (<HI REND="I">for</HI> with) P; with (<HI REND="I">altered to</HI> whit E; white IF; whyȝt G; whijt M. (<HI REND="I">But</HI> with <HI REND="I">seems the true reading</HI>, white <HI REND="I">being wrongly borrowed from the next line.</HI>)</NOTE></L>
<L>Yf alle þe worlde were whit · oþer swan-whit alle þynges?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13220"><HI REND="I">Yf</HI>] Hif P; <HI REND="I">but see</HI> l. 216. <HI REND="I">were</HI>] where P. <HI REND="I">oþer—whit</HI>] as swan in M.</NOTE></L>
<L N="216">Yf no nyght [ne] were · no man, as ich leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13221"><HI REND="I">Yf</HI>] For ȝif F. <HI REND="I">no nyght</HI>] ne myȝte (!) T. [<HI REND="I">ne</HI> ITG] PEMF <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">as</HI>] ITG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Sholde wite witerly · what day were to mene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13222">I <HI REND="I">omits from</HI> what <HI REND="I">to</HI> wyterly <HI REND="I">in</HI> l. 219. <HI REND="I">wite</HI>] i-wite M. <HI REND="I">witerly</HI>] whiterly P; <HI REND="I">see</HI> l. 218. <HI REND="I">were</HI>] is T.</NOTE></L>
<L>Ne hadde god suffred of som · oþer þan hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13223"><HI REND="I">god</HI>] M <HI REND="I">om. suffred</HI>] suffrede P; i-suffred MT.</NOTE></L>
<L>He hadde nat wist wyterly · wheþer deþ wer soure oþer sweyte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13224"><HI REND="I">wist</HI>] i-wist M. <HI REND="I">wheþer</HI>] weþer PE; wher MIG. <HI REND="I">wer</HI>] is T.</NOTE></L>
<L N="220">For sholde neuere right riche man · þat lyueþ in reste and hele<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13225"><HI REND="I">right</HI>] F <HI REND="I">om. hele</HI>] in hele I.</NOTE></L>
<L>Ywyte what wo is · ne were þe deþ of kynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13226"><HI REND="I">what</HI>] what þat F. <HI REND="I">þe</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So god þat al by-gan · of hus good wil<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13227"><HI REND="I">al by-gan</HI>] bigan al IT.</NOTE></L>
<L>By-cam man of a mayde · mankynde to saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13228"><HI REND="I">mankynde</HI>] mankynne M.</NOTE></L>
<L N="224">And suffrede to be solde · to seo þe sorwe of deyynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13229"><HI REND="I">to</HI> (1)] for to F. <HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The whiche vnknytte[þ] alle care · and comsyng is of reste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13230"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">vnknytteþ</HI>] vnknettiþ T; vnknyȝteth (<HI REND="I">sic</HI>) I; vnknette M; vnknyt EF; vnknytte P; vn-knitte G; <HI REND="I">perhaps</HI> vnknyt <HI REND="I">is best, but this is the contracted form of</HI> vnknytteþ, <HI REND="I">so that it is much the same; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">and</HI>] G <HI REND="I">om. is of</HI>] of his T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001218.tif" N="380, C-text"/>
<L>For til moreyne mete with ous · ich may hit wel a|vowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13231"><HI REND="I">mete</HI>] mette ETG. <HI REND="I">avowe</HI>] afowe E.</NOTE></L>
<L>Ne wot no wight, as ich wene · what is ynowh to mene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13232"><HI REND="I">wight</HI>] wiȝt FT; whight P; whiȝt E; withg M; wrecche G.</NOTE></L>
<L N="228">For-thi god of hus goodnesse · þe furst man adam,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13233"><HI REND="I">For-thi</HI>] For M. <HI REND="I">goodnesse</HI>] goudnesse P. <HI REND="I">furst man</HI>] forme fadur F.</NOTE></L>
<L>He sette hym in solace furst · and in souerayne murthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13234"><HI REND="I">He</HI>] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And sutthe suffrede hym to synege · sorwe to fele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13235"><HI REND="I">suffrede</HI>] he suffride T. <HI REND="I">synege</HI>] <HI REND="I">so</HI> PF; sinege G; synne IMT; synny E. <HI REND="I">to</HI> (2)] for to F.</NOTE></L>
<L>To wite þer-þorw what wele was · and kyndeliche to knowe.<MILESTONE N="333" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13236"><HI REND="I">wite</HI>] white P. <HI REND="I">þer-þorw</HI>] þer-with F. <HI REND="I">what</HI>] wat P. IT <HI REND="I">have</HI>—To wyte what wele was þer|þorgh · kyndeliche (kyndenesse T) to knowe. <HI REND="I">wele</HI>] sorwe (!) E.</NOTE></L>
<L N="232">And after auntrede god hym-self · and tok adams kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13237"><HI REND="I">auntrede god</HI>] god auntrede IT. <HI REND="I">tok</HI> MTG] toke EI; took F; touk P. <HI REND="I">adams</HI>] a mannus F.</NOTE></L>
<L>To wite what he hadde suffred · in [þre] sondry places,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13238"><HI REND="I">wite</HI>] white P. <HI REND="I">hadde</HI>] haþ IT. [<HI REND="I">þre</HI> IFTG] þreo M; þe PE; <HI REND="I">see</HI> B|text. <HI REND="I">suffred</HI>] i-suffred M.</NOTE></L>
<L>Boþe in heuene and in erthe; · and now to helle he þenkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13239"><HI REND="I">he</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="235">To wite what alle wo is · þat wot of alle ioye;<Q><HI REND="I">Omnia probate; quod bonum est tenete.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13240"><HI REND="I">alle</HI> (1)] G <HI REND="I">om. wot</HI>] whot P.</NOTE></L>
<L>So shal hit fare by þis folke · here folie and here synne</L>
<L>Shal lere hem what loue is · and lisse with-outen ende.</L>
<L>For wot no wight what werre is · þer as pees regneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13241"><HI REND="I">wight</HI>] whight PE; withg M. <HI REND="I">as</HI>] þat M; weele of F; al G.</NOTE></L>
<L>Ne what [is] witerliche wele · til wele-a-way hym teche."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13242">[<HI REND="I">is</HI> IMFTG] PE <HI REND="I">om. witer|liche</HI>] whiterliche P. <HI REND="I">wele-a-way</HI>] weyleway I; weilawai MT; weylawey F.</NOTE></L>
<L N="240">Thenne was þer a wight · with two brode eyen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13243"><HI REND="I">Thenne</HI>] But þan F. <HI REND="I">wight</HI>] whight P; withg M. <HI REND="I">two</HI>] two ful F.</NOTE></L>
<L>Book hihte þat beau-pere · a bold man of speche.</L>
<L>"By godes body," quaþ þis book · "ich wole bere wyttnesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13244"><HI REND="I">þis</HI> EMFTG] þes P; þe I. <HI REND="I">wole</HI>] wolde M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001219.tif" N="381, C-text"/>
<L N="243">Tho þis barn was ybore · þer blased a sterre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13245"><HI REND="I">Tho</HI>] Þo þat I. <HI REND="I">sterre</HI>] bold sterre F.</NOTE></L>
<L>Þat alle þe wise of þe worlde · in o wit a-corde[de],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13246"><HI REND="I">wise</HI>] wies E; wiȝes T. <HI REND="I">þe</HI>] þis M. <HI REND="I">acordede</HI> FG] acorded EI; acordeden M; accordit T; acorde P.</NOTE></L>
<L>Þat suche a barn was ybore · in bethleem þe cyte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13247"><HI REND="I">ybore</HI>] born M; yborne I.</NOTE></L>
<L>Þat mannes soule sholde saue · and synne destruye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13248"><HI REND="I">destruye</HI>] so destroye F.</NOTE></L>
<L>And alle þe elemens," quaþ þe book · "here-of bereth witnesse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13249"><HI REND="I">þe</HI> (1)] F <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] þis F. <HI REND="I">witnesse</HI>] whitnesse P.</NOTE></L>
<L N="248">Þat he was god þat al wrouhte · þe wolkene furst shewede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13250"><HI REND="I">þat</HI>] and I. <HI REND="I">wolkene</HI>] wel|kene MFI; welkne T; wolkenes G. <HI REND="I">shewede</HI>] scheweden M.</NOTE></L>
<L>[Þo] þat weren in heuene · token <HI REND="I">stella comata</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13251">[<HI REND="I">Þo</HI> EIMTG] To P; For þo F. <HI REND="I">heuene</HI>] heuene þo F.</NOTE></L>
<L>And tenden hit as a torche · to reuerence hus burthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13252"><HI REND="I">tenden</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIMFT; tendyn G. <HI REND="I">hus</HI>] þat G.</NOTE></L>
<L>Þat light folwede þe lorde · in-to þe lowe erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13253"><HI REND="I">þe</HI> (1)] þat FG. <HI REND="I">þe</HI> (2)] þis M.</NOTE></L>
<L N="252">The water witnessede þat he was god · for [he] wente on hym drye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13254"><HI REND="I">witnessede</HI> G] whitnessed P; witnesseþ ITMF. [<HI REND="I">he</HI> IMFT] god PEG; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">hym</HI>] her F.</NOTE></L>
<L>Peter þe apostel · parceyuede hus gate,<MILESTONE N="334" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13255"><HI REND="I">Peter</HI>] &amp; seinte petur F. <HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om. hus</HI>] wel his F. <HI REND="I">gate</HI>] grace M.</NOTE></L>
<L>And as he wente vpon þe water · wel hym knewe, and seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13256"><HI REND="I">vpon</HI>] on IMFTG. <HI REND="I">water</HI>] wawe F.</NOTE></L>
<L>[Lord crist, comaunde me · to come to þe on watur];<Q>'<HI REND="I">Domine, iube me uenire ad te</HI> [<HI REND="I">super aquas.</HI>']</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13257"><HI REND="I">From</HI> F; PEIMTG <HI REND="I">omit.</HI> [<HI REND="I">super aquas</HI>] <HI REND="I">from</HI> EMF; PIT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="256">Loo, how þe sonne gan louke · hure light in huere selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13258"><HI REND="I">Loo</HI>] And lo I; And loke T. <HI REND="I">louke</HI>] loke E; to lowke F. <HI REND="I">in</HI>] and (!) M. <HI REND="I">huere</HI>] him M.</NOTE></L>
<L>When he sey hym suffry deþ · þat sonne and seo made!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13259"><HI REND="I">he</HI>] so PEIFTG; heo (<HI REND="I">altered to</HI> he) M; <HI REND="I">observe</HI> he = hue = she. <HI REND="I">deþ</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lo, þe erthe for heuynesse · þat he wolde deþ suffre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13260"><HI REND="I">deþ</HI>] IFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001220.tif" N="382, C-text"/>
<L>[Quakede] as quike þyng · and al to-quashte þe roches!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13261">[<HI REND="I">Quakede</HI> MEIFTG] Qua|quide P. <HI REND="I">as</HI>] as a IFGT. <HI REND="I">quashte</HI>] quashete P; <HI REND="I">but</HI> quasshte G; quasshide T; quasched F; <HI REND="I">miswritten</HI> quatte M; quasche E; <HI REND="I">cf.</HI> l. 64. <HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="260">Lo, helle myghte nat holde · bote openede, þo god deþ þolede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13262"><HI REND="I">deþ</HI>] TG <HI REND="I">om. deþ þolede</HI>] deyde F.</NOTE></L>
<L>And let out symondes sones · to se hym honge on rode,<Q><HI REND="I">Non uisurum se mortem.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13263"><HI REND="I">Non, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Now shal lucifer leyue hit · thauh hym loþ þynke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13264"><HI REND="I">Now</HI>] And now IT. <HI REND="I">leyue</HI>] leue IMT; leeue F; lyue (<HI REND="I">for</HI> leyue) PEG. <HI REND="I">leyue hit</HI>] hem leeue F.</NOTE></L>
<L>For ihesus as a gyaunt · with a gyn comeþ ȝonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13265"><HI REND="I">ȝonde</HI> MF] ȝont T; ȝeonde (<HI REND="I">for</HI> ȝonde) P; ȝende (<HI REND="I">an error for</HI> ȝonde) EI; ȝender (<HI REND="I">for</HI> ȝonder) G.</NOTE></L>
<L N="264">To breken and to bete a-doun · alle þat ben a-gayns hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13266"><HI REND="I">alle</HI>] al PG; <HI REND="I">but see</HI> l. 265. <HI REND="I">þat</HI>] þo T.</NOTE></L>
<L>And to haue out alle · of hem þat hym likeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13267"><HI REND="I">to</HI>] forto F. <HI REND="I">alle—þat</HI>] of helle · alle þo T.</NOTE></L>
<L>And ȝut ich, book, wol beo brent · bote he arise to lyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13268"><HI REND="I">bote</HI>] but ȝif M. <HI REND="I">arise</HI>] rise M.</NOTE></L>
<L>And conforten al hus kyn · and out of care brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13269"><HI REND="I">al hus</HI>] his careful F. <HI REND="I">and</HI>] &amp; al T.</NOTE></L>
<L>And al þe Iuwene ioye · vnioynen, and vnlouken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13270"><HI REND="I">vnioynen</HI> IE] vnioyenen P; vnioyned (<HI REND="I">wrongly</HI>) M; vnioyne FG.</NOTE></L>
<L N="269">And bote þei reuerencen hus resurexion · and þe rode honoure,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13271"><HI REND="I">bote</HI>] bote yf PG; <HI REND="I">but</HI> EIMFT <HI REND="I">omit</HI> yf. <HI REND="I">hus</HI>] þe M; þis IT. <HI REND="I">resur|exion</HI>] risyng F. <HI REND="I">þe</HI>] þat G.</NOTE></L>
<L>And by-leyue on a newe lawe · beo ylost lyf and soule!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13272">I <HI REND="I">omits. we</HI>] we þo F; M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">ich</HI>] i MFT; we G; and PE; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">huyre—seo</HI>] se and here F.</NOTE></L>
<L>"Suffre we," saide treuthe · "[ich] huyre and seo boþe</L>
<L N="272">A spirit speke to helle · and bit vnsperre þe ȝates;<Q><HI REND="I">Attollite portas, principes, vestras; &amp; eleuamini, porte eternales, &amp;c.</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13273"><HI REND="I">speke</HI>] spekeþ IT. <HI REND="I">bit</HI>] bitte to I. <HI REND="I">vnsperre</HI>] oppene G. <HI REND="I">Attollite</HI>] Tollite M. <HI REND="I">principes, &amp;c.</HI>] IMT <HI REND="I">om. vestras, &amp;c.</HI>] F <HI REND="I">om. &amp;</HI>— <HI REND="I">&amp;c.</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>A voys loude in þat light · to Lucifer seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13274"><HI REND="I">loude</HI>] a-lowd F. <HI REND="I">seide</HI>] it seide F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001221.tif" N="383, C-text"/>
<L>"Princes of þis palys · prest vndo þe ȝates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13275"><HI REND="I">Princes</HI>] Princeps I. <HI REND="I">þis</HI>] þat G. <HI REND="I">palys</HI>] place IT. <HI REND="I">vndo</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEITG; vndoþ M; vndooþ F. <HI REND="I">þe</HI>] þis IT; þese F.</NOTE></L>
<L>For here comeþ with coroune · þe kynge of alle glorie."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13276"><HI REND="I">here</HI>] here he I. <HI REND="I">coroune</HI>] a crowne F.</NOTE></L>
<L N="276">Thenne syhede satan · and seide to helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13277"><HI REND="I">syhede</HI>] siȝte M; sede (!) E.</NOTE></L>
<L>"Suche a light a-ȝeyns our leue · lazar hit fette;<MILESTONE N="335" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13278"><HI REND="I">leue</HI>] bileue (<HI REND="I">wrongly</HI>) M.</NOTE></L>
<L>Colde care and combraunce · is come to ous alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13279"><HI REND="I">Colde</HI>] IT <HI REND="I">om. is</HI>] <HI REND="I">so in all.</HI></NOTE></L>
<L>Yf þis kyng [come] yn · mankynde wol he fecche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13280"><HI REND="I">þis</HI>] þes PG. [<HI REND="I">come</HI> ITG] comeþ M; <HI REND="I">miswritten</HI> comen PF.</NOTE></L>
<L>And leden hit þer laȝar is · and lightliche me bynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13281"><HI REND="I">hit þer</HI>] ȝet þat T.</NOTE></L>
<L N="281">Patriarkes and prophetes · han parled her-of longe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13282"><HI REND="I">parled</HI>] i-parlet M. <HI REND="I">longe</HI>] ofte G.</NOTE></L>
<L>Þat suche a lorde and a lyght · shal leden hem alle hennes.</L>
<L>Ac rys vp ragamoffyn · and reche me alle þe barres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13283"><HI REND="I">rys</HI>] aris MITG. <HI REND="I">ragamoffyn</HI>] ragamuffyn IFT. <HI REND="I">and</HI>] G <HI REND="I">om. reche</HI>] areche IMTG. <HI REND="I">alle</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="284">That belial [þy bel]-syre · beot with þy damme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13284">[<HI REND="I">þy</HI> EIMFTG] þe P. <HI REND="I">bel</HI> IMG] bele T; beel PF. <HI REND="I">beot</HI>] beet IFG; beut T; bete E. <HI REND="I">þy</HI>] his M.</NOTE></L>
<L>And ich shal lette þis lorde · and hus light stoppe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13285"><HI REND="I">þis</HI>] þat M.</NOTE></L>
<L>Ar we þorw bryghtnesse be blent · barre we þe ȝates.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13286"><HI REND="I">Ar</HI>] Or E; Er MT. <HI REND="I">þorw</HI>] with F. <HI REND="I">barre</HI>] go barre IT. <HI REND="I">we</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Cheke we and cheyne we · and eche chyne stoppe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13287"><HI REND="I">Cheke</HI>] <HI REND="I">so in all. we</HI> (2)] E <HI REND="I">om. eche</HI>] eche a MIFG. <HI REND="I">chyne</HI>] chene M; chynne F.</NOTE></L>
<L N="288">Þat no light leope yn · at louer ne at loupe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13288"><HI REND="I">leope</HI>] lepe IMTG; lippe F. <HI REND="I">miswritten</HI> leopen P. <HI REND="I">ne at</HI>] ne ȝit at þe F.</NOTE></L>
<L>And þow, Astrot, hot out · and haue oute [oure] knaues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13289"><HI REND="I">And þow</HI>] ITG <HI REND="I">om. hot</HI>] hote IT; hoot F. [<HI REND="I">oure</HI> IFTG] þi M; PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Coltyng and al hus kynne · oure catel to saue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13290"><HI REND="I">oure catel</HI>] þe care (!) IT.</NOTE></L>
<L>Brynston boilaunt · brennyng out-casteþ hit<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13291"><HI REND="I">Brynston</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; Brym|stoon F; Brymston GT; bremston M. <HI REND="I">boilaunt</HI>] boyland ET; buylyng FG; Boilyng M (<HI REND="I">which has</HI> Boilyng bremston. <HI REND="I">brennyng</HI>] brennande T. <HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="292">Al hot [on] here heuedes · þat entren ny þe walles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13292">[<HI REND="I">on</HI> MFTG] in PE. <HI REND="I">heuedes</HI>] hedes EMIFGT. <HI REND="I">ny</HI>] to M; ney E; nyȝ I; neiȝ T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001222.tif" N="384, C-text"/>
<L>Setteþ bowes of brake · [and] brasene gonnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13293">[<HI REND="I">and</HI> EIMFTG] a P.</NOTE></L>
<L>And sheteþ out shot ynowh · hus shultrom to blende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13294">G <HI REND="I">omits. sheteþ</HI>] schoteþ E; shetteþ M. <HI REND="I">hus</HI>] heore M. <HI REND="I">shultrom</HI>] scheltrom IT; scheltrum M; schiltrom E; scheltroun F.</NOTE></L>
<L>Sette mahon at þe mangonel · and mulle-stones þroweþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13295">G <HI REND="I">omits. mahon</HI>] mahoun MT; mahonde I; mahound F. M <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 295, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 296.</NOTE></L>
<L N="296">With crokes and with kalketrappes · a-cloye we hem echone!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13296"><HI REND="I">with</HI>] ITFG <HI REND="I">om. a-cloye</HI>] en|cloye M; &amp; cloye IT; gloȝe, <HI REND="I">altered to</HI> glose (!) G. <HI REND="I">hem</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Lust[en]eþ," quaþ lucifer · "for ich þis lord knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13297"><HI REND="I">Lusteneþ</HI> M] Lesteneþ I; Listeneth now F; Lusteth PE; Lustneþ G; Lestniþ T.</NOTE></L>
<L>Boþe þis lord and þis lyght · is longe gon ich knew hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13298"><HI REND="I">is</HI>] I <HI REND="I">om. gon</HI>] y-go I; a-go MF; go TG.</NOTE></L>
<L>May no deþ þis lord dere · ne no deoueles queyntise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13299"><HI REND="I">queyntise</HI>] pouke F.</NOTE></L>
<L N="300">And wher he wole, is hus wey; · ac war hym of þe periles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13300"><HI REND="I">wher—is</HI>] we wile wissen (!) T. <HI REND="I">ac</HI>] but MT. <HI REND="I">periles</HI>] perile I.</NOTE></L>
<L>Yf he reue me of my ryght · he robbeþ me by mastrie.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13301"><HI REND="I">reue</HI>] bi-reueþ M; reuiþ T; robbiþ G. <HI REND="I">ryght</HI>] lyf (!) G. <HI REND="I">by</HI>] wiþ M; of his IT.</NOTE></L>
<L>For by ryght and reson · þe renkes þat beon here<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13302"><HI REND="I">reson</HI>] by resoun IT.</NOTE></L>
<L>Body and soule beþ myne · boþe good and ille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13303"><HI REND="I">beþ</HI>] þei be F.</NOTE></L>
<L N="304">For he hym-self hit seide · þat syre is of helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13304"><HI REND="I">he</HI>] IT <HI REND="I">om. hit</HI>] M <HI REND="I">om. hit seide</HI>] seide it IT. <HI REND="I">syre</HI>] seignour F. <HI REND="I">helle</HI>] heuene IFTG.</NOTE></L>
<L>That adam and eue · and al hus issue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13305"><HI REND="I">hus</HI>] heore M; her F. <HI REND="I">issue</HI>] issue aftur M.</NOTE></L>
<L>Sholden deye with deol · and here dwelle euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13306"><HI REND="I">deol</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMF; deole G; doel IT. <HI REND="I">here</HI>] þer E. <HI REND="I">euere</HI>] for euere M.</NOTE></L>
<L>Yf [þat] þei touchede a treo · oþer toke þer-of an appel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13307"><HI REND="I">Yf</HI>] &amp; F. [<HI REND="I">þat</HI> IMET] PFG <HI REND="I">om. a</HI>] þat ET. <HI REND="I">oþer</HI>] &amp; FG. <HI REND="I">an appel</HI>] any applis T.</NOTE></L>
<L N="308">Thus this lorde of light · suche a lawe made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13308"><HI REND="I">this</HI>] thees P. <HI REND="I">light</HI>] lawe &amp; liȝt F; lif G.</NOTE></L>
<L>And sitthe he is so leel a lorde · ich leyue þat he wol nat<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13309"><HI REND="I">so—a</HI>] a lele I.</NOTE></L>
<L>Reuen ous of oure ryght · sutthe reson hem dampned.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13310"><HI REND="I">of</HI>] al F. <HI REND="I">sutthe</HI>] whan M. <HI REND="I">hem</HI>] hym T; he F. <HI REND="I">dampned</HI>] dampneþ M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001223.tif" N="385, C-text"/>
<L>And sutthe we han beo sesed · seuene þowsend wynter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13311"><HI REND="I">han</HI>] hadde E. <HI REND="I">sesed</HI>] i-sesed M; cessid T. <HI REND="I">han—sesed</HI>] haue had sesoun (!) F.</NOTE></L>
<L>And neuere was þer-aȝeyn · and now wolde by-gynne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13312"><HI REND="I">was</HI>] was ȝit F.</NOTE></L>
<L N="313">He were vnwrast of hus worde · þat witnesse is of trewþe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13313"><HI REND="I">He were</HI>] Þen were he IT. <HI REND="I">trewþe</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> treweþe P.</NOTE></L>
<L>"That is soþ," seide satan · "bote ich me sore doute,</L>
<L>For þow gete hem with gyle · and hus gardyn breke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13314"><HI REND="I">gete</HI>] gote F. <HI REND="I">breke</HI>] broke E.</NOTE></L>
<L>A-geyn hus loue and hus leue · on hus londe ȝeodest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13315"><HI REND="I">on</HI>] in I.</NOTE></L>
<L>Nat in forme of a feonde · bote in forme of an Addre,<MILESTONE N="336" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13316"><HI REND="I">an Addre</HI>] a naddere T.</NOTE></L>
<L N="318">And entisedest eue · to ete by heore on,<Q><HI REND="I">Ve soli!</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13317"><HI REND="I">And</HI>] &amp; eke F. <HI REND="I">entisedest</HI>] enticest M. <HI REND="I">eue</HI>] dame eue F.</NOTE></L>
<L>And by-hihtest heore and hym · after to knowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13318"><HI REND="I">by-hihtest</HI>] hiȝtest F. <HI REND="I">hym</HI>] eke him F. <HI REND="I">after</HI>] afturward F.</NOTE></L>
<L N="320">As [two] godes, with god · boþe good and ille;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13319">[<HI REND="I">two</HI> ET] to (<HI REND="I">for</HI> two) PMFIG. <HI REND="I">ille</HI>] euil T.</NOTE></L>
<L>Thus with treison and with trecherie · þow troiledest hem boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13320"><HI REND="I">with</HI> (2)] IMFTG <HI REND="I">om. troil|edest</HI>] bi-troiledest M.</NOTE></L>
<L>And dudest hem breke [here] buxomnesse · þorw false by-heste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13321">[<HI REND="I">here</HI> EIMFTG] he (<HI REND="I">for</HI> here) P. <HI REND="I">false</HI>] þi false MF. <HI REND="I">by-heste</HI>] behestis T.</NOTE></L>
<L>Thus haddest þou hem oute · and hyder atte laste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13322"><HI REND="I">Thus</HI>] And so IT. <HI REND="I">þou</HI>] IT <HI REND="I">om. atte</HI>] ate F; at þe MTG.</NOTE></L>
<L N="324">Hit is nat greythly getyn · ther gyle is þe rote."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13323"><HI REND="I">Hit is</HI>] Is hit M. <HI REND="I">greythly getyn</HI>] gete greithly F. <HI REND="I">getyn</HI>] gete F; y-gete IMFG.</NOTE></L>
<L>"And god wol nat be by-gyled" · quaþ gobelyn, "ne by-Iaped;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13324"><HI REND="I">And</HI>] Ne M; For T. <HI REND="I">by|Iaped</HI>] iaped M.</NOTE></L>
<L>We haue no trewe title to hem · for þi treison hit makeþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13325"><HI REND="I">We</HI>] For we ne M. <HI REND="I">trewe</HI>] triwe P. <HI REND="I">þi</HI>] T <HI REND="I">om. makeþ</HI>] made M; makede G.</NOTE></L>
<L>"For-thi ich drede me," quaþ þe deouel · "lest treuthe wol hem Fecche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13326"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">þe</HI>] a F. <HI REND="I">hem</HI>] hym E.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001224.tif" N="386, C-text"/>
<L N="328">And as þow by-gyledest godes ymage · in goynge of an addre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13327"><HI REND="I">by-gyledest</HI>] gilest FT. <HI REND="I">ymage</HI>] ymages I. <HI REND="I">of</HI>] as FT <HI REND="I">an addre</HI>] a naddere T.</NOTE></L>
<L>So haþ god by-gyled ous alle · in goynge of a wye."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13328"><HI REND="I">of</HI>] as F.</NOTE></L>
<L>"For god haþ go," quaþ gobelyn · "in a gome lyknesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13329"><HI REND="I">god</HI>] he M. <HI REND="I">go</HI>] <HI REND="I">so in all but</HI> G; y-go G. <HI REND="I">quaþ</HI>] be (!) T. <HI REND="I">a</HI>] I <HI REND="I">om. gome</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIFG; gomes MT.</NOTE></L>
<L>This þritty wynter, as ich wene · and went a-bowte and prechede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13330"><HI REND="I">wene</HI>] leue M. <HI REND="I">and went</HI>] he haþ i-go M.</NOTE></L>
<L N="332">Ich haue asailid hym with synne · and som tyme ich askede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13331"><HI REND="I">asailid</HI>] a-saied M.</NOTE></L>
<L>Wher he were god oþer godes sone · he gaf me short answere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13332"><HI REND="I">Wher</HI>] Wheþer MFT. <HI REND="I">he—answere</HI>] and schortli he me answered M.</NOTE></L>
<L>Thus haþ he troiled · and trauailed In hus tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13333"><HI REND="I">One line in</HI> IT—Þus haþ he troiled forþ like (as T) a tidy man · þis tuo &amp; þritty wynter. <HI REND="I">troiled</HI>] toi|led M. <HI REND="I">two</HI> EFT] tuo I; to PMG. <HI REND="I">wyntere</HI>] ȝere E.</NOTE></L>
<L>Forþ like a tydy man · this two and þritty wyntere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13334"><HI REND="I">One line in</HI> IT—Þus haþ he troiled forþ like (as T) a tidy man · þis tuo &amp; þritty wynter. <HI REND="I">troiled</HI>] toi|led M. <HI REND="I">two</HI> EFT] tuo I; to PMG. <HI REND="I">wyntere</HI>] ȝere E.</NOTE></L>
<L N="336">And whenne ich seih þat [hit] was so · ich sotelide how ich myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13335"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">þat</HI>] EIFGT <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">hit</HI> MEG] it IFT; he P.</NOTE></L>
<L>Lette hem þat louede hym nat · lest þei wolde hym martrye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13336"><HI REND="I">martrye</HI>] martiry E; martre MFG; martir IT.</NOTE></L>
<L>Ich wolde haue lengthed hus lyf · for ich leyuede, yf he deyede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13337"><HI REND="I">lengthed</HI>] i-lengþed M. <HI REND="I">yf</HI>] &amp; F.</NOTE></L>
<L>And hus soule huder come · he sholde shende ous alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13338"><HI REND="I">And</HI>] Þat if I; Þat ȝif T. <HI REND="I">he</HI>] hit FITG. <HI REND="I">sholde</HI>] wolde F.</NOTE></L>
<L N="340">The body, whyle hit on bones ȝede · a-boute was hit euere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13339"><HI REND="I">whyle</HI>] wyle P; þe whiles T; whiles IG. <HI REND="I">on</HI>] one P. <HI REND="I">ȝede</HI>] ȝeden P.</NOTE></L>
<L>To lere men to beo leel · eche man to louen oþer;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13340"><HI REND="I">lere</HI>] lerne MF. <HI REND="I">men</HI>] T <HI REND="I">om. eche—to</HI>] and eche man M; &amp; eche a man F; and iche man to IT.</NOTE></L>
<L>The whiche lif and lawe · be hit longe y-used,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13341"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">y-used</HI> E] i-vsed M; yvsid T; y-vsed G; used F; auysed (<HI REND="I">wrongly</HI>) I; yusede P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001225.tif" N="387, C-text"/>
<L>Hit shal vndon ous deoueles · and doun brynge ous alle."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13342"><HI REND="I">ous deoueles</HI>] deuelus dynt F. <HI REND="I">doun</HI> EIMFT] don (<HI REND="I">for</HI> doun) P; a|doun G.</NOTE></L>
<L N="344">"Now y seo wher hus soule · comeþ seilinge hider|wardes<MILESTONE N="337" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13343"><HI REND="I">Now</HI>] And now IT. <HI REND="I">wher—comeþ</HI>] his soule · come M.</NOTE></L>
<L>With glorie and with gret light · god hit is, ich wot wel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13344"><HI REND="I">With</HI>] Whit P.</NOTE></L>
<L>Ich rede we fleo," quaþ þe feond · "faste alle hennes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13345"><HI REND="I">we</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> wey P.</NOTE></L>
<L>For us were betere nat beo · þan abyde in hus syghte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13346"><HI REND="I">us</HI>] vs EIFTG; we M; hus P.</NOTE></L>
<L N="348">For thi lesynge[s], lucifer · we loste furst our ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13347"><HI REND="I">lesynges</HI> IMFT] lesynge PEG; <HI REND="I">see</HI> l. 350. <HI REND="I">lucifer</HI>] þow lucefer M.</NOTE></L>
<L>And out of heuene hider · thi prude made ous falle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13348"><HI REND="I">prude</HI>] pride EIMFT; pryte G; <HI REND="I">badly spelt</HI> pruede P.</NOTE></L>
<L>For we [leyuede] on þy lesinges · þer losten we [oure] blysse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13349"><HI REND="I">For</HI>] Whan M. <HI REND="I">we</HI>] he (!) T. [<HI REND="I">leyuede</HI>] leuede G; leued EIFT; leueden M.; <HI REND="I">miswritten</HI> lyuede P; <HI REND="I">but see</HI> l. 338. <HI REND="I">on</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">oure</HI> FTG] þe M; PE <HI REND="I">om.; but see</HI> l. 348. I <HI REND="I">omits last half of</HI> l. 350, <HI REND="I">and first half of</HI> l. 351.</NOTE></L>
<L>And now, for a later lesynge · þat þow lowe tyl eue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13350"><HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om. lowe</HI>] louwe E; low F.</NOTE></L>
<L N="352">We han lost oure lordshep · a londe and in helle;<Q><HI REND="I">Nunc princeps huius mundi</HI> [<HI REND="I">eicietur foras</HI>]."</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13351"><HI REND="I">We</HI>] Whe P. <HI REND="I">lordshep</HI>] <HI REND="I">mis|written</HI> lorshep P. <HI REND="I">a</HI>] on M; o T; in F. <HI REND="I">in</HI>] eke yn G. [<HI REND="I">eicietur, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">from</HI> M; PEITFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Suþþe þat satan · myssayde þus foule<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13352"><HI REND="I">Suþþe</HI>] He seiȝ T (<HI REND="I">wrongly</HI>). <HI REND="I">myssayde, &amp;c.</HI>] þus foule mysseide · &amp; schenfully rebukede F. <HI REND="I">myssayde</HI>] misdede G.</NOTE></L>
<L>Lucifer for hus lesynges · leyue ich non oþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13353"><HI REND="I">leyue ich</HI>] i leue M; now leue i F.</NOTE></L>
<L>Bote oure lord atte laste · lyeres here rebuke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13354"><HI REND="I">Bote</HI>] But þat F. <HI REND="I">atte</HI>] ate F; at þe MT. <HI REND="I">here</HI>] wol F.</NOTE></L>
<L N="356">And wyte hem al þe wrecchednesse · þat wrouht is on erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13355"><HI REND="I">wyte</HI> F] <HI REND="I">miswritten</HI> wyten P; witen M. <HI REND="I">þe</HI>] from (!) T. <HI REND="I">wrouht is</HI>] is i-wrout M; wroght is here ITG. <HI REND="I">on</HI>] in I.</NOTE></L>
<L>Beo yware, ȝe wise clerkes · and wytty men of lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13356"><HI REND="I">Beo</HI>] Buþ M; Beth FT; Biþ G. <HI REND="I">yware</HI>] war FT. <HI REND="I">wytty men</HI>] ȝe witty IT.</NOTE></L>
<L>Þat ȝe [be-leiȝe] nat [þese lewed] men · for atte laste dauid<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13357">[<HI REND="I">be-leiȝe</HI> T] bileue (<HI REND="I">for</HI> bileie) I; by-gylie PE; bi-gile MG. <HI REND="I">Þat—be-leiȝe</HI>] Bigileth F. <HI REND="I">nat</HI>] non MG. [<HI REND="I">þese lewed</HI> F] þis lewed IT; lewed EMG; þeos P. <HI REND="I">atte</HI>] ate F; at þe MT.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001226.tif" N="388, C-text"/>
<L>Witnesseþ in hus wrytynge · what is lyeres mede;<Q><HI REND="I">Odisti omnes qui operantur iniquitatem, &amp; perdes omnes qui loquntur mendacium.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13358"><HI REND="I">Witnesseþ</HI>] Whitnesseþ P; Witnesse I. <HI REND="I">wrytynge</HI>] writinges I. <HI REND="I">&amp;</HI>] MF <HI REND="I">om. loquntur</HI>] <HI REND="I">so</HI> PTE; locuntur MFIG.</NOTE></L>
<L N="360">A lytel ich ouer-lep · for lesynges sake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13359"><HI REND="I">ich</HI>] þat (!) T. <HI REND="I">ouer-lep</HI>] ouerlepe IT; ouur-lepte F.</NOTE></L>
<L>Þat ich ne segge as ich seih · suynge my teme!—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13360"><HI REND="I">as</HI>] nouȝt as T; nat as I. <HI REND="I">seih</HI>] seide F; si M. <HI REND="I">suynge</HI>] suwyng E; sewynge MFT; suenge G.</NOTE></L>
<L>For eft þat light bad vnlouke · and lucifer answerede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13361"><HI REND="I">For</HI>] And M.</NOTE></L>
<L>"What lord art þu?" quaþ lucifer; · a voys a-loud seyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13362"><HI REND="I">art</HI> IMFT] ert PEG. <HI REND="I">a—a-loud</HI>] vare vaire leeue he F.</NOTE></L>
<L N="364">"The lord of myght and of [mayn] · þat made alle þynges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13363">[<HI REND="I">mayn</HI> MFTG] mayne IE; man (<HI REND="I">for</HI> main) P.</NOTE></L>
<L>Duke of þis dymme place · a-non vndo þe ȝates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13364"><HI REND="I">Duke</HI>] Dukes IT. <HI REND="I">dymme</HI>] dyuyne (!) I; derke G. <HI REND="I">vndo</HI>] vndoþ IT. <HI REND="I">þe</HI>] þis T.</NOTE></L>
<L>That crist mowe comen In · þe kynges sone of heuene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13365"><HI REND="I">mowe</HI>] mote M.</NOTE></L>
<L>And wiþ þat breþ helle brake · with alle beliales barres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13366"><HI REND="I">brake</HI>] to-brac F.</NOTE></L>
<L N="368">For eny wye oþer warde · wyde openede þe gates.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13367"><HI REND="I">wye—warde</HI>] warde oþur wy F. <HI REND="I">openede</HI>] open ITG.</NOTE></L>
<L>Patriarkes and prophetes · <HI REND="I">populus in tenebris</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13368"><HI REND="I">Patriarkes</HI>] Þo patriarkus F. <HI REND="I">populus</HI>] with populus F; and populus G.</NOTE></L>
<L>Songen with seint Iohan · <HI REND="I">ecce agnus dei!</HI></L>
<L>Lucifer loke ne myghte · so lyght him a-blente;</L>
<L N="372">And þo þat oure lord louede · with þat lyght forth flowen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13369"><HI REND="I">And</HI>] Al E. <HI REND="I">louede</HI>] loueþ M. <HI REND="I">forth</HI>] <HI REND="I">placed before</HI> with <HI REND="I">in</HI> I; T <HI REND="I">om. flowen</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIG; folwen F; folewen M; folewide T.</NOTE></L>
<L>"Lo, me her," quaþ oure lorde · "lyf and soule bothe,</L>
<L>For alle synful soules · to saue oure beyere ryght.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13370"><HI REND="I">synful</HI>] cristene M. <HI REND="I">beyere</HI>] beiere E; beie M; bothes F; boþe IG; boþis T.</NOTE></L>
<L>Myne þei were and of me · ich may þe beter hem cleyme.<MILESTONE N="338" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13371"><HI REND="I">þe</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> þei P. <HI REND="I">beter</HI>] bet EF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001227.tif" N="389, C-text"/>
<L N="376">Al-þauh reson recorde · and ryght of my-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13372"><HI REND="I">recorde</HI>] recordede I.</NOTE></L>
<L>That yf þei eten þe appel · alle sholden deye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13373"><HI REND="I">sholden</HI>] shuln þei IT.</NOTE></L>
<L>Ich by-hihte hem nat here · helle for euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13374"><HI REND="I">by-hihte</HI>] byhete I; by-het G. <HI REND="I">helle</HI>] helle to haue F.</NOTE></L>
<L>For þe dedliche synne þat þei duden · thi deceite hit made;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13375"><HI REND="I">For</HI>] F <HI REND="I">om. þe</HI>] þat MG.</NOTE></L>
<L N="380">With gyle þow hem gete · ageyn alle reson.</L>
<L>For in my paleis paradis · in persone of an Addere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13376"><HI REND="I">For</HI>] G <HI REND="I">om. an Addere</HI>] a neddere I; a naddere T.</NOTE></L>
<L>Falsliche [þou] fettest þere · þat me by-fel to loke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13377">[<HI REND="I">þou</HI> FG] PEMIT <HI REND="I">om.; but see</HI> B-text. <HI REND="I">by-fel</HI>] by-feol P.</NOTE></L>
<L>By-glosedest hem and [by]gyledest hem · and my gardyn breke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13378"><HI REND="I">By-glosedest</HI>] Glosedest F. <HI REND="I">bygyledest</HI>] by-gyledist G; bigiledest MIFT; gyledest PE.</NOTE></L>
<L N="384">A-ȝeyns my loue and my leyue; · þe olde lawe techeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13379"><HI REND="I">leyue</HI>] leue EIMFTG.</NOTE></L>
<L>þat gylours [be] by-gylid · and in here gyle falle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13380">[<HI REND="I">be</HI> EFTG] ben M; beþ P; I <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And ho so hitteþ out a mannes eye · oþer elles hus for-teþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13381"><HI REND="I">hitteþ</HI>] hit IFTG.</NOTE></L>
<L>Oþere eny manere membre · maymeþ oþer hurteþ,</L>
<L N="388">The same [sore] shal he haue · þat enye so smyteþ;<Q><HI REND="I">Dentem pro dente, &amp; oculum pro oculo.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13382">[<HI REND="I">sore</HI> EIF] sor MT; <HI REND="I">mis|written</HI> for P; so G. <HI REND="I">&amp;</HI>] TG <HI REND="I">om smyteþ</HI>] herteþ M.</NOTE></L>
<L>So lyf shal [lyf] lete · þer lyf haþ lyf anyented,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13383">[<HI REND="I">lyf</HI> EIFTG] lijf M; P <HI REND="I">om. þer</HI>] þat M. <HI REND="I">haþ</HI>] haue F. <HI REND="I">lyf</HI> (4)] M <HI REND="I">om. anyented</HI>] anynted E; en|ented M; avenked F; anentid G; amyendid (!) I.</NOTE></L>
<L>So þat lyf quyte lyf · þe olde lawe hit askeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13384"><HI REND="I">quyte</HI>] schal quite M. <HI REND="I">hit</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Ergo</HI>, soule shal soule quyte · and synne to synne wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13385"><HI REND="I">wende</HI>] wynde ET.</NOTE></L>
<L N="392">And al þat man mys-dude · ich, man, to amenden hit;</L>
<L>And þat þat deþ for-dude · [my] deþ to releuen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13386"><HI REND="I">þat</HI> (2)] IT <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">my</HI> ITG] ich PE; i MF; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">to</HI>] ys to G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001228.tif" N="390, C-text"/>
<L>Boþe aquyte and aquykye · þat was aqueynt þorw synne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13387"><HI REND="I">Boþe</HI>] And boþe IT. <HI REND="I">aquykye</HI>] quikie MF. <HI REND="I">aquyte — aquykye</HI>] quykye and quyte IT. <HI REND="I">was aqueynt</HI>] queynte was IT. <HI REND="I">þorw</HI>] with F.</NOTE></L>
<L>And gyle be by-gyled · thorgh grace atte laste,<Q><HI REND="I">Ars ut artem falleret, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13388"><HI REND="I">be</HI>] I <HI REND="I">om. atte</HI> EG] ate F; at þe MIT; <HI REND="I">miswritten</HI> atte þe P. <HI REND="I">Ars, &amp;c.</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="396">So leyf hit nat, lucifer · þat ich a-ȝeyns þe lawe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13389"><HI REND="I">leyf</HI>] leue EIMFTG. <HI REND="I">þat ich</HI>] IT <HI REND="I">om. ich</HI>] M <HI REND="I">om. lawe</HI>] lawe i fecche IT.</NOTE></L>
<L>Fecche here eny synful soule · souereynliche by maistrie;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13390"><HI REND="I">Fecche</HI>] Fecche i M; <HI REND="I">in</HI> l. 396 <HI REND="I">in</HI> IT. <HI REND="I">by</HI>] wiþ M.</NOTE></L>
<L>Bot þorgh ryght and reson · raunson here myne lige;<Q><HI REND="I">Non ueni soluere legem, sed adimplere.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13391"><HI REND="I">reson</HI>] þorgh resoun IT. <HI REND="I">lige</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMTG; liege I; leege F; leche (!) E.</NOTE></L>
<L>So þat þorgh gyle was geten · þorwe grace is now y-wonne.<MILESTONE N="339" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13392"><HI REND="I">þorgh</HI>] wiþ I. <HI REND="I">now</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="400">And as adam and alle · þorw a treo deyden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13393"><HI REND="I">And as</HI>] So þat M.</NOTE></L>
<L>Adam and alle þorgh a treo · shal turne to lyue.</L>
<L>And now by-gynneþ thi gyle · a-gayn on þe turne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13394"><HI REND="I">thi</HI>] þe ET. <HI REND="I">on þe</HI>] on þe to IT; þe to M.</NOTE></L>
<L>And my grace to growe · ay wydder and wydder.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13395"><HI REND="I">to</HI>] for to F. <HI REND="I">ay</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="404">The biternesse þat þow hast browe · now brouk hit þy|self;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13396"><HI REND="I">The</HI>] Þat M. <HI REND="I">hit</HI>] þou hit G.</NOTE></L>
<L>That art doctour of deþ · drynk þat þow madest!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13397"><HI REND="I">art</HI> IMFT] ert PEG.</NOTE></L>
<L>For ich þat am lord of lyf · loue is my drynke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13398"><HI REND="I">þat am</HI>] am þat MF.</NOTE></L>
<L>And for þat drynke to-daye · deyede, as hit semede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13399"><HI REND="I">And</HI>] I <HI REND="I">om. deyede</HI>] I deyede IT. <HI REND="I">semede</HI>] semeþ E.</NOTE></L>
<L>Ac ich wol drynke of no dich · ne of no deop cleregie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13400"><HI REND="I">dich</HI>] disshe IT; dik M; deþ (!) G. <HI REND="I">no</HI> (2)] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="409">Bote of comune coppes · alle cristene soules;</L>
<L>Ac þi drynke worth deþ · and deop helle þy bolle.</L>
<L>Ich fauht so, me fursteþ ȝut · for mannes soule sake;<Q><HI REND="I">Sicio.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13401"><HI REND="I">Ich fauht</HI>] In faiþ M. <HI REND="I">so</HI>] þat F. <HI REND="I">fursteþ</HI>] þresteþ M; þorstiþ G. <HI REND="I">sake</HI>] I <HI REND="I">om. Sicio</HI>] IM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></Q>
</L>
<PB REF="00001229.tif" N="391, C-text"/>
<L>May no pyement ne pomade · ne presiouse drynkes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13402"><HI REND="I">ne pomade</HI>] G <HI REND="I">om. ne</HI> (2)] ne oþur F. M <HI REND="I">has</HI>—Mai no precious piment · pomadre ne no drynkes.</NOTE></L>
<L N="413">Moyste me to þe fulle · ne my þurst slake,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13403"><HI REND="I">þurst</HI>] þrest M; þrist F; furst T. <HI REND="I">ne—þurst</HI>] my þrest neiþer M. <HI REND="I">slake</HI>] slokke G.</NOTE></L>
<L>Til the vendage valle · in þe vale of Iosaphat,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13404"><HI REND="I">vendage</HI>] ventage IMT. <HI REND="I">valle</HI>] falle EIMFTG. <HI REND="I">in</HI>] on G.</NOTE></L>
<L>And drynke ryght rype most · <HI REND="I">Resurreccio mortuorum.</HI></L>
<L N="416">Then shal ich come as a kyng · with coroune and with angeles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13405"><HI REND="I">Then</HI>] And þan IT. <HI REND="I">ich</HI>] E <HI REND="I">om. a</HI>] IT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And haue out of helle · alle menne soules.</L>
<L>Feondes and feondekenes · by-for me shullen stande,</L>
<L N="419">And be at my byddyng · at blysse oþer at peyne.<MILESTONE N="340" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13406"><HI REND="I">at</HI>] in F (<HI REND="I">last</HI> 2 <HI REND="I">times</HI>).</NOTE></L>
<L>Ac to beo merciable to man · þenne my kynde askeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13407"><HI REND="I">þenne</HI>] þat T.</NOTE></L>
<L>For we beoþ breþeren of blod · ac nat in baptisme alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13408"><HI REND="I">beoþ</HI>] F <HI REND="I">om. breþeren</HI>] broþerne P. <HI REND="I">of</HI>] of o IG. <HI REND="I">ac</HI>] but MT. <HI REND="I">in</HI>] in o G.</NOTE></L>
<L N="422">Ac alle þat beoþ myn half-breþeren · in blod and in baptisme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13409"><HI REND="I">þat</HI>] þo T. <HI REND="I">half</HI>] halue M; hole IG; holy T; owne F; <HI REND="I">see</HI> l. 438. <HI REND="I">breþeren</HI>] broþerne P.</NOTE></L>
<L>Shal neuere eft in helle come · beo he ones oute;<Q><HI REND="I">Tibi soli peccaui, &amp; malum contra te feci, &amp;c.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13410"><HI REND="I">eft</HI>] <HI REND="I">follows</HI> helle <HI REND="I">in</HI> IT. <HI REND="I">beo he</HI>] ben þei M. <HI REND="I">&amp;—feci</HI>] F <HI REND="I">om. contra</HI>] coram MIGT.</NOTE></L>
<L>Hit is nat vsed on erthe · to honge eny felones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13411"><HI REND="I">nat</HI>] M <HI REND="I">om. vsed</HI>] i-vsed M. <HI REND="I">to—felones</HI>] any feloun to hange F.</NOTE></L>
<L N="425">Ofter þan ones · þauh þei weren treitours.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13412"><HI REND="I">þan</HI>] þan it were F. <HI REND="I">weren treitours</HI>] tretours were F.</NOTE></L>
<L>And yf þe kyng of þe kyngdom · come in þe tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13413"><HI REND="I">þe</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ther a þeof þoly sholde · deþ oþer Iuwise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13414"><HI REND="I">þoly</HI>] þole MT. <HI REND="I">oþer</HI>] oþer oþere T. <HI REND="I">Iuwise</HI> EM] <HI REND="I">better than</HI> Iuwes P; iewise IG; Iewesse (!) F; Iewis T.</NOTE></L>
<L>Lawe wolde he ȝeue hym lyf · and he lokede on hym.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13415"><HI REND="I">he</HI> (1)] E <HI REND="I">om. ȝeue</HI>] ȝaf T; ȝof F. <HI REND="I">and</HI>] if F.</NOTE></L>
<L N="429">And ich, þat am kynge ouer kynges · shal come suche [a] tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13416"><HI REND="I">kynge</HI>] a kynge P; <HI REND="I">but</HI> EIMFTG <HI REND="I">omit</HI> a. <HI REND="I">ouer</HI>] of MF. [<HI REND="I">a</HI> IMFTG] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001230.tif" N="392, C-text"/>
<L>Ther þat dom to þe deoþ · [dampneþ] alle wyckede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13417">[<HI REND="I">dampneþ</HI> EIMFTG] dampned P.</NOTE></L>
<L N="431">And yf lawe wol ich loke on hem · hit lyth in my grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13418"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. lawe wol</HI>] G <HI REND="I">om. ich</HI>] T <HI REND="I">om. hem</HI>] him T.</NOTE></L>
<L>Wheþer þei deye oþer deye nat · dude þei neuere so ille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13419"><HI REND="I">deye</HI>] deyde G (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">dude</HI>] do M. <HI REND="I">þei</HI>] hy E. <HI REND="I">dude þei</HI>] ha þei do F.</NOTE></L>
<L N="433">Be hit eny þyng [dere abouȝt] · þe boldness of here synne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13420">[<HI REND="I">dere abouȝt</HI> MFE] dure y|bouht P; aboght I; abouȝt TG.</NOTE></L>
<L>Ich may do mercy of my ryghtwisnesse · and alle myne wordes trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13421"><HI REND="I">of</HI>] on M. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P; turne M.</NOTE></L>
<L>For holy writ wole þat ich be awreke · of hem þat wrouhte ille;<Q>As, <HI REND="I">nullum malum impunitum, &amp; nullum bonum irremuneratum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13422"><HI REND="I">For</HI>] F <HI REND="I">om. be</HI>] F <HI REND="I">om. awreke</HI>] wreke IFTG; wroken M. <HI REND="I">of</HI>] on MF. <HI REND="I">wrouhte</HI>] don M. <HI REND="I">ille</HI>] euele T. <HI REND="I">As</HI>] FT <HI REND="I">om. &amp; nullum</HI>] nec ullum F.</NOTE></L>
<L>And so of alle wyckede · ich wolle here take veniaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13423"><HI REND="I">of</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="437">And ȝut my kynde, in my kene yre · shal contrarie my wil—<Q><HI REND="I">Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me—</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13424"><HI REND="I">And</HI>] Ac I; But T. <HI REND="I">con|trarie</HI>] constreyne FITG; costreyne M. <HI REND="I">neque, &amp;c.</HI>] IMFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To beo merciable to menye · of my half-breþeren.<MILESTONE N="341" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13425"><HI REND="I">my</HI>] menye I. <HI REND="I">breþeren</HI>] bro|þerne P.</NOTE></L>
<L>For blod may seo blood · boþe a-þurst and a-cale,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13426"><HI REND="I">boþe</HI>] M <HI REND="I">om. a-þurst</HI>] a-þrest M; afurst IT.</NOTE></L>
<L N="440">Ac blod may nat seo blod · blede, bote hym rewe.<Q><HI REND="I">Audiui archana verba, que non licet homini loqui.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13427"><HI REND="I">blede</HI>] I <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac my ryghtwisnesse and my right · shal regnen in helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13428"><HI REND="I">ryghtwisnesse</HI>] riȝtwisnesses F. <HI REND="I">my</HI> (2)] IMFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And mercy and mankynde · by-for me in heuene.
</L>
<PB REF="00001231.tif" N="393, C-text"/>
<L N="443">For ich were an vnkynde kynge · bote ich my kyn holpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13429"><HI REND="I">kyn</HI>] kynde M. <HI REND="I">holpe</HI> EIMF T] <HI REND="I">miswritten</HI> helpe (<HI REND="I">for</HI> holpe) P; wolde helpe G.</NOTE></L>
<L>And nameliche at suche a neode · þat neodes help askeþ,<Q><HI REND="I">Non intres in iudicium cum servo tuo, domine.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13430"><HI REND="I">at</HI>] in F. <HI REND="I">neodes</HI>] nede M. <HI REND="I">domine</HI>] IMTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="445">Thus by lawe," quaþ oure lord · "lede ich wol fro hennes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13431"><HI REND="I">by</HI>] i F. <HI REND="I">fro</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Alle þat ich louye · and leyuede in my comynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13432"><HI REND="I">Alle</HI>] Þo ledis T. <HI REND="I">þat ich</HI>] þo þat i MF. <HI REND="I">in</HI>] on F.</NOTE></L>
<L>Ac for þe lesynge þat þow, lucifer · lowe til eue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13433"><HI REND="I">Ac</HI>] &amp; F. <HI REND="I">lucifer lowe</HI>] lowe lucefer MIFTG. <HI REND="I">til</HI>] to FT.</NOTE></L>
<L N="448">Þow shalt abygge bitere," quaþ god · and bond hym with cheynes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13434"><HI REND="I">abygge</HI>] abye IFTG; a-bugge M. <HI REND="I">bitere</HI>] bitterly T. <HI REND="I">hym</HI>] I <HI REND="I">om. cheynes</HI>] a chayne G.</NOTE></L>
<L>Astrot and alle oþere · hudden hem in heornes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13435"><HI REND="I">Astrot</HI> EIMTG] Astrott P; Astarot F. <HI REND="I">alle</HI>] þese F. <HI REND="I">hudden</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; hidden IMFT. <HI REND="I">heornes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PF; hernes EMT; hirnes I; hernys G.</NOTE></L>
<L>Thei dorst nat loken on oure lorde · þe leste of hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13436"><HI REND="I">on</HI>] in E.</NOTE></L>
<L>Bote [leten] hym leden forth which hym luste · and leue whiche hym lykede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13437">[<HI REND="I">leten</HI> IE] leet F; let TG; leot P; lette M. <HI REND="I">which</HI>] wich P; as F. <HI REND="I">hym luste</HI>] I <HI REND="I">om. whiche</HI>] wiche PM; such as F. <HI REND="I">lykede</HI>] likeþ M.</NOTE></L>
<L>Mony hundrede of aungelis · harpeden þo and songen,<Q><HI REND="I">Culpat caro, purgat caro, regnat deus dei caro.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13438"><HI REND="I">Mony</HI>] Many an F. <HI REND="I">regnat—caro</HI>] F <HI REND="I">om. deus—caro</HI>] TG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="453">Thenne pipede pees · of poetes a note,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13439"><HI REND="I">Thenne</HI>] Þo M. <HI REND="I">of</HI>] &amp; (!) F. <HI REND="I">of—a</HI>] of a poete a G; a poetes I.</NOTE></L>
<L>"<HI REND="I">Clarior est solito · post maxima nebula phebus;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13440"><HI REND="I">post—phebus</HI>] IMFT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Post inimicitias · clarior est et amor.</HI><MILESTONE N="342" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13441"><HI REND="I">clarior—et</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="456">After sharpest shoures," quaþ pees · "most sheene is þe sonne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13442"><HI REND="I">sharpest</HI>] scharpe E. <HI REND="I">sharpest shoures</HI>] schourus scharpest F. <HI REND="I">most sheene</HI>] warmest M.</NOTE></L>
<L>Ys no weder warmer · þan after watery cloudes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13443"><HI REND="I">Ys</HI>] Þer is F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001232.tif" N="394, C-text"/>
<L N="458">Noþer loue leuere · ne leuere freondes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13444"><HI REND="I">Noþer</HI>] Neiþer M; Ne no FTG.</NOTE></L>
<L>Þan after werre and wrake · whanne loue and pees beon maistres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13445"><HI REND="I">loue—pees</HI>] pees and loue M.</NOTE></L>
<L>Was neuere werre in þis worlde · ne wykkeder enuye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13446"><HI REND="I">wykkeder</HI>] wickede M.</NOTE></L>
<L>Þat loue, and hym luste · to lauhynge [ne] brouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13447"><HI REND="I">lauhynge</HI>] lauȝing it T; lawȝyng hym E. [<HI REND="I">ne</HI> EFT] PMI <HI REND="I">om.; but see</HI> B-text. G <HI REND="I">is corrupt.</HI></NOTE></L>
<L N="462">[And pees þorgh pacience · alle pereles stoppede]."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13448"><HI REND="I">From</HI> I; <HI REND="I">also in</HI> TG; PEMF <HI REND="I">omit. pereles</HI> G] perelis T; <HI REND="I">mis|written</HI> sperewes (<HI REND="I">for</HI> perelles) I.</NOTE></L>
<L>"Treuwes," quaþ treuthe · "þou tellest soþ, by iesus!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13449"><HI REND="I">Treuwes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; Trewes IM; Trewis TG; Trewus now F. <HI REND="I">tellest</HI>] tellest vs IT; seist F.</NOTE></L>
<L>Cluppe we in couenaunt · and ech of ous cusse oþer!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13450"><HI REND="I">Cluppe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMI; Clippe F TG. <HI REND="I">cusse</HI>] kus M; kisse IFT.</NOTE></L>
<L N="465">"And leet no peuple," quaþ pees · "parceyue þat we chide!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13451"><HI REND="I">leet</HI>] lete E; late F; let MT; lat IG. <HI REND="I">chide</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFTG; chidede I.</NOTE></L>
<L>For impossible is no þyng · to hym þat is al-myghty."</L>
<L>"Þow seist soþ," quaþ ryghtwisnesse · and reuerentliche heo custe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13452"><HI REND="I">heo</HI>] ȝo E; sche M; hire T (<HI REND="I">wrongly</HI>); þey G. <HI REND="I">custe</HI>] kiste T; kissede FI.</NOTE></L>
<L N="468">Pees, and pees heore · <HI REND="I">per secula seculorum.</HI><Q><HI REND="I">Misericordia &amp; ueritas obuiauerunt sibi; Iusticia &amp; pax osculate sunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13453"><HI REND="I">and—heore</HI>] treuþe &amp; treuþe hure G. <HI REND="I">heore</HI>] kist heere F. <HI REND="I">per</HI>] per omnia ETG.</NOTE></L>
<L>Treuthe trompede þo, and song · "<HI REND="I">Te deum laudamus.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13454"><HI REND="I">trompede</HI>] titly trumped F. <HI REND="I">and</HI>] a M.</NOTE></L>
<L>And þen lutede loue · In a lowd note,<Q>"<HI REND="I">Ecce quam bonum &amp; quam iocundum est, habi|tare fratres in unum!</HI>"</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13455"><HI REND="I">þen</HI>] louely F. <HI REND="I">lowd</HI>] long M. <HI REND="I">note</HI>] tune T. <HI REND="I">est, &amp;c.</HI>] MIFTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Tyl þe day dawede · these damseles daunsede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13456"><HI REND="I">Tyl</HI>] &amp; til F. <HI REND="I">daunsede</HI>] carolede IT.</NOTE></L>
<L N="472">That men rang to þe resurreccioun · and with þat ich awakede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13457"><HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om. and</HI>] and right IT. <HI REND="I">awakede</HI>] waked ITG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001233.tif" N="395, C-text"/>
<L>And kallyd kytte my wyf · and kalote my doughter,</L>
<L N="474">"A-rys, and go reuerence · godes resurreccioun,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13458"><HI REND="I">A-rys</HI>] Ariseth F. <HI REND="I">go</HI>] goþ M; gawe F; go we G. <HI REND="I">reuerence</HI>] reuerenceþ M. <HI REND="I">godes</HI>] our goddus F.</NOTE></L>
<L>And creop on kneos to þe croys · and cusse hit for a Iuwel,<MILESTONE N="343" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13459"><HI REND="I">on—croys</HI>] to þe cros on knes IT. <HI REND="I">cusse</HI>] kus M; kisse IFT; kisse we G.</NOTE></L>
<L>And ryghtfullokest a relyk · non riccher on erthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13460"><HI REND="I">And</HI>] An P; Þe M. <HI REND="I">ryght|fullokest—riccher</HI>] rithfulest relic · no richere non is M. <HI REND="I">on</HI>] yn G.</NOTE></L>
<L>For godes blesside body · hit bar for oure bote,</L>
<L>And hit a-fereþ þe feonde · for such is þe myghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13461"><HI REND="I">hit</HI>] he M. <HI REND="I">a-fereþ</HI>] aferede G. <HI REND="I">þe</HI> (2)] his M.</NOTE></L>
<L N="479">May no grysliche gost · glyde þer hit shadeweþ!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13462"><HI REND="I">May</HI>] Þer may F. <HI REND="I">grysliche</HI>] graselese G. <HI REND="I">glyde</HI>] a-bide M. <HI REND="I">sha|deweþ</HI>] schadeþ M.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus quartus et ultimus de dobet.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13463"><HI REND="I">So in</HI> P; M <HI REND="I">om. Hic</HI>] EF <HI REND="I">om.</HI> I <HI REND="I">has</HI>—Explicit: Et incipit Dobest; T <HI REND="I">has</HI>—Explicit de do-bet: Et incipit de dobest; G <HI REND="I">the same, prefixing</HI> Hic.</NOTE></TRAILER></LG><PB REF="00001234.tif" N="[unnumbered], C-text"/>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="22"><PB REF="00001235.tif" N="[unnumbered], C-text"/>
<HEAD>Visio eiusdem Willelmi de Do-best.</HEAD><PB REF="00001236.tif" N="[unnumbered], C-text"/><PB REF="00001237.tif" N="399, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XXII (DO-BEST I).</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13464">
<P>TITLE. <HI REND="I">So</HI> PM; <HI REND="I">so</HI> EF, <HI REND="I">omitting</HI> Hic; Incipit de dobest GT; Incipit dobest I; Incipit passus septimus de dowel S (<HI REND="I">wrongly; owing to omission of</HI> Passus xvii <HI REND="I">to</HI> xxi).</P>
<P>OBS. <HI REND="I">Here</HI> S <HI REND="I">begins again.</HI></P></NOTE><HI REND="I">Hic Incipit passus primus de dobest.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Thus ich awakede and wrot · what ich hadde dremed,<MILESTONE N="344" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13465"><HI REND="I">Thus—awakede</HI>] I awaked þus F. <HI REND="I">what</HI>] þat F. <HI REND="I">dremed</HI>] i-dremed MIT.</NOTE></L>
<L>And dyhte me derly · and dude me to churche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13466"><HI REND="I">churche</HI>] kirke MIG.</NOTE></L>
<L>To huyre holliche þe masse · and be housled after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13467"><HI REND="I">huyre</HI>] here MIFT. <HI REND="I">holliche</HI>] holly IMFGT; holy S. <HI REND="I">be</HI>] to be IT. <HI REND="I">housled</HI>] yhousled E; i-hoseled M.</NOTE></L>
<L N="4">In myddes of þe masse · þo men ȝeden to offrynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13468"><HI REND="I">myddes</HI>] myddul F. <HI REND="I">þo</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich fel eft-sones a slepe · and sodeynliche me mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13469"><HI REND="I">Ich</HI>] And i M. <HI REND="I">fel</HI> GT] ful M; felle EIS; fel þo F; <HI REND="I">miswritten</HI> feel P. <HI REND="I">a</HI>] on I. <HI REND="I">me</HI>] IS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That peers the plouhman · was peynted al blody,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13470"><HI REND="I">peynted</HI>] i-peynted M. <HI REND="I">blody</HI>] rede blody (<HI REND="I">sic</HI>) S.</NOTE></L>
<L>And cam yn with a croys · by-fore þe comune peuple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13471"><HI REND="I">yn</HI>] M <HI REND="I">om. þe comune</HI>] al þe M.</NOTE></L>
<L N="8">And ryght like in alle lymes · to oure lord ihesu;</L>
<L>And þenne calde ich conscience · to kenne me þe soþe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13472"><HI REND="I">calde</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEIMT; cald G; called F. <HI REND="I">kenne</HI>] telle M; knowe G.</NOTE></L>
<L>"Is this ihesus þe Iouster?" quaþ ich · "þat Iuwes duden to deþe,</L>
<L>Oþer is hit peers plouhman? · ho peynted hym so. rede?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13473"><HI REND="I">is hit</HI>] hit is MIT. <HI REND="I">peers</HI>] peres þe IF.</NOTE></L>
<L N="12">Quaþ conscience, and kneolede þo · "þese aren cristes armes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13474"><HI REND="I">þese</HI>] this P. <HI REND="I">aren</HI>] ben EM.</NOTE></L>
<L>Hus colours and hus cote-armure · and he þat comeþ so blody,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13475"><HI REND="I">and</HI> (2)] ac I; but T. <HI REND="I">so</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001238.tif" N="400, C-text"/>
<L>Hit is crist with his crois · conquerour of crystine."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13476"><HI REND="I">Hit</HI>] IT <HI REND="I">om. his</HI>] is P.</NOTE></L>
<L>"Whi calle ȝe him crist · siþthen Iuwes cald hym ihesus?<MILESTONE N="345" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13477"><HI REND="I">Whi</HI>] &amp; whi F. <HI REND="I">calle</HI>] calde G. <HI REND="I">siþthen</HI>] siþthen þat PE; <HI REND="I">but</HI> IM FGT <HI REND="I">omit</HI> þat. <HI REND="I">cald</HI>] calde G; calden T; called EIF; calleden M.</NOTE></L>
<L N="16">Patriarkes and prophetes · propheciede by-fore,</L>
<L>Þat alle kynne creatures · sholden kneolen and bowen,</L>
<L>A-non as men nempned · þe name of God ihesu.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13478"><HI REND="I">God</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L><HI REND="I">Ergo</HI> is no name · to þe name of ihesu,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13479"><HI REND="I">Ergo</HI>] Ergo sire þer F. <HI REND="I">of</HI>] of þe (<HI REND="I">sic</HI>) I; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>[Ne] non so neodful to nempne · by nyghte ne by daye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13480">[<HI REND="I">Ne</HI> IFGT] And PEM; <HI REND="I">see</HI> B|text. G <HI REND="I">is corrupt.</HI></NOTE></L>
<L N="21">For alle deorke deoueles · dreden hit to huyre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13481"><HI REND="I">dreden</HI>] aren drade I. <HI REND="I">hit—huyre</HI>] for to heren it IT.</NOTE></L>
<L>And synful ben solacede · and saued by þat name.</L>
<L>And ȝe callen hym crist · for what cause, telleþ me?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13482"><HI REND="I">for</HI>] ac for F. <HI REND="I">me</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="24">Is Crist more of myght · and more worþiere name<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13483"><HI REND="I">more</HI> (1)] any more F. <HI REND="I">wor|þiere</HI>] wurthi F; worþy G.</NOTE></L>
<L>Than iesu oþer iesus · þat al oure ioy come of?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13484"><HI REND="I">Than</HI>] Þan is G. <HI REND="I">al</HI>] M <HI REND="I">om. come</HI>] came E; cam IMFG.</NOTE></L>
<L>"Thow knowest wel," quaþ conscience · "and þow conne reson,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13485"><HI REND="I">and</HI>] if F. <HI REND="I">conne</HI>] knewe M.</NOTE></L>
<L>Þat knyght, kyng, conquerour · may be o persone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13486"><HI REND="I">knyght</HI>] a knyȝt G. <HI REND="I">conquer|our</HI>] &amp; conquerour F.</NOTE></L>
<L N="28">To be cald a knyght is fair · for men shal to hym kneole;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13487"><HI REND="I">cald</HI>] called F; i-cald M. <HI REND="I">is</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> as P. <HI REND="I">shal—kneole</HI>] shuln knele to him T.</NOTE></L>
<L>To be cald a kyng is fairour · for he may knyghtes make;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13488"><HI REND="I">To</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And to be cald conquerour · that comeþ of special grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13489"><HI REND="I">And</HI>] Ac IF; G <HI REND="I">om. cald</HI>] i|cald a M; called a F; cald a G. <HI REND="I">cald conquerour</HI>] conquerour y-called I; conquerour cald T. <HI REND="I">that</HI>] it F; hit G.</NOTE></L>
<L N="31">Of hardynesse of heorte · and of hendeness [boþe],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13490"><HI REND="I">Of</HI>] And of IT; Boþe of F. [<HI REND="I">boþe</HI> T] PEMFG <HI REND="I">om.; but the line seems incomplete without it.</HI></NOTE></L>
<L>To make lordes of laddes · of londe þat he wynneþ,</L>
<L>And fre men foule þralles · þat folwen nat hus lawes.
</L>
<PB REF="00001239.tif" N="401, C-text"/>
<L>The Iuwes þat weren gentel-men · ihesu þei dispiseden,</L>
<L>Boþe hus lore and hus lawe · now aren þei lowe cheorles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13491"><HI REND="I">þei</HI>] we (!) I.</NOTE></L>
<L N="36">As wide as þe worlde is · wonyeþ þer none</L>
<L>Bote vnder tribut and taillage · as tikes and cheorles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13492"><HI REND="I">taillage</HI>] tailage EIM; taliage F; talages G.</NOTE></L>
<L>And þo þat by-comen cristine · by consail of þe baptist,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13493"><HI REND="I">by</HI>] þoru M; þoruȝ T.</NOTE></L>
<L>Aren frankelayns and freo · þorgh fullyng þat thei toke,<MILESTONE N="346" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13494"><HI REND="I">Aren</HI>] And arn M; Ben E. <HI REND="I">freo</HI>] fre men IT.</NOTE></L>
<L>And gentel-men with ihesu · for ihesus was yfulled,</L>
<L>And vp-on caluarie [on] croys · [y-crouned] kyng of Iuwes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13495"><HI REND="I">And</HI>] E <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">on</HI> MIF] with PET; in G. [<HI REND="I">y-crouned</HI> IF] crouned EMT; coronede P; crowned G.</NOTE></L>
<L N="42">Hit by-comeþ for a kyng · to kepen and defende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13496"><HI REND="I">and</HI>] &amp; to IT.</NOTE></L>
<L>And conquerour of hus conqueste · hus laies and hus large.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13497"><HI REND="I">conqueste</HI>] conquestes I. <HI REND="I">laies</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMIT; lawes G; lawus F; lores E. <HI REND="I">large</HI>] leege F; largete G.</NOTE></L>
<L>So dude ihesus þe Iuwes · he Iustifiede and tauhte hem<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13498"><HI REND="I">So</HI>] And so IT. <HI REND="I">þe</HI>] to þe MF. <HI REND="I">he</HI>] M <HI REND="I">om. Iustifiede</HI>] Iustefiede P; iusticed G. <HI REND="I">and—hem</HI>] hem and tauȝte MG.</NOTE></L>
<L N="45">The lawe of þe lykyng lyf · þat laste shal euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13499"><HI REND="I">of</HI>] &amp; G. <HI REND="I">þe lykyng</HI>] IT <HI REND="I">om.; see</HI> B-text. <HI REND="I">laste shal</HI>] schal lasten F.</NOTE></L>
<L>And fendede hem fro foule vueles · feueres and fluxes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13500"><HI REND="I">fendede</HI>] defended M; fen|den T; fendeþ G. <HI REND="I">and</HI>] &amp; eek F. <HI REND="I">feueres—fluxes</HI>] fluxus and feueres M.</NOTE></L>
<L>And fro feondes þat were in hem · and false by-leyue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13501"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. were—hem</HI>] in hem was IT.</NOTE></L>
<L N="48">Þo was he ihesus of Iuwes cald · gentel prophete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13502"><HI REND="I">gentel</HI>] &amp; gentel F.</NOTE></L>
<L>And kyng of here kyngdom · and corone bar of þornes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13503"><HI REND="I">here</HI>] eueri G.</NOTE></L>
<L>And þo conquered he on croys · as conquerour noble;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13504"><HI REND="I">on</HI>] on þe M. <HI REND="I">as</HI>] as a MG.</NOTE></L>
<L>Myght no deþ hym for-do · ne adoun brynge,</L>
<L N="52">Þat he ne aros and regnede · and rauesshede helle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13505"><HI REND="I">aros</HI>] roos F.</NOTE></L>
<L>And þo was he conquerour called · of quyke and of dede.</L>
<L>For he ȝaf adam and eue · and oþer mo blisse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13506"><HI REND="I">blisse</HI>] her blisse F.</NOTE></L>
<L>Þat longe hadde leye by-fore · as luciferes cheorles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13507"><HI REND="I">leye</HI>] i-leie M; lif (!) T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001240.tif" N="402, C-text"/>
<L N="56">And tok lucifer þe loþliche · þat lorde was of helle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13508">53—56. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13509"><HI REND="I">loþliche</HI>] ladde F.</NOTE></L>
<L>And bond hym as he is bounde · with bondes of yren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13510"><HI REND="I">as</HI>] and M. <HI REND="I">bounde</HI>] I-bounde F.</NOTE></L>
<L>Ho was hardier þan he? · hus heorte blode he shadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13511"><HI REND="I">Ho</HI>] Who EMG. <HI REND="I">shadde</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMG; schedde FT; schewed I.</NOTE></L>
<L>To maken alle folk freo · þat folwen hus lawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13512"><HI REND="I">folk</HI>] foolk P; folkes E.</NOTE></L>
<L N="60">And sutthe he ȝaf largeliche · all hus leel lege<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13513"><HI REND="I">ȝaf</HI> EFG] <HI REND="I">miswritten</HI> ȝaue P (<HI REND="I">but see</HI> l. 54); gaf M; ȝeueþ I; ȝiueþ T. <HI REND="I">lege</HI>] leege F; lyge M; lige GT.</NOTE></L>
<L>Places in paradis · at here partyng hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13514"><HI REND="I">at</HI>] after M.</NOTE></L>
<L>He may beo wel cald conquerour · and þat is crist to mene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13515"><HI REND="I">beo wel</HI>] wel be M. <HI REND="I">wel cald</HI>] called wel F; cald wel G.</NOTE></L>
<L>Ac þe cause whi he comeþ þus · with croys and hus passion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13516"><HI REND="I">whi</HI>] þat IT. <HI REND="I">croys</HI>] his cros IT. <HI REND="I">hus</HI>] wiþ M; F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ys, to wissen ous þer-with · þat when we beo tempted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13517"><HI REND="I">tempted</HI>] i-tempted MIFG.</NOTE></L>
<L N="65">Ther-with to fighten and fenden ous · fro fallyng in-to synne,<MILESTONE N="347" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13518"><HI REND="I">fighten and</HI>] E <HI REND="I">om. fenden</HI>] to defende M.</NOTE></L>
<L>And seo by hus sorwe · þat ho so loueþ ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13519"><HI REND="I">þat</HI>] MI <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To penaunce and to pouerte · he mot putte hym-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13520"><HI REND="I">mot</HI>] moste M; miȝte T.</NOTE></L>
<L N="68">And muche wo in þis worlde · wilnen and suffren.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13521"><HI REND="I">wilnen</HI>] willen M.</NOTE></L>
<L>Ac to carpe more of crist · and how he cam to þat name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13522"><HI REND="I">Ac</HI>] And for F. <HI REND="I">and</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Faithly for to speke · hus furste name was ihesus.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13523"><HI REND="I">Faithly</HI>] Faiþfulli MF.</NOTE></L>
<L>Tho he was bore in bethleem · as þe book telleþ,</L>
<L N="72">And cam to take mankynde · kynges and aungeles</L>
<L>Reuerencede hym ryght faire · with richesse of eorthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13524"><HI REND="I">Reuerencede</HI>] Reuerencide P; And reuerenced I. <HI REND="I">ryght</HI>] ful F. <HI REND="I">richesse</HI>] richesses MIF. <HI REND="I">of</HI>] on T. <HI REND="I">eorthe</HI>] herte G.</NOTE></L>
<L>Aungeles of heuene comen · kneolede and songen,<Q><HI REND="I">Gloria in excelsis deo.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13525"><HI REND="I">Aungeles</HI>] &amp; aungelus F. <HI REND="I">of</HI>] out of IT. <HI REND="I">comen</HI>] I <HI REND="I">om. kneolede</HI>] kneled E; knelide I; knelyng MFG; knelande T. <HI REND="I">songen</HI>] syngyng F.</NOTE></L>
<L>Kynges comen after · kneolede and offride<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13526"><HI REND="I">after</HI>] afturward F. <HI REND="I">kneolede and</HI>] &amp; kneling F; knelynge &amp; G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001241.tif" N="403, C-text"/>
<L N="76">Muche gold and murre · with-oute mercy askynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13527"><HI REND="I">Muche</HI>] Muchel M. <HI REND="I">Muche—murre</HI>] Myrre &amp; moche golde IT.</NOTE></L>
<L>Oþer eny kynne catel · bote knewelechede hym souereyn<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13528">G <HI REND="I">omits. knewelechede</HI>] knewe|leched E; knewelichede P; knowe|lecheden MIT; knowlached F.</NOTE></L>
<L>Boþe of sand, sonne, and see · and sitthen þei wente<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13529"><HI REND="I">sand</HI>] land M. <HI REND="I">sitthen</HI>] sennes I; afterward G.</NOTE></L>
<L>In-to here kyngene kutthe · by counsail of aungeles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13530"><HI REND="I">Here</HI> I <HI REND="I">has lost</HI> eight leaves, <HI REND="I">down to</HI> xxiii. 81. <HI REND="I">kutthe</HI>] kuþ E; kith FT; couþ M. <HI REND="I">aungeles</HI>] an aungel G.</NOTE></L>
<L N="80">And þer was þat word fulfild · the which thou of speke;<Q><HI REND="I">Omnia celestia, terrestria, flectantur in hoc nomine ihesu.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13531"><HI REND="I">þat</HI>] þe T. <HI REND="I">which</HI>] wich P. <HI REND="I">the which</HI>] þat G. <HI REND="I">terrestria</HI>] et terrestria MF.</NOTE></L>
<L>For alle þe aungeles of heuene · at hus burthe kneolede,</L>
<L>And al [þe] wit of þe worlde · was in þo þre kynges;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13532">[<HI REND="I">þe</HI> EMFGT] þat P. <HI REND="I">was</HI>] F <HI REND="I">om. þo</HI>] þis E.</NOTE></L>
<L>Reson and [ryghtwisnesse] · and reuthe þei offrede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13533">[<HI REND="I">ryghtwisnesse</HI> EMF] ryghtful|nesse PGT; <HI REND="I">but see</HI> l. 88. <HI REND="I">offrede</HI>] suffreden M.</NOTE></L>
<L N="84">Where-fore and whi · wise men þat tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13534"><HI REND="I">Wherefore</HI>] Werefore P; Wher|fore sire F; Where G.</NOTE></L>
<L>Maistres and lettred men · <HI REND="I">magi</HI> hem calde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13535"><HI REND="I">hem</HI>] men hem G.</NOTE></L>
<L>That on kynge cam with reson · keuered vnder sense;<MILESTONE N="348" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13536"><HI REND="I">keuered</HI>] ycouerid P. <HI REND="I">sense</HI>] cense F; sence M.</NOTE></L>
<L>The secounde kyng sitthen · sothliche he offrede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13537"><HI REND="I">he</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="88">Ryghtwisnesse, vnder red gold · resones felawe.</L>
<L>Gold is likned to leaute · þat laste shal euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13538"><HI REND="I">likned</HI> FG] licknede P; likened E; i-likened M; yliknid T.</NOTE></L>
<L>And reson to ryche gold · to right and to treuthe.</L>
<L N="91">The þridde kynge cam þo · and kneolede to iesu,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13539"><HI REND="I">þo</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And presentide hym with pite · aperynge by mirre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13540"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. with</HI>] M <HI REND="I">om. aperynge by</HI>] peeryng with F.</NOTE></L>
<L>For mirre is mercy to mene · and mylde speche of tonge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13541"><HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L>Eorthliche honeste þynges · was offred þus at ones<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13542"><HI REND="I">Eorthliche</HI>] Erþliche EMT; Erthelyche G; Eerthlich F (<HI REND="I">not as in</HI> B-text). <HI REND="I">was</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMT; were F. <HI REND="I">Probably</HI> was <HI REND="I">should have been kept in</HI> B-text. <HI REND="I">at ones</HI>] to iesus M.</NOTE></L>
<L N="95">Þorgh þre kynde kynges · kneolyng to ihesu.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13543"><HI REND="I">þre</HI>] þe F. <HI REND="I">kynde</HI>] kyne T. <HI REND="I">to ihesu</HI>] at ones M; <HI REND="I">cf.</HI> l. 94.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001242.tif" N="404, C-text"/>
<L N="96">Ac for alle þese preciose presentes · oure lord [prince] ihesus<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13544"><HI REND="I">Ac</HI>] But T; F <HI REND="I">om. þese</HI>] þes P. [<HI REND="I">prince</HI> TFG] PEM <HI REND="I">om. lord prince</HI>] prince lord F.</NOTE></L>
<L>Was noþer kyng ne conquerour · til he comsede wexe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13545"><HI REND="I">noþer</HI>] neuere M. <HI REND="I">wexe</HI>] to wexe F; to waxe T.</NOTE></L>
<L>In þe manere of [a] man · and þat by muche sleithe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13546">[<HI REND="I">a</HI> EMFTG] P <HI REND="I">om. by</HI>] wiþ M. <HI REND="I">sleithe</HI>] slyþe EG; sleiȝte FT.</NOTE></L>
<L>As hit by-comeþ for a conquerour · to conne menye sleithes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13547"><HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om. sleithes</HI>] sleiȝtus F; sleiȝte T; sliþes G.</NOTE></L>
<L N="100">And menye wiles and wyt · þat wol be a ledere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13548"><HI REND="I">wiles</HI>] whiles P.</NOTE></L>
<L>And so dude ihesus in hus dayes · ho so dorste tellen hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13549"><HI REND="I">And</HI>] FG <HI REND="I">om. tellen hit</HI>] hit telle MG.</NOTE></L>
<L>Som tyme he suffrede · and som tyme he hidde hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13550">G <HI REND="I">omits. Som</HI>] For sum F.</NOTE></L>
<L>And som tyme he fauhte faste · and fleih oþer-while;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13551"><HI REND="I">fleih</HI>] fli M. <HI REND="I">while</HI>] wile P.</NOTE></L>
<L N="104">And som tyme [he] gaf good · and grauntede hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13552"><HI REND="I">And</HI>] G <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">he</HI> MFGT] PE <HI REND="I">om. hele</HI>] hele boþe T.</NOTE></L>
<L>Boþe lyf and lyme · as hym luste, he wrouhte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13553"><HI REND="I">Boþe</HI>] T <HI REND="I">om. hym</HI>] him-self M. <HI REND="I">luste</HI>] list T.</NOTE></L>
<L>As [kynde] is of a conquerour · so comsede ihesus,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13554">[<HI REND="I">kynde</HI> MFGT] PE <HI REND="I">om. of a</HI>] to G. <HI REND="I">comsede</HI>] comside þanne T.</NOTE></L>
<L>Til he hadde alle hem · þat he for bledde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13555"><HI REND="I">alle hem</HI>] hem alle F.</NOTE></L>
<L N="108">In hus Iuuente þis Ihesus · at [þe] Iuwene feste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13556"><HI REND="I">þis</HI> EMFTG] þes P. <HI REND="I">at</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">þe</HI> MF] PEGT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Turned water in-to wyn · as holy writ telleþ,<MILESTONE N="349" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13557"><HI REND="I">Turned</HI>] <HI REND="I">at end of</HI> l. 108 <HI REND="I">in</HI> T.</NOTE></L>
<L>And þer by-gan god of hus grace · gretliche to dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13558"><HI REND="I">And</HI>] F <HI REND="I">om. grace</HI>] good|nesse M. <HI REND="I">gretliche</HI>] graithely F; TG <HI REND="I">om. dowel</HI>] dwelle (!) T.</NOTE></L>
<L>For wyn is lykned to lawe · and lyf-holynesse;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13559"><HI REND="I">lykned</HI>] i-likened M.</NOTE></L>
<L>And lawe lackede þo · for men louede nat here enemy[s];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13560"><HI REND="I">enemys</HI> T] enemyus F; enmys M; enemy PEG; <HI REND="I">but see</HI> l. 114.</NOTE></L>
<L N="113">And crist counsaileþ thus · and comaundeþ boþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13561"><HI REND="I">counsaileþ</HI>] consailede G. <HI REND="I">comaundeþ</HI>] commaundede G.</NOTE></L>
<L>To lerede and to lewede · for to loue oure enemys.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13562">G <HI REND="I">omits. To</HI>] Both to F. <HI REND="I">for</HI>] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So at þat feste furst · as ich by-fore tolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13563"><HI REND="I">So</HI>] So þat F. <HI REND="I">at þat</HI>] atte G. <HI REND="I">þat</HI>] þe MF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001243.tif" N="405, C-text"/>
<L>By-gan God of hus grace · and of hus goodness [to] do-wel;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13564"><HI REND="I">of hus</HI> (2)] MFTG <HI REND="I">om.; cf.</HI> B|text. [<HI REND="I">to</HI> MTG] PEF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="117">And þo was he cleped and cald · nat onliche crist, bote ihesu,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13565"><HI REND="I">And</HI>] G <HI REND="I">om. cleped</HI> MEFT] clipede P; clipyd G.</NOTE></L>
<L>A fauntekyn ful of wytt · <HI REND="I">filius Marie.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13566"><HI REND="I">A</HI>] And T; A fair F. <HI REND="I">filius</HI>] &amp; filius F.</NOTE></L>
<L>For by-fore hus moder Marie · made he þat wonder,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13567"><HI REND="I">he</HI>] was F.</NOTE></L>
<L>That sheo furst and formest · sholde ferme by-leyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13568"><HI REND="I">sheo</HI>] sche MFT; ȝo E; heo G. <HI REND="I">ferme</HI>] be ferm (!) F.</NOTE></L>
<L>That he thorgh grace was gete · and of no gome elles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13569"><HI REND="I">was gete</HI>] gete was F. <HI REND="I">of</HI>] þurw F.</NOTE></L>
<L N="122">He wrouhte þat by no wyt · bote by worde one,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13570"><HI REND="I">by</HI> (2)] þoru M; þurw F; þoruȝ T; þurgh G.</NOTE></L>
<L>After þe kynde þat he cam of · þer comsede he dowel.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13571"><HI REND="I">dowel</HI>] to dowel M.</NOTE></L>
<L N="124">And whenne he was woxen more · in hus modres absence,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13572"><HI REND="I">whenne</HI>] wenne P. <HI REND="I">woxen</HI>] I-woxe F; waxe T; wexe G. <HI REND="I">was woxen</HI>] wexede M. <HI REND="I">modres</HI>] modur F; moder G; modir T.</NOTE></L>
<L>He made lame to leepe · and ȝaf light to blynd,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13573"><HI REND="I">lame</HI>] þe lame F. <HI REND="I">to</HI> (2)] to þe PE; <HI REND="I">but</HI> MFTG <HI REND="I">omit</HI> þe.</NOTE></L>
<L>And fedde with two fisshes · and with fyue loues<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13574"><HI REND="I">two</HI> EGT] to PMF.</NOTE></L>
<L>[Sore] a-fyngred fele folke · mo þan fyf þousand.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13575">[<HI REND="I">Sore</HI> MFTG] So PE. <HI REND="I">a|fyngred</HI>] of-hungred M. <HI REND="I">fele</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thus he comfortede careful · and cauhte a grettere name,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13576"><HI REND="I">careful</HI>] þe careful F. <HI REND="I">gret|tere</HI>] gret M.</NOTE></L>
<L N="129">The whiche was dobet · wher þat he wente.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13577"><HI REND="I">The whiche</HI>] Whuche name G. <HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">dobet</HI>] a do|bet F.</NOTE></L>
<L>For deue þorgh hus doynges · and dombe speke and herde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13578"><HI REND="I">deue</HI>] <HI REND="I">so</HI> PFGT; deeue M; defe E. <HI REND="I">speke</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMT; spook F; spek G.</NOTE></L>
<L>And alle he heled and halp · þat hym of grace askyde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13579"><HI REND="I">he</HI>] T <HI REND="I">om. halp</HI>] he halp F.</NOTE></L>
<L>Tho he was callyd in þe contreo · of þe comune peuple<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13580"><HI REND="I">Tho</HI>] And þo T. <HI REND="I">he was</HI>] was he M. <HI REND="I">þe</HI> (1)] MFGT <HI REND="I">om. contreo</HI>] contre F; cuntre M; contreye EG; cuntray T.</NOTE></L>
<L N="133">For þe dedes þat he dude · <HI REND="I">fili david, iesus!</HI><MILESTONE N="350" UNIT="A page"/></L>
<L>For dauid was þe douhtiest · of dedus in hus tyme;
</L>
<PB REF="00001244.tif" N="406, C-text"/>
<L N="135">The buyrdes [þo] songen · <HI REND="I">saul interfecit mille, &amp; dauid decem milia;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13581">[<HI REND="I">þo</HI> EMG] þanne T; so P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. F <HI REND="I">has</HI>—Þe burdes seide he bar him wel · whan he beet ten þousand; <HI REND="I">Percussit saul mille, &amp; dauid decem milia.</HI></NOTE></L>
<L>For-þi þe contreye þer ihesu cam · cald hym <HI REND="I">fili dauid</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13582"><HI REND="I">cald</HI>] þei calde M. <HI REND="I">fili</HI>] iesu fili M.</NOTE></L>
<L>Nempnede hym of nazareth · and no man so worthi<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13583"><HI REND="I">Nempnede</HI>] And nempnide T; Hy nempnide G. <HI REND="I">no man</HI>] nampned him (!) F.</NOTE></L>
<L>To beo caiser oþer kyng · of þe kyngdom of Iuda,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13584"><HI REND="I">beo</HI>] ha be F. <HI REND="I">oþer</HI>] and M. <HI REND="I">of</HI>] in T. <HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ne ouer Iuwes Iustice · as ihesus [was], hem þouhte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13585"><HI REND="I">ouer</HI>] ouere P. [<HI REND="I">was</HI> MFGT] PE <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="140">Her-of had cayfas enuye · and oþere Iuwes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13586"><HI REND="I">oþere</HI>] othe as oþere (!) T.</NOTE></L>
<L>And for to do hym to deþe · day and nyght þei casten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13587"><HI REND="I">deþe</HI> EMG] deth F; diþe P; dede T. <HI REND="I">þei</HI>] hy G; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And culled hym on croys-wyse · at caluarye, on a fryday,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13588"><HI REND="I">culled</HI>] culden MF; culde G; kilden T. <HI REND="I">on</HI> (1)] a F; in G. <HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="143">And sutthen buriede hus body · and beden þat men sholde</L>
<L>Kepen hit fro nyght-commeres · with kyghtes y-armed,</L>
<L>For no freonde sholde hit fecche · for prophetes hem tolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13589"><HI REND="I">For</HI>] Þat M. <HI REND="I">freonde</HI>] body G. <HI REND="I">For—freonde</HI>] Freend for noon F. <HI REND="I">hit</HI>] him MF; hem (!) T.</NOTE></L>
<L>That þat blessed body · of buriels sholde aryse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13590"><HI REND="I">buriels</HI> E] burieles MG; biri|ellus F; burielis T; <HI REND="I">miswritten</HI> buri|elesse P. <HI REND="I">of—sholde</HI>] schulde · of bi|riellus F. <HI REND="I">aryse</HI>] rise T.</NOTE></L>
<L N="147">And gon in-to galile · and gladen hus apostoles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13591"><HI REND="I">and gladen</HI>] to gladye G.</NOTE></L>
<L>And hus moder Marie; · thus me by-fore deuynede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13592"><HI REND="I">thus</HI>] so F. <HI REND="I">me</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; men MFTG.</NOTE></L>
<L>The knyghtes that kepten hit · by-knewen hem-selue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13593"><HI REND="I">The</HI>] Þan þe F.</NOTE></L>
<L>Þat aungeles [&amp;] archaungeles · ar þe day spronge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13594">[<HI REND="I">&amp;</HI> EFGT] and M; P <HI REND="I">om. ar</HI>] or EM; er T.</NOTE></L>
<L>Comen kneolynge · to þat corps, and songen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13595"><HI REND="I">þat corps</HI>] þe crois F. <HI REND="I">corps</HI>] corpus E; bodi M. T <HI REND="I">has</HI>—Com knelyng on knes · and to þat corps sungen, <HI REND="I">songen</HI>] swettely songen G.</NOTE></L>
<L N="152">'<HI REND="I">Christus rex resurgens</HI>' · and hit aros after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13596">F <HI REND="I">puts</HI> christus resurgens <HI REND="I">at end of</HI> l. 150, <HI REND="I">and omits this line. rex</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001245.tif" N="407, C-text"/>
<L>Verrei man by-fore hem alle · and forþ with hem ȝeode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13597"><HI REND="I">Verrei</HI>] Verey E; Verai M; Verray T; Hit roos (<HI REND="I">sic</HI>) F.</NOTE></L>
<L>The Iuwes preyede hem of pees · and preyede þo knyghtes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13598"><HI REND="I">The—preyede</HI>] Þo preide þe iewus F. <HI REND="I">þo</HI>] þe MT; to þe F.</NOTE></L>
<L N="155">Telle þe comune, þat þer cam · a companye of hus aposteles,<MILESTONE N="351" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13599"><HI REND="I">Telle</HI>] To telle M.</NOTE></L>
<L>And by-wicched hem as thei woke · and a-way stelyn hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13600"><HI REND="I">by-wicched</HI> E] bi-wicchede M GT; biwichched F; <HI REND="I">miswritten</HI> by|wocched P. <HI REND="I">stelyn</HI>] stelen EMGT; þei stole F. <HI REND="I">hit</HI>] him M; G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ac marie magdalene · mette [him] by þe weye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13601"><HI REND="I">Ac</HI>] But T; And F. [<HI REND="I">him</HI> M FGT] hem PE.</NOTE></L>
<L>Goynge to-ward galile · in god-hede and man-hede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13602"><HI REND="I">Goynge</HI>] Goande T. <HI REND="I">toward</HI>] in-to F. <HI REND="I">and</HI>] &amp; in G.</NOTE></L>
<L N="159">And lyues and lokynge · and heo aloud cryede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13603"><HI REND="I">lyues</HI>] lyuyng M. <HI REND="I">And lyues</HI>] Al alyue F. <HI REND="I">lokynge</HI>] lokande T. <HI REND="I">heo</HI>] sche M; scheo F; ȝo E; he G; T <HI REND="I">om. heo aloud</HI>] lowde þo scheo F.</NOTE></L>
<L>In eche companye þer heo cam · '<HI REND="I">christus resurgens.</HI>'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13604"><HI REND="I">eche</HI>] eche a MFG. <HI REND="I">heo</HI>] sche M; scheo F; ȝo E; he GT.</NOTE></L>
<L>Thus cam hit out þat crist ouer-cam · rekeouered, and lyuede;<Q><HI REND="I">Sic oportet Christum pati, &amp; intrare gloriam suam</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13605"><HI REND="I">rekeouered</HI>] and recouerede M; &amp; recoueride T. <HI REND="I">lyuede</HI> FEMT] releuede G; leyuede P. <HI REND="I">Sic oportet</HI>] Oportebat F. <HI REND="I">pati</HI>] pati &amp; resurgere M. <HI REND="I">&amp;—suam</HI>] F <HI REND="I">om. gloriam suam</HI>] MTG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For þat [þat] wommen witeþ · may nat wel be consail!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13606">[<HI REND="I">þat</HI> EMG] PFT <HI REND="I">om. may</HI>] hit may FT.</NOTE></L>
<L N="163">Peter parceyuede al þis · and porsuede after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13607"><HI REND="I">Peter</HI>] Þo petur F. <HI REND="I">al</HI>] MG <HI REND="I">om. and</HI>] he F. <HI REND="I">porsuede</HI>] pursued fast F.</NOTE></L>
<L>Boþe Iames and Iohan · Ihesu to seke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13608"><HI REND="I">and</HI>] &amp; eke F. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L>Taddee and ten mo · with thomas of ynde;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13609"><HI REND="I">Taddee</HI> EM] Tadde TF; Tadee PG. <HI REND="I">and</HI>] wiþ G. <HI REND="I">with</HI>] and G.</NOTE></L>
<L>And [as] alle þese wise wyes · weren to-gederes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13610"><HI REND="I">And</HI>] MG <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">as</HI> FMGT] PE <HI REND="I">om. wyes</HI> FGT] <HI REND="I">badly spelt</HI> weyes P; men M.</NOTE></L>
<L N="167">In an hous al by-shutt · and here dore barred,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13611"><HI REND="I">here</HI>] þe T. <HI REND="I">barred</HI>] i-barred MF.</NOTE></L>
<L>Crist cam yn, and al was closed · boþe dore and ȝates,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13612"><HI REND="I">yn and</HI>] ȝut G. <HI REND="I">was</HI>] T <HI REND="I">om. closed</HI>] cloos F. <HI REND="I">dore</HI>] deres M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001246.tif" N="408, C-text"/>
<L>To peter and to hus aposteles · and seyde, '<HI REND="I">pax uobis!</HI>'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13613"><HI REND="I">to hus</HI>] his E; oþer G.</NOTE></L>
<L N="170">And took thomas by þe hand · and tauhte hym [to grope]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13614">[<HI REND="I">to grope</HI> EMFGT] þo grepe P.</NOTE></L>
<L>And fele with hus fyngres · hus fleshliche heorte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13615"><HI REND="I">fleshliche</HI>] freliche T.</NOTE></L>
<L>Thomas touchede hit · and with hus tunge seyde,<Q>'<HI REND="I">Dominus meus &amp; deus meus</HI>,</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13616"><HI REND="I">Thomas</HI>] Thomas þo F. <HI REND="I">hit</HI>] hym E. <HI REND="I">Dominus, &amp;c.</HI>] <HI REND="I">follows</HI> l. 176 <HI REND="I">in</HI> M.</NOTE></L>
<L N="173">Thow art my lord, ich by-leyue · god, lord ihesu,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13617"><HI REND="I">art</HI> MFT] ert PEG. <HI REND="I">god lord</HI>] &amp; my god F; lord god &amp; G.</NOTE></L>
<L>That deydest and deþ þoledest · and deme shalt ous alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13618"><HI REND="I">That</HI>] T <HI REND="I">om. deydest</HI>] Diȝed|est T. <HI REND="I">shalt</HI>] schal MFT.</NOTE></L>
<L>And now art lyuynge and lokynge · and laste shalt euere.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13619"><HI REND="I">art</HI> MF] ert PEG; art þou T. <HI REND="I">shalt</HI>] schal MFG.</NOTE></L>
<L>Crist carpede þenne · and corteisliche seide,<MILESTONE N="352" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13620"><HI REND="I">þenne</HI>] þo F.</NOTE></L>
<L N="177">'Thomas, for thou trowest this · and trewely by-leyuest hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13621">T <HI REND="I">omits. trowest</HI>] troudest M. <HI REND="I">trewely</HI>] stedefastli M. <HI REND="I">hit</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Yblessed mote þou beo · and beo shalt for euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13622"><HI REND="I">Yblessed</HI>] Þer-for blessed F.</NOTE></L>
<L>And blessed moten þei beo · in body and in soule,</L>
<L>Þat neuere shullen seo in syht · as þou seost nouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13623"><HI REND="I">shullen seo</HI>] ne schullen se E; syen þis F. <HI REND="I">seo</HI>] se me T. <HI REND="I">as</HI>] þat MG. <HI REND="I">seost</HI>] sixt it F.</NOTE></L>
<L N="181">And leelly by-leyuen al this · ich loue hem and blesse hem;<Q><HI REND="I">Beati qui non uiderunt, &amp; crediderunt.</HI>'</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13624"><HI REND="I">by-leyuen</HI>] lyuen T. <HI REND="I">hem</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And when þis dede was don · dobest he þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13625"><HI REND="I">don</HI>] i-don M; I-do F; do G. <HI REND="I">dobest</HI>] to dobest M.</NOTE></L>
<L>And ȝaf peers power · and pardon he grauntede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13626"><HI REND="I">and</HI>] a M.</NOTE></L>
<L N="184">To alle manere of men · mercy and forȝyuenesse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13627"><HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">In margin of</HI> M—de restitucione.</NOTE></L>
<L>And ȝaf hym myghte to asoylye men · of alle manere synnes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13628"><HI REND="I">And ȝaf</HI>] T <HI REND="I">om. asoylye</HI>] asoyly E; asoile MG; assoile T; soile F. <HI REND="I">to—men</HI>] men to assoile TG. <HI REND="I">synnes</HI>] of synnes T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001247.tif" N="409, C-text"/>
<L>In couenaunt þat þei come · and kneweliched to paye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13629"><HI REND="I">kneweliched</HI>] knowleched MT; knewleche G.</NOTE></L>
<L>To peers pardon [þe] plouhman · <HI REND="I">Redde quod debes.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13630">[<HI REND="I">þe</HI> T] PEMFG <HI REND="I">omit; but see</HI> B-text; <HI REND="I">cf.</HI> l. 360.</NOTE></L>
<L N="188">Thus haueþ peers power · beo hus pardon payed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13631"><HI REND="I">haueþ</HI>] <HI REND="I">so</HI> PG; haþ EMFT. <HI REND="I">peers</HI>] he M. <HI REND="I">beo</HI>] to F. <HI REND="I">payed</HI>] i-paied M.</NOTE></L>
<L>To bynde and vnbynde · bothe here and elleswher,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13632"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">and</HI>] and to M. <HI REND="I">elleswher</HI>] elleswer P; elles MG; ellus F; ellis T.</NOTE></L>
<L>And assoille of alle synnes · saue of dette one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13633"><HI REND="I">of</HI> (1)] men of T.</NOTE></L>
<L N="191">A-non after an hyh · vp in-to heuene<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13634"><HI REND="I">after</HI>] he sti M. <HI REND="I">an hyh</HI>] þan an hy F; on heiȝ T. M <HI REND="I">adds</HI>—As|cendit ad celos.</NOTE></L>
<L>He wente, and woneþ þere · and wol come atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13635"><HI REND="I">þere</HI>] þere now F. <HI REND="I">atte</HI>] at þe MFT.</NOTE></L>
<L>And rewardy [him] right wel · þat <HI REND="I">Reddit quod debet</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13636"><HI REND="I">And</HI>] To M. <HI REND="I">rewardy</HI>] re|ward E; rewarde MFGT. [<HI REND="I">him</HI> FT] hym G; hem PEM. <HI REND="I">þat Reddit</HI>] &amp; 'redde (<HI REND="I">sic</HI>) T.</NOTE></L>
<L N="194">Payeþ now parfitliche · as pure treuthe wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13637"><HI REND="I">Payeþ</HI>] &amp; paith F. <HI REND="I">now</HI>] T <HI REND="I">om. parfitliche</HI>] trewly G.</NOTE></L>
<L>And what persone payeþ hit nat · punysshen he þenkeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13638"><HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">hit</HI>] G <HI REND="I">om. he</HI>] hem he E; him he T.</NOTE></L>
<L>And demen [hem] at domesday · boþe quyke and dede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13639">[<HI REND="I">hem</HI> EFG] hym PT; M <HI REND="I">om. boþe—dede</HI>] quyk &amp; ded boþe T.</NOTE></L>
<L N="197">The gode to þe god-hede · and to grete ioye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13640"><HI REND="I">þe</HI>] FGT <HI REND="I">om. god-hede</HI>] god ȝede G.</NOTE></L>
<L>And wyckede to wonye · in wo with-outen ende."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13641"><HI REND="I">And</HI>] Þe M; G <HI REND="I">om. enae</HI>] eny ende G.</NOTE></L>
<L>Thus conscience of crist · and of þe croys carpede,<MILESTONE N="353" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13642"><HI REND="I">þe</HI>] his M; T <HI REND="I">om. In mar|gin of</HI> M—de immissione spiritus sancti.</NOTE></L>
<L N="200">And consailede me to kneole þer-to · And þenne cam, me þouhte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13643"><HI REND="I">consailede</HI>] counseiledest F. <HI REND="I">cam—þouhte</HI>] gan y þenke G.</NOTE></L>
<L>On <HI REND="I">spiritus paraclitus</HI> · to peers and to hus felawes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13644"><HI REND="I">to</HI> (2)] FG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In liknesse of a lyght[n]ynge · a-lyghte on hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13645"><HI REND="I">liknesse</HI>] licknesse P. <HI REND="I">a</HI>] FT <HI REND="I">om. lyghtnynge</HI>] liȝtenynge F; liȝt|nyng T; lith þyng M; lyghtynge PG; liȝtyng E; <HI REND="I">but see</HI> B-text. <HI REND="I">a-lyghte</HI>] aliȝte M; he aliȝt F; &amp; liȝt ET.</NOTE></L>
<L N="203">And made hem [conne] and knowe · alle kynne lan|guages.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13646"><HI REND="I">hem</HI>] hym T. [<HI REND="I">conne</HI> EMG] kunne F; come PT. <HI REND="I">and</HI>] &amp; eek F. <HI REND="I">languages</HI>] langage M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001248.tif" N="410, C-text"/>
<L>Ich wondrede what þat was · and waggede conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13647"><HI REND="I">Ich wondrede</HI>] Wondur had i F. <HI REND="I">þat</HI>] he F; it T. <HI REND="I">waggede</HI>] wag|gide on T.</NOTE></L>
<L>And was a-fered for þe lyght · for in fuyres lyknesse<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13648"><HI REND="I">And</HI>] I F. <HI REND="I">a-fered</HI>] a-ferede P; aferde E; aferd MFTG. <HI REND="I">for</HI> (1)] of E. <HI REND="I">þe</HI>] þat G.</NOTE></L>
<L N="206"><HI REND="I">Spiritus paraclitus</HI> · ouer-spradde hem alle.</L>
<L>Quaþ conscience tho, and kneolede · "this is cristes messager,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13649"><HI REND="I">tho</HI>] T <HI REND="I">om. is</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And comeþ fro þe grete god · grace is hus name.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13650"><HI REND="I">þe</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Kneole now," quaþ conscience · "and yf þow conne synge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13651"><HI REND="I">conne</HI>] canst T.</NOTE></L>
<L N="210">Welcome hym and worshupe hym · with '<HI REND="I">veni, creator spiritus.</HI>' "<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13652"><HI REND="I">hym</HI> (1)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And ich sang þat song þo · and so dude meny hondred,</L>
<L>And cryden with conscience · "help ous, god of grace!"</L>
<L N="213">Tho by-gan grace · to go with peers the plouhman,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13653"><HI REND="I">Tho</HI>] And þanne T.</NOTE></L>
<L>And consailede hym and conscience · the comune to someny—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13654"><HI REND="I">hym</HI>] E <HI REND="I">om.</HI> (!) <HI REND="I">someny</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEG; somene MF; sompne T.</NOTE></L>
<L>"For ich wolle dele to day · and diuyde grace<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13655"><HI REND="I">wolle</HI>] wolde M.</NOTE></L>
<L>To alle kynne creatures · þat can hus fif wittes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13656"><HI REND="I">can hus</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEGT; haue his F; han heore M; <HI REND="I">perhaps</HI> kan <HI REND="I">should have been retained in</HI> B-text.</NOTE></L>
<L N="217">Tresour to lyue by · to here lyues ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13657"><HI REND="I">Tresour</HI>] Tresoures G. <HI REND="I">here</HI>] oure G.</NOTE></L>
<L>And wepne to fight with · þat wol neuere faille.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13658"><HI REND="I">fight</HI>] warde F (<HI REND="I">an ingenious suggestion</HI>). <HI REND="I">wol</HI>] schal G. <HI REND="I">In margin of</HI> M—De antechristo.</NOTE></L>
<L>For antecrist and hise · shal al þe worlde greue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13659"><HI REND="I">antecrist</HI>] auntecrist PG (<HI REND="I">here, and in</HI> l. 225). <HI REND="I">hise</HI>] alle hise T. <HI REND="I">shal—worlde</HI>] al þe world shal T. <HI REND="I">worlde</HI>] wordle P.</NOTE></L>
<L>And encombry þe, conscience · bote yf crist þe helpe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13660"><HI REND="I">encombry</HI>] encombre MEFG; acumbre T. <HI REND="I">yf</HI>] T <HI REND="I">om. þe</HI> (2)] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="221">And fele false prophetes · flaterers and glosers<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13661"><HI REND="I">fele</HI>] <HI REND="I">follows</HI> prophetes <HI REND="I">in</HI> T.</NOTE></L>
<L>Shullen come, and be curatours · ouer kynges and Erles.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13662"><HI REND="I">curatours</HI>] creatures (!) F.</NOTE></L>
<L>Thanne shal pruyde be pope · and pryns of holychurche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13663"><HI REND="I">Thanne</HI>] And þanne T. <HI REND="I">pope</HI>] poore (!) F. <HI REND="I">holychurche</HI>] holinesse F.</NOTE></L>
<L>Couetise and vnkyndenesse · cardinales hym to lede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13664"><HI REND="I">hym</HI>] hem M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001249.tif" N="411, C-text"/>
<L N="225">For-þi," quaþ grace, "ar ich go · ich wole gyue ȝou tresour,<MILESTONE N="354" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13665"><HI REND="I">For-þi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">wole</HI>] schal M. <HI REND="I">tresour</HI>] tresoures G.</NOTE></L>
<L>And wepne to fyghte with · whanne antecrist ȝou assaileþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13666"><HI REND="I">to</HI>] for to F. <HI REND="I">assaileþ</HI>] assaile F.</NOTE></L>
<L>And gaf ech man a grace · to gye with hym-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13667"><HI REND="I">And</HI>] He M. <HI REND="I">man a</HI>] gom T. <HI REND="I">to gye</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> (!) <HI REND="I">with</HI>] wel F.</NOTE></L>
<L N="228">Þat ydelnesse ne encombre hem nat · ne enuye, ne pruyde;<Q><HI REND="I">Diuisiones graciarum sunt.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13668"><HI REND="I">ne</HI> (1)] FGT <HI REND="I">om. encombre</HI>] hen-combrie E. <HI REND="I">hem</HI>] him T; F <HI REND="I">om. ne</HI> (2)] neþer G.</NOTE></L>
<L>To somme men he ȝaf wit · [wiþ] wordes to shewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13669"><HI REND="I">To</HI>] T <HI REND="I">om. men</HI>] ET <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">wiþ</HI> MEFT] PG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To wynne with truthe · þat þe worlde askeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13670"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">þat</HI>] as T.</NOTE></L>
<L>As preostes and prechours · and prentises of lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13671"><HI REND="I">preostes—prechours</HI>] prech|ours &amp; prestis T. <HI REND="I">prentises</HI>] princes (!) M; prentis T. <HI REND="I">of</HI>] of þe T.</NOTE></L>
<L N="232">Thei to lyue leelly · by labour of tounge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13672"><HI REND="I">to—leelly</HI>] lelly to lyue T. <HI REND="I">by</HI>] wiþ G. <HI REND="I">of</HI>] of heore M.</NOTE></L>
<L>And by wit to wyssen oþere · as grace wolde hem teche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13673"><HI REND="I">by wit</HI>] beo wys G. <HI REND="I">wolde hem</HI>] hem wolde EMT; wol hem G.</NOTE></L>
<L>And somme he kende craftes · and connynge of syghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13674"><HI REND="I">kende</HI>] kende hem PE (<HI REND="I">but</HI> MFT <HI REND="I">omit</HI> hem); ȝaf kynde G. <HI REND="I">craftes</HI>] craft T. <HI REND="I">and</HI>] with F. <HI REND="I">syghte</HI>] siȝtus FG.</NOTE></L>
<L>With syllynge and byggynge · here by-lyue to wynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13675"><HI REND="I">syllynge</HI>] sellyng MT. <HI REND="I">bygg|ynge</HI>] buggyng M; byeng T. <HI REND="I">by|lyue</HI>] bileue E; by-lif T; lijflode MG.</NOTE></L>
<L>And somme he lerede to laboure · a londe and a watere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13676"><HI REND="I">a</HI>] on MT (<HI REND="I">twice</HI>).</NOTE></L>
<L N="237">And lyue by þat labour · a leel lyf and [a] trewe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13677"><HI REND="I">And</HI>] To G. [<HI REND="I">a</HI> EMFGT] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And somme he tauhte [to] tulye · to theche and to coke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13678">[<HI REND="I">to</HI> MFGT] PE <HI REND="I">om. theche</HI>] þeche E; þecche MT; <HI REND="I">miswritten</HI> teche PF; take G. <HI REND="I">coke</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMT; kooke F; loke G.</NOTE></L>
<L>As here wit wold · when the tyme come.</L>
<L>And somme to dyuyne and dyuyde · numbres to kenne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13679"><HI REND="I">And—and</HI>] Somme diuine &amp; somme F. <HI REND="I">dyuyde</HI>] to deuyde T; M <HI REND="I">om. to kenne</HI>] to telle M; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="241">And [craftely] to compassen · and colours to make.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13680"><HI REND="I">And</HI>] To keruen &amp; T. [<HI REND="I">craf|tely</HI> F] also M; PEGT <HI REND="I">omit; but see</HI> B-text. <HI REND="I">And—to</HI>] Some G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001250.tif" N="412, C-text"/>
<L>And somme to seo and to seye · what sholde by-falle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13681"><HI REND="I">and</HI>] &amp; somme F. <HI REND="I">sholde</HI>] schal M. <HI REND="I">by-falle</HI>] betide T.</NOTE></L>
<L N="243">Bothe of wele and of wo · and be war by-fore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13682"><HI REND="I">of</HI> (2)] E <HI REND="I">om. war</HI>] i-war MTG.</NOTE></L>
<L>As astronomyens þorw astronomye · and philosophers wise.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13683"><HI REND="I">astronomyens</HI>] astronomerus F; astrymyanes T.</NOTE></L>
<L>And somme to ryde and rekeuere · þat vnryghtfulliche was wonne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13684"><HI REND="I">rekeuere</HI>] to recouere T; to rikene F. <HI REND="I">þat—was</HI>] what was vn|riȝtful F. <HI REND="I">wonne</HI>] i-wonne M.</NOTE></L>
<L N="246">He wissede men wynnen hit aȝeyn · þorgh wyghtnesse of handes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13685"><HI REND="I">He—aȝeyn</HI>] And wisse aȝe &amp; wynne aȝe (!) F. <HI REND="I">wynnen hit</HI>] to wynne G. <HI REND="I">þorgh</HI>] wiþ G. <HI REND="I">wyght|nesse</HI>] witnesse F.</NOTE></L>
<L>And fecchen hit fro false men · with foleuyles lawes.<MILESTONE N="355" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13686"><HI REND="I">foleuyles</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; foleviles G; foluyles MF; felouns T. <HI REND="I">lawes</HI>] lawe M.</NOTE></L>
<L>And somme he lerede to lyue · in longynge to be hennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13687"><HI REND="I">And</HI>] G <HI REND="I">om. lerede</HI>] <HI REND="I">mis|written</HI> lererede P (<HI REND="I">but see</HI> l. 249); lernede M; lernide T.</NOTE></L>
<L>In pouerte and in pacience · to preye for alle crystyne.</L>
<L N="250">And alle he lerede to beo leell · and eche a craft loue oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13688"><HI REND="I">lerede</HI>] lernide T. <HI REND="I">eche a</HI>] eueri M; eche EG.</NOTE></L>
<L>Nother bost ne debat · beo among hem alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13689"><HI REND="I">Nother</HI>] No T; ne no G. <HI REND="I">ne</HI>] ne no T. <HI REND="I">debat</HI>] baat G.</NOTE></L>
<L>"Thauh somme be clannere þan some · ȝe seon wel," quaþ grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13690"><HI REND="I">clannere</HI> E] <HI REND="I">apparently</HI> clan|nore P; clennere FT; clenner MG. <HI REND="I">ȝe seon</HI>] he seyþ G.</NOTE></L>
<L N="253">"That alle craft and connynge · cam of my ȝyfte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13691"><HI REND="I">cam</HI>] it cam F; be G.</NOTE></L>
<L>Loke þat non lacken oþer · bote louye as breþeren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13692"><HI REND="I">lacken oþer</HI>] oþur lacke F. <HI REND="I">as</HI>] alle as F; M <HI REND="I">om. breþeren</HI> ET] breþur F; broþrene P; breþerne M; breþren G.</NOTE></L>
<L>And he þat most maistries can · beo myldest of berynge.</L>
<L>And coroneþ conscience kyng · and makeþ craft ȝowre stywarde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13693"><HI REND="I">ȝowre</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="257">And after craftes consail · cloþeþ ȝow and fedeþ.</L>
<L>For ich make peers plouhman · my procuratour and my reue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13694"><HI REND="I">plouhman</HI>] þe plouȝman T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001251.tif" N="413, C-text"/>
<L N="259">And registrer to receyuen · <HI REND="I">redde quod debes.</HI></L>
<L>My prower and my plouhman · peers shal beo on erthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13695"><HI REND="I">prower</HI> EG] <HI REND="I">miswritten</HI> power P; <HI REND="I">but</HI> prower E; prowour F; pro|uour T; puruyour M; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">on</HI>] yn G.</NOTE></L>
<L>And for to tulye treuthe · a teome shal he haue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13696"><HI REND="I">tulye</HI>] telie MT; tilie FG. <HI REND="I">treuthe</HI>] trewthe wel F. <HI REND="I">he</HI>] i M.</NOTE></L>
<L N="262">Grace gaf to peers a teome · of foure grete oxen;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13697"><HI REND="I">to</HI>] MTG <HI REND="I">om. of</HI>] FTG <HI REND="I">om. grete</HI>] goode M. <HI REND="I">In margin of</HI> M—De caruca petri.</NOTE></L>
<L>That on was luc, a large beest · and a louh-chered,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13698"><HI REND="I">That on</HI>] Þe toon F. <HI REND="I">on</HI>] M <HI REND="I">om. louh-chered</HI>] louh-chyrede P; louȝ-chered ET; low-cherede F; low|chered MG.</NOTE></L>
<L>Marc, and matheu þe þirde · myghty beestes boþe;<MILESTONE N="356" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13699"><HI REND="I">Marc</HI>] And marchus T. <HI REND="I">þirde</HI>] þridde MFGT.</NOTE></L>
<L>And Ioyned til hem on Iohan · most gentil of alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13700"><HI REND="I">And</HI>] He G. <HI REND="I">Ioyned</HI>] enioy|nede M. <HI REND="I">til</HI>] to EFT. <HI REND="I">on</HI>] MF <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="266">The prys neet of peers plouh · passynge alle oþere.</L>
<L>And sutthe grace of hus goodnesse · gaf peers foure stottes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13701"><HI REND="I">And sutthe</HI>] Þe G. <HI REND="I">sutthe</HI>] E <HI REND="I">om. stottes</HI>] stonus (!) F; stokkes (!) G.</NOTE></L>
<L>Al þat hus oxen ereden · thei to harwen after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13702"><HI REND="I">Al</HI>] And al F. <HI REND="I">þat</HI>] þis T. <HI REND="I">ereden</HI>] ere T. <HI REND="I">thei</HI>] for G. <HI REND="I">to harwen</HI>] to-harewide T.</NOTE></L>
<L N="269">On hihte austyn · and ambrosie anoþer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13703"><HI REND="I">ambrosie</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; ambrose MFGT. <HI REND="I">anoþer</HI>] þat oþur F.</NOTE></L>
<L>Gregori the grete clerk · and Ierom þe goode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13704"><HI REND="I">þe goode</HI>] þat oþer G</NOTE></L>
<L>Theose foure, the faith to teche · folwede peers teom,</L>
<L>And harowede in an hand-whyle · al holy scripture,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13705"><HI REND="I">whyle</HI>] wyle PG.</NOTE></L>
<L N="273">With to eythes þat thei hadden · an olde and a newe;<Q><HI REND="I">Vetus testamentum et nouum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13706"><HI REND="I">eythes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; eiþes MF; aithes T; ayþes G. <HI REND="I">newe</HI>] nywe P. <HI REND="I">Vetus</HI>] Id est vetus TG. <HI REND="I">Vetus, &amp;c.</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> E <HI REND="I">has</HI>—Vetus testamentum was þat on · &amp; nouum was þat oþer.</NOTE></L>
<L>And grace gaf to peers greynes · cardinales uertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13707"><HI REND="I">to</HI>] MGT <HI REND="I">om. cardinales</HI>] cardynal E; þe cardinal F. <HI REND="I">uertues</HI>] uirtutes M.</NOTE></L>
<L N="275">And sewe hit in mannes soule · and sitthen he tolde here names.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13708"><HI REND="I">And</HI>] He G. <HI REND="I">sewe</HI>] sew MG; seuȝ T; sowe F. <HI REND="I">hit</HI>] hem FT; <HI REND="I">yet probably</HI> hit <HI REND="I">is meant; and</HI> it <HI REND="I">should have been retained in</HI> B-text. <HI REND="I">soule</HI>] soules M. <HI REND="I">he</HI>] TG <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001252.tif" N="414, C-text"/>
<L><HI REND="I">Spiritus prudencie</HI> · þe furste sed hihte;</L>
<L N="277">Þat ho so eet þat seed · ymagenye he sholde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13709"><HI REND="I">Þat</HI>] And MG. <HI REND="I">eet</HI> MFG] et T; eete P; ete E. <HI REND="I">þat</HI>] of þat MF. <HI REND="I">ymagenye</HI>] ymagyne M; ymagine F G; ymagen T; ymagened E. <HI REND="I">In margin of</HI> E—Prudencia.</NOTE></L>
<L>Er he dude eny dede · deuyse wel þe ende;</L>
<L>And lerede men a ladel bygge · with a long stele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13710"><HI REND="I">lerede</HI>] lereth F. <HI REND="I">a—bygge</HI>] to bigge a ladel G. <HI REND="I">stele</HI>] stale MF.</NOTE></L>
<L>That cast for to kele a crokke · and saue þe fatte aboue.</L>
<L N="281">The secunde seed highte · <HI REND="I">spiritus temperancie;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13711"><HI REND="I">In margin of</HI> E—Temper|ancia.</NOTE></L>
<L>He þat eet of þat seed · hadde suche a kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13712"><HI REND="I">eet</HI> MFG] et T; eete P; ete E. <HI REND="I">hadde</HI>] he hadde E.</NOTE></L>
<L>Sholde neuere mete ne myschief · make hym [to] swelle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13713"><HI REND="I">Sholde</HI>] Schal M. [<HI REND="I">to</HI> MFT] PEG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="284">Ne sholde no scornere · out of skyle hym brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13714"><HI REND="I">sholde</HI>] schal M. <HI REND="I">out—hym</HI>] him · out of skile F. <HI REND="I">hym</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Noþer wynnynge, ne welthe · of worldliche richesse,<MILESTONE N="357" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13715"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne neuur FGT. <HI REND="I">of</HI>] ne M. <HI REND="I">worldliche</HI> MFT] wordliche P; wordeles G. <HI REND="I">richesse</HI>] ricchesses T; goodus F.</NOTE></L>
<L>Wast word, ne ydelnesse · ne wyckede speche meoue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13716"><HI REND="I">ne</HI> (1)] of MFGT; <HI REND="I">as in</HI> B|text. <HI REND="I">meoue</HI>] meue TG; mede F.</NOTE></L>
<L>Sholde no curiouse cloþe · come on hus rygge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13717"><HI REND="I">Sholde</HI>] Þer scholde F. <HI REND="I">on</HI>] to T.</NOTE></L>
<L>Noþer mete in hus mouthe · þat maister Iohan spicede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13718"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne no TG.</NOTE></L>
<L N="289">The þrydde seod þat peers sewe · was <HI REND="I">spiritus fortitudi|nis;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13719"><HI REND="I">sewe</HI>] sew MFG; seuȝ T. <HI REND="I">In margin of</HI> E—Fortitudo.</NOTE></L>
<L>And ho so eet of þat seed · hardy was he euere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13720"><HI REND="I">eet</HI> MFG] et T; ete PE. <HI REND="I">he</HI>] for F; MGT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To suffren al þat god sente · syknesses and angres;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13721"><HI REND="I">syknesses</HI>] siknesse FG; boþe siknesse M. <HI REND="I">and</HI>] or T.</NOTE></L>
<L>Myghte no lyere with lesynges · ne loos of worldly catell<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13722"><HI REND="I">lyere</HI>] liȝeris T. <HI REND="I">ne</HI> MFGT] <HI REND="I">apparently</HI> no PE; <HI REND="I">but see</HI> B-text. <HI REND="I">loos</HI>] los MG; lost EFT. <HI REND="I">worldly</HI> F] worldlich M; wordly PG; worldis T.</NOTE></L>
<L N="293">Make hym for eny mournyng · þat he ne was mury in soule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13723"><HI REND="I">ne was</HI>] nas T; was (!) G.</NOTE></L>
<L>And bold of a-bydyng · busemares to suffren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13724"><HI REND="I">of</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; and MFGT. <HI REND="I">busemares</HI>] busmers EG; bismares MT; bismerus F. <HI REND="I">to</HI>] and M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001253.tif" N="415, C-text"/>
<L>And plede with pacience · and <HI REND="I">parce michi, domine;</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13725"><HI REND="I">plede</HI>] pledite al T; pledede G.</NOTE></L>
<L>And keouered hym vnder consail · of caton þe wise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13726"><HI REND="I">keouered</HI>] keuere F.</NOTE></L>
<L N="297"><HI REND="I">Esto forti animo · cum sis dampnatus inique.</HI></L>
<L>The furthe seed þat peers sewe · was [<HI REND="I">spiritus iusticie</HI>];<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13727"><HI REND="I">sewe</HI>] sew MFG; seuȝ T. [<HI REND="I">spiritus iusticie</HI> EMFGT] P <HI REND="I">has a blank space. In margin of</HI> E—Iusticia.</NOTE></L>
<L>And he þat eet of þat seed · sholde be [euere] trewe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13728"><HI REND="I">eet</HI> MFG] et T; eete P; ete E. [<HI REND="I">euere</HI> M] euene PEGT; <HI REND="I">but see</HI> B-text. <HI REND="I">be euere</HI>] euermore be F. <HI REND="I">trewe</HI>] trywe P.</NOTE></L>
<L>With god, and nat a-gast · bote of gyle one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13729"><HI REND="I">god</HI>] our god F.</NOTE></L>
<L>For gyle goþ so priuely · þat good faithe oþer-whyle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13730"><HI REND="I">whyle</HI>] wyle P.</NOTE></L>
<L N="302">May nat be aspied · þorw <HI REND="I">spiritus iusticie.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13731"><HI REND="I">aspied</HI>] aspiede P.</NOTE></L>
<L><HI REND="I">Spiritus iusticie</HI> · spareþ nat to spille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13732"><HI REND="I">spareþ</HI>] he spareth F.</NOTE></L>
<L>Hem þat beoþ gulty · and for to corecte</L>
<L N="305">The kyng, and þe kyng falle · in eny þynge gulty.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13733"><HI REND="I">and</HI>] if F. <HI REND="I">þe kyng</HI>] he G. <HI REND="I">þynge gulty</HI>] agilt T.</NOTE></L>
<L>For counteþ he no kynges wraþthe · when he in court sytteþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13734"><HI REND="I">counteþ</HI>] acounteþ M. <HI REND="I">no</HI>] non M; nouȝt T; nat þe G.</NOTE></L>
<L>To deme as a domesman; · adrad was he neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13735"><HI REND="I">adrad</HI>] drad T.</NOTE></L>
<L N="308">Noþer of duk ne of deþ · þat he ne doþ þe lawe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13736"><HI REND="I">doþ</HI>] dede T. <HI REND="I">þe</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For present oþer for preyoure · oþere eny princes letteres,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13737"><HI REND="I">present</HI>] presentes MG. <HI REND="I">oþer</HI>] MG <HI REND="I">om. eny</HI>] for G. <HI REND="I">letteres</HI>] lettre F.</NOTE></L>
<L>He dude equyte to alle · euene-forth hus knowynge.<MILESTONE N="358" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13738"><HI REND="I">dude</HI>] dooth F. <HI REND="I">euene-forth</HI>] emforth FG.</NOTE></L>
<L>Theese foure seedes peeres sewe · and sutthen he dude hem harwen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13739"><HI REND="I">sewe</HI>] sew MG; seuȝ T. <HI REND="I">he</HI>] TG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>With olde lawe and newe lawe · þat loue myghte wexe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13740"><HI REND="I">olde</HI>] þe olde M. <HI REND="I">newe</HI>] with newe P; <HI REND="I">but</HI> EMFGT <HI REND="I">omit</HI> with. <HI REND="I">þat—myghte</HI>] for loue schulde M.</NOTE></L>
<L N="313">Amonge þese foure vertues · and vices destruyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13741"><HI REND="I">and—destruyen</HI>] vises to dis|troiȝe M. <HI REND="I">destruyen</HI>] destroyede T.</NOTE></L>
<L>For comunliche in contreies · cammokes and weodes</L>
<L>Fouleþ þe frut in þe felde · þer þei growen to-gederes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13742"><HI REND="I">þer</HI>] þat M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001254.tif" N="416, C-text"/>
<L>And so doþ vices vertues · "and for-thi," quaþ peers,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13743"><HI REND="I">vertues</HI>] an vertues PT; <HI REND="I">but</HI> EMFG <HI REND="I">omit</HI> an; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">and</HI>] TG <HI REND="I">om. for-thi</HI>] for-whi M; forþ|wiþ T.</NOTE></L>
<L N="317">"Harweþ alle þat conneþ kynde wit · by counsail of theose doctours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13744"><HI REND="I">alle</HI>] it alle T. <HI REND="I">þat conneþ</HI>] þe comune wiþ M. <HI REND="I">conneþ</HI>] can F. <HI REND="I">theose</HI>] þe G.</NOTE></L>
<L>And tulyeþ after here techynge · þe cardinale vertues."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13745"><HI REND="I">tulyeþ</HI>] tilieth FG; teleþ M; telliþ T. <HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales MG.</NOTE></L>
<L>"Aȝeynst þat þi greynes," quaþ grace · "bygynneþ to growe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13746"><HI REND="I">þat</HI>] TG <HI REND="I">om. þi</HI>] þe M. <HI REND="I">to</HI>] for to FT. <HI REND="I">growe</HI>] ripen T; ripe G.</NOTE></L>
<L>Ordeyne þe an hous, peers · to herberghen in thi cornes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13747"><HI REND="I">in</HI>] inne M; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="321">"By [god], grace," quaþ peers · "ȝe mote gyue me tymber,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13748"><HI REND="I">By</HI>] Before T. [<HI REND="I">god</HI> MFGT] godes PE; <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And ordeyne þat hous · er ȝe hennes wende."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13749">8—322. S <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13750"><HI REND="I">ordeyne—hous</HI>] þat hows or|deyne F. <HI REND="I">er</HI> T] or EMFG; <HI REND="I">mis|written</HI> her P. <HI REND="I">ȝe</HI>] þou E. <HI REND="I">wende</HI>] wennde P. <HI REND="I">hennes wende</HI>] wende hennus F.</NOTE></L>
<L>And grace gaf hym þe croys · with þe corone of þornes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13751"><HI REND="I">þe</HI> (1)] þat M.</NOTE></L>
<L>Þat crist vp-on caluarie · for mankynde on peynede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13752"><HI REND="I">Here</HI> S <HI REND="I">begins again. vpon</HI>] on G. <HI REND="I">on</HI> EMSGT] one P; F <HI REND="I">om. peynede</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMFS; peyned E; pay|nide T; pinede G.</NOTE></L>
<L>And of hus baptisme and blod · þat he bledde on rode<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13753"><HI REND="I">and</HI>] in S. <HI REND="I">bledde</HI>] had F.</NOTE></L>
<L N="326">He made a maner morter · and mercy hit hihte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13754"><HI REND="I">made</HI>] hadde S; had F; mad hym G. <HI REND="I">morter</HI>] of morter T. <HI REND="I">and</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And þer-with grace by-gan · to make a good foundement,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13755"><HI REND="I">And</HI>] G <HI REND="I">om. þer-with</HI>] with S. <HI REND="I">to make</HI>] T <HI REND="I">om. good</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And watelide hit and wallyde hit · with hus peynes and hus passion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13756"><HI REND="I">watelide</HI>] batailed F. <HI REND="I">peynes</HI>] peyne ST; pyn F. <HI REND="I">hus—and</HI>] þe peynes of M. <HI REND="I">hus</HI> (2)] EFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="329">And of alle holy writt · he made a roof after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13757"><HI REND="I">And</HI>] &amp; þo F; M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And cald þat hous vnite · holychurche in englishe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13758"><HI REND="I">in</HI>] on MSTG; an F.</NOTE></L>
<L>And whanne þis dede was don · grace deuysede<MILESTONE N="359" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13759"><HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">don</HI>] i|don M; I-do F. <HI REND="I">grace</HI>] grace þo F.</NOTE></L>
<L>A cart, hihte cristendome · to carien home peers sheues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13760"><HI REND="I">hihte</HI>] þat hiȝte MST. <HI REND="I">carien home</HI>] carte of T. <HI REND="I">home</HI>] hym (!) S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001255.tif" N="417, C-text"/>
<L N="333">And gaf hym capeles to hus cart · contricion with con|fession,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13761"><HI REND="I">And</HI>] He G. <HI REND="I">with</HI>] &amp; FGT.</NOTE></L>
<L>And made preosthood haiwarde · the while hym-self wente<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13762"><HI REND="I">And</HI>] He T. <HI REND="I">while</HI>] wile P; whiles T.</NOTE></L>
<L>As wide as þe worlde is · with peers to tulye treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13763"><HI REND="I">þe</HI>] F <HI REND="I">om. tulye</HI>] tilie FGT; tily S; telie M.</NOTE></L>
<L>And þe londe of by-leyue · þe lawe of holychurche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13764"><HI REND="I">Not in</HI> B-text; G <HI REND="I">omits. þe</HI> (2)] þanne T.</NOTE></L>
<L N="337">Now is peeres to þe plouh; · pruyde hit aspide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13765"><HI REND="I">hit</HI>] hit haþ M.</NOTE></L>
<L>And gadered hym a gret ost · greuen he þenkeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13766"><HI REND="I">gadered</HI>] gadereþ MS. <HI REND="I">greuen</HI>] to greuen F; greuen him T.</NOTE></L>
<L>Conscience, and alle cristene · and cardinale uertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13767"><HI REND="I">and</HI> (2)] G <HI REND="I">om. cardinale</HI>] cardynales MG.</NOTE></L>
<L N="340">To blowen hem doun and breken hem · and bite a-two þe rotes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13768"><HI REND="I">To</HI>] T <HI REND="I">om. hem</HI> (1)] G <HI REND="I">om. bite</HI>] M <HI REND="I">om. a-two</HI> EFGT] a-to PS; on to M. <HI REND="I">rotes</HI>] mores T.</NOTE></L>
<L>And sente forþ sourquidours · hus seriauns of armes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13769"><HI REND="I">forþ</HI>] aboute F. <HI REND="I">sourquidours</HI>] surquidours EMT; cirquydorus S; his surquindorus F. <HI REND="I">seriauns</HI>] ser|iauntus FT; sergauntz M.</NOTE></L>
<L>And hus aspie spille-loue · on speke-vuel-by-hynde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13770"><HI REND="I">hus</HI>] E <HI REND="I">om. aspie</HI>] spie T. <HI REND="I">on</HI>] and (!) M; T <HI REND="I">om. vuel</HI>] euele MT; euel F; yuel E.</NOTE></L>
<L>These to-comen to conscience · and to cristyne peuple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13771"><HI REND="I">to-comen</HI>] two comen F (<HI REND="I">as in</HI> B-text; <HI REND="I">but the author has altered</HI> l. 341). <HI REND="I">to</HI> (2)] to þe F.</NOTE></L>
<L N="344">And tolden hem tydynges · "þat tyne þey sholde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13772"><HI REND="I">hem</HI>] hym T. <HI REND="I">þey</HI>] he T.</NOTE></L>
<L>The seedes þat syre peers sewe · þe cardinale uertues;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13773">341—345. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13774"><HI REND="I">The</HI>] Þo T. <HI REND="I">syre</HI>] T <HI REND="I">om. sewe</HI>] sew MFS; seuȝ T. <HI REND="I">þe</HI>] FS <HI REND="I">om. cardinale</HI>] cardinales M.</NOTE></L>
<L>And peers bern worth to-broke · and þei þat ben in vnite<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13775"><HI REND="I">to-broke</HI>] broke T. <HI REND="I">þei</HI>] þo M.</NOTE></L>
<L N="347">Shullen come out, and conscience · and ȝowre two capeles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13776"><HI REND="I">ȝowre</HI>] hise T. <HI REND="I">two</HI>] to MF.</NOTE></L>
<L>Contricion and confession · and ȝoure cart bi-leyue</L>
<L>Shal be colered so queyntely · and keouered vnder oure sophistrie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13777"><HI REND="I">colered</HI>] coloured FST; i|colered M; colourd G. <HI REND="I">so</HI>] MG <HI REND="I">om. keouered</HI>] keouerede P; keuered FS TG; couered M. <HI REND="I">oure</HI>] ȝoure S; TG <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001256.tif" N="418, C-text"/>
<L N="350">That conscience shal nat · knowe by contricion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13778"><HI REND="I">knowe</HI>] i-knowe M.</NOTE></L>
<L>Noþer by confession · ho is cristyne oþer heþene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13779"><HI REND="I">Noþer</HI>] Ne FT.</NOTE></L>
<L>Ne no manere marchaunt · þat with monye deleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13780"><HI REND="I">Ne</HI>] G <HI REND="I">om. manere</HI>] maner of T.</NOTE></L>
<L N="353">[Wheþer] he wynne with right · with wrang, oþer with vsure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13781">[<HI REND="I">Wheþer</HI> MEFSGT] Weder P. <HI REND="I">with</HI> (1)] wit P. <HI REND="I">with</HI> (2)] oþer with PE; <HI REND="I">but</HI> MFSGT <HI REND="I">omit</HI> oþer <HI REND="I">here.</HI></NOTE></L>
<L>With suche colour and queyntise · comeþ pruyde [y]-armed,<MILESTONE N="360" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13782"><HI REND="I">colour</HI>] colours MFSGT. <HI REND="I">queyntise</HI>] queyntises FG. <HI REND="I">y-armed</HI> G] y-armyd ST; i-armed MF; armede PE; <HI REND="I">see</HI> l. 144.</NOTE></L>
<L>With þe lord þat lyueþ after · þe lust of hus bodye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13783"><HI REND="I">after þe</HI>] in G. <HI REND="I">lust</HI> EMF SGT] loust P.</NOTE></L>
<L N="356">To wasten, in welfare · and in wickede kepynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13784"><HI REND="I">in</HI> (1)] on T; and to (!) M. <HI REND="I">in</HI> (2)] on T.</NOTE></L>
<L>Al þe worlde in a while · þorugh oure wit," quaþ pruyde.</L>
<L>Quaþ conscience to alle crystyne tho · "my consail is, we wende<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13785"><HI REND="I">my—is</HI>] y rede G. <HI REND="I">we</HI>] to M.</NOTE></L>
<L N="359">Hastiliche in-to vnite · and holde we ous þere;</L>
<L>Preye we þat a pees were · in peers bern þe plouhman.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13786"><HI REND="I">Preye</HI>] And preye T. <HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om. þe</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For wyterly ich wot wel · we beoþ nat of strengthe</L>
<L>To go a-gayn pruyde · bote grace with ous were."</L>
<L>And þenne cam kynde wit · conscience to teche;</L>
<L N="364">He criede, and comaundede · alle cristyne people<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13787"><HI REND="I">He</HI>] And TG. <HI REND="I">comaundede</HI>] comaunde S.</NOTE></L>
<L>To delue and dike a deop diche · al aboute vnite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13788"><HI REND="I">To—al</HI>] Delue &amp; dyke depe T. <HI REND="I">dike</HI>] to dike G.</NOTE></L>
<L>Þat holychurche stod in holynesse · as hit were a pile.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13789">G <HI REND="I">omits. in</HI>] aboute F. <HI REND="I">pile</HI>] piler T.</NOTE></L>
<L>Conscience comaundede þo · alle crystyne to delue,</L>
<L>And make a muche mot · þat myghte be a strengthe,</L>
<L N="369">To helpe holychurche · and hem þat hit kepeþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13790"><HI REND="I">To</HI>] For to F. <HI REND="I">hem</HI>] hym G.</NOTE></L>
<L>Thenne alle kynne crystyne · saue comune wommen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13791"><HI REND="I">kynne</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Repentede and refusede synne · saue thei one;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13792"><HI REND="I">After this line</HI> B-text <HI REND="I">has one, which the</HI> C-text MSS. <HI REND="I">omit. So also after</HI> l. 374.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001257.tif" N="419, C-text"/>
<L N="372">And [a sisour] and a somenour · þat weren for-swore ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13793">[<HI REND="I">a sisour</HI> MFSGT] assisour P; acisoure E.</NOTE></L>
<L>Witynge and wilfulliche · with þe false þei helden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13794"><HI REND="I">Witynge</HI> S] Whitynge P; Wityng ETG; Wetyng F; Waiting M. <HI REND="I">After</HI> Witynge EMFG <HI REND="I">insert</HI> wel. <HI REND="I">helden</HI> EMST] helde G; heelde F; <HI REND="I">apparently</HI> holden P; <HI REND="I">but see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And for seluere were for-swore · sothly þei wisten hit.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13795"><HI REND="I">wisten hit</HI>] hit wisten M.</NOTE></L>
<L>Ther ne was cristyne creature · þat kynde wit hadde,</L>
<L N="376">Þat he ne halp a quantyte · holynesse [to] wexe;<MILESTONE N="361" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13796"><HI REND="I">halp</HI>] helpud S. [<HI REND="I">to</HI> MFSGT] PE <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Some by bedes byddyng · and somme by pilgrimages,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13797"><HI REND="I">somme</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Oþer oþere pryueie penaunces · and somme þorw pans|delynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13798"><HI REND="I">Oþer</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Oþe P; Or FSGT; And M. <HI REND="I">penaunces</HI>] pen|aunse ST. <HI REND="I">þorw</HI>] be T; by S. <HI REND="I">pans</HI>] pens M.</NOTE></L>
<L N="379">And þenne water wellede · for wyckede werkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13799"><HI REND="I">wellede</HI>] walled vp M. <HI REND="I">water—for</HI>] walkide watir fro (!) T.</NOTE></L>
<L>Egreliche ȝernynge · out of mennys eyen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13800"><HI REND="I">ȝernynge</HI>] ernyng TG; ren|nyng EMFS. <HI REND="I">mennys</HI>] renkus F; mannes G.</NOTE></L>
<L>Clannesse of the comune · and clerkes clene lyuynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13801"><HI REND="I">comune</HI>] comunes E.</NOTE></L>
<L N="382">Made unite holychurche · in holynesse stonde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13802"><HI REND="I">unite</HI>] vnyte in S. <HI REND="I">holynesse</HI>] clennesse S. <HI REND="I">stonde</HI>] to stonde M; to stande G.</NOTE></L>
<L>"Ich care nat," quaþ conscience · "thauh pruyde come nouthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13803"><HI REND="I">nat</HI>] nat now PEG; <HI REND="I">but</HI> MF ST <HI REND="I">rightly omit</HI> now.</NOTE></L>
<L>The lord of lust shal beo lett · al þis lente, ich hope.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13804"><HI REND="I">lust</HI>] loust P. <HI REND="I">lett</HI>] let MTG; bete FS.</NOTE></L>
<L>Comeþ now," quaþ conscience · "ȝe cristyne, and dyneþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13805"><HI REND="I">now</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="386">Þat han labored leelly · al þis lente tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13806"><HI REND="I">labored</HI>] i-laboured M.</NOTE></L>
<L>Her is bred yblessid · and godes body þer-vnder.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13807"><HI REND="I">bred yblessid</HI>] blessed al (!) E. <HI REND="I">and</HI>] E <HI REND="I">om. vnder</HI>] inne M.</NOTE></L>
<L>Grace gaf þorw godes worde · to peers plouhman power<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13808">T <HI REND="I">has</HI> — Grace þoruȝ good word · ȝaf piers þe plouȝman power.</NOTE></L>
<L>And myghte to maken hit · and men for to eten hit,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13809"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. to</HI> (1)] for to FSG. <HI REND="I">and men</HI>] men it F. <HI REND="I">eten</HI>] etyn P.</NOTE></L>
<L N="390">In help of here hele · ones in a monthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13810"><HI REND="I">help</HI>] hope MG. <HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om. monthe</HI> EMFS] mounthe PG; moneþ T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001258.tif" N="420, C-text"/>
<L N="391">Oþer as ofte as thei hadde neode · thei that hadden payed<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13811"><HI REND="I">ofte as</HI>] of F. · <HI REND="I">thei—payed</HI>] and þat þei hadden paie M.</NOTE></L>
<L>To peers pardon [þe] plouhman · <HI REND="I">Redde quod debes.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13812">[<HI REND="I">þe</HI> FSTG] PEM <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>"How?" quaþ alle þe comune · "consailest thou ous to ȝelde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13813"><HI REND="I">How</HI>] What F. <HI REND="I">consailest thou</HI>] þou counseilist T; conseilest M. <HI REND="I">ous</HI>] vs MFSGT; E <HI REND="I">om. to</HI>] T <HI REND="I">om. ȝelde</HI>] lyuye (<HI REND="I">over erasure</HI>) G.</NOTE></L>
<L>Al þat we owen eny wyght · er we go to housele?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13814"><HI REND="I">er</HI>] er þat SG.</NOTE></L>
<L N="395">"That is my consail," quath conscience · "and cardinale vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13815"><HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales MG.</NOTE></L>
<L>[Þat iche man forȝiue oþer · &amp; þat wile þe pater-noster];<Q><HI REND="I">Et dimitte nobis debita nostra, sicut &amp; nos</HI> [<HI REND="I">di|mittimus</HI>], <HI REND="I">&amp;c.:</HI><MILESTONE N="362" UNIT="A page"/></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13816"><HI REND="I">From</HI> T; <HI REND="I">also in</HI> MFSG; PE <HI REND="I">omit. Þat</HI>] Or MFS; Or, <HI REND="I">altered to</HI> Of ȝow G. <HI REND="I">&amp;</HI>] for M. <HI REND="I">þe</HI>] þi F. <HI REND="I">Et</HI>] T <HI REND="I">om. sicut—&amp;c.</HI>] MGT <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">dimit|timus</HI>] <HI REND="I">in</HI> F <HI REND="I">only.</HI></NOTE></L>
<L N="397">And so to beo asoilled · and sytthen beo housled."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13817"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. to beo</HI>] ben M. <HI REND="I">asoilled</HI>] asoillede P. <HI REND="I">beo</HI> (2)] to beo G; to be ES; T <HI REND="I">om. to—housled</HI>] I-howseled aftur F. <HI REND="I">housled</HI>] i-hoseled M; yhuselid T.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, bawe!" quaþ a brewere · "ich wol nat beo rueled,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13818"><HI REND="I">Ȝe</HI>] Ȝa T. <HI REND="I">rueled</HI> E] reulede P; rewled FS; rewelid T; i-ruled M; ruled G.</NOTE></L>
<L>By iesu! for al ȝoure iangelynge · after <HI REND="I">spiritus iusticie</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13819"><HI REND="I">al</HI>] G <HI REND="I">om. after</HI>] by F.</NOTE></L>
<L>Ne after conscience, by crist · for ich couþe selle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13820"><HI REND="I">for</HI>] while T. <HI REND="I">couþe</HI>] coude MF; can T.</NOTE></L>
<L N="401">Boþe dregges and draf · and drawe at one hole</L>
<L>Thicke ale and þynne ale · and þat is my kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13821"><HI REND="I">ale</HI> (2)] TG <HI REND="I">om. my</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And nat to hacke after holynesse; · hold þy tonge, conscience!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13822"><HI REND="I">to</HI>] SG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Of <HI REND="I">spiritus iusticie</HI> · þow spekest muche an ydel!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13823"><HI REND="I">muche</HI>] mychel M; but F.</NOTE></L>
<L N="405">"Caitif," quaþ conscience · "corsede wreche!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13824"><HI REND="I">quaþ</HI>] þo quod F. <HI REND="I">corsede</HI>] þow cursede M; &amp; cursede F.</NOTE></L>
<L>Unblessed art þow, brewere · bote yf god þe helpe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13825"><HI REND="I">art</HI> MFST] ert PEG. <HI REND="I">art þow</HI>] ertou G. <HI REND="I">þe</HI>] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Bote þow lyue by þe lore · of <HI REND="I">spiritus iusticie</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13826"><HI REND="I">Bote</HI>] &amp; but F. <HI REND="I">þe</HI>] SGT <HI REND="I">om. of</HI>] or T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001259.tif" N="421, C-text"/>
<L>The chef seede þat peers sewe · saued worst þow neuere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13827"><HI REND="I">sewe</HI>] sew MFG; seuȝ T. <HI REND="I">saued</HI>] i-saued M. <HI REND="I">worst</HI>] best M. <HI REND="I">worst þow</HI>] wurstow F.</NOTE></L>
<L>Bote conscience þe comune fede · and cardinale vertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13828"><HI REND="I">þe—fede</HI>] be comun fode T; be comene sed G. <HI REND="I">cardinale</HI>] cardi|nales MG.</NOTE></L>
<L N="410">Leyf hit wel, we beon lost · boþe lyf and soule."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13829"><HI REND="I">Leyf</HI>] Leef E; Lef MSG; Leue T; Leeue F. <HI REND="I">wel</HI>] G <HI REND="I">om. lost</HI>] I-lost F. <HI REND="I">lyf</HI>] body St. <HI REND="I">boþe—and</HI>] þe lif bothe and þe F.</NOTE></L>
<L>"Then is meny man ylost" · quaþ a lewede vicory;</L>
<L>"Ich am a curatoure of holy[kirke] · and cam neuere in my tyme<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13830"><HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">kirke</HI> T] churche PEFSG; chirche M. <HI REND="I">neuere</HI>] non M.</NOTE></L>
<L N="413">Man to me, þat couthe telle · of cardinale uertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13831"><HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales MG.</NOTE></L>
<L>Oþer þat acountede conscience · a cockes feþer oþer an hennes!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13832"><HI REND="I">Oþer þat</HI>] Or ellus F. <HI REND="I">þat</HI>] þan E. <HI REND="I">a</HI>] at a FS; to a T. <HI REND="I">oþer—hennes</HI>] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Ich knew neuere cardinal · þat he ne cam fro þe pope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13833"><HI REND="I">knew</HI>] ne knew G; ne kneuȝ T. <HI REND="I">he ne</HI>] M <HI REND="I">om. cam</HI>] comeþ G.</NOTE></L>
<L N="416">And we clerkes, when thei comeþ · for here comunes payeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13834"><HI REND="I">And</HI>] Þat M. <HI REND="I">we</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For here pelure and palfrayes mete · and pylours þat hem folwen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13835"><HI REND="I">and</HI> (1)] and heore MT. <HI REND="I">pal|frayes</HI>] palfrey T.</NOTE></L>
<L>The comune <HI REND="I">clamat cotidie</HI> · eche man to oþere,<MILESTONE N="363" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13836"><HI REND="I">eche</HI>] ech a F. <HI REND="I">to</HI>] til T.</NOTE></L>
<L>'The countrey is þe corsedour · þer cardinales comeþ ynne;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13837"><HI REND="I">þer cardinales</HI>] þat a cardinal T; þat cardinales G.</NOTE></L>
<L N="420">And ther thei liggen and lengen most · lecherie þer regneþ:'—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13838"><HI REND="I">liggen</HI> EM] liggyn P; lyggeþ S; ligge T; reygne G. <HI REND="I">lengen</HI>] lon|gen M; logge F; ligge G; regne T. <HI REND="I">þer</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For-þi," quaþ þis vicory · "by verrai god, ich wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13839"><HI REND="I">For-þi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">þis</HI>] þeis P. <HI REND="I">wolde</HI>] vowe G.</NOTE></L>
<L>Þat no cardinal come · a-mong þe comune peuple,</L>
<L>Bote in here holinesse · [holden] hem stille<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13840"><HI REND="I">holinesse</HI>] holinesse at hom F. [<HI REND="I">holden</HI> EFG] holde MS; heolden P; held T. <HI REND="I">hem</HI>] hym al S.</NOTE></L>
<L N="424">At Auenoun, a-mong Iuwes · <HI REND="I">cum sancto sanctus eris, &amp;c.</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13841"><HI REND="I">Auenoun</HI>] auynoun M; auy|non S; auioun G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001260.tif" N="422, C-text"/>
<L>Oþer in rome, as here ruwele wolde · þe relikes to kepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13842"><HI REND="I">ruwele</HI>] rewle T; reule ES; rule MFG. <HI REND="I">þe</HI>] here T. <HI REND="I">kepe</HI>] knowe G.</NOTE></L>
<L N="426">And thow, conscience, in kynges court · and sholdest neuere [come] þennes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13843"><HI REND="I">in</HI>] in þe S. [<HI REND="I">come</HI> TG] go PEMFS; <HI REND="I">but observe the alliteration.</HI></NOTE></L>
<L>And grace þat thou so gredest of · were gyour of alle clerkes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13844"><HI REND="I">þat</HI>] so (!) F. <HI REND="I">so</HI>] G <HI REND="I">om. gredest</HI>] greddest T; spekest M. <HI REND="I">were</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And peers with hus newe plouh · and his olde boþe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13845"><HI REND="I">and</HI>] and with F. <HI REND="I">boþe</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="429">Emperour of alle þe worlde · þat alle men were crystyne!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13846"><HI REND="I">Emperour</HI>] Were emperour M. <HI REND="I">þe</HI>] þis M. <HI REND="I">were crystyne</HI>] cristene were M.</NOTE></L>
<L>Imparfit is þe pope · þat al þe peuple sholde helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13847">G <HI REND="I">omits. Imparfit</HI>] For im|parfit F. <HI REND="I">þe</HI> (1)] þat FST. <HI REND="I">þe</HI> (2)] FT <HI REND="I">om. peuple</HI>] peplus F.</NOTE></L>
<L>And soudeþ hem þat sleeþ · suche as he sholde saue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13848">G <HI REND="I">omits. And</HI>] Þat FS. <HI REND="I">soudeþ</HI>] soudeþ <HI REND="I">or</HI> sondeþ PFS; sow|deth M; sendiþ T; sende E. <HI REND="I">as</HI>] þat M.</NOTE></L>
<L>Ac wel worthe peers plouhman · þat porsueþ god in doynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13849"><HI REND="I">Ac</HI>] For-þy G. <HI REND="I">plouhman</HI>] þe plouȝman T. <HI REND="I">porsueþ</HI>] pursuede M. <HI REND="I">doynge</HI>] dede F.</NOTE></L>
<L N="433"><HI REND="I">Qui pluit super iustos · &amp; iniustos</HI> at ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13850"><HI REND="I">&amp;</HI>] &amp; super E.</NOTE></L>
<L>And sent þe sonne to saue · a corsed mannes tulthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13851"><HI REND="I">þe</HI>] M <HI REND="I">om. corsed</HI>] pore F. <HI REND="I">tulthe</HI>] tilþe MFGT; telþe S.</NOTE></L>
<L>As bryght as to þe beste man · oþer to þe beste womman.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13852"><HI REND="I">to</HI> (1)] EFST <HI REND="I">om. man</HI>] man|nus F. <HI REND="I">to</HI> (2)] FS <HI REND="I">om. womman</HI>] womannus F.</NOTE></L>
<L>Ryght so peers plouhman · peyneþ hym to tulye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13853"><HI REND="I">plouhman</HI>] þe plouȝman T. <HI REND="I">tulye</HI>] tilie MFSGT.</NOTE></L>
<L>As wel for a wastour · oþer for a wenche atte stuwes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13854"><HI REND="I">oþer</HI>] as G. <HI REND="I">for</HI> (2)] FS <HI REND="I">om. atte</HI>] at M; of þe FSG.</NOTE></L>
<L N="438">As for hym-self and his seruauns · saue he is furst yserued;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13855"><HI REND="I">and</HI>] or for S; or F; oþer G. <HI REND="I">seruauns</HI>] seruaunt FG.</NOTE></L>
<L>So blessed beo peers plouhman · þat peyneþ hym to tulie,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13856">437—439. T <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13857"><HI REND="I">blessed</HI>] i-blessed M. <HI REND="I">peyneþ</HI>] pyneþ E. <HI REND="I">to</HI>] G <HI REND="I">om. tulie</HI>] tilie MFS.</NOTE></L>
<L>And trauaileþ and tuleþ · for a tretour al-so sore<MILESTONE N="364" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13858"><HI REND="I">tuleþ</HI>] tulieþ G; tilieth F; tyluþ S; tiliþ T; toileþ M. <HI REND="I">al-so</HI>] as FG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001261.tif" N="423, C-text"/>
<L N="441">As for a trewe tydy man · alle tymes [y]lyke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13859"><HI REND="I">trewe</HI>] triwe P. <HI REND="I">tydy</HI>] tiling G. <HI REND="I">ylyke</HI>] y-liche STG; i-liche MF; lyke P; <HI REND="I">cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And worsheped be [he] þat wrouhte al · boþe good and wykke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13860"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">he</HI> MFSGT] PE <HI REND="I">om. al</HI>] G <HI REND="I">om. wykke</HI>] wicked F.</NOTE></L>
<L>And [suffreþ] hem þat synful beon · til tyme þat thei repenten.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13861">[<HI REND="I">suffreþ</HI> EMFGS] suffren P; suffre T. <HI REND="I">hem</HI>] T <HI REND="I">om. tyme</HI>] F <HI REND="I">om. þat</HI>] G <HI REND="I">om. thei repenten</HI>] he re|pente T.</NOTE></L>
<L N="444">And god amende þe pope · þat pileþ holichurche,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13862"><HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And cleymeþ by-fore þe kyng · to beo kepere ouere cristyne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13863"><HI REND="I">ouere</HI>] of SF.</NOTE></L>
<L>And counteþ noȝt þauh cristene men · be culled and robbed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13864"><HI REND="I">counteþ</HI>] a-counteþ M. <HI REND="I">þauh</HI>] þat G. <HI REND="I">men</HI>] TG <HI REND="I">om. culled</HI>] killed F; kild T; quelled M. <HI REND="I">robbed</HI>] I|robbed FG.</NOTE></L>
<L>And fyndeþ folke to fighte · and cristene blod to spille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13865"><HI REND="I">fyndeþ</HI>] fynt T. <HI REND="I">to</HI> (1)] for to F. <HI REND="I">and</HI>] F <HI REND="I">om. to</HI> (2)] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="448">Aȝeyn þe lawe boþe old and newe · as luk bereþ witt|nesse,<Q><HI REND="I">Non occides:</HI> [<HI REND="I">Et alibi</HI>], <HI REND="I">Michi uindictam</HI>, [<HI REND="I">&amp; ego retribuam</HI>].</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13866"><HI REND="I">Aȝeyn</HI>] &amp; aȝen E. <HI REND="I">boþe</HI>] F <HI REND="I">om. newe</HI>] nywe P. <HI REND="I">þe—newe</HI>] þe olde lawe &amp; þe newe T. <HI REND="I">luk</HI>] it F; T <HI REND="I">om. bereþ</HI>] bere S. [<HI REND="I">Et alibi</HI> FS] PEMTG <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">&amp;—retribuam</HI> ST] PEMFG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Sikerliche hit semeþ, by so · hym-self hadde hus wil,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13867"><HI REND="I">Sikerliche</HI>] T <HI REND="I">om. hym-self</HI>] he M.</NOTE></L>
<L>Þat [he reccheþ] right nouht · of al þe oþer remenaunt.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13868">[<HI REND="I">he</HI> MSG] hym PEF. <HI REND="I">reccheþ</HI> MSFG] rekeþ PE. <HI REND="I">al þe</HI>] þat G. <HI REND="I">Þat—reccheþ</HI>] And rekniþ T. <HI REND="I">al</HI>] T <HI REND="I">om. þe</HI>] þat S. <HI REND="I">oþer</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="451">And crist of hus cortesye · þe cardinales saue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13869"><HI REND="I">crist</HI>] god M. <HI REND="I">saue</HI>] saued (<HI REND="I">wrongly</HI>) E.</NOTE></L>
<L>And turne here wit to wisedom · and welþe for þe soule!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13870"><HI REND="I">here</HI>] hit (<HI REND="I">sic</HI>) E. <HI REND="I">to</HI>] into S. <HI REND="I">and</HI>] as E. <HI REND="I">welþe</HI>] wele T.</NOTE></L>
<L>For þe comune," quaþ þis curatour · "counten ful litel<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13871">E <HI REND="I">transposes the last halves of the lines, putting last half of</HI> l. 454 <HI REND="I">in</HI> l. 453, <HI REND="I">and the contrary.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13872"><HI REND="I">þe</HI>] þus S; this F. <HI REND="I">þis</HI>] þes P. <HI REND="I">þis curatour</HI>] peris doctour T. <HI REND="I">counten</HI>] a-counteþ ME; counteth F.</NOTE></L>
<L N="454">The consail of conscience · oþer cardinale uertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13873">E <HI REND="I">transposes the last halves of the lines, putting last half of</HI> l. 454 <HI REND="I">in</HI> l. 453, <HI REND="I">and the contrary.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13874"><HI REND="I">oþer</HI>] of F; &amp; T. <HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales MG.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001262.tif" N="424, C-text"/>
<L>Bote hit soune as by syght · som what to wynnynge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13875"><HI REND="I">Bote</HI>] But ȝif T; Bute if G. <HI REND="I">hit</HI>] þey G. <HI REND="I">to</HI>] in F.</NOTE></L>
<L N="456">Of gile ne of gabbynge · gyueþ þei neuere tale.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13876"><HI REND="I">neuere</HI>] no T.</NOTE></L>
<L>For <HI REND="I">spiritus prudencie</HI> · among þe peuple, is gyle,</L>
<L>And tho faire vertues · as vices thei [hem] semeþ;<MILESTONE N="365" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13877"><HI REND="I">tho</HI>] alle þo T. <HI REND="I">thei</HI>] to F; G <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">hem</HI> EMF] hym P; ST <HI REND="I">om. as—semeþ</HI>] vices þei hem holdem (<HI REND="I">sic</HI>) M.</NOTE></L>
<L N="459">Eche man soteleþ [a] sleiþe · synne [for] to huyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13878">[<HI REND="I">a</HI> EMFSGT] P <HI REND="I">om. synne</HI>] synnys G. [<HI REND="I">for</HI> MF] PESGT <HI REND="I">om.; cf.</HI> B-text. <HI REND="I">huyde</HI>] hude E; hide MFT.</NOTE></L>
<L>And coloreþ hit for a connynge · and a clene lyuynge."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13879">G <HI REND="I">omits. a</HI> (1)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Then louh þer a lorde · and "by this light!" seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13880"><HI REND="I">louh</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; lowh F; lowȝ E; louȝ ST; lowȝh G. <HI REND="I">seide</HI>] he seide M.</NOTE></L>
<L>"Ich halde hit right and reson · to take of my reeue<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13881"><HI REND="I">hit</HI>] E <HI REND="I">om. to—reeue</HI>] of my reue to take T.</NOTE></L>
<L N="463">Al þat myn auditour · oþer elles my stiwarde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13882"><HI REND="I">elles</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> alles P. T <HI REND="I">om. stiwarde</HI>] stiþ steward T.</NOTE></L>
<L>Conseileþ me by here a-counte · and my clerkes wryt|ynge.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13883"><HI REND="I">me</HI>] M <HI REND="I">om. a-counte</HI>] a|countus F.</NOTE></L>
<L>With <HI REND="I">spiritus intellectus</HI> · thei toke þe reeue-rolles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13884"><HI REND="I">reeue</HI>] <HI REND="I">so</HI> PFS; reue G; reues E; reoues M; reuis T.</NOTE></L>
<L N="466">And with <HI REND="I">spiritus fortitudinis</HI> · fecche hit, wol he, nul he."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13885"><HI REND="I">fecche</HI>] fecchiþ T; we fet F. <HI REND="I">wol</HI>] wile T; wuld S. <HI REND="I">nul he</HI>] nyl he M; nelle he EF; nel heo G; nulle he S; or nille T.</NOTE></L>
<L>Then cam þer a kynge · and by hus corone seide,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13886"><HI REND="I">Then</HI>] And þen S; And þanne FT. <HI REND="I">Then—þer</HI>] And þer cam G. <HI REND="I">corone</HI>] croune he M.</NOTE></L>
<L>"Ich am a kyng with corone · þe comune to reule,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13887"><HI REND="I">a</HI>] EMFG <HI REND="I">omit; see</HI> B-text. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE></L>
<L N="469">And holychurch and clergie · fro corsede men to de|fenden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13888"><HI REND="I">And</HI>] Al F. <HI REND="I">fro corsede</HI>] for wicked F. <HI REND="I">to</HI>] FG <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And yf me lackeþ to lyue by · þe lawe wol þat ich take<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13889"><HI REND="I">lackeþ</HI>] lacke MF; lakke STG. <HI REND="I">take</HI>] take it T.</NOTE></L>
<L>Ther ich may haue hit hastelokest · for ich am hefd of lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13890"><HI REND="I">haue—hastelokest</HI>] hastlokest it haue T. <HI REND="I">hastelokest</HI>] hastilikest M. <HI REND="I">hefd</HI>] hed EMSGT; heed F.</NOTE></L>
<L N="472">And ȝe ben bote membrys · and ich a-boue alle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13891"><HI REND="I">And</HI>] For G.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001263.tif" N="425, C-text"/>
<L>Sitthen ich am ȝoure alre hefd · ich am ȝoure alre hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13892">G <HI REND="I">omits. Sitthen</HI>] And siþen T. <HI REND="I">alre</HI> (1)] alþer MT; alder F. <HI REND="I">hefd</HI>] hed EMST; heed F. <HI REND="I">alre</HI> (2)] alder MF; alþer T.</NOTE></L>
<L N="474">And holychurches chef help · and chefteyn of þe comune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13893"><HI REND="I">churches</HI>] chirche T. <HI REND="I">chef|teyn</HI>] cheuenteyn M; chastisoure E.</NOTE></L>
<L>And what ich take of ȝow two · ich take hit at techynge<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13894"><HI REND="I">at</HI>] of MT.</NOTE></L>
<L>Of <HI REND="I">spiritus iusticie</HI> · for ich Iugge ȝou alle;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13895"><HI REND="I">Iugge</HI> MFST] Iuge PG.</NOTE></L>
<L>So ich may baldely beo housled · for ich borwe neuere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13896"><HI REND="I">housled</HI> G] houslede P; hous|lid ES; i-hoseled M; hoseled F; hu|selid T.</NOTE></L>
<L>Ne craue of my comune · bote as my kynde askeþ."</L>
<L N="479">"In condicion," quaþ conscience · "þat þou conne de|fende,<MILESTONE N="366" UNIT="A page"/></L>
<L>And reule þy reame in reson · right wel, and [in] treuthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13897"><HI REND="I">and</HI>] G <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">in</HI> MFSTG] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="481">Þan, þat þow haue þyn askyng · as þe lawe askeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13898">479—481. E <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><Q><HI REND="I">Omnia sunt tua ad defendendum, sed non ad deprehendendum!"</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13899"><HI REND="I">þat</HI>] schalt G; S <HI REND="I">om.</HI> T <HI REND="I">has</HI>—Trewþe wile þat þou haue þat þe lawe askiþ. <HI REND="I">sunt tua</HI>] tua sunt M. <HI REND="I">tua</HI>] mea F. <HI REND="I">deprehendendum</HI>] de|predandum M.</NOTE></L>
<L>The vicory hadde fer hom · and faire tok hus leue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13900"><HI REND="I">vicory</HI> EG] vicori M; vikery FS; vickery P; <HI REND="I">but see</HI> l. 411. <HI REND="I">fer</HI> MSGT] ferre EF; feer P.</NOTE></L>
<L>And ich a-wakede þer-with · and wrot as me mette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13901"><HI REND="I">wrot</HI>] wrouȝt F. <HI REND="I">me</HI>] i M. <HI REND="I">mette</HI> EMSGT] þouȝte F; <HI REND="I">miswritten</HI> mete P.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus primus de dobest.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13902"><HI REND="I">So</HI> PG; MT <HI REND="I">omit. Hic</HI>] FS <HI REND="I">om.</HI> E <HI REND="I">has</HI>—Explicit passus primus.</NOTE>
</TRAILER></LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="23"><PB REF="00001264.tif" N="426, C-text"/>
<HEAD>PASSUS XXIII. (DO-BEST II.)</HEAD>
<HEAD><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13903">TITLE. <HI REND="I">So</HI> PGM. <HI REND="I">Hic</HI>] E <HI REND="I">om.</HI> F <HI REND="I">has</HI>—Incipit secundus. OBS. I <HI REND="I">only preserves fragments of</HI> ll. 82—92; <HI REND="I">the rest is wanting or illegible.</HI></NOTE><HI REND="I">Hic Incipit passus secundus de dobest.</HI></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>And as ich wente by þe waye · when ich was þus awaked,<MILESTONE N="367" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13904"><HI REND="I">wente</HI>] wende E. <HI REND="I">by</HI>] in M. <HI REND="I">awaked</HI>] awakede P; waked G.</NOTE></L>
<L>Heuy-chered ich ȝeode · and elynge in heorte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13905"><HI REND="I">chered</HI> EMFG] chired P; cherid TS.</NOTE></L>
<L>For ich ne wiste wher to ete · ne in what place.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13906"><HI REND="I">in</HI>] at T.</NOTE></L>
<L>And [hit] neyhede ny þe noon · and with neode ich mette,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13907"><HI REND="I">And</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">hit</HI> SM] it FT; PEG <HI REND="I">om. neyhede</HI>] neiȝhed F; neyȝ|hede G; neiȝed ET; nyȝede S. <HI REND="I">ny</HI>] ney E. <HI REND="I">þe</HI>] to MF; G <HI REND="I">om. neode</HI>] <HI REND="I">so</HI> PMG; neede F; nede EST; <HI REND="I">here and below.</HI></NOTE></L>
<L N="5">That afrontede me foule · and faitour me calde.</L>
<L>"Couþest þou nat excuse þe," he seide · "as dude þe kyng and oþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13908"><HI REND="I">Couþest</HI>] Canst M. <HI REND="I">excuse—seide</HI>] <HI REND="I">so</HI> EMS; he seide excuse þe P; seide he þe excuse F. <HI REND="I">he seide</HI>] GT <HI REND="I">om. dude—kyng</HI>] þe kyng dude M. <HI REND="I">dude</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>That þou toke to lyue by · to sustinaunce and cloþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13909"><HI REND="I">sustinaunce</HI>] sustinaunces F. <HI REND="I">sustinaunce—cloþes</HI>] cloþis &amp; to sus|tinaunce T. <HI REND="I">and</HI>] &amp; to S.</NOTE></L>
<L>As by techinge and tellynge · of <HI REND="I">spiritus temperancie</HI>,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13910"><HI REND="I">As</HI>] Was T; And GF.</NOTE></L>
<L N="9">And þat þow nome no more · þan neode þe tauhte?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13911"><HI REND="I">And</HI>] Al G. <HI REND="I">nome</HI>] nyme T. <HI REND="I">no</HI>] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Neode haþ no lawe · ne neuere shal falle in dette<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13912"><HI REND="I">Neode</HI>] And nede T; For nede F. <HI REND="I">haþ</HI>] ne haþ T; naþ G. <HI REND="I">ne</HI>] &amp; S.</NOTE></L>
<L>For þre þynges þat he takeþ · hus lyf for to saue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13913"><HI REND="I">þat</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="12">That is, mete, whanne men hym werneþ · for he no monye weldeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13914"><HI REND="I">werneþ</HI> EMFSGT] wyrneþ P. <HI REND="I">for</HI>] &amp; T. <HI REND="I">no—weldeþ</HI>] naȝt no moneye G. <HI REND="I">weldeþ</HI>] welde M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001265.tif" N="427, C-text"/>
<L N="13">And wot þat non wol be hus borgh · noþer haþ wed to legge;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13915"><HI REND="I">And</HI>] Ne T. <HI REND="I">þat</HI>] T <HI REND="I">om. þat non</HI>] no wiȝt F; þat no man G. <HI REND="I">wol</HI>] nelle E; to T. <HI REND="I">noþer</HI>] ne F; ne no GT; &amp; S. <HI REND="I">haþ wed</HI>] wed haþ GT; haþ no wed S; wed M.</NOTE></L>
<L>And he cacche in þat cas · and come þer-to by sleithe,<MILESTONE N="368" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13916"><HI REND="I">he cacche</HI>] cacche hym cloþ G.</NOTE></L>
<L>Soþeliche he syneweþ nat · þat so wynneþ hus fode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13917"><HI REND="I">syneweþ</HI>] sineweþ G; synweþ S; synegeth F; synneþ MET. <HI REND="I">Soþe|liche—nat</HI>] He synneþ nouȝt soþly T.</NOTE></L>
<L N="16">And þauh he come so to [a] cloþ · and can no betere cheuesaunce,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13918"><HI REND="I">to</HI>] til M. [<HI REND="I">a</HI> EMFTS] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Neode nymeþ hym a-non · vnder hus mayn-pryse.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13919">T <HI REND="I">has only</HI>—Nede anon riȝt · nymeþ him vndir.</NOTE></L>
<L N="18">And [ȝif] hym lust for to lape · þe lawe of kynde wolde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13920">[<HI REND="I">ȝif</HI> F] ȝeueþ PE; ȝyueþ MS; ȝaf T (<HI REND="I">all wrong</HI>); <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">lust</HI> EMFS] loust P; list T. <HI REND="I">þe</HI>] as þe M.</NOTE></L>
<L>Þat he dronk of eche a diche · er he deide for þerste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13921">16—19. G <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13922"><HI REND="I">dronk of</HI>] drynke at T. <HI REND="I">a</HI>] ST <HI REND="I">om. er</HI>] or EM; ar F; er þanne T. <HI REND="I">deide</HI>] deiȝe M; diȝe T. <HI REND="I">þerste</HI>] þrest M; þrist FT.</NOTE></L>
<L>So Neode at grete neode · may nyme as for hus owene,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13923"><HI REND="I">So</HI>] So þat F. <HI REND="I">for</HI>] G <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>With-oute consail of conscience · or cardinale uertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13924"><HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales MEG.</NOTE></L>
<L N="22">So þat he suwe and saue · <HI REND="I">spiritus temperancie.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13925">M <HI REND="I">omits. suwe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PF; sue S; sewe GT. <HI REND="I">and</HI>] or G.</NOTE></L>
<L>For is no vertue by-fore · to <HI REND="I">spiritus temperancie,</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13926"><HI REND="I">is</HI>] nys M; T <HI REND="I">om. by-fore</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; to-fore M; by ȝer G; by fer F; be ver T; <HI REND="I">cf.</HI> B-text. <HI REND="I">to, &amp;c.</HI>] so fair as temperaunce F.</NOTE></L>
<L>Noþer <HI REND="I">spiritus iusticie</HI> · ne <HI REND="I">spiritus fortitudinis.</HI></L>
<L>For <HI REND="I">spiritus fortitudinis</HI> · forfeteþ ful ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13927"><HI REND="I">forfeteþ</HI>] fforestiþ (!) T.</NOTE></L>
<L N="26">He shal do more þan mesure · meny tyme and ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13928"><HI REND="I">tyme—ofte</HI>] a tyme forsothe F.</NOTE></L>
<L>And bete men ouere bittere · and som body to lyte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13929">G <HI REND="I">omits. bete</HI> EFST] beten M; <HI REND="I">miswritten</HI> bote P. <HI REND="I">body</HI>] bodies M. <HI REND="I">lyte</HI>] litel MT.</NOTE></L>
<L>And greue men grettour · þan good faith wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13930">G <HI REND="I">omits. greue</HI>] greueþ M. <HI REND="I">grettour</HI>] oftere T. <HI REND="I">wolde</HI>] hit wolde E.</NOTE></L>
<L>And <HI REND="I">spiritus iusticie</HI> · shal Iugen, wol he, nul he,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13931"><HI REND="I">Iugen</HI>] iugge MFT; iuge G. <HI REND="I">wol</HI>] wil F; wile T; wulle S. <HI REND="I">nul</HI>] nelle E; nille T; nulle S; nyl M; nel FG. <HI REND="I">he</HI> (2)] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="30">After þe kynges counsaile · and þe comune lyke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13932"><HI REND="I">and</HI>] if F; &amp; as T. <HI REND="I">lyke</HI>] likeþ T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001266.tif" N="428, C-text"/>
<L>And <HI REND="I">spiritus prudencie</HI> · in menye poynt shal fayle<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13933"><HI REND="I">poynt</HI>] poyntus FS.</NOTE></L>
<L N="32">Of þat he weneþ wolde falle · yf his wit ne were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13934"><HI REND="I">he</HI>] we (!) S. <HI REND="I">wolde</HI>] wol F. <HI REND="I">yf his</HI>] ȝif þat his F; ȝif þat T.</NOTE></L>
<L>Wenynge is no wisedome · ne wys ymaginacion,</L>
<L><HI REND="I">Homo proponit, deus disponit</HI> · god gouerneþ alle goode vertues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13935">
<P><HI REND="I">deus</HI>] &amp; deus FST. <HI REND="I">alle</HI>] hem alle T.</P>
<P>N.B. <HI REND="I">By a singular error, the MSS.</HI> (PEMFSGT) <HI REND="I">place the words</HI> Good vertues (M <HI REND="I">has</HI> Of goode uertues) <HI REND="I">at the beginning of</HI> l. 35; <HI REND="I">but see</HI> B|text.</P></NOTE></L>
<L>Next hym is neode · for a-non he meokeþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13936"><HI REND="I">hym</HI>] hem F. <HI REND="I">neode</HI>] nouþe G. <HI REND="I">Next—neode</HI>] &amp; nede is next hym T. <HI REND="I">meokeþ</HI>] mekeþ EMFSG; makiþ T.</NOTE></L>
<L N="36">And is as louh as a lomb · for lackynge of þat hym neodeþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13937"><HI REND="I">of</HI>] T <HI REND="I">om. þat hym</HI> GMFT] hym þat PES (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>For neode makeþ neody · for neode louh-herted.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13938">G <HI REND="I">omits; not in</HI> B-text. <HI REND="I">neody</HI>] nede T. <HI REND="I">for—herted</HI>] for neodes low herte M; for nede is lowe herted E; fele nedis louȝ herte T.</NOTE></L>
<L>Filosofres for-soken welthe · for þei wolde be neody,<MILESTONE N="369" UNIT="A page"/></L>
<L>And wonede wel elyngliche · and wolden nat be riche.</L>
<L N="40">And god al hus grete ioye · gostliche he lefte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13939"><HI REND="I">Here</HI> G <HI REND="I">fails. al</HI>] at M.</NOTE></L>
<L>And cam and took man-kynde · and by-cam ful neody.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13940"><HI REND="I">by-cam</HI>] bigan F. <HI REND="I">ful</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He was so neody, seith þe bok · in meny sondry places,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13941"><HI REND="I">He—seith</HI>] So he was nedy as seiþ T.</NOTE></L>
<L>Þat he seide in hus sorwe · on þe selue rode,</L>
<L N="44">'Boþe fox and fowel · may fleo to hole and crepe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13942"><HI REND="I">fox</HI>] vox M. <HI REND="I">fowel</HI>] foul MFST. <HI REND="I">and</HI>] &amp; also to S.</NOTE></L>
<L>And þe fisshe haþ fynnes · to flete with to reste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13943"><HI REND="I">fynnes</HI>] vynnes M; fyn T.</NOTE></L>
<L>Þer neode haþ ynome me so · þat ich mot neode abyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13944"><HI REND="I">Þer</HI>] Þat T; M <HI REND="I">om. so þat</HI>] T <HI REND="I">om. abyde</HI> S] abide MFT; byde PE; <HI REND="I">see</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>And suffre sorwes soure · þat shal to ieye turne.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13945"><HI REND="I">sorwes</HI>] sorewe T. <HI REND="I">soure</HI>] sory somme F; ful soure T. <HI REND="I">ioye</HI>] blisse M.</NOTE></L>
<L>For-þi beo nat a-basshed · to bydde and to beo neody,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13946"><HI REND="I">For-þi</HI>] For þey E; For-whi M; For þei ne T. <HI REND="I">beo</HI>] beþ E. <HI REND="I">abasshed</HI>] abasshyd S; abasched EF; abashed M; abassht T; abaihsshed P. <HI REND="I">to</HI> (2)] þow M; ST <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="49">Sithe he þat wrouhte al þe worlde · was wilfulliche neody;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13947">S <HI REND="I">omits. þe</HI>] þis F. <HI REND="I">wilfulliche</HI>] wilful in F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001267.tif" N="429, C-text"/>
<L N="50">Neuere non so neody · ne non so poure deyede."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13948"><HI REND="I">Neuere</HI>] Ne neuere T. <HI REND="I">non</HI> (2)] M <HI REND="I">om. ne—poure</HI>] ne pouerere T.</NOTE></L>
<L>When neode hadde vnder-nome me thus · a-non ich fel a sleope,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13949"><HI REND="I">hadde—thus</HI>] me hadde þus vndernome M. <HI REND="I">fel</HI> FT] felle E; feol P; fil S; ful M.</NOTE></L>
<L>And mette ful merueilousliche · þat, in a mannes forme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13950"><HI REND="I">ful</HI>] wel M. <HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="53">Antecrist cam þenne · and al þe crop of treuthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13951"><HI REND="I">þenne</HI>] renne M. <HI REND="I">al</HI>] kitte al E (<HI REND="I">where</HI> kitte <HI REND="I">is wrongly added above the line; see</HI> l. 56).</NOTE></L>
<L>Turned tyte vp-so-doun · and ouer-tilte þe rote,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13952">E <HI REND="I">omits. tyte</HI>] hit MS; tit (<HI REND="I">altered to</HI> it) T; him F; <HI REND="I">but</HI> tyte <HI REND="I">seems best. tilte</HI> MFT] tilt P; tulte S.</NOTE></L>
<L>And made fals to springe and sprede · and [spede] menne neodes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13953"><HI REND="I">to</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">spede</HI> MFST] spedde PE; <HI REND="I">see</HI> B-text. <HI REND="I">menne</HI>] menes M; men E; manis T. <HI REND="I">neodes</HI>] nede T.</NOTE></L>
<L>In eche contreie þer he cam · he cutte away treuthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13954"><HI REND="I">eche</HI>] eche a F. <HI REND="I">þer</HI>] where T. <HI REND="I">cutte</HI>] kitte E; cauȝte T.</NOTE></L>
<L N="57">And gert gyle growe þer · as he a god were.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13955"><HI REND="I">gert</HI>] garte M; gart FT. <HI REND="I">growe</HI>] to growe M.</NOTE></L>
<L>Freres folweden þat feonde · for [he ȝaf] hem copes,<MILESTONE N="370" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13956"><HI REND="I">feonde</HI>] frend (!) T. [<HI REND="I">he</HI> EMFST] <HI REND="I">miswritten</HI> ȝe P. <HI REND="I">ȝaf</HI> EST] gaf MF; ȝaue P.</NOTE></L>
<L>And religiouse reuerencede hym · and rongen here belles;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13957"><HI REND="I">belles</HI>] belle T.</NOTE></L>
<L N="60">Al þe couent þo cam · to welcome [þat] tyraunt,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13958"><HI REND="I">Al</HI>] And al T. <HI REND="I">couent</HI> EMFST] couant P. <HI REND="I">þo cam</HI>] cam þo FS; com T. <HI REND="I">welcome</HI> EMFST] wolcome P. [<HI REND="I">þat</HI> MFST] þe PE.</NOTE></L>
<L>And alle hise as wel as hym · saue onliche fooles;</L>
<L>The whiche fooles weren · gladdere to deye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13959"><HI REND="I">whiche</HI>] wiche P. <HI REND="I">to deye</HI>] for to dye F; to diȝe þanne to lyue T.</NOTE></L>
<L>Þan lyue lengoure, suþe leaute · was so rebuked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13960"><HI REND="I">Þan lyue</HI>] <HI REND="I">at end of</HI> l. 62 <HI REND="I">in</HI> T; <HI REND="I">see note above. lengoure</HI>] lenger FT; eny lengere M.</NOTE></L>
<L N="64">And a fals feond antierist · ouer alle folke regnede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13961"><HI REND="I">feond</HI>] feon P; fende E; fend MT; frend F. <HI REND="I">alle</HI>] al þe E.</NOTE></L>
<L>That were mylde men and holye · þat no meschief dradden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13962"><HI REND="I">That</HI>] Whiche F; And þat T. <HI REND="I">þat</HI>] and MF.</NOTE></L>
<L N="66">Defieden al falsnesse · and folk þat hit vsede;
</L>
<PB REF="00001268.tif" N="430, C-text"/>
<L>And what kyng comfortede hem · knowynge here gyle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13963"><HI REND="I">what</HI>] wat P. <HI REND="I">comfortede hem</HI>] þat hym comfortide T. <HI REND="I">here</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="68">Thei corsede and here consail · were hit clerk oþer lewede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13964"><HI REND="I">corsede</HI>] cursede hem M.</NOTE></L>
<L>Anticrist thus sone hadde · hundredes at hus baner,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13965"><HI REND="I">thus—hadde</HI>] hadde þus sone T. <HI REND="I">hundredes</HI>] an hundrit T.</NOTE></L>
<L>And pruyde bar þat baner · boldeliche aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13966"><HI REND="I">þat</HI>] þe MS. <HI REND="I">bar—baner</HI>] þat baner bar F; it bar T. <HI REND="I">aboute</HI> EFST] <HI REND="I">miswritten</HI> abouhte P; abouȝte M.</NOTE></L>
<L>With a lorde þat lyueþ · after lykynge of hus body,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13967"><HI REND="I">lyueþ</HI>] lyued F. <HI REND="I">lykynge</HI>] þe lykyng S. <HI REND="I">hus</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="72">And cam a-ȝeyns conscience · þat keper was an gyour<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13968"><HI REND="I">And</HI>] Þat FST. <HI REND="I">cam</HI>] com S; T <HI REND="I">om. an</HI>] and MF; &amp; EST.</NOTE></L>
<L>Ouer kynde cristyne · and cardinale uertues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13969"><HI REND="I">Ouer</HI>] Of alle M. <HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales ME.</NOTE></L>
<L>"Ich consail," quaþ conscience þo · "comeþ with me, ȝe fooles,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13970"><HI REND="I">þo</HI>] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>In-to unite holichurche · and halde we ous þere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13971"><HI REND="I">unite</HI>] vnyte of ET.</NOTE></L>
<L N="76">And crye we to kynde · þat he come and defende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13972"><HI REND="I">defende</HI>] defende vs T; <HI REND="I">see next line.</HI></NOTE></L>
<L>Ous fooles fro þe feondes lymes · for peers loue þe plouhman.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13973"><HI REND="I">Ous</HI>] <HI REND="I">so</HI> PS; Vs MF; T <HI REND="I">om.</HI> (<HI REND="I">see</HI> l. 76). <HI REND="I">þe</HI> (1)] þese F. <HI REND="I">þe</HI> (2)] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And crye we on al þe comune · þat þei come to unite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13974"><HI REND="I">on</HI>] to M.</NOTE></L>
<L>Ther to abyde and bykere · aȝeyns beliales children."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13975"><HI REND="I">Ther</HI>] And <HI REND="I">þere</HI> T; Here M. <HI REND="I">to</HI>] ST <HI REND="I">om. abyde and</HI>] bide &amp; to F. <HI REND="I">bykere</HI>] be euere M.</NOTE></L>
<L N="80">Kynde huyrde þo conscience · and cam out of þe planetes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13976"><HI REND="I">huyrde — conscience</HI>] con|sience þo herde T.</NOTE></L>
<L>And sente forþ his [foreyours] · feuers and fluxes,<MILESTONE N="371" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13977"><HI REND="I">sente</HI>] send S. [<HI REND="I">foreyours</HI> EF] foreyorus S; foreynours M; fereours (<HI REND="I">for</HI> foreours) P; ferours T. <HI REND="I">fluxes</HI>] flixus F.</NOTE></L>
<L>Couhes and cardiacles · [crampes] and toþ-aches,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13978"><HI REND="I">Here</HI> I <HI REND="I">begins, and is legible to</HI> l. 92. <HI REND="I">Couhes</HI>] Cowȝes E; Kouwes M. [<HI REND="I">crampes</HI> MIF] crumpis T; crompus S; claumpes PE. <HI REND="I">aches</HI>] ache M.</NOTE></L>
<L N="83">Reumes and Radegoundes · and roynouse scabbes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13979"><HI REND="I">roynouse</HI>] roynyssche M; ruy|nouse S; runyous T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001269.tif" N="431, C-text"/>
<L N="84">Bules and bocches · and brennyng Aguwes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13980"><HI REND="I">Bules</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; Byles IM; Belis T; Boilus FS. <HI REND="I">Aguwes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; agues MFS; anguisshe T.</NOTE></L>
<L>Frenesyes and foule vueles · these foragers of kynde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13981"><HI REND="I">vueles</HI>] eueles IMF; yueles E. <HI REND="I">these</HI>] T <HI REND="I">om. foragers</HI>] for-goerus S; forgoers F.</NOTE></L>
<L>Hadden pryked and preyed · polles of people;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13982"><HI REND="I">pryked</HI>] prykede P; i-priked MF; y-preched (!) I. <HI REND="I">preyed</HI>] preyede P; y-preyed I; i-peyned M; I-paied F. <HI REND="I">of</HI>] of þe MFS; þe (<HI REND="I">sic</HI>) T.</NOTE></L>
<L>Largeliche a legion · lees þe lyf sone.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13983"><HI REND="I">Largeliche</HI>] Þat largelich F. <HI REND="I">lees</HI>] <HI REND="I">so</HI> PI; leef (<HI REND="I">for</HI> lees) F; les ST; loste M. <HI REND="I">þe</HI>] þy E.</NOTE></L>
<L N="88">Ther was—"harow and help! · her comeþ kynde,</L>
<L>With deþ þat is dredful · to vn-do ous alle!"</L>
<L>The lord þat lyuede after lust · þo aloud criede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13984"><HI REND="I">lyuede</HI>] lyueþ S. <HI REND="I">lust</HI> EMIFST] loust P. <HI REND="I">aloud</HI>] he loude T.</NOTE></L>
<L>After comfort, a knyght · to come and bere hus baner.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13985"><HI REND="I">to</HI>] I <HI REND="I">om. hus</HI>] oure T.</NOTE></L>
<L N="92">"Alarme! Alarme!" quaþ þat lorde · "eche lyf kepe hus owene."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13986"><HI REND="I">Alarme</HI>] Asarmus FS (<HI REND="I">twice</HI>). <HI REND="I">þat</HI>] þe T. <HI REND="I">lyf</HI>] man F.</NOTE></L>
<L>Thenne mette þese men · er mynstrales myghte pipe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13987"><HI REND="I">þese</HI>] þes P.</NOTE></L>
<L>And er heraudes of armes · hadden discriued lordes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13988"><HI REND="I">er</HI>] or EF; here S. <HI REND="I">discriued</HI>] discriuede P; discreued E; descriued F; descreued M; discried T.</NOTE></L>
<L>Elde þe hore · was in þe vaunt-warde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13989"><HI REND="I">Elde</HI>] Þe was eelde (<HI REND="I">sic</HI>) F. <HI REND="I">was</HI>] he was T; F <HI REND="I">om. vaunt</HI>] auaunt MFS; vaun T.</NOTE></L>
<L>And bar [þe] baner by-fore deþ · by right he hit claymede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13990">[<HI REND="I">þe</HI> MFST] a PE.</NOTE></L>
<L N="97">Kynde cam after hym · with menye kynne sores,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13991"><HI REND="I">kynne</HI>] kynnes M.</NOTE></L>
<L>As pockes and pestilences · and muche people shente;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13992"><HI REND="I">pestilences—muche</HI>] pestilence þat many T.</NOTE></L>
<L>So kynde þorgh corupcions · culde ful menye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13993"><HI REND="I">þorgh</HI>] with F. <HI REND="I">culde</HI>] kullede M; killede F; kilde ST.</NOTE></L>
<L>Deþ cam [dryuyng] after · and al to douste [paschte]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13994">[<HI REND="I">dryuyng</HI> EMFS] dremend (<HI REND="I">for</HI> dreuend?) P; dryuande T. <HI REND="I">douste</HI>] <HI REND="I">so</HI> PES; doust F; duste M; dust T. [<HI REND="I">paschte</HI> FS] passhte T; paihste P; pacchede M; pouste (!) E.</NOTE></L>
<L N="101">Kynges and knyghtes · caysers and popes;</L>
<L>Lered ne lewide · he lefte no man stande;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13995"><HI REND="I">ne</HI>] and MET. <HI REND="I">lewide</HI>] lewede he sparede S. <HI REND="I">he</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001270.tif" N="432, C-text"/>
<L N="103">That he hitte euene · sterede neuere after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13996">F <HI REND="I">omits. hitte</HI>] hutte M. <HI REND="I">euene</HI>] ones E. <HI REND="I">sterede neuere</HI>] neuere steride T.</NOTE></L>
<L>Many a [louely] lady · and here lemmanes knyghtes<MILESTONE N="372" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13997">[<HI REND="I">louely</HI> EMFST] lofly P.</NOTE></L>
<L>Sounede and swelte · for sorwe of deþes dyntes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13998"><HI REND="I">Sounede</HI>] Swouneden MF; Sowunede (<HI REND="I">sic</HI>) S; Swonide T. <HI REND="I">sorwe—deþes</HI>] soreweful T. <HI REND="I">deþes</HI> EMFS] dyþes P.</NOTE></L>
<L>Conscience of hus cortesie · þo kynde he by-souhte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS13999"><HI REND="I">þo</HI>] þe F. <HI REND="I">he</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To cessen and to suffren · and seo wher þei wolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14000"><HI REND="I">cessen</HI>] sesen MFS. <HI REND="I">to</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="108">Leue pruyde pryueliche · and beo parfit cristene.</L>
<L>And kynde cessede tho · to seon þe peuple amende.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14001"><HI REND="I">cessede</HI>] sesede FS. <HI REND="I">seon</HI>] seo M; se EFST.</NOTE></L>
<L>Fortune gan flaterie þenne · thaym fewe þat were a-lyue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14002"><HI REND="I">flaterie</HI>] flatere MFS; faltre (!) T. <HI REND="I">þenne</HI>] þo F. <HI REND="I">thaym</HI>] þulke E; hem MFS; þo T.</NOTE></L>
<L>And by-hyght [hem] long lyf · and lecherie he sente<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14003"><HI REND="I">by-hyght</HI>] be-het S. [<HI REND="I">hem</HI> MFST] hym PE.</NOTE></L>
<L>Amonges alle manere men · wedded and vnwedded,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14004"><HI REND="I">vnwedded</HI>] vnweddede P.</NOTE></L>
<L N="113">And gaderede a gret ost · al ageyn conscience.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14005"><HI REND="I">al</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>This lecherie leyde on · with lauhynge chere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14006"><HI REND="I">This</HI> EST] Thees P; Þus MF. <HI REND="I">leyde</HI> MFST] <HI REND="I">miswritten</HI> leyden PE. <HI REND="I">chere</HI> MFST] chire P; clere (<HI REND="I">for</HI> chere) E.</NOTE></L>
<L>And with pryuey speche · and peyntede wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14007"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And armede hym [in] ydelnesse · and in hy beryng.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14008">[<HI REND="I">in</HI> EMFST] with P; <HI REND="I">but see</HI> l. 123, <HI REND="I">and cf.</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>He bar a bowe in hus honde · and manye brode arwes,</L>
<L N="118">Were fetherede with faire by-heste · and many a fals treuthe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14009"><HI REND="I">Were</HI>] Where P. <HI REND="I">fetherede</HI>] i-fyþered M; yfeþered E. <HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>With vntidy tales · he teonede ful ofte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14010"><HI REND="I">With</HI>] Whit P.</NOTE></L>
<L>Conscience and hus companye · of holy churche þe techers.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14011"><HI REND="I">of—techers</HI>] of al holichirche M; &amp; al holy churche F; folk of holy churche S. <HI REND="I">þe</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thenne cam couetise · and caste how he myghte</L>
<L N="122">Ouercome conscience · and cardinale uertues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14012"><HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales ME.</NOTE></L>
<L>And armed hym in auarice · and hungriliche lyuede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14013"><HI REND="I">lyuede</HI>] he lyuede F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001271.tif" N="433, C-text"/>
<L>Hus wepne was al wiles · to wynne and to huyden;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14014"><HI REND="I">huyden</HI>] huyde S; huden E; hide FT.</NOTE></L>
<L>With glosynges and with gabbyngs · he [gylede] þe peuple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14015"><HI REND="I">With</HI>] Whith P. <HI REND="I">glosynges</HI>] glosyng T. <HI REND="I">with</HI>] MFST <HI REND="I">om. gab|byngs</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> gabbyinges P. <HI REND="I">he</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">gylede</HI> S] gilide T; giled EF; bi-gilede M; gyleþ P.</NOTE></L>
<L N="126">Symonye hym sewede · to assaile conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14016"><HI REND="I">sewede</HI> MFT] suwed E; suede S; sywede P. <HI REND="I">assaile</HI>] asoyle (!) E.</NOTE></L>
<L>And pressede on þe pope · and prelates thei maden,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14017"><HI REND="I">thei</HI>] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>To holde with Antecrist · here temporalite to saue;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14018"><HI REND="I">with</HI>] with þe F. <HI REND="I">Antecrist</HI>] Auntecrist P.</NOTE></L>
<L>And cam to kynges consail · as a kene baroun,<MILESTONE N="373" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14019"><HI REND="I">kynges</HI>] þe kynges T; knythtes M; knyȝtus FS (<HI REND="I">a remarkable varia|tion</HI>).</NOTE></L>
<L>And knockede conscience · In court by-fore hem alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14020"><HI REND="I">In</HI>] in þe T.</NOTE></L>
<L N="131">And gerte goode faith to flee · and fals to a-byde,</L>
<L>And baldeliche bar adoun · with meny a bryght noble<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14021"><HI REND="I">adoun</HI>] doun E.</NOTE></L>
<L>Muche of þe wit and wisdom · of westmynster halle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14022"><HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om. and</HI>] &amp; þe ST.</NOTE></L>
<L>He iogged til a iustice · and iousted in hus ere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14023"><HI REND="I">iogged</HI>] iagged F; Iuggede S. <HI REND="I">til</HI>] to FT. <HI REND="I">iousted</HI>] Iustede MT; Iuggede (<HI REND="I">repeated</HI>) S.</NOTE></L>
<L>And ouertulte al hus treuthe · with 'tak-this-on-amendement.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14024"><HI REND="I">ouertulte</HI>] ouertilte FT. <HI REND="I">with</HI>] <HI REND="I">erased in</HI> T. <HI REND="I">on</HI>] in S.</NOTE></L>
<L N="136">And to þe arches in haste · he hyede a-non after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14025"><HI REND="I">to</HI>] in-to T. <HI REND="I">in haste</HI>] anon F. <HI REND="I">hyede</HI>] ȝede T. <HI REND="I">anon</HI>] him F.</NOTE></L>
<L>And turnede cyuyle in-to symonye · and suth he tok þe official;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14026"><HI REND="I">suth</HI>] seþþe M; sith F; siþþe ST.</NOTE></L>
<L>And for a menyuer mantel · he made leel matrimonye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14027"><HI REND="I">And</HI>] MFS <HI REND="I">om. he</HI>] &amp; F; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Departe er deþ come · and a deuors shupte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14028"><HI REND="I">Departe</HI>] Departed (!) E. <HI REND="I">a</HI>] er M. <HI REND="I">deuors</HI>] deuorus S; deuos MT. <HI REND="I">shupte</HI>] schapte MF; shiften (!) T.</NOTE></L>
<L N="140">"Alas!" quaþ conscience, and cride · "wolde crist, of hus grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14029"><HI REND="I">and</HI>] þo &amp; T.</NOTE></L>
<L>That couetise were cristyne · þat is so kene to fyghte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14030"><HI REND="I">is</HI>] T <HI REND="I">om. to fyghte</HI>] fiȝteþ T. <HI REND="I">fyghte</HI>] siȝte MF.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001272.tif" N="434, C-text"/>
<L>And bold and [abydynge · þe] while hus bagge lasteþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14031"><HI REND="I">And</HI>] MFS <HI REND="I">om. and</HI>] <HI REND="I">erased in</HI> T. [<HI REND="I">abydynge</HI> FS] a-bidyngge M; bidynge ET; byddynge P. [<HI REND="I">þe</HI> MEF] þy P; ST <HI REND="I">om. hus</HI>] þe T.</NOTE></L>
<L>And þanne lowh loude lyf · and let dagge hus cloþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14032"><HI REND="I">lowh</HI> F] louh M; louȝe E; louȝ ST; <HI REND="I">miswritten</HI> lohw P. <HI REND="I">loude</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="144">And armyd hym in haste · in harlotes wordes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14033">MF <HI REND="I">omit.</HI></NOTE></L>
<L>And held holynesse a Iape · and hendynesse a wastour,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14034"><HI REND="I">hendynesse</HI>] hendenesse EMF; hyndenesse ST.</NOTE></L>
<L>And let leaute a cherl · and lyere a freo man;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14035"><HI REND="I">cherl</HI> MFT] cherle E; chierl P; clerke (!) S.</NOTE></L>
<L>Conscience and consail · he countede [hit a] folye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14036"><HI REND="I">consail</HI>] his consail MF. <HI REND="I">he countede</HI>] þei acountede M. [<HI REND="I">hit a</HI> S] it a F; hit ME; it T; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="148">Thus relyede lyf · for a litel fortune,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14037"><HI REND="I">Thus</HI>] &amp; þus F. <HI REND="I">relyede</HI>] relied EF; releuede M; reliuede (<HI REND="I">over an erasure</HI>) T.</NOTE></L>
<L>And prykeþ forth with pruyde · preyseþ he no vertue,<MILESTONE N="374" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14038"><HI REND="I">preyseþ</HI>] preysed S; &amp; preisiþ T. <HI REND="I">no</HI>] noȝt E.</NOTE></L>
<L>Ne careþ nouht hou kynde slouh · and shal come atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14039"><HI REND="I">Ne</HI>] And T. <HI REND="I">slouh</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; slow EFS. <HI REND="I">slouh and</HI>] T <HI REND="I">om. atte</HI>] at þe MFT; at S.</NOTE></L>
<L>And culle alle erthly creatures · saue concience one.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14040"><HI REND="I">culle</HI>] kil F; kille T. <HI REND="I">alle</HI>] MS <HI REND="I">om. erthly</HI> EFS] erþliche M; erþely T; erthyly P. <HI REND="I">creatures</HI>] creature T.</NOTE></L>
<L N="152">Lyf tho leep asyde · and lauhte hym a lemman,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14041"><HI REND="I">tho</HI>] T <HI REND="I">om. tho leep</HI>] leep þo F.</NOTE></L>
<L>"Hele and ich," quaþ he · "and hihnesse of herte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14042"><HI REND="I">quaþ</HI>] saide MFS. <HI REND="I">he</HI>] sche M (<HI REND="I">wrongly</HI>).</NOTE></L>
<L>Shal do þe nat drede · neiþer deþ ne elde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14043"><HI REND="I">nat</HI>] noþer T. <HI REND="I">drede</HI>] to drede MFS. <HI REND="I">neiþer</HI>] ne doþ noþer (<HI REND="I">sic</HI>) T. <HI REND="I">deþ ne</HI>] non M.</NOTE></L>
<L>And [to for-ȝete] ȝouthe · and ȝyue nauht of synne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14044">[<HI REND="I">to</HI> MFST] PE <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">for|ȝete</HI> EMFST] for-ȝute P.</NOTE></L>
<L N="156">This likede lyf · and fortune hus lemman,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14045"><HI REND="I">lyf</HI>] lif wel F. <HI REND="I">fortune—lemman</HI>] his lemman fortune T.</NOTE></L>
<L>And geten in here glorie · a gadelyng atte laste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14046"><HI REND="I">atte</HI>] at þe MT; ate F; at S.</NOTE></L>
<L>On þat muche wo wrouhte · sleuthe was hus name.</L>
<L>Sleuthe wax wonder ȝerne · and sone was of age,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14047"><HI REND="I">Sleuthe</HI>] Þo sleuthe T. <HI REND="I">wax</HI>] wex T.</NOTE></L>
<L N="160">And wedded on wanhope · a wenche of þe stewes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14048"><HI REND="I">stewes</HI> MFT] stywes P; stiwes E; styues S.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001273.tif" N="435, C-text"/>
<L>Here syre was a sysour · þat neuere swor treuthe,</L>
<L>On [tomme] two-tounged · ateynt at eche enqueste.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14049">[<HI REND="I">tomme</HI> MFS] thomme T; Robert P. <HI REND="I">two-tounged</HI>] to-tonged MS; þe tongede F; two tunge T. <HI REND="I">On—tounged</HI>] O mouþe &amp; two tungen E. <HI REND="I">at</HI>] in T. <HI REND="I">enqueste</HI>] <HI REND="I">so</HI> PM; a queste EFT; queste S.</NOTE></L>
<L>This sleuthe was sleyh of werre · and a slynge made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14050"><HI REND="I">This</HI> EFS] <HI REND="I">miswritten</HI> Thes P; Þus M. <HI REND="I">a—made</HI>] made him a slynge MFS.</NOTE></L>
<L>And þrew drede of dispayr · a doseyne myle a-aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14051"><HI REND="I">þrew</HI> MFS] þrewe P; þreuȝ T. <HI REND="I">drede</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="165">For care conscience [þo] · cryede vp-on elde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14052">[<HI REND="I">þo</HI> MFT] PES <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bad hym fonde to fighte · and afere wanhope.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14053"><HI REND="I">to</HI>] for to F. <HI REND="I">afere</HI>] fere a-wey S.</NOTE></L>
<L>And elde hente good hope · and hastiliche shrof hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14054"><HI REND="I">And</HI>] S <HI REND="I">om. And elde</HI>] Elde þo MF. <HI REND="I">hente</HI>] hente þo S.</NOTE></L>
<L>And wayueþ away wanhope · and with lyf he fighteþ.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14055"><HI REND="I">wayueþ</HI>] wayuede MT; wayued S; vanned F; vanscheþ E.</NOTE></L>
<L N="169">And lif fleyh for fere · to [fisik] after helpe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14056"><HI REND="I">fleyh</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> fleyht P (<HI REND="I">but see</HI> B-text); flew F; fli M; fly S; fleþ T; fleckeþ (!) E. [<HI REND="I">fisik</HI> EMST] phisik F; syke (<HI REND="I">for</HI> fysyke) P.</NOTE></L>
<L>And by-souhte hym of socour · and of [his] salue hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14057"><HI REND="I">by-souhte hym</HI>] him bi-souȝte MFS. [<HI REND="I">his</HI> MFST] here PE. <HI REND="I">hadde</HI>] he hadde MFS.</NOTE></L>
<L>And gaf hym gold good won · þat gladede here hertes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14058"><HI REND="I">good</HI>] goud P. <HI REND="I">here hertes</HI>] his herte MST.</NOTE></L>
<L N="172">And þei gauen hym agayn · a glasene houe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14059"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. þei gauen</HI>] þei ȝauen E; þei gauyn P; þei geuen T; þei gaf F; he gaf MS. <HI REND="I">hym</HI>] T <HI REND="I">om. houe</HI>] houue MST; howue F; how E.</NOTE></L>
<L>Lyf leyuede þat leche-craft · lette sholde elde,<MILESTONE N="375" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14060"><HI REND="I">þat</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And to-dryue away deþ · with [dyas and] drogges.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14061"><HI REND="I">to-dryue</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEM; dryue FT; dreue S. [<HI REND="I">dyas and</HI> FS] dias and M; dyetis &amp; T; <HI REND="I">miswritten</HI> dayes P; diares E. <HI REND="I">drogges</HI>] dragges FT; drouges S.</NOTE></L>
<L>Elde auntred hym on lyf · and atte laste he hitte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14062"><HI REND="I">Elde</HI>] And elde T. <HI REND="I">atte</HI>] at þe MFST. <HI REND="I">he</HI>] T <HI REND="I">om. hitte</HI>] hutte M.</NOTE></L>
<L>A fisician with a forrede hod · þat he fel in a palsye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14063"><HI REND="I">with</HI>] in T. <HI REND="I">forrede</HI>] furrede F; furrid T. <HI REND="I">fel</HI>] fil F; ful M.</NOTE></L>
<L N="177">And þer deiede þat doctour · er thre dayes after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14064"><HI REND="I">þat</HI>] þe T.</NOTE></L>
<L>"Now ich seo," saide lyf · "þat surgerye ne phisike</L>
<L>May nat a myte availle · to medlen a-ȝens elde."
</L>
<PB REF="00001274.tif" N="436, C-text"/>
<L N="180">And in hope of hus hele · good heorte he hente,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14065"><HI REND="I">hele</HI>] helpe T.</NOTE></L>
<L>And rod so to reuel · a ryche place and a murye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14066"><HI REND="I">so to</HI>] so to þe F; to þe S. <HI REND="I">a</HI> (2)] EM <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>The companye of comfort · men cleped hit som tyme.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14067"><HI REND="I">cleped</HI> EF] clepede MS; cli|pid P.</NOTE></L>
<L>And elde hastede after hym · and ouer my hefde ȝeode,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14068"><HI REND="I">hastede</HI>] T <HI REND="I">om. my</HI>] myn MFST. <HI REND="I">hefde</HI>] heed F; hed MET; hede S. <HI REND="I">ȝeode</HI>] he ȝede MF.</NOTE></L>
<L>And made me balled by-fore · and bar on þe croune;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14069"><HI REND="I">balled</HI> EMFS] ballide PT. <HI REND="I">by-fore</HI>] bi-forn M. <HI REND="I">on</HI>] vpon MFS.</NOTE></L>
<L N="185">So harde he ȝeode ouer myn hefde · hit wol be sene euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14070"><HI REND="I">ouer</HI>] vpon S. <HI REND="I">hefde</HI>] hed EMST; heed F. <HI REND="I">sene</HI> EMFST] syne P.</NOTE></L>
<L>"Syre vuel-ytauht elde," quaþ ich · "vnhende go with þe!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14071"><HI REND="I">vuel</HI>] euel MF; yuel E. <HI REND="I">ytauht</HI>] ytauhte P; ytauȝt EMT; tauȝt SF. <HI REND="I">vuel—elde</HI>] elde euele y|tauȝt T.</NOTE></L>
<L>Suþþe whanne was þe hey wey · ouer menne hefdes?<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14072"><HI REND="I">whanne</HI>] wanne P. <HI REND="I">hey</HI>] T <HI REND="I">om. menne</HI>] menes MT; men ES; mennus F. <HI REND="I">hefdes</HI>] heuedis T; hedes EMS; heedus F.</NOTE></L>
<L N="188">Haddest þow be hende," quaþ ich · "þow woldest haue asked leue."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14073"><HI REND="I">be hende</HI>] hende be S. <HI REND="I">quaþ ich</HI>] T <HI REND="I">om. asked</HI>] askede P.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, leue lordeyn!" quaþ he · and leyde on me with age,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14074"><HI REND="I">Ȝe leue</HI>] Ȝe ȝe lewed M.</NOTE></L>
<L>And hitte me vnder þe ere · vnneþe may ich huyre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14075"><HI REND="I">hitte</HI>] hutte M. <HI REND="I">vnneþe</HI> MF] vnnyþe PT; vneþe E; onneþe S.</NOTE></L>
<L N="191">He boffatede me a-boute þe mouthe · and bete oute my wang-teþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14076"><HI REND="I">wang-teþ</HI>] wongteþ M; iakteþ E.</NOTE></L>
<L>And gyuede me wiþ goutes · ich may nat go at large.</L>
<L>And of þe wo þat ich was yn · my wif hadde reuthe,</L>
<L>And wisshede wel witerlyche · þat ich were in heuene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14077"><HI REND="I">wisshede</HI>] wyschte S. <HI REND="I">witer|lyche</HI>] whiterlyche P; withturli M.</NOTE></L>
<L N="195">For þe lyme [þat] she louede me fore · and leef was to feele,<MILESTONE N="376" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14078">[<HI REND="I">þat</HI> MFS] PE <HI REND="I">om. she</HI>] heo F; hue S. <HI REND="I">fore</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFS; <HI REND="I">better</HI> for. <HI REND="I">to</HI>] for to F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001275.tif" N="437, C-text"/>
<L N="196">And a nyghtes nameliche · when we naked were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14079"><HI REND="I">nyghtes</HI>] nyghȝtes P. <HI REND="I">And—nameliche</HI>] Namelich on nyȝtes M; Namelich a nyȝtus FS.</NOTE></L>
<L>Ich ne myghte in none manere · maken hit at heore wille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14080"><HI REND="I">ne</HI>] MFS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>So elde and [hue] hit hadde · a-feynted and forbete.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14081">[<HI REND="I">hue</HI> S] heo MF; ȝo E; he P (<HI REND="I">for</HI> hue, <HI REND="I">the usual form elsewhere</HI>). <HI REND="I">hit</HI>] E <HI REND="I">om. hit hadde</HI>] hadde hit S. <HI REND="I">a-feynted</HI> M] afeyntede P; forfeynted EFS. <HI REND="I">forbete</HI> EMFS] forbeete P.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14082">195—198. <HI REND="I">Erased in</HI> T; <HI REND="I">rewritten in late hand.</HI></NOTE></L>
<L>And as ich sat in þis sorwe · [ich] sauh how kynde passede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14083"><HI REND="I">as</HI>] M <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">ich</HI> E] y S; i FT; and M; P <HI REND="I">om. sauh</HI>] sawe E; saw M; sauȝ T; say FS.</NOTE></L>
<L N="200">And deþ drow neyghynge me · for drede gan ich quaken,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14084"><HI REND="I">neyghynge</HI>] neȝyng E; and neihede MF; nere &amp; nyȝede S; faste to T.</NOTE></L>
<L>And criede carfully to kynde · [out] of kare me brynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14085"><HI REND="I">carfully</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">out</HI> EMFST] P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Lo, hou elde þe hore · haþ me byseye;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14086"><HI REND="I">Lo</HI>] &amp; seide lo F. <HI REND="I">haþ</HI>] haueþ MS. <HI REND="I">me</HI>] S <HI REND="I">om. byseye</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; bi-seiȝe MT; be-seye S; biseie F.</NOTE></L>
<L>Awreke me, yf ȝoure wil beo · forich wolde be hennes.'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14087"><HI REND="I">Awreke</HI>] Awrekeþ M. <HI REND="I">me</HI>] E <HI REND="I">om. ich</HI>] wo i M.</NOTE></L>
<L N="204">"Yf þow wolt beo awreke · wende in-to unite,</L>
<L>And hold þe þare euere · til ich sende for þe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14088"><HI REND="I">sende—þe</HI>] for þe sende F.</NOTE></L>
<L>And loke þou conne som craft · er þou come þennes."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14089"><HI REND="I">er</HI>] or þat F.</NOTE></L>
<L>"Consaileþ me, kynde," quaþ ich · "what crafte be best to leere?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14090"><HI REND="I">kynde—ich</HI>] quod i to kynde MF.</NOTE></L>
<L N="208">"Lerne to loue," quaþ kynde · "and lef alle oþer þynges."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14091"><HI REND="I">Lerne</HI>] Lere þow T. <HI REND="I">quaþ</HI>] seide F. <HI REND="I">lef</HI>] leue T. <HI REND="I">þynges</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>"Hou shal ich come to catel so · to cloþe me and to feode?"</L>
<L>"And þow loue leelliche · lacke shal þe neuere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14092"><HI REND="I">And</HI>] As S.</NOTE></L>
<L>Wede ne worldlich mete · while þy lyf lasteþ."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14093"><HI REND="I">worldlich</HI> ME] wordliche PF; wordly S; worþi T. <HI REND="I">while</HI>] with F. <HI REND="I">þy</HI>] þe M.</NOTE></L>
<L N="212">And ich þorgh consail of kynde · comsede to rome<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14094"><HI REND="I">And</HI>] Þo F. <HI REND="I">ich</HI>] <HI REND="I">placed before</HI> comsede <HI REND="I">in</HI> MFS. <HI REND="I">þorgh</HI>] be T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001276.tif" N="438, C-text"/>
<L>Thorgh contricion and confession · til ich cam to unite;</L>
<L>And þer was conscience constable · crystine to saue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14095"><HI REND="I">And</HI>] MS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>He was byseged soþliche · with seuene grete geauntes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14096"><HI REND="I">He</HI>] Ȝo E. <HI REND="I">He was</HI>] And T. <HI REND="I">byseged</HI> EM] bisegid FS; bysegide P.</NOTE></L>
<L>That with Antecrist helden · harde aȝeyns conscience.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14097"><HI REND="I">Antecrist</HI>] Aunticrist PS. <HI REND="I">with—helden</HI>] heelde with antecrist F.</NOTE></L>
<L N="217">Sleuthe with hus slynge · an hard saut he made.<MILESTONE N="377" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14098"><HI REND="I">Sleuthe</HI>] Þo slewthe F. <HI REND="I">saut</HI> EFST] <HI REND="I">better than</HI> sauht P; sauȝt M; <HI REND="I">cf.</HI> l. 300. <HI REND="I">he</HI>] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Proude preostes cam with hym · passend an hundred;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14099"><HI REND="I">preostes</HI>] prelates M. <HI REND="I">cam—hym</HI>] with him come F. <HI REND="I">passend</HI>] passyng EMST. <HI REND="I">passend—hundred</HI>] mo þan a þousand (<HI REND="I">as in</HI> B-text) F.</NOTE></L>
<L>In paltokes and pikede shoes · and pissares longe knyues,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14100"><HI REND="I">and</HI> (1)] &amp; in S. <HI REND="I">pissares</HI>] <HI REND="I">so</HI> PME; pisserus FST. <HI REND="I">longe</HI>] with longe E.</NOTE></L>
<L>Thei come aȝeyns conscience · with couetise þei helden.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14101"><HI REND="I">Thei</HI>] T <HI REND="I">om. helden</HI>] holden S.</NOTE></L>
<L N="221">"By þe marie," quaþ a mansed preest · was of þe marche of yrelonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14102"><HI REND="I">By þe</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEMFS; Be þe T. <HI REND="I">marie</HI>] mare S. <HI REND="I">mansed</HI>] mansede PF; mansed E (<HI REND="I">which shows it is not</HI> maused); monsede S. <HI REND="I">was</HI>] T <HI REND="I">om. was—yrelonde</HI>] &amp; by seint myȝhel F.</NOTE></L>
<L>"Ich counte conscience no more · by so ich cacche seluer,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14103"><HI REND="I">counte</HI>] acounte M. <HI REND="I">conscience—more</HI>] no more consience T. <HI REND="I">by so</HI>] so þat T.</NOTE></L>
<L>Than ich do to drynke · a drawt of good ale!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14104"><HI REND="I">drawt</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; drauȝt MFT; draft S.</NOTE></L>
<L N="224">And so seide syxty · of þe same countreo,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14105"><HI REND="I">countreo</HI>] wise F.</NOTE></L>
<L>And shotten aȝeyns hym with shot · [many a schef of] oþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14106"><HI REND="I">with</HI>] FS <HI REND="I">om. shot</HI>] schotus S. [<HI REND="I">many—of</HI> EF] wiþ many a schef of M; many a schef S; many shef of T; mony shef P.</NOTE></L>
<L>And brode-hokede arwes · godes herte and hus nailes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14107"><HI REND="I">arwes</HI>] harwes P; <HI REND="I">but see</HI> l. 117. <HI REND="I">herte</HI>] fleys M; blod S.</NOTE></L>
<L>And hadde almost vnite · and holychurche a-doune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14108"><HI REND="I">adoune</HI>] distroyed T.</NOTE></L>
<L N="228">Conscience cride, "helpe · cleregie, oþer ich falle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14109"><HI REND="I">cleregie</HI>] to clergie F. <HI REND="I">oþer</HI>] or MT; for FS.</NOTE></L>
<L>Thorgh imparfit preestes · and prelates of holychurche."</L>
<L>Freres herde hym crie · and comen hym to helpe,
</L>
<PB REF="00001277.tif" N="439, C-text"/>
<L>Ac for þei couþe nat wel here craft · conscience for-soke hem.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14110">T <HI REND="I">omits. Ac</HI>] &amp; F.</NOTE></L>
<L N="232">Neode neyhede þo ner · to conscience he tolde<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14111"><HI REND="I">neyhede</HI>] neȝhed F; neȝed E; neiȝide T; nyȝȝede S. <HI REND="I">to</HI>] and to M; &amp; T.</NOTE></L>
<L>Þat þei came for couetise · to haue cure of soules,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14112"><HI REND="I">soules</HI>] soule T.</NOTE></L>
<L>And for thei aren poure, paraunter · for patrimonye hem failleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14113"><HI REND="I">for</HI> (2)] M <HI REND="I">om. poure par|aunter</HI>] perauntur poore F.</NOTE></L>
<L>Thei wolle flaterie to fare wel · to folke þat ben riche.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14114"><HI REND="I">flaterie</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; flatere MFST. <HI REND="I">to</HI> (2)] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And sitthen þei chosen chile · and c[h]aytif pouerte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14115"><HI REND="I">chile</HI>] <HI REND="I">so</HI> PS; clyle (<HI REND="I">for</HI> chyle) E; chele MFT. <HI REND="I">chaytif</HI>] caytif PE; <HI REND="I">but</HI> chaitife M; chaitif T; cheityf S; F <HI REND="I">has</HI> caitevous.</NOTE></L>
<L N="237">Let hem chewe as þei chosen · and charge hem with no cure.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14116"><HI REND="I">hem</HI> (1)] E <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For lommere he lyeþ · þat liflode mote begge,<MILESTONE N="378" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14117"><HI REND="I">lommere</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; lomere MF; loomere (<HI REND="I">altered to</HI> loome, <HI REND="I">with the gloss</HI> i. sepe) T. <HI REND="I">he</HI>] þey E. <HI REND="I">mote</HI>] schal M.</NOTE></L>
<L>Than he þat laboreþ for lyflode · and leneþ hit beg|geres.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14118"><HI REND="I">Than</HI>] Þat (!) F. <HI REND="I">for lyflode</HI>] þerfore F. <HI REND="I">hit</HI>] it to FS; to M.</NOTE></L>
<L N="240">And sitthen freres for-soke · þe felicite of erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14119"><HI REND="I">þe</HI>] FS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Lat hem be as beggers · oþer lyue by aungeles fode."</L>
<L>Conscience of þis consail tho · comsede for to lauhe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14120"><HI REND="I">þis</HI>] his S. <HI REND="I">tho</HI>] MF <HI REND="I">om. comsede</HI>] becomsed F. <HI REND="I">for</HI>] T <HI REND="I">om. lauhe</HI>] lauȝe EST; lauȝhe F; laue M.</NOTE></L>
<L>And cortesly confortid hem · and cald yn alle freres,</L>
<L N="244">And seide, "sires, sothly · wel-come be ȝe alle</L>
<L>To unite and to holichurche · ac o þing ich ȝow preye,</L>
<L>Holdeþ ȝow in unite · and haueþ non enuye<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14121"><HI REND="I">Holdeþ</HI>] And holdiþ T. <HI REND="I">haueþ</HI>] haþ T.</NOTE></L>
<L>To lerede ne to lewide · bote lyueþ after ȝoure reule.</L>
<L N="248">And ich wol beo ȝoure borw · ȝe shulleþ haue brede and cloþes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14122"><HI REND="I">ich wol</HI>] i my-self wole MF; y my silf schal S. <HI REND="I">shulleþ</HI>] schulle M.; schal F.</NOTE></L>
<L>And oþer necessaries ynowh ȝou shal no þyng lakke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14123"><HI REND="I">ȝou</HI>] ȝe MT; þat ȝe F. <HI REND="I">shal</HI>] schulle M; shuln T. <HI REND="I">no þyng</HI>] nat F.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001278.tif" N="440, C-text"/>
<L>With þat ȝe leue logyk · and lerneþ for to louye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14124"><HI REND="I">logyk</HI>] ȝour logik F. <HI REND="I">lerneþ</HI> EMT] lernyeþ P; lerne F. <HI REND="I">for</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For loue lefte þei lordshupes · boþe londe and scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14125"><HI REND="I">loue</HI>] S <HI REND="I">om. lefte</HI>] lost E. <HI REND="I">lordshupes</HI>] lordschip EF; lordschup S; lordschepe M.</NOTE></L>
<L N="252">Frere fraunceis and domynyk · for loue to be holy.</L>
<L>And yf [ȝe] coueiteþ cure · kynde wol ȝow telle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14126">[<HI REND="I">ȝe</HI> EMFST] he P. <HI REND="I">cure</HI>] any cure F.</NOTE></L>
<L>That in mesure god made · alle manere þynges,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14127"><HI REND="I">manere</HI>] maner of T; S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And sette hit at [a] sertayn · and at a syker numbre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14128"><HI REND="I">hit</HI>] <HI REND="I">so in all; cf.</HI> B-text. [<HI REND="I">a</HI> EMFT] PS <HI REND="I">om. a</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And nempnede hem names · and nombrede þe sterres;<Q><HI REND="I">Qui numerat multitudinem stellarum.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14129"><HI REND="I">hem</HI>] men F.</NOTE></L>
<L N="257">Kynges and knyghtes · þat kepen and defenden,</L>
<L>Hauen officers vnder hem · and ech of hem a certayn,</L>
<L>And yf þei wage men to werre · thei wryten hem in numbre;<MILESTONE N="379" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14130"><HI REND="I">in</HI>] be T.</NOTE></L>
<L N="260">Wol no treserour take hem wages · trauayle þei neuere so sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14131"><HI REND="I">Wol</HI>] For wil F. <HI REND="I">Wol—treserour</HI>] Wul not tresoure S.</NOTE></L>
<L>Bote hij beon nempned in þe numbre · of hem þat ben ywaged.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14132"><HI REND="I">hij beon</HI>] hy be ES; þei ben MT; þei be F. <HI REND="I">nempned</HI>] named F; T <HI REND="I">om. þe numbre</HI>] nombre T. <HI REND="I">y|waged</HI>] wagid T.</NOTE></L>
<L>Alle oþere in bataille · beeþ [yholde] brybours,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14133"><HI REND="I">Alle</HI>] Al þat F. <HI REND="I">beeþ</HI>] þei beth F. [<HI REND="I">yholde</HI> EST] i-holde MF; <HI REND="I">miswritten</HI> yolde P. <HI REND="I">yholde brybours</HI>] bribores I-holde F.</NOTE></L>
<L>Pilours and pyke-herneys · in eche parshe a-corsede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14134"><HI REND="I">parshe</HI>] paresche E; a pa|resche F. <HI REND="I">a-corsede</HI>] cursed F.</NOTE></L>
<L N="264">Monekes and monyales · and alle men of religion,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14135"><HI REND="I">alle</HI>] iche T.</NOTE></L>
<L>Here ordre and here ruele wol · to haue a certayn numbre;</L>
<L>Of lered and lewede · þe lawe wole and askeþ<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14136"><HI REND="I">and</HI>] and of MFS. <HI REND="I">lered—lewede</HI>] lewide &amp; leride T. <HI REND="I">wole</HI>] wolde M.</NOTE></L>
<L>A certayn for a certayn · saue onliche of freres!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14137"><HI REND="I">of</HI>] þe E; MFS <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="268">For-thi," quaþ conscience, "by crist · kynde wit me telleþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14138"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001279.tif" N="441, C-text"/>
<L>Hit is wickede to wage ȝou · ȝe wexeþ oute of numbre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14139"><HI REND="I">ȝe</HI>] for ȝe M. <HI REND="I">wexeþ</HI> EFM] wexiþ T; wexuþ S; <HI REND="I">miswritten</HI> wexit P.</NOTE></L>
<L N="270">Heuene haueþ euene numbre · And helle is with-oute numbre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14140">T <HI REND="I">omits. haueþ</HI>] haþ an E. <HI REND="I">numbre</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For-thi ich wolde witerly · þat ȝe were in registre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14141"><HI REND="I">For-thi</HI>] For-whi M. <HI REND="I">wolde</HI>] wulle S. <HI REND="I">witerly</HI>] whiterly P; with|turli M. <HI REND="I">were—registre</HI>] weren i|registred M; in registre were F.</NOTE></L>
<L>And ȝoure numbre vnder notarie signe · and noþer more ne lasse."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14142">
<P><HI REND="I">notarie</HI>] <HI REND="I">so</HI> PEF; notories MT; a noteryes S. <HI REND="I">more</HI>] mo MFST.</P>
<P><HI REND="I">After</HI> l. 272, T <HI REND="I">repeats</HI> l. 261 <HI REND="I">in the form</HI>—But þei be nempnid in þe noumbre · of þeim þat ben wagit.</P></NOTE></L>
<L N="273">Enuye herde þis · And het freres go to scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14143"><HI REND="I">het</HI>] heet F; hette T; bad S. <HI REND="I">go</HI>] to go F.</NOTE></L>
<L>And lerne logik and lawe · and eke contemplacion,</L>
<L>And preche men of plato · and prouen hit by seneca,</L>
<L>That alle þyng vnder heuene · ouhte to beo in comune.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14144"><HI REND="I">ouhte</HI>] owe E.</NOTE></L>
<L>He lyeþ, as ich leyue · þat to þe lewede so precheþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14145"><HI REND="I">He</HI>] But he F.</NOTE></L>
<L>For god made to men a lawe · and Moyses hit tauhte,<MILESTONE N="380" UNIT="A page"/><Q><HI REND="I">Non concupisces rem proximi tui.</HI></Q></L>
<L>And vuel is this yholde · in parshes of yngelonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14146"><HI REND="I">vuel</HI>] euele MFT; yuel E. <HI REND="I">parshes</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; parsches M; parisches F; parosshis T.</NOTE></L>
<L N="280">For persones and parshe-preestes · þat sholde þe peuple shryue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14147"><HI REND="I">For</HI>] Þat T. <HI REND="I">sholde</HI>] schul S.</NOTE></L>
<L>And thei beon curatours cald · to knowe and to hele,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14148"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. cald</HI>] i-cald M. <HI REND="I">hele</HI>] helpe E; holde T.</NOTE></L>
<L>Alle þat been here parshenes · penaunces [to enioyne],<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14149"><HI REND="I">penaunces</HI>] penaunce FS. [<HI REND="I">to enioyne</HI> MFS] enioyne T; enioyneþ P; enioyned E.</NOTE></L>
<L N="283">And beo ashamede in here shryft; · ac shame makeþ hem wende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14150"><HI REND="I">And—in</HI>] Ac for þei schameth of F. <HI REND="I">ac</HI>] &amp; T; F <HI REND="I">om. wende</HI>] to wende F.</NOTE></L>
<L>And fleo to [þe] freres · as fals folke to westmynstre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14151">[<HI REND="I">þe</HI> EMST] fals F; P <HI REND="I">om. as</HI>] &amp; T. <HI REND="I">fals</HI>] S <HI REND="I">om. folke</HI>] folk dooth FS; folc don M.</NOTE></L>
<L>Þat borweþ and bereþ hit thuder · And thenne byddeþ frendes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14152"><HI REND="I">hit</HI>] MFS <HI REND="I">om.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001280.tif" N="442, C-text"/>
<L>Ȝeorne of for-ȝeuenesse · oþer lenger ȝeres leue.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14153"><HI REND="I">Ȝeorne</HI>] Ȝerne FST; Ȝorne E; Ȝurne M. <HI REND="I">of</HI>] or T; S <HI REND="I">om. leue</HI>] lone M.</NOTE></L>
<L>Ac while he is in westmynstre · he wol be by-fore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14154"><HI REND="I">while</HI>] wile P. <HI REND="I">in westmynstre</HI>] at westmynstur halle F.</NOTE></L>
<L N="288">And maken hym myrie · with oþer menne goodes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14155"><HI REND="I">myrie with</HI>] wondur mery · of F. <HI REND="I">menne</HI>] menes M; mennus FT; men S.</NOTE></L>
<L>And so hit fareþ by muche folke · þat to freres hem shryueþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14156"><HI REND="I">And</HI>] MFS <HI REND="I">om. to</HI>] to þe F. <HI REND="I">hem</HI>] FT <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As asisours and executours · þei shal ȝeue þe freres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14157"><HI REND="I">asisours</HI> ES] asissours P; sisours MFT. <HI REND="I">executours</HI> EMFT] excecutours P; exceketours S. <HI REND="I">freres</HI>] faitoures F.</NOTE></L>
<L>A parcel to preye for hem · and maken hem [murye]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14158"><HI REND="I">parcel</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> prarcel P. <HI REND="I">to</HI>] for to F. <HI REND="I">hem</HI>] him T. [<HI REND="I">murye</HI> T] mury E; murie M; merye FS; murþe P.</NOTE></L>
<L N="292">With þe remenant of þe good · þat oþer men by|swonke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14159"><HI REND="I">of—good</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And suffre þe dede in dette · to þe day of dome.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14160"><HI REND="I">þe</HI> (1)] so þe F. <HI REND="I">to</HI>] til MS; ȝe til F.</NOTE></L>
<L>Enuye here-fore · hatyde conscience,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14161"><HI REND="I">Enuyc</HI>] But sir enuye F; Euer enuye M. <HI REND="I">hatyde</HI>] hatiþ T.</NOTE></L>
<L>And freres to philosophie · he fond hem to scole,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14162"><HI REND="I">freres</HI>] fals frerus F. <HI REND="I">hem</HI>] so F; vs T.</NOTE></L>
<L N="296">The while couetise and vnkyndenesse · assailede con|science.<MILESTONE N="381" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14163"><HI REND="I">The</HI>] F <HI REND="I">om. while</HI>] wile P. <HI REND="I">couetise—vnkyndenesse</HI>] vnkynde|nesse and coueitise M. <HI REND="I">assailede conscience</HI>] consience assaileden T.</NOTE></L>
<L>In vnite holichurche · conscience held hym,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14164"><HI REND="I">held</HI>] hold S.</NOTE></L>
<L>And made pees portor · to pynne þe ȝates.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14165"><HI REND="I">þe</HI>] wel þe F.</NOTE></L>
<L>Alle tale-tellours · and titereres in ydel,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14166"><HI REND="I">Alle</HI>] Of alle T. <HI REND="I">titereres in</HI>] titeris of T.</NOTE></L>
<L N="300">Ypocrise and thei · an hard sawt thei ȝeuen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14167"><HI REND="I">an</HI> EMFS] <HI REND="I">miswritten</HI> and P. <HI REND="I">sawt</HI> F] saut ST; sauȝt M; <HI REND="I">mis|written</HI> swat (<HI REND="I">for</HI> sawt) PE. <HI REND="I">ȝeuen</HI>] ȝouen F. <HI REND="I">an—ȝeuen</HI>] han hard saut made T. <HI REND="I">ȝeuen</HI>] ȝouen F.</NOTE></L>
<L>Ypocrise at þe ȝate · harde gan fighte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14168"><HI REND="I">at þe</HI>] ate F. <HI REND="I">gan</HI>] gan to F.</NOTE></L>
<L>And wondede wel wickedly · meny a wys techere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14169"><HI REND="I">a</HI>] T <HI REND="I">om. techere</HI>] techeris T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001281.tif" N="443, C-text"/>
<L>That with conscience acordede · and cardinale uertues.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14170"><HI REND="I">cardinale</HI>] cardinales ME.</NOTE></L>
<L N="304">Conscience calde a leche · þat couthe wel shryue,</L>
<L>To salue þo þat sik were · and þorgh synne y-wonded.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14171"><HI REND="I">þorgh</HI>] with T. <HI REND="I">y-wonded</HI>] wounded F.</NOTE></L>
<L>Shruft shupte sharpe salue · and made men do penaunce<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14172"><HI REND="I">Shruft</HI>] Schrift M; Schrif F. <HI REND="I">shupte</HI>] <HI REND="I">so</HI> PE; schop MS; schoop F; shop T. <HI REND="I">penaunce</HI>] penaunces E.</NOTE></L>
<L N="307">For here mysdedes · that thei wrouht hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14173"><HI REND="I">wrouht hadde</HI>] hadde ywrouȝt T. <HI REND="I">wrouht</HI>] i-wrout M.</NOTE></L>
<L>And þat peers pardoun were ypaied · <HI REND="I">Redde quod dedes.</HI></L>
<L>Some likede nat þis leche · and lettres þei senten,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14174"><HI REND="I">senten</HI>] sette T.</NOTE></L>
<L>Yf eny surgeyn were in þe sege · þat softere couþe plastre.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14175"><HI REND="I">were</HI>] F <HI REND="I">om. þat</HI>] F <HI REND="I">om. couþe plastre</HI>] plaster couþe E.</NOTE></L>
<L N="311">Sire lyf-to-lyue-in-lecherie · lay þere and gronede;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14176"><HI REND="I">in</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>For fastynge of a friday · he ferde as he wolde deye.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14177"><HI REND="I">he</HI>] T <HI REND="I">om. wolde</HI>] wul S. <HI REND="I">deye</HI>] a died F.</NOTE></L>
<L>"Ther is a surgen in þe sege · þat softe can handle,</L>
<L>And more of fisik by fer · and fairer he plastreþ;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14178"><HI REND="I">softe</HI>] softer F; softre M.</NOTE></L>
<L>On frere flaterere · is fisician and surgien."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14179"><HI REND="I">fer</HI> MFT] ferre E; feer P.</NOTE></L>
<L N="316">Quaþ contricion to conscience · "do hym come to unite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14180"><HI REND="I">come</HI>] to come F.</NOTE></L>
<L>For her is meny man · hurt þorgh ypocrisye."<MILESTONE N="382" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14181"><HI REND="I">is—hurt</HI>] buþ many men i|hurt M. <HI REND="I">meny</HI>] many a FT. <HI REND="I">hurt</HI>] l-hert F.</NOTE></L>
<L>"We haue no neode," quaþ conscience · "ich wote no bettere leche<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14182"><HI REND="I">no</HI>] a M (<HI REND="I">see next line</HI>).</NOTE></L>
<L>Þan person oþer parshe-prest · penytancer oþer busshup,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14183"><HI REND="I">Þan—oþer</HI>] And þat is M. <HI REND="I">busshup</HI>] busshop M; bischop EFT.</NOTE></L>
<L>Saue peers the plouhman · þat hath powere ouere alle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14184"><HI REND="I">Saue</HI>] And also M. <HI REND="I">ouere</HI>] of T.</NOTE></L>
<L N="321">And indulgence may do · bote yf dette lette."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14185"><HI REND="I">lette</HI>] lette it T.</NOTE></L>
<L>"Ich may wel suffry," quaþ conscience · "sutthe ȝe desiren<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14186">313—322. S <HI REND="I">omits.</HI></NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14187"><HI REND="I">suffry</HI>] suffre MFET. <HI REND="I">ȝe</HI>] þat ȝe M. <HI REND="I">desiren</HI> MFT] disyren P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001282.tif" N="444, C-text"/>
<L>That frere flaterere be fet · and fysyke ȝou syke."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14188"><HI REND="I">frere flaterere</HI>] þat frere M; þe frere FS. <HI REND="I">fet</HI>] i-fet MF. <HI REND="I">syke</HI>] be sike F.</NOTE></L>
<L N="324">The frere here-of herde · and hyede faste<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14189"><HI REND="I">frere</HI>] fals frere F. <HI REND="I">hyede</HI>] he hied F.</NOTE></L>
<L>To a lorde for a lettere · leue to haue to curen<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14190"><HI REND="I">to</HI> (2)] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>As he a curatour were · and cam with hus letteres<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14191"><HI REND="I">he—curatour</HI>] a curatour he MFT. <HI REND="I">and</HI>] T <HI REND="I">om. letteres</HI>] lettere T.</NOTE></L>
<L>Baldely to þe bushope · and hus breef hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14192"><HI REND="I">breef</HI>] <HI REND="I">so</HI> PF; bref EMST.</NOTE></L>
<L N="328">In countreyes þer he cam · confessions to hure;</L>
<L>And cam ther conscience was · and knockede atte ȝate.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14193"><HI REND="I">atte</HI>] at þe MFT.</NOTE></L>
<L>Pees vnpynnede þe dore · þat was portour of vnite,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14194"><HI REND="I">vnpynnede</HI>] þo vnpynned F; openide T. <HI REND="I">þe dore</HI>] hit MFS; it T. <HI REND="I">þat</HI>] MT <HI REND="I">om. was portour</HI>] porter was F.</NOTE></L>
<L>And in hast he [askede] · 'what hus wil were?'<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14195"><HI REND="I">he</HI>] T <HI REND="I">om.</HI> [<HI REND="I">askede</HI> MF] asked E; eschte S; hesshede P; hiȝte T.</NOTE></L>
<L>"In faith," quaþ þis frere · "for profit and for helthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14196"><HI REND="I">frere</HI>] frere þo F. <HI REND="I">helthe</HI>] helpe S.</NOTE></L>
<L N="333">Carpe ich wolde with contricion · and þer-fore cam ich hyder."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14197"><HI REND="I">ich wolde</HI>] wolde i T. <HI REND="I">con|tricion</HI>] conscience F.</NOTE></L>
<L>"He is syke," seide pees · "and so aren meny oþere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14198"><HI REND="I">so</HI>] M <HI REND="I">om. aren</HI>] beþ E.</NOTE></L>
<L>Ypocrisye haþ hurt hem · ful hard is yf [þei] keuere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14199"><HI REND="I">hem</HI>] hym S. <HI REND="I">hurt hem</HI>] hem I-hert F; i-hurt hem M. [<HI REND="I">þei</HI> EMF T] þey S; <HI REND="I">miswritten</HI> ȝe P.</NOTE></L>
<L N="336">"Ich am a surgen," seide þe frere · "and salues can ich make,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14200"><HI REND="I">ich</HI>] T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Conscience knoweþ me wel · and what ich can don."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14201"><HI REND="I">what</HI>] wot what M; what þat FS. <HI REND="I">don</HI> E] done P; do MF.</NOTE></L>
<L>"Ich preye the," quaþ pees þo · "er þow passe forþere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14202"><HI REND="I">þo</HI>] T <HI REND="I">om. forþere</HI>] ferrer F.</NOTE></L>
<L>What hattest þow? ich praye [þe] · hele nat þy name."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14203"><HI REND="I">hattest þow</HI>] hattestow F. [<HI REND="I">þe</HI> EF] PMST <HI REND="I">om. praye þe</HI>] þe pray F.</NOTE></L>
<L>"Certes," seide his felawe · "syre <HI REND="I">penetrans-domos.</HI>"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14204"><HI REND="I">his</HI>] is P.</NOTE></L>
<L>"Ȝe, go þi gate," quaþ pees · "by god, for al þy fysike,<MILESTONE N="383" UNIT="A page"/></L>
<L>Bote þow conne [oþer] craft · þou comest nat here-ynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14205">[<HI REND="I">oþer</HI> MFS] any oþer E; eny PT.</NOTE></L>
<L>Ich knew such on ones · nat eyhte wynter passede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14206"><HI REND="I">on</HI>] a wy F. <HI REND="I">passede</HI>] a-passad M.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001283.tif" N="445, C-text"/>
<L>Cam yn thus y-coped · at a court þere ich dwellede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14207"><HI REND="I">y-coped</HI> E] i-coped MF; y|copede P.</NOTE></L>
<L N="345">He was my lordes leche · and my ladies boþe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14208"><HI REND="I">He—lordes</HI>] And my lord (!) T.</NOTE></L>
<L>And atte last þis lymytour · þo my lord was oute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14209"><HI REND="I">And</HI>] T <HI REND="I">om. atte</HI> E] at þe MFST; atte þe (<HI REND="I">wrongly</HI>) P. <HI REND="I">was</HI>] whas P.</NOTE></L>
<L>He saluede so oure wommen · til somme were with childe."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14210"><HI REND="I">til</HI>] þat T. <HI REND="I">were</HI>] where P.</NOTE></L>
<L N="348">Hende-speche het pees þo · opene þe ȝates—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14211"><HI REND="I">Hende</HI>] Hendy S. <HI REND="I">het—þo</HI>] þo heet pees F. <HI REND="I">opene</HI>] &amp; praide open F. <HI REND="I">ȝates</HI>] ȝate S.</NOTE></L>
<L>"Lat yn þe frere and hus felawe · and make hem faire chere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14212"><HI REND="I">Lat</HI>] And lat PE (<HI REND="I">but</HI> MFST <HI REND="I">omit</HI> And; <HI REND="I">cf.</HI> B-text); Let MST; Late F. <HI REND="I">þe</HI>] S <HI REND="I">om. chere</HI> EMFST] chyre P.</NOTE></L>
<L>He may seo and huyre here · so may by-falle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14213"><HI REND="I">seo</HI>] i-seo M. <HI REND="I">huyre here</HI>] i|here M; hem here T. <HI REND="I">may</HI>] it may F.</NOTE></L>
<L>That lyf þorgh hus lore · shal leue couetise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14214"><HI REND="I">leue</HI>] leue his F.</NOTE></L>
<L N="352">And to beo a-drad of deþ · and wiþ-drawe hym fro pruyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14215"><HI REND="I">to</HI>] T <HI REND="I">omits; but the rest retain</HI> to. <HI REND="I">hym</HI>] hem T.</NOTE></L>
<L>And acorde with conscience · and cusse here aiþer oþere."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14216"><HI REND="I">And</HI>] S <HI REND="I">om. here</HI>] eþer (<HI REND="I">sic</HI>) E; MFST <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>Thus þorgh hende-speche · entrede þe frere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14217"><HI REND="I">Thus</HI>] &amp; þus F.</NOTE></L>
<L>And cam to conscience · and corteisliche hym grette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14218"><HI REND="I">to</HI>] þo to F.</NOTE></L>
<L N="356">"Thou art welcome," quaþ conscience · "canst þou hele syke?"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14219"><HI REND="I">art</HI> MFST] ert PE. <HI REND="I">welcome</HI>] wolcome P. <HI REND="I">canst þou</HI>] canstow F.</NOTE></L>
<L>"Here is contricion," quaþ conscience · "My cosyn, ywonded;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14220"><HI REND="I">quaþ conscience</HI>] T <HI REND="I">om. y|wonded</HI>] y-wondyd S; ywondede P; i-wounded ME; is I-wounded F; liþ woundit T.</NOTE></L>
<L>Conforte hym," quaþ conscience · "and take kepe to hus sores.</L>
<L N="359">The plastres of þe person · and þe pouderes beoþ to sore,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14221"><HI REND="I">plastres</HI>] plastre M. <HI REND="I">þe</HI> (2)] MFS <HI REND="I">om. to</HI>] so MF; S <HI REND="I">om. and—to</HI>] pynen hym T.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001284.tif" N="446, C-text"/>
<L>And lat hem lygge ouer-lange · and loþ is to chaungen;<MILESTONE N="384" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14222"><HI REND="I">And</HI>] He T. <HI REND="I">lat</HI>] lateth F; letteþ M; letuþ S; let T. <HI REND="I">to</HI>] hem to F.</NOTE></L>
<L>Fro lente to lente · he let hus plastres [byte]."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14223"><HI REND="I">to</HI>] in-to M. <HI REND="I">let</HI>] latte E; lateth F; letteþ M; letuþ S. [<HI REND="I">byte</HI> T] bite EMF; byde PS.</NOTE></L>
<L N="362">"That is ouerlonge," quaþ þis lymytour · "ich leyue ich shal amende hit."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14224"><HI REND="I">ouerlonge</HI>] to longe F; longe T. <HI REND="I">þis</HI>] M <HI REND="I">om. lymytour</HI> EFT] ly|metour S; lymytur M; lymatour P. <HI REND="I">amende hit</HI>] hit amende MS; it mende F.</NOTE></L>
<L>He goþ [&amp;] gropeþ contrition · and gaf hym a plastre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14225"><HI REND="I">He</HI>] And T. [<HI REND="I">&amp;</HI> EFS] PMT <HI REND="I">om.; see</HI> l. 368. <HI REND="I">and</HI>] an P. <HI REND="I">a</HI>] þan a F.</NOTE></L>
<L>Of "a pryue payement · and ich shal preye for ȝow,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14226"><HI REND="I">a</HI>] F <HI REND="I">om. ȝow</HI>] ȝowe P.</NOTE></L>
<L>And for hem þat ȝe aren holden to · al my lyf-tyme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14227"><HI REND="I">holden</HI>] i-holde ME.</NOTE></L>
<L>And make ȝow my lady · in masse and in matynes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14228"><HI REND="I">masse</HI>] massus F. <HI REND="I">in</HI> (2)] F <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="367">As freres of oure fraternite · for a litel seluer."</L>
<L>Thus he goþ and gadereþ · and gloseþ þer he shryueþ,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14229"><HI REND="I">þer</HI>] whan F.</NOTE></L>
<L N="369">Til contrition hadde clene for-ȝute · to crie and wepe and wake<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14230"><HI REND="I">hadde</HI>] haue M. <HI REND="I">for-ȝute</HI>] for-ȝete MFST; forȝit E. <HI REND="I">wepe</HI>] to wepe T. <HI REND="I">and wake</HI>] <HI REND="I">at beginning of</HI> l. 370 <HI REND="I">in</HI> T; <HI REND="I">as in</HI> B-text.</NOTE></L>
<L>For hus wickede werkes · as he was woned by-fore.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14231"><HI REND="I">woned</HI>] wonede P; wont FT; i-woned M.</NOTE></L>
<L>For comfort of hus confessour · contricion he lefte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14232"><HI REND="I">For</HI>] Þoru M; Þurw F. <HI REND="I">hus</HI>] þis MFS.</NOTE></L>
<L>That is þe souereyne salue · for alle kynne synnes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14233"><HI REND="I">kynne</HI>] maner T.</NOTE></L>
<L N="373">Anon sleuthe seih þat · and so dude pruyde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14234"><HI REND="I">Anon</HI>] T <HI REND="I">om. seih</HI>] saw M; say FS; sey E; seþ T.</NOTE></L>
<L>And comen with a kene wil · conscience to assaile.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14235"><HI REND="I">assaile</HI>] sayle F.</NOTE></L>
<L>Conscience criede eft · "cleregie, come help me!"<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14236"><HI REND="I">cleregie</HI>] to clergie to F. <HI REND="I">me</HI>] hym EMFS; T <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And bad contricion to come · to helpe [kepe] þe ȝate.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14237"><HI REND="I">to</HI> (1)] T <HI REND="I">om. to</HI> (2)] &amp; F. [<HI REND="I">kepe</HI> EMST] to kepe F; P <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L N="377">"He lith [adreynt]," saide pees · "and so doþ meny oþere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14238">[<HI REND="I">adreynt</HI> EMF] adraynt S; adreynched P; &amp; dryueliþ T.</NOTE></L>
<L>The frere with hus fisik · þis folke haþ enchaunted,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14239"><HI REND="I">enchaunted</HI> EMF] enchaunt|ede P.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001285.tif" N="447, C-text"/>
<L>And doþ men drynke dwale · þat men dredeþ no synne."<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14240"><HI REND="I">dwale</HI>] <HI REND="I">so in all. þat—no</HI>] til þei forȝete T.</NOTE></L>
<L N="380">"By crist," quaþ conscience tho · "ich wol by-come a pilgryme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14241"><HI REND="I">tho</HI>] S <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And wenden as wide · as the worlde regneþ,<MILESTONE N="385" UNIT="A page"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14242"><HI REND="I">as</HI>] forth also F. <HI REND="I">worlde</HI>] wordle P; wordl S.</NOTE></L>
<L>To seke peers þe plouhman · þat pruyde myghte destruye,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14243"><HI REND="I">þe</HI>] MFS <HI REND="I">om. pruyde myghte</HI>] myȝt pruyd S; myȝte pride F. <HI REND="I">pruyde</HI>] M <HI REND="I">om.</HI></NOTE></L>
<L>And [þat] freres hadden a fyndynge · þat for neode flateren,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14244">[<HI REND="I">þat</HI> EMFST] þe P. <HI REND="I">flateren</HI>] flaterede F.</NOTE></L>
<L N="384">And counterpleideþ me, conscience; · nowe kynde me a-venge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14245"><HI REND="I">counterpleideþ</HI>] counturpleteth F. <HI REND="I">kynde</HI>] kende T; kyng (!) E.</NOTE></L>
<L>And sende me hap and hele · til ich haue peers plouh|man!"</L>
<L>And suthe he gradde after grace · til ich gan a-wake.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14246"><HI REND="I">suthe</HI>] siþ EF; siþþe ST; seþþe M.</NOTE></L><TRAILER><HI REND="I">Hic explicit passus secundus de dobest.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14247"><HI REND="I">So</HI> P; EMF <HI REND="I">omit</HI> Hic. S <HI REND="I">has</HI>—Explicit secundus &amp; vltimus de dobest; T <HI REND="I">has</HI>—Explicit; E <HI REND="I">adds</HI>—incipit passus tercius (!).</NOTE></TRAILER><TRAILER>Explicit Peeres Plouheman, scriptum per Thom. Dankastre.</TRAILER></LG>
</DIV2>

</DIV1>
</BODY><BACK>
<DIV1 TYPE="omitted back matter">
<P>



<PB REF="00001286.tif" N="[unnumbered], C-text"/>

<PB REF="00001287.tif" N="449, C-text"/>

<PB REF="00001288.tif" N="450, C-text"/>

<PB REF="00001289.tif" N="451, C-text"/>

<PB REF="00001290.tif" N="452, C-text"/>

<PB REF="00001291.tif" N="453, C-text"/>

<PB REF="00001292.tif" N="454, C-text"/>

<PB REF="00001293.tif" N="455, C-text"/>

<PB REF="00001294.tif" N="456, C-text"/>

<PB REF="00001295.tif" N="457, C-text"/>

<PB REF="00001296.tif" N="458, C-text"/>

<PB REF="00001297.tif" N="459, C-text"/>

<PB REF="00001298.tif" N="460, C-text"/>

<PB REF="00001299.tif" N="461, C-text"/>

<PB REF="00001300.tif" N="462, C-text"/>

<PB REF="00001301.tif" N="463, C-text"/>

<PB REF="00001302.tif" N="464, C-text"/>

<PB REF="00001303.tif" N="465, C-text"/>

<PB REF="00001304.tif" N="466, C-text"/>

<PB REF="00001305.tif" N="[unnumbered], C-text"/>

</P><PB REF="00001306.tif" N="[unnumbered], C-text"/>
</DIV1>
</BACK></TEXT>
<TEXT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="poem">
<HEAD>Richard the redeles.</HEAD>
<DIV2 TYPE="prologue"><PB REF="00001307.tif" N="469, C-text"/>
<HEAD>[Prologus.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14248">
<P><HI REND="I">In these foot-notes, the reader will find the rejected readings of the MS., corrections in which have been but very sparingly made.</HI></P>
<P><HI REND="I">Besides these, all the more impor|tant parallel passages from the</HI> "Vision" <HI REND="I">are cited, with proper references. Thus, at l.</HI> 12, <HI REND="I">a quota|tion is given from l.</HI> 261 <HI REND="I">of</HI> Passus iv. <HI REND="I">of the</HI> C-text, <HI REND="I">as denoted by</HI> C. 4. 261. <HI REND="I">The</HI> C-text <HI REND="I">has been chosen for refer|ence</HI> (<HI REND="I">where possible</HI>) <HI REND="I">because the reader has it in his hand, and has only to turn back till he finds the passage cited.</HI></P></NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>And as I passid in my preiere · þer prestis were at messe,<MILESTONE N="107b" UNIT="folio"/></L>
<L>In a blessid borugh · þat bristow is named,</L>
<L>In a temple of þe trinite · þe toune euen amyddis,</L>
<L N="4">That cristis chirche is cleped · amonge þe comune peple,</L>
<L>Sodeynly þer sourdid · selcouþe þingis,</L>
<L>A grett wondir to wyse men · as it well myȝth,</L>
<L>And dowtes ffor to deme · ffor drede comynge after.</L>
<L N="8">So sore were þe sawis · of bothe two sidis,</L>
<L>Of Richard þat Regned · so Riche and so noble,</L>
<L>That whyle he werrid be west · on þe wilde yrisshe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14249"><HI REND="I">whyle;</HI> MS. wyle.</NOTE></L>
<L>Henrri was entrid · on the est half,</L>
<L N="12">Whom all þe londe loued · in lengþe and in brede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14250"><HI REND="I">Cf.</HI> He had be lord of þat <HI REND="I">londe · in lengthe and in brede;</HI> C. 4. 261.</NOTE></L>
<L>And ros with him rapely · to riȝtyn his wronge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14251"><HI REND="I">Cf.</HI> Two <HI REND="I">rysen rapliche</HI> · and rounede to-geders; C. 7. 383. For <HI REND="I">ros,</HI> the MS. has <HI REND="I">rosse.</HI></NOTE></L>
<L>ffor he shullde hem serue · of þe same after.
</L>
<PB REF="00001308.tif" N="470, C-text"/>
<L>Thus tales me troblid · ffor þey trewe were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14252"><HI REND="I">were;</HI> MS. <HI REND="I">where.</HI></NOTE></L>
<L N="16">And amarride my mynde rith moche · and my wittis eke:</L>
<L>ffor it passid my parceit · and my preifis also,</L>
<L>How so wondirffull werkis · wolde haue an ende.</L>
<L>But in sothe whan þey sembled · some dede repente,</L>
<L N="20">As knowyn is in cumpas · of Cristen londis,</L>
<L>That rewthe was, if reson · ne had reffourmed</L>
<L>The myssecheff &amp; þe mysserule · þat men þo in endurid.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14253"><HI REND="I">endurid;</HI> no doubt a corruption of <HI REND="I">durede,</HI> the true old form.</NOTE></L>
<L>I had pete of his passion · þat prince was of Walis,</L>
<L>And eke oure crouned kynge · till crist woll no lenger;</L>
<L N="25">And as a lord to his liage · þouȝ I lite hade,</L>
<L>All myn hoole herte was his · while he in helthe regnid.</L>
<L>And ffor I wuste not witterly · what shulde ffall,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14254"><HI REND="I">wuste;</HI> MS. <HI REND="I">wost;</HI> but see Pass. i. ll. 49 and 64, below.</NOTE></L>
<L>Whedir god wolde ȝeue him grace · sone to amende,</L>
<L N="29">To be oure gioure aȝeyn · or graunte it anoþer,</L>
<L>This made me to muse · many tyme and ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14255">
<P><HI REND="I">Cf. Musynge</HI> on þis meteles · a myle-wey ich ȝeode.</P>
<P>And <HI REND="I">meny tymes</HI> this me|teles · <HI REND="I">made me</HI> to studie; C. 10. 296.</P></NOTE></L>
<L>For to written him a writte · to wissen him better,</L>
<L N="32">And to meuve him of mysserewle · his mynde to reffresshe,</L>
<L>ffor to preise þe prynce · þat paradise made,</L>
<L>To ffullfill him with ffeith · and ffortune aboue,</L>
<L>And not to grucchen a grott · aȝeine godis sonde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14256"><HI REND="I">Cf.</HI> On <HI REND="I">god,</HI> whenne me greued ouht · and <HI REND="I">grucched of hus sonde;</HI> C. 7. 111.</NOTE></L>
<L N="36">But mekely to suffre · what so him sente were.</L>
<L>And ȝif him list to loke · a leef oþer tweyne,<MILESTONE N="108" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14257"><HI REND="I">Cf.</HI> First I lerned to lye · <HI REND="I">a leef other tweyne;</HI> B. 5. 203.</NOTE></L>
<L>That made is to mende him · of his myssededis,</L>
<L>And to kepe him in confforte · in crist and nouȝt ellis,
</L>
<PB REF="00001309.tif" N="471, C-text"/>
<L N="40">I wolde be gladde þat his gost · myȝte glade be my wordis,</L>
<L>And grame if it greued him · be god þat me bouȝte!</L>
<L>Ther nys no gouernour on þe grounde · ne sholde gye him þe better—</L>
<L>And euery Cristen kyng · þat ony [croune] bereth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14258"><HI REND="I">croune;</HI> MS. <HI REND="I">grounde,</HI> an ob|vious error, copied from l. 42.</NOTE></L>
<L N="44">So he were lerned on þe langage · my lyff durst I wedde—<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14259"><HI REND="I">Cf.</HI> Ich dorst haue <HI REND="I">leid my lyue</HI> · and no lasse <HI REND="I">wedde;</HI> C. 4. 260.</NOTE></L>
<L>Ȝif he waite well þe wordis, and so werche þerafter;</L>
<L>ffor all is tresour of þe trinite · þat turneth men to gode.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14260"><HI REND="I">Cf.</HI> Ther treuthe is, þe trone · þat <HI REND="I">trinite</HI> ynne sitteþ . . Than treuthe &amp; trewe loue · ys no <HI REND="I">tresour</HI> bettere; C. 2. 134—136.</NOTE></L>
<L>And as my body &amp; my beste · ou[ȝ]te to be my liegis,</L>
<L N="48">So rithffully be reson · my rede shulde also,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14261"><HI REND="I">Cf. —bi Reson,</HI> And <HI REND="I">Rihtful|iche,</HI> &amp;c.; A. 1. 92, 93; <HI REND="I">also,</HI> For <HI REND="I">ryhtfulliche reson;</HI> C. 2. 50.</NOTE></L>
<L>ffor to conceill, and I couthe · my kyng and þe lordis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14262"><HI REND="I">couthe;</HI> MS. <HI REND="I">couȝthe.</HI></NOTE></L>
<L>And þer-ffor I ffondyd · with all my ffyue wyttis<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14263">For <HI REND="I">ffondyd,</HI> MS. had <HI REND="I">ffordyd,</HI> but it has been altered to <HI REND="I">ffondyd.</HI> Mr Wright prints <HI REND="I">ffordyd,</HI> but see B. 15. 327; and cf. C. 2. 15.</NOTE></L>
<L>To traueile on þis tretis · to teche men þer-after</L>
<L N="52">To be war of wylffulnesse · lest wondris arise.</L>
<L>And if it happe to ȝoure honde · beholde þe book onys,</L>
<L>And redeth on him redely · rewis an hundrid,</L>
<L>And if ȝe sauere sum dell · se it fforth ouere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14264"><HI REND="I">Cf.</HI> ȝut <HI REND="I">sauereþ</HI> me nat þi sawe; C. 11. 107.</NOTE></L>
<L N="56">ffor reson is no repreff · be the rode of chester!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14265"><HI REND="I">Cf. bi þe Rode of chestre;</HI> B. 5. 467.</NOTE></L>
<L>And if ȝe ffynde ffables · or ffoly þer amonge,</L>
<L>Or ony ffantasie yffeyned · þat no ffrute is in,</L>
<L>Lete ȝoure conceill corette it · and clerkis to-gedyr,</L>
<L N="60">And amende þat ys amysse · and make it more better:</L>
<L>ffor ȝit it is secrette · and so it shall lenger,
</L>
<PB REF="00001310.tif" N="472, C-text"/>
<L>Tyll wyser wittis · han waytid it ouere,</L>
<L>That it be lore laweffull · and lusty to here.</L>
<L N="64">ffor witterly, my will is · þat it well liked</L>
<L>Ȝou and all ȝouris · and yonge men leueste,</L>
<L>To be-nyme hem her noyes · þat neweth hem ofte.</L>
<L N="67">ffor and þey mvse þeron · to þe myddwardis,</L>
<L>They shall [fynde] ffele ffawtis · ffoure score and odde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14266">The word <HI REND="I">fynde</HI> has obviously been omitted here; it is not in the MS.</NOTE></L>
<L>That yough[th]e weneth alwey · þat it be witte euere.</L>
<L>And thouȝ þat elde opyn it · oþer-while amonge,</L>
<L>And poure on it preuyly · and preue it well after,</L>
<L N="72">And constrewe ich clause · with þe culorum,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14267"><HI REND="I">Cf.</HI> þe <HI REND="I">culorum</HI> of þis <HI REND="I">clause</HI>; A. 3. 264; C. 12. 248.</NOTE></L>
<L>It shulde not apeire hem a peere · a prynce þouȝ he were,</L>
<L>Ne harme noþer hurte · þe hyghest of þe rewme,</L>
<L>But to holde him in hele · and helpe all his ffrendis.<MILESTONE N="108b" UNIT="folio"/></L>
<L>And if ony word write be · þat wrothe make myghte</L>
<L N="77">My souereyne, þat suget · I shulde to be,</L>
<L>I put me in his power · and preie him, of grace,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14268">
<P><HI REND="I">Cf.</HI> Thenne knelede ich on my knees and criede hure <HI REND="I">of grace,</HI></P>
<P>And <HI REND="I">preide hure</HI> pytously; C. 2. 76, 77.</P></NOTE></L>
<L>To take þe entent of my trouþe · þat thouȝte non ylle.</L>
<L N="80">ffor to wrath no wyght · be my wyll neuere,</L>
<L>As my soule be saff · ffrom synne at myn ende.</L>
<L>Þe story is of non estate · þat stryuen with her lustus,</L>
<L>But þo þat ffolwyn her fflessh · and here ffrelle þouȝtis;</L>
<L N="84">So if my conceyll be clere · I can saie no more,</L>
<L>But ho be greued in his gost · gouerne him better,</L>
<L>And blame not þe berne · þat the book made,</L>
<L>But þe wickyd will · and þe werkis after.
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="1"><PB REF="00001311.tif" N="473, C-text"/>
<HEAD>[Passus Primus.]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14269">Pass. i. 4. <HI REND="I">y-lyfte;</HI> so in MS. Mr Wright prints <HI REND="I">y-lyste.</HI></NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Now, Richard þe redeles · reweth on ȝou self,</L>
<L>Þat lawelesse leddyn ȝoure lyf · and ȝoure peple oþe;</L>
<L>ffor þoru þe wyles and wronge · and wast in ȝoure tyme,</L>
<L N="4">Ȝe were lyghtlich y-lyfte · ffrom þat ȝou leef þouȝte,</L>
<L>And ffrom ȝoure willffull werkis · ȝoure will was chaungid,</L>
<L>And rafte was ȝoure riott · and rest, ffor ȝoure daiez</L>
<L>Weren wikkid þoru ȝoure cursid counceill · ȝoure karis weren newed,</L>
<L N="8">And coueitise hath crasid · ȝoure croune ffor euere!<Q><HI REND="I">Radix omnium malorum cupiditas.</HI></Q></L>
<L>Of alegeaunce now lerneth · a lesson oþer tweyne<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14270"><HI REND="I">Cf.</HI> Furst I <HI REND="I">leornede</HI> to lyȝe · <HI REND="I">a lessun or tweyne;</HI> A. 5. 117.</NOTE></L>
<L>Wher-by it standith · and stablithe moste—</L>
<L>By drede, or be dyntis · or domes vntrewe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14271"><HI REND="I">drede;</HI> MS. dride, <HI REND="I">but altered to</HI> drede.</NOTE></L>
<L N="12">Or by creaunce of coyne · ffor castes of gile,</L>
<L>By pillynge of ȝoure peple · ȝoure prynces to plese;</L>
<L>Or þat ȝoure wylle were wrouȝte · þouȝ wisdom it nolde;—</L>
<L>Or be tallage of ȝoure townes · without ony werre,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14272"><HI REND="I">townes;</HI> MS. towunes <HI REND="I">or</HI> townnes.</NOTE></L>
<L N="16">By rewthles routus · þat ryffled euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14273"><HI REND="I">routus;</HI> MS. routus, <HI REND="I">altered to</HI> routes, <HI REND="I">unnecessarily.</HI></NOTE></L>
<L>By preysinge of polaxis · þat no pete hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14274"><HI REND="I">Cf.</HI> Or Poule þe apostle · <HI REND="I">þat no pitec hadde;</HI> B. 10. 424; C. 12. 268.</NOTE></L>
<L>Or be dette ffor þi dees · deme as þou ffyndist;
</L>
<PB REF="00001312.tif" N="474, C-text"/>
<L>Or be ledinge of lawe · with loue well ytemprid.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14275"><HI REND="I">Cf.</HI> And <HI REND="I">ledeþ þe lawe</HI> as hure lust · and <HI REND="I">louedayes</HI> makeþ; C. 4. 196.</NOTE></L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Though þis be derklich endited · ffor a dull nolle,</L>
<L N="21">Miche nede is it not · to mwse þer-on,</L>
<L>ffor as mad as I am · þouȝ I litill kunne,</L>
<L>I cowde it discryue · in a ffewe wordys;<MILESTONE N="109" UNIT="folio"/></L>
<L N="24">ffor legiance without loue · litill þinge availith.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14276"><HI REND="I">Cf.</HI> Lawe <HI REND="I">with-outen loue</HI> · leye þere a bene! B. 11. 165.</NOTE></L>
<L>But graceles gostis · gylours of hem-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14277"><HI REND="I">gostis;</HI> so in MS.; printed <HI REND="I">gestis</HI> by Mr Wright.</NOTE></L>
<L>That neuere had harnesse · ne hayle schouris,</L>
<L>But walwed in her willis · ffor-weyned in here youthe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14278"><HI REND="I">Cf.</HI> And lete no wynnynge <HI REND="I">for|wene</HI> hem · <HI REND="I">þe while þei ben ȝonge;</HI> C. 6. 138.</NOTE></L>
<L N="28">Þey sawe no manere siȝth · saff solas and ese,</L>
<L>And cowde no mysse amende · whan mysscheff was vp,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14279"><HI REND="I">Cf.</HI> þi <HI REND="I">myschief is vppe;</HI> B. 4. 72.</NOTE></L>
<L>But sorwed ffor her lustus · of lordsch[i]pe þey hadde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14280"><HI REND="I">lustus;</HI> altered to <HI REND="I">lustes</HI> in MS.</NOTE></L>
<L>And neuere ffor her trespas · oo tere wolde þey lete!</L>
<L N="32">Ȝe come to ȝoure kyngdom · er ȝe ȝoure-self knewe,</L>
<L>Crouned with a croune · þat kyng vnder heuene</L>
<L>Miȝte not a better · haue bouȝte, as I trowe;</L>
<L>So ffull was it ffilled · with vertuous stones,</L>
<L N="36">With perlis of pris · to punnysshe þe wrongis,</L>
<L>With rubies rede · þe riȝth for to deme,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14281">33—37. <HI REND="I">Cf.</HI> And <HI REND="I">coroned with a corone</HI> · þe <HI REND="I">kynge hath no betere;</HI> . . . And þer-on <HI REND="I">rede rubies</HI> · and oþer <HI REND="I">riche stones;</HI> C. 3. 11, 13.</NOTE></L>
<L>With gemmes and Iuellis · Ioyned to-gedir,</L>
<L>And pees amonge þe peple · ffor peyne of þi lawis.</L>
<L>It was ffull goodeliche ygraue · with gold al aboute;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14282"><HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte,</HI> both here and in ii. 2, 15, and 102. <HI REND="I">Cf. gold al a-boute;</HI> C. 3. 158.</NOTE></L>
<L N="41">The braunchis aboue · boren grett charge;</L>
<L>With diamauntis derne · y-doutid of all<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14283"><HI REND="I">Cf.</HI> And <HI REND="I">diamantz</HI> of derrest pris · and double manere <HI REND="I">safferes;</HI> B. 2. 13; <HI REND="I">see the whole passage. y|doutid;</HI> written <HI REND="I">y-douutid</HI> in MS.; so in l. 46 the MS. has <HI REND="I">Y-pouudride.</HI></NOTE></L>
<L>That wrou[ȝ]te ony wrake · within or withoute;
</L>
<PB REF="00001313.tif" N="475, C-text"/>
<L N="44">With lewte and loue · yloke to þi peeris,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14284"><HI REND="I">Cf.</HI> Ac <HI REND="I">loue</HI> and louhnesse · and <HI REND="I">leaute</HI> to-gederes; C. 4. 447.</NOTE></L>
<L>And sapheris swete · þat souȝte all wrongis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14285"><HI REND="I">Cf.</HI> And <HI REND="I">diamantz</HI> of derrest pris · and double manere <HI REND="I">safferes;</HI> B. 2. 13; <HI REND="I">see the whole passage. y|doutid;</HI> written <HI REND="I">y-douutid</HI> in MS.; so in l. 46 the MS. has <HI REND="I">Y-pouudride.</HI></NOTE></L>
<L>Ypoudride wyth pete · þer it be ouȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14286">See note to l. 42, above.</NOTE></L>
<L>And traylid with trouþe · and treste al aboute;</L>
<L N="48">ffor ony cristen kynge · a croune well ymakyd.</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>But where þis croune bicome · a clerk were þat wuste;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14287"><HI REND="I">Cf.</HI> I <HI REND="I">ne wot where þei bicome;</HI> B. 5. 651.</NOTE></L>
<L>But so as I can · declare it I thenke,</L>
<L>And nempne no name; · but þo þat nest were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14288"><HI REND="I">nest;</HI> MS. <HI REND="I">nest</HI> or <HI REND="I">neft.</HI> Mr Wright prints <HI REND="I">neft,</HI> but leaves it un|explained, there being no such word; <HI REND="I">nest</HI> is <HI REND="I">nighest.</HI></NOTE></L>
<L N="52">ffull preuyly þey pluckud · þy power awey,</L>
<L>And reden with realte · ȝoure rewme þoru-oute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14289"><HI REND="I">reden;</HI> so in MS., though afterwards altered to <HI REND="I">ryden.</HI> Yet <HI REND="I">reden</HI> may stand, as it occurs in the Lansdowne MS. of Chaucer; Prol. l. 825. See also C. 2. 91.</NOTE></L>
<L>And as tyrauntis, of tiliers · token what hem liste,</L>
<L N="55">And paide hem on her pannes · whan her penyes lacked.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14290"><HI REND="I">Cf.</HI> the account of how "Pees" came by his "<HI REND="I">panne</HI> blody;" C. 5. 74.</NOTE></L>
<L>ffor non of ȝoure peple · durste pleyne of here wrongis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14291"><HI REND="I">Cf.</HI> For <HI REND="I">pore men der nat pleyne</HI> · ne here pleinte shewe; C. 4. 214; <HI REND="I">see the whole passage.</HI></NOTE></L>
<L>ffor drede of ȝoure dukys · &amp; of here double harmes.</L>
<L>Men myȝtten as well haue huntyd · an hare with a tabre,<MILESTONE N="109b" UNIT="folio"/></L>
<L>As aske ony mendis · ffor þat þei mysdede,</L>
<L N="60">Or of ony of her men · þouȝ men wulde plete,</L>
<L>ffor all was ffelawis and ffelawschepe · þat ȝe with fferde,</L>
<L>And no soule persone · to punnyshe þe wrongis;</L>
<L>And þat maddid þi men · as þei nede muste.</L>
<L N="64">ffor wo, þey ne wuste · to whom ffor to pleyne.</L>
<L>ffor, as it is said · by elderne dawis,</L>
<L>'Þer gromes and the goodmen · beth all eliche grette,</L>
<L>Woll wo beth þe wones · and all þat woneth þer-in!'
</L>
<PB REF="00001314.tif" N="476, C-text"/>
<L N="68">Þey ladde ȝou with loue · þat ȝoure lawe dradde,</L>
<L>To deme ȝoure dukys myssdedis · so derne þei were.</L>
<L>Thus was ȝoure croune crasid · till he was cast newe,</L>
<L>Þoru partinge of ȝoure powere · to ȝoure paragals.</L>
<L N="72">Thus lacchide þey with laughinge · and lourid longe after,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14292"><HI REND="I">Cf.</HI> Þere was <HI REND="I">laughyng</HI> and <HI REND="I">louryng;</HI> B. 5. 344.</NOTE></L>
<L>But ffrist sawe they it not · ne youre-self noþer;</L>
<L>ffor all was wisliche ywrouȝte · as ȝoure witte demed,</L>
<L N="75">And no ffautis y-ffounde · till ffortune aperid.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14293"><HI REND="I">fautis;</HI> MS. <HI REND="I">fauutis.</HI></NOTE></L>
<L>But had ȝoure croune be kepte · þat comons it wiste,</L>
<L>Þer nadde morder ne mysscheff · be amonge þe grette.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14294"><HI REND="I">nadde;</HI> glossed in the MS. by <HI REND="I">had nat.</HI></NOTE></L>
<L>Thus ȝoure cautell to the comoune · hath combred ȝou all,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14295"><HI REND="I">cautell;</HI> glossed in the MS. by <HI REND="I">crafte.</HI></NOTE></L>
<L>That, but if god helpe · ȝoure heruest is ynne.</L>
<L N="80">Wyteth it not ȝoure counceill · but wyteth it more ȝoure-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14296"><HI REND="I">Wyteth;</HI> misspelt <HI REND="I">Wytteth</HI> (alt. to <HI REND="I">Wyteth</HI>) the first time, and <HI REND="I">wyteh</HI> the second time, in the MS.</NOTE></L>
<L>The ffortune þat ffallyn is · to ffeitheles peple;</L>
<L>And wayte well my wordis · and wrappe hem to|gedir,</L>
<L>And constrwe [þoru] clergie · þe clause in þin herte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14297">The word <HI REND="I">þoru</HI> (= through) must be supplied; <HI REND="I">cf. Clerkus</HI> þat were confessours · couplede hem to|gederes <HI REND="I">To construe this clause;</HI> C. 5. 146, 147.</NOTE></L>
<L N="84">Of maters þat I thenke · to meve ffor the best<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14298"><HI REND="I">Cf.</HI> I dorste <HI REND="I">meue</HI> no <HI REND="I">matere;</HI> C. 11. 118.</NOTE></L>
<L>ffor kyngis and kayseris · comynge here-after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14299"><HI REND="I">Kayseris;</HI> badly spelt <HI REND="I">Kayse|ceris</HI> in the MS., with the gloss <HI REND="I">lordes, rulers;</HI> cf. <HI REND="I">Kynges</HI> and knyghtes · <HI REND="I">caysers</HI> and popes; C. 23. 101.</NOTE></L>
<L>Whane ȝe were sette in ȝoure se · as a sir aughte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14300"><HI REND="I">sir;</HI> glossed in the MS. by <HI REND="I">lorde.</HI></NOTE></L>
<L>Ther Carpinge comynliche · of conceill arisith,</L>
<L N="88">The cheuyteyns cheef · þat ȝe chesse euere,</L>
<L>Weren all to yonge of ȝeris · to yeme swyche a rewme;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14301"><HI REND="I">yeme;</HI> glossed in the MS. by <HI REND="I">guyde or rule.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001315.tif" N="477, C-text"/>
<L>Oþer hobbis ȝe hadden · of hurlewaynis kynne,</L>
<L>Reffusynge the reule · of realles kynde.<MILESTONE N="110" UNIT="folio"/></L>
<L N="92">And whane ȝoure counceill I-knewe · ȝe come so at ones,</L>
<L>ffor to leue on her lore · and be led be hem,</L>
<L>ffor drede þat they had · of demynge þer-after,</L>
<L>And ffor curinge of hem-self · cried on ȝou euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14302"><HI REND="I">curinge;</HI> MS. somewhat indis|tinct. Mr. Wright prints <HI REND="I">caringe.</HI></NOTE></L>
<L N="96">ffor to hente hele · of her owen greues,</L>
<L>More þan ffor wurschepe · þat þey to ȝou owed,</L>
<L>Þey made ȝou to leue · þat regne ȝe ne myȝte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14303"><HI REND="I">myȝte;</HI> MS. <HI REND="I">myste.</HI></NOTE></L>
<L>Withoute busshinge adoune · of all ȝoure best ffrendis,</L>
<L N="100">Be a ffals colour · her caris to wayve,</L>
<L>And to holde hem in hele · if it happe myȝte.</L>
<L>ffor trostiþ rith treuly · and in no tale better,</L>
<L N="103">All þat þey moued · or mynged in þat mater,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14304"><HI REND="I">þat;</HI> Mr. Wright prints <HI REND="I">the.</HI></NOTE></L>
<L>Was to be sure of hem-self · and siris to ben y-callid;</L>
<L>ffor þat was all her werchinge · in worde and in dede.</L>
<L>But had ȝe do duly · and as a duke oughte,</L>
<L>Þe ffrist þat ȝou fformed · to þat ffals dede,</L>
<L N="108">He shulde have hadde hongynge · on hie on þe fforckis,</L>
<L>Þouȝ ȝoure brother y-born · had be þe same.</L>
<L>Than wolde oþer boynardis · haue ben abasshyd,</L>
<L>To haue meved ȝou to ony maters · þat myss[c]heff had ben ynne.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14305"><HI REND="I">maters;</HI> printed <HI REND="I">mals</HI> by Mr Wright, owing to the indistinctness of the mark of contraction; but see l. 84, above; and also l. 103.</NOTE></L>
<L N="112">But ffor ȝe cleued to knavis · In þis cas I avowe,</L>
<L>Þat boldid þi burnes · to belde vppon sorowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14306"><HI REND="I">burnes;</HI> glossed by <HI REND="I">barons</HI> in the MS.</NOTE></L>
<L>And stirid ȝou stouttely · till ȝe stombled all.
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="2"><PB REF="00001316.tif" N="478, C-text"/>
<HEAD>Passus secundus.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14307">Pass. ii. 2. <HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte;</HI> cf. note above to i. 40. So also in l. 15.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>But moche now me merueilith · and well may I in sothe,</L>
<L>Of ȝoure large leuerey · to leodis aboute,</L>
<L>That ȝe so goodliche ȝaf · but if gile letted,</L>
<L N="4">As hertis y-heedyd · and hornyd of kynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14308"><HI REND="I">As;</HI> misprinted <HI REND="I">And</HI> by Mr Wright.</NOTE></L>
<L>So ryff as þey ronne · ȝoure rewme þoru-oute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14309"><HI REND="I">ronne;</HI> printed <HI REND="I">roune</HI> by Mr Wright.</NOTE></L>
<L>That non at ȝoure nede · ȝoure name wolde nempne</L>
<L>In ffersnesse ne in ffoltheed · but ffaste ffle away-ward,</L>
<L N="8">And some stode astonyed · and stared ffor drede,</L>
<L>ffor eye of the Egle · þat oure helpe brouȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14310"><HI REND="I">brouȝte;</HI> written <HI REND="I">brouute</HI> in the MS.</NOTE></L>
<L>And also in sothe · þe seson was paste</L>
<L>ffor hertis y-heedid · so hy and so noble</L>
<L N="12">To make ony myrthe · ffor mowtynge þat nyghed.</L>
<L>That bawtid ȝoure bestis · of here bolde chere;<MILESTONE N="110b" UNIT="folio"/></L>
<L>Þey seuerid and sondrid · ffor somere hem ffaylid,</L>
<L>And fflowen in-to fforest · and ffeldis aboute,</L>
<L N="16">All þe hoole herde · þat helde so to-gedir;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14311"><HI REND="I">to</HI>- in <HI REND="I">to-gedir</HI> is supplied in the MS. in a later hand.</NOTE></L>
<L>But ȝet þey had hornes · half a ȝere after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14312"><HI REND="I">a</HI> is supplied in the MS. in a later hand; cf. "half a ȝere" in C. 3. 238.</NOTE></L>
<L>Now liste me to lerne · ho me lere coude,</L>
<L>What kynnes conceyll · þat þe kyng had,</L>
<L N="20">Or meued him most · to merke his liegis,</L>
<L>Or serue hem with signes · þat swarmed so thikke
</L>
<PB REF="00001317.tif" N="479, C-text"/>
<L>Þoru-oute his lond · in lengþe and in brede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14313">See Prol. l. 12.</NOTE></L>
<L>Þat ho so had hobblid · þoru holtes and tounes,</L>
<L N="24">Or y-passid þe patthis · þer the prynce dwellyd,</L>
<L>Of hertis or hyndis · on hassellis brestis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14314"><HI REND="I">Of;</HI> MS. <HI REND="I">Or</HI> (wrongly).</NOTE></L>
<L>Or some lordis leuere · þat þe lawe stried,</L>
<L N="27">He shulde haue y-mette · mo þan y-nowe.</L>
<L>ffor þey acombrede þe contre · and many curse seruid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14315"><HI REND="I">seruid;</HI> glossed <HI REND="I">deserved</HI> in the MS.; correctly.</NOTE></L>
<L>And carped to þe comounes · with þe kyngys mouþe,</L>
<L>Or with þe lordis · þer þey be-lefte were,</L>
<L>That no renke shulde rise · reson to schewe.</L>
<L N="32">Þey plucked the plomayle · ffrom þe pore skynnes,</L>
<L>And schewed her signes · ffor men shulde drede</L>
<L>To axe ony mendis · ffor her mys-dedis.</L>
<L>Thus leuerez ouere-loked · ȝoure liegis ichone;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14316"><HI REND="I">ichone;</HI> MS. <HI REND="I">ichonne.</HI></NOTE></L>
<L N="36">ffor þo þat had hertis · on hie on her brestis</L>
<L>ffor the more partie · I may well avowe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14317"><HI REND="I">Cf. ich may it wel avowe;</HI> C. 4. 315.</NOTE></L>
<L>Þey bare hem the bolder · ffor her gay broches,</L>
<L>And busshid with her brestis · and bare adoune the pouere,</L>
<L N="40">Lieges þat loued ȝou þe lesse · ffor her yuell dedis.</L>
<L>So, trouthe to telle · as toune men said,</L>
<L>ffor on þat ȝe merkyd · ȝe myssed ten schore</L>
<L>Of homeliche hertis · þat þe harme hente.</L>
<L N="44">Thane was it ffoly · in ffeith, as me thynketh,</L>
<L>To sette siluer in signes · þat of nouȝt serued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14318"><HI REND="I">Cf.</HI> Bere no <HI REND="I">suluer</HI> ouer see · þat kynges <HI REND="I">sygne</HI> sheweþ; C. 5. 126.</NOTE></L>
<L>I not what ȝou eylid · but if it ese were;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14319"><HI REND="I">Cf.</HI> Ich <HI REND="I">wot</HI> wel, quath hunger · <HI REND="I">what</HI> syknesse <HI REND="I">ȝow aileþ;</HI> C. 9. 271.</NOTE></L>
<L>ffor ffrist at ȝoure anoyntynge · alle were ȝoure owene,</L>
<L N="48">Bothe hertis and hyndis · and helde of non oþer;<MILESTONE N="111" UNIT="folio"/></L>
<L>No lede of ȝoure lond · but as a liege aughte,</L>
<L>Tyl ȝe, of ȝoure dulnesse · deseueraunce made,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14320"><HI REND="I">Tyl;</HI> MS. <HI REND="I">Ty,</HI> altered to <HI REND="I">Tyl.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001318.tif" N="480, C-text"/>
<L>Þoru ȝoure side signes · þat shente all þe browet,</L>
<L N="52">And cast adoun þe crokk · þe Colys amyd.<Q><HI REND="I">Omne regnum in se diuisum desolabitur; luce xj</HI><HI REND="sup">o</HI>. <HI REND="I">c</HI><HI REND="sup">o</HI>.</Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14321"><HI REND="I">Cf.</HI> Þat cast for to kele a <HI REND="I">crokke</HI> · and saue þe fatte aboue; C. 20. 280.</NOTE></L>
<L>Ȝit am I lewde · and litill good schewe,</L>
<L>To coueyte knowliche · of kyngis wittis,</L>
<L>Or wilne to witte · how was þe mevynge,</L>
<L N="56">That [ladde] ȝou to lykynge · ȝoure liegis to merke,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14322">Here <HI REND="I">ladde</HI> seems required.</NOTE></L>
<L>Þat loued ȝou full lelly · or leuerez beganne,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14323">MS. <HI REND="I">begynne,</HI> altered to <HI REND="I">beganne.</HI> Cf. And to <HI REND="I">loue</HI> me <HI REND="I">lelly;</HI> B. 1. 78.</NOTE></L>
<L>And as redy to ride · or renne at ȝoure heste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14324"><HI REND="I">Cf.</HI> ȝemen · to <HI REND="I">rennen</HI> and to <HI REND="I">ryde;</HI> C. 4. 271.</NOTE></L>
<L>As wyghte myghte wilne · wonnynge vppon erthe,</L>
<L N="60">Tyll leuerez hem lette · and lordyns wrongis,</L>
<L>As ȝoure-self ffonde well · whane ffortune ȝou ffolwyd.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14325"><HI REND="I">ffolwyd;</HI> the word <HI REND="I">ffayled</HI> is written above, and is perhaps a better reading.</NOTE></L>
<L>ffor whan ȝe list to lene · to ȝoure owen lymmes,</L>
<L>Þey were so ffeble and ffeynte · ffor ffaute of ȝoure lawe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14326"><HI REND="I">faute;</HI> spelt <HI REND="I">fauȝte</HI> in the MS.</NOTE></L>
<L N="64">And so ffeble and wayke · wexe in þe hammes,</L>
<L>Þat þey had no myghte · to amende ȝoure greues,</L>
<L>Ne to bere byrthen · ȝoure banere to helpe.</L>
<L>But it longith to no liegeman · his lord to anoye,</L>
<L N="68">Noþer in werk ne in word · but if his witt ffayle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14327"><HI REND="I">Cf.</HI> As <HI REND="I">in workes</HI> and <HI REND="I">in wordes;</HI> C. 3. 94.</NOTE></L>
<L>"No, redely," quod reson · "þat reule I alowe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14328"><HI REND="I">Cf.</HI> Forþy, <HI REND="I">reson, redelyche;</HI> C. 5. 184.</NOTE></L>
<L>Displese not þi demer · in dede ne in wordis,</L>
<L>But if þe liste ffor to lede · þi lyf in dissese.</L>
<L N="72">But ȝif god haue grauntyd þe · grace ffor to knowe</L>
<L>Ony manere mysscheff · þat myȝtte be amendyd,</L>
<L>Schewe þat to þi souereyne · to schelde him ffrom harmes;</L>
<L>ffor, and he be blessid · þe better þe be-tydyth</L>
<L N="76">In tyme ffor to telle him · ffor þi trewe herte."
</L>
<PB REF="00001319.tif" N="481, C-text"/>
<L>Now, ffor to telle trouthe · þus þan me thynketh,</L>
<L>That no manere meyntenour · shulde merkis bere,</L>
<L>Ne haue lordis leuere · þe lawe to apeire,</L>
<L N="80">Neiþer bragger ne boster · ffor no bremme wordis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14329"><HI REND="I">Cf.—braggynge · abosted,</HI> &amp;c.; C. 9. 152.</NOTE></L>
<L>But ho so had kunnynge · and conscience bothe,</L>
<L>To stonde vnstombled · and stronge in his wittis,<MILESTONE N="111b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14330"><HI REND="I">Cf.</HI> to <HI REND="I">stomble,</HI> yf he <HI REND="I">stande;</HI> C. 11. 35.</NOTE></L>
<L>Lele in his leuynge · leuyd be his owen,</L>
<L N="84">Þat no manere mede · shulde make him wrye,</L>
<L>ffor to trien a trouthe · be-twynne two sidis,</L>
<L>And lette ffor no lordschep · þe lawe to susteyne,</L>
<L>Whane þe pore pleyned · that put were to wrongis.</L>
<L N="88">And I were of conceill · by crist þat me bouȝte,</L>
<L>He shuld haue a signe · and sum-what be ȝere,</L>
<L>ffor to kepe his contre · in quiete and in reste.</L>
<L>This were a good grounde · so me god helpe!</L>
<L N="92">And a trewe tente · to take and to ȝeue,</L>
<L>And ony lord of this londe · þat leuerez vsith.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14331"><HI REND="I">And;</HI> read <HI REND="I">To</HI> or <HI REND="I">For?</HI></NOTE></L>
<L>But how the gayes han y-gon · god wotte þe sothe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14332">A <HI REND="I">d</HI> is written over <HI REND="I">g</HI> in <HI REND="I">gayes,</HI> as if to alter it to <HI REND="I">dayes;</HI> but the alliteration requires <HI REND="I">gayes;</HI> see Note.</NOTE></L>
<L>Amonge myȝtfull men · alle these many ȝeris;</L>
<L N="96">And, whedir þe grounde of ȝifte · were good oþer ille,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14333"><HI REND="I">ȝifte;</HI> printed <HI REND="I">ȝiste</HI> by Mr Wright.</NOTE></L>
<L>Trouthe haþe determyned · þe tente to þe ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14334"><HI REND="I">Cf.</HI> Til <HI REND="I">trewþe hadde ytermenyd</HI> · here trespas <HI REND="I">to þe ende;</HI> C. 2. 93.</NOTE></L>
<L>And reson hath rehersid · þe resceyte of all.</L>
<L>Ȝit, I trowe, ȝoure entente · at þe ffrist tyme,</L>
<L N="100">Was, as I wene, ȝif I well thenke · in multitude of peple,</L>
<L>That ȝe were þe more myȝtier · ffor the many signes</L>
<L>Þat ȝe and ȝoure seruauntis · aboute so thikke sowid;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14335"><HI REND="I">aboute;</HI> badly spelt <HI REND="I">abouȝte</HI> in the MS. <HI REND="I">sowid;</HI> glossed by <HI REND="I">shewed</HI> in the MS.; wrongly.</NOTE></L>
<L>And þat þey were more tristi · and trewer þan oþer,</L>
<L N="104">To loue ȝou ffor þe leuere · þat legeaunce stroied;
</L>
<PB REF="00001320.tif" N="482, C-text"/>
<L N="105">Or ellis ffor a skylle · þat skathed ȝoure-self,</L>
<L>Þat comounes of contre · in costis aboute<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14336"><HI REND="I">in;</HI> Mr Wright prints <HI REND="I">and,</HI> but MS. has <HI REND="I">had</HI> altered to <HI REND="I">in.</HI> For <HI REND="I">aboute,</HI> the MS. has the false spelling <HI REND="I">abouȝte.</HI> Cf. Yf þei knew eny <HI REND="I">countreie</HI> · oþer <HI REND="I">costes aboute;</HI> C. 11. 12.</NOTE></L>
<L>Sholde knowe be hir quentise · þat þe kyng loued hem</L>
<L N="108">ffor her priuy prynte · passinge anoþer.</L>
<L>Ȝif þat was ȝoure purpos · it passith my wittis</L>
<L>To deme discrecioun · of ȝoure well-doynge!</L>
<L>Þus were ȝe disceyued · þoru ȝoure duble hertis,</L>
<L>Þat neuere weren to truste · so god saue my soule!</L>
<L N="113">But had þe good greehonde · be not agreued,</L>
<L>But cherischid as a cheffeteyne · and cheff of ȝoure lese,</L>
<L>Ȝe hadde had hertis ynowe at ȝoure wille · to go and to ride.</L>
<L N="116">And also in serteyne · þe soþe ffor to telle,</L>
<L>I wondir not hyly · þouȝ heed-dere þou ffailid;<MILESTONE N="112" UNIT="folio"/></L>
<L>ffor litill on ȝoure lyf · þe list ffor to rewe</L>
<L>On rascaile þat rorid · with ribbis so lene,</L>
<L N="120">ffor ffaute of her ffode · þat fflater[er]is stelen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14337"><HI REND="I">ffaute;</HI> misspelt <HI REND="I">ffauȝte</HI> in the MS., as in l. 63.</NOTE></L>
<L>And euere with here wylis &amp; wast · ofte þey hem anoyed,</L>
<L>Þat pouerte hem prickid · ffull preuyliche to pleyne,</L>
<L>But where, þey ne wyste · ne ho it wolde amende!</L>
<L N="124">Þus ȝe derid hem vnduly · with droppis of anger,</L>
<L>And stonyed hem with stormes · þat stynted neuere,</L>
<L>But plucked and pulled hem · anon to þe skynnes,</L>
<L>Þat the ffresinge ffrost · ffreted to here hertis.</L>
<L>So whanne ȝoure hauntelere dere · were all ytakyn,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14338"><HI REND="I">were;</HI> MS. <HI REND="I">where,</HI> badly; see <HI REND="I">were</HI> in ll. 101, 103.</NOTE></L>
<L N="129">Was non of þe rasskayle · aredy ffull growe,</L>
<L>To bere ony bremme heed · as a best aughte,</L>
<L>So wyntris wedir · hem wessh with þe snowis,</L>
<L N="132">With many derke mystis · þat maddid her eyne.
</L>
<PB REF="00001321.tif" N="483, C-text"/>
<L>ffor well mowe ȝe wyttyn · &amp; so mowe we all,</L>
<L>Þat harde is þe somer · þer sonne schyneth neuere.</L>
<L N="135">Ȝe ffostrid and ffodid · a ffewe of þe best,</L>
<L>And leyde on hem lordschipe · aleyne vppon oþer,</L>
<L>And bereued þe raskall · þat rith wolde þei hadde,</L>
<L N="138">And knewe not þe caris · ne cursis þat walkyd;</L>
<L>But mesure is a meri mene · þouȝ men moche yerne:—<Q><HI REND="I">Deus exaudit clamorem pauperum, et iudicat Causam eorum; dauid in psalmis.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14339"><HI REND="I">Mesure is</HI> medcyne · <HI REND="I">þouȝ þow moche ȝerne;</HI> B. 1. 35; C. 2. 33.</NOTE></L>
<L N="140">Þus be þe rotus · ȝoure raskall endurid,</L>
<L>Tyll þe blessid bredd · brodid his wyngis,</L>
<L>To couere hem ffrom colde · as his kynde wolde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14340">Cf. <HI REND="I">as hus kynde wolde;</HI> C. 4. 129; and 9. 161.</NOTE></L>
<L>Rith as þe hous-hennes · vppon londe hacchen,</L>
<L>And cherichen her chekonys · ffro chele of þe wynter,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14341"><HI REND="I">cherichen;</HI> glossed <HI REND="I">cherissheth. chele;</HI> glossed <HI REND="I">colde.</HI></NOTE></L>
<L N="145">Ryth so þe hende Egle · þe heyere of hem all,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14342"><HI REND="I">heyere;</HI> MS. <HI REND="I">Eyere;</HI> but see iii. 74.</NOTE></L>
<L>Hasteth him in heruest · to houyn his bryddis,</L>
<L>And besieth him besely · to breden hem ffeedrin,</L>
<L N="148">Tyll her ffre ffedris · be ffulliche y-pynned,</L>
<L>Þat þey heue wynge at her wyll · to wonne vppon hille,</L>
<L>ffor venym on þe valeye · hadde ffoule with hem ffare,</L>
<L>Tyll trouthe þe triacle · telde somme her sothes.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14343"><HI REND="I">Cf.</HI> For <HI REND="I">treuthe</HI> telleþ þat loue · ys <HI REND="I">tryacle</HI> for synne; C. 2. 147.</NOTE></L>
<L N="152">Thus baterid þis bred · on busshes aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14344"><HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte.</HI> So also in ll. 157, 182, 186.</NOTE></L>
<L>And gaderid gomes on grene · þer as þey walkyd,<MILESTONE N="112b" UNIT="folio"/></L>
<L>Þat all þe schroff and schroup · sondrid ffrom oþer.</L>
<L N="155">He mellid so þe matall · with þe hand-molde,</L>
<L>That [þey] lost [of þeir] lemes · þe leuest þat þey had.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14345">Supply <HI REND="I">þey</HI> and <HI REND="I">of þeir.</HI> They lost the liefest of their limbs; i. e. their <HI REND="I">heads.</HI></NOTE></L>
<L>Thus ffoulyd this ffaukyn · on ffyldis aboute,</L>
<L>And cauȝte of the kytes · a cartfull at ones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14346"><HI REND="I">kytes;</HI> MS. <HI REND="I">kuyttis,</HI> with <HI REND="I">kytes</HI> written above; see l. 161.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001322.tif" N="484, C-text"/>
<L>That rentis and robis · with raveyn euere lauȝte.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14347"><HI REND="I">raveyn;</HI> so I read it. Mr Wright prints <HI REND="I">rabeyn,</HI> as it may also be read. <HI REND="I">lauȝte;</HI> glossed <HI REND="I">caught.</HI></NOTE></L>
<L N="160">Ȝit was not þe ffawcon · ffull ffed at his likynge,</L>
<L>ffor it cam him not of kynde · kytes to loue.</L>
<L>Than bated he boldeliche · as a brid wolde,</L>
<L>To plewme on his pray · þe pol ffro þe nekk;</L>
<L N="164">But þe blernyed boynard · þat his bagg stall,</L>
<L>Where purraile-is pulter · was pynnyd ffull ofte,</L>
<L>Made þe ffawcon to ffloter · and fflussh ffor anger,</L>
<L>That þe boy hadd be bounde · þat þe bagge kepte.</L>
<L N="168">But sone þer-after · in a schorte tyme,</L>
<L>As ffortune ffolwith · ech ffode till his ende,</L>
<L>This lorell þat ladde · þis loby awey<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14348"><HI REND="I">ladde;</HI> MS. <HI REND="I">hadde;</HI> but ob|serve the alliteration and the sense.</NOTE></L>
<L>Ouere ffrithe and fforde · ffor his ffals dedis,</L>
<L N="172">Lyghte on þe lordschepe · þat to þe brid longid,</L>
<L>And was ffelliche ylauȝte · and luggid ffull ylle,</L>
<L>And brouȝte to þe brydd · and his blames rehersid</L>
<L>Preuyly at þe parlement · amonge all þe peple.</L>
<L N="176">Thus hawkyd þis Egle · and houed aboue,</L>
<L>Þat, as god wolde · þat gouerneth all þingis,</L>
<L>Ther nas kyte ne krowe · þat kareyne hantid,</L>
<L>Þat he ne with his lynage · ne louyd ffull sone.</L>
<L N="180">ffor wher so þey fferde · be ffryth or be wones,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14349"><HI REND="I">wones;</HI> Mr Wright prints <HI REND="I">woves,</HI> but in his glossary says "<HI REND="I">qu.</HI> wones." <HI REND="I">Cf.</HI> Lorde, who shal <HI REND="I">wonye</HI> in þi <HI REND="I">wones?</HI> B. 3. 234. And see Pass. iii. 220, below.</NOTE></L>
<L>Was non of hem all · þat him hide myȝth,</L>
<L>But cam with him a reclayme · ffro costis aboute,</L>
<L>And ffell with her ffetheris · fflat vppon þe erthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14350"><HI REND="I">Cf.</HI> platte hure to þe erthe; C. 7. 3.</NOTE></L>
<L N="184">As madde of her mynde · and mercy be-souȝte,</L>
<L>Þey myȝte not aschonne · þe sorowe þey had serued.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14351"><HI REND="I">serued;</HI> glossed <HI REND="I">deserved.</HI></NOTE></L>
<L>So lymed leues · were leyde all aboute,</L>
<L>And panteris preuyliche · pight vppon þe grounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14352">Here follow the catchwords—With grennes of good here.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001323.tif" N="485, C-text"/>
<L>With grennes of good heere · þat god him-self made,<MILESTONE N="113" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14353"><HI REND="I">grennes;</HI> glossed <HI REND="I">greyhoundes.</HI> This is entirely wrong; for a <HI REND="I">gren</HI> is a <HI REND="I">gin</HI> or snare; and "a gren of good heere" is a snare made of fine hair. Observe the context.</NOTE></L>
<L N="189">Þat where so þey walkid · þey waltrid dounwardis;</L>
<L>And euere houed þe Egle · on hie on þe skyes,</L>
<L>And kenned clerliche · as his kynde axith,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14354"><HI REND="I">Cf.</HI> riȝte <HI REND="I">as kynde axeth;</HI> B. 2. 27.</NOTE></L>
<L N="192">Alle þe preuy poyntis · þat þe pies wrouȝth.
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="3"><PB REF="00001324.tif" N="486, C-text"/>
<HEAD>Passus Tercius.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14355">Pass. iii. 9. <HI REND="I">Cf. Þe moste myschif on molde</HI> · Mounteþ vp faste; C. 1. 65.</NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>Now leue we þis beu brid · till I restore,</L>
<L>ffor mater þat my mynde · is meued in now,</L>
<L>That whi þe hie hertis · her hele so mysside,</L>
<L N="4">Þat pasture axid · rith to here pure wombis;</L>
<L>I wolle schewe as I sawe · till I se better,</L>
<L>And if I walke out of the wey · I wolle me repente.</L>
<L>Now herkeneth, hende men · how þat me thynkyth,</L>
<L N="8">Sauynge souereynes · and sages avise,</L>
<L>Þat þe moste myscheff · vppon molde on</L>
<L>Is demed þe dede · y-do aȝeins kynde.</L>
<L>Ȝit clereth þis clause · no þinge my wittis,</L>
<L N="12">With-out more mater · what it mene wolde.</L>
<L>I mene of þe hertis · þat hautesse of ȝeris,</L>
<L>Þat pasture prikkyth · and her preuy age;</L>
<L>Whan þey han hoblid on þe holte · an hundrid of ȝeris,</L>
<L N="16">That þey ffeblen in ffleissh · in ffelle, and in bones,</L>
<L>Her kynde is to keuere · if þey cacche myȝth</L>
<L>Adders þat harmen · alle hende bestis;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14356"><HI REND="I">harmen;</HI> MS <HI REND="I">armen,</HI> with <HI REND="I">h</HI> supplied above the line.</NOTE></L>
<L>Þoru busschis and bromes · þis beste, of his kynde,</L>
<L N="20">Secheth and sercheth · þo schrewed wormes,</L>
<L>Þat steleth on þe stedis · to stynge hem to deth;</L>
<L>And whanne it happeth þe herte · to hente þe edder,</L>
<L>He putyth him to peyne · as his pray asketh,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14357"><HI REND="I">Cf. as</HI> þe worlde <HI REND="I">askeþ;</HI> C. 1. 21.</NOTE></L>
<L N="24">And ffedith him on þe venym · his ffelle to anewe,
</L>
<PB REF="00001325.tif" N="487, C-text"/>
<L>To leue at more lykynge · a longe tyme after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14358"><HI REND="I">Cf. a longe tyme after;</HI> C. 8. 203.</NOTE></L>
<L>This is clergie, hir kynde · coltis nat to greue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14359"><HI REND="I">nat</HI> is supplied above the line; it is clearly wanted.</NOTE></L>
<L>Ne to hurlle with haras · no hors well atamed,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14360"><HI REND="I">no;</HI> MS. <HI REND="I">ne.</HI></NOTE></L>
<L N="28">Ne to stryue with swan · þouȝ it sholle werre,</L>
<L>Ne to bayten on the bere · ne bynde him noþer,</L>
<L>Ne to wilne to woo · þat were hem ny sibbe,</L>
<L>Ne to liste ffor to loke · þat her alie bledde;</L>
<L N="32">This was aȝeins kynde · as clerkis me tolde:<Q><HI REND="I">Propter ingratitudinem liber homo reuocatur in seruitutem, ut in stimulo compunccionis, et in lege Ciuili.</HI></Q><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14361"><HI REND="I">homo;</HI> MS. h<HI REND="sup">o</HI>; Mr Wright prints <HI REND="I">hic,</HI> wrongly; see the Preface. <HI REND="I">seruitutem;</HI> MS. seruititem, by a mere slip.</NOTE></L>
<L>And þerffor þe hertis · here hele so myssid,<MILESTONE N="113b" UNIT="folio"/></L>
<L>And myȝte nat passe þe poynte · of her prime age.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14362"><HI REND="I">Cf.</HI> Whoso <HI REND="I">passeþ</HI> þat <HI REND="I">poynt;</HI> C. 2. 98.</NOTE></L>
<L>Now constrew ho so kunne · I can saie no more,</L>
<L N="36">But ffare I wolle to þe ffowle · þat I beffore tolde.</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>Off all billid breddis · þat þe bough spareth,</L>
<L>Þe propirte of partriche · to preise me lustiþ,</L>
<L>Þat in þe somer seson · whane sittinge nyeth,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14363"><HI REND="I">Cf.</HI> In a <HI REND="I">somer sesoun;</HI> C. l. 1.</NOTE></L>
<L N="40">Þat ich ffoule with his ffere · ffolwith his kynde,</L>
<L>Þis brid be a bank · bildith his nest,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14364"><HI REND="I">Cf.</HI> Briddes I bihelde · þat in buskes made nestes; B. ll. 336; and compare the whole passage in B. ll. 318—353 with the context.</NOTE></L>
<L>And heipeth his eiren · and hetith hem after.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14365"><HI REND="I">eiren;</HI> MS. <HI REND="I">heires,</HI> which is obviously a blunder; for see l. 50, below. <HI REND="I">Heires</HI> = heirs; but <HI REND="I">ciren</HI> = eggs.</NOTE></L>
<L>And whane þe dame hath ydo · þat to þe dede longith,</L>
<L N="44">And hopith ffor to hacche · or heruest begynne,</L>
<L>Thanne cometh þer a congioun · with a grey cote,</L>
<L>As not of his nolle · as he þe nest made,</L>
<L>Anoþer proud partriche · and precyth to þe nest,</L>
<L N="48">And preuylich pirith · till þe dame passe,</L>
<L>And sesith on hir sete · with hir softe plumes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14366"><HI REND="I">sete;</HI> MS. <HI REND="I">Cete,</HI> altered to <HI REND="I">sete.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001326.tif" N="488, C-text"/>
<L>And houeth þe eyren · þat þe hue laide,</L>
<L>And with hir corps keuereth hem · till þat þey kenne,</L>
<L N="52">And ffostrith and ffodith · till ffedris schewe,</L>
<L>And cotis of kynde · hem keuere all aboute.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14367"><HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte.</HI></NOTE></L>
<L>But as sone as þey styffe · and þat þey steppe kunne,</L>
<L>Þan cometh and crieth · her owen kynde dame,</L>
<L N="56">And þey ffolwith þe vois · at þe ffrist note,</L>
<L>And leueth þe lurker · þat hem er ladde,</L>
<L>ffor þe schrewe schrapid · to selde ffor her wombis,</L>
<L>Þat her lendys were lene · and leued with hunger.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14368"><HI REND="I">leued;</HI> altered to <HI REND="I">lyued.</HI></NOTE></L>
<L N="60">But þan þe dewe dame · dineth hem swythe,</L>
<L>And ffostrith hem fforthe · till þey ffle kunne.</L>
<L>"What is þis to mene, man?" · maiste þou axe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14369"><HI REND="I">Cf. what is þis to mene;</HI> B. 1. 11.</NOTE></L>
<L>"ffor it is derklich endited · ffor a dull panne;</L>
<L N="64">Wherffore I wilne · ȝif it þi will were,</L>
<L>Þe partriche propurtes · by whom þat þou menest?"</L>
<L>A! hicke heuyheed! · hard is þi nolle</L>
<L>To cacche ony kunnynge · but cautell bigynne!</L>
<L N="68">Herdist þou not with eeris · how þat I er tellde,</L>
<L>How þe egle in þe est · entrid his owene,<MILESTONE N="114" UNIT="folio"/></L>
<L>And cried and clepid · after his owen kynde briddis,</L>
<L>Þat weren anoyed in his nest · and norished ffull ille,</L>
<L N="72">And well ny yworewid · with a wronge leder?</L>
<L>But þe nedy nestlingis · whan þey þe note herde</L>
<L>Of þe hende Egle · þe heyer of hem all,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14370"><HI REND="I">hende;</HI> MS. <HI REND="I">ende,</HI> altered to <HI REND="I">hende.</HI></NOTE></L>
<L>Þei busked ffro þe busches · and breris þat hem noyed,</L>
<L>And burnisched her beekis · and bent to-him-wardis,</L>
<L>And ffolowid him ffersly · to ffighte ffor þe wrongis;</L>
<L N="78">Þey bablid with her billis · how þei bete were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14371"><HI REND="I">Cf.</HI> And so I <HI REND="I">babeled</HI> on my bedes; B. 5. 8.</NOTE></L>
<L>And tenyd with twiggis · two and twenty ȝeris.</L>
<L>Thus lafte þey þe leder · þat hem wrong ladde,</L>
<L N="81">And tymed no twynte · but tolled her cornes,
</L>
<PB REF="00001327.tif" N="489, C-text"/>
<L>And gaderid þe grotus · with gyle, as I trowe.</L>
<L>Þan ffolwid þey her ffre ffader · as good ffeith wolde,</L>
<L N="84">That he hem ffede shulde · and ffostre fforther,</L>
<L>And bringe hem out of bondage · þat þey were brouȝth inne.</L>
<L>Thanne sighed þe swymmers · ffor the swan ffailid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14372">In the margin is written—"y<HI REND="sup">e</HI> Swan."</NOTE></L>
<L>And ffolwid þis ffaucoun · þoru ffeldus and tounes,</L>
<L N="88">With many ffaire ffowle · þouȝ þey ffeynte were,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14373"><HI REND="I">ffowle;</HI> MS. <HI REND="I">ffoole,</HI> with <HI REND="I">ffowle</HI> written above.</NOTE></L>
<L>And heuy ffor þe hurte · þat þe hors hadde.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14374"><HI REND="I">hurte;</HI> MS. <HI REND="I">hirte,</HI> with <HI REND="I">u</HI> above the <HI REND="I">i.</HI> In the margin—"ye Horse."</NOTE></L>
<L>Ȝit þey fferkyd hem fforth · as ffaste as þey myȝte,</L>
<L>To haue þe Egles helpe · of harme þat þey hadde;</L>
<L N="92">ffor he was heed of hem all · and hieste of kynde,</L>
<L>To kepe þe Croune · as cronecle tellith.</L>
<L>He blythid þe beere · and his bond braste,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14375"><HI REND="I">bond;</HI> MS. <HI REND="I">broud</HI> or <HI REND="I">brond;</HI> Mr Wright prints <HI REND="I">broud,</HI> but surely it is merely <HI REND="I">bond,</HI> misspelt <HI REND="I">brond</HI> owing to the influence of the following word <HI REND="I">braste.</HI> In the margin — "The Beare."</NOTE></L>
<L>And lete him go at large · to lepe where he wolde.</L>
<L N="96">But þo all þe berlingis · brast out at ones,</L>
<L>As ffayne as þe ffoule · þat fflieth on þe skyes<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14376"><HI REND="I">As fayne as;</HI> MS. <HI REND="I">As fayne was;</HI> but I venture on the correction on the strength of the parallel passage — Þanne was I <HI REND="I">also fayne · as foule</HI> of faire morwe; B. 10. 153; C. 12. 103.</NOTE></L>
<L>Þat bosse was vnbounde · and brouȝte to his owene.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14377"><HI REND="I">brouȝte;</HI> MS. <HI REND="I">brouute.</HI></NOTE></L>
<L>Þey gaderid hem to-gedir · on a grette route,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14378"><HI REND="I">route;</HI> MS. <HI REND="I">rouȝte.</HI></NOTE></L>
<L N="100">To helpe þe heeris · þat had many wrongis;</L>
<L>Þey gaglide fforth on þe grene · ffor þey greued were,</L>
<L>Þat her ffrendis were ffalle · þoru ffelouns castis.</L>
<L>They mornyd ffor þe morthir · of manffull knyȝtis,</L>
<L>That many a styff storme · with-stode ffor þe comunes;<MILESTONE N="114b" UNIT="folio"/></L>
<L N="105">Þe[y] monside þe marchall · ffor his myssedede,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14379"><HI REND="I">monside;</HI> MS. <HI REND="I">monside</HI> or <HI REND="I">mouside.</HI> Mr Wright prints <HI REND="I">mouside,</HI> but does not explain it; <HI REND="I">monside</HI> (i. e. cursed) is only another spelling of <HI REND="I">mansed,</HI> which see in C. 3. 41.</NOTE></L>
<L>Þat euell coude his Craft · whan he cloþed þe stede.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14380"><HI REND="I">cloþed;</HI> so in MS. Mr Wright prints <HI REND="I">cloped,</HI> which he ex|plains by <HI REND="I">clipped.</HI></NOTE>
</L>
<PB REF="00001328.tif" N="490, C-text"/>
<L>And euere as þey ffolwide · þis ffaucoun aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14381"><HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte.</HI></NOTE></L>
<L N="108">At iche mevinge ffotte · venyaunce þey asked</L>
<L>On all þat assentid · to þat synfull dede.</L>
</LG>
<LG TYPE="stanza">
<L>A rere now to Richard · and reste here awhile,</L>
<L>ffor a preuy poynt · þat persith my wittis.</L>
<L N="112">Of ffautis I ffynde · þat ffrist dede engendre<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14382"><HI REND="I">fautis;</HI> MS. <HI REND="I">fauutis.</HI></NOTE></L>
<L>Cursidnesse and combraunce · amonge þe yonge lordis,</L>
<L>And þe wikkid werchinge · þat walmed in her daies,</L>
<L>And ȝit woll here-after · but wisdome it lette.</L>
<L>That were a lord of lond · þat lawe hathe in honde,</L>
<L N="117">Þat to lyghtliche leueth · or lewte apere,</L>
<L>Þe tale of a trifflour · in turmentours wede,</L>
<L>That neuere reed good rewle · ne resons bookis!</L>
<L N="120">ffor ben þey rayed arith · þey recchith no fforther,</L>
<L>But studieth all in stroutynge · and stireth amys euere;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14383"><HI REND="I">stroutynge;</HI> MS. <HI REND="I">strouutynge,</HI> here and in l. 134; but see l. 189, and Chaucer, C. T. 3315.</NOTE></L>
<L>ffor all his witte in his wede · ys wrappid ffor sothe,</L>
<L>More þan in mater to amende · þe peple þat ben mys-led.</L>
<L>ffor I say ffor my-self · and schewe, as me thynchith,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14384">Cf. <HI REND="I">Ich seye it for my-selue;</HI> C. 5. 134. <HI REND="I">thynchith;</HI> MS. thynthith; but this writing of <HI REND="I">c</HI> like <HI REND="I">t</HI> is common enough.</NOTE></L>
<L N="125">That ho is riall of his ray · that light reede him ffol|with;</L>
<L>Ȝit swiche ffresshe ffoodis · beth ffeet in-to chambris,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14385"><HI REND="I">Cf.</HI> and <HI REND="I">brouȝte</HI> hir <HI REND="I">in-to chaumbre;</HI> B. 3. 10.</NOTE></L>
<L>And ffor her dignesse endauntid · of dullisshe nollis,</L>
<L N="128">And, if þou well waite · of no wight ellis:<Q><HI REND="I">Qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt: in Euangelio.</HI></Q></L>
<L>Þan waite mo wayes · how þe while turneth</L>
<L>With gyuleris, Ioyffull · ffor here gery Iaces,</L>
<L N="131">And ffor her wedis so wyde · wise beth y-holde;</L>
<L>Þey casteth hem to creaunce · þe courte ffor to plese,</L>
<L>And hopen to be hied · in hast, yif þey myȝthe,</L>
<L>Þoru swiche stif stroutynge · þat stroyeth þe rewme;
</L>
<PB REF="00001329.tif" N="491, C-text"/>
<L>But here wey is all wronge · þer wisdom is ynned,</L>
<L N="136">[For] þey lepith als lygh[t]ly · at þe longe goynge,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14386"><HI REND="I">For;</HI> MS. <HI REND="I">But,</HI> wrongly re|peated.</NOTE></L>
<L>Out of þe domes carte · as he þat þroff neuere.</L>
<L>ffor þey kepeth no coyne · þat cometh to here hondis,<MILESTONE N="115" UNIT="folio"/></L>
<L>But chaunchyth it ffor cheynes · þat in chepe hangith,</L>
<L N="140">And settith all her siluer · in semitis and hornes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14387"><HI REND="I">semitis;</HI> or <HI REND="I">seimtis,</HI> or <HI REND="I">seitu|tis;</HI> indistinct and uncertain.</NOTE></L>
<L>And ffor-doth þe coyne · and many oþer craftis,</L>
<L>And makeþ þe peple ffor pens lac · in pointe ffor to wepe;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14388"><HI REND="I">peple;</HI> miswritten <HI REND="I">pephe.</HI></NOTE></L>
<L>And ȝit þey beth ytake fforth · and her tale leued,</L>
<L N="144">And ffor her newe nysete · nexte to þe lordis.</L>
<L>Now, be þe lawe of lydfford · in londe [&amp;] in water<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14389"><HI REND="I">&amp;;</HI> MS. <HI REND="I">ne,</HI> which seems to have been written over an erasure; <HI REND="I">&amp;</HI> is better.</NOTE></L>
<L>Þilke lewde ladde · ouȝte euyll to þryue,</L>
<L>Þat hongith on his hippis · more þan he wynneth,</L>
<L N="148">And douteth no dette · so dukis hem preise,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14390"><HI REND="I">douteth;</HI> MS. <HI REND="I">douȝteth.</HI></NOTE></L>
<L>But beggith and borwith · of burgeis in tounes</L>
<L>ffurris of ffoyne · and oþer ffelle-ware,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14391"><HI REND="I">ware;</HI> misspelt <HI REND="I">whare</HI> in MS.</NOTE></L>
<L>And not þe better of a bene · þouȝ þey boru euere.</L>
<L N="152">And, but if þe slevis · slide on þe erthe,</L>
<L>Þei woll be wroth as þe wynde · and warie hem þat it made;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14392"><HI REND="I">Cf.</HI> As <HI REND="I">wroth as þe wynd;</HI> C. 4. 486.</NOTE></L>
<L>And [but] ȝif it were elbowis · adoun to the helis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14393">Supply <HI REND="I">but;</HI> as in l. 152.</NOTE></L>
<L>Or passinge þe knee · it was not acounted.</L>
<L N="156">And if pernell preisid · þe plytis bihynde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14394"><HI REND="I">Cf.</HI> He preide <HI REND="I">purnele</HI> · here porfil to leue; C. 6. 129. Observe that <HI REND="I">felice</HI> is mentioned only three lines lower down, in C. 6. 132; whilst she is mentioned here also, four lines lower. <HI REND="I">plytis;</HI> glossed by <HI REND="I">pleytes.</HI></NOTE></L>
<L>The costis were acountid · paye whan he myȝth.</L>
<L>Þe leesinge so likyde · ladies and oþer,</L>
<L>That þey Ioied of þe Iette · and gyside hem þer-vnder;</L>
<L>And if ffelice ffonde ony ffaute · þenne of þe makynge,
</L>
<PB REF="00001330.tif" N="492, C-text"/>
<L N="161">Yt was y-sent sone · to shape of þe newe.</L>
<L>But now þer is a gyse · þe queyntest of all</L>
<L>A wondir coriouse crafte · y-come now of late,</L>
<L N="164">That men clepith kerving · þe cloþe all to pecis,</L>
<L>Þat seuene goode sowers · sixe wekes after</L>
<L>Moun not sett þe seemes · ne sewe hem aȝeyn.</L>
<L>But þer is a proffit in þat pride · þat I preise euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14395"><HI REND="I">a proffit:</HI> MS. <HI REND="I">aprffith</HI> (<HI REND="I">sic</HI>), with <HI REND="I">a profett</HI> written above it.</NOTE></L>
<L N="168">ffor þei ffor þe pesinge paieth · pens ten duble</L>
<L>That þe cloþe costened · þe craft is so dere.</L>
<L>Now if I sothe shall saie · and shonne side tales,</L>
<L>Þer is as moche good witte · in swyche gomes nollis,</L>
<L>As þou shuldist mete of a myst · ffro morwe tyll euen!<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14396"><HI REND="I">Cf.</HI> Þow myȝt bet <HI REND="I">mete þe myst;</HI> C. l. 163.</NOTE></L>
<L N="173">Ȝit blame I no burne · to be, as him ouȝte,<MILESTONE N="115b" UNIT="folio"/></L>
<L>In comliche cloþinge · as his statt axith;</L>
<L>But to ledyn her lust · all here lyff-daies</L>
<L N="176">In quentise of cloþinge · ffor to queme sir pride,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14397"><HI REND="I">Cf.</HI> In cuntinaunce <HI REND="I">of cloþinge · queinteliche</HI> de-gyset; A. pr. 24.</NOTE></L>
<L>And euere-more stroutynge · and no store kepe,</L>
<L>And iche day a newe deuyse · it dullith my wittis</L>
<L>Þat ony lord of a lond · shulde leue swiche þingis,</L>
<L N="180">Or clepe to his conceill · swiche manere cotis,</L>
<L>That loueth more her lustis · þan þe lore of oure lord.</L>
<L>And if a lord his leuere · lyste ffor to ȝeue,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14398"><HI REND="I">leuere;</HI> MS. leuere, altered to lyuerey. It is a trisyllable word.</NOTE></L>
<L>Ther may no gome ffor goodnesse · gette þer-of but lite,</L>
<L>ffor curtesie, ffor comlynesse · ne ffor his kynde herte,</L>
<L>But rather ffor his rancour · and rennynge ouere peple,</L>
<L N="186">ffor braggynge and ffor bostynge · and beringe vppon oilles,</L>
<L>ffor cursidnes of conscience · and comynge to þe assises.</L>
<L>This makyth men mysdo · more þan ouȝte ellis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14399"><HI REND="I">Cf.</HI> And <HI REND="I">makeþ men mys-do</HI> meny score tymes; C. 4. 159.</NOTE></L>
<L>And to stroute and to stare · and stryue aȝeyn vertu.</L>
<L N="190">So [be] clergie, þe cause · comsith in grette,</L>
<L>Of all manere mysscheff · þat men here vsyn.
</L>
<PB REF="00001331.tif" N="493, C-text"/>
<L N="192">ffor wolde þey blame þe burnes · þat brouȝte newe gysis,</L>
<L>And dryue out þe dagges · and all þe duche cotis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14400"><HI REND="I">Cf.</HI> let <HI REND="I">dagge</HI> hus cloþes; C. 23. 143.</NOTE></L>
<L>And sette hem a-side · and scorte of hem telle,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14401"><HI REND="I">scorte;</HI> so in MS.; glossed by <HI REND="I">scorne.</HI></NOTE></L>
<L>And lete hem pleye in þe porche · and presse non ynnere,</L>
<L N="196">Ne no proude peniles · with his peynte sleve;</L>
<L>And eke repreue robbers · and riffleris of peple,</L>
<L>fflater[er]is and ffals men · þat no ffeith vseth,</L>
<L>And alle deabolik doeris · dispise hem ichone,</L>
<L>And coile out þe knyȝtys · þat knowe well hem-self,</L>
<L N="201">Þat were sad of her sawis · and suffre well coude,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14402"><HI REND="I">coude;</HI> MS. <HI REND="I">couude.</HI> So also in l. 219.</NOTE></L>
<L>And had traueilid in her tyme · and temprid hem-self,</L>
<L>And cherliche cheriche hem · as cheff in þe halle,</L>
<L N="204">ffor to ordeyne officeris · and all oþer thyngis;</L>
<L>Men shuld wete in a while · þat þe world wolde amende,</L>
<L>So vertue wolde fflowe · whan vicis were ebbid.</L>
<L>But now to þe mater · þat I be-ffore meved,<MILESTONE N="116" UNIT="folio"/></L>
<L N="208">Of þe gomes so gay · þat grace hadde affendid,</L>
<L>And how stille þat steddeffaste stode · amonge þis reccheles peple,</L>
<L>Þat had awilled his wyll · as wisdom him taughte:</L>
<L>ffor he drough him to an herne · at þe halle ende,</L>
<L N="212">Well homelich yhelid · in an holsume gyse,</L>
<L>Not ouerelonge, but ordeyned · in þe olde schappe,</L>
<L>With grette browis y-bente · and a berde eke,</L>
<L>And y-wounde in his wedis · as þe wedir axith;</L>
<L N="216">He wondrid in his wittis · as he well myȝthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14403"><HI REND="I">well;</HI> MS. <HI REND="I">will,</HI> altered to <HI REND="I">well.</HI></NOTE></L>
<L>Þat þe hie housinge · herborowe ne myghte<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14404"><HI REND="I">housinge;</HI> MS. <HI REND="I">houusinge.</HI></NOTE></L>
<L>Halfdell þe houshould · but hales hem helped;</L>
<L>But ffor crafte þat he coude · caste þenne or be-þenke,</L>
<L>He myȝte not wonne in þe wones · ffor witt þat he vsid;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14405"><HI REND="I">Cf.</HI> Lorde, who shal <HI REND="I">wonye in</HI> þi <HI REND="I">wones;</HI> B. 3. 234.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001332.tif" N="494, C-text"/>
<L N="221">But, aroutyd ffor his ray · and rebuked ofte,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14406"><HI REND="I">aroutyd;</HI> MS. <HI REND="I">arouutyd.</HI></NOTE></L>
<L>He had leue of þe lord · and of ladies alle,</L>
<L>ffor his good gouernaunce · to go or he drank!</L>
<L>Þer was non of þe mene · þat þey ne merueilid moche,</L>
<L N="225">How he cam to þe courte · and was not y-knowe;</L>
<L>But als sone as þey wiste · þat witt was his name,</L>
<L>And þat þe kyng knewe him not · ne non of his knyȝtis,</L>
<L N="228">He was halowid and y-huntid · and y-hote trusse,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14407"><HI REND="I">Cf.</HI> Ouer-al houted out · <HI REND="I">and yhote trusse;</HI> C. 3. 228. For <HI REND="I">y-hote,</HI> MS. has <HI REND="I">y-hotte,</HI> with the gloss <HI REND="I">bydden</HI> above it.</NOTE></L>
<L>And his dwellinge ydemed · a bowe-drawte ffrom hem,</L>
<L>And ich man y-charchid · to schoppe at his croune,</L>
<L>Ȝif he nyhed hem ony nere · þan þey had him nempned.</L>
<L N="232">Þe portir with his pikis · þo put him vttere,</L>
<L>And warned him þe wickett · while þe wacche durid:</L>
<L>"Lete sle him!" quod þe sleues · þat slode vppon þe erthe,</L>
<L>And alle þe berdles burnes · bayed on him euere,</L>
<L N="236">And schorned him, ffor his slaueyn · was of þe olde schappe.</L>
<L>Þus malaperte was myȝtffull · and maister of hous,</L>
<L>And euere wandrid wisdom · without þe ȝatis.</L>
<L>"By him þat wrouȝte þis world!" · quod wisdom in wrath,</L>
<L>"But ȝif ȝe woll sumtyme · I walke in amonge ȝou,</L>
<L N="241">I shall fforbede ȝou burnes · þe best on þis erthe,<MILESTONE N="116b" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14408"><HI REND="I">burnes;</HI> MS. <HI REND="I">burnesse,</HI> which is merely a bad spelling of the same word. Other instances of confusion between the endings -<HI REND="I">es</HI> and -<HI REND="I">esse</HI> are occasionally found in the MS. Thus we have <HI REND="I">rosse</HI> for <HI REND="I">ros</HI> in Prol. 13.</NOTE></L>
<L>Þat is, gouernance of gettinge · and grace þat him ffollwith;</L>
<L>ffor these two trewly · twynned ȝet neuere."</L>
<L N="244">And so it ffell on hem, in ffeith · ffor ffautis þat þey vsid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14409"><HI REND="I">ffautis;</HI> MS. <HI REND="I">ffauȝtis.</HI></NOTE></L>
<L>Þat her grace was a-goo · ffor grucchinge chere,
</L>
<PB REF="00001333.tif" N="495, C-text"/>
<L>ffor þe wronge þat þey wrouȝte · to wisdom affore.</L>
<L>ffor tristith, als trewly · as tyllinge us helpeth,</L>
<L N="248">Þat iche rewme vndir roff · of þe reyne-bowe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14410"><HI REND="I">Cf.</HI> þe richest <HI REND="I">rewme</HI> · þat <HI REND="I">reyne</HI> ouer houeth; B. 3. 207.</NOTE></L>
<L>Sholde stable and stonde · be þese þre degres:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14411"><HI REND="I">Cf.</HI> gan <HI REND="I">stable and stynte;</HI> B. l. 120.</NOTE></L>
<L>By gouernaunce of grete · and of good age;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14412">Before l. 250 is prefixed the figure 1; before l. 251, the figure 2; and before l. 253, the figure 3. These refer to the "thre degres," viz. 1. <HI REND="I">Oratores</HI> (here Counsellors); 2. <HI REND="I">Bella|tores</HI> (Warriors); and 3. <HI REND="I">Laboratores</HI> (Labourers); according to the old threefold division. In l. 253, <HI REND="I">be</HI> = <HI REND="I">by.</HI></NOTE></L>
<L>By styffnesse and strengthe · of steeris well y-yokyd,</L>
<L N="252">Þat beth myȝthffull men · of þe mydill age;</L>
<L>And be laboreris of lond · þat lyfflode ne ffayle.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14413"><HI REND="I">Cf.</HI> And lerne to <HI REND="I">labore with londe · lest lyflode hym faile;</HI> C. 9. 295.</NOTE></L>
<L>Thanne wolde [right dome] reule · if reson were amongis us,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14414">We must supply <HI REND="I">right dome,</HI> i. e. just judgment, or some such words. In the margin is written—"Agaynste yonnge Counsaylours."</NOTE></L>
<L>That ich leode lokide · what longid to his age,</L>
<L N="256">And neuere ffor to passe more · oo poynt fforþer,</L>
<L>To vsurpe þe service · þat to sages bilongith,</L>
<L>To be-come conselleris · er þey kunne rede,</L>
<L>In schenshepe of souereynes · and shame at þe last.</L>
<L N="260">ffor it ffallith as well to ffodis · of xxiiij ȝeris,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14415">The abbreviation <HI REND="I">xxiiij</HI> is to be read <HI REND="I">four and twenty,</HI> not <HI REND="I">twenty|four.</HI> Cf. l. 79, above.</NOTE></L>
<L>Or yonge men of yistirday · to ȝeue good redis,</L>
<L>As be-cometh a kow · to hoppe in a cage!</L>
<L>It is not vnknowen · to kunnynge leodis,</L>
<L N="264">That rewlers of rewmes · around all þe erthe</L>
<L>Were not yffoundid · at þe ffrist tyme</L>
<L>To leue al at likynge · and lust of þe world,</L>
<L>But to laboure on þe lawe · as lewde men on plowes,</L>
<L N="268">And to merke meyntenourz · with maces ichonne,</L>
<L>And to strie strouters · þat sterede aȝeine rithis,</L>
<L>And alle þe myssedoers · þat þey myȝte ffynde,</L>
<L>To put hem in preson · a peere þouȝ he were;
</L>
<PB REF="00001334.tif" N="496, C-text"/>
<L>And [not] to rewle as reremys · and rest on þe daies,</L>
<L N="273">And spende of þe spicerie · more þan it nedid,</L>
<L>Bothe wexe and wyn · in wast all aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14416"><HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte.</HI></NOTE></L>
<L>With deyntes y-doublid · and daunsinge to pipis,</L>
<L N="276">In myrthe with moppis · myrrours of synne.</L>
<L>Ȝit fforbede I no burne · to be blithe sum while;</L>
<L>But all thinge hath tyme · ffor to tempre glees:<MILESTONE N="117" UNIT="folio"/></L>
<L>ffor caste all þe countis · þat þe kyng holdith,</L>
<L N="280">And loke how þese lordis · loggen hem-self,</L>
<L>And euere shall þou ffynde · as ffer as þou walkiste,</L>
<L>That wisdom and ouere-wacche · wonneth ffer asundre;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14417"><HI REND="I">That;</HI> MS. <HI REND="I">What,</HI> probably by mistake. In the margin is "nota, nota, nota" in the same hand-writing as the text; another hand has added —"Over-watchynge."</NOTE></L>
<L>But whane þe gouernaunce goth þus · with þo þe hous gie shulde,</L>
<L>And letith lyghte of þe lawe · and lesse of þe peple,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14418"><HI REND="I">Cf.</HI> And <HI REND="I">let lyght of þe lawe</HI> · <HI REND="I">and lasse of þe</HI> knyght; C. 9. 165.</NOTE></L>
<L N="285">And herkeneth all to honour · and to ese eke,</L>
<L>And þat ich wyght with his witte · waite on him euere,</L>
<L>To do hem reuerence aright · þouȝ þe rigge brest,</L>
<L N="288">Þis warmnesse in welth · with wy vppon erthe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14419"><HI REND="I">wy;</HI> glossed by <HI REND="I">man;</HI> cor|rectly. So also in l. 297.</NOTE></L>
<L>Myȝte not longe dure · as doctourz us tellith.</L>
<L>ffor ho so þus leued · his lyff to the ende,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14420"><HI REND="I">leued;</HI> MS. <HI REND="I">leued,</HI> altered to <HI REND="I">lyved.</HI></NOTE></L>
<L>Euere wrappid in welle · and with no wo mette,</L>
<L N="292">Myȝte seie þat he sawe · þat seie was neuere,</L>
<L>Þat heuene were vnhonge · out of þe hookis,</L>
<L>And were boun at his bidding · ȝif it be myȝte!</L>
<L>But clerkis kne[w] I non ȝete · þat so coude rede<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14421"><HI REND="I">knew;</HI> MS. <HI REND="I">kne. coude;</HI> MS. <HI REND="I">couude.</HI></NOTE></L>
<L N="296">In bokis y-bounde · þouȝ ȝe brouȝte alle</L>
<L>Þat ony wy welldith · wonnynge vppon erthe;</L>
<L>ffor in well and in woo · þe werld euere turneth,</L>
<L>Ȝit þer is kew-kaw · þouȝ he come late,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14422">In the margin—"kew kaw;" to which substantive <HI REND="I">he</HI> obviously refers.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001335.tif" N="497, C-text"/>
<L N="300">A new þing þat noyeth · nedy men and oþer,</L>
<L>Whanne realles remeveth · and ridith þoru tounes,</L>
<L>And carieth ouere contre · þer comunes dwelleth,</L>
<L>To preson þe pillourz · þat ouere þe pore renneth;</L>
<L N="304">For þat were euene in her weye · if þey well ride.</L>
<L>But ȝit þer is a ffoule ffaute · þat I ffynde ofte;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14423"><HI REND="I">ffaute;</HI> MS. <HI REND="I">ffauȝte.</HI></NOTE></L>
<L>Þey prien affter presentis · or pleyntis ben y-clepid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14424">In the margin—"Takynge of presentes."</NOTE></L>
<L>And abateth all þe billis · of þo þat nouȝth bringith;</L>
<L>And ho so grucche or grone · aȝeins her grette willes,</L>
<L N="309">May lese her lyff lyghtly · and no lesse weddis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14425"><HI REND="I">Cf.</HI> Ich dorst haue leid <HI REND="I">my lyue</HI> · <HI REND="I">and no lasse wedde;</HI> C. 4. 260.</NOTE></L>
<L>Thus is the lawe louyd · þoru myȝhty lordis willys,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14426">In the margin—"maynten|aunce."</NOTE></L>
<L>Þat meyneteyne myssdoers · more þan oþer peple.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14427"><HI REND="I">Cf.</HI> To <HI REND="I">meyntene mysdoers</HI> · Mede þei take; B. 3. 246.</NOTE></L>
<L>ffor mayntenaunce many day · well more is þe reuthe!</L>
<L N="313">Hath y-had mo men · at mete and at melis,</L>
<L>Þan ony ·cristen kynge · þat ȝe knewe euere;<MILESTONE N="117b" UNIT="folio"/></L>
<L>ffor, as reson and rith · rehersid to me ones,</L>
<L>Tho ben men of this molde · þat most harme worchen.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14428"><HI REND="I">Cf.</HI> For þise aren <HI REND="I">men on þis molde</HI> · <HI REND="I">þat moste harme worcheth;</HI> B. 3. 80.</NOTE></L>
<L N="317">ffor chyders of chester · were chose many daies<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14429"><HI REND="I">were;</HI> MS. <HI REND="I">where.</HI></NOTE></L>
<L>To ben of conceill ffor causis · þat in þe court hangid,</L>
<L>And pledid pipoudris · alle manere pleyntis.</L>
<L N="320">Þey cared ffor no coyffes · þat men of court vsyn,</L>
<L>But meved many maters · þat man neuer thouȝte,</L>
<L>And ffeyned ffalshed · till þey a ffyne had,</L>
<L>And knewe no manere cause · as comunes tolde.</L>
<L N="324">Þei had non oþer signe · to schewe þe lawe</L>
<L>But a preuy pallette · her pannes to kepe,</L>
<L>To hille here lewde heed · in stede of an houe.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14430"><HI REND="I">houe.</HI> Mr Wright prints <HI REND="I">hone,</HI> but does not explain it. See "<HI REND="I">houes</HI> of silke" in C. l. 159.</NOTE></L>
<L>They constrewed quarellis · to quenche þe peple,</L>
<L N="328">And pletid with pollaxis · and poyntis of swerdis,
</L>
<PB REF="00001336.tif" N="498, C-text"/>
<L>And at the dome-ȝeuynge · drowe out þe bladis,</L>
<L>And lente men leuere · of her longe battis.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14431"><HI REND="I">leuere;</HI> MS. leuere, altered to leuerey. It is a trisyllable word, equivalent here to <HI REND="I">delivery,</HI> in the sense of <HI REND="I">delivering a blow;</HI> see l. 182.</NOTE></L>
<L>They lacked alle vertues · þat a Iuge shulde haue;</L>
<L>ffor, er a tale were ytolde · þey wolde trie þe harmes,</L>
<L N="333">Without ony answere · but ho his lyf hatid.</L>
<L>And ho so pleyned to þe prince · þat pees shulde kepe,</L>
<L>Of these mystirmen · medlers of wrongis,</L>
<L>He was lyghtliche y-lauȝte · and y-luggyd of many,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14432"><HI REND="I">lyghliche</HI> in MS. <HI REND="I">Cf.</HI> Lor|kynge þorw lones · <HI REND="I">to-logged of menye;</HI> C. 3. 226.</NOTE></L>
<L N="337">And y-Mummyd on þe mouthe · and manaced to þe deth.</L>
<L>They leid on þi leigis, Richard · lasshis y-now,</L>
<L>And drede neuere a dele · þe dome of þe lawe.</L>
<L>Þer nas Rial of þe rewme · þat hem durste rebuke,</L>
<L N="341">Ne Iuge, ne Iustice · þat Iewis durste hem deme</L>
<L>ffor oute þat þei toke · or trespassid to þe peple.</L>
<L>This was a wondir world · ho so well lokyd,</L>
<L N="344">Þat gromes ouere-grewe · so many grette maistris;</L>
<L>ffor þis was þe rewle in þis rewme · while þey here regnyd.</L>
<L>Þouȝ I satte seuenenyght · and slepte ffull selde,</L>
<L>[I miȝte not reche redili · to rekene þe nombre]<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14433">A line lost; supplied by guess.</NOTE></L>
<L N="348">Of many mo wrongis · þan I write coude;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14434"><HI REND="I">coude;</HI> MS. <HI REND="I">Couude.</HI></NOTE></L>
<L>ffor selde were þe sergiauntis · souȝte ffor to plete,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14435">MS. <HI REND="I">serigauntis.</HI></NOTE></L>
<L>Or ony prentise of courte · preied of his wittis,<MILESTONE N="118" UNIT="folio"/></L>
<L>Þe while þe degonys domes · weren so endauntid.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14436"><HI REND="I">degonys;</HI> MS. <HI REND="I">dogonys;</HI> see l. 362, below.</NOTE></L>
<L N="352">Tille oure sire in his see · aboue þe vij<HI REND="sup">ne</HI> sterris,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14437"><HI REND="I">Cf.</HI> by <HI REND="I">the seuen sterres;</HI> C. 18. 98.</NOTE></L>
<L>Sawe þe many mysscheuys · þat þese men dede,</L>
<L>And no mendis ymade · but menteyned euere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14438"><HI REND="I">menteyned;</HI> MS. <HI REND="I">menteyne it,</HI> absurdly.</NOTE></L>
<L>Of him þat was hiest · y-holde for to kepe
</L>
<PB REF="00001337.tif" N="499, C-text"/>
<L N="356">His liegis in lawe · and so her loue gette.</L>
<L>He sente ffor his seruantis · þat sembled many,</L>
<L>Of baronys and baccheleris · with many briȝth helmes,</L>
<L>With þe comunes [of] þe contres · þey cam all at ones;</L>
<L N="360">And as a duke douȝty · in dedis of armes,</L>
<L>In full reall aray · he rood vppon hem euere,</L>
<L>Tyll degon and dobyn · þat mennys doris brastyn,</L>
<L>And were y-dubbid of a duke · ffor her while domes,</L>
<L N="364">Awakyd ffor wecchis · and wast þat þey vsid,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14439">MS. wrongly inserts <HI REND="I">And</HI> at the beginning of this line.</NOTE></L>
<L>And ffor her breme blastis · buffettis henten.</L>
<L>Þan gan it to calme · and clere all aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14440"><HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte.</HI></NOTE></L>
<L>Þat iche man myȝte · ho so mynde hadde,</L>
<L N="368">Se, be þe sonne · þat so briȝte schewed,</L>
<L>Þe mone at þe mydday · meve, and þe sterris,</L>
<L>ffolwinge ffelouns · ffor her ffalse dedis,</L>
<L>Devourours of vetaile · þat ffouȝten er þei paide.
</L>
</LG>
</DIV2>

<DIV2 TYPE="passus" N="4"><PB REF="00001338.tif" N="500, C-text"/>
<HEAD>Passus quartus.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14441">Pass. iv. 4. <HI REND="I">ffautis;</HI> MS. <HI REND="I">ffauȝtis.</HI></NOTE></HEAD>
<LG TYPE="stanza">
<L>For where was euere ony cristen kynge · þat ȝe euere knewe,</L>
<L>Þat helde swiche an household · be þe half-delle</L>
<L>As Richard in þis rewme · þoru myserule of oþer,</L>
<L N="4">Þat alle his ffynys ffor ffautis · ne his ffee ffermes,</L>
<L>Ne ffor-ffeyturis ffele · þat ffelle in his daies,</L>
<L>Ne þe nownagis · þat newed him euere,</L>
<L>As marche and moubray · and many mo oþer,</L>
<L N="8">Ne alle þe issues of court · þat to þe kyng longid,</L>
<L>Ne sellynge, þat sowkid · siluer rith ffaste,</L>
<L>Ne alle the prophete of þe lond · þat the prince owed,</L>
<L>Whane þe countis were caste · with þe custum of wullus,</L>
<L N="12">Myȝte not areche · ne his rent noþer,</L>
<L>To paie þe pore peple · þat his puruyours toke,</L>
<L>Withoute preiere at a parlement · a poundage biside,<MILESTONE N="118b" UNIT="folio"/></L>
<L>And a fifteneth · and a dyme eke,</L>
<L N="16">And with-all þe custum of þe cloþe · þat cometh to ffayres?</L>
<L>And ȝet, ne had creaunce Icome · at þe last ende,</L>
<L>With þe comunes curse · þat cleued on hem euere,</L>
<L>Þey had be drawe to þe deuyll · ffor dette þat þey owed.</L>
<L N="20">And whanne þe reot and þe reeuell · þe rent þus passid,</L>
<L>And no þing y-lafte · but þe bare baggis,
</L>
<PB REF="00001339.tif" N="501, C-text"/>
<L>Þan ffelle it afforse · to ffille hem aȝeyne,</L>
<L>And ffeyned sum ffolie · þat ffailid hem neuer,</L>
<L N="24">And cast it be colis · with her conceill at euene,</L>
<L>To haue preuy parlement · for profit of hem-self,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14442"><HI REND="I">profit.</HI> The spelling in the MS. is indeed odd, being pproffitt.</NOTE></L>
<L>And lete write writtis · all in wex closid,</L>
<L>ffor peeris and prelatis · þat þei apere shuld,</L>
<L N="28">And sente side sondis · to schreuys aboute,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14443"><HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte.</HI></NOTE></L>
<L>To chese swiche cheualleris · as þe charge wold,</L>
<L>To schewe ffor þe schire · in company with þe grete.</L>
<L>And whanne it drowe to þe day · of þe dede-doynge,</L>
<L>Þat souereynes were semblid · and þe schire-knyȝtis,</L>
<L>Than, as her fforme is, ffrist · þey begynne to declare</L>
<L>Þe cause of her comynge · and þan þe kyngis will.</L>
<L>Comliche a clerk þan · comsid þe wordis,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14444">Cf. <HI REND="I">Corteysliche</HI> þe knyȝt <HI REND="I">þen · comsede þese wordes;</HI> C. 9. 32.</NOTE></L>
<L N="36">And pronouncid þe poyntis · aparte to hem alle,</L>
<L>And meved ffor mony · more than ffor out ellis,</L>
<L>In glosinge of grette · lest greyues arise.</L>
<L>And whanne þe tale was tolde · anon to þe ende,</L>
<L N="40">A-morwe thei must, affore mete · mete to-gedir,</L>
<L>Þe knyȝtis of þe comunete · and carpe of þe maters,</L>
<L>With Citiseyns of shiris · y-sent ffor þe same,</L>
<L>To reherse þe articlis · and graunte all her askynge.</L>
<L N="44">But ȝit ffor þe manere · to make men blynde,</L>
<L>Somme argued aȝein rith · þen a good while,</L>
<L>And said, "we beth seruantis · and sallery ffongen,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14445">MS. <HI REND="I">sallere,</HI> altered to <HI REND="I">sallery,</HI> with the gloss <HI REND="I">wages.</HI> The word meant is <HI REND="I">salarye,</HI> for which see C. 8. 39. <HI REND="I">ffongen;</HI> glossed by <HI REND="I">taken.</HI></NOTE></L>
<L>And y-sent ffro þe shiris · to shewe what hem greueth,</L>
<L N="48">And to parle ffor her prophete · and passe no fferthere,<MILESTONE N="119" UNIT="folio"/><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14446"><HI REND="I">parle;</HI> glossed by <HI REND="I">speake.</HI></NOTE></L>
<L>And to graunte of her gold · to þe grett wattis</L>
<L>By no manere wronge way · but if werre were;</L>
<L>And if we ben ffals · to þo us here ffyndyth,</L>
<L N="52">Euyll be we worthy · to welden oure hire."
</L>
<PB REF="00001340.tif" N="502, C-text"/>
<L>Þan satte summe · as siphre doth in awgrym,</L>
<L>Þat noteth a place · and no þing availith;</L>
<L>And some had ysoupid · with Symond ouere euen,</L>
<L N="56">And schewed ffor þe shire · and here schew lost;</L>
<L>And somme were tituleris · and to þe kyng wente,</L>
<L>And fformed him of foos · þat good ffrendis weren,</L>
<L>Þat bablid ffor þe best · and no blame serued</L>
<L N="60">Of kynge ne conceyll · ne of þe comunes noþer,</L>
<L>Ho so toke good kepe · to þe <HI REND="I">culorum.</HI><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14447">For <HI REND="I">culorum,</HI> see C. 4. 436.</NOTE></L>
<L>And somme slombrid and slepte · and said but a lite;</L>
<L>And somme mafflid with þe mouþ · and nyst what þey mente;</L>
<L N="64">And somme had hire · and helde þer-with euere,</L>
<L>And wolde no fforther affoot · ffor ffer of her maistris;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14448"><HI REND="I">Cf.</HI> That I ne myȝte <HI REND="I">ferther a-foot;</HI> B. 5. 6.</NOTE></L>
<L>And some were so soleyne · and sad of her wittis,</L>
<L>Þat er they come to þe clos · acombrid þey were,</L>
<L N="68">Þat þei þe conclucioun þan · constrewe ne couþe,</L>
<L>No burne of þe benche · of borowe noþer ellis,</L>
<L>So blynde and so ballid · and bare was þe reson.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14449"><HI REND="I">Cf.</HI> And brynge forth <HI REND="I">ballede resones;</HI> C. 12. 38.</NOTE></L>
<L>And somme were so ffers · at þe ffrist come,</L>
<L N="72">Þat they bente on a bonet · and bare a topte saile<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14450"><HI REND="I">bonet; bouet</HI> in Mr Wright's edition. It is the name of a small sail. See l. 81, below.</NOTE></L>
<L>Affor þe wynde ffresshely · to make a good ffare.</L>
<L>Þan lay þe lordis a-lee · with laste and with charge,</L>
<L>And bare aboute þe barge · and blamed þe maister,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14451"><HI REND="I">aboute;</HI> MS. <HI REND="I">abouȝte.</HI></NOTE></L>
<L N="76">Þat knewe not þe kynde cours · þat to þe crafte longid,</L>
<L>And warned him wisely · of þe wedir-side.</L>
<L>Thanne þe maste in þe myddis · at þe monþe ende,</L>
<L>Bowid ffor brestynge · and brouȝte hem to lond;</L>
<L N="80">ffor ne had þei striked a strake · and sterid hem þe better,</L>
<L>And abated a bonet · or þe blast come,
</L>
<PB REF="00001341.tif" N="503, C-text"/>
<L>Þey had be þrowe ouere þe borde · backewarde ichonne.</L>
<L>And some were acombrid · with þe conceill be-ffore,<MILESTONE N="119b" UNIT="folio"/></L>
<L N="84">And wiste well y-now · how it sholde ende,</L>
<L>Or some of þe semble · shulde repente.</L>
<L>Some helde with þe mo · how it euere wente,</L>
<L>And somme dede rith so · and wolld go no fforþer.</L>
<L N="88">Some parled as perte · as prouyd well after,</L>
<L>And clappid more ffor þe coyne · þat þe kyng oweth hem<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14452"><HI REND="I">oweth;</HI> MS. <HI REND="I">owen,</HI> an obvious error for <HI REND="I">oweth</HI> or <HI REND="I">owed;</HI> the true <HI REND="I">past</HI> tense, however, would be <HI REND="I">ouȝte.</HI></NOTE></L>
<L>Thanne ffor comfforte of þe comyne · þat her cost paied,</L>
<L>And were be-hote hansell · if þey helpe wold</L>
<L N="92">To be seruyd sekirly · of þe same siluere.</L>
<L>And some dradde dukis · and do-well ffor-soke;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14453">The poem terminates abruptly with the eleventh line on fol. 119 <HI REND="I">b</HI>. The rest of the page is blank.</NOTE></L>
</LG>
</DIV2>

</DIV1>
</BODY><BACK>
<DIV1 TYPE="omitted back matter">
<P>



<PB REF="00001342.tif" N="504, C-text"/>

<PB REF="00001343.tif" N="505, C-text"/>

<PB REF="00001344.tif" N="506, C-text"/>

<PB REF="00001345.tif" N="507, C-text"/>

<PB REF="00001346.tif" N="508, C-text"/>

<PB REF="00001347.tif" N="509, C-text"/>

<PB REF="00001348.tif" N="510, C-text"/>

<PB REF="00001349.tif" N="511, C-text"/>

<PB REF="00001350.tif" N="512, C-text"/>

<PB REF="00001351.tif" N="513, C-text"/>

<PB REF="00001352.tif" N="514, C-text"/>

<PB REF="00001353.tif" N="515, C-text"/>

<PB REF="00001354.tif" N="516, C-text"/>

<PB REF="00001355.tif" N="517, C-text"/>

<PB REF="00001356.tif" N="518, C-text"/>

<PB REF="00001357.tif" N="519, C-text"/>

<PB REF="00001358.tif" N="520, C-text"/>

<PB REF="00001359.tif" N="521, C-text"/>

</P><PB REF="00001360.tif" N="[unnumbered], C-text"/>
</DIV1>
</BACK></TEXT>
<TEXT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="poem"><PB REF="00001361.tif" N="523, C-text"/>
<HEAD>The Crowned King.</HEAD><ARGUMENT>
<P>[THIS piece has been inserted because it is an early specimen of the several poems that have been written in imitation of Piers the Plowman. The first 27 lines were printed by Percy in his "Reliques;" but the <HI REND="I">whole</HI> poem is now printed for the first time. As it has no title, I have given it that of <HI REND="I">The Crowned King,</HI> because this expression occurs <HI REND="I">four</HI> times; see ll. 1, 35, 51, 141; note especially l. 35. Short as it is, we can decide with sufficient accuracy many points in connection with it. The general form of it, especially that part where the dream begins, is enough to shew that it is, as above-said, an imitation of Piers the Plowman; and this will appear more clearly if the passages mentioned in the foot-notes be examined. The language is somewhat simpler and later, and the author has caught the manner of his original but imperfectly, so that the result is, as a whole, weaker and milder. In this respect, it supplies a most useful contrast to the poem of "Richard the Redeless," in which the exact style and spirit of Piers the Plowman is perfectly maintained throughout. The happiest imitations are perhaps to be found in ll. 61—72, 81—83, 86—89, 111, 118, 124, 131, 132, and especially l. 134, which is perfect. Instead of <HI REND="I">metels</HI> (a dream) we find the later form <HI REND="I">metyng.</HI> In l. 116, the alliteration breaks down badly; the writer had no business to link <HI REND="I">speche</HI> with <HI REND="I">small</HI> (thus alliterating <HI REND="I">sp</HI> with <HI REND="I">sm</HI>), and then leave out the chief-letter. The unique copy here printed is to be found in MS. Douce 95, the writing being of the middle of the fifteenth century. The MS. contains several other pieces, and on leaf 12 the date 1439 is mentioned. If we accept the various indications of date afforded by the allusions in it—and we in fairness ought to do so, because otherwise the whole poem becomes meaningless—we may very easily determine all that is necessary to be known about it. It really amounts to a letter of advice addressed to a youthful yet not incompetent king, who can be no other than Henry V. Such a line as l. 77— Thi peres in parlement · pull hem to-geders— is quite inapplicable to Henry VI., who succeeded to the throne as a mere infant, and would have been entirely superfluous if addressed to Henry IV.; whilst the language is too late for the first few years of Richard II., and the writing too early for Edward IV. As addressed to Henry V., however, the poem is at once intelligible, and has adequate reasons for existence. I have little hesitation in fixing the date of composition as being probably the month of June, 1415. The author says he had just been with some friends on 
<PB REF="00001362.tif" N="524, C-text"/> Corpus Christi Eve, i. e. on the Wednesday after Trinity Sunday, which answered, in 1415, to the 29th of May. He plainly speaks of an imminent war, to be waged against a foreign country, in which there were castles to be won by adventurers (l. 97). This is an evident allusion to the coming cam|paign in France, and it is worthy of note that the expedition set sail from Southampton (cf. l. 20) in the month of August. Henry had declared for war some time before. Fabian gives June 18 as the date when Henry rode through London to go to Southampton, and Walsingham gives June 24 as the date when he was expected to arrive there. The "subsidie" mentioned in l. 36 is the very large grant which Henry had obtained (Nov. 19, 1414) of no less than two tenths and two fifteenths; for though no war was then declared, it was doubtless well understood that it was to come. The suggestion in ll. 95 and 96, that all prisoners should be for the benefit of their captors, is exactly parallel to the arrangement that "all prisoners were to belong to their captors," to which Lingard draws special attention, with a reference to Rymer, ix. 223—239, as having been made on this very occasion. The knowledge that the king was coming to Southampton would naturally suggest a poem of the present form to a poet resident there; and its brevity may have been intended to give it a better chance of attention. All who remember the story of Henry and Chief Justice Gascoigne will see the ap|plication of l. 53, and those following; whilst l. 75 well expresses the favour in which the young king was held. Neither are the exhortations (ll. 122—124) to a display of personal prowess out of place; for it was now twelve years since the battle of Shrewsbury (July 21, 1403), and there was little to shew that Henry would again display such bravery as he then exhibited. Further points I leave to the reader's consideration, with the remark that, when read in the light thus thrown upon it, the poem is not without interest, and very fairly expresses the public opinion of the time.]</P>
<P>[<HI REND="I">Douce MS.</HI> 95; <HI REND="I">leaf</HI> 4.]</P></ARGUMENT>
<LG TYPE="stanza">
<L>Crist, crowned kyng · that on cros didest,</L>
<L>And art comfort of all care · þow kynd go out of cours,</L>
<L>With thi halwes in heuen · heried mote thu be,</L>
<L N="4">And thy worshipfull werkes · worshiped euere,</L>
<L>That suche sondry signes · shewest vnto man,</L>
<L>In dremyng, in drecchyng · &amp; in derk swevenes,</L>
<L>Wherwith that thei ben ware · &amp; witterly knowen</L>
<L N="8">Of care and of comfort · þat comyng is here-after!</L>
<L>This i sey be my-self · (so saue me our lord!)</L>
<L>Be a metyng that y met · in a morowe slepe,</L>
<L>Hevy &amp; hidows · y hight you forsoth,</L>
<L N="12">And the most merveylous · that y met euere.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14454">Cf. B. prol. 11; C. 1. 9.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001363.tif" N="525, C-text"/>
<L>And ye like to lere · &amp; listen a while,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14455"><HI REND="I">lere</HI>] <HI REND="I">a better spelling than</HI> leer, <HI REND="I">as in the</HI> MS.; <HI REND="I">see</HI> l. 113.</NOTE></L>
<L>As y may in my mynde · this metyng reherce,</L>
<L>Sekerly and shortly · þe soth y shall you shewe</L>
<L N="16">Of this dredefull dreme · deme as you likes!</L>
<L>Ones y me ordeyned · as y haue ofte doon,</L>
<L>With frendes and felawes · fremde men and other,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14456"><HI REND="I">fremde men</HI>] <HI REND="I">written</HI> frende men; <HI REND="I">but</HI> fremde <HI REND="I">must be meant.</HI></NOTE></L>
<L>And caught me in a company · on Corpus Christi even,</L>
<L N="20">Six other vij myle · oute of Suthampton,</L>
<L>To take melodye and mirthes · among my makes,</L>
<L>With redyng of romaunces · and reuelyng among.</L>
<L>The dym of the derkenesse · drowe into the west,</L>
<L N="24">And began for to spryng · in the grey day;</L>
<L>Than lift y vp my lyddes · &amp; loked in the sky,</L>
<L>And knewe by the kende cours · hit clered in þe Est.</L>
<L>Blyve y busked me doun · And to bed went,</L>
<L N="28">For to comfort my kynde · And cacche a slepe.</L>
<L>Swythe y swyed in a sweem · þat y swet after,</L>
<L>So my spirit in a spaas · so sore was y-set.</L>
<L>Me thought that y houed · an high on an hill<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14457"><HI REND="I">an</HI>] <HI REND="I">the second stroke of the</HI> n <HI REND="I">is missing.</HI></NOTE></L>
<L N="32">And loked doun on a dale · deppest of othre;</L>
<L>Ther y sawe in my sight · a selcouthe peple,</L>
<L>The multitude was so moche · it myght not be noum|bred.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14458">31—34. Cf. B. prol. 13—18; C. 1. 14—20.</NOTE><NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14459"><HI REND="I">noumbred</HI>] written <HI REND="I">noumbrerd.</HI></NOTE></L>
<L>Me thought y herd a crowned kyng · of his comunes axe<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14460">Cf. B. prol. 112; C. 1. 139.</NOTE></L>
<L N="36">A soleyn subsidie · to susteyne his werres,<MILESTONE N="4b" UNIT="folio"/></L>
<L>To be rered in the reaume · as reson requyred</L>
<L>Of suche as were seemly · to suffre the charge;</L>
<L>That they that rekened were riche · be reson and skyle</L>
<L N="40">Shuld pay a parcell · for here pouere neighbowres;
</L>
<PB REF="00001364.tif" N="526, C-text"/>
<L>This ordenaunce he made · in ease of his peple.</L>
<L>With that a Clerke kneled a-doun · &amp; carped these wordes;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14461">Cf. B. prol. 123, 124; C. 1. 147, 148.</NOTE></L>
<L>"Liege lord, yif it you like · to listen a while,</L>
<L N="44">Sum sawes of Salomon · y shall you shew sone,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14462">Cf. B. 3. 93, 94; C. 4. 121, 122.</NOTE></L>
<L>Besechyng you of your souerainte · that y myght be suffred</L>
<L>To shewe you my sentence · in singuler noumbre;</L>
<L>To peynte it with pluralitee · my prose wolde faile,</L>
<L N="48">To pike a thonke with plesaunce · my profit were but simple."</L>
<L>Than the kyng of his curtesie · comaunded hym to ryse,</L>
<L>To stonde and sey what hym semed · and knele no lenger.</L>
<L>Than he seid, "sir crowned kyng · thou knowest well þy-self,</L>
<L N="52">Thi-self hast lyfe, lyme · and lawes for to keep.</L>
<L>Yif þou be chief Iustice · Iustifie the truthe,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14463">Cf. B. 4. 136—142; C. 5. 133—139.</NOTE></L>
<L>And rule the be resoun · and vp-right sitte;</L>
<L>For that is a poynt principall · preve it who so will,</L>
<L N="56">To be dred for thy domes · and dowted for thy myght.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14464"><HI REND="I">and dowted</HI>] <HI REND="I">written</HI> an dowte.</NOTE></L>
<L>For ther is neither lered ne lewed · þat lyveth vpon erthe,</L>
<L>That wyssheth after worshipe · his wit is full feble,</L>
<L>But yif he wite be his werkes · he hath well deserued,</L>
<L>And of his well doyng his dedes · to deme the same.</L>
<L N="61">The loue of thi liegemen · that to thi lawe are bounde,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14465">Cf. B. 4. 148; C. 5. 145. <HI REND="I">liegemen</HI>] <HI REND="I">written</HI> liegmen.</NOTE></L>
<L>Take hit for a tresour · of hem that are true,</L>
<L>That may the more availl · in a myle-wey
</L>
<PB REF="00001365.tif" N="527, C-text"/>
<L N="64">Thanne moche of thy mukke · þat manhode loueþ neuere.</L>
<L>The playnt of the pouere peple · put þou not behynde,</L>
<L>For they swope and swete · and swynke for thy fode;<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14466"><HI REND="I">they</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> the; <HI REND="I">but see</HI> l. 67.</NOTE></L>
<L>Moche worshipe they wynne the · in this worlde riche,</L>
<L N="68">Of thy gliteryng gold · and of thy gay wedes,</L>
<L>Thy proude pelure and palle · with preciouse stones,</L>
<L>Grete Castels and stronge · and styff-walled Townes;<MILESTONE N="5" UNIT="folio"/></L>
<L>And yit the most preciouse plente · þat apparaill passeth,</L>
<L N="72">Thi pouere peple with here ploughe · pike oute of the erthe.</L>
<L>And they yeve here goodes · to gouerne hem euen;</L>
<L>And yit the peple ben well a-paid · to plese þe Allone,</L>
<L>Suche loue is on the leid · of lordes and of lower,</L>
<L N="76">And grete is thi grace · that god hath the lent.</L>
<L>Thi peres in parlement · pull hem to-geders,</L>
<L>Worche after wysdom · &amp; worshipe will folowe.</L>
<L>For as a lord is a lord · and ledeth the peple,</L>
<L N="80">So shuld prowesse in þi persone · passe oþer mennes wittes;</L>
<L>The wittyest and wylyest · and worthiest in Armes,</L>
<L>All is but wast wele · and he wronge vse,</L>
<L>And vnsemely for a souerain · (so saue me our lord!)</L>
<L N="84">And hevy for his name · that hyndren will ever.</L>
<L>Sir, þou most be worldly wys · &amp; ware þe be-tymes,</L>
<L>And kepe the fro glosyng · of gylers mowthes,</L>
<L>That speken to the spiritually · with spiritual tonges,</L>
<L>Momelyn with here mouthes moche · and malys in hert,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14467">Cf. B. 5. 21; C. 6. 124.</NOTE></L>
<L N="89">And of a mys menyng · maketh a faire tale;</L>
<L>Vnder flateryng and fair speche · falsehede foloweth,</L>
<L>And yif they myght with here moustres · to marre þe for euere<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14468"><HI REND="I">moustres</HI>] moustres <HI REND="I">or</HI> monstres <HI REND="I">in the</HI> MS; <HI REND="I">see</HI> C. 7. 260.</NOTE>
</L>
<PB REF="00001366.tif" N="528, C-text"/>
<L N="92">With disceit of here derknesse; · þe deuell hem a|drenche!</L>
<L>Be kende to thi clergi · and comfort þe pouere;</L>
<L>Cherissh thy champyons · and chief men of Armes;</L>
<L>And suche as presoners mowe pike · with poyntes of werre,</L>
<L N="96">Lete hem welde that they wynne · &amp; worþyly hem þonke.<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14469"><HI REND="I">welde</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> wilde.</NOTE></L>
<L>And suche as castels mowe cacche · or eny clos tounes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14470">Cf. C. 4. 251—253.</NOTE></L>
<L>Geve hem as gladly · than shalt þou gete hertes.</L>
<L>For god in his gospell · asketh no thyng elles</L>
<L N="100">But oonly loue for love · and let hym be levest.</L>
<L>Also he that is stronge · strokes for to dele,</L>
<L>Make hym thy marchall · and maner his maistre,</L>
<L>That for his doughtynesse · men mowe hym drede,</L>
<L>And for his wysdom and witte · the better to be ware.<MILESTONE N="5b" UNIT="folio"/></L>
<L N="105">Knyghtes of thy counseill · connyng in armes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14471"><HI REND="I">connyng</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> comyng.</NOTE></L>
<L>That been seker at asay · and sober to thy frendes,</L>
<L>Suche thou shuldest comfort · be cours of thy kende,</L>
<L N="108">That lede here lyves · in labour for thy loue.</L>
<L>Loke þou haue suche a man · that loueth not to lye,</L>
<L>A faithfull Philosofre · þat flater woll never;</L>
<L>For he that fareth as a faane · folowyng þy wille,</L>
<L N="112">Worche þou well or woo · he woll þe not amende.</L>
<L>Lere lettrewre in þy youthe · as a lord befalleth,</L>
<L>Whan þou to parlement shall passe · þere lordes shull pere;</L>
<L>For to her of thy wysdom · þey woll awayte after,</L>
<L N="116">And though her speche be but small · þe more be here þoughtes.</L>
<L>For yif þou haue no science · to shewe of thy-self,</L>
<L>But as a Brokour to go Borowe · pore mennes wittes,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14472"><HI REND="I">Brokour</HI>] <HI REND="I">miswritten</HI> Brogour; <HI REND="I">see</HI> B. 2. 65.</NOTE></L>
<L>That were most myscheef · þat myght a lord befalle,
</L>
<PB REF="00001367.tif" N="529, C-text"/>
<L N="120">Ther as wyse men haue wrapped · her wittes to|gidre.</L>
<L>Sir, they it come to þe of kynde · a kyng to be called,</L>
<L>Yit must þou knowe of corage · what knyghthood befalleþ;</L>
<L>For he þat Armes shall haunte · in youþe he must begynne,</L>
<L N="124">Of all Artes vnder heven · vse is a maistre.</L>
<L>Sir, more-ouere be not gredy · gyftes to grype;</L>
<L>Rather þou shalt yeve hem · þat fele hem agreved:<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14473">Cf. B. 3. 208—211; C. 4. 266—269.</NOTE></L>
<L>So shall thy hawtesse · highlich be honoured,</L>
<L N="128">And prudence in thy principaltee · y-preised for euere,</L>
<L>For an ensample y shall you shewe · that soth is knowe.</L>
<L>A kyng shuld not of curtesie · couetouse be holde;</L>
<L>For there as couetyse is knowe · in A kynges brest,</L>
<L N="132">Ther is corage out of kende · when mukke is his maistre.</L>
<L>The condicion of a kyng · shuld comfort his peple;</L>
<L>For suche laykes ben to love · þere leedes laghen alle.</L>
<L>My liege lord, of this mater · y meve you no more,</L>
<L>But euere in your mynde · haue hym þat you made;</L>
<L N="137">And taketh a siker ensample · þat crist hym-self sheweth,</L>
<L>Of all the seyntes in heven · that for hym deth suffred;<MILESTONE N="6" UNIT="folio"/></L>
<L>For his loue thei were so large · her lyves they lost,</L>
<L N="140">And for loue of that lord · a-loft now they dwelle</L>
<L>With that crowned kyng · that on cros dyed;</L>
<L>Ther crist in his kyngdom · comfort vs euere,<NOTE PLACE="marg" N="*" ID="DLPS14474">Cf. B. prol. 105; C. 1. 133.</NOTE></L>
<L>And of his high grace · graunte vnto vs alle</L>
<L N="144">Prosperite and pees; · pursue we therafter!"</L><TRAILER><HI REND="I">Explicit.</HI></TRAILER></LG>
</DIV1>
</BODY><BACK>
<DIV1 TYPE="omitted back matter">
<P>



<PB REF="00001368.tif" N="530, C-text"/>

<PB REF="00001369.tif" N="531, C-text"/>

<PB REF="00001370.tif" N="532, C-text"/>

<PB REF="00001371.tif" N="533, C-text"/>

</P><PB REF="00001372.tif" N="534, C-text"/>
</DIV1>
</BACK></TEXT></GROUP></TEXT></EEBO>
</ETS>
