<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="http://www.textpartnership.net/docs/code/pfs.css"?>
<!DOCTYPE ETS SYSTEM "http://www.textpartnership.net/docs/code/eebo2prf.xml.dtd">
<ETS>
<!-- TEMPHEAD>
<REVDESCR>
<CHANGE><DATE>8-30-16</DATE><RESPSTMT><NAME>lattaj</NAME><RESP>MURP</RESP></RESPSTMT><ITEM>Added TEMPHEAD, checked ID, and added TYPEs to DIVs in order to validate. Checked for N=""s. Checked for GROUP tags. Proofed title. Checked <SUP>s</SUP>. Reviewed structure; changed some HEADs to HEADNOTE Ps; removed some DIV1s; removed a DIV2; changed a HEAD to P; changed two TRAILERs to CLOSERs. Checked placement and completeness of PBs. Checked for damage GAPs, #s, @s, dashes, and UNCLEARs. Corrected [dollar]s. Checked for &amp;cs with incorrect spacing. Checked for LBs. Checked for startqs and endqs, abq's, oes, qs, Ae's, and Qs. Checked proofsheets and made corrections. Checked italic I / J and U / V. Checked for missing page GAPs. Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTS. Checked CLOSERs, OPENERs, SIGNEDs, SALUTEs, TRAILERs, BYLINEs. Checked decorated initials. Checked FIGUREs. Sample: 2 minutes. Proofing: 0 minutes. Tag review and corrections: 50 minutes. DONE.</ITEM></CHANGE>
</REVDESCR>
</TEMPHEAD -->

<HEADER><FILEDESC><TITLESTMT>
         <TITLE TYPE="245" I2="3">Þe Desputisoun Bitven þe Bodi and þe Soule / herausgegeben von Wilhelm Linow.</TITLE>
         <TITLE TYPE="alt" I2="4">The debate between body and soul.</TITLE>
      </TITLESTMT><EXTENT>82 pages, ca. 148 kb</EXTENT><PUBLICATIONSTMT>
         <PUBLISHER>University of Michigan Library</PUBLISHER>
         <PUBPLACE>Ann Arbor, Michigan</PUBPLACE>
         <DATE>2018</DATE>
         <IDNO TYPE="dlps">CME00130</IDNO>
         <IDNO TYPE="hathitrust">uc1.c005359310</IDNO>
         <AVAILABILITY><P>The University of Michigan Library provides access to these materials in furtherance of its educational and research mission. This work has been identified as being in the public domain, free of known restrictions under copyright law, including all related and neighboring rights. You may copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. If you have questions about the collection, please contact Digital Content and Collections (mec-info@umich.edu). If you have concerns about the inclusion of an item in this collection, please contact Library Information Technology (LibraryIT-info@umich.edu).</P></AVAILABILITY>
      </PUBLICATIONSTMT><SOURCEDESC>
         <BIBLFULL>
            <TITLESTMT>
               
                  <TITLE TYPE="245" I2="3">Þe Desputisoun Bitven þe Bodi and þe Soule / herausgegeben von Wilhelm Linow.</TITLE>
                  <TITLE TYPE="alt" I2="4">The debate between body and soul.</TITLE>
               
               <AUTHOR>Linow, Wilhelm.</AUTHOR>
            </TITLESTMT>
            <EXTENT>vi, 209 p. </EXTENT>
            <PUBLICATIONSTMT>
               <PUBPLACE>Erlangen :</PUBPLACE>
               <PUBLISHER>A. Deichert (G. Böhme),</PUBLISHER>
               <DATE>1889.</DATE>
            </PUBLICATIONSTMT>
            <SERIESSTMT>
               
                  <TITLE>Erlanger Beiträge zur englischen Philologie ;</TITLE><NUM>1.</NUM>
               
            </SERIESSTMT>
            <NOTESSTMT>
               <NOTE>Mode of access: Internet.</NOTE>
            </NOTESSTMT>
         </BIBLFULL>
      </SOURCEDESC></FILEDESC><ENCODINGDESC><PROJECTDESC>
         <P>Header created manually 2019-01-25.</P>
      </PROJECTDESC><EDITORIALDECL N="4">
         <P>Encoding has been done using the recommendations for Level 4 of the TEI in Libraries Guidelines.</P>
      </EDITORIALDECL></ENCODINGDESC><PROFILEDESC><LANGUSAGE>
         <LANGUAGE ID="enm">English, Middle (1100-1500) </LANGUAGE>
      </LANGUSAGE></PROFILEDESC><REVISIONDESC>
<CHANGE><DATE>8-30-16</DATE><RESPSTMT><NAME>lattaj</NAME><RESP>MURP</RESP></RESPSTMT><ITEM>Added TEMPHEAD, checked ID, and added TYPEs to DIVs in order to validate. Checked for N=""s. Checked for GROUP tags. Proofed title. Checked <HI REND="sup">s</HI>. Reviewed structure; changed some HEADs to HEADNOTE Ps; removed some DIV1s; removed a DIV2; changed a HEAD to P; changed two TRAILERs to CLOSERs. Checked placement and completeness of PBs. Checked for damage GAPs, #s, @s, --s, and UNCLEARs. Corrected [dollar]s. Checked for &amp;cs with incorrect spacing. Checked for LBs. Checked for startqs and endqs, abq's, oes, qs, Ae's, and Qs. Checked proofsheets and made corrections. Checked italic I / J and U / V. Checked for missing page GAPs. Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTS. Checked CLOSERs, OPENERs, SIGNEDs, SALUTEs, TRAILERs, BYLINEs. Checked decorated initials. Checked FIGUREs. Sample: 2 minutes. Proofing: 0 minutes. Tag review and corrections: 50 minutes. DONE.</ITEM></CHANGE>
</REVISIONDESC></HEADER>

<EEBO>
<IDG S="marc" R="UM" ID="CME00130">
<STC T="M">130</STC>
<BIBNO T="mec">CME00130</BIBNO>
<VID>CME00130</VID>
</IDG>
<TEXT LANG="enm">
<BODY>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB REF="1"/>
<DIV2 TYPE="version">
<HEADNOTE><P>Auchinleck Manuscript, Bl. 31 v. Sp. 2.</P></HEADNOTE>
<HEAD>Þe desputisoun bitven þe bodi <HI REND="italic">and</HI> þe soule.</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>1 (1).</HEAD>
<L>Als y lay in a winters niȝt</L>
<L>In a droupening bifor þe day,</L>
<L>Me þouȝt y seiȝe a selli siȝt,</L>
<L>A bodi opon a bere lay;</L>
<L>He hadde ben a modi kniȝt <MILESTONE N="5"/> <MILESTONE N="5"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> litel serued god to pay;</L>
<L>Forlorn he had his liues liȝt;</L>
<L>Þe gost moued out <HI REND="italic">and</HI> wald oway.</L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>2 (2).</HEAD>
<L>When þe gost it schuld go,</L>
<L>It biwent <HI REND="italic">and</HI> wiþstode, <MILESTONE N="10"/> <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Biheld þe bodi þat it com fro,</L>
<L>Wiþ reweful chere <HI REND="italic">and</HI> dreri mode;</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> sayd: "Allas <HI REND="italic">and</HI> walewo!</L>
<L>Þou fikel flesche, þou fals blod!</L>
<L>Whi liistow stinking so, <MILESTONE N="15"/> <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Þat whilom was so wilde <HI REND="italic">and</HI> wode?</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>3 (3).</HEAD>
<L>Þou þat were ywont to ride</L>
<L>So fair on hors in <HI REND="italic">and</HI> out,</L>
<L>A queint kniȝt, ykid ful wide,</L>
<L>Als a lioun fers <HI REND="italic">and</HI> prout, <MILESTONE N="20"/> <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Wher is now þi michel pride,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þi lede þat was so loude?</L>
<L>Whi liistow now so bare of side,</L>
<L>Ypricked in a pouer schroude?</L>
</LG>
<LG N="4">
<PB N="26" REF="3"/>
<HEAD>4 (4).</HEAD>
<L>Whare ben al þine worþliche wede, <MILESTONE N="25"/> <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Þine somers wiþ þine riche bed,</L>
<L>Þi proude palfrais <HI REND="italic">and</HI> þi stede,</L>
<L>Þat þou about in dester led?</L>
<L>Þine haukes þat were won[t] to grede,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þine grehoundes þat þou fed? <MILESTONE N="30"/> <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Me þenke[þ] þine [god] be ful gnede,</L>
<L>Now alle þine frendes be fro þe fled.</L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>5 (5).</HEAD>
<L>Whar ben þine markes <HI REND="italic">and</HI> þine pou<HI REND="italic">n</HI>des,</L>
<L>Þi folk <HI REND="italic">and</HI> þi fair fyȝe,</L>
<L>Þi riche tresour bi rof <HI REND="italic">and</HI> grounde, <MILESTONE N="35"/> <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Þi briȝt broches, ring <HI REND="italic">and</HI> beiȝe?</L>
<L>Who durst þe bede stroke or wounde,</L>
<L>When þi baner was rered on heiȝe?</L>
<L>Yuel artow proued in a stounde,</L>
<L>Þi tayl is cutted þe ful neiȝe. <MILESTONE N="40"/> <MILESTONE N="48"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>6 (7).</HEAD>
<L>Whare be þine castels <HI REND="italic">and</HI> þine tours, <MILESTONE N="49"/></L>
<L>Þine chaumbers <HI REND="italic">and</HI> þine heiȝe halle, <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Þat paynted were wiþ prout flours,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þine riche robes alle?</L>
<L>Þine quiltes <HI REND="italic">and</HI> þi couertours, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þi cendel <HI REND="italic">and</HI> þi purpelpalle?</L>
<L>Wreche, ful derk it is þi bour, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>To morn þou schalt þerin falle.</L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>7 (6).</HEAD>
<L>Whare be þine cokes snelle, <MILESTONE N="41"/></L>
<L>Þat schuld go to grayþe þi mete <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Wiþ swot spices, for to smelle,</L>
<L>Þat þou were neuer ful to frete,</L>
<L>To make þi foule flesche to swelle, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat wilde wormes schal now ete?</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> ich haue þe peyne of helle <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Þurch þi glotonie ygete.</L>
</LG>
<LG N="8">
<PB N="28" REF="5"/>
<HEAD>8 (8).</HEAD>
<L>Whare be þine glewemen, þ<HI REND="italic">at</HI> schuld þe glewe <MILESTONE N="57"/></L>
<L>Wiþ harp <HI REND="italic">and</HI> fiþel <HI REND="italic">and</HI> tabourbete?</L>
<L>Trumpours, þat þine tru<HI REND="italic">m</HI>pes blewe?</L>
<L>Hem þou ȝeue ȝiftes grete, <MILESTONE N="60"/> <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Riche robes, held <HI REND="italic">and</HI> newe,</L>
<L>For to glewe þe, þer þou sete.</L>
<L>Tregetours þat were vntrewe,</L>
<L>Of þe hye hadde grete biȝete.</L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>9 (9).</HEAD>
<L>For to bere þi word ful wide, <MILESTONE N="65"/> <MILESTONE N="65"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> maky of þe rime <HI REND="italic">and</HI> raf,</L>
<L>Riche men for pamp <HI REND="italic">and</HI> pride</L>
<L>Largeliche of þine þou ȝaf.</L>
<L>Þe pouer ȝede al bi side,</L>
<L>Euer þou hem ouerhaf; <MILESTONE N="70"/> <MILESTONE N="70"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> ȝif þai com in þine vnride,</L>
<L>Þai were ystriken wiþ a staf.</L>
</LG>
<LG N="10">
<HEAD>10 (10).</HEAD>
<L>Of þe pouer þou it nam,</L>
<L>Þat mani a glotoun ete <HI REND="italic">and</HI> drank;</L>
<L>Þou no rouȝtest neuer of wham, <MILESTONE N="75"/> <MILESTONE N="75"/></L>
<L>No who þerfore sore swank.</L>
<L>Þe riche was welcom þer he cam,</L>
<L>Þe pouer was beten, þat he stank;</L>
<L>Now alle is gon in godes gram,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þou hast, wreche, litel þank. <MILESTONE N="80"/> <MILESTONE N="80"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>11 (11).</HEAD>
<L>To morwe anon as it is day,</L>
<L>Out of kiþ fram alle þine kin</L>
<L>Alle bare þou schalt wende away,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> leuen al þine warldes winne.</L>
<L>Fram þe palays þat þou i<HI REND="italic">n</HI> lay <MILESTONE N="85"/> <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Wiþ wormes is now ytaken þin in;</L>
<L>Þi bour is bilt wel cold in clay,</L>
<L>Þe rof schal take to þi chin.</L>
</LG>
<LG N="12">
<PB N="30" REF="7"/>
<HEAD>12 (12).</HEAD>
<L>Þou þat neuer in alle þi liue</L>
<L>Of þis warldes mock miȝtest be sad, <MILESTONE N="90"/> <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Now schaltow haue at al þi siþe</L>
<L>Bot seuen fet, vnneþe þat.</L>
<L>Þou miȝt yse þe soþe <HI REND="italic">and</HI> kiþe,</L>
<L>Þat al is lorn þat þou biȝat.</L>
<L>No schaltow neuer make þe bliþe, <MILESTONE N="95"/> <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Þer oþer men schal make he<HI REND="italic">m</HI> glad.</L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>13 (13).</HEAD>
<L>Of alle þat þou togiders drouȝ,</L>
<L>Þou were harder þan þe flint;</L>
<L>Swiche schal make him large anouȝ,</L>
<L>Þat þou wel litel haddest ymint. <MILESTONE N="100"/> <MILESTONE N="100"/></L>
<L>Þou þat madest it so touȝ,</L>
<L>Al þi bobaunce is now ystint.</L>
<L>Ich may wepe þat þou bi louȝ,</L>
<L>For al mi joie for þe is tint.</L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>14 (14).</HEAD>
<L>Þi fals air schal be ful fain, <MILESTONE N="105"/> <MILESTONE N="105"/></L>
<L>Þi fair fe to vnderfo;</L>
<L>Now wele is him þis day ysein,</L>
<L>Þat litel gode schal for ous do.</L>
<L>He no wold nouȝt ȝiue oȝain,</L>
<L>To bring ous into rest <HI REND="italic">and</HI> ro, <MILESTONE N="110"/> <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Of alle þi lond an acre or tvain,</L>
<L>Þat þou so sinfuly com to.</L>
</LG>
<LG N="15">
<HEAD>15 (15).</HEAD>
<L>Þi wiif no wil no more wepe;</L>
<L>To niȝt no miȝt he haue no rest,</L>
<L>No for fele þouȝtes slepe, <MILESTONE N="115"/> <MILESTONE N="115"/></L>
<L>To wite what maner miȝt be best</L>
<L>In þi stede for to crepe; <MILESTONE N="1" UNIT="v. Sp."/></L>
<L>Bi þis hye wot an oþer al prest.</L>
<L>Be þou to morwen doluen depe,</L>
<L>Anon þai schal be trewþefest. <MILESTONE N="120"/> <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="16">
<PB N="32" REF="9"/>
<HEAD>16 (16).</HEAD>
<L>Now schul þine sekatours seck</L>
<L>Al þi gode, when þou art ded;</L>
<L>Al togider schal go to wrek,</L>
<L>Haue men deled a litel bred.</L>
<L>Ich man pike, what he may skek, <MILESTONE N="125"/> <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Hors <HI REND="italic">and</HI> swine, schepe <HI REND="italic">and</HI> net,</L>
<L>Gold <HI REND="italic">and</HI> siluer, ne þar us rec;</L>
<L>Ne be we boþe bitauȝt þe qued?</L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>17 (17).</HEAD>
<L>Now may þine neiȝbours liue,</L>
<L>Wreche, þatow hast wo ywrouȝt. <MILESTONE N="130"/> <MILESTONE N="130"/></L>
<L>Þou stintest neuer wiþ þem to striue,</L>
<L>Til þai were to pouert brouȝt.</L>
<L>He was þi frende þat wald þe ȝiue,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þi fo pat ȝaf þe nouȝt.</L>
<L>Þe curs is comen þat now wil cliue, <MILESTONE N="135"/> <MILESTONE N="135"/></L>
<L>Þat mani a man haþ þe bisouȝt.</L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>18 (18).</HEAD>
<L>Now beþ þe bedes on þe liȝt,</L>
<L>Wreche, þer y se þe lie,</L>
<L>Þat mani a man bad day <HI REND="italic">and</HI> niȝt,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> lay on her knes to crie. <MILESTONE N="140"/> <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Allas! þat ich wreched wiȝt</L>
<L>Schal so gilteles abie</L>
<L>Þine misdedes <HI REND="italic">and</HI> þine vntiȝt,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> for þe hard paines drie."</L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>19 (19). Corpus respondit a<HI REND="italic">n</HI>i<HI REND="italic">m</HI>e.</HEAD>
<L>When þe gost wiþ reweful chere <MILESTONE N="145"/> <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Hadde ymaked þis michel mone,</L>
<L>Þe bodi þer it lay on bere,</L>
<L>A gastlich þing as it was on,</L>
<L>Lift vp his heued opon þe swere;</L>
<L>As it were sike it gan to gron, <MILESTONE N="150"/> <MILESTONE N="150"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> seyd: "Wheþer þou art mi fere,</L>
<L>Mi gost þat is fro me gon?"</L>
</LG>
<LG N="20">
<PB N="34" REF="11"/>
<HEAD>20 (20).</HEAD>
<L>It seyd: "Wheþer þou be mi gast,</L>
<L>Þat me abreidest of min vnhap?</L>
<L>Vncomli, me þouȝt, min hert brast, <MILESTONE N="155"/> <MILESTONE N="155"/></L>
<L>When deþ so diolfuli me drap.</L>
<L>Y nam þe first, no worþ þe last,</L>
<L>Þat haþ ydronken of þat nap;</L>
<L>Nis non so kene þat he is cast,</L>
<L>Þe prodest arst may kepe his clap. <MILESTONE N="160"/> <MILESTONE N="160"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>21 (21).</HEAD>
<L>Wele y wot þat y schal rote;</L>
<L>So dede Alisaunder <HI REND="italic">and</HI> Cesar,</L>
<L>Þat no man miȝt of hem finde a mot,</L>
<L>Ne of þe moder þat hem bar.</L>
<L>Wirmes ete her white þrote, <MILESTONE N="165"/> <MILESTONE N="165"/></L>
<L>So schal [hye] mine, wele am y war;</L>
<L>When deþ so scharpliche schet his schot,</L>
<L>Þer nis non [helpe] oȝain char.</L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>22 (22).</HEAD>
<L>Per y seiȝe boþe clerk <HI REND="italic">and</HI> kniȝt</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> old man bi gates go, <MILESTONE N="170"/> <MILESTONE N="170"/></L>
<L>Y was a ȝong man <HI REND="italic">and</HI> liȝt,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> euer wende to liui so.</L>
<L>Halles heiȝe <HI REND="italic">and</HI> bours briȝt</L>
<L>Y hadde ybilt <HI REND="italic">and</HI> mirþes mo,</L>
<L>Mi woning here wel wele ydiȝt, <MILESTONE N="175"/> <MILESTONE N="175"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> now deþ haþ me dempt þerfro.</L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>23 (23).</HEAD>
<L>Mi woning here wel worþli wrouȝt,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> wende to liui ȝeres fele;</L>
<L>Wodes, wones, watres y bouȝt</L>
<L>Wiþ al þat ich miȝt pike <HI REND="italic">and</HI> spele. <MILESTONE N="180"/> <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Þe world is torned toȝain mi þouȝt,</L>
<L>When deþ, þat stilly can stele,</L>
<L>Haþ me dempt oway wiþ nouȝt,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> oþer welden alle mi wele.</L>
</LG>
<LG N="24">
<PB N="36" REF="13"/>
<HEAD>24 (24)</HEAD>
<L>Soule, ȝif þou it me wilt atwite, <MILESTONE N="185"/> <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Þat we schul be boþe yspilt,</L>
<L>Ȝif þou hast schame <HI REND="italic">and</HI> gret despite,</L>
<L>Al it is þine owhen gilt.</L>
<L>Y þe say at wordes lite</L>
<L>Wiþ riȝt resoun, ȝif þatow wilt: <MILESTONE N="190"/> <MILESTONE N="190"/></L>
<L>Þou berst þe blame, <HI REND="italic">and</HI> y go quite,</L>
<L>Þou scholdest fram schame ous haue yschilt.</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>25 (25).</HEAD>
<L>For god þe schope after his schaft,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> ȝaf þe boþe wit <HI REND="italic">and</HI> skille;</L>
<L>In þi lokeing y was laft, <MILESTONE N="195"/> <MILESTONE N="195"/></L>
<L>To wissi after þine owhen wille.</L>
<L>I no couþe neuer of wichecraft,</L>
<L>No wist what was gode no ille,</L>
<L>Bot as a bodi doumbe <HI REND="italic">and</HI> daft,</L>
<L>As þou tauȝtest me þertille. <MILESTONE N="200"/> <MILESTONE N="200"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>26 (26).</HEAD>
<L>Seþen y was tauȝt þe to ȝeme,</L>
<L>A witteles best as y was born,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> for to serui þe to queme,</L>
<L>Boþe an euen <HI REND="italic">and</HI> eke a morn.</L>
<L>Þou þat couþest dedes deme, <MILESTONE N="205"/> <MILESTONE N="205"/></L>
<L>Þou schult haue ben war biforn;</L>
<L>Of me, soule, þou haddest to ȝeme;</L>
<L>Wiþ þiself þou art forlorn."</L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>27 (27). Iterum anima corp<HI REND="italic">o</HI>ri.</HEAD>
<L>Þe soule seyd: "Bodi, be stille!</L>
<L>Who has þe lerned al þis witt? <MILESTONE N="210"/> <MILESTONE N="210"/></L>
<L>Þou castest me þis wordes grille,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> list ybollen as a bit.</L>
<L>What wenestow, wreche, þei þou fille</L>
<L>Wiþ þi foule flesche a pit,</L>
<L>Of al þine dedes þou hast don ille, <MILESTONE N="215"/> <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Þat þou so liȝteliche schal go quit?</L>
</LG>
<LG N="28">
<PB N="38" REF="15"/>
<HEAD>28 (28).</HEAD>
<L>What! Wenestow, wreche, to gete griþ,</L>
<L>Þei þou leȝe loken in clay?</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þei þou roti pil <HI REND="italic">and</HI> piþ,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> blowe wiþ þe winde oway, <MILESTONE N="220"/> <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Ȝete þou schalt com, lim <HI REND="italic">and</HI> liþ,</L>
<L>Oȝain to me at domesday,</L>
<L>Stond at court, <HI REND="italic">and</HI> y þe wiþ,</L>
<L>To kepe þere our hard pay.</L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>29 (29).</HEAD>
<L>For in þi lokeing y was laft, <MILESTONE N="225"/> <MILESTONE N="225"/></L>
<L>For to do astow me bede;</L>
<L>Þe bridel wiþ þe teþ þou lauȝt,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> dedest ay oȝain mi red.</L>
<L>To schame <HI REND="italic">and</HI> sorwe it was þi drauȝt,</L>
<L>To vilanie <HI REND="italic">and</HI> wickedhed; <MILESTONE N="230"/> <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Ȝern y chidde <HI REND="italic">and</HI> wiþ þe fauȝt,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> euer þou toke þine owhen red.</L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>30 (30).</HEAD>
<L>Y bad þe þenke in soulendes,</L>
<L>Messes, matines <HI REND="italic">and</HI> euensong;</L>
<L>Þou seyd, þou most don oþ<HI REND="italic">er</HI> dedes, <MILESTONE N="235"/> <MILESTONE N="235"/></L>
<L>For þat was ydel ma<HI REND="italic">n</HI>nes gong.</L>
<L>To wode or to feld þou ȝedest,</L>
<L>Or to court, to deme wrong;</L>
<L>Bot for pride or gret medes</L>
<L>Litel gode þou dest among. <MILESTONE N="240"/> <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<PB N="40" REF="17" MS="y"/>
<HEAD>31 (31).</HEAD>
<L>Who may more tresoun do</L>
<L>Or his lord better bigine,</L>
<L>Þan he þat al his trist is to,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> is wiþ him as owhen hyne?</L>
<L>Þo þat þou were þriuen <HI REND="italic">and</HI> þro, <MILESTONE N="245"/> <MILESTONE N="245"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> knewe al werkes mine,</L>
<L>Þi selue þou purvaidest rest <HI REND="italic">and</HI> ro,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> damnedest me to hellepine.</L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>32 (32).</HEAD>
<L>Now may wilde bestes ren</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> woni vnder linde <HI REND="italic">and</HI> lef, <MILESTONE N="250"/> <MILESTONE N="250"/></L>
<L>Foules fle bi feld <HI REND="italic">and</HI> fen,</L>
<L>Seþen þi wreched hert clef.</L>
<L>Þine eiȝen er blinde <HI REND="italic">and</HI> may nouȝt ke<HI REND="italic">n</HI>ne,</L>
<L>Þi mouþe is doumbe, þin er is def;</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> loþly list on me to grenne, <MILESTONE N="255"/> <MILESTONE N="255"/></L>
<L>——————————</L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>33 (33).</HEAD>
<L>Þar nis no leuedi, briȝt of ble,</L>
<L>Þat wele was wont of þe to lete,</L>
<L>Þat o niȝt wald ly bi þe,</L>
<L>For þing þou miȝtest hir bihete. <MILESTONE N="260"/> <MILESTONE N="260"/></L>
<L>Þou art vnsemly for to se,</L>
<L>Vncomly for to kis swete;</L>
<L>Þou no hast no frende þ<HI REND="italic">at</HI> nil þe fle,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þou com starteling in þe strete."</L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>34 (34). Corpus respondit a<HI REND="italic">n</HI>i<HI REND="italic">m</HI>e.</HEAD>
<L>Þan þe bodi bigan to say: <MILESTONE N="265"/> <MILESTONE N="265"/></L>
<L>"Soule, þou hast wrong ywis,</L>
<L>Al þi gilt on me to lay,</L>
<L>Þat þou hast lorn heuenblis.</L>
<L>Whar was y bi wode or way,</L>
<L>Sat or stode or dede ouȝt mis, <MILESTONE N="270"/> <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Þat y no was euer vnder þine ay?</L>
<L>Wele þou wost <HI REND="italic">and</HI> soþe it is.</L>
</LG>
<LG N="35">
<PB N="42" REF="19"/>
<HEAD>35 (35).</HEAD>
<L>Or whare ȝede ich vp <HI REND="italic">and</HI> doun,</L>
<L>Þat y no bare þe at mi bac,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> was þine hors fram toun to tou<HI REND="italic">n,</HI> <MILESTONE N="275"/> <MILESTONE N="275"/></L>
<L>At eueri stede ymake þe mak?</L>
<L>Ful wele þou wistest of mi roun,</L>
<L>What ich dede or what y spac;</L>
<L>Bi skil þou art ybrouȝt adoun,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> y go quite wiþouten lac. <MILESTONE N="280"/> <MILESTONE N="280"/></L>
</LG>
<LG N="36">
<HEAD>36 (36).</HEAD>
<L>For al þe while þou was mi fere,</L>
<L>Ich hadde alle þat me was nede,</L>
<L>Ich miȝt yse, speke <HI REND="italic">and</HI> here,</L>
<L>Ȝede <HI REND="italic">and</HI> rode, drank <HI REND="italic">and</HI> ete.</L>
<L>Loþliche ischau<HI REND="italic">n</HI>ched is mi chere, <MILESTONE N="285"/> <MILESTONE N="285"/></L>
<L>Seþþen þe time þat þou me lete;</L>
<L>Def <HI REND="italic">and</HI> doumbe y ligge on bere,</L>
<L>Y no may stir hond no fet.</L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>37 (50).</HEAD>
<L>Ac ȝiue ichadde ben a nete, <MILESTONE N="393"/></L>
<L>Oþer a schepe, oþ<HI REND="italic">er</HI> a swine, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>Þat ȝede about <HI REND="italic">and</HI> drank <HI REND="italic">and</HI> ete, <MILESTONE N="395"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> were yslawe <HI REND="italic">and</HI> passed pine,</L>
<L>Þan hadde ich neuer ytaken kepe,</L>
<L>No knowe þat ale fram þe wine,</L>
<L>Þan hadde ich neuer com in helle depe, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Nouþe at mi last fine." <MILESTONE N="400"/></L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>38 (37). Iterum anima corpori.</HEAD>
<L>Þe soule seyd: "It is no dout,</L>
<L>About, bodi, þou me bare; <MILESTONE N="290"/></L>
<L>Þou mostest nedes, y was wiþout</L>
<L>Hond <HI REND="italic">and</HI> fot, y was al war. <MILESTONE N="300"/></L>
<L>Bot as tow bar me about,</L>
<L>Y no miȝt nouȝt do þe lest char;</L>
<L>Þerfore mot ich nedes stoupe; <MILESTONE N="295"/></L>
<L>So doþ he þat oþer no dar.</L>
</LG>
<LG N="39">
<PB N="44" REF="21"/>
<HEAD>39 (38).</HEAD>
<L>In a woman were we bred <MILESTONE N="305"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> born togiders boþe to,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> on o barm forsterd <HI REND="italic">and</HI> fed,</L>
<L>Ay til þou couþe speke <HI REND="italic">and</HI> go. <MILESTONE N="300"/></L>
<L>For loue softliche y þe led,</L>
<L>No durst y neuer do þe wo; <MILESTONE N="310"/></L>
<L>To lese þe y was fordred,</L>
<L>Y nist whare to gete mo.</L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>40 (39).</HEAD>
<L>I seiȝe þe fair of flesche <HI REND="italic">and</HI> blod, <MILESTONE N="305"/></L>
<L>Al mi loue on þe y cast;</L>
<L>Þatow me brewe me þouȝt gode, <MILESTONE N="315"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> lete þe haue ro <HI REND="italic">and</HI> rest.</L>
<L>Þat made þe wel stern of mod</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> of dedes wel vnwrast; <MILESTONE N="310"/></L>
<L>To wer wiþ þe was me no bot,</L>
<L>Þou bar me opon þi brest. <MILESTONE N="320"/></L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>41 (40).</HEAD>
<L>Glotonie <HI REND="italic">and</HI> licherie,</L>
<L>Pride <HI REND="italic">and</HI> hat <HI REND="italic">and</HI> coueytise,</L>
<L>Niþe <HI REND="italic">and</HI> ond <HI REND="italic">and</HI> envie <MILESTONE N="315"/></L>
<L>Oȝaines god <HI REND="italic">and</HI> alle hise,</L>
<L>In þat luste for to lye, <MILESTONE N="325"/></L>
<L>Was þi won in al wise;</L>
<L>Þat schal y wel dere abye,</L>
<L>No wonder þei me sore agrise. <MILESTONE N="320"/></L>
</LG>
<LG N="42">
<PB N="46" REF="23"/>
<HEAD>42 (41).</HEAD>
<L>Oft we were togiders þrat,</L>
<L>What we schuld boþe haue; <MILESTONE N="330"/></L>
<L>Litel hede tok þou of þat,</L>
<L>When þou seiȝe ded men in graue.</L>
<L>Þou dest al þat þe warld þe bad, <MILESTONE N="325"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þat þi foule flesche wold craue;</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> y þe suffred <HI REND="italic">and</HI> dede as mad, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>Þou to be maister <HI REND="italic">and</HI> y þi knaue."</L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>43 (42). [Corpus respondit anime.]</HEAD>
<L>"Þou þat were so worþly wrouȝt,</L>
<L>Þou seyst y maked þe mi þral? <MILESTONE N="330"/></L>
<L>Al þat euer þe of rouȝt,</L>
<L>Þou it dest <HI REND="italic">and</HI> y forhal. <MILESTONE N="340"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> y no misdede neuer nouȝt,</L>
<L>No y no raft, no y no stal,</L>
<L>Of þe com euer þe first þouȝt. <MILESTONE N="335"/></L>
<L>Abigge who so bigge schal!</L>
</LG>
<LG N="44">
<HEAD>44.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="45">
<HEAD>45 (43).</HEAD>
<L>Ac haddestow, so Crist it ouþe,</L>
<L>Ȝif me hunger, þrost <HI REND="italic">and</HI> cold,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> chasted me, þat no gode no couþe, <MILESTONE N="355"/></L>
<L>To bismar when þat y was bold, <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Swiche as y lerd in mi ȝouþe,</L>
<L>Ich used, when þat y was old,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> went at [þi] wil norþ <HI REND="italic">and</HI> souþe,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> lete þe haue þi wil at wold. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="46">
<PB N="48" REF="25" MS="y"/>
<HEAD>46 (44).</HEAD>
<L>To sinne þou wist it was mi kinde, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>As al mankinde is also,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> be þis wreche worl[d] minde,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> euer couayt mo <HI REND="italic">and</HI> mo.</L>
<L>Þou schust haue leten me fast binde, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>When y to sinne wold haue go; <MILESTONE N="350"/></L>
<L>Bot when þe blinde lat þe blinde,</L>
<L>In diche þai falle boþe to."</L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>47 (45). [Iterum anima corpori.]</HEAD>
<L>Þan þe soule bigan to wepe,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> seyd: "Bodi, allas! allas! <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Þat ich euer seiȝe þe ȝete, <MILESTONE N="355"/></L>
<L>For al mi loue on þe y las.</L>
<L>As þou louedest me þou lete,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> madest me an houue of glas,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> y dede þat þe þouȝt swete, <MILESTONE N="375"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þou mi traitour euer was. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>48.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="49">
<PB N="50" REF="27"/>
<HEAD>49 (46).</HEAD>
<L>When y bad þe schrift take, <MILESTONE N="385"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> lete þine sinnes ay <HI REND="italic">and</HI> o,</L>
<L>Do penaunce, fast <HI REND="italic">and</HI> wake,</L>
<L>Þe fend seyd: 'Þou schalt nouȝt so!</L>
<L>So ȝong þi riot to forsake, <MILESTONE N="365"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> euer to liue in sorwe <HI REND="italic">and</HI> wo!' <MILESTONE N="390"/></L>
<L>He bad þe ioie <HI REND="italic">and</HI> mirþe make,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þenke to liue ȝeres mo.</L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>50 (48).</HEAD>
<L><HI REND="italic">And</HI> when y bad þe lete pride, <MILESTONE N="377"/></L>
<L>Þat þou no bere þe nouȝt so stout,</L>
<L>Þe foule fende was þe bi side, <MILESTONE N="395"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> bad þou schust be fers <HI REND="italic">and</HI> proude, <MILESTONE N="380"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> weri riche robes wide,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> nouȝt as a begger in a clout,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> on heiȝe hors ride</L>
<L>Wiþ fair meine in <HI REND="italic">and</HI> out. <MILESTONE N="400"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>51 (47).</HEAD>
<L><HI REND="italic">And</HI> when y bad þe arliche arise, <MILESTONE N="369"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> nimen of þi soule kepe, <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Þou seydest, þou no miȝtest i<HI REND="italic">n</HI> no<HI REND="italic">n</HI> wise</L>
<L>For þi miri morweslepe.</L>
<L>When ȝe þre hadde sett ȝour asise, <MILESTONE N="405"/></L>
<L>No wonder þei y sore wepe;</L>
<L>Ȝe ladde me bi ȝour enprise, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>As þe bucher doþ þe schepe.</L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>52 (49).</HEAD>
<L>When þou hast ytold þi fals tale, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>Ay þou were oȝain me forsworn; <MILESTONE N="410"/></L>
<L>Al þou held tretefale,</L>
<L>Þat men told þe biforn.</L>
<L>Þe ladde me bi doun <HI REND="italic">and</HI> dale,</L>
<L>As men doþ ox bi þe horn, <MILESTONE N="390"/></L>
<L>Þer him schal be browe his bale, <MILESTONE N="415"/></L>
<L>Þat his þrote schal be forsworn.</L>
</LG>
<LG N="53">
<PB N="52" REF="29"/>
<HEAD>53 (51).</HEAD>
<L>Ac þei alle men vnder mone <MILESTONE N="401"/></L>
<L>Ous to deme were sett on benche,</L>
<L>On of þe paines ous schal be done,</L>
<L>Þe lest peine no miȝt biþenche. <MILESTONE N="420"/></L>
<L>No helpes ous non bede no bone, <MILESTONE N="405"/></L>
<L>No may we non wiles wrenche.</L>
<L>Hellehoundes com sone,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> y no may nouȝt fram hem blenche."</L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>54 (52). Corp<HI REND="italic">us</HI> respondit a<HI REND="italic">n</HI>i<HI REND="italic">m</HI>e.</HEAD>
<L><HI REND="italic">And</HI> when þe bodi seiȝe þe gast <MILESTONE N="425"/></L>
<L>Þis wo <HI REND="italic">and</HI> þis mone make, <MILESTONE N="410"/></L>
<L>"Allas! it seyd, mi lif ylast,</L>
<L>Þat y haue lived for þi sake!</L>
<L>Þat min hert no hadde ybrast,</L>
<L>When y was fro mi moder take, <MILESTONE N="430"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> seþþen into a pit ycast <MILESTONE N="415"/></L>
<L>Vnto a nadder or to a snake!</L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>55 (53).</HEAD>
<L>Þan hadde ich neuer ylerned,</L>
<L>What was iuel no what was gode,</L>
<L>No of þis warldes mok ȝerned, <MILESTONE N="435"/></L>
<L>No paines þoled, as y now mot; <MILESTONE N="420"/></L>
<L>Owe wher no seynt no may ber<HI REND="italic">e</HI> our ernd</L>
<L>To him þat bouȝt ous wiþ his blod,</L>
<L>In hellefire ar we be forbernd,</L>
<L>Of sum prayer to don ous bot." <MILESTONE N="440"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<PB N="54" REF="31" MS="y"/>
<HEAD>56 (54). Iterum anima corp<HI REND="italic">o</HI>ri.</HEAD>
<L>"Nay, bodi, nay, now is to lat, <MILESTONE N="425"/></L>
<L>For to pray or for to preche,</L>
<L>Now þe wain is atte ȝat,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þe tong haþ lorn his speche.</L>
<L>O point of our payn to abat, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>In alle þe warld nis no leche; <MILESTONE N="430"/></L>
<L>Ac sikerliche we goþ o gat,</L>
<L>Swiche is godes hard wreche.</L>
</LG>
<LG N="57">
<HEAD>57 (55).</HEAD>
<L>Ac haddestow a litel ere,</L>
<L>While ous was togider liif ylent, <MILESTONE N="450"/></L>
<L>When þou feldest þe sike <HI REND="italic">and</HI> sere, <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Shriuen þe <HI REND="italic">and</HI> þe fende yschent,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> haue ylate a reweful tere,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> bisouȝt Jh<HI REND="italic">es</HI>u of amendement,</L>
<L>Þe þortest neuer haue had fere, <MILESTONE N="455"/></L>
<L>Þat he no wold ous grace haue sent. <MILESTONE N="440"/></L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>58 (56).</HEAD>
<L>Ac þei alle þe men þat beþ a liue,</L>
<L>Were prestes, messe for to sing,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> alle widowes <HI REND="italic">and</HI> alle wiue</L>
<L>Her hondes for þe wolde wring, <MILESTONE N="460"/></L>
<L>No miȝt telle þe paines riue, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>For soþe yseyd, wiþoute<HI REND="italic">n</HI> lesing,</L>
<L>Seþþen we no miȝt ous for schame schriue,</L>
<L>Þat schuld ous now to ioie bring.</L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>59 (57).</HEAD>
<L>Bodi, y may no lenger duelle, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>To stond for to speke wiþ þe; <MILESTONE N="450"/></L>
<L>Hellehoundes here ich ȝelle,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> fendes mo þan y may se,</L>
<L>To com to feche me to helle,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> y not whider y may fle; <MILESTONE N="470"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þou schalt com wiþ flesche <HI REND="italic">and</HI> felle <MILESTONE N="455"/></L>
<L>At domesday <HI REND="italic">and</HI> wone wiþ me."</L>
</LG>
<LG N="60">
<PB N="56" REF="33" MS="y"/>
<HEAD>60 (58).</HEAD>
<L>Hadde he no raþer þis word yseyd,</L>
<L>It wist neuer whider to go,</L>
<L>It was yhent in a brayd <MILESTONE N="475"/></L>
<L>Wiþ a þousand fendes <HI REND="italic">and</HI> ȝete mo. <MILESTONE N="460"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> when þai hadde on him ylayd</L>
<L>Her scharpe hokes al þo,</L>
<L>It was in a sori playd,</L>
<L>Ytoiled boþe to <HI REND="italic">and</HI> fro. <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>61 (59).</HEAD>
<L>Su<HI REND="italic">m</HI> were rogged <HI REND="italic">and</HI> rowe tayled, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>Wiþ brode boches on her bak,</L>
<L>Scharpe clawed <HI REND="italic">and</HI> long nailed;</L>
<L>Nas no lim wiþouten lak.</L>
<L>Rewefully he was aseyled <MILESTONE N="485"/></L>
<L>Wiþ many a fende, blo <HI REND="italic">and</HI> blak; <MILESTONE N="470"/></L>
<L>Merci! he cri[e]d, <HI REND="italic">and</HI> litel vailed,</L>
<L>When god wald take his hard wrak.</L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>62 (60).</HEAD>
<L>Su<HI REND="italic">m</HI> þe chauel al toþrast,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> ȝoten in þe led al hot, <MILESTONE N="490"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> bad he schuld drink fast, <MILESTONE N="475"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> birly about al o brod.</L>
<L>A fende þer com atte last,</L>
<L>Maister he was, ful wele y wot,</L>
<L>A colter glowend on him cast, <MILESTONE N="495"/></L>
<L>Þat þurch þe hert þe point it smot. <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>63 (61).</HEAD>
<L>Glaiues glowend to him þai sett</L>
<L>To bac, to brest, in ich a side,</L>
<L>Þat at þe hert þe pointes mett,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> made him woundes depe <HI REND="italic">and</HI> wide; <MILESTONE N="500"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þan þai asked hou þat he let <MILESTONE N="485"/></L>
<L>His hert, þat was ful of pride;</L>
<L>Ȝif he hadde any þing þat [men] hi<HI REND="italic">m</HI> bett;</L>
<L>More schame him schuld bitide.</L>
</LG>
<LG N="64">
<PB N="58" REF="35"/>
<HEAD>64 (62).</HEAD>
<L>Worþliche wede for to were <MILESTONE N="505"/></L>
<L>Þai seyd þat he loued best; <MILESTONE N="490"/></L>
<L>An heui brini for to bere</L>
<L>Al glowend on hi<HI REND="italic">m</HI> þai kest,</L>
<L>Wiþ hot claspes for to spere,</L>
<L>Þat fast sat to bac <HI REND="italic">and</HI> brest, <MILESTONE N="510"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> hiled al his oþer gere; <MILESTONE N="495"/></L>
<L>A stede him com al so prest.</L>
</LG>
<LG N="65">
<HEAD>65 (63).</HEAD>
<L>Þe stede was bridled wiþ a bridel,</L>
<L>A curssed deuel as a cot,</L>
<L>Þat loude grad <HI REND="italic">and</HI> ȝened wide, <MILESTONE N="515"/></L>
<L>Þe blo fire fleiȝe out at his þrote; <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Wiþ a sadel vp to þe midside,</L>
<L>Ful of scharp pikes yschote,</L>
<L>As an hechel on to ride;</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> al was gloweand eueri grot. <MILESTONE N="520"/></L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>66 (64).</HEAD>
<L>In þe sadel he was yslong, <MILESTONE N="505"/></L>
<L>As he schuld to þe turnament;</L>
<L>A þousand fendes on hi<HI REND="italic">m</HI> dong,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> al to peces him torent;</L>
<L>At euerie dint þe spark outsprong, <MILESTONE N="525"/></L>
<L>As a brond þat wer<HI REND="italic">e</HI> forbrent; <MILESTONE N="510"/></L>
<L>Wiþ hote speres he was ystong</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> wiþ þer hokes al torent.</L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>67 (65).</HEAD>
<L><HI REND="italic">And</HI> when he hadde riden þat foule rode</L>
<L>In þe sadel þer he was sett, <MILESTONE N="530"/></L>
<L>Þai slong hi<HI REND="italic">m</HI> doun als a tode, <MILESTONE N="515"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> hellehoundes to hi<HI REND="italic">m</HI> lett,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> breyd of him þe peces brode,</L>
<L>Wel dolefulliche he was ygret;</L>
<L>Þere þe foule fendes glode, <MILESTONE N="535"/></L>
<L>Of blod men miȝt folwe þe tred. <MILESTONE N="520"/></L>
</LG>
<LG N="68">
<PB N="60" REF="37"/>
<HEAD>68 (66).</HEAD>
<L>Þai bede he schuld hunti <HI REND="italic">and</HI> blowe,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> clepe forþ Bausan <HI REND="italic">and</HI> Beweviis,</L>
<L>His raches him wer<HI REND="italic">e</HI> won[t] to knowe,</L>
<L>He schuld sone blowe þe priis; <MILESTONE N="540"/></L>
<L>An hundred fendes on a rowe <MILESTONE N="525"/></L>
<L>Forþ hi<HI REND="italic">m</HI> driue, maugre his,</L>
<L>Til he com to þat loþli lowe,</L>
<L>Helle, y wot, ycleped it is.</L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>69 (67).</HEAD>
<L>When he com to þat foule won, <MILESTONE N="545"/></L>
<L>Þe fendes casten vp a ȝelle; <MILESTONE N="530"/></L>
<L>Þe erþe opened <HI REND="italic">and</HI> tochon,</L>
<L>Smok <HI REND="italic">and</HI> smorþer þ<HI REND="italic">er</HI>out welle;</L>
<L>Of wild fir <HI REND="italic">and</HI> of bronston</L>
<L>Seuen mile men miȝt haue þe smelle. <MILESTONE N="550"/></L>
<L>Wel wo is þe soule bigon, <MILESTONE N="535"/></L>
<L>Þat schal suffri þat tende del.</L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>70 (68).</HEAD>
<L><HI REND="italic">And</HI> when þe soule þis siȝt yseiȝe,</L>
<L>Whider it schuld, it cast a crie,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> seyd: "Jh<HI REND="italic">es</HI>u, þat art on heiȝe, <MILESTONE N="555"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> on þi schaft þou haue mercie! <MILESTONE N="540"/></L>
<L>Þou madest me þat art so sleiȝe,</L>
<L>Þi creatour so was y,</L>
<L>As oþer mani þat beþ þe neiȝe,</L>
<L>Þat þou so wele hast don by. <MILESTONE N="560"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>71 (69).</HEAD>
<L>Þou þat wistest al bifore, <MILESTONE N="545"/></L>
<L>Whi madest þou me to wroþ<HI REND="italic">er</HI> hele,</L>
<L>To be totogged <HI REND="italic">and</HI> totore,</L>
<L>An oþer to welden al mi wele?</L>
<L>Þo wreches þou woldest haue forlore, <MILESTONE N="565"/></L>
<L>Wele miȝtestow hem hadde yspele; <MILESTONE N="550"/></L>
<L>Þat þai no had neuer be bore,</L>
<L>To ȝiue þe——————!"</L>
</LG>
<LG N="72">
<PB N="62" REF="39"/>
<HEAD>72 (70).</HEAD>
<L>Þan bigo——————</L>
<L>"Caitif, no—————— <MILESTONE N="570"/></L>
<L>To crie to—————— <MILESTONE N="555"/></L>
<L>No for to c——————</L>
<L>Þou hast f——————</L>
<L>Þou hast y——————</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þat schalt————— <MILESTONE N="575"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> al þat le————— <MILESTONE N="560"/></L>
</LG>
<LG N="73">
<HEAD>73 (71).</HEAD>
<L>Þe foule fend—————</L>
<L>Bi top <HI REND="italic">and</HI> tay—————</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> slonggen i—————</L>
<L>Doun in to—————— <MILESTONE N="580"/></L>
<L>Þer neuer s————— <MILESTONE N="565"/></L>
<L>Hemself þa——————</L>
<L>Þe erþe ano—————</L>
<L>Anon þe don—————</L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>74 (72).</HEAD>
<L>When it wa—————— <MILESTONE N="585"/></L>
<L>In helle it—————— <MILESTONE N="570"/></L>
<L>On heveri——————</L>
<L>Opon þe b——————</L>
<L>To Jh<HI REND="italic">es</HI>u Cr——————</L>
<L>Oft he cr—————— <MILESTONE N="590"/></L>
<L>For fere—————— <MILESTONE N="575"/></L>
<L>Com to———————</L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>75 (73).</HEAD>
<L>Y þonki——————</L>
<L>His mic——————</L>
<L>Þat sar——————— <MILESTONE N="595"/></L>
<L>A sinful—————— <MILESTONE N="580"/></L>
<L>Þo þat———————</L>
<L>To schri——————</L>
<L>Nas ne———————</L>
<L>Þat go——————— <MILESTONE N="600"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<PB N="64" REF="41"/>
<HEAD>76 (74).</HEAD>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u þa—————— <MILESTONE N="585"/></L>
<L><HI REND="italic">And</HI> schope——————</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> wiþ——————</L>
<L>Of ame———————</L>
<L>Þine——————— <MILESTONE N="605"/></L>
<L>In heu——————— <MILESTONE N="590"/></L>
<L>Þi pass———————</L>
<L>Þerto———————</L>
</LG>
<TRAILER>Explicit————</TRAILER>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="version">
<PB REF="2"/>
<HEADNOTE><P>Laud Manuscript 108, Bl. 200 v.</P></HEADNOTE>
<LG N="1">
<HEAD>1 (1).</HEAD>
<L>Als i lay in a winteris nyt</L>
<L>In a droukeni<HI REND="italic">n</HI>g bifor þe day,</L>
<L>Vor soþe i sauȝ a selly syt,</L>
<L>A body on a bere lay;</L>
<L>Þat havede ben a mody knyȝt <MILESTONE N="5"/> <MILESTONE N="5"/></L>
<L>And lutel served god to payȝ;</L>
<L>Loren he haved þe lives lyȝt;</L>
<L>Þe gost was oute and scholde away.</L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>2 (2).</HEAD>
<L>Wan þe gost it scholde go,</L>
<L>Yt biwente and withstod, <MILESTONE N="10"/> <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Biheold the body þere it cam fro,</L>
<L>So serfulli with dredli mod</L>
<L>It seide: "Weile and walawo!</L>
<L>Wo worþe þi fleys, þi soule blod!</L>
<L>Wreche bodi, wȝy listouȝ so, <MILESTONE N="15"/> <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Þat ȝwilene were so wilde and wod?</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>3 (3).</HEAD>
<L>Þow þat were woned to ride</L>
<L>Heyȝe on horse in and out,</L>
<L>So koweynte knit, ikud so wide,</L>
<L>As a lyun fers and proud, <MILESTONE N="20"/> <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Ȝwere is al þi michele pride,</L>
<L>And þi lede þat was so loud?</L>
<L>Ȝwi listou þere so bareside,</L>
<L>Ipricked in þat pore schroud?</L>
</LG>
<LG N="4">
<PB N="27" REF="4"/>
<HEAD>4 (5).</HEAD>
<L>Ȝwere ben þi wurdli wedes, <MILESTONE N="25"/> <MILESTONE N="33"/></L>
<L>Þi somers with þi riche beddes,</L>
<L>Þi proude palefreys and þi stedes, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Þat þouȝ about in dester leddes?</L>
<L>Þi faucouns þat were wont to grede,</L>
<L>And þine houndes þat þou fedde? <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Me þinkeþ [þi] god is þe to gnede,</L>
<L>Þat alle þine frend beon fro þe fledde. <MILESTONE N="40"/></L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>5.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>6 (4).</HEAD>
<L>Ȝwere beon þi castles and þi toures, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Þi chaumbres and þi riche halles,</L>
<L>Ipeynted with so riche floures,</L>
<L>And þi riche robes alle?</L>
<L>Þine cowltes and þi covertoures, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þi cendels and þi riche palles? <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Wrechede it is nouȝ þi bour;</L>
<L>To moruwe þouȝ schalt þerinne falle.</L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>7 (6).</HEAD>
<L>Ȝwere ben þine cokes snelle, <MILESTONE N="41"/></L>
<L>Þat scholden gon greiþe þi mete <MILESTONE N="50"/></L>
<L>With speces, swete for to smelle,</L>
<L>Þat þouȝ neuere were fol of frete,</L>
<L>To do þat foule fleys to suwelle, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat foule wormes scholden ete?</L>
<L>And þouȝ havest þe pine of helle <MILESTONE N="55"/></L>
<L>With glotonye me bigete.</L>
</LG>
<LG N="8">
<PB N="29" REF="6"/>
<HEAD>8.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>9.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="10">
<HEAD>10.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>11.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="12">
<PB N="31" REF="8"/>
<HEAD>12.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>13.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>14.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="15">
<HEAD>15.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="16">
<PB N="33" REF="10"/>
<HEAD>16.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>17.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>18.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>19.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="20">
<PB N="35" REF="12"/>
<HEAD>20.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>21.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>22.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>23.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="24">
<PB N="37" REF="14" MS="y"/>
<HEAD>24.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>25 (7).</HEAD>
<L>For god schop þe aftir his schap,</L>
<L><HI REND="italic">A</HI>nd gaf þe boþe wyt and skil; <MILESTONE N="50"/></L>
<L>In þi loking was i laft, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>To wisse aftir þin oune wil.</L>
<L>Ne toc i nevere wychecraft,</L>
<L>Ne wist i ȝwat was guod nor il,</L>
<L>Bote as a wretche dumb and daft, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Bote as touȝ tauȝtest [me] þertil. <MILESTONE N="200"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>26 (8).</HEAD>
<L>Set to serven þe to queme,</L>
<L>Boþe at even and a moruen,</L>
<L>Siþin i was þe bitauȝt to ȝeme,</L>
<L>Fro þe time þat þouȝ was born. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Þouȝ þat dedes couþest deme, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>Scholdest habbe be war biforn</L>
<L>Of mi folye, as it semet;</L>
<L>Nouȝ wiþ þiselve thouȝ art forlorn."</L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>27 (9).</HEAD>
<L>Þe gast it seyde: "Bodi, be stille! <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Ȝwo haþ lered þe al þis wite, <MILESTONE N="210"/></L>
<L>Þat givest me þese wordes grille,</L>
<L>Þat list þer bollen as a bite?</L>
<L>Wenestouȝ, wretche, þoȝ thouȝ fille</L>
<L>Wid þi foule fleichs a pite, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Of alle dedes thouȝ didest ille, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Þat þouȝ so litli schalt be quite?</L>
</LG>
<LG N="28">
<PB N="39" REF="16" MS="y"/>
<HEAD>28 (10).</HEAD>
<L>Wenestou nou gete þe griþ,</L>
<L>Þer þouȝ list roten in þe clay?</L>
<L>Þey þouȝ be rotin pile and pid, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>And blowen wiþ þe wind away, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Ȝeot schaltouȝ come wiþ lime and lyþ</L>
<L>Agein to me on domesday,</L>
<L>And come to court, and i þe wiþ,</L>
<L>For to kepen oure harde pay. <MILESTONE N="80"/></L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>29 (11).</HEAD>
<L>To teche ȝwere þouȝ me bitauȝt; <MILESTONE N="225"/></L>
<L>Ac ȝwan þouȝ þouȝtest of the qued,</L>
<L>Wiþ þi teþ þe bridel þouȝ. lauȝt,</L>
<L>Þouȝ dist al þat i þe forbed.</L>
<L>To sunne and schame it was þi drauȝt, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Til untid and til wikkedehed; <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Inouȝ i stod ageyn and fauȝt,</L>
<L>Bot ai þouȝ nome þin oune red.</L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>(12).</HEAD>
<L>Wan i þe wolde teme and teche,</L>
<L>Ȝwat was wel and ȝwat was guod,</L>
<L>Of Crist ne kirke was no speche, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Bote renne aboute and breyd wod;</L>
<L>Inouȝ i miȝte preye and preche,</L>
<L>Ne miȝte i nevere wende þi mod,</L>
<L>Þat þouȝ woldest god knouleche, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>But don al þat þin herte [to] stod.</L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>30 (13).</HEAD>
<L>I bad þe þenke on soulenede,</L>
<L>Matines, masse and evesong;</L>
<L>Thouȝ mostist first don oþere dede; <MILESTONE N="235"/></L>
<L>Þou seidist al was idel gong. <MILESTONE N="100"/></L>
<L>To wode and water and feld thouȝ edest,</L>
<L>Or to cour[t], to do men wrong;</L>
<L>Bote for pride or grettore mede</L>
<L>Lutel þouȝ dust guod among. <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<PB N="41" REF="18" MS="y"/>
<HEAD>31 (32).</HEAD>
<L>Ho may more trayson do <MILESTONE N="249"/></L>
<L>Or is loverd betere engine, <MILESTONE N="250"/></L>
<L>Þan he þat al is trist is to,</L>
<L>In and ouȝt as oune hyn?</L>
<L>Ay seþþe þouȝ was þriven and þro,</L>
<L>Mittis ded i alle mine,</L>
<L>To porveȝe þe rest and ro, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>And þouȝ to bringe me in pine.</L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>32 (14).</HEAD>
<L>Nouȝ mouwe þe wilde bestes renne <MILESTONE N="105"/></L>
<L>And lien under linde and lef, <MILESTONE N="250"/></L>
<L>And foules flie bi feld and fenne,</L>
<L>Siþin þi false herte clef.</L>
<L>Þine eiȝene are blinde and connen nouȝt kenne,</L>
<L>Þi mouth is du<HI REND="italic">m</HI>b, þin ere is def; <MILESTONE N="110"/></L>
<L>And nouȝ so lodly þouȝ list grenne, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>Fro þe comeþ a wikke wef.</L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>33 (15).</HEAD>
<L>Ne nis no levedi, briȝt on ble,</L>
<L>Þat wel weren iwoned of þe to lete,</L>
<L>Þat wolde lye a niȝth bi þe, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>For nouȝth þat men miȝte hem bihete. <MILESTONE N="260"/></L>
<L>Þouȝ art unsemly for to se,</L>
<L>Uncomli for to cussen suwete;</L>
<L>Þouȝ ne havest frend þat ne wolde fle,</L>
<L>Come þouȝ stertlinde i<HI REND="italic">n</HI> þe strete." <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>34 (16).</HEAD>
<L>Þe bodi it seide: "Ic seyȝe, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>Gast, þouȝ hast wrong iwys,</L>
<L>Al þe gult on me to leye,</L>
<L>Þat þouȝ hast lorn þi mikil blis.</L>
<L>Were was i bi wode or weyȝe, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Sat or stod or dide ouȝt mys, <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Þat i ne was ay under þin eyȝe?</L>
<L>Wel þouȝ wost þat soth it ys.</L>
</LG>
<LG N="35">
<PB N="43" REF="20" MS="y"/>
<HEAD>35 (17).</HEAD>
<L>Wedir i ede up or doun,</L>
<L>Þat i ne bar þe on my bac, <MILESTONE N="130"/></L>
<L>Als þin as fro toun to toun, <MILESTONE N="275"/></L>
<L>Als se þouȝ me lete have rap and rac?</L>
<L>Þat tou ne were and red roun,</L>
<L>Nevere did i þing ne spac;</L>
<L>Here þe soþe se men mouen, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>On me þat ligge here so blo and blac. <MILESTONE N="280"/></L>
</LG>
<LG N="36">
<HEAD>36 (18).</HEAD>
<L>For al þe wile þouȝ were mi fere,</L>
<L>I hadde al þat me was ned,</L>
<L>I miȝte speke, se and here,</L>
<L>I ede and rod and drank and et. <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Lodli chaunched is my chere, <MILESTONE N="285"/></L>
<L>Sin þe tyme þat þouȝ me let;</L>
<L>Def and dumb i ligge on bere,</L>
<L>Þat i ne may sterin hand ne fet.</L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>37 (19).</HEAD>
<L>I scholde have ben dumb as a schep, <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Or as a nouwe, or as a suyn, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>Þat et and drank and lai and slep,</L>
<L>Slayn and passid al his pin;</L>
<L>Nevere of catel nome kep,</L>
<L>Ne wyste wat was water ne wyn, <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Ne leyn in helle þat is so dep, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Ne were þe wit þat al was tin."</L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>38 (20).</HEAD>
<L>Þe gast yt seide: "Is no doute,</L>
<L>Abouten, bodi, þouȝ me bar;</L>
<L>Þouȝ mostist nede, i was wiþoute <MILESTONE N="155"/></L>
<L>Hand and fot, i was wel war. <MILESTONE N="300"/></L>
<L>Bote as tou bere me aboute,</L>
<L>Ne miȝt i do þe leste char;</L>
<L>Þorfore most i nede loute;</L>
<L>So doth þat non oþer dar. <MILESTONE N="160"/></L>
</LG>
<LG N="39">
<PB N="45" REF="22"/>
<HEAD>39 (21).</HEAD>
<L>Of o wymman born and bredde, <MILESTONE N="305"/></L>
<L>Body, were we boþe tvo,</L>
<L>Togidre fostrid fayre and fedde,</L>
<L>Til þou couþist speke and go.</L>
<L>Softe þe for love i ledde, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Ne dorst i nevere do þe wo; <MILESTONE N="310"/></L>
<L>To lese þe so sore i dredde,</L>
<L>And wel i wiste to getin na mo.</L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>(22).</HEAD>
<L>For me þou woldest sumwat do,</L>
<L>Wȝile þou were ȝong a litil first, <MILESTONE N="170"/></L>
<L>For frendes eyȝe þat þe stod to,</L>
<L>Þe wile þou were betin and birst;</L>
<L>Oc wan þouȝ were þriven and þro,</L>
<L>And knewe honger, cold and virst,</L>
<L>And ȝhwilk was eyse, rest and ro, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>Al þin oune wil þou dist.</L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>40 (23).</HEAD>
<L>I sau þe fair on fleychs and blod,</L>
<L>And al mi love on þe i kest;</L>
<L>Þat þou þrive me þouȝte guod, <MILESTONE N="315"/></L>
<L>And let þe haven ro and rest. <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Þat made þe so sturne of mod,</L>
<L>And of werkes so vnwrest;</L>
<L>To fiȝte with þe ne was no bot</L>
<L>Me þat þouȝ bar in þi brest. <MILESTONE N="320"/></L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>41 (24).</HEAD>
<L>Glotenie and lecherie, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Prude and wicke coveytise,</L>
<L>Niþe and onde and envie</L>
<L>To god of hevene and alle hise,</L>
<L>And in unlust for to lye, <MILESTONE N="325"/></L>
<L>Was te wane in al wise; <MILESTONE N="190"/></L>
<L>That i schal nouȝ ful dere abye,</L>
<L>A! weyle! sore may me grise.</L>
</LG>
<LG N="42">
<PB N="47" REF="24" MS="y"/>
<HEAD>42 (25).</HEAD>
<L>Þou was warned her bifore,</L>
<L>Ȝwat [we] boþe scholden have; <MILESTONE N="330"/></L>
<L>Idel tale held tou þat þore, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>[Þoȝ] þou sauȝ fele bi dun in grave.</L>
<L>Þou dist al þat þe werld þe bad,</L>
<L>And þat þi fleys þe wolde crave;</L>
<L>I þolede þe and [dude] as mad, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>To be maister and i þi cnave." <MILESTONE N="200"/></L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>43 (26).</HEAD>
<L>"Iweneste þouȝ, gost, þe geyned out</L>
<L>For to quite þe wiþ al,</L>
<L>Þouȝ þat was so wordly wrouȝt,</L>
<L>To seye i made þe my þral? <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Dud i nevere on live nouȝt, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>I ne rafte ne i ne stal,</L>
<L>Þat furst of þe ne kam þe þouȝt.</L>
<L>Aby yt þat abyȝe schal!</L>
</LG>
<LG N="44">
<HEAD>44 (27).</HEAD>
<L>Ȝwat wist i wat was wrong or rith, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>Wat to take or ȝwat to schone, <MILESTONE N="210"/></L>
<L>Bote þat þouȝ pottist in mi siȝth,</L>
<L>Þat al þe wisdom scholdest cone?</L>
<L>Ȝwanne þouȝ me tauȝtist on untiȝth,</L>
<L>An me gan þeroffe mone, <MILESTONE N="350"/></L>
<L>Þanne dud i al my miȝth, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Anoþer time to have my wone.</L>
</LG>
<LG N="45">
<HEAD>45 (28).</HEAD>
<L>Oc haddist þouȝ, þat Crist it ouþe,</L>
<L>Given me honger, vurst and cold,</L>
<L>And þouȝ witest me, þat no guod couþe, <MILESTONE N="355"/></L>
<L>In bismere ȝwan i was so bold, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Þat i hadde undernomen in ȝouþe,</L>
<L>I havede holden old;</L>
<L>Þou let me rekyn north and south,</L>
<L>And haven al my wille on wold. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="29">
<PB N="49" REF="26" MS="y"/>
<HEAD>(29).</HEAD>
<L>Þouȝ scholdist for no lif ne for lond, <MILESTONE N="225"/></L>
<L>Ne for non oþer worldes winne,</L>
<L>Have soffrid me to lein on hond,</L>
<L>Þat havede tornd to schame or sunne;</L>
<L>Oc for i þe so eise fond,</L>
<L>And þi wretche wit so þunne, <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Þat ay was wriþinde as a wond,</L>
<L>Þe[r]fore couþe i nevere blinne.</L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>46 (30).</HEAD>
<L>To sunne þouȝ wistist was my kinde,</L>
<L>As mankinne it is al so,</L>
<L>And to þe wretche world so minde, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>And to þe fend that is ore fo.</L>
<L>Þouȝ scholdest er have late me binde, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>Wan i misdede, and don me wo;</L>
<L>Ac ȝwanne þe blinde lat þe blinde,</L>
<L>In dike he fallen boþe two." <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>47 (31).</HEAD>
<L>Tho bigan þe gost to wepe,</L>
<L>An seide: "Bodi, allas! allas! <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Þat i þe lovede evere ȝete,</L>
<L>For al mi love on þe i las.</L>
<L>Þat tou lovedest me þouȝ lete, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>And madest me an houue of glas;</L>
<L>I dide al þat þe was sete, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>And þouȝ my traytor evere was.</L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>48 (33).</HEAD>
<L>Þe fend of helle þat haveþ enviȝe</L>
<L>To mankune, and evere haþ had,</L>
<L>Was in us as a spie,</L>
<L>To do sum god ȝwan i þe bad. <MILESTONE N="380"/> <MILESTONE N="260"/></L>
<L>The werld he toc to cumpayniȝe,</L>
<L>Þat mani a soule haved forrad,</L>
<L>Þey þre wisten þi folye,</L>
<L>And madin, wretche, þe al mad.</L>
</LG>
<LG N="49">
<PB N="51" REF="28"/>
<HEAD>49 (34)</HEAD>
<L>Ȝwan i bad þe reste take, <MILESTONE N="385"/> <MILESTONE N="265"/></L>
<L>Forsake sunne ay and oo,</L>
<L>Do penaunce, faste and wake,</L>
<L>Þe fe[nd] seide: 'Þouȝ schalt nouȝt so!</L>
<L>Þos sone al þi blisse forsake,</L>
<L>To liven ay in pine and wo! <MILESTONE N="390"/> <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Ioyȝe and blisse i rede þouȝ make,</L>
<L>And þenke to live ȝeres mo!'</L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>50 (35).</HEAD>
<L>Ȝwan i bad te leve pride,</L>
<L>Þi manie mes, þi riche schroud,</L>
<L>Þe false world þat stod bi side, <MILESTONE N="395"/> <MILESTONE N="275"/></L>
<L>Bad þe be ful quoynte and proud,</L>
<L>Þi fleychs with riche robes schride,</L>
<L>Nouȝt als a beggare in a clouȝt,</L>
<L>And on heiȝe horse to ride</L>
<L>With mikel meyne in and ouȝt. <MILESTONE N="400"/> <MILESTONE N="280"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>51 (36).</HEAD>
<L>Ȝwan i bad þe erliche to rise,</L>
<L>Nim of me, þi soule, kep,</L>
<L>Þouȝ seidest, thou miȝtest a none wise</L>
<L>Forgon þe murie morweslep.</L>
<L>Wȝan ȝe hadden set your sise, <MILESTONE N="405"/> <MILESTONE N="285"/></L>
<L>Ȝe þre traytours, sore i wep;</L>
<L>Ye ladde me wid oure enprise,</L>
<L>As þe boþelere doþ is schep.</L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>52 (37).</HEAD>
<L>Ȝwan [ȝe] þre traitours at o tale</L>
<L>Togidere weren agein me sworn, <MILESTONE N="410"/> <MILESTONE N="290"/></L>
<L>Al ȝe maden trotevale,</L>
<L>Þat i haved seid biforn.</L>
<L>Ȝe ledde me bi doune and dale,</L>
<L>As an oxe bi þe horn,</L>
<L>Til þer as him is browen bale, <MILESTONE N="415"/> <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Þer his þrote schal be schorn.</L>
</LG>
<LG N="38">
<PB N="53" REF="30"/>
<HEAD>(38).</HEAD>
<L>For love þi wille i folewede al,</L>
<L>And to min oune deth i drouȝ,</L>
<L>To foluwe þe, þat was mi þral,</L>
<L>Þat evere were false and frouȝ; <MILESTONE N="300"/></L>
<L>Þouȝ it dist and i forhal,</L>
<L>We wistin wel it was wouȝ;</L>
<L>Þerfore mote we kepe ore fal,</L>
<L>Pine and schame and sorewe inouȝ.</L>
</LG>
<LG N="53">
<HEAD>53 (39).</HEAD>
<L>Þeiȝ alle þe men nouȝ under mone <MILESTONE N="305"/></L>
<L>To demen weren sete on benche,</L>
<L>Þe schames þat us schullen be done</L>
<L>Ne schuldin halven del biþenke. <MILESTONE N="420"/></L>
<L>Ne helpeþ us no bede ne bone,</L>
<L>Ne may us nou no wyl towrenche. <MILESTONE N="310"/></L>
<L>Hellehoundes cometh nou sone,</L>
<L>Forþi ne mouwe we noyþer blenche."</L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>54 (40).</HEAD>
<L>Ȝwan þat bodi say þat gost <MILESTONE N="425"/></L>
<L>Þat mone and al þat soruwe make,</L>
<L>It seyde: "Allas! þat my lif hath last, <MILESTONE N="315"/></L>
<L>Þat i have lived for sunne sake!</L>
<L>Þat min herte anon ne hadde toborste,</L>
<L>Ȝwan i was fram mi moder take; <MILESTONE N="430"/></L>
<L>I miȝte have ben in erþe kest,</L>
<L>And ileiȝen and iroted in a lake. <MILESTONE N="320"/></L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>55 (41).</HEAD>
<L>Þanne haved i nevere lerned,</L>
<L>Ȝwat was uvel ne ȝwat was guod,</L>
<L>Ne no þing with wrong ȝernd, <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Ne pine þoled, as i mot;</L>
<L>Ȝwere no seint miȝte beren ore ernde <MILESTONE N="325"/></L>
<L>To him þat bouȝte us with is blod,</L>
<L>In helle ȝwanne we ben brend,</L>
<L>Of sum merci to don us bot." <MILESTONE N="440"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<PB N="55" REF="32"/>
<HEAD>56 (42).</HEAD>
<L>"Nay, bodi, nouȝ is to late</L>
<L>For to preiȝe and to preche, <MILESTONE N="330"/></L>
<L>Nou þe wayn is ate ȝate,</L>
<L>And þi tonge haþ leid þe speche.</L>
<L>O poynt of ore pine to bate, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>In þe world ne is no leche;</L>
<L>Al tegidere we gon o gate, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>Swilk is godes harde wreche.</L>
</LG>
<LG N="57">
<HEAD>57 (43).</HEAD>
<L>Ac haddest þouȝ a litel er,</L>
<L>Ȝwile us was lif togidre lent, <MILESTONE N="450"/></L>
<L>Þo þat was so sek and ser,</L>
<L>Us schriven and þe devel schent, <MILESTONE N="340"/></L>
<L>And laten renne a reuly ter,</L>
<L>And bihiȝt amendement,</L>
<L>Ne þorte us have friȝt ne fer, <MILESTONE N="455"/></L>
<L>Þat god ne wolde his blisse us sent.</L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>58 (44).</HEAD>
<L>Þey alle þe men þat ben o lyves, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>Weren prestes, messes to singe,</L>
<L>And alle þe maidenes and þe wyves</L>
<L>Wydewes, hondene for to wringe, <MILESTONE N="460"/></L>
<L>And miȝte suweche fyve</L>
<L>Als is in werld of alle þinge, <MILESTONE N="350"/></L>
<L>Siþin we ne mouwen us sulven schrive,</L>
<L>Ne schulde us into blisse bringe.</L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>59 (45).</HEAD>
<L>Bodi, i may no more duelle, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>Ne stonde for to speke with þe;</L>
<L>Hellehoundes here i ȝelle, <MILESTONE N="355"/></L>
<L>And fendes mo þan men mowe se,</L>
<L>Þat comen to fette me to helle,</L>
<L>Ne may i noweder from hem fle; <MILESTONE N="470"/></L>
<L>And þouȝ schalt comen with fleys and felle</L>
<L>A domesday to wonie with me." <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="60">
<PB N="57" REF="34" MS="y"/>
<HEAD>60 (46).</HEAD>
<L>Ne havede it non er þe word iseyd,</L>
<L>It ne wiste ȝwider it scholde go;</L>
<L>In abreken at a breid <MILESTONE N="475"/></L>
<L>A þousend develene and ȝet mo.</L>
<L>Ȝwan thei haddin on him leyd <MILESTONE N="365"/></L>
<L>Here scharpe cloches alle þo,</L>
<L>Yt was in a sori pleyt,</L>
<L>Reuliche toyled to and fro. <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>61 (47).</HEAD>
<L>For thei weren ragged, roue and tayled,</L>
<L>With brode bulches on here bac, <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Scharpe clauwes, longe nayled;</L>
<L>No was no lime withoute lac.</L>
<L>On alle halve it was asayled <MILESTONE N="485"/></L>
<L>With mani a devel, foul and blac;</L>
<L>Merci cri<HI REND="italic">en</HI>de lutel availede, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>Ȝwan Crist it wolde so harde wrac.</L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>62 (48).</HEAD>
<L>Some þe chaules it towrasten,</L>
<L>And ȝoten in þe led al hot, <MILESTONE N="490"/></L>
<L>And bedin him to drinke faste,</L>
<L>And senke abouten him a brod. <MILESTONE N="380"/></L>
<L>A devil kam þer ate laste,</L>
<L>Þat was maister, wel i wot,</L>
<L>A colter glowende in him he þraste, <MILESTONE N="495"/></L>
<L>Þat it þoruȝ þe herte it smot.</L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>63 (49).</HEAD>
<L>Gleyves glowende some setten <MILESTONE N="385"/></L>
<L>To bac and brest and boþe sides,</L>
<L>Þat in his herte þe poyntes mettin,</L>
<L>And maden him þo woundes wide; <MILESTONE N="500"/></L>
<L>And seiden him, fol wel he lette</L>
<L>Þe herte, þat was so fol of pride; <MILESTONE N="390"/></L>
<L>Wel he it hadde þat men him bihette;</L>
<L>For more scholde it bitide.</L>
</LG>
<LG N="64">
<PB N="59" REF="36" MS="y"/>
<HEAD>64 (50).</HEAD>
<L>Wordly wedes for to were <MILESTONE N="505"/></L>
<L>Þei seiden þat he lovede best;</L>
<L>A develes cope for to bere <MILESTONE N="395"/></L>
<L>Al brennynde on him was kest,</L>
<L>With hote haspes imad to spere,</L>
<L>Þat streite sat to bac and brest; <MILESTONE N="510"/></L>
<L>An helm þat was lutel to here,</L>
<L>Kam him and an hors al prest. <MILESTONE N="400"/></L>
</LG>
<LG N="65">
<HEAD>65 (51).</HEAD>
<L>Forth was brouȝt þere with a bridel</L>
<L>A corsed devel als a cote,</L>
<L>Þat grisliche grennede and ȝenede wide, <MILESTONE N="515"/></L>
<L>Þe leyȝe it lemede of his þrote;</L>
<L>With a sadel to the midside, <MILESTONE N="405"/></L>
<L>Fol of scharpe pikes schote,</L>
<L>Alse an hechele onne to ride;</L>
<L>Al was glowende ilke a grote. <MILESTONE N="520"/></L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>66 (52).</HEAD>
<L>Opon þat sadil he was sloungen,</L>
<L>As he scholde to þe tornement; <MILESTONE N="410"/></L>
<L>An hundred devel on him dongen,</L>
<L>Her and þer þan he was hent;</L>
<L>With hote speres þoruȝ was stongen, <MILESTONE N="525"/></L>
<L>And wiþ oules al torent;</L>
<L>At ilke a dint þe sparkles sprongen, <MILESTONE N="415"/></L>
<L>As of a brond þat were forbrend.</L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>67 (53).</HEAD>
<L>Ȝwan he hadde riden þat rode</L>
<L>Opon þe sadil þer he was set, <MILESTONE N="530"/></L>
<L>He was kast doun as a tode,</L>
<L>And hellehoundes to him were led, <MILESTONE N="420"/></L>
<L>Þat broiden out þo peces brode,</L>
<L>Als he to helle ward was fet;</L>
<L>Ther alle þe fendes fet it trode, <MILESTONE N="535"/></L>
<L>Men miȝte of blod foluwe þe tred.</L>
</LG>
<LG N="68">
<PB N="61" REF="38"/>
<HEAD>68 (54).</HEAD>
<L>He beden him hontin and blowen, <MILESTONE N="425"/></L>
<L>Crien on Bauston and Bewis,</L>
<L>Þe ratches þat him were woned te knowen,</L>
<L>He scholden sone blowe þe pris; <MILESTONE N="540"/></L>
<L>An hundred develes, ratches on a rowe</L>
<L>With stringes him drowen, unþanc his, <MILESTONE N="430"/></L>
<L>Til he kome to þat lodli lowe,</L>
<L>Þer helle was, i wot to wis.</L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>69 (55).</HEAD>
<L>Wȝan it kam to þat wikke won, <MILESTONE N="545"/></L>
<L>Þe fendes kasten suwilk a ȝel,</L>
<L>Þe erþe it openede anon, <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Smoke and smoþer op it wal,</L>
<L>Boþe pich and brumston;</L>
<L>Men myȝte fif mile have þe smel. <MILESTONE N="550"/></L>
<L>Loverd, wo schal him be bigon,</L>
<L>Þat haþ þeroffe þe tenþe del. <MILESTONE N="440"/></L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>70 (56).</HEAD>
<L>Wȝan þe gost þe soþe isey,</L>
<L>Wȝide[r] it scholde, it kaste a cri,</L>
<L>And seide: "Jh<HI REND="italic">es</HI>u Crist, that sittest on hey, <MILESTONE N="555"/></L>
<L>On me, þi schap, nouȝ have merci!</L>
<L>Ne schope þouȝ me þat art so slyȝ? <MILESTONE N="445"/></L>
<L>Þi creature al so was i,</L>
<L>Als man þat sittes þe so ny,</L>
<L>Þat þou havest so wel don by. <MILESTONE N="560"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>71 (57).</HEAD>
<L>Þouȝ þat wistest al bifor,</L>
<L>Wȝi schope þou me to wroþer hele, <MILESTONE N="450"/></L>
<L>To be þus togged and totoren,</L>
<L>And oþere to haven al mi wele?</L>
<L>Þo þat scholden be forlorn, <MILESTONE N="565"/></L>
<L>Wretches þat tou miȝtest spele,</L>
<L>A! weile! wȝi lestouȝ hem be born, <MILESTONE N="455"/></L>
<L>To ȝeve þe foule fend so fele?"</L>
</LG>
<LG N="72">
<PB N="63" REF="40"/>
<HEAD>72 (58).</HEAD>
<L>Agein him þe fendes gonnen criȝe:</L>
<L>"Caitif, helpeþ þe na more <MILESTONE N="570"/></L>
<L>To calle on Jhesus ne Marie,</L>
<L>Ne to crie Cristes ore. <MILESTONE N="460"/></L>
<L>Loren þouȝ havest the cumpainye,</L>
<L>Þou havest served us so ȝore;</L>
<L>Þarfore nou þou schalt abye, <MILESTONE N="575"/></L>
<L>As oþere þat leven on oure lore."</L>
</LG>
<LG N="73">
<HEAD>73 (59).</HEAD>
<L>Þe foule fendes þat weren fayn, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>Bi top and tail he slongen hit,</L>
<L>And kesten it with myȝt and mayn</L>
<L>Doun into the develes pit, <MILESTONE N="580"/></L>
<L>Þer sonne ne schal nevere be seyn;</L>
<L>Hemself he sonken in þermit. <MILESTONE N="470"/></L>
<L>Þe erþe hemsulf it lek aȝeyn,</L>
<L>Anon þe donge it was fordit.</L>
</LG>
<P>Sou ke parla cely ki ceste avision aveit weu e dit issi:</P>
<LG N="74">
<HEAD>74 (60).</HEAD>
<L>Wȝan it was forth, þat foule lod, <MILESTONE N="585"/> <MILESTONE N="475"/></L>
<L>To hellewel, or it were day,</L>
<L>On ilk a her a drope stod,</L>
<L>For friȝt and fer þer as i lay;</L>
<L>To Jh<HI REND="italic">es</HI>u Crist with mild mod</L>
<L>Ȝerne i kalde and lokede ay, <MILESTONE N="590"/> <MILESTONE N="480"/></L>
<L>Ȝwan þo fendes hot fot</L>
<L>Come to fette me away.</L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>75 (61).</HEAD>
<L>I þonke him þat þolede deth,</L>
<L>His muchele merci and his ore,</L>
<L>Þat schilde me fram mani a qued, <MILESTONE N="595"/> <MILESTONE N="485"/></L>
<L>A sunful man as i lai þore.</L>
<L>Þo þat sunfol ben, i rede hem red,</L>
<L>To schriven hem and rewen sore;</L>
<L>Nevere was sunne idon so gret,</L>
<L>Þat Cristes merci ne is wel more. <MILESTONE N="600"/> <MILESTONE N="490"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<PB N="65" REF="42"/>
<HEAD>76.</HEAD>
<L>Sa grace ly doine Jh<HI REND="italic">es</HI>u Crist,</L>
<L>Ki ce dite de meins escrit!</L>
<L>De li server de quer parfit,</L>
<L>A tous otreie ly seint espirit!</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="version">
<PB REF="43"/>
<HEADNOTE><P>Vernon Manuscript, Bl. 285 v.</P></HEADNOTE>
<HEAD>A disputacion bytwene þe bodi and þe soule.</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>1 (1).</HEAD>
<L>Als ich lay in winteres niht</L>
<L>In a droupnynge tofore þe day,</L>
<L>Me þhouȝte i seih a selly siht,</L>
<L>A bodi þ<HI REND="italic">er</HI> hit on beere lay;</L>
<L>Þat hadde iben a comeli kniht <MILESTONE N="5"/> <MILESTONE N="5"/></L>
<L>And luitel iserued god to pay;</L>
<L>Loren he hedde þis lyues liht;</L>
<L>Þe gost was oute and wolde away.</L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>2 (2).</HEAD>
<L>And whon þe gost hi<HI REND="italic">m</HI> scholde go,</L>
<L>Hit t<HI REND="italic">ur</HI>ned aȝeyn and ȝit wiþstod, <MILESTONE N="10"/> <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Beheold þe flesch þ<HI REND="italic">er</HI> it com fro,</L>
<L>So serwefuliche mid dreri mood;</L>
<L>And seide: "Allas and weilawo!</L>
<L>Þou fikele flesch, þou false blod!</L>
<L>Whi lyst þ<HI REND="italic">ou</HI> now stynkynde so, <MILESTONE N="15"/> <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Þat whilen weore so wylde <HI REND="italic">and</HI> wod?</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>3 (3).</HEAD>
<L>Þou þat weore iwont to ryde</L>
<L>So hiȝe an horse in and out,</L>
<L>So queynte a kniht and kud so wyde,</L>
<L>Als a lyoun fers and proud, <MILESTONE N="20"/> <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Where is now al þi muchele pride,</L>
<L>And þi leete þat was so loud?</L>
<L>Whi lyst þ<HI REND="italic">ou</HI> þere so bare þi syde,</L>
<L>Prikked in so pore a schroud?</L>
</LG>
<LG N="4">
<PB N="68" REF="45" MS="y"/>
<HEAD>4 (4).</HEAD>
<L>Where ben now alle þine worþili wedes, <MILESTONE N="25"/> <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Þi somers mid þi bourliche beddes,</L>
<L>Þi palfreis and þi noble stedes,</L>
<L>Þat þou aboute in destre leddes?</L>
<L>Þi faucouns þ<HI REND="italic">at</HI> were wont to grede,</L>
<L>And þi grehoundes þat þou feddes? <MILESTONE N="30"/> <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Me þinkeþ þi good is þe ful gnede,</L>
<L>Now al þi frendes ben from þe fledde.</L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>5.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>6 (5).</HEAD>
<L>Where ben þyne castels <HI REND="italic">and</HI> þi toures,</L>
<L>Thi chau<HI REND="italic">m</HI>bres and þin heiȝe halle,</L>
<L>Þat peynted weore<HI REND="italic">n</HI> w<HI REND="italic">ith</HI> feire floures, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>And þyne riche robes alle?</L>
<L>Þi quyltes and þi couertoures, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat sendel and þat pourprepalle?</L>
<L>Lo! wrecche, wher is nou þi boure?</L>
<L>To morwe schaltou þ<HI REND="italic">er</HI>inne falle. <MILESTONE N="40"/></L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>7 (6).</HEAD>
<L>Where be nou alle þyne cokes snelle,</L>
<L>Þat scholde go greiþe þyne mete <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Mid riche spiceries, for to smelle,</L>
<L>Þat þou were gredi for to frete,</L>
<L>To don þi foule flesch to swelle, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat now wole foule wormes ete?</L>
<L>And me þe put and pyne of helle <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Mid þi glotenye hast þou gete.</L>
</LG>
<LG N="8">
<PB N="70" REF="47"/>
<HEAD>8 (7).</HEAD>
<L>Wher be þeose gleomen þe to glewen,</L>
<L>Harpe <HI REND="italic">and</HI> fiþele and tabourbete? <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Þis pipers, þat þis bagges blewen,</L>
<L>And þat þou ȝaf þe ȝiftes grete, <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Þe riche robes, olde and newe,</L>
<L>To ȝelpen of þe, þer þei seete?</L>
<L>Suche truilours þat neuer nere trewe <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Of þe hedden gret biȝete.</L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>9 (8).</HEAD>
<L>For to bere þi word so wyde, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>And maken of þe rym and raf,</L>
<L>Suche gylours for pompe and pride</L>
<L>Largeliche of þin þou ȝaf. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Ac þe pore eoden al be syde,</L>
<L>For eu<HI REND="italic">er</HI> hem þou ouerhaf; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>And ȝif þei come<HI REND="italic">n</HI> in eny vnryde,</L>
<L>Sone heo weore striken myd a staf.</L>
</LG>
<LG N="10">
<HEAD>10 (9).</HEAD>
<L>Of suche pore þou hit nom, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Þat mony a gloten eet and dronk;</L>
<L>Neuer ne rouȝtest þow of whom, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Ne ho þerfore sarrest swonk.</L>
<L>Þe riche was welcome whon he com,</L>
<L>Þe pore was beten þat he stonk; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Now is al gon mid godes grom,</L>
<L>And þou hast, wrecche, luyte þonk. <MILESTONE N="80"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>11 (12).</HEAD>
<L>Ac to morwe whon hit is day,</L>
<L>Out from kiþ and al þy kyn <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Bare schalt þou wenden away,</L>
<L>And leuen al þis worldes win.</L>
<L>In proud paleys þeiȝ þou her lay, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Wiþ wormes is nou nomen þyne in;</L>
<L>Þi boure is bult so cold in clay, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Þe roof to resten on þi chyn.</L>
</LG>
<LG N="12">
<PB N="72" REF="49"/>
<HEAD>12 (11).</HEAD>
<L>Þou, wrecche, þat in al þi siht</L>
<L>Neore neu<HI REND="italic">er</HI>e of worldes wynne sad, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Nou hastou nouþ<HI REND="italic">ur</HI> lond ne liþ,</L>
<L>But seuen foote and vnneþe þat.</L>
<L>Nou sixtou, and þe soþe hit kiþ, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Al is loren þat þou er gat;</L>
<L>And þou ne schalt neuer eft be blyþ <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Of þat oþur wol make hem glad.</L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>13 (10).</HEAD>
<L>Of al þat þou togedere drouȝ,</L>
<L>And were hardore þen þe flynt,</L>
<L>Suche schul make hem large inouȝ, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Þat þow neu<HI REND="italic">er</HI>e neddest hit mint. <MILESTONE N="100"/></L>
<L>And þ<HI REND="italic">ou</HI> þat madest hit so touȝ,</L>
<L>Al þi bost is sone astint.</L>
<L>Ac i mai wepen þat þou be louȝ,</L>
<L>For al my blisse is for þe tynt. <MILESTONE N="80"/></L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>14 (30).</HEAD>
<L>And þi false heyr is now fayn, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>Þi feire fe for to vnderfo;</L>
<L>Wel is hi<HI REND="italic">m</HI> þis day iseyn, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>Þat luytel good schal for þe do.</L>
<L>Nolde he nout nou ȝiuen aȝeyn,</L>
<L>To bri<HI REND="italic">n</HI>gen vs into reste and ro, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Of al þat londe a fote or tweyn,</L>
<L>Þat þou so synfuliche come to. <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="15">
<HEAD>15.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="16">
<PB N="74" REF="51"/>
<HEAD>16 (31).</HEAD>
<L>And þyne excecutours schul nou seche</L>
<L>Þyn oþ<HI REND="italic">er</HI> þing, nou þou art ded;</L>
<L>Al schal geynliche gon to wreche,</L>
<L>Haue þei deled a luytel bred.</L>
<L>Vche to pyke þat he con skekke, <MILESTONE N="125"/> <MILESTONE N="245"/></L>
<L>Scheep or swyn or hors or net;</L>
<L>Ac luytel þerof vs þar recche,</L>
<L>Siþen we beoþ boþe bitauȝt þe qwed."</L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>17.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>18.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>19 (32).</HEAD>
<L>And whon þe gost mid grisli chere <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Hedde þ<HI REND="italic">us</HI> maad his muchele mon, <MILESTONE N="250"/></L>
<L>Þe bodi þ<HI REND="italic">er</HI> hit lay on bere,</L>
<L>An atelich þing as hit was on,</L>
<L>Þe hed haf vp and þe swire;</L>
<L>As þing al seek hit ȝaf a gron, <MILESTONE N="150"/></L>
<L>And seide: "Whoder þouȝtest þou fere, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>Þat were þ<HI REND="italic">us</HI> freschliche from me gon?</L>
</LG>
<LG N="20">
<PB N="76" REF="53" MS="y"/>
<HEAD>20 (33).</HEAD>
<L>What eyleþ þe, þou grymli gaast,</L>
<L>Þat me þus breidest of myn vnhap?</L>
<L>So broþliche as myn herte barst, <MILESTONE N="155"/></L>
<L>Þe deþ so deolfulliche me drap. <MILESTONE N="260"/></L>
<L>I nam nouþer furst ne last,</L>
<L>Þat schal drynken of þat nap;</L>
<L>Nis non so kene þat he nis cast,</L>
<L>Þe pruddest may arst kepe his clap. <MILESTONE N="160"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>21 (34).</HEAD>
<L>What breidest þ<HI REND="italic">ou</HI> þat i schal rote? <MILESTONE N="265"/></L>
<L>For so dude Sampson and Cesar,</L>
<L>Þat no mon con nou fynden a mote</L>
<L>Of hem, ne of [þe] mooder þat hem bar.</L>
<L>Wormes forgnowen heor alre þrote, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>So schulen heo myn, nou am i war; <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Þer deþ so redi fynt dore opene,</L>
<L>Ne may helpe no ȝeyn char.</L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>22 (35).</HEAD>
<L>Ac whon i seiȝ boþe clerk and kniht</L>
<L>And oþ<HI REND="italic">ur</HI> men bi gates go, <MILESTONE N="170"/></L>
<L>And ich was mon of muchel miht, <MILESTONE N="275"/></L>
<L>And eu<HI REND="italic">er</HI>e wend haue dured so,</L>
<L>Hiȝe halles and boures briȝt</L>
<L>Hedde i maad wiþ murþhes mo,</L>
<L>Mi dwellyng here so feire idiht, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>Þat deþ haþ me þus demed fro. <MILESTONE N="280"/></L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>23 (36).</HEAD>
<L>Mi wonyinge here so murie i wrouȝt</L>
<L>And wende haue lyued ȝit ȝeres fele;</L>
<L>Wyde wones and boldes bouȝt</L>
<L>Mid al þat eu<HI REND="italic">er</HI>e i miȝte stele. <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Nou wente þe world aȝeyn my þouȝt; <MILESTONE N="285"/></L>
<L>And deþ, þat con so stille stele,</L>
<L>Haþ me demed awey wiþ nouȝt,</L>
<L>And oþ<HI REND="italic">er</HI>e towelden al þis wele.</L>
</LG>
<LG N="24">
<PB N="78" REF="55" MS="y"/>
<HEAD>24 (37).</HEAD>
<L>And ȝif þ<HI REND="italic">ou</HI> wolt me þerof wyte <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Þat boþe schul we ben ispilt, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>Mid þi self scholdest þ<HI REND="italic">ou</HI> furst flyte,</L>
<L>For al was hit þyn owne gilt.</L>
<L>Þat schewe ich þe wiþ wordes luyte</L>
<L>And wiþ riȝt resun, ȝif þou wilt; <MILESTONE N="190"/></L>
<L>Þou art to blame, and ich al quite, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>For boþe schuldestou vs fro<HI REND="italic">m</HI> schome ha<HI REND="italic">n</HI> schilt</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>25 (38).</HEAD>
<L>For god þe schop aftur his schaft,</L>
<L>And ȝaf þe boþe wit and skil;</L>
<L>And in þi lokyng al was ich laft, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>To wissen after þyn owne wil. <MILESTONE N="300"/></L>
<L>Ne couþe i neu<HI REND="italic">er</HI>e of wikked craft,</L>
<L>Ne wuste what was good or il,</L>
<L>But as a beest doumbe and daft,</L>
<L>And as þou tauhtest me þertil. <MILESTONE N="200"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>26 (39).</HEAD>
<L>For ich was betauȝt þe to ȝeme, <MILESTONE N="305"/></L>
<L>A witles þing as ich was boren,</L>
<L>And set to seruen þe to queme,</L>
<L>Boþe an euen and at moren.</L>
<L>Ac þou þ<HI REND="italic">at</HI> deedes couþest deme, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>Scholdest ha ben war beforen <MILESTONE N="310"/></L>
<L>Of my folye, as hit now seme;</L>
<L>And þus art þow þi self forloren."</L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>27 (40).</HEAD>
<L>Þe soule seide: "Bodi, be stille!</L>
<L>Who haþ leret þe þis wit, <MILESTONE N="210"/></L>
<L>To ȝiue me þis wordes grille, <MILESTONE N="315"/></L>
<L>Þer þ<HI REND="italic">ou</HI> lyst bollen as a bit?</L>
<L>Wenest þ<HI REND="italic">ou,</HI> wrecche, þeiȝ þou fille</L>
<L>Mid þat foule flesch a pit,</L>
<L>Of al þat eu<HI REND="italic">er</HI>e þou hast don ille, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Þat þou so lihtly schal be quit? <MILESTONE N="320"/></L>
</LG>
<LG N="28">
<PB N="80" REF="57"/>
<HEAD>28 (41).</HEAD>
<L>Wendest þ<HI REND="italic">ou</HI> þus to geten griþ,</L>
<L>Þeiȝ þ<HI REND="italic">ou</HI> lyst roted in þe clay?</L>
<L>Nay! þeih þ<HI REND="italic">ou</HI> rote pile and piþ,</L>
<L>And blowe wiþ þe wynd away, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Ȝit schalt þou come w<HI REND="italic">ith</HI> lime and liþ <MILESTONE N="325"/></L>
<L>Aȝeyn to me at domesday,</L>
<L>And come to court and ich þe wiþ,</L>
<L>For to kepe vre rihte pay.</L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>29 (42).</HEAD>
<L>To loke, seistou, weore þou me tauȝt; <MILESTONE N="225"/></L>
<L>Ak sone so þou couþest of eny qued, <MILESTONE N="330"/></L>
<L>Mid þe teeþ þe bridel þou lauȝt,</L>
<L>And dudest al þat ich forbed.</L>
<L>To synne <HI REND="italic">and</HI> serwe was þi drauȝt,</L>
<L>To serwe and to wikkedhed; <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Eu<HI REND="italic">er</HI>e ich flot aȝeyn and fauȝt, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>Ac eu<HI REND="italic">er</HI>e þou nomme þin owene red.</L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>30 (43).</HEAD>
<L>Ak whon i spek of soulenedes,</L>
<L>Masse, matynes or euensong,</L>
<L>Þou mostest arst don oþur dedes, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>And toldest hit al idel ȝong. <MILESTONE N="340"/></L>
<L>To riuer or to chase þou eodes,</L>
<L>Oþer to court, to deme wrong;</L>
<L>Bote for pride or muchele medes</L>
<L>Luytel good þou dudest among. <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<HEAD>31 (20).</HEAD>
<L>And ho may more tresun do</L>
<L>Or his lord better engyne,</L>
<L>Then he þat al his trust is to,</L>
<L>And mid hym as his owne hyne? <MILESTONE N="155"/></L>
<L>Euer siþen þou couþest go, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>Stunten noldest þou, neu<HI REND="italic">er</HI> fyne,</L>
<L>Þi self to dihten reste and ro,</L>
<L>And me to purchasen put and pyne. <MILESTONE N="160"/></L>
</LG>
<LG N="32">
<PB N="82" REF="59" MS="y"/>
<HEAD>32 (21).</HEAD>
<L>Ac now mowen þis bestes renne</L>
<L>And liggen vnder lynd and lef, <MILESTONE N="250"/></L>
<L>And foules flen by feld and fenne,</L>
<L>Siþen þi false herte clef.</L>
<L>Þyn eȝe is blynd and con not kenne, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Þi mouþ is doumbe, þin ere is deef;</L>
<L>And þou begynnest þus to grenne, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>From þe comeþ a wikked weef.</L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>33 (22).</HEAD>
<L>Nis no ladi, so briht of ble,</L>
<L>Þat of þe weore wel woned to lete, <MILESTONE N="170"/></L>
<L>Þat o day wolde wiþ þe be,</L>
<L>For al þe gold þou euer gete. <MILESTONE N="260"/></L>
<L>Vnsemely art þou on to se,</L>
<L>Vncomelich for to cusse swete;</L>
<L>Þow hast no frend þat nolde fle, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>Come þou startlynge in þe strete."</L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>(23).</HEAD>
<L>"Nai, gri<HI REND="italic">m</HI>ly gost, al þe for nouȝt</L>
<L>Mid me to holde chide and cheste;</L>
<L>For clyuen most i to þi þouȝt</L>
<L>And bouwen as a bounden beeste, <MILESTONE N="180"/></L>
<L>To don al þat þe of rouȝt;</L>
<L>Ich was euer at þin heste.</L>
<L>Wiþstonde<HI REND="italic">n</HI> þe ne dorst i nouȝt,</L>
<L>For mid þe weren miȝtes meste.</L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>(24).</HEAD>
<L>For as ich was to þe iȝiuen, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>And as þyn asse ich þe bar,</L>
<L>As mayster ouer me to lyuen,</L>
<L>Þat wel was of myne wrenches war;</L>
<L>And whon þ<HI REND="italic">ou</HI> heddest me forþ dryuen,</L>
<L>And iput til eny char, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>Al to þe counseil most i cliuen,</L>
<L>As he doþ þat non oþer ne dar."</L>
</LG>
<LG N="34">
<PB N="84" REF="61"/>
<HEAD>34 (14).</HEAD>
<L>Þe bodi grunte, and gon to seye: <MILESTONE N="265"/> <MILESTONE N="105"/></L>
<L>"Gost, þou hast þe wrong iwis,</L>
<L>Al þe gult on me to leye,</L>
<L>Þat þou hast þus iloren þi blis.</L>
<L>Wher was ich be wode or weye,</L>
<L>Sat or stood or dude out mis, <MILESTONE N="270"/> <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Þat i nas neu<HI REND="italic">er</HI>e vndur þyn eiȝe?</L>
<L>Wel þou wost þat soþ hit is.</L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>35.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="36">
<HEAD>36.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>37 (18).</HEAD>
<L>I scholde haue ben but as a schep,</L>
<L>Or as an oxe, or as a swyn, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>Þat eet and dronk, lay and sleep,</L>
<L>Slayen and passed al his pyn; <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Neuer of catel nomen no kep,</L>
<L>Ne chosen þe water from þe wyn,</L>
<L>Ne nou ne scholde into helle dep, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Nere þe wit þat al was þyn."</L>
</LG>
<LG N="19">
<PB N="86" REF="63"/>
<HEAD>(19).</HEAD>
<L>"Careyne vnkynde, what hast þ<HI REND="italic">ou</HI> seid? <MILESTONE N="145"/></L>
<L>For eu<HI REND="italic">er</HI>e were þou luþer and les,</L>
<L>For to brewe me bitter bried,</L>
<L>And me to puyten out of pees.</L>
<L>Wiþ lime iwrouȝt, wiþ tonge iseid,</L>
<L>To harme was þi raple res; <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Wiþ schome is now þi leete ileyd,</L>
<L>Wiþ serwe me neweþ me þat mes.</L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>38.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>39.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>40.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="41">
<PB N="88" REF="65"/>
<HEAD>41.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="42">
<HEAD>42 (13).</HEAD>
<L>So feole tyme weore þou þrat,</L>
<L>What þow, wrecche, scholdest haue; <MILESTONE N="330"/></L>
<L>And luitel ȝiue þou of þat,</L>
<L>Þeiȝ þou seȝe al þi kun igraue.</L>
<L>Þou dudest al as þe world þe bad, <MILESTONE N="100"/></L>
<L>And as þi foule flesch wolde craue;</L>
<L>I suffred þe and dude as mad, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>To be maister and ich þi knaue."</L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>43 (15).</HEAD>
<L>"And þ<HI REND="italic">ou</HI> þ<HI REND="italic">at</HI> were so worþliche wrouȝt,</L>
<L>Þou seidest ich made þe my þral?</L>
<L>Ac al þat euer þe of rouȝt, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>Þou hit dust and ich hit hal. <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Ne misdude ich neuer nouȝt,</L>
<L>Ne i ne rafte, ne i ne stal,</L>
<L>Þat arst of þe ne com þe þouȝt.</L>
<L>Abugge hose abugge schal! <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="44">
<HEAD>44 (16).</HEAD>
<L>What wuste i what was wrong or riȝt, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>What to take or what to schone,</L>
<L>But as þ<HI REND="italic">ou</HI> puttest in my siht,</L>
<L>Þat al þe wisdam schuldest haue kone?</L>
<L>Ac whon i dude an vntiht, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>And eft sones gon me þ<HI REND="italic">er</HI>of mone, <MILESTONE N="350"/></L>
<L>Þenne leide i al my miht,</L>
<L>Anoþer tyme to haue þe wone.</L>
</LG>
<LG N="45">
<PB N="90" REF="67"/>
<HEAD>45 (25).</HEAD>
<L>Ac heddest þ<HI REND="italic">ou,</HI> so Christ hit ouþe,</L>
<L>Iȝiue me boþe hongur and cold,</L>
<L>And itauȝt me, þat nouȝt ne couþe, <MILESTONE N="355"/> <MILESTONE N="195"/></L>
<L>But ligge in bisemare so bold,</L>
<L>Þat ich vsede in my ȝouþe,</L>
<L>Hedde ich holden, whon ich was old;</L>
<L>Ak þ<HI REND="italic">ou</HI> me lete reyke norþ and souþe,</L>
<L>And hauen al my wille in wold. <MILESTONE N="360"/> <MILESTONE N="200"/></L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>46 (17).</HEAD>
<L>Wel ouȝtestou wite wat was my kynde,</L>
<L>As vre eldren weren ar tho, <MILESTONE N="130"/></L>
<L>To be þis wrecched wor[l]d so mynde,</L>
<L>And euer coueyten mo and mo.</L>
<L>Allas! Whi neddest þou me bynde, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>Whon i wolde to synne haue go?</L>
<L>Ac þer þe blynde lat þe blynde, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>In dich þei fallen boþe two."</L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>47 (26).</HEAD>
<L>"A! þou foule flesch vnseete,</L>
<L>Ful of falsnesse and fallas! <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Þat ich þe seȝe euer ȝete,</L>
<L>For al my loue on þe i las.</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">ou</HI> louedest me þou leete, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>And maadest me an houue of glas;</L>
<L>Ich dude al þat þe þhouȝte swete, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>And þou traytur euer was.</L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>48.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="49">
<PB N="92" REF="69"/>
<HEAD>49 (27).</HEAD>
<L>And whon ich bad þe schrifte take, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>And leuen þi synnes eu<HI REND="italic">er</HI> and o, <MILESTONE N="210"/></L>
<L>Do penaunce and faste and wake,</L>
<L>Þe fend seide: 'Schalt þow not so!</L>
<L>Þus ȝong þi ryot forsake,</L>
<L>To lyuen longe in serwe and wo! <MILESTONE N="390"/></L>
<L>Ioye and murþe i rede þou make, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>And þenke to lyuen ȝit ȝeres mo!'</L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>50 (28).</HEAD>
<L>And whon ich bad þe leuen pruide,</L>
<L>Þyne mony mees, þi semeli schroud,</L>
<L>Þis wrecchede world þe stood be syde, <MILESTONE N="395"/></L>
<L>And bad þe be ful queynte and proud, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Þi flesch mid riche robes schruide,</L>
<L>Nout as a beggere in a clout,</L>
<L>Ac on heiȝ hors for to ryde</L>
<L>Mid muche meyne in and out. <MILESTONE N="400"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>51 (29).</HEAD>
<L>Ak whon ich bad þe erliche aryse, <MILESTONE N="225"/></L>
<L>And of me taken rihtliche kep,</L>
<L>Þou seidest, miȝtest þou none wyse</L>
<L>For þi murie morewesleep.</L>
<L>And whon ȝe hedden set ȝoure assyse, <MILESTONE N="405"/></L>
<L>Ȝe þreo traitors, sore ich wep; <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Ȝe ladde me mid oure empryse,</L>
<L>As þe boþelere doþ his schcep."</L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>52.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="53">
<PB N="94" REF="71"/>
<HEAD>53.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>54 (44).</HEAD>
<L>And þo þe bodi seiȝ þe gost <MILESTONE N="425"/> <MILESTONE N="345"/></L>
<L>Such deol and such mone make,</L>
<L>And seide: "Allas! my lyf is lost,</L>
<L>Þat euere i liuide for þine sake!</L>
<L>Þat myn herte anon ne barst</L>
<L>Whon ich was from my mooder take, <MILESTONE N="430"/> <MILESTONE N="350"/></L>
<L>Or ben into a put icast</L>
<L>Mid a tadde or mid a snake!</L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>55 (45).</HEAD>
<L>For þenne nedde i neuer ilerned,</L>
<L>What was vuel ne what was good,</L>
<L>Ne no þing wrong iȝeorned, <MILESTONE N="435"/> <MILESTONE N="355"/></L>
<L>Ne pyne suffred, as i now mot;</L>
<L>Wher no seynt mai beode vre ernde</L>
<L>To him þat bouȝt vs mid his blod,</L>
<L>Þat we ne ben in þis fuir forbrende,</L>
<L>Þorw his merci to don us boot." <MILESTONE N="440"/> <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>56 (46).</HEAD>
<L>"Nai, wrecche, nai, now is to late,</L>
<L>For to preye or for to preche;</L>
<L>Now is þe wayn riȝt atte ȝate,</L>
<L>And þi tonge haþ leyd þe speche.</L>
<L>O poynt of vre peyne to abate, <MILESTONE N="445"/> <MILESTONE N="365"/></L>
<L>In al þis world nis non such leche;</L>
<L>Þat boþe we schullen gon o gate,</L>
<L>Such is Christes wraþþe and wreche.</L>
</LG>
<LG N="57">
<PB N="96" REF="73"/>
<HEAD>57.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>58.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>59 (47).</HEAD>
<L>I may now no lengor dwelle, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>Ne stonden heer to speken mid þe; <MILESTONE N="370"/></L>
<L>For hellehoundes ich here ȝelle,</L>
<L>And fendes mo þen i may se,</L>
<L>Þat comen to fecchen me to helle,</L>
<L>Ne may i non gates fle; <MILESTONE N="470"/></L>
<L>And þow schalt comen in flesch and felle <MILESTONE N="375"/></L>
<L>At dom<HI REND="italic">us</HI>day to wone wiþ me."</L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>60 (48).</HEAD>
<L>And as hit hedde þus iseid,</L>
<L>Nuste hit whodere hit schulde go,</L>
<L>And to hi<HI REND="italic">m</HI> wiþ a lodly breyd <MILESTONE N="475"/></L>
<L>Comen a þousund fendes or mo. <MILESTONE N="380"/></L>
<L>And sone þei hedden on hym leyd</L>
<L>Heore scharpe cloches alle þo;</L>
<L>Hit was in a deolful pleyt,</L>
<L>Reuþliche itoyled to and fro. <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<PB N="98" REF="75" MS="y"/>
<HEAD>61 (49).</HEAD>
<L>For su<HI REND="italic">m</HI>me were ragged and tayled, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>Mid brode bunches on heore bak,</L>
<L>Scharpe clauwes and longe nayled;</L>
<L>Nas non of hem wiþouten lac.</L>
<L>On alle halue hit was assayled <MILESTONE N="485"/></L>
<L>Of mony a deuel blo and blac; <MILESTONE N="390"/></L>
<L>Merci criȝinge luitel hym vayled,</L>
<L>Siþen god hit wolde so harde hi<HI REND="italic">m</HI> wrak.</L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>62 (50).</HEAD>
<L>Su<HI REND="italic">m</HI>me his chekes al towraste,</L>
<L>And ȝoten in þe led al hot, <MILESTONE N="490"/></L>
<L>And beeden he scholde drynken faste, <MILESTONE N="395"/></L>
<L>And ȝiuen aboute him a brod.</L>
<L>A foul deuel com þer atte laste,</L>
<L>Þat was mayster, wel ich wot,</L>
<L>A coltur glowynde in hym he caste, <MILESTONE N="495"/></L>
<L>Þat hit þorw his herte smot. <MILESTONE N="400"/></L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>63 (51).</HEAD>
<L>Sweordes glowynge su<HI REND="italic">m</HI>me setten</L>
<L>To bak, to breste, to vche a syde,</L>
<L>Þat at his herte þe poyntes metten,</L>
<L>And maden on him woundes wyde. <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Heo askeden hi<HI REND="italic">m</HI> how wel hit lette, <MILESTONE N="405"/></L>
<L>Þe herte, þat was so ful of pride;</L>
<L>Ȝif he hedde ȝut þat men hi<HI REND="italic">m</HI> hette,</L>
<L>For more he moste sone betyde.</L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>64 (52).</HEAD>
<L>Worþliche weden for to weren <MILESTONE N="505"/></L>
<L>Seyden heo þat he louede best; <MILESTONE N="410"/></L>
<L>An heui brunye for to beren</L>
<L>Al brennynge on hym was kest,</L>
<L>Wiþ strayte haspes for to speren,</L>
<L>Þat strayte sat to bac and brest; <MILESTONE N="510"/></L>
<L>An helm, þat luitel was to heren, <MILESTONE N="415"/></L>
<L>Com hym and an hors ful prest.</L>
</LG>
<LG N="65">
<PB N="100" REF="77"/>
<HEAD>65.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>66 (53).</HEAD>
<L>He was þ<HI REND="italic">er</HI>e in a sadel slongen,</L>
<L>And scholde to a tornement;</L>
<L>An hundred deuelen on hym dongen,</L>
<L>Heer and þer he was ihent; <MILESTONE N="420"/></L>
<L>At vche a dunt þe sparkes sprongen, <MILESTONE N="525"/></L>
<L>As a brond þat were forbrent;</L>
<L>Mid hote speres was he stongen,</L>
<L>Mid scharpe swerdes al torent.</L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>67.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>68 (54).</HEAD>
<L>And beeden hi<HI REND="italic">m</HI> for to hunten and blowe, <MILESTONE N="425"/></L>
<L>And clepen Bauson and Beufys,</L>
<L>Þe racches þat hym scholde knowe,</L>
<L>For sone mosten heo blowe pris; <MILESTONE N="540"/></L>
<L>An hundred racches on a rowe</L>
<L>Driuen hym, al vnþonk his, <MILESTONE N="430"/></L>
<L>Til he com to a lodly lowe,</L>
<L>Helle hit was, ichot to wis.</L>
</LG>
<LG N="69">
<PB N="102" REF="79"/>
<HEAD>69 (55).</HEAD>
<L>And þo heo comen to þat wikked won, <MILESTONE N="545"/></L>
<L>Þe fendes casten vp a ȝel;</L>
<L>Þe eorþe opnede vp anon, <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Smoke <HI REND="italic">and</HI> smolder vp þer wel;</L>
<L>Of þe pich and þe brymston</L>
<L>Men mihte mony a mile haue smel. <MILESTONE N="550"/></L>
<L>Lord, wo is hym bigon,</L>
<L>Þat þer schal haue þe haluendel. <MILESTONE N="440"/></L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>70 (56).</HEAD>
<L>And whon þe gost þe soþe seiȝ,</L>
<L>Whoder hit scholde, hit made a c<HI REND="italic">ri,</HI></L>
<L>And seide: "God, that sittest an heiȝ, <MILESTONE N="555"/></L>
<L>Of me þou haue mynde and merci!</L>
<L>Ne schop þou me þat art so sleiȝ, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>And þi creature was i,</L>
<L>As mony on þat sitteþ þe neyȝ,</L>
<L>And þat þou hast so wel do bi? <MILESTONE N="560"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>71 (57).</HEAD>
<L>Þow, god, þat wustest al beforen,</L>
<L>Whi schop þow me to wroþ<HI REND="italic">er</HI> hele, <MILESTONE N="450"/></L>
<L>To ben þus togged and totoren,</L>
<L>Or for to welden eny wele?</L>
<L>Þulke þat scholden han ben loren, <MILESTONE N="565"/></L>
<L>Wel miȝtest þou such werkes spele;</L>
<L>Allas! whi leetest vs be boren, <MILESTONE N="455"/></L>
<L>To ȝiuen þe foule fendes so fele?"</L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>72 (58).</HEAD>
<L>Þe fendes gu<HI REND="italic">n</HI>nen aȝeyn to crye:</L>
<L>"Caytif, helpeþ þe now no more <MILESTONE N="570"/></L>
<L>To clepen on Jh<HI REND="italic">es</HI>u ne on Marie,</L>
<L>Ne for to craue Cristes ore. <MILESTONE N="460"/></L>
<L>Iloren hast þow þe cumpaynye,</L>
<L>For serued hast þou vs so ȝore;</L>
<L>Þi ryot þow schalt now abuyȝe, <MILESTONE N="575"/></L>
<L>As oþere þat leeueþ vppon vre lore."</L>
</LG>
<LG N="73">
<PB N="104" REF="81"/>
<HEAD>73 (59).</HEAD>
<L>Þe fendes þat of him weore fayn, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>Bi top and tayl þei henten hit,</L>
<L>And slongen hit myd a modi mayn</L>
<L>Into þe aller deoppeste pit, <MILESTONE N="580"/></L>
<L>Þer neuer so<HI REND="italic">n</HI>ne ne schal be seyn;</L>
<L>Heomself asonken in þermit. <MILESTONE N="470"/></L>
<L>Þe eorþe closede hitself aȝeyn,</L>
<L>And þe dungoun was fordit.</L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>74 (60).</HEAD>
<L>And hit was forþe, þat foule lod, <MILESTONE N="585"/></L>
<L>Faste hit gon neiȝen þe day;</L>
<L>On vche an her a drope stod, <MILESTONE N="475"/></L>
<L>For fyn fere þer i lay;</L>
<L>To Jh<HI REND="italic">es</HI>u Crist wiþ mylde mod</L>
<L>Ȝerne ich clepede and criȝede ay; <MILESTONE N="590"/></L>
<L>So was i ferd, ich was neiȝ wod,</L>
<L>Þat heo me scholden haue boren away. <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>75 (61).</HEAD>
<L>I þonke him þat suffrede deþ,</L>
<L>His muchele merci and his ore,</L>
<L>Þat saued me from so many a qwed, <MILESTONE N="595"/></L>
<L>A synful wrecche as i lay þore.</L>
<L>Alle synful ich rede hem red, <MILESTONE N="485"/></L>
<L>Heore synnes for to rewen sore;</L>
<L>For nis no synne in world so gret,</L>
<L>Þat Cristes merci nis wel more. <MILESTONE N="600"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>76 (62).</HEAD>
<L>A! Jh<HI REND="italic">es</HI>u, þat vs alle hast wrouȝt,</L>
<L>Lord, after þi feire face, <MILESTONE N="490"/></L>
<L>And mid þi p<HI REND="italic">re</HI>cious blod ibouȝt,</L>
<L>Of amendeme<HI REND="italic">n</HI>t ȝef vs space,</L>
<L>So þat þin hondewerk leose nouȝt <MILESTONE N="605"/></L>
<L>In so deolful stude and place;</L>
<L>Ac þe ioye þ<HI REND="italic">at</HI> þ<HI REND="italic">ou</HI> hast vs wrouȝt, <MILESTONE N="495"/></L>
<L>Grau<HI REND="italic">n</HI>te vs, god, for þyn holy grace!</L>
<CLOSER>Ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="poem">
<PB REF="44" MS="y"/>
<HEADNOTE><P>Digby Manuscript 102, Bl. 136 r.</P></HEADNOTE>
<HEAD>Disputacio int<HI REND="italic">er</HI> corpus <HI REND="italic">et</HI> a<HI REND="italic">n</HI>i<HI REND="italic">m</HI>am.</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>1 (1).</HEAD>
<L>As i lay in a wynternyȝt</L>
<L>In a derkyng bifore þe day,</L>
<L>Me þouȝt i se a selly siȝt,</L>
<L>A body on a bere lay;</L>
<L>That hadde ben a mody knyȝt <MILESTONE N="5"/> <MILESTONE N="5"/></L>
<L>And litil had s<HI REND="italic">er</HI>ued god to pay;</L>
<L>Lorne he hadde his lifes liȝt;</L>
<L>Þe gost was out <HI REND="italic">and</HI> went away.</L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>2 (2).</HEAD>
<L>When þe gost was went hit fro,</L>
<L>Hit withstynt and þ<HI REND="italic">er</HI>by stode, <MILESTONE N="10"/> <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Bihelde þe body þ<HI REND="italic">er</HI>e hit come fro,</L>
<L>With simple chere and drery mode;</L>
<L>And saide: "Allas <HI REND="italic">and</HI> wele away!</L>
<L>Þ<HI REND="italic">ou</HI> foule flesch, þou vile blode!</L>
<L>Why lyes þ<HI REND="italic">ou</HI> now stynkyng so, <MILESTONE N="15"/> <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Þat sum tyme was so wilde <HI REND="italic">and</HI> wode?</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>3 (3).</HEAD>
<L>Þou þat was wonede to ryde</L>
<L>So heiȝ on hors in <HI REND="italic">and</HI> oute,</L>
<L>So kene a knyȝt <HI REND="italic">and</HI> kidde so wyde,</L>
<L>As a lyoun fiers and proude, <MILESTONE N="20"/> <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Wher<HI REND="italic">e</HI> is now þy michel pride,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> þi let þat was so loude?</L>
<L>Why lyes þ<HI REND="italic">ou</HI> now so bareside,</L>
<L>Prikked in so pou<HI REND="italic">er</HI>e a schroude?</L>
</LG>
<LG N="4">
<PB N="69" REF="46" MS="y"/>
<HEAD>4 (4).</HEAD>
<L>Wher<HI REND="italic">e</HI> ar now alle þy worthy wedes,</L>
<L>Þy somers with thy riche beddes,</L>
<L>Thy palfrays <HI REND="italic">and</HI> þy proude stedes,</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">ou</HI> aboute in destre leddes?</L>
<L>Þy faukones þ<HI REND="italic">at</HI> were wonte to brede,</L>
<L>And grehoundes þat þ<HI REND="italic">ou</HI> feddes? <MILESTONE N="30"/> <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Me þinke[þ] þy gode is now ful gnede,</L>
<L>Now alle þy frendes arn fro þe fledde.</L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>5 (13).</HEAD>
<L>Wher ar þy markes <HI REND="italic">and</HI> þy poundes,</L>
<L>Þy folk <HI REND="italic">and</HI> þy faire fegh,</L>
<L>Þy grete tresour by roue <HI REND="italic">and</HI> grounde, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Briȝt broches, ryng <HI REND="italic">and</HI> begh? <MILESTONE N="100"/></L>
<L>Who durst bed þe stroke or wounde,</L>
<L>When þy baner was born on hegh?</L>
<L>Yuel art þ<HI REND="italic">ou</HI> proued in a stounde,</L>
<L>Þy tail is kutted þe ful negh.</L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>6 (5).</HEAD>
<L>Wher<HI REND="italic">e</HI> ar þy castels <HI REND="italic">and</HI> þy tours,</L>
<L>Þy chambre <HI REND="italic">and</HI> þy hyȝe halle,</L>
<L>Þat payntede was wiþ proude flours, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>And þy riche robes alle?</L>
<L>Thy quyltes <HI REND="italic">and</HI> þy cou<HI REND="italic">er</HI>tours, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Thy cendal <HI REND="italic">and</HI> þy purprepalle?</L>
<L>Lo! wrecche, where is now þy boure?</L>
<L>To morne schal þ<HI REND="italic">ou</HI> þerin falle. <MILESTONE N="40"/></L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>7 (6).</HEAD>
<L>Wher beþ now þy cokes snel,</L>
<L>Þat shulde go <HI REND="italic">and</HI> graith þy mete <MILESTONE N="50"/></L>
<L>With riche spicerie, for to smel,</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">ou</HI> was gredy for to frete,</L>
<L>That dede þy foule flesch to swel, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat now shal foule wermes ete?</L>
<L>And i þe hard put of hel <MILESTONE N="55"/></L>
<L>For þy glotonie mone gete.</L>
</LG>
<LG N="8">
<PB N="71" REF="48"/>
<HEAD>8 (7).</HEAD>
<L>Wher ar þy mynstrels þ<HI REND="italic">at</HI> schulde þe glue</L>
<L>With harpe <HI REND="italic">and</HI> fythel <HI REND="italic">and</HI> tabourebete? <MILESTONE N="50"/></L>
<L>The pypers, þat in bagges blue,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">at</HI> þ<HI REND="italic">ou</HI> gaf þy giftes grete, <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Thy proude robes, olde <HI REND="italic">and</HI> nue,</L>
<L>To ȝelpe on þe, þ<HI REND="italic">er</HI>e þai sete?</L>
<L>Suche truyl<HI REND="italic">eur</HI>s neu<HI REND="italic">er</HI>e true <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Of þe hadde gret biȝete.</L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>9 (8).</HEAD>
<L>For to bere thy word so wide, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>And make of þe boþ rym <HI REND="italic">and</HI> raf,</L>
<L>Suche gylours for pompe <HI REND="italic">and</HI> pride</L>
<L>Largely of þyn þ<HI REND="italic">ou</HI> gaf. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>But þe pou<HI REND="italic">er</HI>e ȝeden al be side,</L>
<L>Or eu<HI REND="italic">er</HI>e ham þ<HI REND="italic">ou</HI> ou<HI REND="italic">er</HI>haf; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>And if þay come in eny vnride,</L>
<L>Sone were þay striken wiþ a staf.</L>
</LG>
<LG N="10">
<HEAD>10 (9).</HEAD>
<L>Of þe pou<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">ou</HI> hit nam, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Þat meny gloton ete <HI REND="italic">and</HI> dranke;</L>
<L>Neu<HI REND="italic">er</HI>e þouȝtest þ<HI REND="italic">ou</HI> of wham, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Ne who þ<HI REND="italic">er</HI>fore sore swanke.</L>
<L>The riche was welcome when he cam,</L>
<L>Þe þou<HI REND="italic">er</HI>e was bete þat he stanke; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Now is al gone with godis gram,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">ou</HI> haues, wreche, litel thanke. <MILESTONE N="80"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>11 (12).</HEAD>
<L>But to morn when it is day,</L>
<L>Out of kiȝt <HI REND="italic">and</HI> al þy kynne <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Bare shal þ<HI REND="italic">ou</HI> wend away,</L>
<L>And lef here al þy worldes wynne.</L>
<L>In proud palays if þ<HI REND="italic">ou</HI> here lay, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>With wormes now is taken þin ynne;</L>
<L>Thy boure is bilt in ful cold clay, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Þe roue shal rest riȝt at þy chynne.</L>
</LG>
<LG N="12">
<PB N="73" REF="50" MS="y"/>
<HEAD>12 (11).</HEAD>
<L>Þ<HI REND="italic">ou,</HI> wrecche, þ<HI REND="italic">at</HI> in al þy siht</L>
<L>Was neu<HI REND="italic">er</HI>e of worldes wynne sadde, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Now has þ<HI REND="italic">ou</HI> neþer lond no liht,</L>
<L>Bot seuen fot <HI REND="italic">and</HI> vnneþ þatte.</L>
<L>Now sees þ<HI REND="italic">ou, and</HI> þe soth wile kiht, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Þat al is lorn þat þ<HI REND="italic">ou</HI> er gatte;</L>
<L>And shal neu<HI REND="italic">er</HI> more be bliht <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Of þat other wole make hem gladde.</L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>13 (10).</HEAD>
<L>Of al þ<HI REND="italic">at</HI> þ<HI REND="italic">ou</HI> togider drogh,</L>
<L>And was wele harder þan þe flynt,</L>
<L>Suche schul now make hem large ynogh, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> þ<HI REND="italic">ou</HI> neu<HI REND="italic">er</HI>e naddest bit mynt. <MILESTONE N="100"/></L>
<L>And þ<HI REND="italic">ou</HI> þat madest hit so togh,</L>
<L>Al þy bost is sone stynt.</L>
<L>Bot y may wepe þat þ<HI REND="italic">ou</HI> by logh,</L>
<L>For al my blis is for þe tynt. <MILESTONE N="80"/></L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>14 (14).</HEAD>
<L>Thy fals heir is now ful fayn, <MILESTONE N="105"/> <MILESTONE N="105"/></L>
<L>Þy faire fees to vndergo;</L>
<L>Wele is him þis day isseyn,</L>
<L>Þat litel good wile for þe do.</L>
<L>Ne wold he nouȝt ȝyue ageyn,</L>
<L>To brynge vs boþ to rest <HI REND="italic">and</HI> roo, <MILESTONE N="110"/> <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Of al þat lond a fot or tweyn,</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">ou</HI> so synfully come to.</L>
</LG>
<LG N="15">
<HEAD>15 (15).</HEAD>
<L>Now wil þy wyf no more wepe;</L>
<L>O nyȝt ne shal she haue no rest,</L>
<L>Ne for fele þouȝtes slepe, <MILESTONE N="115"/> <MILESTONE N="115"/></L>
<L>What man hir byfel best</L>
<L>In þy stede for to crepe;</L>
<L>Be þys she wot of on al prest.</L>
<L>Be þ<HI REND="italic">ou</HI> to morn doluen depe,</L>
<L>Sone þay shulle be treuþfest. <MILESTONE N="120"/> <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="16">
<PB N="75" REF="52"/>
<HEAD>16 (16).</HEAD>
<L>Alle þy sectours shal now seke</L>
<L>Þy other catel, now þ<HI REND="italic">ou</HI> art dede;</L>
<L>Al shal sone go to wreke,</L>
<L>Haue þay delt a litel brede.</L>
<L>Ilkon shal pyke þat he may skeke, <MILESTONE N="125"/> <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Shep or swyne, hors or nete;</L>
<L>But litel þ<HI REND="italic">er</HI>of thar vs reke,</L>
<L>For we ar boþ bytauȝt þe quede.</L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>17.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>18 (17).</HEAD>
<L>Now is þe cursyng on þe liȝt,</L>
<L>Wreche, þ<HI REND="italic">er</HI>e i se þe lye, <MILESTONE N="130"/></L>
<L>Þat meny on bad þe day <HI REND="italic">and</HI> nyȝt,</L>
<L>And knele[d] on þair knees to crye. <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Bot allas! þat i wreched wyȝt</L>
<L>Shal now so gultles abye</L>
<L>Al þy schame <HI REND="italic">and</HI> þy vnryȝt <MILESTONE N="135"/></L>
<L>Wiþ sorwe <HI REND="italic">and</HI> woo þat i shal drye."</L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>19 (18). Audiens tunc corpus redarguc<HI REND="italic">i</HI>o<HI REND="italic">n</HI>em sp<HI REND="italic">irit</HI>us et voce q<HI REND="italic">ua</HI>si iracundiosa sono q<HI REND="italic">uodam</HI> lamentac<HI REND="italic">i</HI>o<HI REND="italic">n</HI>is horribilis sic respondit dicens.</HEAD>
<L>And when þe gost wiþ grisly chere <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Hadde þus made his michel mone,</L>
<L>The body þer<HI REND="italic">e</HI> hit lay on bere,</L>
<L>A grisly þyng as bit was one, <MILESTONE N="140"/></L>
<L>The hed heued vp <HI REND="italic">and</HI> þe swere;</L>
<L>As thynge al seek bit gaf a grone, <MILESTONE N="150"/></L>
<L>And saide: "Whider þouȝtest þ<HI REND="italic">ou</HI> fere,</L>
<L>Þat is þus þroly fro me gone?"</L>
</LG>
<LG N="20">
<PB N="77" REF="54"/>
<HEAD>20 (19).</HEAD>
<L>Hit saide: "What ayleþ þe now, gast, <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> me þus braydes of my vnhap?</L>
<L>Ne wist þ<HI REND="italic">ou</HI> how my hert brast, <MILESTONE N="155"/></L>
<L>When deþ so doelfully me drap?</L>
<L>I nam nouȝt þe ferst ne þe last,</L>
<L>Þat shal drynke of þat nap; <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Nis non so kene þ<HI REND="italic">at</HI> he nys cast,</L>
<L>Þe pruddest may erest kepe his clap. <MILESTONE N="160"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>21 (20).</HEAD>
<L>What braydest þ<HI REND="italic">ou</HI> me þat i shal rote?</L>
<L>For so dede Sampson <HI REND="italic">and</HI> Cesar,</L>
<L>Þat no man kan nouȝt fynde a mote <MILESTONE N="155"/></L>
<L>Of ham, ne of þe moder þat ham bar.</L>
<L>Wormes gnoȝen her<HI REND="italic">e</HI> aller þrote, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>So foul þay ligge, now am y war;</L>
<L>Ther deþ wil come, suffre man mote,</L>
<L>Ne may helpe non gayn chare. <MILESTONE N="160"/></L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>22 (21).</HEAD>
<L>When y se boþ clerk <HI REND="italic">and</HI> knyȝt</L>
<L>And oþer mo by waies go, <MILESTONE N="170"/></L>
<L>And y was man of michel myȝt,</L>
<L>And eu<HI REND="italic">er</HI>e wend endured so,</L>
<L>Heigh halles <HI REND="italic">and</HI> boures bryȝt <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Had y made wiþ myrthes mo,</L>
<L>My duellyng here ful faire ydiȝt, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>Þat deþ haþ me þus demed fro.</L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>23 (22).</HEAD>
<L>My wonyng here so mury i wrouȝt,</L>
<L>And wend haue lyued ȝut ȝeres fele; <MILESTONE N="170"/></L>
<L>Brode wastes <HI REND="italic">and</HI> wodes y bouȝt</L>
<L>Wiþ al þat eu<HI REND="italic">er</HI>e y myȝt spele. <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Now is þe worlde went aȝein my þouȝt;</L>
<L>And deþ, þ<HI REND="italic">at</HI> kan stille me stele,</L>
<L>Haþ me dryue away wiþ nouȝt, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>And other towelden al my wele.</L>
</LG>
<LG N="24">
<PB N="79" REF="56"/>
<HEAD>24 (23).</HEAD>
<L>And if þ<HI REND="italic">ou</HI> wilt þ<HI REND="italic">er</HI>of wyte, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Þat we shul boþ be spilt,</L>
<L>Wiþ þy self þ<HI REND="italic">ou</HI> sholdest ferst flyte,</L>
<L>For al it is þin owen gilt. <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Þat now y schewe wiþ wordes lyte</L>
<L>And wiþ reson, if þ<HI REND="italic">ou</HI> wilt; <MILESTONE N="190"/></L>
<L>Þou art to blame, and y al quyte,</L>
<L>For þ<HI REND="italic">ou</HI> sholdest fro synne vs boþ haue shilt.</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>25 (24).</HEAD>
<L>For god þe shope after his schap, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>And gaf þe boþ wit <HI REND="italic">and</HI> skil;</L>
<L>And in þy lokyng was y laft, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>To wisse after þin owen wil.</L>
<L>Ne couþ y neu<HI REND="italic">er</HI>e of wikked craft,</L>
<L>Ne wist what was gode ne il, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>But as a best dombe <HI REND="italic">and</HI> daft,</L>
<L>And al þ<HI REND="italic">ou</HI> tauȝtest me þ<HI REND="italic">er</HI>til. <MILESTONE N="200"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>26 (25).</HEAD>
<L>I was bytauȝt þe for to ȝeme,</L>
<L>Boþ at euen <HI REND="italic">and</HI> at morne,</L>
<L>And sette to serue þe to queme, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>A witles þyng as y was borne.</L>
<L>But þ<HI REND="italic">ou</HI> þat dedes couþest deme, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">ere</HI> þ<HI REND="italic">ou</HI> art þy selue forlorne,</L>
<L>Of my folie, hit may wele seme,</L>
<L>Y shulde haue be war byforne." <MILESTONE N="200"/></L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>27 (26). Respondit tunc sp<HI REND="italic">irit</HI>us ad corpus.</HEAD>
<L>Then sayd þe soule: "Body be stille!</L>
<L>Who haþ lerned þe al þis wit, <MILESTONE N="210"/></L>
<L>To ȝif me þis ansuer grille,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">ou</HI> lyest bolned as a bit?</L>
<L>Wenestou, wrecche, þouȝ þou fille <MILESTONE N="205"/></L>
<L>Wiþ þy foule flesche a pit,</L>
<L>Of al þat eu<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">ou</HI> has done ille, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> þ<HI REND="italic">ou</HI> so liȝtly shal be quyt?</L>
</LG>
<LG N="28">
<PB N="81" REF="58" MS="y"/>
<HEAD>28 (27).</HEAD>
<L>Wenestou now to gete griþ,</L>
<L>Þouȝ þ<HI REND="italic">ou</HI> lie roten þ<HI REND="italic">er</HI>e in þat clay? <MILESTONE N="210"/></L>
<L>Nay! þouȝ þ<HI REND="italic">ou</HI> rote pile <HI REND="italic">and</HI> pith,</L>
<L>And al toblowe wiþ wynd away, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Ȝet schal þ<HI REND="italic">ou</HI> come with lym and liþ</L>
<L>Aȝein to me on domesday,</L>
<L>And come to court <HI REND="italic">and</HI> y þe wiþ, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>For to kepe oure ryȝt pay.</L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>29 (28).</HEAD>
<L>To loke, þ<HI REND="italic">ou</HI> saiest, þ<HI REND="italic">ou</HI> was me tauȝt; <MILESTONE N="225"/></L>
<L>But when þ<HI REND="italic">ou</HI> couþe of eny quede,</L>
<L>Wiþ þe teeþ þe bridel þ<HI REND="italic">ou</HI> lauȝt,</L>
<L>And dedest al þ<HI REND="italic">at</HI> y þe forbede. <MILESTONE N="220"/></L>
<L>To synne <HI REND="italic">and</HI> schame was þy drauȝt,</L>
<L>To sorowe <HI REND="italic">and</HI> to wikkedhede; <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Ful ofte y flote agayn <HI REND="italic">and</HI> fauȝt,</L>
<L>But ay þ<HI REND="italic">ou</HI> toke þyn owen rede.</L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>30 (29).</HEAD>
<L>For when y monede þy soulnedes, <MILESTONE N="225"/></L>
<L>Messe, matyns <HI REND="italic">and</HI> euensong,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">ou</HI> most first do oþ<HI REND="italic">er</HI> dedes, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>And saydest, hit was al ydel gong.</L>
<L>To ryuer or to chace þ<HI REND="italic">ou</HI> ȝedes,</L>
<L>Or to court to deme wrong; <MILESTONE N="230"/></L>
<L>But it wer<HI REND="italic">e</HI> for pride or grete nedes,</L>
<L>Litel gode þ<HI REND="italic">ou</HI> didest among. <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<HEAD>31 (30).</HEAD>
<L>And who may more treson do</L>
<L>Or his lord bett<HI REND="italic">er</HI>e engyne,</L>
<L>Þan he þ<HI REND="italic">at</HI> al his trist is to, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>And wiþ him as his owin hyne?</L>
<L>Ay seþ þ<HI REND="italic">ou</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> þryuen <HI REND="italic">and</HI> þro, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>And wistest all<HI REND="italic">e</HI> werkes myne,</L>
<L>Þy self p<HI REND="italic">ur</HI>ueidestou rest <HI REND="italic">and</HI> ro,</L>
<L>And me hast diȝt pitte <HI REND="italic">and</HI> pyne. <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="32">
<PB N="83" REF="60"/>
<HEAD>32 (32).</HEAD>
<L>Now may þese wylde bestes renne</L>
<L>And liggen vnder lynd <HI REND="italic">and</HI> leef, <MILESTONE N="250"/> <MILESTONE N="250"/></L>
<L>And foules fle be felde <HI REND="italic">and</HI> fenne,</L>
<L>Ay seþen þy fals hert cleef.</L>
<L>Thy eye is blynde <HI REND="italic">and</HI> can nouȝt kenne,</L>
<L>Þy mouþe is dombe, þin eres ar deef;</L>
<L>And þ<HI REND="italic">ou</HI> so loþly list to grenne, <MILESTONE N="255"/> <MILESTONE N="255"/></L>
<L>Fro þe comeþ a wikked weef."</L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>33.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="34">
<PB N="85" REF="62"/>
<HEAD>34 (33). Respondit iterum corpus ad a<HI REND="italic">n</HI>i<HI REND="italic">m</HI>am vocc querula dicens.</HEAD>
<L>The body bigan to grone <HI REND="italic">and</HI> say: <MILESTONE N="265"/></L>
<L>"Gost, þ<HI REND="italic">ou</HI> doest wrong ywys,</L>
<L>Al þat gylt on me to lay,</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">ou</HI> hast lorn so michel blys. <MILESTONE N="260"/></L>
<L>Wher was y by wode or way,</L>
<L>Sat or stode or dide ouȝt mys, <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Þat y nas eu<HI REND="italic">er</HI>e vnder þe ay?</L>
<L>Wele þ<HI REND="italic">ou</HI> wot þat soþe it ys.</L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>35.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="36">
<HEAD>36.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>37 (38).</HEAD>
<L>I ne scholde haue ben but as a shep,</L>
<L>Or as an ox, or as a swyn, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>Þat ete <HI REND="italic">and</HI> dranke, lay <HI REND="italic">and</HI> slep,</L>
<L>Slayn <HI REND="italic">and</HI> passed al his pyn; <MILESTONE N="300"/></L>
<L>Ne neu<HI REND="italic">er</HI>e of catel taken kep,</L>
<L>Ne chosen þe wat<HI REND="italic">er</HI>e fro þe wyn,</L>
<L>Ne now ne scholde to helle dep, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Ne wer<HI REND="italic">e</HI> þe witte þat al was þyn."</L>
</LG>
<LG N="38">
<PB N="87" REF="64"/>
<HEAD>38.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>39.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>40.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="41">
<PB N="89" REF="66" MS="y"/>
<HEAD>41.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="42">
<HEAD>42 (31).</HEAD>
<L>"So fele tymes y þe þrat,</L>
<L>What we boþe schulden haue; <MILESTONE N="330"/></L>
<L>But litel tale ȝaf þ<HI REND="italic">ou</HI> of þat,</L>
<L>Þouȝ þ<HI REND="italic">ou</HI> see all<HI REND="italic">e</HI> þy frendes graue.</L>
<L>Þ<HI REND="italic">ou</HI> dide[st] as þe world þe bad, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>And as þy foule flesch wolde craue;</L>
<L>I suffred þe <HI REND="italic">and</HI> dede as mad, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>To be my lord <HI REND="italic">and</HI> y þy knaue."</L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>43 (34).</HEAD>
<L>"And þ<HI REND="italic">ou</HI> þat was so wonderly wrouȝt, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">ou</HI> saiest y made þe my þral?</L>
<L>Al þ<HI REND="italic">at</HI> eu<HI REND="italic">er</HI>e þe of rouȝt,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">ou</HI> hit didest <HI REND="italic">and</HI> y wiþ al. <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Ne mysdide y neu<HI REND="italic">er</HI>e nouȝt,</L>
<L>Ne y ne rafte, ne y ne stal, <MILESTONE N="270"/></L>
<L>That ferst of þe ne come þe þouȝt.</L>
<L>Abye who it abye schal!</L>
</LG>
<LG N="44">
<HEAD>44 (35).</HEAD>
<L>What wist y was wrong or riȝt, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>What to take or what to shone,</L>
<L>But as þ<HI REND="italic">ou</HI> puttest in my siȝt, <MILESTONE N="275"/></L>
<L>Þat al þe wisdome shuldest haue cone?</L>
<L>For when y dide ones an vnriȝt,</L>
<L>And eft gan me þ<HI REND="italic">er</HI>of mone, <MILESTONE N="350"/></L>
<L>Þenne laide y al my myȝt,</L>
<L>Anoþ<HI REND="italic">er</HI> tyme to haue my wone. <MILESTONE N="280"/></L>
</LG>
<LG N="45">
<PB N="91" REF="68"/>
<HEAD>45 (36).</HEAD>
<L>But haddest þ<HI REND="italic">ou, and</HI> god it ouþ,</L>
<L>Gyue me hunger, þirst <HI REND="italic">and</HI> colde,</L>
<L>And wissede me, þ<HI REND="italic">at</HI> no goed couþ, <MILESTONE N="355"/></L>
<L>But lye in bismer<HI REND="italic">e</HI> so bolde,</L>
<L>That y lerned in my ȝouþ, <MILESTONE N="285"/></L>
<L>Y helde hit, seþen y was olde;</L>
<L>And þ<HI REND="italic">ou</HI> me let rayke norþ <HI REND="italic">and</HI> souþ,</L>
<L>And haue al my wile in wolde. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>46 (37).</HEAD>
<L>Wele wistou what was my kynde,</L>
<L>And al mankynde it is al so, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>To haue þis wikkede world in mynde,</L>
<L>And ay coueyten mo <HI REND="italic">and</HI> mo.</L>
<L>Þ<HI REND="italic">ou</HI> shuldest haue leten me bynde, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>When y wolde to synne go;</L>
<L>But when þe blynde ledeþ þe blynde, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>In dyk falleþ þay boþ to."</L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>47 (39). Respondit adhuc sp<HI REND="italic">irit</HI>us ad corpus.</HEAD>
<L>"Haa! þ<HI REND="italic">ou</HI> foule fleshe vnsete, <MILESTONE N="305"/></L>
<L>Nede þ<HI REND="italic">ou</HI> makes me say: Allas! <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Þat y seye þe eu<HI REND="italic">er</HI>e ȝete,</L>
<L>For al my loue on þe y las.</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">ou</HI> louedest me þ<HI REND="italic">ou</HI> lete,</L>
<L>And madest me an howe of glas; <MILESTONE N="310"/></L>
<L>I dede al þat þe was swete, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>And þ<HI REND="italic">ou</HI> trayto<HI REND="italic">ur</HI> eu<HI REND="italic">er</HI>e was.</L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>48 (40).</HEAD>
<L>Þe fend of helle þat haþ enuy</L>
<L>To al mankynde, <HI REND="italic">and</HI> ay haþ had,</L>
<L>Was eu<HI REND="italic">er</HI>e aboute þe as a spy, <MILESTONE N="315"/></L>
<L>To eny gode when y þe bad. <MILESTONE N="380"/></L>
<L>Þe world he drowe to company,</L>
<L>Þat mony a soul haþ forrad;</L>
<L>Þay to wisten al þy foly,</L>
<L><HI REND="italic">And</HI> made þe boþ blynde <HI REND="italic">and</HI> mad. <MILESTONE N="320"/></L>
</LG>
<LG N="49">
<PB N="93" REF="70"/>
<HEAD>49 (41).</HEAD>
<L>For when y bad þe schrift take, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>And lef þy synnes ay <HI REND="italic">and</HI> o,</L>
<L>Do penaunce, faste <HI REND="italic">and</HI> wake,</L>
<L>Þe fend saide: 'Shal þ<HI REND="italic">ou</HI> nouȝt so!</L>
<L>Þus ȝong al þy ryot forsake, <MILESTONE N="325"/></L>
<L>And lede þy lyf in sorwe <HI REND="italic">and</HI> wo! <MILESTONE N="390"/></L>
<L>Ioye <HI REND="italic">and</HI> blisse y rede þe make,</L>
<L>And þenk to lyue ȝet ȝeres mo!'</L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>50 (42).</HEAD>
<L>And y bad þe lef pryde,</L>
<L>Þy meny mes, þy riche shroud, <MILESTONE N="330"/></L>
<L>Þe wikkede world stode þe bi syde, <MILESTONE N="395"/></L>
<L>And bad þe be queynt <HI REND="italic">and</HI> proud,</L>
<L>Þy flesch wiþ riche robes shryde,</L>
<L>Nouȝt as a beggar in a clout,</L>
<L>And on heyȝ hors to ryde <MILESTONE N="335"/></L>
<L>Wiþ michel meyne in <HI REND="italic">and</HI> out. <MILESTONE N="400"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>51 (43).</HEAD>
<L>And when y bad þe erly ryse,</L>
<L>And take of me ryȝtly kepe,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">ou</HI> saydes, þ<HI REND="italic">ou</HI> myȝt noȝt in no wyse</L>
<L>For þe mury morneslepe. <MILESTONE N="340"/></L>
<L>And when ȝe had set ȝoure assyse, <MILESTONE N="405"/></L>
<L>Ȝe þre traito<HI REND="italic">ur</HI>s, sore y wepe;</L>
<L>Ȝe led me wiþ ȝour<HI REND="italic">e</HI> empryse,</L>
<L>As þe belweþer doþ þe shepe.</L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>52 (44).</HEAD>
<L>And when ȝe had tolde ȝour<HI REND="italic">e</HI> tale, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>Aȝein me were ȝe all<HI REND="italic">e</HI> sworn; <MILESTONE N="410"/></L>
<L>Al ȝe helde hit truteuale,</L>
<L>Þat eu<HI REND="italic">er</HI>e had y saide beforn.</L>
<L>Ȝe led me be doun <HI REND="italic">and</HI> dale,</L>
<L>As an ox by þe horn, <MILESTONE N="350"/></L>
<L>To stede þ<HI REND="italic">er</HI> him ys browen bale, <MILESTONE N="415"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI> his þrote shal be shorn.</L>
</LG>
<LG N="53">
<PB N="95" REF="72" MS="y"/>
<HEAD>53 (48).</HEAD>
<L>If alle þe men now vnder mone</L>
<L>To deme vs were brouȝt on benke,</L>
<L>Þe schames þ<HI REND="italic">at</HI> vs shal be done</L>
<L>Ne myȝt þay nouȝt half beþenke. <MILESTONE N="420"/> <MILESTONE N="380"/></L>
<L>Ne helpeþ vs no maner bede ne bone,</L>
<L>Ne vs ne may no wile ne wrenke.</L>
<L>Hellehoundes comen ful sone,</L>
<L>Fro þaim ne may we neu<HI REND="italic">er</HI>e slenke."</L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>54 (45). Iterum respondit corpus ad sp<HI REND="italic">iritu</HI>m.</HEAD>
<L>And when þe body se þe gast <MILESTONE N="425"/></L>
<L>Suche doel <HI REND="italic">and</HI> mone make,</L>
<L>Hi[t] saide: "Allas! my lyf last, <MILESTONE N="355"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> eu<HI REND="italic">er</HI>e y lyued for þy sake!</L>
<L>Þat my hert sone ne had brast,</L>
<L>When y was fro my moder take, <MILESTONE N="430"/></L>
<L>Or ben into a pitte ycast</L>
<L>Wiþ a tode or wiþ a snake! <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>55 (46).</HEAD>
<L>For þenne ne had y neu<HI REND="italic">er</HI>e lerned,</L>
<L>What was ille ne what was gode,</L>
<L>Ne no catel wiþ wrong ȝerned, <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Ne pyne þoled, as y now mote;</L>
<L>Wheþer no seynt may bed oure erend <MILESTONE N="365"/></L>
<L>To him þat bouȝt vs wiþ his blode,</L>
<L>Þat we ne be in helle forberned,</L>
<L>Þurȝ his m<HI REND="italic">er</HI>cie to don vs bote." <MILESTONE N="440"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>56 (47). Iterum respondit sp<HI REND="italic">irit</HI>us ad corpus.</HEAD>
<L>"Certes, now it is to late,</L>
<L>For to p<HI REND="italic">re</HI>ie or for to preche; <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Now is þe wayn at þe ȝate,</L>
<L>And þy tonge haþ layde þe speche.</L>
<L>A poynt of our<HI REND="italic">e</HI> peyn to abate, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>In al þis world þ<HI REND="italic">er</HI>e nys no leche;</L>
<L>Þat boþ (ne) shul we gon o gate, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>Suche is Cristes hard wreche.</L>
</LG>
<LG N="57">
<PB N="97" REF="74"/>
<HEAD>57 (49).</HEAD>
<L>But haddest þ<HI REND="italic">ou</HI> a litel ere, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>Whiles vs was lyf togedr<HI REND="italic">e</HI> lent, <MILESTONE N="450"/></L>
<L>So þ<HI REND="italic">ou</HI> feldest þe seke <HI REND="italic">and</HI> sere,</L>
<L>Schryuen þe and þe deuel schent,</L>
<L>And leten renne a reuful tere,</L>
<L>And had wile of amendement, <MILESTONE N="390"/></L>
<L>Ne þurt vs now haue be in fere, <MILESTONE N="455"/></L>
<L>Þat god ne wolde his wile haue went.</L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>58.</HEAD>
<L></L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>59 (50).</HEAD>
<L>I ne may no leng<HI REND="italic">er</HI>e duelle, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>Ne stonde here to speke wiþ þe;</L>
<L>For hellehoundes here y ȝelle, <MILESTONE N="395"/></L>
<L>And fendes mo þen y may se,</L>
<L>Þat comen to fecche me to helle,</L>
<L>Ne may y no gates fle; <MILESTONE N="470"/></L>
<L>And þ<HI REND="italic">ou</HI> schalt come in flesch <HI REND="italic">and</HI> felle</L>
<L>At domesday to wone wiþ me." <MILESTONE N="400"/></L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>60 (51).</HEAD>
<L>And when þe gost had þus sayd,</L>
<L>Ne wist hit whider hit shulde go,</L>
<L>But to it at a wroþly brayd <MILESTONE N="475"/></L>
<L>Come a þousand fendes <HI REND="italic">and</HI> mo.</L>
<L>And sone þay hadden on him layd <MILESTONE N="405"/></L>
<L>Þair scharp<HI REND="italic">e</HI> clokes all<HI REND="italic">e</HI> þo;</L>
<L>Hit was in a sory playd,</L>
<L>Reuly totered to <HI REND="italic">and</HI> fro. <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<PB N="99" REF="76" MS="y"/>
<HEAD>61 (52).</HEAD>
<L>For su<HI REND="italic">m</HI>me wer<HI REND="italic">e</HI> ragged <HI REND="italic">and</HI> tailed,</L>
<L>And brode bunches on her<HI REND="italic">e</HI> bak, <MILESTONE N="410"/></L>
<L>Sharp<HI REND="italic">e</HI> clawes <HI REND="italic">and</HI> long nailed;</L>
<L>Was non of hem wiþouten lak.</L>
<L>On all<HI REND="italic">e</HI> halues it was assailed <MILESTONE N="485"/></L>
<L>Of meny a deuel boþ blo <HI REND="italic">and</HI> blak;</L>
<L>M<HI REND="italic">er</HI>cie cryyng litel auailed, <MILESTONE N="415"/></L>
<L>Seþ god him wolde so hard wrak.</L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>62 (53).</HEAD>
<L>Su<HI REND="italic">m</HI>me his chauels al towrast,</L>
<L>And putten him in þe lede al hote; <MILESTONE N="490"/></L>
<L>Þay bad he sholde drynke fast,</L>
<L>And shenk aboute him all<HI REND="italic">e</HI> a brode. <MILESTONE N="420"/></L>
<L>A deuel come þ<HI REND="italic">er</HI>e atte last,</L>
<L>Þat was mayster, wele y wote,</L>
<L>A cultur glowand in him he cast, <MILESTONE N="495"/></L>
<L>Þat it þruȝ his hert smote.</L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>63 (54).</HEAD>
<L>Glayues glowand su<HI REND="italic">m</HI>me sette <MILESTONE N="425"/></L>
<L>To bak, to brest, to ayther syde,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> at his hert þe poyntes mette,</L>
<L>And made him þe woundes wyde, <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Þay asked him how wele he lette</L>
<L>Þe hert, þ<HI REND="italic">at</HI> was so ful of pryde; <MILESTONE N="430"/></L>
<L>If he had ȝet þat men him hette,</L>
<L>For more shulde him sone betyde.</L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>64 (55).</HEAD>
<L>Worþy wede for to were <MILESTONE N="505"/></L>
<L>Sayde þay þ<HI REND="italic">at</HI> he louede best;</L>
<L>An heuy bryny for to bere <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Al brennand on him was kest,</L>
<L>Wiþ streit hespes for to spere,</L>
<L>Þat fast him sat to bak <HI REND="italic">and</HI> brest; <MILESTONE N="510"/></L>
<L>An helme, þ<HI REND="italic">at</HI> litel was to bere,</L>
<L>Come him and a hors ful prest. <MILESTONE N="440"/></L>
</LG>
<LG N="65">
<PB N="101" REF="78"/>
<HEAD>65 (56).</HEAD>
<L>Furþe þay brouȝt him at þat tyde</L>
<L>A cursed deuel als a cote,</L>
<L>Þat loþly loked <HI REND="italic">and</HI> ȝaned wyde, <MILESTONE N="515"/></L>
<L>Þe leuȝ lemed of his þrote;</L>
<L>Wiþ a sadel to midde þe syde, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>Þat ful of sharpe nailes sote,</L>
<L>As he shulde to helle ryde;</L>
<L>Al was brennand ilk a crote. <MILESTONE N="520"/></L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>66 (57).</HEAD>
<L>He was sone in þat sadel slungen,</L>
<L>And shulde to þe turnement; <MILESTONE N="450"/></L>
<L>And hundre[d] deuels on him dungen,</L>
<L>Her<HI REND="italic">e and</HI> þer<HI REND="italic">e</HI> he was hent;</L>
<L>At ech a dynt þe sparkes sprungen, <MILESTONE N="525"/></L>
<L>As of a brond þat wer<HI REND="italic">e</HI> forbrent;</L>
<L>Wiþ hote speres was he stungen, <MILESTONE N="455"/></L>
<L>Wiþ yren hokes al torent.</L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>67 (58).</HEAD>
<L>And when he had ryden þ<HI REND="italic">at</HI> rode,</L>
<L>Out of þe sadel þ<HI REND="italic">er</HI>e he was sette <MILESTONE N="530"/></L>
<L>He was cast doun as a tode,</L>
<L>And hellehoundes to him lette, <MILESTONE N="460"/></L>
<L>Þat brayden out þe peces brode,</L>
<L>Wiþ reuly reymes þay him grette;</L>
<L>On all<HI REND="italic">e</HI> four forþ he glodde, <MILESTONE N="535"/></L>
<L>Þe woundes þruȝ his hert mette.</L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>68 (59).</HEAD>
<L>Þay bad him hunt <HI REND="italic">and</HI> blow, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>And cal on Bauȝan <HI REND="italic">and</HI> Beaufitz,</L>
<L>Racches þat he was woned to know,</L>
<L>For sone schuld þay blow priz; <MILESTONE N="540"/></L>
<L>And hundred racches on a row</L>
<L>Dryden him, vnþank his, <MILESTONE N="470"/></L>
<L>To þay come to a loþly low,</L>
<L>Helle it was, y wote ywis.</L>
</LG>
<LG N="69">
<PB N="103" REF="80"/>
<HEAD>69 (60).</HEAD>
<L>When þay come to þat wikkede wone, <MILESTONE N="545"/></L>
<L>Þe fendes casten vp a ȝell<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>Þe erþe opynede vp anone, <MILESTONE N="475"/></L>
<L>Smoke <HI REND="italic">and</HI> smoldr<HI REND="italic">e</HI> vp ther well<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>Of þe pyche <HI REND="italic">and</HI> of brimstone</L>
<L>Men myȝt meny a myle haue smell<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="550"/></L>
<L>Lord, woo is him bygone,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> þer<HI REND="italic">e</HI> shal haue þe haluendell<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>70 (61). Et iudicio dato exclamauit sp<HI REND="italic">irit</HI>us.</HEAD>
<L>And sone þe gost þe soþe seyȝ,</L>
<L>Whider it sholde, it kest a crye,</L>
<L>And sayde: "God, þat sitte[st] on heyȝ, <MILESTONE N="555"/></L>
<L>Of me, þy schup, þ<HI REND="italic">ou</HI> haue m<HI REND="italic">er</HI>cye!</L>
<L>No schope þ<HI REND="italic">ou</HI> me þat art so sleyȝ, <MILESTONE N="485"/></L>
<L>And þy creature am y,</L>
<L>As meny one þ<HI REND="italic">at</HI> sittes þe neyȝ,</L>
<L>And þat þ<HI REND="italic">ou</HI> hast so wele done by? <MILESTONE N="560"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>71 (62).</HEAD>
<L>Þou, god, þ<HI REND="italic">at</HI> wystest al byforn,</L>
<L>Why shope þ<HI REND="italic">ou</HI> me to wroþer hele, <MILESTONE N="490"/></L>
<L>To be þus tugged <HI REND="italic">and</HI> totorn,</L>
<L>Or for to welden eny wele?</L>
<L>Þo þ<HI REND="italic">at</HI> shulden haue ben forlorn, <MILESTONE N="565"/></L>
<L>Wele þ<HI REND="italic">ou</HI> myȝtes þaym haue spele;</L>
<L>Allas! why lete þ<HI REND="italic">ou</HI> þaym be born, <MILESTONE N="495"/></L>
<L>To ȝif þe foule fend so fele?"</L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>72 (63).</HEAD>
<L>Þe fendes gan aȝeyn to crie:</L>
<L>"Kaytif, helpeþ þe now no more <MILESTONE N="570"/></L>
<L>To crie on Jh<HI REND="italic">es</HI>u ne on Marie,</L>
<L>Ne for to craue Cristes oore. <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Lorn has þ<HI REND="italic">ou</HI> þayr<HI REND="italic">e</HI> companie,</L>
<L>For serued has þ<HI REND="italic">ou</HI> vs so ȝore;</L>
<L>Þy wikkedhede þ<HI REND="italic">ou</HI> schalt abie, <MILESTONE N="575"/></L>
<L>As oþ<HI REND="italic">er</HI>e þat lyuen in oure lore."</L>
</LG>
<LG N="73">
<PB N="105" REF="82"/>
<HEAD>73 (64).</HEAD>
<L>Þe fendes þ<HI REND="italic">at</HI> of it were fayn, <MILESTONE N="505"/></L>
<L>By toþ and tail þay hent it,</L>
<L>And slungen hit wiþ a mody mayn</L>
<L>Ryȝt into þe deppest pit, <MILESTONE N="580"/></L>
<L>Þer<HI REND="italic">e</HI> neu<HI REND="italic">er</HI>e sonne schal be sayn;</L>
<L>Þay sonken yn þaimself þ<HI REND="italic">er</HI>emit. <MILESTONE N="510"/></L>
<L>Þe erþ loukede itself agayn,</L>
<L>And þe donioune was foredit.</L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>74 (65). Euigilans tunc sompniator dixit.</HEAD>
<L>And when it stynt, þ<HI REND="italic">at</HI> lote vngode, <MILESTONE N="585"/></L>
<L>Fast gan hit neyȝe þe day;</L>
<L>On ech a here a drope stode, <MILESTONE N="515"/></L>
<L>For friȝt and ferd þ<HI REND="italic">er</HI>e y lay;</L>
<L>To Jh<HI REND="italic">es</HI>u Crist wiþ mylde mode</L>
<L>So sore y calde <HI REND="italic">and</HI> cried ay; <MILESTONE N="590"/></L>
<L>So was y ferd, y was neiȝ wode,</L>
<L>Þat þay me shulde haue born away. <MILESTONE N="520"/></L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>75 (66).</HEAD>
<L>I þonke it him þat suffred ded,</L>
<L>His michel mercie <HI REND="italic">and</HI> his oore,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> saued me fro so meny a qued, <MILESTONE N="595"/></L>
<L>A synful wrecche as y lay þore.</L>
<L>All<HI REND="italic">e</HI> synful y ham red, <MILESTONE N="525"/></L>
<L>To shryue ham and rewe sore;</L>
<L>For nis no synne in world so gret,</L>
<L>Þat Cristes mercie is wele more. <MILESTONE N="600"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>76 (67).</HEAD>
<L>But Jh<HI REND="italic">es</HI>u, þat vs all<HI REND="italic">e</HI> hast wrouȝt,</L>
<L>Lord, aftir þy faire face, <MILESTONE N="530"/></L>
<L>And wiþ blessed blod vs bouȝt,</L>
<L>Of amendement gif vs grace,</L>
<L>Þat þy hondwerk lese nouȝt <MILESTONE N="605"/></L>
<L>In þy blesful stede a place;</L>
<L>But þe ioye þat þ<HI REND="italic">ou</HI> hast to vs wrouȝt, <MILESTONE N="535"/></L>
<L>G<HI REND="italic">ra</HI>unte vs for þy holy grace!</L>
<CLOSER>Amen.</CLOSER>
</LG>
<TRAILER>Explicit disputacio int<HI REND="italic">er</HI> corp<HI REND="italic">us et</HI> a<HI REND="italic">n</HI>i<HI REND="italic">m</HI>am.</TRAILER>
</DIV2>
</DIV1>
</BODY>
</TEXT>
</EEBO>
</ETS>
