<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="http://www.textpartnership.net/docs/code/pfs.css"?>
<!DOCTYPE ETS SYSTEM "http://www.textpartnership.net/docs/code/eebo2prf.xml.dtd">
<ETS>
<!-- TEMPHEAD>
<REVDESCR>
<CHANGE><DATE>8-18-16</DATE><RESPSTMT><NAME>lattaj</NAME><RESP>MURP</RESP></RESPSTMT><ITEM>Added TEMPHEAD, checked ID, and added TYPEs to DIVs in order to validate. Checked for N=""s. Checked for GROUP tags. Proofed title. Checked <SUP>s</SUP>. Reviewed structure; removed marginal NOTEs in HEADs; removed several incorrect MILESTONEs in HEADs and NOTEs; changed mdashes between numerals to hyphens; changed sub HEAD to BYLINE; changed numerous TRAILERs to CLOSERs; removed fragment from middle of text. Checked placement and completeness of PBs. Checked for damage GAPs, #s, @s, dashes, and UNCLEARs. Corrected [dollar]s. Checked for &amp;cs with incorrect spacing. Checked for LBs. Checked for startqs and endqs, abq's, oes, qs, Ae's, and Qs. Checked proofsheets and made corrections. Checked italic I / J and U / V. Checked for missing page GAPs. Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTS. Checked CLOSERs, OPENERs, SIGNEDs, SALUTEs, TRAILERs, BYLINEs. Checked decorated initials. Checked FIGUREs. Sample: 2 minutes. Proofing: 0 minutes. Tag review and corrections: 50 minutes. DONE.</ITEM></CHANGE>
</REVDESCR>
</TEMPHEAD -->

<HEADER><FILEDESC><TITLESTMT>
         <TITLE TYPE="245" I2="4">Des ms. Bodl. 779 jüngere zusatzlegenden zur südlichen  legendensammlung / ed. C. Horstmann.</TITLE>
         <TITLE TYPE="alt" I2=" ">South English legendary.</TITLE>
         <AUTHOR>Horstmann, Carl, 1851-</AUTHOR>
      </TITLESTMT><EXTENT>101 pages, ca. 591 kb</EXTENT><PUBLICATIONSTMT>
         <PUBLISHER>University of Michigan Library</PUBLISHER>
         <PUBPLACE>Ann Arbor, Michigan</PUBPLACE>
         <DATE>2018</DATE>
         <IDNO TYPE="dlps">CME00077</IDNO>
         <IDNO TYPE="aleph">04077998</IDNO>
         <IDNO TYPE="notis">BAV3513</IDNO>
         <AVAILABILITY><P>The University of Michigan Library provides access to these materials in furtherance of its educational and research mission. This work has been identified as being in the public domain, free of known restrictions under copyright law, including all related and neighboring rights. You may copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. If you have questions about the collection, please contact Digital Content and Collections (mec-info@umich.edu). If you have concerns about the inclusion of an item in this collection, please contact Library Information Technology (LibraryIT-info@umich.edu).</P></AVAILABILITY>
      </PUBLICATIONSTMT><SOURCEDESC>
         <BIBLFULL>
            <TITLESTMT>
               
                  <TITLE>Archiv für das studium der neueren sprachen und literaturen / ed.  Ludwig Herrig. The article appeared in two parts: vol. 82,  p.[307]-353 and p. [369]-422.</TITLE>
               
            </TITLESTMT>
            <EXTENT>[101] p. ; 22cm.</EXTENT>
            <PUBLICATIONSTMT>
               <PUBPLACE>Braunschweig</PUBPLACE>
               <PUBLISHER> George Westermann </PUBLISHER>
               <DATE>1889</DATE>
            </PUBLICATIONSTMT>
            <NOTESSTMT>
               <NOTE>Title from email of 2000-03-08 ; description based on email  note.</NOTE>
               <NOTE>Corpus of Middle English.</NOTE>
            </NOTESSTMT>
         </BIBLFULL>
      </SOURCEDESC></FILEDESC><ENCODINGDESC><PROJECTDESC>
         <P>Header created with script catalogedexcerpts2cmeteiutf.xsl on 2018-07-13.</P>
         <P>Header expanded with script IDmapper.xsl on 2018-07-31.</P>
      </PROJECTDESC><EDITORIALDECL N="4">
         <P>Encoding has been done using the recommendations for Level 4 of the TEI in  Libraries Guidelines.</P>
      </EDITORIALDECL></ENCODINGDESC><PROFILEDESC><LANGUSAGE>
         <LANGUAGE ID="enm">English, Middle (1100-1500) </LANGUAGE>
      </LANGUSAGE></PROFILEDESC><REVISIONDESC>
<CHANGE><DATE>8-18-16</DATE><RESPSTMT><NAME>lattaj</NAME><RESP>MURP</RESP></RESPSTMT><ITEM>Added TEMPHEAD, checked ID, and added TYPEs to DIVs in order to validate. Checked for N=""s. Checked for GROUP tags. Proofed title. Checked <HI REND="sup">s</HI>. Reviewed structure; removed marginal NOTEs in HEADs; removed several incorrect MILESTONEs in HEADs and NOTEs; changed mdashes between numerals to hyphens; changed sub HEAD to BYLINE; changed numerous TRAILERs to CLOSERs; removed fragment from middle of text. Checked placement and completeness of PBs. Checked for damage GAPs, #s, @s, --s, and UNCLEARs. Corrected [dollar]s. Checked for &amp;cs with incorrect spacing. Checked for LBs. Checked for startqs and endqs, abq's, oes, qs, Ae's, and Qs. Checked proofsheets and made corrections. Checked italic I / J and U / V. Checked for missing page GAPs. Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTS. Checked CLOSERs, OPENERs, SIGNEDs, SALUTEs, TRAILERs, BYLINEs. Checked decorated initials. Checked FIGUREs. Sample: 2 minutes. Proofing: 0 minutes. Tag review and corrections: 50 minutes. DONE.</ITEM></CHANGE>
</REVISIONDESC></HEADER>


<EEBO>
<IDG S="marc" R="UM" ID="CME00077">
<STC T="M">77</STC>
<BIBNO T="mec">CME00077</BIBNO>
<VID>CME00077</VID>
</IDG>
<TEXT LANG="enm">
<BODY>
<DIV1 TYPE="collection of legends">
<PB REF="1"/>
<HEAD>Des Ms. Bodl. 779 jüngere Zusatzlegenden zur südlichen Legendensammlung. <NOTE N="1" PLACE="foot">Vgl. Altengl. Leg. 1875, p. XXXV ff., und South Engl. Legendary 1887, p. XX (wo ein paar Heiligentage unrichtig aufgeführt sind). Ms. Bodl. ist die einzige Hs.</NOTE></HEAD>
<BYLINE>Mitgeteilt von C. Horstmann.</BYLINE>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Þe feste of corpus day cristy.</HEAD>
<LG>
<L>Þe hyȝe feste of godd<HI REND="italic">us</HI> blood: þat late was I-founde,</L>
<L>good is to honour<HI REND="italic">e:</HI> In eu<HI REND="italic">er</HI>y a stounde:</L>
<L>ffor þorwȝ þ<HI REND="italic">a</HI>t der<HI REND="italic">e</HI> blood: we be bouȝt echon;</L>
<L>ȝif it ne hadde for vs be schad,: to helle we most ha gon.</L>
<L>bonefas þe fourþe,: þat pope was in rome, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>of þis p<HI REND="italic">re</HI>syouse blood: gan to nyme ȝeme,</L>
<L>&amp; for þe day nas I-hold: þ<HI REND="italic">a</HI>t tyme in þe ȝer,</L>
<L>þe pope þouȝt it was good: þ<HI REND="italic">a</HI>t it I-holde wer:</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he leet c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: þorwȝ al c<HI REND="italic">ri</HI>stindom <NOTE PLACE="foot">9 l. heet?</NOTE></L>
<L>to honour þe feste: whan þe tyme com. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>þe nexte þorsday it is: of þe trynyte,</L>
<L>whan þis ilke holy blood: schal honourid be.</L>
<L>ffor on scher-þorsday: me may entendy nouȝt</L>
<L>for to do þe s<HI REND="italic">er</HI>uise,: þou it wer<HI REND="italic">e</HI> þo wrouȝt;</L>
<L>þilke day our<HI REND="italic">e</HI> swete lord: it be-gan, I-wis; <MILESTONE N="15"/></L>
<L>but for s<HI REND="italic">er</HI>uise of þe passiou<HI REND="italic">n:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þanne I-don is,</L>
<L>&amp; for þe fest of est<HI REND="italic">er,:</HI> &amp; whit-sonetyd al-so,</L>
<L>þe fest of þ<HI REND="italic">a</HI>t swete blood: raþ<HI REND="italic">er</HI> may nouȝt be do.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> þe pope bonefas: þat þe fourþe clepid was,</L>
<L>of þis ilke sakr<HI REND="italic">e</HI>ment: say þe noble cas; <MILESTONE N="20"/></L>
<L>gr<HI REND="italic">e</HI>t wil he had: þat þis sacr<HI REND="italic">e</HI>ment honourid wer<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he þouȝt in rome: among his br<HI REND="italic">e</HI>þerin þere,</L>
<L>&amp; g<HI REND="italic">ra</HI>ntid þ<HI REND="italic">a</HI>t in stede of mede: þat in abbeyis g<HI REND="italic">ra</HI>ntid is,</L>
<L>gr<HI REND="italic">e</HI>t pardon to c<HI REND="italic">ri</HI>stinmen: þat þis feste honouriþ, I-wis,</L>
<L>þe nexte þorsday þ<HI REND="italic">a</HI>t comyþ: aft<HI REND="italic">er</HI> þe t<HI REND="italic">ri</HI>nyte, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>to alle c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: þat in cherche þanne wille be;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> his s<HI REND="italic">er</HI>uise þ<HI REND="italic">a</HI>t day: clenliche schal be do,</L>
<L>for þe holy apostlis: mad þ<HI REND="italic">er</HI>-of mende þo,</L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þe holy gost: to hem was I-come</L>
<L>&amp; in to p<HI REND="italic">re</HI>ue oryson<HI REND="italic">us:</HI> alle þey wer<HI REND="italic">e</HI> nome: <MILESTONE N="30"/></L>
<L><PB N="308" REF="2"/>
bred þey br<HI REND="italic">e</HI>k among hem: &amp; drouȝ to mynde</L>
<L>þat bred þ<HI REND="italic">a</HI>t c<HI REND="italic">ri</HI>st brek: to bygge alle mankinde.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> þilke holy fest: þo he þouȝte do,</L>
<L>&amp;, so ȝe ofte haue herd,: ȝaf moche pardon þ<HI REND="italic">er</HI>-two.</L>
<L>ffor to hem þat comyþ at masse: he ȝaf an hondrid dayis, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; hem þat comyþ to matin<HI REND="italic">us:</HI> he ȝaf þe same layis,</L>
<L>þat þey schold an hondrid dayis,: at matin<HI REND="italic">us</HI> habbe,</L>
<L>&amp; to euinsong an hondrid dayis: wit-outin eny gabbe,</L>
<L>to mydmorw, vndrin &amp; mydday,: non, &amp; complin in hyȝ</L>
<L>ffor ech tyd fourty dayis: þe good man gan g<HI REND="italic">ra</HI>ntyȝ, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; to þe last euinsong: þe good man g<HI REND="italic">ra</HI>ntid al-so</L>
<L>an hondrid dayis of pardoun: who-so wold þedir go;</L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> þe seueþe day: who-so herde þe s<HI REND="italic">er</HI>uise,</L>
<L>he g<HI REND="italic">ra</HI>ntid an hondrid dayis: to men þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> wyse.</L>
<L>ffayr was þe pardon þ<HI REND="italic">a</HI>t þe pope: to man g<HI REND="italic">ra</HI>ntid þo! <MILESTONE N="45"/></L>
<L>I wene me ne schal g<HI REND="italic">ra</HI>nt: fayr<HI REND="italic">e</HI>re neu<HI REND="italic">er</HI>e-mo.</L>
<L>but mon moot in herte: þenk swyþe wel</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t pardon to hem þat beþ in dedly sinne: helpiþ no del.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> mon moot ferst: let hym clene chryue</L>
<L>&amp; afong penauns: for his wrecched lyue; <MILESTONE N="50"/></L>
<L>ellis pardon helpiþ nauȝt: to non forȝeuenesse,</L>
<L>nouþ<HI REND="italic">er</HI> her ne ellis-wher—: holychirche beriþ witnesse.</L>
<L>pardoun is of gr<HI REND="italic">e</HI>t myȝt,: who-so wyte wold:</L>
<L>for bet<HI REND="italic">er</HI> is o day in purgatory: þan an hondrid pound of gold.</L>
<L>ffor who-so wer<HI REND="italic">e</HI> to purgatory: for his sinne dyȝt, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; he hadde on erþe: pardon wonne aryȝt,</L>
<L>ech day of pardon: þ<HI REND="italic">a</HI>t he hadde wonne her<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>schold asclake his peyne: of on day þer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> I holde þ<HI REND="italic">a</HI>t mon: mor<HI REND="italic">e</HI> þan wood</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ne wille p<HI REND="italic">ur</HI>chase pardon: on erþe wit his good.— <MILESTONE N="60"/></L>
<L>of mony men̄ me telleþ: þ<HI REND="italic">a</HI>t beþ hard of mood,</L>
<L>þat nele nouȝt leue: þat it is godd<HI REND="italic">us</HI> blood:</L>
<L>ffor Jewis &amp; saraȝyn<HI REND="italic">us:</HI> &amp; some þat c<HI REND="italic">ri</HI>stin is</L>
<L>be-leueþ nouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t it is: godd<HI REND="italic">us</HI> blood I-wis.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> good vs telliþ: sum-what of þe olde lawe, <MILESTONE N="65"/> <NOTE PLACE="foot">65 vs st. is we.</NOTE></L>
<L>to p<HI REND="italic">ro</HI>ue aȝen þe iewis: þe soþe of our<HI REND="italic">e</HI> sawe.</L>
<L>for þey segge þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> lawe: bet<HI REND="italic">er</HI>e þan our<HI REND="italic">e</HI> is,</L>
<L>ffor þey han ma<HI REND="italic">n</HI>na: þ<HI REND="italic">a</HI>t comyþ fro heuin I-wis;</L>
<L>god of heuin it made: &amp; to þe (e)rþe it sente</L>
<L>to þe iewis in desert,: þ<HI REND="italic">a</HI>t w<HI REND="italic">i</HI>t good wille it hente; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>þat was aungel<HI REND="italic">us</HI> br<HI REND="italic">e</HI>d: þat men etin þo—</L>
<L>In þe saut<HI REND="italic">er</HI>-book it is: I-write also.</L>
<L>for þe merakle þat god dede: to hem in þ<HI REND="italic">a</HI>t tyme,</L>
<L>þey despysid c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: &amp; nele neu<HI REND="italic">er</HI>e fyne.</L>
<L>but ȝif þey ondir-stood a-ryȝt: þis holy blode, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>ffor al þat ilke manna: hem schold be wel gode.</L>
<L>for manna þ<HI REND="italic">a</HI>t to hem com: nold nouȝt twey dayis laste,</L>
<L>but vp hem eu<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> day: it rotid faste;</L>
<L>ac þ<HI REND="italic">a</HI>t flesch &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t blood: rotiþ neu<HI REND="italic">er</HI>e-mo.</L>
<L>þis me þinkiþ an answer<HI REND="italic">e:</HI> to seyȝe þe iewis two. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>an oþ<HI REND="italic">er</HI> answer<HI REND="italic">e</HI> me myȝt segge: to hem, who-so wold:</L>
<L>who-so et of manna: þat he deyȝe schold</L>
<L>boþe in body &amp; soule,: non I-sparid nas,</L>
<L>þat alle men wente to helle—: þis was an hard cas!</L>
<L>ȝif any Jewȝ wit-segge: þe soþe of þis sawe, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>I woot he schal finde it write: In bok<HI REND="italic">us</HI> of her<HI REND="italic">e</HI> lawe:</L>
<L><PB N="309" REF="3"/>
In Adam<HI REND="italic">us</HI> lyf: he may finde þis,</L>
<L>I woot to soþe wel,: who-so it secheþ I-wis.</L>
<L>but þo c<HI REND="italic">ri</HI>st hadde vs: w<HI REND="italic">i</HI>t his blood I-bouȝt,</L>
<L>þe gode men of her<HI REND="italic">e</HI> lawe: fro helle wer<HI REND="italic">e</HI> brouȝt. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þey moot g<HI REND="italic">ra</HI>nte: þat her<HI REND="italic">e</HI> eldris beþ ȝit in helle</L>
<L>or w<HI REND="italic">i</HI>t þ<HI REND="italic">a</HI>t holy blood bouȝt,: as I ȝow telle—</L>
<L>ffor þe knyȝt<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t kepte Jh<HI REND="italic">es</HI>u: þo he in toumbe was,</L>
<L>toldin to þe iewis: þe soþe of þe cas.</L>
<L>wel myȝt þe iewis wit: treuly be þan, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>who-so etiþ his flesch &amp; blood treuliche: he is godd<HI REND="italic">us</HI> man.</L>
<L>tak kep wheyþ<HI REND="italic">er</HI> is bet<HI REND="italic">er:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t flesch &amp; þat blood</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t for ma<HI REND="italic">n</HI>n<HI REND="italic">us</HI> synn<HI REND="italic">us:</HI> deyde on þe rood,</L>
<L>þan aungel<HI REND="italic">us</HI> br<HI REND="italic">e</HI>ed: þ<HI REND="italic">a</HI>t manna clepid is.</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u take good kep,: þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt vndirstond þis. <MILESTONE N="100"/></L>
<L>þat flesch &amp; þat blood: god on erþe nom</L>
<L>þo he þouȝte bigge mon: þorwȝ þe cristindom;</L>
<L>þe p<HI REND="italic">ro</HI>phet<HI REND="italic">us</HI> of iewin lawe: longe to-for<HI REND="italic">e</HI> it sede</L>
<L>þat god wold, to bigge mon,: on erþe tak manhede;</L>
<L>barlam it tolde: &amp; s<HI REND="italic">o</HI> seyde ysayȝe, <MILESTONE N="105"/> <NOTE PLACE="foot">105 Ms. se st. so.</NOTE></L>
<L>Abacuk, eȝechiel,: &amp; ek ieromyȝe—</L>
<L>þese beþ þe p<HI REND="italic">ro</HI>phet<HI REND="italic">us:</HI> þat of her<HI REND="italic">e</HI> kinde cam—</L>
<L>þat god for mann<HI REND="italic">us</HI> synne: flesch on erþe nam.</L>
<L>of manhed &amp; of godhed: man he made on:</L>
<L>but manna fro heuin: wel I woot þ<HI REND="italic">a</HI>t þon. <MILESTONE N="110"/> <NOTE PLACE="foot">110 þon st. ron?</NOTE></L>
<L>c<HI REND="italic">ri</HI>st made heuin: &amp; al þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI>-inne is:</L>
<L>a party of heuin: manna is I-wis.</L>
<L>crist is herr<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">at</HI> is lord: &amp; weldiþ alle þing <NOTE PLACE="foot">113 Ms. þan st. þat.</NOTE></L>
<L>þan manna aungel<HI REND="italic">us</HI> bred: þat is his ondirling—</L>
<L>ffor to alle mon-kin: moche wondir it wer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="115"/></L>
<L>ȝif þe br<HI REND="italic">e</HI>d mor<HI REND="italic">e</HI> mayst<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e:</HI> þan þe baker<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þe Jewis þ<HI REND="italic">er</HI>-two dronke wat<HI REND="italic">er:</HI> þat com of þe ston,</L>
<L>but hem gan þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> þurste: swyþe sor<HI REND="italic">e</HI> anon.</L>
<L>b<HI REND="italic">y</HI> þat ston we ondirstondiþ,: þat þe wat<HI REND="italic">er</HI> of com, <NOTE PLACE="foot">119 Ms. but st. by.</NOTE></L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st, þ<HI REND="italic">a</HI>t for vs her<HI REND="italic">e:</HI> flesch &amp; blood nom. <MILESTONE N="120"/></L>
<L>of þ<HI REND="italic">a</HI>t ston dauiþ wrot: in þe saut<HI REND="italic">er</HI>-book,</L>
<L>þat þis is to segge,: who-so wole it look:</L>
<L>'þe stoon þ<HI REND="italic">a</HI>t þe bylder<HI REND="italic">us:</HI> forsook, þo þey wrouȝt,</L>
<L>an heed-ston in an herne: is maked,' so hem þouȝt.</L>
<L>of þat ston com wat<HI REND="italic">er:</HI> &amp; blood meynd þ<HI REND="italic">er</HI>-with, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>þat we vndirfongiþ: to don our<HI REND="italic">e</HI> soule gryth.</L>
<L>but al þis þat þe Jewis had,: com in þestirnesse;</L>
<L>but we haue c<HI REND="italic">ri</HI>stis oune blood: ryȝt in sooþnesse. <MILESTONE N="174" UNIT="f."/></L>
<L>lyȝt is bet<HI REND="italic">er</HI> þan myst,: &amp; soþ þan falsnesse,</L>
<L>c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> body þan manna,: as we scholle ber<HI REND="italic">e</HI> witnesse.— <MILESTONE N="130"/></L>
<L>O þing me may seyȝe,: who-so wold it wite:</L>
<L>"þou seyst it is c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> blood,: howȝ may I it wite?</L>
<L>for me þinkeþ for soþe: flesch non I se,</L>
<L>but me þinkiþ I-wis: bred þat it be;</L>
<L>win &amp; wat<HI REND="italic">er</HI> also: is in þe chalys, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>blood me þinkeþ it is nauȝt,: ac I-lych it is."</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> I wile swer<HI REND="italic">e,:</HI> for godd<HI REND="italic">us</HI> loue leue þis,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> for ryȝte soþe: þou leuist amys.</L>
<L>for w<HI REND="italic">i</HI>t mony ensaumplis: I may schewe þe</L>
<L>þat þ<HI REND="italic">o</HI>u ondirstond: godd<HI REND="italic">us</HI> flesch þ<HI REND="italic">a</HI>t it be. <NOTE N="1" PLACE="foot">Hierauf sind v. 135-6 wiederholt (136 nouȝt; al st. ac).</NOTE> <MILESTONE N="140"/></L>
<L><PB N="310" REF="4"/>
vndirstond þe myȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t is: in monn<HI REND="italic">us</HI> word</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt þ<HI REND="italic">er</HI>-of vndirstond: þe ende &amp; þe ord;</L>
<L>&amp; mor<HI REND="italic">e</HI> is þe v<HI REND="italic">er</HI>tewȝ: þat is of blessing</L>
<L>þan is þe str<HI REND="italic">e</HI>ngþe: of any making:</L>
<L>ffor þorwȝ blessing: kinde is ofte forlor<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="145"/></L>
<L>so we finde in moyses,: as I may telle for<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Moyses hadde a ȝerd: &amp; to þe ground it cast:</L>
<L>anon it worþ an addr<HI REND="italic">e:</HI> &amp; gan to swype fast; <NOTE PLACE="foot">148 Ms. swyþe?</NOTE></L>
<L>he cauȝte þe addr<HI REND="italic">e</HI> be þe tayl,: he nyste oþ<HI REND="italic">er</HI> won:</L>
<L>&amp; in to kinde of þe ȝerd: þe addr<HI REND="italic">e</HI> tornyd anon. <MILESTONE N="150"/></L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> me may þe soþe: wite swyþe ryȝt</L>
<L>þat kinde þorwȝ þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete: tweyes les his myȝt.</L>
<L>þe watris of egipte: þey ronne as skylle was,</L>
<L>but þorwȝ þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete moyses: þ<HI REND="italic">er</HI> fil a uondir cas:</L>
<L>alle þe wat<HI REND="italic">er</HI>is of þe lond: be-com to r<HI REND="italic">e</HI>d blood— <MILESTONE N="155"/></L>
<L>moche wondir hadde þe folk: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> by stood,</L>
<L>ffor in alle þe flodis: wat<HI REND="italic">er</HI> nas þ<HI REND="italic">er</HI> non</L>
<L>þat any þing myȝte: his þyrst kele vppon.</L>
<L>at þe p<HI REND="italic">ro</HI>phet<HI REND="italic">us</HI> hest: þe blood a-wey gan go</L>
<L>&amp; þe wat<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er:</HI> held his kind eu<HI REND="italic">er</HI>e-mo. <MILESTONE N="160"/></L>
<L>Swyþe hard was be-set: þe folk of iesr<HI REND="italic">ae</HI>l</L>
<L>wit þe egipsien<HI REND="italic">us</HI> on þ<HI REND="italic">a</HI>t on half,: so ȝe witeþ wel,</L>
<L>on þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> syde was þe se,: þat non ne myȝte go—</L>
<L>þe folk of egipte: hem dede moche wo:</L>
<L>Moyses nom þe ȝerd: þ<HI REND="italic">a</HI>t he held in his hond, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>&amp; smot þe se þ<HI REND="italic">er</HI>-w<HI REND="italic">i</HI>t: &amp; ȝhe in-two wond</L>
<L>&amp; lefte a wey fayr I-nowȝ: men on to go &amp; ryde,</L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI>-self ȝhe stood as a wal: in eyþ<HI REND="italic">er</HI> syde;</L>
<L>þo þe folk of iesr<HI REND="italic">ae</HI>l: wer<HI REND="italic">e</HI> alle ou<HI REND="italic">er</HI>-gon,</L>
<L>þe se wente to-gedir<HI REND="italic">e:</HI> as ȝhe was er þon. <MILESTONE N="170"/></L>
<L>also þe wat<HI REND="italic">er</HI> of iordan,: þou it be a-ȝen kinde,</L>
<L>tornid þe strem of þe wat<HI REND="italic">er:</HI> toward þe welle to winde.</L>
<L>wel ȝe witeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t kinde: ne myȝt it be nouȝt</L>
<L>þat wat<HI REND="italic">er</HI> schold ȝerne aȝen strem: to þe p<HI REND="italic">ro</HI>phet<HI REND="italic">us</HI> þouȝt,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> þat it scholde departe: men þ<HI REND="italic">er</HI>-on to gon <MILESTONE N="175"/></L>
<L>for þe strok of a ȝerd: þ<HI REND="italic">a</HI>t þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete smot þon. <NOTE PLACE="foot">176 l. þ<HI REND="italic">er</HI>on.</NOTE></L>
<L>þe peple of israel: moche þirst com on;</L>
<L>moyses nom his ȝerde: &amp; smot þe ston anon:</L>
<L>of þe ston þ<HI REND="italic">er</HI> com: str<HI REND="italic">e</HI>m<HI REND="italic">us</HI> gr<HI REND="italic">e</HI>te I-nowȝ—</L>
<L>who-so seyd it wer<HI REND="italic">e</HI> þorwȝ kind,: me þinkeþ he seyd wouȝ. <MILESTONE N="180"/> <NOTE PLACE="foot">180 bet<HI REND="italic">er</HI> = bitter.</NOTE></L>
<L>Marath, a wat<HI REND="italic">er</HI> in a contr<HI REND="italic">e,:</HI> sumtyme bet<HI REND="italic">er</HI> was,</L>
<L>þat nomon myȝte drinke þ<HI REND="italic">er</HI>-of.: þo moyses say þ<HI REND="italic">a</HI>t cas,</L>
<L>a tr<HI REND="italic">e</HI> he nom quiklyche: &amp; in to þe wat<HI REND="italic">er</HI> cast,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-þorwȝ al his bet<HI REND="italic">er</HI>nesse: þe wat<HI REND="italic">er</HI> les at þe last.</L>
<L>ech man may wel se: þat g<HI REND="italic">ra</HI>ce is wel more <MILESTONE N="185"/> <NOTE PLACE="foot">185 Ms. mayn st. man.</NOTE></L>
<L>þan kinde, for þorwȝ g<HI REND="italic">ra</HI>ce: kinde is ofte lor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>vndir elyȝe þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete: a man s<HI REND="italic">er</HI>uinge was</L>
<L>þat a day ou<HI REND="italic">er</HI> a wat<HI REND="italic">er</HI> hewȝ.: so it fel by cas,</L>
<L>of þe helue þe ax fel: to þe wat<HI REND="italic">er</HI>is ground.</L>
<L>þe mon was sory for þe lor<HI REND="italic">e:</HI> in þat ilke stound, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>to elise he went: &amp; scheuid hym þe dede,</L>
<L>&amp; bad hym þat he schold: þ<HI REND="italic">er</HI>-of help &amp; rede;</L>
<L>ffor þe wat<HI REND="italic">er</HI> was wel dep,: he nyste what to do,</L>
<L>&amp; for to haue an oþ<HI REND="italic">er</HI> ax: he nyst how come þ<HI REND="italic">er</HI>-two.</L>
<L>elyse nom a tr<HI REND="italic">e:</HI> &amp; in to þe wat<HI REND="italic">er</HI> dede: <MILESTONE N="195"/></L>
<L>&amp; þe yrin gan to flete: anon in þ<HI REND="italic">a</HI>t stede;</L>
<L><PB N="311" REF="5"/>
þe mon nom his yrin: &amp; to þe brigge it drowȝ, <NOTE PLACE="foot">197 brigge st. brink.</NOTE></L>
<L>&amp; þo he it hadde: he was glad I-nowȝ.</L>
<L>who-so seyd þat þis þing: wer<HI REND="italic">e</HI> I-do be kinde,</L>
<L>me wold þinke for soþ: he had lor<HI REND="italic">e</HI> his mynde; <MILESTONE N="200"/></L>
<L>ffor wel ȝe witeþ, kindely: Iren fletiþ nouȝt</L>
<L>but þorwȝ v<HI REND="italic">er</HI>teu of: c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> word I-touȝt,</L>
<L>but þorwȝ g<HI REND="italic">ra</HI>ce of þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete: &amp; of his moche myȝt</L>
<L>&amp; of elyȝe þ<HI REND="italic">a</HI>t made fer: fro þe heuin alyȝt (!). <NOTE PLACE="foot">201-204 sind verworren, im Ms. folgte 202 urspr. nach 204.</NOTE></L>
<L>what scholle me segge of ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: hou moche his g<HI REND="italic">ra</HI>ce is <MILESTONE N="205"/></L>
<L>þat made wit his word: heuin &amp; erþ, I-wis?</L>
<L>þe p<HI REND="italic">ro</HI>phet<HI REND="italic">us</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t speche: her<HI REND="italic">e</HI> werk<HI REND="italic">us</HI> wrouȝt,</L>
<L>&amp; Jh<HI REND="italic">es</HI>u w<HI REND="italic">i</HI>t his oune word: al þin(g) to ende brouȝt.</L>
<L>who-so wole loke,: he may finde write</L>
<L>In þe newe lawe &amp; þe old,: I do ȝowȝ to wite, <MILESTONE N="210"/></L>
<L>þat he seyd, al þing: þ<HI REND="italic">er</HI>-þorw makid is—</L>
<L>who-so leuiþ oþ<HI REND="italic">er</HI>-wise,: I woot he leueþ amys.</L>
<L>erþelich men ȝe se oft: of wat<HI REND="italic">er</HI> make ale</L>
<L>&amp; of malt—ȝe witiþ wel: þe soþe of þ<HI REND="italic">a</HI>t tale;</L>
<L>lechis al-so of flour<HI REND="italic">us:</HI> wat<HI REND="italic">er</HI>is makiþ I-lome, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>&amp; oþ<HI REND="italic">er</HI> þing<HI REND="italic">us</HI> þat þer-to by-come;</L>
<L>Of linsed &amp; of eyrin: &amp; of oþ<HI REND="italic">er</HI> þing</L>
<L>men conne al day: oyle out bring:</L>
<L>why ne may nouȝt ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: þat god &amp; mon is,</L>
<L>of br<HI REND="italic">e</HI>d make his flesch: whan his wille is, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>of win &amp; wat<HI REND="italic">er</HI> mak his blood: whan his wille is þ<HI REND="italic">er</HI>-two?</L>
<L>he þ<HI REND="italic">a</HI>t made al þing of nouȝt: me þinkeþ he may don so.</L>
<L>torne on þing in to an oþ<HI REND="italic">er:</HI> me þinkeþ lyȝt<HI REND="italic">er</HI> it is</L>
<L>þan to make of nouȝt: alle þing, I-wis.</L>
<L>wel ȝe witiþ be kind: god worchiþ al-wey, <MILESTONE N="225"/> <NOTE PLACE="foot">225 Ms. kinde kinde.</NOTE></L>
<L>he doþ aft<HI REND="italic">er</HI> his wille,: þe soþe segge I may:</L>
<L>ffor he þat made kinde,: may her<HI REND="italic">e</HI> wel vndo</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> tornyt to an oþ<HI REND="italic">er,:</HI> whan erþelich men don so.</L>
<L>ȝif kynde ne hadde her<HI REND="italic">e</HI> myȝt: þat tyme I-lor<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>whan ih<HI REND="italic">es</HI>u of mary on erþe: was for vs bor<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="230"/></L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> maydinhood ne myȝte nouȝt: han sauid be;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> he wrouȝt be wil,: as þinkeþ me.</L>
<L>ffor god ne myȝte on no wise: on erþe ben I-bor<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>of no woman þat wist: of any-maner hor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>ffor god in his kynde: is so feyr &amp; clene <MILESTONE N="235"/></L>
<L>þat he ne may nouȝt wony: þer hor<HI REND="italic">e</HI> is I-sene.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> to clene he brouȝt clene,: boþe þo in-fer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; was bor<HI REND="italic">e</HI> of þe mayde: þ<HI REND="italic">a</HI>t was of sinne sker<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þat flesch &amp; þat blood: þat he of her<HI REND="italic">e</HI> took</L>
<L>Is sacrid on þe aut<HI REND="italic">er,:</HI> as seyþ þe holy book. <MILESTONE N="240"/></L>
<L>þorwȝ þe word þat þe p<HI REND="italic">re</HI>st: seyþ in þe masse</L>
<L>godd<HI REND="italic">us</HI> body mad is—: leueþ þis more &amp; lasse!</L>
<L>godd<HI REND="italic">us</HI> word for soþe it is,: &amp; þe p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> nauȝt:</L>
<L>"þis is my body, wher-þorwȝ mon schal: fro helle be brouȝt.</L>
<L>þis is my blod," he seyþ al-so,: "þat for man schal be schad,</L>
<L>to bringe man fro helle: þ<HI REND="italic">a</HI>t þedir haþ be lad"—</L>
<L>þorwȝ þese word<HI REND="italic">us:</HI> sykir makid is</L>
<L>god<HI REND="italic">us</HI> flesch &amp; his blood: vppon þe aut<HI REND="italic">er,</HI> I-wis.</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st it witnessiþ: þat it ne may gabbe nauȝt:</L>
<L>he seyd "þis is my blood: þ<HI REND="italic">a</HI>t for ȝowȝ is souȝt, <MILESTONE N="250"/> <NOTE PLACE="foot">250 souȝt (?) aus bouȝt korr.</NOTE></L>
<L><PB N="312" REF="6"/>
þis bred is my flesch: þat to mon I wole ȝeue;</L>
<L>þis he moot leue: þat in heuin wol leue."</L>
<L>Now god, þ<HI REND="italic">a</HI>t for sinful mon: deydist (!) on þe rode, <NOTE PLACE="foot">253 l. deyde.</NOTE></L>
<L>g<HI REND="italic">ra</HI>nt vs so to vndirfong: his flesch &amp; his blode</L>
<L>þat we moot alle aft<HI REND="italic">er:</HI> þis lyf to heuin wende, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-to haue þe blis: þat last w<HI REND="italic">i</HI>t-oute ende.</L>
<L>need it is to bidde,: for kind<HI REND="italic">us</HI> it haþ two:</L>
<L>lyf it is to gode men,: to wikkid deþ &amp; wo.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> good wer<HI REND="italic">e</HI> ech mon: hym be-þenke longe,</L>
<L>þat he wer<HI REND="italic">e</HI> clene schriue: þat flesch to afonge; <MILESTONE N="260"/></L>
<L>ffor who-so is in dedly sinne: &amp; ondirfongiþ þis,</L>
<L>seynt poul seyþ to soþe: þat he be-gylid is</L>
<L>of godd<HI REND="italic">us</HI> flesch þ<HI REND="italic">a</HI>t was spyled,: &amp; his blood þ<HI REND="italic">a</HI>t was schad.</L>
<L>wel auȝt of þis word: ech man be adrad;</L>
<L>ffor bet<HI REND="italic">er</HI> it is to lete: þan so for to take. <MILESTONE N="265"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> good is to ech mon: þ<HI REND="italic">er</HI>to hym r<HI REND="italic">e</HI>dy make.</L>
<L>&amp; god leue þ<HI REND="italic">a</HI>t we moot: þ<HI REND="italic">er</HI>-to vs clensy so</L>
<L>þat we mowe þ<HI REND="italic">er</HI>-þorwȝ be sauid: fro pyne &amp; fro wo.</L>
<CLOSER>Amen.</CLOSER>
</LG>
<TAILNOTE><P>(Rest der Seite und das folgende Blatt ist leer; dann folgt der schluss von Mathews und dann S. Frances.)</P></TAILNOTE>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint fraunceys þe holi frere. <NOTE N="1" PLACE="foot">Der Text dieser und der folgenden Leg. weicht ganz von der Version der älteren Mss. (Laud 108, Ash. 43) ab.</NOTE> (4 October) <MILESTONE N="177" UNIT="f."/></HEAD>
<LG>
<L>Þe valeye hatte spoletan: þ<HI REND="italic">er</HI> seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys was I-bore,</L>
<L>&amp; þe toun Assisie,: so þe bok vs telleþ fore.</L>
<L>Aftir þat he was I-bor<HI REND="italic">e,:</HI> þe modir seyde anon,</L>
<L>"Syr<HI REND="italic">e,</HI> ich wele þ<HI REND="italic">a</HI>t our<HI REND="italic">e</HI> sone: ben I-cleped Jhon."</L>
<L>"be stille, dame," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe fadir,: "&amp; haue þ<HI REND="italic">o</HI>u þin pays! <MILESTONE N="5"/></L>
<L>ffor ich þe segge to soþe,: hote he chal f<HI REND="italic">ra</HI>nceys."</L>
<L>þo he was of seue ȝer <HI REND="italic">e</HI>lde,: þis child me set to lor<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">7 Ms. olde?</NOTE></L>
<L>swyþe ȝong he by-gan: to seruy godd<HI REND="italic">us</HI> or<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>ffor he gan anon to faste: &amp; hard lif to lede,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t alle þat þ<HI REND="italic">er</HI>-of wiste: þ<HI REND="italic">er</HI>-of wer<HI REND="italic">e</HI>n in dr<HI REND="italic">e</HI>de. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>&amp; suþþe þo he of elde was,: þat he gan auȝt to wise,</L>
<L>his fadir him tok gr<HI REND="italic">e</HI>t catel,: to vsin marchau<HI REND="italic">n</HI>dyse,</L>
<L>for he cholde ben burgeys,: boþe to buggen &amp; sulle;</L>
<L>ac he þouȝt al an-oþ<HI REND="italic">er,:</HI> as so ic ȝou may telle. <NOTE PLACE="foot">14 Ms. i<SUP>c</SUP> (so stets).</NOTE></L>
<L>he þouȝt myd erþeliche good: make his cheffare <MILESTONE N="15"/></L>
<L>þat he myȝt haue þe good: þat is ell<HI REND="italic">us</HI>-whare,</L>
<L>þat hert ne myȝt be-þenche: no tonge telle ne may;</L>
<L>vppon þis ilke chaffar<HI REND="italic">e:</HI> he þouȝte nyȝt &amp; day.</L>
<L>ȝif þer come eny por mon: þat bed him eny þing</L>
<L>for þe loue of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þe hy heuen-king, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>for lor<HI REND="italic">e</HI> ne for byȝete: he ne spar<HI REND="italic">e</HI>d nouȝt</L>
<L>þat he ne ȝaf anon-ryȝt: þat þe oþ<HI REND="italic">er</HI> hadde by-souȝt.</L>
<L>In a tyme hit by-fille,: as god ȝaf þe cas,</L>
<L>þat aneue robe hy<HI REND="italic">m</HI> was I-dyȝt,: þat noble &amp; ryche was.</L>
<L>so sone so he hadde hit him vppon,: a por<HI REND="italic">e</HI> knyȝt he mette, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>þat w<HI REND="italic">i</HI>t mylde word<HI REND="italic">us:</HI> wel swyþe fayr him gr<HI REND="italic">e</HI>tte.</L>
<L>swyþe wel he kneuȝ þ<HI REND="italic">a</HI>t knyȝt,: &amp; to him seyde þo:</L>
<L>"alas, syr<HI REND="italic">e,</HI> for godd<HI REND="italic">us</HI> loue,: why gestou nouȝ so,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t worþy wer<HI REND="italic">e</HI> to wer<HI REND="italic">e</HI>n: weden noble &amp; ryche?</L>
<L>hit reueþ me þ<HI REND="italic">a</HI>t ich I-se: þe gon so ruliche!" <MILESTONE N="30"/></L>
<L>þe knyȝt him answer<HI REND="italic">e</HI>d: &amp; seyde, "my leue broþ<HI REND="italic">er,</HI></L>
<L>by oure lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: Ich nabbe nouþe non oþ<HI REND="italic">er;</HI></L>
<L><PB N="313" REF="7"/>
nabbe ic nouþe f<HI REND="italic">ra</HI>mde no kyn: þ<HI REND="italic">a</HI>t of me haueþ pyte,</L>
<L>ne þ<HI REND="italic">a</HI>t on<HI REND="italic">us</HI> wole me helpe,: for soþe ich segge þe."</L>
<L>"Alas," q<HI REND="italic">ua</HI>þ f<HI REND="italic">ra</HI>nceys þo,: "hit me g<HI REND="italic">re</HI>ueþ wel sore"; <MILESTONE N="35"/></L>
<L>of he strepte his robe anon: wit-oute speche more,</L>
<L>&amp; seyde, "for Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: þis robe ich ȝeue þe,</L>
<L>ffor hit wole bet<HI REND="italic">er</HI>e þe be-come: þan hit wole me."</L>
<L>þe knyȝt hym þonked swyþe ȝerne,: &amp; dede it on hym anon,</L>
<L>&amp; f<HI REND="italic">ra</HI>nceys al naked: þenwardis gan gon. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>for who-so nom al þe men: þat sitteþ her ar<HI REND="italic">e</HI>ue, <NOTE PLACE="foot">41 tilge for,</NOTE></L>
<L>soche ȝift<HI REND="italic">us</HI> for to ȝeue: he cholde I-finde wel feue.</L>
<L>A-nyȝt aft<HI REND="italic">er,</HI> as he slep,: he seyȝ in his metinge</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st I-crouned sitte: as an hy kingge;</L>
<L>þat ilke sely robe: him þouȝt þat on him was <MILESTONE N="45"/></L>
<L>þat he ȝaf þe por<HI REND="italic">e</HI> knyȝt: þat him mette by cas.</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st him þonked: of þilke ȝifte þo,</L>
<L>&amp; so dede al þe companye: þ<HI REND="italic">a</HI>t in heuene was so.</L>
<L>ȝut was f<HI REND="italic">ra</HI>nceys heþen: &amp; þo he I-seyȝ al þis. <NOTE PLACE="foot">49 tilge &amp;.</NOTE></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-of myȝt mony a mon: wondir habbe I-wis: <MILESTONE N="50"/></L>
<L>suþ his fadir &amp; his modir: boþe I-c<HI REND="italic">ri</HI>stind wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>why hy soffred her<HI REND="italic">e</HI> sone: so longe heþen þer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>ffor, as ich ma(i) segge for soþe,: þe lawe soch was þo</L>
<L>þat me ne cholde noman: c<HI REND="italic">ri</HI>steny neu<HI REND="italic">er</HI>-mo</L>
<L>but he couþe hy<HI REND="italic">m</HI>-self I-wite: w<HI REND="italic">i</HI>t-outen oþ<HI REND="italic">er</HI> rede <MILESTONE N="55"/></L>
<L>what he dede to goodnesse: &amp; what he dede to quede,</L>
<L>&amp; þat noman þe encheson wer<HI REND="italic">e:</HI> ȝif he him wolde spille,</L>
<L>but þ<HI REND="italic">a</HI>t he al wrouȝte: aft<HI REND="italic">er</HI> his ouen wille.</L>
<L>þerfor he gan draue þo: al f<HI REND="italic">ra</HI>m marchaundise</L>
<L>&amp; let him-self to cristin,: &amp; þo he dede as þe wyse! <MILESTONE N="60"/></L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI> on crist<HI REND="italic">us</HI> passion: þe ȝonge f<HI REND="italic">ra</HI>nceys þouȝte,</L>
<L>þat þ<HI REND="italic">er</HI> nas non erþelich catel: þat of his þouȝt him brouȝte.</L>
<L>on a tyme as he kneled: &amp; in his bed<HI REND="italic">us</HI> bad, <NOTE PLACE="foot">63 Ms. knelel.</NOTE></L>
<L>him þouȝt he sey Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: vppon þe rode I-sprad</L>
<L>In þe man<HI REND="italic">er</HI> so he was: þo he mankin bouȝt; <MILESTONE N="65"/></L>
<L>þe strong pine þ<HI REND="italic">a</HI>t he þoled: f<HI REND="italic">ra</HI>nceys sor<HI REND="italic">e</HI> of-þouȝt.</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st seyde þo: wit word<HI REND="italic">us</HI> swyþe stille:</L>
<L>"who-so wille foluen me: &amp; seruen me to wille,</L>
<L>eche day his rode: to him he most take,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>to himselue: clene he moot synne forsake; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>his fadir &amp; his modir: he moot for-sake also,</L>
<L>his wif &amp; his childrin: he mot forsake þ<HI REND="italic">er</HI>-to,</L>
<L>&amp; also he mot forsake: his sostir &amp; ek his broþ<HI REND="italic">er,</HI></L>
<L>clene he moot for me for-sake,: f<HI REND="italic">ra</HI>nceys, þ<HI REND="italic">er</HI> nys non oþ<HI REND="italic">er.</HI>"</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þilke word Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: his weye to heuene nom, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; f<HI REND="italic">ra</HI>nceys nys(t)e neu<HI REND="italic">er:</HI> whar þ<HI REND="italic">a</HI>t he by-com.</L>
<L>swyþe glad was f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: þo of þat Ilke syȝt!</L>
<L>to fasting &amp; to his orisonys: he haþ him al I-dyȝt;</L>
<L>þe chaffaryng of þis world: þat he I-vsed her, <NOTE PLACE="foot">79 her = er.</NOTE></L>
<L>he forsok for þe speche: þ<HI REND="italic">a</HI>t he I-herde þer, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>&amp; euer<HI REND="italic">e</HI>-mor<HI REND="italic">e,</HI> what-so he dede,: ȝede he vp or dou<HI REND="italic">n,</HI></L>
<L>eu<HI REND="italic">er</HI>e-mor he þouȝt: vppo<HI REND="italic">n</HI> his passiou<HI REND="italic">n.</HI></L>
</LG>
<LG>
<L>Seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys wente atyme: wel sone aft<HI REND="italic">er</HI> þan</L>
<L>by an old chirche: of seint damyan;</L>
<L>al to-broke &amp; forlete: was þ<HI REND="italic">a</HI>t holy stede, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>nouȝt-for-þan In he went: for to bidde his bede.</L>
<L><PB N="314" REF="8"/>
Anon to-for<HI REND="italic">e</HI> þe holy croys: he sat a-doun a-kne, <MILESTONE N="178" UNIT="f."/></L>
<L>&amp; gan bidde stilleliche: his bed<HI REND="italic">us</HI> in p<HI REND="italic">re</HI>uete.</L>
<L>him þouȝt a uoys spek to him: adou<HI REND="italic">n</HI> of þe rode,</L>
<L>&amp; seyde, "f<HI REND="italic">ra</HI>nceys, dyȝt myn hous",: þrye wit mylde mode, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>"þ<HI REND="italic">a</HI>t to-broke &amp; to-falle is,: so þou I-syxt I-wis."</L>
<L>ff<HI REND="italic">ra</HI>nceys in his herte anon: vndirstood al þis,</L>
<L>&amp; þouȝt w<HI REND="italic">i</HI>t þe catel: þat him was by-take</L>
<L>don our<HI REND="italic">e</HI> lord<HI REND="italic">us</HI> heste: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI> a cherche to make.</L>
<L>vp he ros, þo he hadde: al I-don his bede, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>&amp; went him to a por<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">re</HI>st: þ<HI REND="italic">a</HI>t woned in þ<HI REND="italic">a</HI>t stede,</L>
<L>&amp; a so<HI REND="italic">m</HI>me of catel: þ<HI REND="italic">a</HI>t he hadde w<HI REND="italic">i</HI>t him þo</L>
<L>he bede þe p<HI REND="italic">re</HI>st myldeliche,: &amp; þus him seyde to:</L>
<L>"haue, syr<HI REND="italic">e,</HI> þis catel,: þis cherche for to ryȝte,</L>
<L>&amp; ic wole w<HI REND="italic">i</HI>t þe be: &amp; helpe þe w<HI REND="italic">i</HI>t my myȝte." <MILESTONE N="100"/></L>
<L>þe p<HI REND="italic">re</HI>st seyde þo to him,: "sone, welcome artou to me!</L>
<L>wel ich it wole g<HI REND="italic">ra</HI>nty: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u w<HI REND="italic">i</HI>t me her be.</L>
<L>ac of alle þis catel: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u hast her I-brouȝt, <NOTE PLACE="foot">103 Ms. castel.</NOTE></L>
<L>wite hit wel to soþe: þ<HI REND="italic">a</HI>t ich ne kepe it ryȝt nouȝt,</L>
<L>ffor þy fadir &amp; þy modir: myȝten er ouȝt longe <MILESTONE N="105"/></L>
<L>aspye þ<HI REND="italic">a</HI>t ich hadde: of þy catel afonge,</L>
<L>&amp; whan hit wer<HI REND="italic">e</HI> I-spended,: also hit myȝt be</L>
<L>hy wolden þorwȝ pur<HI REND="italic">e</HI> lawe: axen hit al of me, <NOTE PLACE="foot">108 al übschr.</NOTE></L>
<L>&amp; so þey myȝten sone: vs boþe þan by-t<HI REND="italic">ra</HI>y,</L>
<L>ffor wel I wot we nadden: wher-of hit to pay." <MILESTONE N="110"/></L>
<L>wel sory was f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: þo he I-hurd þis,</L>
<L>&amp; wente to a put-hole: þat he I-sey, I-wis:</L>
<L>þe moneye þ<HI REND="italic">a</HI>t he bedde þe p<HI REND="italic">re</HI>st: he leyde þer ech del,</L>
<L>&amp; wente ford in his weye: &amp; lefte þ<HI REND="italic">er</HI> þe catel.</L>
<L>ofte me tolde his fadir: woche was his maner<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="115"/></L>
<L>þorw oþ<HI REND="italic">er</HI> marchauns þ<HI REND="italic">a</HI>t wente: in þe lond his I-fer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>wit word<HI REND="italic">us</HI> &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t þr<HI REND="italic">e</HI>ting: he him chastid Ilome,</L>
<L>&amp; rad him oþ<HI REND="italic">er</HI> þing to don: whan he to him come.</L>
<L>ac þo his fadir wiste: þe ryȝte soþe of þis,</L>
<L>he to-swal w<HI REND="italic">i</HI>t wraþþe: &amp; warþ nyȝ wood, I-wis, <MILESTONE N="120"/></L>
<L>&amp; swor he chold abigge: whan he him myȝt I-finde.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> f<HI REND="italic">ra</HI>nceys drouȝ abak: &amp; loted him wel be-hinde:</L>
<L>In an old dich he lay: dawis to &amp; þre,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> nas man no wi<HI REND="italic">m</HI>man: þ<HI REND="italic">a</HI>t him myȝt on<HI REND="italic">us</HI> ise.</L>
<L>þe ferþe day he aros: &amp; to toune wente. <MILESTONE N="125"/></L>
<L>þo þe fadir him I-seyȝ,: faste he him hente.</L>
<L>nas þ<HI REND="italic">er</HI> non of his fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us:</HI> þat wolde him bymene,</L>
<L>&amp; þey he was for his fasting: boþe ieluȝ &amp; lene,</L>
<L>alle men þ<HI REND="italic">a</HI>t him I-seyȝ: wende þ<HI REND="italic">a</HI>t he wer<HI REND="italic">e</HI> madde</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t he wer<HI REND="italic">e</HI> out of his wit;: his kyn wer<HI REND="italic">e</HI> of-dradde; <MILESTONE N="130"/></L>
<L>lytil &amp; mochil him scornyd: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝeden by þe weye.</L>
<L>ff<HI REND="italic">ra</HI>nceys went him stille forþ: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-of nom non eye,</L>
<L>forþ he wente stille: so his speche wer<HI REND="italic">e</HI> I-lor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; ferde also deþ þe lombe: whan he is I-chor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þe fadir þat him ladde: sory was I-nouȝ, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>&amp; hom to his house: viliche he him drouȝ;</L>
<L>&amp; anon so he was: In to his hous I-come,</L>
<L>In to on of his chaumbris: his sone he haþ I-nome</L>
<L>&amp; so faste he him bet: f<HI REND="italic">ra</HI>m foot to þe croune</L>
<L>þat al a r<HI REND="italic">e</HI>d blood eche leme: hy ornen al adoune; <MILESTONE N="140"/></L>
<L>hy þ<HI REND="italic">a</HI>t stoden &amp; I-herd: hadden wel gr<HI REND="italic">e</HI>t pyte</L>
<L>þat enymon chold his sone: for ruþe so by-se.</L>
<L><PB N="315" REF="9"/>
seþþe he mad him don his cloþ<HI REND="italic">us,:</HI> &amp; fayr<HI REND="italic">e</HI> him haþ I-tauȝte</L>
<L>þat he chold amendy him,: &amp; god him haþ arauȝte,</L>
<L>&amp; seyde, "f<HI REND="italic">ra</HI>nceys, leue sone,: namore ne do þou so, <MILESTONE N="145"/></L>
<L>ac lerne begge &amp; selle so: þ<HI REND="italic">o</HI>u syxt oþ<HI REND="italic">er</HI> do:</L>
<L>&amp; Ic þe wole finde I-nouȝ: al þat þe ned be,</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt cacchen wit: &amp; don al aft<HI REND="italic">er</HI> me."</L>
<L>"leue fadir," q<HI REND="italic">ua</HI>þ f<HI REND="italic">ra</HI>nceys,: "forsoþe þ<HI REND="italic">o</HI>u dest amys</L>
<L>to take me eny erþeliche gode,: Ine louye hit nouȝt I-wis; <MILESTONE N="150"/></L>
<L>þerfor, whan ich I-se enymon: pouer<HI REND="italic">e</HI> be þe weye,</L>
<L>Ic him mote ned<HI REND="italic">us</HI> ȝeue,: þey ich cholde deye.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ich þe segge,: fadir, by godd<HI REND="italic">us</HI> or<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u take me þin gode: þou ne sext hit neu<HI REND="italic">er</HI>-mor<HI REND="italic">e.</HI>"—</L>
<L>wel ich wot þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> nys non: among vs alle her <MILESTONE N="155"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t gladlich wolde tak his good: to eny soch spenser!—</L>
<L>þo þe fadir þis I-hurd,: he was wroþ &amp; ek sory,</L>
<L>&amp; reuliche he be-held his sone: þ<HI REND="italic">a</HI>t lef stood him by; <NOTE PLACE="foot">158 lef = lew pale.</NOTE></L>
<L>In gr<HI REND="italic">e</HI>t þouȝt he stood longe: &amp; nyste what to do,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> he seyde to his sone,: "to þe bysschop we wolleþ go, <MILESTONE N="160"/></L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt wel: tofor<HI REND="italic">e</HI> him me forsake</L>
<L>&amp; suþþe to oþ<HI REND="italic">er</HI> þing<HI REND="italic">us:</HI> þy soule wel by-take;</L>
<L>whan ich ne may in non wise,: sone, to chasty þe,</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u sey tofor<HI REND="italic">e</HI> þe bysschop: what þin wille be."</L>
<L>ff<HI REND="italic">ra</HI>nceys was swyþe blyþe &amp; glade: þo he I-hurd al þis, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>&amp; þouȝt on þe ferste word: þ<HI REND="italic">a</HI>t god him seyde I-wis,</L>
<L>how he chold for his loue: forsake alle þinge,</L>
<L>fadir &amp; modir, sost<HI REND="italic">er</HI> &amp; broþir,: emp<HI REND="italic">er</HI>o<HI REND="italic">ur</HI> &amp; ek kinge;</L>
<L>nowȝ him þencheþ to soþe: þ<HI REND="italic">a</HI>t he it may wel do, <NOTE PLACE="foot">169 Ms. I st. he.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> al I-redy he is: to þe bysschop forto go. <MILESTONE N="170"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Þo hy come to þe bysschop,: wit-outen mor<HI REND="italic">e</HI> speche</L>
<L>of he stripte his cloþ<HI REND="italic">us</HI> al: &amp; gan his fadir hem by-teche,</L>
<L>his br<HI REND="italic">e</HI>ch &amp; his cherte: he dede him of al-so</L>
<L>&amp; by-tok al his fadir,: &amp; naked he stood þo,</L>
<L>&amp; seyde, "fadir, ich wene ic nabbe nouȝt of þyne, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>for þou myȝt now hit ondirstonde: Ich nele nouȝt ben þin hyne;</L>
<L>to his s<HI REND="italic">er</HI>uyse onlyche: Ic wele be-take nouȝ me</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t me so der<HI REND="italic">e</HI> abouȝt: vppon þe rode-tre,</L>
<L>for nele ic neu<HI REND="italic">er</HI>e her-aft<HI REND="italic">er:</HI> on þe I-caste my t<HI REND="italic">ri</HI>ste,</L>
<L>ac al myn hope chal her<HI REND="italic">e</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> be: on my lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>ste." <MILESTONE N="180"/></L>
<L>þe fadir ȝaf his cloþis: to þis bisschop þo;</L>
<L>þe bysschop bede f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: þ<HI REND="italic">a</HI>t he hem chold on-do.</L>
<L>f<HI REND="italic">ra</HI>nceys nom a curtil,: &amp; swor by godd<HI REND="italic">us</HI> or<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat he nolde þ<HI REND="italic">er</HI>-of neu<HI REND="italic">er</HI>e-eft habbe namor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>his leue he tok &amp; went him forþ: endelong<HI REND="italic">us</HI> þe weye, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>þis bysschop &amp; his him be-held,: he held forþ þe weye:</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> þe world he forsoke,: f<HI REND="italic">ra</HI>nceys, ech a del,</L>
<L>so Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st himself: tofor<HI REND="italic">e</HI> him teyȝte wel.</L>
<L>to wildirnesse In wode he went,: þ<HI REND="italic">a</HI>t was þ<HI REND="italic">er</HI>-besyde,</L>
<L>&amp; þouȝt in godd<HI REND="italic">us</HI> s<HI REND="italic">er</HI>uyse eu<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">er</HI> to abyde. <MILESTONE N="190"/></L>
<L>þer<HI REND="italic">e</HI> he was a whyle,: &amp; ofte þeues I-mette,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t him þr<HI REND="italic">e</HI>tened to sle,: &amp; he hem fayr gr<HI REND="italic">e</HI>tte,</L>
<L>&amp; seyde, "whan ȝour<HI REND="italic">e</HI> wille is,: al r<HI REND="italic">e</HI>dy ich am þ<HI REND="italic">er</HI>-to;</L>
<L>now ȝe mowe ȝif ȝe wolliþ: ȝour<HI REND="italic">e</HI> wil on me to do."</L>
<L>Aft<HI REND="italic">er</HI>ward þis f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: sone him haþ by-þouȝt <MILESTONE N="195"/></L>
<L>þat he was w<HI REND="italic">i</HI>t senne: to lytel þ<HI REND="italic">er</HI> of-souȝt,</L>
<L><PB N="316" REF="10"/>
&amp; þouȝt, him wer<HI REND="italic">e</HI> bet<HI REND="italic">er</HI>e: in felachipe to be</L>
<L>&amp; ondirling to feleschipe,: her<HI REND="italic">e</HI> work<HI REND="italic">us</HI> for to I-se.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> sone he him drouȝ: in to a meselrye,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t boxomnesse &amp; penau<HI REND="italic">n</HI>ce: his soule for to gye. <MILESTONE N="200"/></L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> veet he wolde wassche: whan þey were syke,</L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI> body echedel,: &amp; alle her<HI REND="italic">e</HI> sor<HI REND="italic">us</HI> to pyke;</L>
<L>out he drouȝ þe quetur<HI REND="italic">e:</HI> manyatyme al-so,</L>
<L>&amp; kuste þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> her<HI REND="italic">e</HI> sor<HI REND="italic">us:</HI> whan he hadde so I-do.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nys non amongis vs: þ<HI REND="italic">a</HI>t myȝte don al þis, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>þat me nolden segge: þat he ner buxu<HI REND="italic">m,</HI> I-wis!</L>
</LG>
<LG>
<L>Fraunceys suþþe him by-þouȝt,: so ic telle can,</L>
<L>of þe olde cherche: of seint damyan,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> our<HI REND="italic">e</HI> lord from þe croys: in voys to his speche com er<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>&amp; bede him þ<HI REND="italic">a</HI>t he cholde: þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke cherche arere. <MILESTONE N="210"/></L>
<L>for þedir he gan wende,: so he auȝt wel.</L>
<L>anon he fond in poynt hool: his catel eu<HI REND="italic">er</HI>y del. <NOTE PLACE="foot">212 l. in þe put-hole.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-uit he made þe cherche,: &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t begging al-so,</L>
<L>&amp; ber<HI REND="italic">e</HI> him-self wel ofte: gr<HI REND="italic">e</HI>te ston<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-to;</L>
<L>&amp; gode men him holpe,: so skylle was &amp; ryȝte, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t in a whyle þe cherche was al dyȝte.</L>
<L>&amp; suþþe he mad a cherche: of our<HI REND="italic">e</HI> lady marye,</L>
<L>for þe voys of þe croys: þ<HI REND="italic">a</HI>t he I-hurde her þryȝe;</L>
<L>&amp; suþþe of seint pet<HI REND="italic">er:</HI> a cherche he wrouȝt þo—</L>
<L>Ic wot it was þe þridde,: &amp; he ne makid namo. <MILESTONE N="220"/></L>
<L>In our<HI REND="italic">e</HI> leuedy chirche þo he gan take reste;</L>
<L>to fasting &amp; to orisonys: his wil was euer beste;</L>
<L>al he hated moche: þ<HI REND="italic">a</HI>t him þouȝt proute, <NOTE PLACE="foot">223 urspr. proude.</NOTE></L>
<L>&amp; who-so wer<HI REND="italic">e</HI> in chirche: selde he was w<HI REND="italic">i</HI>t-oute.</L>
<L>hit be-fil vppon a day: þat he I-hurde r<HI REND="italic">e</HI>de <MILESTONE N="225"/></L>
<L>wher our<HI REND="italic">e</HI> lord tauȝt his apostlus: her<HI REND="italic">e</HI> lif to lede</L>
<L>&amp; seyde, "siluir ne gold ne cholde ȝe habben non,</L>
<L>no staf in ȝoure honde,: aboute for to goon,</L>
<L>no schon on ȝour<HI REND="italic">e</HI> feet,: ȝif ȝe folue me,</L>
<L>ne to cirtlis neþe-mo: on ȝou ne cholle be. <MILESTONE N="230"/></L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u se in eny wise: nedful þin broþ<HI REND="italic">er,</HI></L>
<L>þat þ<HI REND="italic">o</HI>u ne chalt (lete) to bete his nede: to ȝiue him þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er.</HI></L>
<L>ne tit þe purs ne cachel: þin mete þ<HI REND="italic">er</HI>-in to ber<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">233 cachel = sachel.</NOTE></L>
<L>ac alle þin hope do on me: &amp; ich þe wil wer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>mete a-ȝeyn amorwe: ne chaltouȝ I-wite nouȝt, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>for onliche vppo<HI REND="italic">n</HI> me: þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt cast al þin þouȝt;</L>
<L>for in myne warde: is alle þing þ<HI REND="italic">a</HI>t is, <NOTE PLACE="foot">231-7 sind ungehörig.</NOTE></L>
<L>&amp; ich ne may noman for-ȝete: þ<HI REND="italic">a</HI>t me I-serueþ, I-wis." <NOTE PLACE="foot">238 I vor serueþ durchstr.?</NOTE></L>
</LG>
<LG>
<L>Þo f<HI REND="italic">ra</HI>nceys I-herde þis,: he gan þenche aryȝt</L>
<L>þat he wolde þis heste holde: eu<HI REND="italic">er</HI> by al his myȝt: <MILESTONE N="240"/></L>
<L>a-wey he caste his staf,: &amp; dede of his schon,</L>
<L>&amp; ȝaf a-wey his cloþis: eu<HI REND="italic">er</HI>ychon but on;</L>
<L>In stede of his gerdil: an harde corde he toke,</L>
<L>for he wolde holdin al: þe wryting of þilke boke.</L>
<L>ȝut him þouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t þe corde: on him to nessche was: <MILESTONE N="245"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> gr<HI REND="italic">e</HI>t knottin: þ<HI REND="italic">er</HI>-on he mad by cas.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-by me may wel ondirstonde,: so we findeþ ofte,</L>
<L>&amp; þat he hateþ swyþe moche: to lede his lif softe.</L>
<L><PB N="317" REF="11"/>
Men he p<HI REND="italic">re</HI>ched &amp; women: þat wolde to him come,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t man ne may nouȝt payin god: but his wil be by-nome; <MILESTONE N="250"/></L>
<L>for ȝif þe flesch moot habbe: eu<HI REND="italic">er</HI>mor<HI REND="italic">e</HI> his wille,</L>
<L>he wole w<HI REND="italic">i</HI>t-outen ende: in helle his soule aspylle.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for man chal formest: clene his wil for-sake,</L>
<L>&amp; suþ he may to bett<HI REND="italic">er</HI>e: him to penau<HI REND="italic">n</HI>ce take; <NOTE PLACE="foot">254 l. þe bett<HI REND="italic">er</HI>e.</NOTE></L>
<L>ffor noman ne may s<HI REND="italic">er</HI>uy: I-fer<HI REND="italic">e</HI> lord<HI REND="italic">us</HI> two, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t hy ben wiþerward,: &amp; paye hem alle bo.</L>
<L>so hit fareþ, wetiþ hit wel,: by false world þis,</L>
<L>&amp; þe s<HI REND="italic">er</HI>uyse of Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: þ<HI REND="italic">a</HI>t is king of blis:</L>
<L>ffor þe world is swyþe false,: &amp; Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st is tr<HI REND="italic">e</HI>we;</L>
<L>who-so loueþ wel þis world,: Iwis he louyeþ a chrewe. <MILESTONE N="260"/></L>
<L>ffelawis he ondirfenc to him,: þ<HI REND="italic">a</HI>t þo w<HI REND="italic">i</HI>t him wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; alle fr<HI REND="italic">e</HI>re menour<HI REND="italic">us:</HI> he let hem clepe þer<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>Mynor is an englich: "lasse" for to spelle—</L>
<L>for he wold þat noman: of hem ne cholde telle.</L>
<L>&amp; for he wolde þat in þe worlde: ner<HI REND="italic">e</HI> non order<HI REND="italic">e</HI> lasse, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>in his tyme nas non of hem: þat moste singen masse;</L>
<L>&amp; for he nolde þat in þe world: hy nadde no dingnete,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for he ne soffred non of his fr<HI REND="italic">e</HI>ris: p<HI REND="italic">re</HI>st for to be,</L>
<L>ac vndir þe fr<HI REND="italic">e</HI>re p<HI REND="italic">re</HI>chour<HI REND="italic">us:</HI> he mad hem to ben echon.</L>
<L>wel me myȝte be þan I-wite: þ<HI REND="italic">a</HI>t he ne louede p<HI REND="italic">ri</HI>te non! <MILESTONE N="270"/></L>
<L>þo hy weren to-geder<HI REND="italic">e,:</HI> seue frer<HI REND="italic">us</HI> hy were.</L>
<L>seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys þouȝt to long: þat hy wer<HI REND="italic">e</HI> þere:</L>
<L>fforþe in to wildirnesse: wit hem he gan go, <NOTE PLACE="foot">273 Ms. fforre.</NOTE></L>
<L>for him þouȝt þat þey myȝt: þe bet god serue þo</L>
<L>In bed<HI REND="italic">us</HI> &amp; in fasting.: for he faste eu<HI REND="italic">er</HI>mo, <MILESTONE N="275"/></L>
<L>To wite wheyþ<HI REND="italic">er</HI> his sinne wer<HI REND="italic">e:</HI> al for-ȝeue him to—</L>
<L>for he was of his sinne: eu<HI REND="italic">er</HI>e a-gast wel sore;</L>
<L>to wite whyþ<HI REND="italic">er</HI> hy wer<HI REND="italic">e</HI>n for-ȝeue: he bedde eu<HI REND="italic">er</HI>e-more.</L>
</LG>
<LG>
<L>Vppon a fryday it by-fil,: as he his bed<HI REND="italic">us</HI> sede,</L>
<L>þat a voys com from heuene: &amp; seyde, "naue þ<HI REND="italic">o</HI>u no drede, <MILESTONE N="280"/></L>
<L>for Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st al-myȝty god: þe haþ forȝeue þin sinne; <NOTE PLACE="foot">283 dore st. hore?</NOTE></L>
<L>&amp; whyle þat þ<HI REND="italic">o</HI>u biddist: for oþ<HI REND="italic">er</HI> of mankinne,</L>
<L>naue þ<HI REND="italic">o</HI>u none dr<HI REND="italic">e</HI>de: of sinne ne of dore,</L>
<L>ac fonde libbe clene lif: so þ<HI REND="italic">o</HI>u hast I-don wel ȝore."</L>
<L>so longe hy hadde I-fere I-be,: ic woot w<HI REND="italic">i</HI>t-outen wene, <MILESTONE N="285"/></L>
<L>þat hy weren fr<HI REND="italic">e</HI>re menoris: I-fere þrittene.</L>
<L>to seyn f<HI REND="italic">ra</HI>nceys I-fer<HI REND="italic">e:</HI> euerichon hy bede</L>
<L>þa(t) he maked hem a rule: her<HI REND="italic">e</HI> lif for to lede.</L>
<L>ff<HI REND="italic">ra</HI>nceys þouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t hit wer<HI REND="italic">e:</HI> swyþe wel I-don;</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> her<HI REND="italic">e</HI> reule: he gan to wryte anon. <MILESTONE N="290"/></L>
<L>ac him one ... þe r<HI REND="italic">e</HI>ule nouȝt: w<HI REND="italic">i</HI>t-oute comfirment: <NOTE PLACE="foot">291 Verb fehlt.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> hy wente þ<HI REND="italic">er</HI>-wit: to þe pope Inosent.</L>
<L>Inosent þe þridde was: pope in rome þo,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> rule &amp; her<HI REND="italic">e</HI> wille: al he g<HI REND="italic">ra</HI>nted to do.</L>
<L>ffor þe pope lay anyȝt: in þe borwȝ of rome <MILESTONE N="295"/></L>
<L>&amp; slep in his bedde,: ar hy þed<HI REND="italic">ur</HI> come;</L>
<L>him mette þ<HI REND="italic">a</HI>t seint pet<HI REND="italic">er</HI>is chirche, þ<HI REND="italic">a</HI>t heued of al is,</L>
<L>was fallinge a-dou<HI REND="italic">n</HI>ward: &amp; foul to cheue I-wis,</L>
<L>ac f<HI REND="italic">ra</HI>nceys com anon-ryȝt: w<HI REND="italic">i</HI>t his fr<HI REND="italic">e</HI>ren .xij.,</L>
<L>&amp; ryȝten vp þe chirche: so fayr &amp; wel hem-selue <MILESTONE N="300"/></L>
<L>þat þe pope þouȝt: for ryȝt soþe þer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t hit nas so wel I-mad: tofor<HI REND="italic">e</HI> neuer<HI REND="italic">e</HI> er<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L><PB N="318" REF="12"/>
þis meting þe pope tolde,: so ich ȝou telle may,</L>
<L>to his cardinal<HI REND="italic">us</HI> amorwe: anon þo hit was day.</L>
<L>ac þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>s &amp; f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: so wel on he nom <MILESTONE N="305"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þe whyle þey tolden her-of: to-for<HI REND="italic">e</HI> þe pope he com</L>
<L>&amp; bede þe comferment.: þe pope him kneu ful wel,</L>
<L>&amp; anon him g<HI REND="italic">ra</HI>nted: his bidding eche del.</L>
<L>to p<HI REND="italic">re</HI>chy lyf of penau<HI REND="italic">n</HI>ce: he g<HI REND="italic">ra</HI>nted him also,</L>
<L>for þer beþ swyþe fewe: þat drawe wolleþ þ<HI REND="italic">er</HI>-to; <MILESTONE N="310"/></L>
<L>&amp; mor<HI REND="italic">e</HI> he be-het he wolde: him g<HI REND="italic">ra</HI>nte to his nede,</L>
<L>&amp; to p<HI REND="italic">re</HI>chy wey of penau<HI REND="italic">n</HI>ce: he bed him eu<HI REND="italic">er</HI>e to spede.</L>
<L>Swyþe glad was f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: þo he I-hurd al þis,</L>
<L>&amp; wente to his contre: w<HI REND="italic">i</HI>t his fr<HI REND="italic">e</HI>ris, I-wis.</L>
<L>&amp; as þey wenten by þe weye: þey axed &amp; sede <MILESTONE N="315"/></L>
<L>In what stede hit wer<HI REND="italic">e</HI> best: her<HI REND="italic">e</HI> lyf to lede,</L>
<L>In toun oþ<HI REND="italic">er</HI> in wildirnesse,: I-fer<HI REND="italic">e</HI> oþ<HI REND="italic">er</HI> alon;</L>
<L>of þis ilke desputeson: adradde hy wer<HI REND="italic">e</HI>n echon.</L>
<L>"breþerin," q<HI REND="italic">ua</HI>þ seint ff<HI REND="italic">ra</HI>nceys,: "I ȝow rede þ<HI REND="italic">us,</HI></L>
<L>to fasting &amp; to orisonys: to-nyȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t we don vs, <MILESTONE N="320"/></L>
<L>&amp; bidde we ȝerne to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þ<HI REND="italic">a</HI>t hende is &amp; fre,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he vs sende to segge: what his wille be."</L>
<L>al þis hy g<HI REND="italic">ra</HI>nted anon,: boþe lest &amp; meste,</L>
<L>for hy wer<HI REND="italic">e</HI>n alle r<HI REND="italic">e</HI>dy: for to don his heste.</L>
<L>At þe cokk<HI REND="italic">us</HI> crowing: þese fr<HI REND="italic">e</HI>r<HI REND="italic">us</HI> þouȝten echon <MILESTONE N="325"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þey seye Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: vppon þe rode I-don,</L>
<L>&amp; seyde þ<HI REND="italic">us,</HI> "ic was I-pynyd: mann<HI REND="italic">us</HI> soule to winne,</L>
<L>&amp; to wi<HI REND="italic">n</HI>ne soul<HI REND="italic">us</HI> to me: ne cholle ȝe noþing blinne:</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t ic wole for soþe: þorw-out alle þing</L>
<L>þat by-syd<HI REND="italic">us</HI> þe toun<HI REND="italic">us:</HI> þat ben ȝour<HI REND="italic">e</HI> wonying, <MILESTONE N="330"/> <NOTE PLACE="foot">330 Þat st. shal?</NOTE></L>
<L>so þat ȝe mowen teche þe folk: &amp; ek seruin me;</L>
<L>for manyman þorwȝ sinne: þorwȝ ȝowȝ chal abrouȝt be."</L>
<L>Glade wer<HI REND="italic">e</HI> þis fr<HI REND="italic">e</HI>ris alle: for þat ilke tyding,</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t-oute þe tou<HI REND="italic">n</HI> of assiȝie: hy gonne make her<HI REND="italic">e</HI> wonying.</L>
<L>hard lyf þey gon lede,: so þey hadde er I-do, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>&amp; gaderid to hem fr<HI REND="italic">e</HI>ris: euer þe leng þe mo.</L>
</LG>
<LG>
<L>Hit by-fil on a tyme: þ<HI REND="italic">a</HI>t f<HI REND="italic">ra</HI>nceys was by nyȝte</L>
<L>him-self alone p<HI REND="italic">re</HI>ueliche: &amp; bede to god al-myȝte;</L>
<L>þe frer<HI REND="italic">e</HI>s wer<HI REND="italic">e</HI>n in cherche: in her<HI REND="italic">e</HI> bed<HI REND="italic">us</HI> echon:</L>
<L>þo seyȝ þey at þe dor<HI REND="italic">e:</HI> a way(n) al furie gon, <MILESTONE N="340"/> <NOTE PLACE="foot">340 Ms. way.</NOTE></L>
<L>a clob of golde set þ<HI REND="italic">er</HI>-inne: aman so hit wer<HI REND="italic">e—</HI> <NOTE PLACE="foot">341 clob = globus.</NOTE></L>
<L>þe fr<HI REND="italic">e</HI>res wer<HI REND="italic">e</HI>n alle: wel ny ded for fer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þriis hit ȝede aboute: &amp; wente suþ In aȝen.</L>
<L>moche wondir þe fr<HI REND="italic">e</HI>r<HI REND="italic">us</HI> hadde: what hit myȝt ben.</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI>ne seyde on of hem,: "Ic wene, ȝif Ic ne lyȝe, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t it was sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: I-come vs for to aspyȝe,</L>
<L>for ȝif we don in chirche: as we auȝt to don." <NOTE PLACE="foot">347 tilge for.</NOTE></L>
<L>"we leueþ wel þ<HI REND="italic">a</HI>t hit so be,": þe oþ<HI REND="italic">er</HI> seyden son,</L>
<L>"ffor he chewed him to vs: in fourme of helie;</L>
<L>god him haþ I-formyd soch: to cheuen his mayst<HI REND="italic">ri</HI>e." <MILESTONE N="350"/></L>
<L>moche wondir þey hadden alle: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> eu<HI REND="italic">er</HI>-mor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; eny-þing to a-giltin him: þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> hem drad ful sor<HI REND="italic">e.</HI></L>
</LG>
<LG>
<L>A fr<HI REND="italic">e</HI>re of þe ordr<HI REND="italic">e</HI> of þe croys: moris het by name,</L>
<L>man of good lyue he was: &amp; ek of noble fame.</L>
<L>Also god him ȝaf g<HI REND="italic">ra</HI>ce,: he fil in gret langour, <MILESTONE N="355"/></L>
<L>so þat boþe nyȝt &amp; day: him greued his dolour.</L>
<L><PB N="319" REF="13"/>
to sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys he sente aday: men þ<HI REND="italic">a</HI>t to him sede</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he þouȝte on fr<HI REND="italic">e</HI>re morys: whan he his bed<HI REND="italic">us</HI> bede.</L>
<L>"<HI REND="italic">g</HI>ent<HI REND="italic">us,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys, "so Ic chese: him to habbe in þouȝt." <NOTE PLACE="foot">359 Ms. sent<HI REND="italic">us;</HI> chese undeutlich.</NOTE></L>
<L>anon he wente to an aut<HI REND="italic">er,:</HI> &amp; for him haþ by-souȝt; <MILESTONE N="360"/></L>
<L>oyle he nome of a lau<HI REND="italic">m</HI>pe: þat al brennyng was</L>
<L>tofor<HI REND="italic">e</HI> our<HI REND="italic">e</HI> leuedy aut<HI REND="italic">er,:</HI> so god ȝef þe cas,</L>
<L>croumen of bred þis goodman: mengen he gan þ<HI REND="italic">er</HI>-to,</L>
<L>&amp; tok hit þe messageris: &amp; fayr<HI REND="italic">e</HI> him seyde þo: <NOTE PLACE="foot">364 l. hem.</NOTE></L>
<L>"ber<HI REND="italic">e</HI>þ þis to fr<HI REND="italic">e</HI>re moris: þat ȝou sente to me, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>&amp; þorwȝ þe help of Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: his hele hit chal be."</L>
<L>Er þe messager<HI REND="italic">us</HI> come: frer<HI REND="italic">e</HI> morys þouȝte ful longe,</L>
<L>&amp; þat wit good wille: þe medecyn he ondirfonge.</L>
<L>wel good was þe medecyne: þat he ondirfon þer<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>for in body &amp; soule al-so: he worþ hol &amp; fer<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="370"/></L>
<L>he þonked ȝerne seint frau<HI REND="italic">n</HI>ceys: þat him s<HI REND="italic">er</HI>ued so,</L>
<L>&amp; suþþe w<HI REND="italic">i</HI>t good wille: to f<HI REND="italic">ra</HI>nceys he gan go.</L>
<L>Suþþe hard lif he gan lede: þorw f<HI REND="italic">ra</HI>nceys-his teching</L>
<L>&amp; fonded boþe nyȝt &amp; day: to paye heuene-king;</L>
<L>rawe g<HI REND="italic">ra</HI>sis was his mete,: &amp; wat<HI REND="italic">er</HI> was his drinke, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>&amp; ȝit ne moste þ<HI REND="italic">er</HI>-of I-nouȝ: in his body synke—</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t was for he nolde to moche: loueye glotenye,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t maked men I-lome: hem chende wit lecherye;</L>
<L>fr<HI REND="italic">e</HI>re menour he was to his lyu<HI REND="italic">us</HI> ende,</L>
<L>&amp; a good soule to god: aft<HI REND="italic">er</HI> his day he gan sende.— <MILESTONE N="380"/></L>
<L>In þe cyte of assiȝie: an holy p<HI REND="italic">re</HI>st þ<HI REND="italic">er</HI> was,</L>
<L>Siluestr<HI REND="italic">e</HI> men him cleped,: a good man by cas.</L>
<L>In his bed so he lay: &amp; slep vppo<HI REND="italic">n</HI> anyȝt,</L>
<L>he þouȝt he sey out of þe west: come a gr<HI REND="italic">e</HI>seliche wyȝt,</L>
<L>a dragon hy<HI REND="italic">m</HI> þouȝt it was,: grisloker ne myȝte be, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>for al þe folk he þouȝt sle: &amp; brenne al þe contre;</L>
<L>ff<HI REND="italic">ra</HI>nceys him þouȝt by a whyle: and aȝen him gan go <NOTE PLACE="foot">387 l. by-þouȝt.</NOTE></L>
<L>&amp; caste a croys out of his mouþ: &amp; ouer<HI REND="italic">e</HI>com þe dragon so;</L>
<L>þey þe dragon wer<HI REND="italic">e</HI> kene,: him þouȝt in a stou<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t f<HI REND="italic">ra</HI>nceys him hadde ou<HI REND="italic">er</HI>come: &amp; I-cast to grou<HI REND="italic">n</HI>de. <MILESTONE N="390"/></L>
<L>þryis is þis gode p<HI REND="italic">re</HI>st: I-mette þis meting, <NOTE PLACE="foot">391 tilge is?</NOTE></L>
<L>&amp; moche þouȝt, whan he a-woke,: vppon þis wondir þing.</L>
<L>by þe croys þat f<HI REND="italic">ra</HI>nceys caste: þis p<HI REND="italic">re</HI>st him ondirstode</L>
<L>þat seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys scholdin do: þe contr<HI REND="italic">e</HI>ye wel moche gode;</L>
<L>þis holy p<HI REND="italic">re</HI>dicaciun: þat comeþ out of his mouþe, <MILESTONE N="181" UNIT="f."/> <MILESTONE N="395"/></L>
<L>by est &amp; be west hit was notful,: by norþe &amp; ek be souþe.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> by r<HI REND="italic">e</HI>d of senf<HI REND="italic">ra</HI>nceys: þe world he al forsok</L>
<L>&amp; abyte of frer<HI REND="italic">e</HI> menour: wit good wille he tok,</L>
<L>&amp; swyþe wel his ordr<HI REND="italic">e</HI> held: &amp; wel lyued also;</L>
<L>ȝif he was goodman byfor<HI REND="italic">e,:</HI> wel bet<HI REND="italic">er</HI> he worþ þo. <MILESTONE N="400"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Pansike was a man al-so: of þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke contr<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>worldliche lif he leued,: wel bet<HI REND="italic">er</HI> myȝt be.</L>
<L>of senf<HI REND="italic">ra</HI>nceys gr<HI REND="italic">e</HI>t good he herde: tellen vppon a day,</L>
<L>þat he wold at on chapel: p<HI REND="italic">re</HI>chy of godd<HI REND="italic">us</HI> lay—</L>
<L>þe castel of sen Seuerin: me cleped þe caste(l) þo; <MILESTONE N="405"/></L>
<L>fort I-her<HI REND="italic">e</HI> his p<HI REND="italic">re</HI>dicaciou<HI REND="italic">n:</HI> moche folk þedir gan go.</L>
<L>pansike also þedir: w<HI REND="italic">i</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> he gan wende,</L>
<L>fort I-her<HI REND="italic">e</HI> somþing: his lyf w<HI REND="italic">i</HI>t to amende.</L>
<L>ac þo he was þedir I-come,: he sey a wondir syȝt:</L>
<L>him þouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t senf<HI REND="italic">ra</HI>nceys was: w<HI REND="italic">i</HI>t to swerd<HI REND="italic">us</HI> þorwȝ-pyȝt, <MILESTONE N="410"/></L>
<L><PB N="320" REF="14"/>
at þe heued went in þ<HI REND="italic">a</HI>t on: &amp; by-neþe it com out,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> went in at þe honde: &amp; styked him þorwȝ-out.</L>
<L>by þe visage he ne myȝt: f<HI REND="italic">ra</HI>nceys I-knowe nouȝt,</L>
<L>ne I-se him for bryȝtnesse: þ<HI REND="italic">a</HI>t on him was y-brouȝt;</L>
<L>ac by þe speche þ<HI REND="italic">a</HI>t he herd: out of his body go, <MILESTONE N="415"/></L>
<L>wel he I-kneuȝ þe myrak(l)e: þ<HI REND="italic">a</HI>t he I-sey þ<HI REND="italic">er</HI> þo,</L>
<L>&amp; for þ<HI REND="italic">a</HI>t he p<HI REND="italic">re</HI>ched: so mech of godd<HI REND="italic">us</HI> blood,</L>
<L>þe tokene of þe passyon: wel sone he ondirstood.</L>
<L>of þis fayr<HI REND="italic">e</HI> merakle: him gan to drede sore,</L>
<L>&amp; þouȝt frer<HI REND="italic">e</HI> menor he wold be: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> eu<HI REND="italic">er</HI>-more; <MILESTONE N="420"/></L>
<L>long him þouȝt er he hadde: þe ordir ondirfonge.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-in he leued wel holy lyf: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> swyþe longe.</L>
<L>wel holy lyf to lede: he hadde swyþe gr<HI REND="italic">e</HI>t chau<HI REND="italic">n</HI>ce,</L>
<L>&amp; was þe forme minystr<HI REND="italic">e:</HI> of þe ordr<HI REND="italic">e</HI> of f<HI REND="italic">ra</HI>nce;</L>
<L>þorw þe goodnesse of his lif: &amp; redis þat he radde <MILESTONE N="425"/></L>
<L>mony mon in f<HI REND="italic">ra</HI>nce: swyþe holy lif ladde;</L>
<L>so swyþe he p<HI REND="italic">re</HI>ched of penau<HI REND="italic">n</HI>ce: in to al þe lond aboute</L>
<L>þat þe meste part of þe contr<HI REND="italic">e:</HI> to him gan aloute.</L>
<L>a name þ<HI REND="italic">er</HI> is of our<HI REND="italic">e</HI> lord: þ<HI REND="italic">a</HI>t nomon speke ne may:</L>
<L>þulke I-peynt w<HI REND="italic">i</HI>t dyuerce colour<HI REND="italic">us:</HI> on þe rode he say; <MILESTONE N="430"/></L>
<L>nas þ<HI REND="italic">er</HI> non þ<HI REND="italic">a</HI>t þilke name: þ<HI REND="italic">er</HI>-on I-se <HI REND="italic">n</HI>e myȝte <NOTE PLACE="foot">431 Ms. me st. ne.</NOTE></L>
<L>but he &amp; seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys,: ne sene þe sonne so bryȝte,</L>
<L>but he or sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: to-for<HI REND="italic">e</HI> it hadde I-tauȝt.</L>
<L>moche was þe g<HI REND="italic">ra</HI>ce þ<HI REND="italic">er:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t god hem haþ arauȝt!—</L>
<L>þe goodman pancik: a g<HI REND="italic">ra</HI>ce hadde þer<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="435"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝif in þilke contr<HI REND="italic">e:</HI> enymon sek wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>he wold wryte þis holyname: al in his forheued:</L>
<L>&amp; anon of al his euil: he cholde ben by-leued.</L>
<L>such g<HI REND="italic">ra</HI>ce þorw þis holyname: god him sente anon</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t whan hit was on hem so,: hole þey wer<HI REND="italic">e</HI>n echon. <MILESTONE N="440"/></L>
<L>þis holyman pancike: hadde þo non hat<HI REND="italic">er</HI></L>
<L>but onliche on cirtil,: &amp; faste to br<HI REND="italic">e</HI>d &amp; wat<HI REND="italic">er;</HI></L>
<L>ȝut of cold wat<HI REND="italic">er:</HI> he nold drinke his fille,</L>
<L>lest his soule þorwȝ glotenye: scholde wende to helle;</L>
<L>of barliche, melwe &amp; aschin: his br<HI REND="italic">e</HI>d me maked him þo, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>&amp; ȝut he nolde in his body: þ<HI REND="italic">er</HI>-of his fille do.</L>
<L>Ic wene men þ<HI REND="italic">a</HI>t fastiþ: &amp; wandreþ in þe str<HI REND="italic">e</HI>te,</L>
<L>hadden leuer whytebred: þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> I-maked of whete!—</L>
<L>In þis ilke maner: sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys leued also;</L>
<L>ac Ic ȝow may wel telle: whoche his br<HI REND="italic">e</HI>d was þo. <MILESTONE N="450"/> <NOTE PLACE="foot">450 bred st. bed.</NOTE></L>
<L>vppon þe swpen grou<HI REND="italic">n</HI>de: eche nyȝt he lay, <NOTE PLACE="foot">451 Ms. swpen, st. open?</NOTE></L>
<L>for none cloþ<HI REND="italic">us</HI> he nadde: but as he ȝede a-day;</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> his bolstr<HI REND="italic">e</HI> was a tr<HI REND="italic">e:</HI> oþ<HI REND="italic">er</HI> it was a stoon—</L>
<L>nold he non oþ<HI REND="italic">er</HI> pele: to legge his heued vppo<HI REND="italic">n.</HI></L>
<L>his curtil was of þe hardeste cloþ: þ<HI REND="italic">a</HI>t he myȝt finde, <MILESTONE N="455"/></L>
<L>his gerdil was a cnotted corde: his body for to binde.</L>
<L>so hard lyf he ladde,: so þe bok it telleþ I-wis,</L>
<L>to ou<HI REND="italic">er</HI>come his foman: þ<HI REND="italic">a</HI>t deuel in helle is;</L>
<L>&amp; leste his soule þorwȝ sinne: myȝte ben ou<HI REND="italic">er</HI>come,</L>
<L>to hard lif &amp; to orisonys: he him haþ I-nome. <MILESTONE N="460"/></L>
<L>swyþe r<HI REND="italic">e</HI>dy man he was: his couent for to chaste;</L>
<L>to help hem whan hit nede was: I-r<HI REND="italic">e</HI>dy he was an haste;</L>
<L>&amp; to winne heuene: þ<HI REND="italic">er</HI> ioye is &amp; gle,</L>
<L>sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys þorwȝ-out alle þing: aloued chastete.</L>
<L>þey senf<HI REND="italic">ra</HI>nceys wer<HI REND="italic">e:</HI> of ȝer<HI REND="italic">us</HI> feble &amp; olde, <MILESTONE N="465"/></L>
<L>ȝut he wolde in wint<HI REND="italic">er,:</HI> whan þe wedir wer colde,</L>
<L><PB N="321" REF="15"/>
whan his flesch him fondid,: late oþ<HI REND="italic">er</HI> raþe,</L>
<L>In snow oþ<HI REND="italic">er</HI> in iys: he him wolde baþe;</L>
<L>so he wolde his flesschus lost: many a tyme a-quenche,</L>
<L>for þe deuel ne cholde: w<HI REND="italic">i</HI>t sy<HI REND="italic">n</HI>ne him a-chrenche. <MILESTONE N="470"/></L>
<L>vppon godd<HI REND="italic">us</HI> passion: þe gode f<HI REND="italic">ra</HI>nceys þouȝt so</L>
<L>þat eu<HI REND="italic">er</HI>e he þouȝt wepyng,: wher-so he chold go.</L>
<L>to ȝiue hem þ<HI REND="italic">a</HI>t nede hadde: boþe fer &amp; ner<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>nolde he nouȝt sparye: þe cloþ<HI REND="italic">us</HI> of þe auter<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>so moche in his orisonys: f<HI REND="italic">ra</HI>nceys was I-lome <MILESTONE N="475"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he ne seyȝ noþ<HI REND="italic">er</HI> herde: what about him come;</L>
<L>bute he p<HI REND="italic">re</HI>ched godd<HI REND="italic">us</HI> name: oþ<HI REND="italic">er</HI> mete eten also,</L>
<L>euer-mor<HI REND="italic">e</HI> at his bedis: sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys was þo,</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t alle oþ<HI REND="italic">er</HI> þing: he for-ȝet I-wis.</L>
<L>ffor so doþ now wel feue men,: þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> hy doþ amys! <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG>
<L>On a tyme a fr<HI REND="italic">e</HI>re meno<HI REND="italic">ur:</HI> p<HI REND="italic">re</HI>ched of þe rode</L>
<L>at a chapitr<HI REND="italic">e</HI> general,: þer<HI REND="italic">e</HI> fr<HI REND="italic">e</HI>res wer<HI REND="italic">e</HI>n wel gode,</L>
<L>&amp; of þe holy name he p<HI REND="italic">re</HI>ched ek I-wis</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t Jh<HI REND="italic">es</HI>us naȝaren<HI REND="italic">us</HI> a-latin: I-cleped is.</L>
<L>þe stede þat he p<HI REND="italic">re</HI>ched on: hat arelaten— <MILESTONE N="485"/></L>
<L>fr<HI REND="italic">e</HI>r<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> monye: &amp; eke oþ<HI REND="italic">er</HI> men.</L>
<L>f<HI REND="italic">ra</HI>nceys was þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke tyme: fer out in on contr<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; þey of þis p<HI REND="italic">re</HI>dycacion: swyþe wel wiste he.</L>
<L>ffor þ<HI REND="italic">a</HI>t was wel I-sene:: for þer<HI REND="italic">e</HI> þe fr<HI REND="italic">e</HI>re stode,</L>
<L>he I-seyȝ sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: him þouȝt vppon þe rode, <MILESTONE N="490"/></L>
<L>his feet &amp; his hondin: I-nayled wer<HI REND="italic">e</HI>n þ<HI REND="italic">er</HI>-to;</L>
<L>alle þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> at þe p<HI REND="italic">re</HI>dicacion: Iseyȝ him also;</L>
<L>vppon þe croys as he hing: he blessed hem echon,</L>
<L>&amp; out of her<HI REND="italic">e</HI> syȝte: sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys wente anon.</L>
<L>"lo," q<HI REND="italic">ua</HI>þ Antoyne þo,: "hou f<HI REND="italic">ra</HI>nceys haþ in þouȝt <MILESTONE N="495"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we habbeþ her I-do,: &amp; ne forȝeteþ hit ryȝt nouȝt;</L>
<L>&amp; for ȝe cholden I-leue: þ<HI REND="italic">a</HI>t ich habbe I-seyd,</L>
<L>he ȝou haþ vppon þe croys: I-cheued þat ilke red:</L>
<L>&amp; wel ich wot for þe loue: þat he haþ vs to</L>
<L>&amp; for ic p<HI REND="italic">re</HI>ched of þe croys: he him cheued so. <MILESTONE N="500"/></L>
<L>ffor at ones he chewed: to vs to þinge: <MILESTONE N="182" UNIT="f."/></L>
<L>þe fourme of þe rode: &amp; ek his louinge."</L>
<L>Moche wist seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: of godd<HI REND="italic">us</HI> preuete,</L>
<L>wherþorw he myȝt I-lome: manye þing<HI REND="italic">us</HI> I-se,</L>
<L>þey he ner<HI REND="italic">e</HI> nouȝt in þe stede: þ<HI REND="italic">a</HI>t þey wer<HI REND="italic">e</HI> I-do. <MILESTONE N="505"/></L>
<L>Ich wene nouþe in þis world: feue men fariþ so!—</L>
<L>ffrer<HI REND="italic">e</HI> menoris habbeþ a stede,: &amp; ȝut hy habbeþ I-wis, <NOTE PLACE="foot">507 l. hadden.</NOTE></L>
<L>seint marye of portiumcula: þat stede I-cleped is.</L>
<L>sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys, to bidde his bed<HI REND="italic">us,:</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-in was I-go,</L>
<L>þe freres wente to chapitr<HI REND="italic">e:</HI> so hy auȝt to do. <MILESTONE N="510"/></L>
<L>A frer<HI REND="italic">e</HI> hadde I-tr<HI REND="italic">e</HI>spased: &amp; for þat ilke sake</L>
<L>a dissiplyne he cholde habbe,: ac grocching he gan make,</L>
<L>&amp; for he wolde his þonkis: þe dissiplyne bi-leue, <NOTE PLACE="foot">513 Ms. dissiplyle.</NOTE></L>
<L>wit a fr<HI REND="italic">e</HI>r<HI REND="italic">us</HI> mantel: his body he gan by-weue;</L>
<L>for noþing þ<HI REND="italic">a</HI>t þe fr<HI REND="italic">e</HI>ris myȝt: him p<HI REND="italic">re</HI>chy oþ<HI REND="italic">er</HI> do, <MILESTONE N="515"/></L>
<L>þe fr<HI REND="italic">e</HI>re nolde for his gilt: þe displyne ondirfo.</L>
<L>þey f<HI REND="italic">ra</HI>nceys wer<HI REND="italic">e</HI> alone: in his bedis I-wis,</L>
<L>ȝut he þorw þe holygost: I-seyȝ wel al þis;</L>
<L>an oþ<HI REND="italic">er</HI> frer<HI REND="italic">e</HI> he cleped: &amp; þ<HI REND="italic">us</HI> him seyde to:</L>
<L>"ffecche me þ<HI REND="italic">a</HI>t fr<HI REND="italic">e</HI>re: þ<HI REND="italic">a</HI>t nelle displyne ondirfo." <MILESTONE N="520"/></L>
<L><PB N="322" REF="16"/>
Grimliche he seyde to him: þo he was I-brouȝt:</L>
<L>"sey me, leue broþ<HI REND="italic">er,:</HI> what hastou nouþe I-þouȝt?</L>
<L>I sey hou þe deuel: was on þy rig alyȝt <NOTE PLACE="foot">523 Ms. he st. I; his st. þy.</NOTE></L>
<L>&amp; hou he made þe holde: þy nekke bolt vpryȝt,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u ne myȝtest for p<HI REND="italic">ri</HI>de: dissiplyne ondirfonge. <MILESTONE N="525"/></L>
<L>for þ<HI REND="italic">o</HI>u vs most forsake: ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u art soch longe,</L>
<L>wel Ic woot he þe brouȝt: in to þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke trespas,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u haddist so mysdo: swyþe glad he was,</L>
<L>&amp; him wer<HI REND="italic">e</HI> leu<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">a</HI>t þou wer: body &amp; soule I-chent</L>
<L>þan þ<HI REND="italic">o</HI>u þorwȝ þy dissiplyne: com to amendement. <MILESTONE N="530"/></L>
<L>þer-for<HI REND="italic">e,</HI> leue broþ<HI REND="italic">er,</HI> ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u art c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> hyne,</L>
<L>þou most gon to chapetere: &amp; take þin dyssiplyne."</L>
<L>þe frer<HI REND="italic">e</HI> aft<HI REND="italic">er</HI> þis hest: to chapet<HI REND="italic">er</HI>e he gan goon</L>
<L>&amp; gan him chryue of his trespas: to hem eu<HI REND="italic">er</HI>y-chon,</L>
<L>he seyde he wolde of soche ded<HI REND="italic">us:</HI> (cese) euer w<HI REND="italic">i</HI>t-outen fyne, <MILESTONE N="535"/> <NOTE PLACE="foot">535 cese fehlt.</NOTE></L>
<L>&amp; bede hem p<HI REND="italic">ur</HI> charite: ȝeue hy<HI REND="italic">m</HI> his dissiplyne.</L>
<L>his penau<HI REND="italic">n</HI>ce to take: he kneled þo hem to.</L>
<L>a cat blakker þan eny pich: fram himward gan go—</L>
<L>sor<HI REND="italic">e</HI> he was of-chamed,: &amp; so he auȝt wel!</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he gan lete be: soche dedis echedel, <MILESTONE N="540"/></L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI>e-efte þe fr<HI REND="italic">e</HI>re dede: so f<HI REND="italic">ra</HI>nceys him wolde rede,</L>
<L>&amp; holy lyf &amp; boxu<HI REND="italic">m:</HI> eu<HI REND="italic">er</HI>e-eft he gan to lede.</L>
</LG>
<LG>
<L>A luerne me clepeþ an hille: in ferne contr<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> wonyd seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: woche whyle hit myȝte be.</L>
<L>A good man þ<HI REND="italic">er</HI> woned ek: In þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke stede also <MILESTONE N="545"/></L>
<L>þat was mochil I-fonded: þorw flesschs lostis þo;</L>
<L>þe fonding of his flessche: greued him so sore</L>
<L>þat he nadde no r<HI REND="italic">e</HI>ste: þ<HI REND="italic">er</HI>-of neuer-mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; for þ<HI REND="italic">a</HI>t he ne myȝte: þ<HI REND="italic">er</HI>-of habbe no pays,</L>
<L>fayn he wolde som orison: to habbe of sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys; <MILESTONE N="550"/></L>
<L>he hoped hit wolde him helpe,: ner hit neu<HI REND="italic">er</HI> so lyte,</L>
<L>ȝif he wolde myd his honde: In p<HI REND="italic">ar</HI>chemyn hit wryte.</L>
<L>ac he was a-schamed: so sor<HI REND="italic">e</HI> in his þouȝt</L>
<L>þat he ne myȝt of seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: þis þing bidde nouȝt;</L>
<L>longe he was in wille: to bidde of him su<HI REND="italic">m</HI> þing, <MILESTONE N="555"/></L>
<L>ac he ne myȝte for chame: hit bidde for no þing.</L>
<L>sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys wiste þe fr<HI REND="italic">e</HI>r<HI REND="italic">us</HI> wil,: &amp; wiste what was to done,</L>
<L>&amp; gan clepye þe frer<HI REND="italic">e:</HI> to him swyþe sone,</L>
<L>&amp; seyde, "leue broþ<HI REND="italic">er,:</HI> wel ic wot þin wille,</L>
<L>&amp; fayn ic wole þe helpe: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u ne chalt nouȝt spylle: <MILESTONE N="560"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> fecche me anon: Inke &amp; parchemyn,</L>
<L>&amp; Ic wole be my myȝt: to follen wille þyn."</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t inke &amp; parchemyn: to him was I-brouȝt;*</L>
<L>he him wrot an orison: þ<HI REND="italic">a</HI>t an englisch is I-wrouȝt:</L>
<L>"swete lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: þ<HI REND="italic">a</HI>t deydyst on þe rode <MILESTONE N="565"/> <NOTE PLACE="foot">564-5 im Ms. umgesetzt.</NOTE></L>
<L>&amp; bouȝtist mon from sy<HI REND="italic">n</HI>ne: w<HI REND="italic">i</HI>t þin swete blode,</L>
<L>þe fend þ<HI REND="italic">a</HI>t is in helle: þ<HI REND="italic">o</HI>u brouȝtist him adou<HI REND="italic">n</HI></L>
<L>&amp; areuedist mankynne: w<HI REND="italic">i</HI>t þy swet passyou<HI REND="italic">n:</HI> <NOTE PLACE="foot">568 l. areredist?</NOTE></L>
<L>lord, Ic þe bydde: for me &amp; for mankynne,</L>
<L>þat þ<HI REND="italic">o</HI>u w<HI REND="italic">i</HI>t þy passyou<HI REND="italic">n:</HI> vs chelde al f<HI REND="italic">ra</HI>m sy<HI REND="italic">n</HI>ne." <MILESTONE N="570"/></L>
<L>þo seynt f<HI REND="italic">ra</HI>nceys hadde I-wryte: al þis vppon a boke,</L>
<L>he hit ueld to-gyder<HI REND="italic">e:</HI> &amp; to þe fr<HI REND="italic">e</HI>re hit toke:</L>
<L>&amp; þorwȝ þis ilke boke: his fondyng went away,</L>
<L>&amp; he kepte wel þis bok: boþe nyȝt &amp; day.</L>
<L><PB N="323" REF="17"/>
In dyuers syknes: fele men þ<HI REND="italic">a</HI>t þo wer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="575"/></L>
<L>þe fr<HI REND="italic">e</HI>re þorw his holy bok: to hele brouȝt hem þer<HI REND="italic">e.</HI></L>
</LG>
<LG>
<L>A woman þ<HI REND="italic">er</HI> was su<HI REND="italic">m</HI>tyme: in þilke selue londe</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t hadde to her<HI REND="italic">e</HI> I-spoused: a leþ<HI REND="italic">er</HI> hosebonde;</L>
<L>he ne myȝt soffr<HI REND="italic">e:</HI> at chirche þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe wer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>ne in non oþ<HI REND="italic">er</HI> stede,: to don her<HI REND="italic">e</HI> pr<HI REND="italic">e</HI>yer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="580"/> <NOTE PLACE="foot">580 Ms. no?</NOTE></L>
<L>ac eu<HI REND="italic">er</HI> he wold segge,: but ȝhe wer<HI REND="italic">e</HI> at hom,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe wer<HI REND="italic">e</HI> aboute: to don su<HI REND="italic">m</HI> hordom.</L>
<L>ac þey hit was a good wif: &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t-oute velenye,</L>
<L>&amp; moche ȝhe louid to seruy: our<HI REND="italic">e</HI> leuedy seynt marye;</L>
<L>ac her<HI REND="italic">e</HI> harde hosebonde: nolde I-leue her<HI REND="italic">e</HI> nouȝt, <MILESTONE N="585"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t haþ þis good wif: ful mony a tyme a-bouȝt.</L>
<L>On a tyme to sen f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: ȝhe wente her<HI REND="italic">e</HI> to chryue,</L>
<L>&amp; weping ȝhe him tolde: of her<HI REND="italic">e</HI> hard lyue;</L>
<L>ȝhe him by-souȝt sone: wit wel weping cher<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he chold vppon her<HI REND="italic">e:</HI> þenche in his p<HI REND="italic">re</HI>yer<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="590"/></L>
<L>&amp; bidde our<HI REND="italic">e</HI> swete lord,: ȝif his wille wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þat he amended her<HI REND="italic">e</HI> lif: in som sken<HI REND="italic">us</HI> maner<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>for ȝhe swor by Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: sor<HI REND="italic">e</HI> weping þo</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe ne myȝt alyue nouȝt: wel longe dur<HI REND="italic">e</HI>n so.</L>
<L>"Dame," q<HI REND="italic">ua</HI>þ seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys,: "for godd<HI REND="italic">us</HI> loue ben stille, <MILESTONE N="595"/></L>
<L>&amp; Ic wole for þe bidde: myd wel good wille.</L>
<L>Ic hope, dame, þ<HI REND="italic">a</HI>t Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: of car<HI REND="italic">e</HI> chal þe vnbynde</L>
<L>&amp; ȝeue bet<HI REND="italic">er</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce,: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt I-finde."</L>
<L>ff<HI REND="italic">ra</HI>nceys for þ<HI REND="italic">i</HI>s good wif: gan to biddin so</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t alle þe mann<HI REND="italic">us</HI> hardnesse: to goodnesse by-com þo, <MILESTONE N="600"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t he him amended ek: in alle sken<HI REND="italic">us</HI> wyse,</L>
<L>&amp; ȝaf his wif leue: to don godd<HI REND="italic">us</HI> s<HI REND="italic">er</HI>uyse;</L>
<L>of al þ<HI REND="italic">a</HI>t he hadde raþ<HI REND="italic">er</HI> his wif mysdo</L>
<L>he him gan repenty: &amp; penau<HI REND="italic">n</HI>ce to ondirfo.</L>
<L>þe gode wif þonkid f<HI REND="italic">ra</HI>nceys: mony a tyme &amp; ofte, <MILESTONE N="605"/></L>
<L>for ȝhe fond her<HI REND="italic">e</HI> hosebonde: swyþe good &amp; softe,</L>
<L>&amp; tolde hou he hadde: amended al his maner<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="183" UNIT="f."/></L>
<L>"dame," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þo seint f<HI REND="italic">ra</HI>nceys,: "Ic þe segge her<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt wel, ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt,: nymen hit for soþe—</L>
<L>for in on day soþ I-wis: ȝe schollen deye boþe; <MILESTONE N="610"/> <NOTE PLACE="foot">610 for st. þat.</NOTE></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> make ȝou I-r<HI REND="italic">e</HI>dy: þe deþ to ondirfonge,</L>
<L>for ich ȝou segge to soþ I-wis: ȝe ne cholleþ nouȝ(t) libben longe."</L>
<L>&amp; so hy deyden boþe to soþe: In þilke selue ȝer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>for ryȝt in one daye: þey deyden boþe I-fer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>þat on deyde amorwe,: þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> deyde an eue, <MILESTONE N="615"/></L>
<L>&amp; so hy go<HI REND="italic">n</HI>nen boþe: þis wrecched lif byleue.</L>
</LG>
<TAILNOTE><P>(Schluss fehlt; der Rest der Seite ist leer.)</P></TAILNOTE>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint fey þe holi virgine. (6. Oct.) <MILESTONE N="183b" UNIT="f."/></HEAD>
<LG>
<L>Ich wot, in ferne contr<HI REND="italic">e,:</HI> so men me toldin to,</L>
<L>Is a swyþe noble toun,: I-cleped ageno;</L>
<L>c<HI REND="italic">ri</HI>stin men þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> whyle,: &amp; heþen men al-so,</L>
<L>&amp; wel ic woot, of heþen men: þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> wel þe mo.</L>
<L>In þat ilke tyme was emp<HI REND="italic">er</HI>our: þ<HI REND="italic">a</HI>t het dioclisian, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>&amp; his chef iustise: me cleped dacian;</L>
<L><PB N="324" REF="18"/>
vppon þe false lawe: þey be-leuedin alle boþe,</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t c<HI REND="italic">ri</HI>st &amp; c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: hy wer<HI REND="italic">e</HI>n swyþe wroþe. <NOTE PLACE="foot">8 Ms. c<HI REND="italic">ri</HI>ststene.</NOTE></L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> eny c<HI REND="italic">ri</HI>stene man: þat hy myȝt of-take,</L>
<L>þey wolde hem sone maky: Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist forsake; <MILESTONE N="10"/></L>
<L>nolde þey non spar<HI REND="italic">e:</HI> þat þey fyndin myȝte,</L>
<L>for ryches ne for kinne,: þat hy nolden so dyȝte.</L>
<L>In ageno, þe ryche cyte,: am(a)yde þer was I-bor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>fey was her<HI REND="italic">e</HI> ryȝte name,: so ic may tellen ȝou for<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þulke name her<HI REND="italic">e</HI> wel by-fil,: for fey an englich is <MILESTONE N="15"/></L>
<L>"truþe"—so was þis mayde,: for swyþe tr<HI REND="italic">e</HI>ue I-wis;</L>
<L>for aft<HI REND="italic">er</HI> þo þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe was: to Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist I-take,</L>
<L>neþ<HI REND="italic">er</HI> for wele ne for wo: ȝhe nolde him forsake.</L>
<L>þat fey was a c<HI REND="italic">ri</HI>stin woman,: me tolde to dacyan,</L>
<L>&amp; anon he let sende: aft<HI REND="italic">er</HI> þis holy weman. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>anon he axed her<HI REND="italic">e</HI> name: þo ȝhe was forþ I-brouȝt,</L>
<L>&amp; of what kynne ȝhe was I-come—: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe gabbed hy<HI REND="italic">m</HI> nouȝt!—</L>
<L>&amp; on whom ȝhe by-leued: he axed her<HI REND="italic">e</HI> also.</L>
<L>þis mayde to þis þr<HI REND="italic">e</HI> þing<HI REND="italic">us:</HI> him answerde þo:</L>
<L>"Syre," ȝhe seyde, "for soþe I-wis: Ic am on of þis tou<HI REND="italic">n,</HI> <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; Ic be-leue on Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: &amp; on his passion;</L>
<L>of þe beste men of þis tou<HI REND="italic">n:</HI> for soþ ic am I-come,</L>
<L>&amp; c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue ich habbe: aȝen her<HI REND="italic">e</HI> wil I-nome;</L>
<L>&amp; fey is my name,: ic þe segge I-wis.</L>
<L>w(e)l þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt myd my body: don what þy wil is." <MILESTONE N="30"/></L>
<L>"a-voy, fayre mayde,: an oþir þing þou sey!</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u choldist honour<HI REND="italic">e</HI> our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us,:</HI> for þy name is fey:</L>
<L>fey by-falleþ eu<HI REND="italic">er</HI> to ben good &amp; tr<HI REND="italic">e</HI>ue;</L>
<L>who-so honour<HI REND="italic">e</HI>þ our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us,:</HI> ne may him noþing rewe.</L>
<L>&amp; þou seyst þat þ<HI REND="italic">o</HI>u wer<HI REND="italic">e:</HI> I-born in þis toune: <MILESTONE N="35"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> skylle wol þat þ<HI REND="italic">o</HI>u don: so men doþ vp &amp; doune,</L>
<L>&amp; honoury our<HI REND="italic">e</HI> godd: þ<HI REND="italic">a</HI>t hende beþ &amp; fr<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; ek for an oþ<HI REND="italic">er</HI> þing,: for soþ ic segge þe:</L>
<L>Me seyþ me þ<HI REND="italic">o</HI>u ert come: of swyþe gret parage;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> honoury our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> so doþ al þy lenage! <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; fort honoury þe godd<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t an-hanged was, <NOTE PLACE="foot">41 Ms. godd<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>me þinkeþ, fayr<HI REND="italic">e</HI> mayde fey,: þ<HI REND="italic">o</HI>u dost gr<HI REND="italic">e</HI>t tr<HI REND="italic">e</HI>spas. <NOTE PLACE="foot">42 Ms. feyr st. fey.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for ich þe segge,: ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt don by me,</L>
<L>alle þe mayden<HI REND="italic">us</HI> of þis tou<HI REND="italic">n:</HI> honoury hy wolleþ þe."</L>
<L>"syr<HI REND="italic">e,</HI> god þe for-ȝilde,": þe mayde seyd him þo, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>"þat þ<HI REND="italic">o</HI>u woldist by þy myȝt: honoury me to mo!</L>
<L>by four<HI REND="italic">e</HI> skylis þ<HI REND="italic">o</HI>u hast I-p<HI REND="italic">ro</HI>ued: þat ic don nouȝ amys</L>
<L>þat ic honoury Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þ<HI REND="italic">a</HI>t ic louy I-wis:</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t on is, for ich hate fey,: &amp; for my kyn þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er,</HI></L>
<L>þe þridde, for ich am her of þis tou<HI REND="italic">n:</HI> I do as doþ nouþe oþ<HI REND="italic">er,</HI> <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þe verþe, for he an-hanged was: vppon þe rode-tr<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="184" UNIT="f."/></L>
<L>Ic þe wille answerie wel,: ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt I-her<HI REND="italic">e</HI> me.</L>
<L>ȝif ich honoury þyne god<HI REND="italic">us:</HI> &amp; let myne alone,</L>
<L>wel ic wot þ<HI REND="italic">a</HI>t þilke skyll<HI REND="italic">us:</HI> aȝein beþ eu<HI REND="italic">er</HI>ychone.</L>
<L>þe forme is þ<HI REND="italic">a</HI>t ic hate feiþ,: þ<HI REND="italic">a</HI>t tr<HI REND="italic">e</HI>uþ to seggen is, Iwis, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>for tr<HI REND="italic">e</HI>uþ wole &amp; alle skylle: to louie þ<HI REND="italic">er</HI> loue is:</L>
<L>&amp; wite hit wel to soþe,: Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st I louye so</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ic mote for tr<HI REND="italic">e</HI>uþe: him louye eu<HI REND="italic">er</HI>-mo.</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> skylle is of my kinne: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u hit toldist me.</L>
<L>to-maner kunne ic habbe,: for soþe ich segge þe: <MILESTONE N="60"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t on is on my soule,: þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> in my body is;</L>
<L>&amp; þe ky<HI REND="italic">n</HI>ne of soule: wel noble hit is I-wis,</L>
<L><PB N="325" REF="19"/>
&amp; þe ky<HI REND="italic">n</HI>ne of body: I(s) wel sone I-do:</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> ku<HI REND="italic">n</HI>ne of soule: Ic drawe me nouȝ to.</L>
<L>þe ku<HI REND="italic">n</HI>ne of body is sy<HI REND="italic">n</HI>ne,: as p<HI REND="italic">ri</HI>de &amp; lecherye, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t draueþ by her<HI REND="italic">e</HI> myȝte: men to velonye;</L>
<L>þe fend<HI REND="italic">us</HI> of helle: beþ alle of þulke kunde—</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t wot eu<HI REND="italic">er</HI>ich wis man: þ<HI REND="italic">a</HI>t tr<HI REND="italic">e</HI>uþ haþ in mende.</L>
<L>ac þe kende of soule: is of gr<HI REND="italic">e</HI>t emp<HI REND="italic">ri</HI>se,</L>
<L>for nyȝt &amp; day to clennesse: man hit wole wise, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>&amp; swyþe sory hit is: whan man wole mysdo;</L>
<L>angel<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t beþ gode: þes kende hem drauiþ to,</L>
<L>&amp; redeþ &amp; wissiþ men: eu<HI REND="italic">er</HI> in her<HI REND="italic">e</HI> maner<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t hy f<HI REND="italic">ra</HI>m synne &amp; velany: witen hem clene &amp; sker<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st of heuene: her<HI REND="italic">e</HI> lord &amp; mayst<HI REND="italic">er</HI> is, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ich him honoure,: &amp; eu<HI REND="italic">er</HI>e wille, I-wis.</L>
<L>þe þridde, ic am of þis tou<HI REND="italic">n:</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u seydist whylere;</L>
<L>&amp; swyþe lyȝt answer<HI REND="italic">e:</HI> Ich may þe ȝeue þere.</L>
<L>for þey al þe men of þis tou<HI REND="italic">n:</HI> wel ny doþ amys,</L>
<L>Ich wole me kepe f<HI REND="italic">ra</HI>m mysdede,: for treuþ it wole, I-wis. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt her<HI REND="italic">e</HI> mysdede: I-se, dacyan,</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u it myȝt I-her<HI REND="italic">e</HI> nouȝ: of a synful man.</L>
<L>tr<HI REND="italic">e</HI> oþ<HI REND="italic">er</HI> stonys beþ ȝour<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us,:</HI> oþ<HI REND="italic">er</HI> hy beþ metal—</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u lokist wel aboute: þus hit falleþ ou<HI REND="italic">er</HI>al;</L>
<L>þorwȝ me<HI REND="italic">n</HI>ne honden hy beþ: f<HI REND="italic">ra</HI>m her<HI REND="italic">e</HI> kende I-brouȝt: <MILESTONE N="85"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> me þinkeþ to soþe: þat hy ne beþ god<HI REND="italic">us</HI> nouȝt,</L>
<L>for god maked alle þing: so his wille was,</L>
<L>&amp; of noþing: he I-maked nas.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> alle treuþe wole,: I-wis ich segge þe,</L>
<L>þat ic him honour: þ<HI REND="italic">a</HI>t made al þing &amp; me. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>þenk þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u seydist: my god anhanged was:</L>
<L>wel Ic woot þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u seyst soþ;: ac nouȝt for his tr<HI REND="italic">e</HI>pas,</L>
<L>ac for he wolde bigge man: f<HI REND="italic">ra</HI>m þe deuel<HI REND="italic">us</HI> pouer,</L>
<L>In wel chame-ful deþe: he deyde for vs an erþe her.</L>
<L>&amp; who-so koudde to soþe: alle his work<HI REND="italic">us</HI> I-se, <MILESTONE N="95"/> <NOTE PLACE="foot">95 Ms. kudde?</NOTE></L>
<L>he cholde I-wite to soþe I-wis: þat þ<HI REND="italic">er</HI> nys no god but he.</L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u makist þy god<HI REND="italic">us:</HI> soche workis to do,</L>
<L>Ich wole w<HI REND="italic">it</HI> myn myȝt: honour<HI REND="italic">e</HI> hem eu<HI REND="italic">er</HI>-mo."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Ȝe, ȝe," q<HI REND="italic">ua</HI>þ dacian,: "al þis ne helpeþ nouȝt,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> þou most wit good wil: anon chau<HI REND="italic">n</HI>ge þy þouȝt <MILESTONE N="100"/></L>
<L>&amp; honour<HI REND="italic">e</HI> Dyane, þat clene mayde ȝit is,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> me chal myd torment: þy body chenden, I-wis."</L>
<L>to þat ilke worde: fey answerde anon:</L>
<L>"ȝour<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> &amp; ȝour<HI REND="italic">e</HI> godildes: deuelen beþ echon;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> of þy torment: ne stondiþ me non eye, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>for ic am for c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: al redy for to deye."</L>
<L>to þis ilke worde: dacian seyde fy,</L>
<L>&amp; vppon a gerdyr<HI REND="italic">e:</HI> he let her<HI REND="italic">e</HI> to rosty;</L>
<L>he bed me cholde her<HI REND="italic">e</HI> lemys: on four<HI REND="italic">e</HI> half to-draue,</L>
<L>for to techen oþ<HI REND="italic">er:</HI> to speke aȝen þe lawe. <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Salt me caste on<HI REND="italic">e</HI> her<HI REND="italic">e</HI> body: &amp; drepte her<HI REND="italic">e</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t smer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>ȝut to honoury Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: ne myȝt ȝhe hit forber<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Caprasim &amp; prim &amp; felician: wel gode me<HI REND="italic">n</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n þ<HI REND="italic">er</HI> þre,</L>
<L>þat stodin þer bysyde: &amp; gon al þis I-se,</L>
<L>&amp; seyde, "þis holymayde: fey by-leueþ aryȝt, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> we vs takeþ: to Jh<HI REND="italic">es</HI>u ful of myȝt;</L>
<L><PB N="326" REF="20"/>
oþ<HI REND="italic">er</HI> godd<HI REND="italic">us</HI> we forsakiþ,: I-falle what vs falle,</L>
<L>for alle hy beþ deuelen: in bour &amp; ek in halle."</L>
<L>Dacian was swyþe wroþ: þo he I-hurde þis,</L>
<L>&amp; het me cholde hem lede: to þe temple of mars, I-wis, <MILESTONE N="120"/></L>
<L>&amp; but hy wolde sacr<HI REND="italic">e</HI>fyse: wel fayr<HI REND="italic">e</HI> þerto doon,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t me cholde smyte of her<HI REND="italic">e</HI> heuedin: &amp; ne spar<HI REND="italic">e</HI> nouȝt on.</L>
<L>forþ hy wente I-fer<HI REND="italic">e:</HI> &amp; to c<HI REND="italic">ri</HI>st hem by-toke</L>
<L>&amp; alle oþ<HI REND="italic">er</HI>e false god<HI REND="italic">us:</HI> clene hy forsoke;</L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> heuedis þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> of smeten: so hy hadde<HI REND="italic">n</HI> I-þouȝt, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>þe soules wente to heuen: þ<HI REND="italic">a</HI>t hy so der<HI REND="italic">e</HI> abouȝt.</L>
<L>þe seueþe day of octobr<HI REND="italic">e:</HI> þese goodmen þolid þis.</L>
<L>now Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st for her<HI REND="italic">e</HI> loue: vs g<HI REND="italic">ra</HI>nte heue<HI REND="italic">n</HI>-blis.</L>
<CLOSER>Amen.</CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint nicasie &amp; his twey felawis. <NOTE N="1" PLACE="foot">cf. Act. SS. Boll. 11 Oct. p. 510 ff.; die Vita in Martene Thes. nov. anecd. 3.</NOTE> (11. Oct.) <MILESTONE N="186" UNIT="f."/></HEAD>
<HEADNOTE><P>(Folgt auf S. Denis.)</P></HEADNOTE>
<LG>
<L>Are þ<HI REND="italic">a</HI>t seint denys was þus I-brouȝt of dawe,</L>
<L>nycasie was bysschop þo: of c<HI REND="italic">ri</HI>sten men lawe;</L>
<L>a p<HI REND="italic">re</HI>st he hadde myd him: þ<HI REND="italic">a</HI>t was I-cleped quirin,</L>
<L>&amp; a dekene also I-wis: þ<HI REND="italic">a</HI>t het skuuiculin.</L>
<L>þo sendenys was aslawe,: of londe hy gonne fle,</L>
<L>nouȝt for doute of þe deþ,: so þe bok telleþ me,</L>
<L>ac for hy wolde to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: mor<HI REND="italic">e</HI> folk to drawe</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t holy p<HI REND="italic">re</HI>dicaciou<HI REND="italic">n,:</HI> er hy wer<HI REND="italic">e</HI> I-brouȝt of dawe.</L>
<L>In to a contr<HI REND="italic">e</HI> hy went: me clepeþ rothomage,</L>
<L>to p<HI REND="italic">re</HI>chen me(n) of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke langage. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>In eu<HI REND="italic">er</HI>yche tou<HI REND="italic">n</HI> hy p<HI REND="italic">re</HI>ched: þ<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t hy myȝt come,</L>
<L>ne spared hy for noman: ne for þe emp<HI REND="italic">er</HI>our of rome;</L>
<L>&amp; þey hy wisten þe hest: þ<HI REND="italic">a</HI>t was by þilke dawe,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t eu<HI REND="italic">er</HI>ich a cristin man: w<HI REND="italic">i</HI>t sorwe cholde ben slawe,</L>
<L>ne for al þe heste: hy ne spar<HI REND="italic">e</HI>d ryȝt nouȝt <MILESTONE N="15"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t hy ne fonded þ<HI REND="italic">a</HI>t mann<HI REND="italic">us</HI> soule: wer<HI REND="italic">e</HI> to ioye I-brouȝt.</L>
<L>sescenye þe iustise: I-hurd of hem telle,</L>
<L>&amp; gan w<HI REND="italic">i</HI>t his meyny: hem folwen wel snelle;</L>
<L>he ne fo<HI REND="italic">l</HI>wid aft<HI REND="italic">er</HI> but on lyte stou<HI REND="italic">n</HI>de, <NOTE PLACE="foot">19 Ms. sorwid; l. sewid?</NOTE></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t in a cheping: p<HI REND="italic">re</HI>ching he hem fou<HI REND="italic">n</HI>de: <MILESTONE N="20"/></L>
<L>nycasie his p<HI REND="italic">re</HI>dycaciou<HI REND="italic">n:</HI> he nolde noþing hele,</L>
<L>ac p<HI REND="italic">ro</HI>ued þ<HI REND="italic">a</HI>t Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st was god,: wit a swyþe fayr skele.</L>
<L>wroþ was suscennye: þo he I-hurd al þis,</L>
<L>&amp; to al þe peple: þis word he seyde, I-wis:</L>
<L>"wel ȝe witiþ þ<HI REND="italic">a</HI>t þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: for þis þing is wroþ <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; to-for<HI REND="italic">e</HI> his baronage: he haþ I-swor<HI REND="italic">e</HI> his oþ</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t (ȝif) me findeþ enyman: þ<HI REND="italic">a</HI>t be of þis emp<HI REND="italic">ri</HI>se,</L>
<L>but he wole to oure god<HI REND="italic">us:</HI> don his sacr<HI REND="italic">e</HI>fise,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t me cholden (him) neme anon: &amp; in to þe p<HI REND="italic">re</HI>son caste,</L>
<L>&amp; but he wole chau<HI REND="italic">n</HI>gy his þouȝt: him slen at þe laste; <MILESTONE N="30"/></L>
<L>ac me þinkeþ for soþ: þ<HI REND="italic">a</HI>t ic ȝou finde her<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>also hit wer<HI REND="italic">e</HI> desiplis: of him for to ler<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>lokeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t hy ben I-nome: &amp; to me I-brouȝt, <NOTE PLACE="foot">33 hy st. he.</NOTE></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> ich wot þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe ne dr<HI REND="italic">e</HI>deþ him nouȝt.</L>
<L>&amp; ȝif ȝe findeþ wit him: eny of his meyne <MILESTONE N="35"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe ondirstondeþ wel: þ<HI REND="italic">a</HI>t cristene men be,</L>
<L>lokeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t hy ben I-nome: in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke stou<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>&amp; I-brouȝt tofor<HI REND="italic">e</HI> me: anon faste I-bou<HI REND="italic">n</HI>de."</L>
<L><PB N="327" REF="21"/>
þe peple nom þis goodmen þo: &amp; bou<HI REND="italic">n</HI>den he<HI REND="italic">m</HI> wel faste—</L>
<L>hy ne dorst non oþ<HI REND="italic">er</HI> do,: so hy wer<HI REND="italic">e</HI>n a-gaste; <MILESTONE N="40"/></L>
<L>me ferde w<HI REND="italic">i</HI>t hem as þey hy hadden: I-do gr<HI REND="italic">e</HI>t tr<HI REND="italic">e</HI>spas,</L>
<L>&amp; brouȝt hem to þe house: þer þe iustise in was.</L>
<L>"buþ ȝe þilke tr<HI REND="italic">e</HI>tour<HI REND="italic">us,</HI>": q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe iustise þo,</L>
<L>"þ<HI REND="italic">a</HI>t p<HI REND="italic">re</HI>ched of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: &amp; techeþ þe folk mysdo?"</L>
<L>"þou lyist," q<HI REND="italic">ua</HI>þ nychasie,: "Ic þe segge, I-wis, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>for þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u haueste of þin fadir: þ<HI REND="italic">a</HI>t þin fadir is;</L>
<L>we ne tauȝt neu<HI REND="italic">er</HI>-mo: for to don amys,</L>
<L>for hit is þin fadir wone,: ful wel we witiþ, I-wis;</L>
<L>þe deuel haþ enuye: þ<HI REND="italic">a</HI>t eny þing but he</L>
<L>scholde in eny londe god: I-cleped owher <HI REND="italic">be.</HI> <MILESTONE N="50"/> <NOTE PLACE="foot">50 Ms. but he st. be.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> he haþ of ȝour<HI REND="italic">e</HI> wit: ȝou I-mad so naked</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe cleped hem god<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t myd ȝour<HI REND="italic">e</HI> hond<HI REND="italic">us</HI> beþ I-makid,</L>
<L>of metal oþer of ston: oþ<HI REND="italic">er</HI> hy beþ of tre,</L>
<L>þat in none wyse: godd<HI REND="italic">is</HI> hy ne myȝten be. <NOTE PLACE="foot">54 Ms. godde?</NOTE></L>
<L>ac ȝour<HI REND="italic">e</HI> godd<HI REND="italic">us</HI> beþ in eche londe fale: <MILESTONE N="55"/></L>
<L>so hit fariþ by kyng<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t pleyeþ at þe nale,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> as somer<HI REND="italic">us</HI> game: þat sone wolle be done,</L>
<L>to oþ<HI REND="italic">er</HI> þr<HI REND="italic">e</HI> men wole makye: by-twene mydmorw &amp; none.</L>
<L>so hit faryþ be ȝour<HI REND="italic">e</HI> godis,: for ȝe nabbeþ non,</L>
<L>ffor wel Ich wot to soþe I-wis,: deuelen hy beþ echon. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>ac on god þ<HI REND="italic">er</HI> is: þ<HI REND="italic">a</HI>t makeþ alle gode,</L>
<L>to bringen man to blisse: þ<HI REND="italic">a</HI>t deyde on þe rode;</L>
<L>he is w<HI REND="italic">i</HI>t-oute be-ginnyng: &amp; worþ w<HI REND="italic">i</HI>t-outen ende:</L>
<L>to him eu<HI REND="italic">er</HI>yche wisman: his herte cholde wende."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Wel, wel," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe iustise,: "Ic her<HI REND="italic">e</HI> þy word<HI REND="italic">us</HI> alle. <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Ic rede þou don þe sacr<HI REND="italic">e</HI>fyse,: oþ<HI REND="italic">er</HI> foul þe wol be-falle,</L>
<L>for þe chal rewe þe tyme: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u wer<HI REND="italic">e</HI> I-bor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>for wit strong turment: þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt ben for-lor<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L>"Iwis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ nychasie þo,: "þ<HI REND="italic">o</HI>u lyist haluendel;</L>
<L>Ic ne chal neu<HI REND="italic">er</HI>e ben for-lore,: for ic it wot ful wel; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>þe tyme þat ich was I-bor<HI REND="italic">e:</HI> ne chal me neuer r<HI REND="italic">e</HI>ue;</L>
<L>for to my lord al-one: Ich wolle ben so tr<HI REND="italic">e</HI>we</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t Ich wole wit good wille: for him þolye mor<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="187" UNIT="f."/></L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u &amp; al þin meyne: me conne don of sor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; wyteþ wel to soþe: Ich habbe I-wilwid ȝor<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="75"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þou me by-hotyst,: for Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> lor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> þench anonryȝt: ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u canst ouȝt don:</L>
<L>for to þolye martirdom: I-redy we beþ echon,</L>
<L>for w<HI REND="italic">i</HI>t our<HI REND="italic">e</HI> deþe c<HI REND="italic">ri</HI>st: him paye wolle;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> to deyin for his loue: hit vs þencheþ <HI REND="italic">h</HI>ele. <MILESTONE N="80"/> <NOTE PLACE="foot">80 Ms. hele oder wele?</NOTE></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt þolye torment: in þe pyne of helle,</L>
<L>whan we cholleþ in blisse: w<HI REND="italic">i</HI>t-outenende dwelle."</L>
<L>"ledeþ hem," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe iustise,: "þ<HI REND="italic">a</HI>t hit ne be I-bleued,</L>
<L>half a myle out of þe tou<HI REND="italic">n:</HI> &amp; smyteþ of her<HI REND="italic">e</HI> heued,</L>
<L>&amp; lete þe bodyus ligge: as þey hy wer<HI REND="italic">e</HI>n for-ȝete, <MILESTONE N="85"/> <NOTE PLACE="foot">85 Ms. bodyu<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t w<HI REND="italic">i</HI>t wilde bestis: þey mowen ben I-frete."</L>
<L>vpp one gr<HI REND="italic">e</HI>te wat<HI REND="italic">er:</HI> me heueded hem alle þre,</L>
<L>&amp; let þe bodyus ligge: þer in gr<HI REND="italic">e</HI>t vilte.</L>
<L>þe bodyus go<HI REND="italic">n</HI>nen aryse: at þe mydnyȝt,</L>
<L>&amp; ou<HI REND="italic">er</HI> þe gr<HI REND="italic">e</HI>t wat<HI REND="italic">er:</HI> þey go<HI REND="italic">n</HI>nen hem dyȝt, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI>ych body nom his heued: by-twen his to honden.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> þis bodyus wodin ouer: ford nas þ<HI REND="italic">er</HI> neu<HI REND="italic">er</HI>e er non.</L>
<L><PB N="328" REF="22"/>
for nychasie wood first ou<HI REND="italic">er,:</HI> wel ich woot hit is</L>
<L>I-cleped nychasie-is forde: in to þis day I-wis.</L>
</LG>
<LG>
<L>Pyentyne het a wif: þ<HI REND="italic">a</HI>t woned þer be-syde. <MILESTONE N="95"/></L>
<L>In metyng nichasie com: to her<HI REND="italic">e</HI> in þilke tyde,</L>
<L>"pyentyne," he seyde,: "for moche þ<HI REND="italic">o</HI>u louest me,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> aft<HI REND="italic">er</HI> my deþ I-come: Ic am to þe,</L>
<L>þat þ<HI REND="italic">o</HI>u berye my body: &amp; myne felawis to</L>
<L>þat wer<HI REND="italic">e</HI>n for Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: ȝistirday to deþe I-do." <MILESTONE N="100"/></L>
<L>forþ he wente on his way: þ<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t he was er.</L>
<L>þis wif a-wok of her<HI REND="italic">e</HI> sweuen: þo hit was day cler,</L>
<L>ȝhe wente forþ on her<HI REND="italic">e</HI> way: &amp; beried hem anon.</L>
<L>þe fifte day of octobr<HI REND="italic">e:</HI> þis dede was I-doon.</L>
<L>nowȝ bidde we alle Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: for loue of hem þr<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="105"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he vs g<HI REND="italic">ra</HI>nte þe ioye: þ<HI REND="italic">a</HI>t eu<HI REND="italic">er</HI>e-more chal be,</L>
<L>&amp; ȝeue vs space an erþe: our<HI REND="italic">e</HI> sy<HI REND="italic">n</HI>n<HI REND="italic">us</HI> to beten her<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we mowe in heuene-blis: euer<HI REND="italic">e</HI> to wonie þer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<CLOSER>amen.</CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint calston <NOTE N="1" PLACE="foot">cf. Acta Callisti in Act. SS. Boll. 14 Oct. p. 439 ff. (die urspr. Acta sind jedoch untergegangen). Der engl. Text weicht hier, wie in den meisten Stücken, von den bekannten lat. Quellen bedeutend ab.</NOTE> þe pope. (14. Oct.)</HEAD>
<LG>
<L>Īn þe lond of rome: I-bor<HI REND="italic">e</HI> was seint calston.</L>
<L>to swyþe gret goodnesse he drouȝ: in his ȝouþe anon:</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t was wel I-sene: þo he him dyȝt to elde,</L>
<L>for to flesschs lust<HI REND="italic">us:</HI> he drouȝ swyþe selde.</L>
<L>domet<HI REND="italic">ri</HI>e het his fadir,: þ<HI REND="italic">a</HI>t him to goodnesse tauȝte. <MILESTONE N="5"/></L>
<L>calston wel him ondirstood: þ<HI REND="italic">a</HI>t he in herte cauȝte;</L>
<L>moche he louid scole: &amp; ondirstood his lor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nas no child in his tyme: þ<HI REND="italic">a</HI>t eu<HI REND="italic">er</HI> lerned mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>so at þe nende,: as god ȝaf þe cas,</L>
<L>þorw g<HI REND="italic">ra</HI>nt of þe c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: pope I-made he was. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>ful wel he held his dingnete: &amp; þe peple also,</L>
<L>&amp; þorw his p<HI REND="italic">re</HI>dycaciou<HI REND="italic">n:</HI> moche folk he wan þ<HI REND="italic">er</HI>-to.</L>
<L>palmatike þe portreue: &amp; al his meyne</L>
<L>calston c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd himself,: &amp; moche of þe contr<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>simplex was a gret lord: &amp; ek a senatour, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>&amp; swyþe wel he was by-loued: w<HI REND="italic">i</HI>t þe emp<HI REND="italic">er</HI>our;</L>
<L>nouȝt-for-þan sen calston: so him ondirnom</L>
<L>þat he at þe nende: him brouȝt to cristindom.</L>
<L>ffelyx was an heþen man: &amp; hadde a sek wif,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t in þe palesye hadde: longe wel hard lyf; <MILESTONE N="20"/></L>
<L>blande me cleped þe wif: by here <HI REND="italic">r</HI>yȝte name. <NOTE PLACE="foot">21 Ms. syȝte.</NOTE></L>
<L>ofte ȝhe her<HI REND="italic">e</HI>de of calston: &amp; of his good fame:</L>
<L>ȝerne ȝhe bed felyx: þ<HI REND="italic">a</HI>t he cholde sende</L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> þe pope calston.: so he dede at þe nende.</L>
<L>"pees ben her," þe pope seyde: þo he com hem to, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>"seggeþ me anon-ryȝt: what ȝe wold habbe I-do;</L>
<L>&amp; ȝif ic may in eny þing: þorwȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> myȝte,</L>
<L>Ic wille do, so þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe: ȝour<HI REND="italic">e</HI> hert<HI REND="italic">us</HI> to him dyȝte."</L>
<L>"My wif is in þe paleȝye,": felyx seyde þo,</L>
<L>"&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u þorwȝ þy godd<HI REND="italic">us</HI> helpe: her<HI REND="italic">e</HI> bringist of þis wo, <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Ic wole forsake myne god<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t nolleþ nouȝt helpen me,</L>
<L>&amp; by-leue on Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: &amp; wirchyn aft<HI REND="italic">er</HI> þe."</L>
<L>wit þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke worde: seint calston sat a-kne,</L>
<L>&amp; seyde, "lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: nouþe ic bidde þe</L>
<L><PB N="329" REF="23"/>
þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u þorwȝ my bone: þis woman nouþe arere, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t þin holyname be kud: her<HI REND="italic">e</HI> &amp; ell<HI REND="italic">us</HI>-where."</L>
<L>"blande," seyde calston þo,: "of þin euil arys,</L>
<L>&amp; honour<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke god: þ<HI REND="italic">a</HI>t eu<HI REND="italic">er</HI> was &amp; is!</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t hit ben Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: tellit vs by-vor<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">39 Ms. by fore vore; fore auspunktiert.</NOTE></L>
<L>so (þat) his holy name: I-blessed ben þ<HI REND="italic">er</HI>-fore." <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Blande w<HI REND="italic">i</HI>t þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke word: aros, &amp; seyde þ<HI REND="italic">us:</HI></L>
<L>"I-blessed be god of heuene: þ<HI REND="italic">a</HI>t is I-cleped Jh<HI REND="italic">es</HI>us,</L>
<L>&amp; haþ alle þing<HI REND="italic">us</HI> to wille,: for he may dyȝt &amp; dele.</L>
<L>þorwȝ his seruaunt to-for<HI REND="italic">e</HI> ȝouȝ: I-sent he haþ me hele;</L>
<L>I-blessed moot he eu<HI REND="italic">er</HI> be: by-for<HI REND="italic">e</HI> al þing þ<HI REND="italic">a</HI>t is, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>ffor of al my syknes nouþ: Ic am al hol I-wis."</L>
<L>ffelyx was swyþe glad,: &amp; blande ek, his wif,</L>
<L>&amp; boþe hy go<HI REND="italic">n</HI>ne anon-ryȝt: to amendy her<HI REND="italic">e</HI> lif,</L>
<L>&amp; go<HI REND="italic">n</HI>nen of sen calste: c<HI REND="italic">ri</HI>stindom ondirfonge,</L>
<L>for hem þouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t heþen: þey hadden I-be to longe. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þo alysau<HI REND="italic">n</HI>dr<HI REND="italic">e</HI> þe iustyse: þ<HI REND="italic">a</HI>t was w<HI REND="italic">i</HI>t þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,</L>
<L>herden telle þ<HI REND="italic">a</HI>t þis folke: to Jh<HI REND="italic">es</HI>u deden honour,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t messager<HI REND="italic">us</HI> anon-ryȝt: he hem gan of-sende;</L>
<L>&amp; hy w<HI REND="italic">i</HI>t caledop þe p<HI REND="italic">re</HI>ste: go<HI REND="italic">n</HI>nen þedir wende.</L>
<L>&amp; for þey nolde in none wyse: chau<HI REND="italic">n</HI>gy her<HI REND="italic">e</HI> þouȝt, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>to mony an hard torment: he hem haþ I-brouȝt.</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t he let smyten of: her<HI REND="italic">e</HI> heued<HI REND="italic">us</HI> at þe nende,</L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI> soul<HI REND="italic">us</HI> alle: to heu<HI REND="italic">en</HI> hy gonnen wende.</L>
</LG>
<LG>
<L>Calston rengned fyf ȝer: in his dingnete,</L>
<L>two monþ<HI REND="italic">us</HI> &amp; twenty dayis,: so þe bok telleþ me. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he made xvj, &amp; deken<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-to four<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; bysschop<HI REND="italic">us</HI> xix,: Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st to honour<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>he ordeyned þr<HI REND="italic">e</HI> sat<HI REND="italic">er</HI>days: þ<HI REND="italic">a</HI>t me cholde faste</L>
<L>þorwȝ-out al c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: þe whyle þe world I-laste,</L>
<L>for win &amp; for oyle: &amp; for whete also, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>þat Jh<HI REND="italic">es</HI>u king of blis: sente þrift þ<HI REND="italic">er</HI>-to.</L>
<L>Ic ne vonde neu<HI REND="italic">er</HI>e: whoche sat<HI REND="italic">er</HI>day(s) hit wer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; for our<HI REND="italic">e</HI> leuedy-is loue: good is to faste al I-fer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; þey alle þe heþen men: sor<HI REND="italic">e</HI> hit of-þouȝte,</L>
<L>a cherche be-syde þe wat<HI REND="italic">er</HI> of tybr<HI REND="italic">e:</HI> þis holy pope him wrouȝte, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>&amp; þer he het singe masse: ofte &amp; þat I-lome,</L>
<L>to manye c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: þ<HI REND="italic">a</HI>t þedir to him come.</L>
<L>þe deuel haued wel gr<HI REND="italic">e</HI>t enuie: þ<HI REND="italic">a</HI>t calston so longe I-laste,</L>
<L>&amp; made þ<HI REND="italic">a</HI>t he was I-nome: &amp; I-bou<HI REND="italic">n</HI>de wel faste.</L>
<L>tofor<HI REND="italic">e</HI> þe iustise alisau<HI REND="italic">n</HI>dr<HI REND="italic">e:</HI> sone he is I-brouȝt, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; acused of alle þing: þ<HI REND="italic">a</HI>t he hadde euer I-wrouȝt.</L>
<L>"alas," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe iustise,: "why hastouȝ þ<HI REND="italic">us</HI> I-do?</L>
<L>nostow þ<HI REND="italic">a</HI>t þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: alle haþ I-hote vs to</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝif we mowin of soche fey: enymo<HI REND="italic">n</HI> I-finde,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we cholleþ anon-ryȝt: let him faste binde; <MILESTONE N="80"/></L>
<L>&amp; for he willyþ þ<HI REND="italic">a</HI>t ech man: habbe myls &amp; or<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; bote þey wilwiþ, to fondy: to chau<HI REND="italic">n</HI>gen her<HI REND="italic">e</HI> lor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; but we mowe in som wise: chau<HI REND="italic">n</HI>gen her<HI REND="italic">e</HI> þouȝt,</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our wolle to strong deþ: þ<HI REND="italic">a</HI>t hy ben I-brouȝt?</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ich þe r<HI REND="italic">e</HI>de,: er þ<HI REND="italic">o</HI>u ben I-chent, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>do hono<HI REND="italic">ur</HI> to our<HI REND="italic">e</HI> godis: &amp; com to amendement;</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> myȝtouȝ longe: libbe in good lyue,</L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI> we helpen wolleþ: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt wel þryue."</L>
<L><PB N="330" REF="24"/>
"I-wis, syr<HI REND="italic">e,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ calston,: "to þryue ic þouȝt wel ȝor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ic for-sake ȝour<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> &amp; alle her<HI REND="italic">e</HI> false lor<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; drau me to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: þe bet<HI REND="italic">er</HI> þrift to haue.</L>
<L>do w<HI REND="italic">i</HI>t my body what þ<HI REND="italic">o</HI>u wilt,: for ic am c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> knaue.</L>
<L>for wel Ich wot þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u woldist fayn: f<HI REND="italic">ra</HI>m Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st me drawe;</L>
<L>ac ich nele for noþing: forsake c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> lawe."</L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe iustise þo,: "Ich nele þe nouȝt by-t<HI REND="italic">ra</HI>ye; <MILESTONE N="95"/></L>
<L>for þ<HI REND="italic">o</HI>u hast I-sayd so,: now me schal a-saye.</L>
<L>casteþ him anonryȝt: in to p<HI REND="italic">re</HI>son grou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> he chal by-leue: one gr<HI REND="italic">e</HI>te stou<HI REND="italic">n</HI>de;</L>
<L>&amp; ech day ic hote: w<HI REND="italic">i</HI>t courgis þat ȝe him bete,</L>
<L>&amp; fonde ȝif ȝe mowe him make: c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> lawe forȝete." <MILESTONE N="100"/></L>
<L>Eche day tormentour<HI REND="italic">us:</HI> his heste habbeþ I-do;</L>
<L>&amp; whan hy him bete: þus hy seyden him to:</L>
<L>"calston, by-þenche þe bet: &amp; clau<HI REND="italic">n</HI>gy þy þouȝt!"</L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ sen calston,: "ȝe beþ aboute nouȝt;</L>
<L>alle þe pyne þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe me deþ: so swete me þinkeþ ȝitte <MILESTONE N="105"/></L>
<L>so eu<HI REND="italic">er</HI> ȝit eny ȝong child: to souke his modir tette."</L>
<L>eche day þis good man was I-beten: þe tyme of half a ȝer,</L>
<L>&amp; þolid wel moche hongir: in þe p<HI REND="italic">re</HI>son þer.</L>
<L>Moche wondir hadde þe iustise: þ<HI REND="italic">a</HI>t he leue(d) so, <NOTE PLACE="foot">109 Ms. leue.</NOTE></L>
<L>&amp; wende þ<HI REND="italic">a</HI>t by nyȝte: sommon com him to <MILESTONE N="110"/></L>
<L>&amp; brouȝt him mete &amp; drinke: þ<HI REND="italic">a</HI>t he to hadde nede;</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>fore þe iustise anon: het &amp; for-bede</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t nomon wer<HI REND="italic">e</HI> so hardy: to come him to by nyȝte,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t me cholde slen anon: ȝif eny me finde myȝte.</L>
</LG>
<LG>
<L>A knyȝt þ<HI REND="italic">er</HI> was swyþe sek,: his name was p<HI REND="italic">ri</HI>uat, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þorwȝ meselrye: he was I-maked al mat;</L>
<L>his euil was so swyþe hard: &amp; gr<HI REND="italic">e</HI>ued him so stronge</L>
<L>þat he hadde leu<HI REND="italic">er</HI>e deye: þan so to libbe longe.</L>
<L>Also he set vppon a day,: þis knyȝt him by-þouȝte</L>
<L>how sen calston þ<HI REND="italic">er</HI>-by-for<HI REND="italic">e:</HI> mony a wondir wrouȝte: <MILESTONE N="120"/></L>
<L>&amp; þey hit wer<HI REND="italic">e</HI> forbode þat none: co<HI REND="italic">m</HI> to him by nyȝte,</L>
<L>ȝit aboute myddenyȝt: þedir he gan him dyȝte.</L>
<L>In he com wel p<HI REND="italic">ri</HI>uyliche,: þat þ<HI REND="italic">er</HI>-of nyste non,</L>
<L>&amp; myldeliche him sette a-kne: to-for<HI REND="italic">e</HI> seint calston;</L>
<L>he seyde, "leue swete fadir,: haue m<HI REND="italic">er</HI>cy of me <MILESTONE N="125"/></L>
<L>&amp; help me þ<HI REND="italic">a</HI>t ich hele habbe,: p<HI REND="italic">ur</HI> seint charite!"</L>
<L>"Good man," q<HI REND="italic">ua</HI>þ calston þo,: "ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt I-leue aryȝt,</L>
<L>hol &amp; sounde þou chalt be: þorwȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> myȝt."</L>
<L>"Ic wole," q<HI REND="italic">ua</HI>þ p<HI REND="italic">ri</HI>uat þo,: "I-leue on him þ<HI REND="italic">a</HI>t I-bor<HI REND="italic">e</HI> was</L>
<L>of þe mayde marye: w<HI REND="italic">i</HI>t-oute eny tr<HI REND="italic">e</HI>spas, <MILESTONE N="130"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t is Jh<HI REND="italic">es</HI>u godd<HI REND="italic">us</HI> sone;: to him ic wole me take</L>
<L>&amp; f<HI REND="italic">ra</HI>m þis day forward: alle oþ<HI REND="italic">er</HI> godd<HI REND="italic">us</HI> forsake."</L>
<L>wit þis word sen calston: him c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd sone anon:</L>
<L>&amp; hol he wax of al his euil: in flesch &amp; fel &amp; bon.</L>
<L>seint calston he þonked ȝerne,: &amp; went forþ his way. <MILESTONE N="135"/></L>
<L>þe gayler<HI REND="italic">(us)</HI> him cauȝt: ȝut er hit wer<HI REND="italic">e</HI> lyȝt of day. <NOTE PLACE="foot">136 Ms. gayler.</NOTE></L>
<L>hy axeden anon-ryȝt: what he hadde þer I-do</L>
<L>&amp; why he wolde be nyȝte: calston wenden to.</L>
<L>p<HI REND="italic">ri</HI>uat answerde &amp; seyde: "for ic dede aryȝte,</L>
<L>&amp; he me haþ to hele: in þis nyȝt I-dyȝte. <MILESTONE N="140"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> ic by-leue: on seint calston-is lor<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>&amp; forsake ȝour<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> nouþe &amp; eu<HI REND="italic">er</HI>-mor<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L><PB N="331" REF="25"/>
"ȝe, þef," q<HI REND="italic">ua</HI>þ a tormentour,: "hastouȝ c<HI REND="italic">ri</HI>stindom?</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u wer<HI REND="italic">e</HI> bet<HI REND="italic">er,</HI> be my hode,: þ<HI REND="italic">o</HI>u haddist I-ben at hom!"</L>
<L>hy w<HI REND="italic">i</HI>t leden clobb<HI REND="italic">us:</HI> þe knyȝt hy beten so</L>
<L>þat þe soule &amp; þe body: departed þ<HI REND="italic">er</HI> a-to.</L>
</LG>
<LG>
<L>Caledep þe gode p<HI REND="italic">re</HI>st: come þe þridde nyȝte <NOTE PLACE="foot">147 l. Calepod.</NOTE></L>
<L>&amp; seyde to seint calston: also hit wer<HI REND="italic">e</HI> in syȝte:</L>
<L>"loke, fadir, þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u be: her-aft<HI REND="italic">er</HI> stedefast,</L>
<L>for þy sete I-mad is: In þe ioy þ<HI REND="italic">a</HI>t eu<HI REND="italic">er</HI> chal last. <MILESTONE N="150"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> our<HI REND="italic">e</HI> lord bede: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u þe gr<HI REND="italic">e</HI>yþy blyue,</L>
<L>for þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt to-morwe: partin out of þis lyue</L>
<L>In to þe blis of heuene,: for to him þ<HI REND="italic">o</HI>u chal come</L>
<L>for þe harde pyne: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u hast ondirnome."</L>
<L>Amorwe com þe iayler<HI REND="italic">us:</HI> al w<HI REND="italic">i</HI>t-outen reste, <MILESTONE N="155"/></L>
<L>&amp; þrewe him out at þe windouȝ: his nekke for to berste;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-oute stode schreuen: þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> swyþe wikke,</L>
<L>&amp; teyden a gret ston: aboute calston-his nekke,</L>
<L>&amp; þreuen him &amp; þe ston: in a wat<HI REND="italic">er</HI>-pitte,</L>
<L>&amp; er þey þenn<HI REND="italic">us</HI> wenten: þe hole þey faste ditte. <MILESTONE N="160"/></L>
<L>þe þridde day aft<HI REND="italic">er</HI>ward: þe body ded þey fou<HI REND="italic">n</HI>de;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> þey beried hy<HI REND="italic">m</HI> villiche: in an hole in þe grou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> lay þe body villiche: dayis seuene-tene.</L>
<L>seþþe com an holy p<HI REND="italic">re</HI>st,: ast<HI REND="italic">er,</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t-oute wene; <NOTE PLACE="foot">164 Ms. aft<HI REND="italic">er.</HI></NOTE></L>
<L>þe clergye al wit him com: to don him þ<HI REND="italic">er</HI> socour, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>&amp; buried þ<HI REND="italic">er</HI> þis holy body: w<HI REND="italic">i</HI>t wel gr<HI REND="italic">e</HI>t honour.</L>
<L>a cherche þey let make: þ<HI REND="italic">er</HI> þis body lay,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t me clepeþ calston-his cherche: ȝit to þis ilke day.</L>
<L>holycherche was vij dayis: w<HI REND="italic">i</HI>t-outen heued þo,</L>
<L>for calston was her<HI REND="italic">e</HI> heued I-wis: þe whyle þ<HI REND="italic">a</HI>t he myȝt go. <MILESTONE N="170"/></L>
<L>&amp; þus he deyd in þis maner: as ȝe habbeþ I-hurde,</L>
<L>&amp; bouȝt heuen-blis ful der<HI REND="italic">e:</HI> &amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-of he nas by-cherde.</L>
<L>Nou Jh<HI REND="italic">es</HI>us for seint calston-is loue: vs leue so don her<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þe fend-is fonding to witstonde: &amp; alle his I-fer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; bring vs to þe Joye: þ<HI REND="italic">a</HI>t eu<HI REND="italic">er</HI>mor<HI REND="italic">e</HI> I-leste, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-in to wonye: &amp; maken þ<HI REND="italic">er</HI> our<HI REND="italic">e</HI> feste.</L>
<CLOSER>Amen.</CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint Vonefrede þe holi virgine. (3. Nov.) <NOTE N="1" PLACE="foot">Im J. 1391 setzte Erzbischof Thomas Arundel ihr Fest auf 3. Nov. fest; ihr Geburtstag ist 24. oder 22. Juni. Die Vita s. in Act. SS. Boll. 3 Nov.</NOTE> <MILESTONE N="189" UNIT="f."/></HEAD>
<LG>
<L>Vonefr<HI REND="italic">e</HI>da was an holy mayde,: so ich ondirstonde,</L>
<L>In þe tyme þo syr<HI REND="italic">e</HI> aleyn: was king of ingelonde.</L>
<L>þis ilke king was a good man: so god ȝef þe cas,</L>
<L>&amp; þey his sone was a fool,: þilke tyme nas—</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t men seþ wel ofte: also þinkeþ me, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> wel is þe child þat may I-þe,: be fadir what he be.</L>
<L>þis holymayde lerned: her<HI REND="italic">e</HI> by-leue þo</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t a p<HI REND="italic">re</HI>st of þe contr<HI REND="italic">e:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t men cleped beuno.</L>
<L>þis mayde he tauȝt euer wel: to flen al lecherye</L>
<L>&amp; to kepe her<HI REND="italic">e</HI> body clene: f<HI REND="italic">ra</HI>m synne &amp; f<HI REND="italic">ra</HI>m folye; <MILESTONE N="10"/></L>
<L>&amp; þe mayde him be-het: myd good wille þo</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe wolde clene mayde: byleuen eu<HI REND="italic">er</HI>e-mo.</L>
<L>In a tyme hit by-fil: þat ȝ<HI REND="italic">he dueld</HI> al-one <NOTE PLACE="foot">13 Ms. þe deuel st. ȝhe dueld.</NOTE></L>
<L>atom aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> frend<HI REND="italic">us:</HI> to chirche wer<HI REND="italic">e</HI>n agone:</L>
<L><PB N="332" REF="26"/>
þe kyng<HI REND="italic">us</HI> sone com to her<HI REND="italic">e:</HI> in his r<HI REND="italic">e</HI>baudye <MILESTONE N="15"/></L>
<L>&amp; gan her<HI REND="italic">e</HI> bysechen faste: to don his lecherye.</L>
<L>þe mayde him answered: &amp; seyde anonryȝt:</L>
<L>"Ic nam nouȝt, to ben þin hor<HI REND="italic">e,:</HI> nouþe I-dyȝt aryȝt;</L>
<L>Ic wole gon to bour<HI REND="italic">e:</HI> &amp; come to þe anon,</L>
<L>&amp; þan w<HI REND="italic">i</HI>t my body þy wil þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt don"— <MILESTONE N="20"/></L>
<L>for ȝhe wolde ascapye: þe mayde seyde al þis,</L>
<L>&amp; for ȝhe nolde nouȝt habbe: w<HI REND="italic">i</HI>t him to don, I-wis.</L>
<L>þo ȝhe was w<HI REND="italic">i</HI>t-inne,: a dor<HI REND="italic">e</HI> ȝhe ondede anon,</L>
<L>&amp; suþþe to-ward chirche: wel ȝerne ȝhe gan gon.</L>
<L>anon þo þis fool child: her-of þe soþe I-say, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he was by-gylid: þorwȝ þ<HI REND="italic">a</HI>t fayr<HI REND="italic">e</HI> may,</L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> her<HI REND="italic">e</HI> wel quikliche: anon he gan to go, <NOTE PLACE="foot">27 Ms. &amp; after.</NOTE></L>
<L>&amp; anon drouȝ out his swerd: þo he com her<HI REND="italic">e</HI> to,</L>
<L>&amp; faste by þe cherche-dor<HI REND="italic">e:</HI> he smot of her<HI REND="italic">e</HI> heued;</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">us</HI> was þis holymayde: of her<HI REND="italic">e</HI> lyf byreued. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>God cheued anon: þat þis dede nas nouȝt gode:</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t þe dede þis ȝong child: worþ þo wode;</L>
<L>In al his woodhede: he lefte tyd<HI REND="italic">us</HI> þre,</L>
<L>&amp; suþþe he deyde sodeynliche,: so þe bok telleþ me;</L>
<L>þe deuel was þo I-redy: &amp; body &amp; soule nom, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t noman nyste: whodir þ<HI REND="italic">a</HI>t he by-com.</L>
<L>In þe stede þat þe mayde: so byheuedid was,</L>
<L>a swyþe fayr welle: anon sprong by cas;</L>
<L>&amp; so<HI REND="italic">m</HI>men toldin suþþe: þ<HI REND="italic">a</HI>t þer-by þo stode,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> beþ in stonys: I-springed al wiþ blode. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nys (non) so queinte: noþ<HI REND="italic">er</HI> mor<HI REND="italic">e</HI> ne lasse <NOTE PLACE="foot">41 non fehlt.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t mowe þe blodis dropis: f<HI REND="italic">ra</HI>m þe stonys wassche,</L>
<L>ac ech mon ber<HI REND="italic">e</HI>þ witnesse: þ<HI REND="italic">a</HI>t hem vp nom,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t hit is a tokene: of her<HI REND="italic">e</HI> martirdom.</L>
<L>þo þis holy p<HI REND="italic">re</HI>st beuno: I-hurd of al þis far<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="45"/></L>
<L>sor<HI REND="italic">e</HI> him of-þouȝt: þ<HI REND="italic">a</HI>t he nadde I-ben þar<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; for þ<HI REND="italic">a</HI>t hit nas nouȝt þe tyme: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe cholde ben dede,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ap<HI REND="italic">re</HI>dycaciou<HI REND="italic">n:</HI> to þe peple he haþ I-sede,</L>
<L>&amp; in his p<HI REND="italic">re</HI>dycaciou<HI REND="italic">n,:</HI> Ic wot, he seyde þis:</L>
<L>"hit ner nouȝt tyme þ<HI REND="italic">a</HI>t þe mayde: ȝit partid f<HI REND="italic">ra</HI>m vs, <MILESTONE N="50"/></L>
<L>ac kende wolde þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe cholde: her-aft<HI REND="italic">er</HI> libbe longe</L>
<L>&amp; wel seruy Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: mede to ondirfonge;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> ich ȝou bidde: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe bidde w<HI REND="italic">i</HI>t me</L>
<L>to our<HI REND="italic">e</HI> lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: þat is so hende &amp; fre,</L>
<L>þat he vs sende to-day: aparty of his g<HI REND="italic">ra</HI>ce <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; arer<HI REND="italic">e</HI> þis mayde: to lyue in þis place."</L>
<L>þe heued to þis body: þis holy p<HI REND="italic">re</HI>st gan don:</L>
<L>&amp; þorwȝ his loue &amp; her<HI REND="italic">e:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t mayde aros anon.</L>
<L>euer þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> aboute her<HI REND="italic">e</HI> nekke was: as þey hit wer<HI REND="italic">e</HI> a þr<HI REND="italic">e</HI>de,</L>
<L>In tokenyng of þe mart<HI REND="italic">er</HI>dom: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe was on so dede; <MILESTONE N="60"/></L>
<L>whyt<HI REND="italic">ur</HI> þing ne myȝte be: þa<HI REND="italic">n</HI> þe þr<HI REND="italic">e</HI>de was.</L>
<L>þe peple seyde for Joye alle: Deo g<HI REND="italic">ra</HI>cias.—</L>
<L>þorwȝ beuno-his r<HI REND="italic">e</HI>de: abyte suþþe ȝhe nom,</L>
<L>&amp; ladde swyþe hard lif: &amp; good nonne by-com.</L>
<L>Beuno in a tyme: to her<HI REND="italic">e</HI> seyde þo: <MILESTONE N="65"/></L>
<L>"wonfred, Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st it wole: þat we to party ato,</L>
<L>ffor in to an oþ<HI REND="italic">er</HI> contr<HI REND="italic">e:</HI> nede ic mot wende</L>
<L>&amp; þer<HI REND="italic">e</HI> nedis to dwellin: to my lyues ende.</L>
<L>ech ȝer þ<HI REND="italic">o</HI>u most sende: som p<HI REND="italic">re</HI>sau<HI REND="italic">n</HI>t, Ic þe telle;</L>
<L>&amp; what þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt me sende: cast hit in þe welle— <MILESTONE N="70"/></L>
<L><PB N="333" REF="27"/>
of þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u dost þ<HI REND="italic">er</HI>-inne: ne dr<HI REND="italic">e</HI>de þe ryȝt nouȝt</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t hit ne chal þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce: to me ben wel I-brouȝt.</L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> þis .vij. ȝer: henn<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt far<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>&amp; þy lyf-dayis enden,: Ic wot, ell<HI REND="italic">us</HI>-whar<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; loke in þyne lyue: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u loue chastete! <MILESTONE N="75"/></L>
<L>for ned<HI REND="italic">us</HI> ic moot henne, no leng ne may ic her be."</L>
</LG>
<LG>
<L>At þe welle þ<HI REND="italic">a</HI>t I of spake: þe mayde þo him brouȝte, <NOTE PLACE="foot">77 At st. To.</NOTE></L>
<L>&amp; suþþe tornyd her<HI REND="italic">e</HI> aȝen: &amp; a chesible him wrouȝte;</L>
<L>by her<HI REND="italic">e</HI> myȝt ȝhe hit made: boþe good &amp; ryche—</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nas in al þe londe: no chesible her<HI REND="italic">e</HI> I-lyche. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>þo hit was I-r<HI REND="italic">e</HI>dy þorw work of her<HI REND="italic">e</HI> honde,</L>
<L>In a whit mantel: þe chesible ȝhe it wonde;</L>
<L>ȝhe leyde hit in þe str<HI REND="italic">e</HI>me: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe I-fonde þ<HI REND="italic">er,</HI> <NOTE PLACE="foot">82 und 83 im Ms. umgesetzt.</NOTE></L>
<L>&amp; þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce: þe str<HI REND="italic">e</HI>m hit forþ ber</L>
<L>In to þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke selue stede: þ<HI REND="italic">a</HI>t beuno woned þo, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>&amp; þey hit was f<HI REND="italic">ra</HI>m þe welle: þritty myle &amp; mo.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> me myȝte wel I-se: how good c<HI REND="italic">ri</HI>st is,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t it was a merakle: echeman may wite, I-wis.</L>
<L>Aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þe .vij. ȝer: wer<HI REND="italic">e</HI> I-brouȝt to ende,</L>
<L>nede moste wonefr<HI REND="italic">e</HI>d: to oþ<HI REND="italic">er</HI> stede wende, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; for beuno þe holy p<HI REND="italic">re</HI>st: hit hadde I-seyd be-for<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>nede moste þese wordis: to soþe ben I-cor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>þenn<HI REND="italic">us</HI> for to wende: ȝhe gan her<HI REND="italic">e</HI> dyȝte I-wis</L>
<L>In to a swyþe wilde stede: þ<HI REND="italic">a</HI>t veterat I-cleped is.</L>
<L>boþe monk<HI REND="italic">us</HI> &amp; nonn<HI REND="italic">us:</HI> þis mayde I-fou<HI REND="italic">n</HI>de þo, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ladden good lyue &amp; clene: so echman auȝt to do;</L>
<L>bulopius het þe abbot: þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> mayst<HI REND="italic">er</HI> was þer<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">97 Im lat. (Boll.) heisst der Abt Elerius, seine Mutter Theonia.</NOTE></L>
<L>swyþe moche he dede his wille: his monk<HI REND="italic">us</HI> for to ler<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>a modir hadde þis abbot: þ<HI REND="italic">a</HI>t him to man bar<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>mayst<HI REND="italic">er</HI> of þe nonn<HI REND="italic">us:</HI> Ic wot þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe was þar<HI REND="italic">e—</HI> <MILESTONE N="100"/></L>
<L>by her<HI REND="italic">e</HI> ryȝte name: me cleped her<HI REND="italic">e</HI> eusebie,</L>
<L>for moche ȝhe hatyed sinne: &amp; loued cortesye;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> women drouȝ to her<HI REND="italic">e:</HI> boþe fer &amp; ner,</L>
<L>for in alle þe londe: ȝhe ne hadde no per.</L>
<L>þorwȝ r<HI REND="italic">e</HI>d of þe abot: wonefred to her<HI REND="italic">e</HI> drouȝ; <MILESTONE N="105"/></L>
<L>eyþ<HI REND="italic">er</HI> of oþ<HI REND="italic">er</HI>-is felechipe: was þo glad I-nouȝ.</L>
<L>Aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t euȝebye: partid of þis lyue,</L>
<L>wonefr<HI REND="italic">e</HI>de dwelled in her<HI REND="italic">e</HI> stede: ȝer<HI REND="italic">us</HI> ten &amp; fyue;</L>
<L>mek ȝhe was &amp; of fayr speche: &amp; swyþe mylde of mode,</L>
<L>&amp; þorw her<HI REND="italic">e</HI> holy speche: ȝhe brouȝte mony to gode. <MILESTONE N="110"/></L>
<L>suþþe, þo god sente his g<HI REND="italic">ra</HI>ce,: to heue<HI REND="italic">n</HI> ȝhe gan wende.</L>
<L>now Jh<HI REND="italic">es</HI>u for þe loue of her<HI REND="italic">e:</HI> þedir vs bringe at our<HI REND="italic">e</HI> ende.</L>
<CLOSER>Ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint illarion þe holy monk. <NOTE N="1" PLACE="foot">Seine Vita (ed. in Act. SS. Boll. 21 Oct.) von Hieronymus ca. 390 geschrieben.</NOTE> (21. Oct.)</HEAD>
<LG>
<L>Gaȝa is a nobble tou<HI REND="italic">n:</HI> In verre contr<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">1 Ms. Guȝa.</NOTE></L>
<L>In þe lond of spayne hit is,: so me<HI REND="italic">n</HI> hit telleþ me;</L>
<L>for his gret nobleye: men hit knowiþ wide. <MILESTONE N="191" UNIT="f."/></L>
<L>thebatha is þrop: viue myle þ<HI REND="italic">er</HI>-be-syde. <NOTE PLACE="foot">4 þrop þrop oppidum.</NOTE></L>
<L>Illarion þe holy monke: In thebatha was I-bor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>al his kin was heþen,: so þe bok telleþ for<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L><PB N="334" REF="28"/>
&amp; þey c<HI REND="italic">ri</HI>st him-self haþ: illarion I-core</L>
<L>&amp; sent him g<HI REND="italic">ra</HI>ce þat he nas: to helle pyne I-lore.</L>
<L>ryȝt was þis good childe: of fals kende I-come</L>
<L>so is þe swete rose: of a charp þorn I-nome. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>þo þis child of elde was: for to gon to scole,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t penaunse &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t fasting: his body he gan cole.</L>
<L>his fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us</HI> him sent: to Alisau<HI REND="italic">n</HI>der to lore.</L>
<L>þo he herd of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom,: he loued him eu<HI REND="italic">er</HI>e-more,</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t at þe nende: I-c<HI REND="italic">ri</HI>stened he was <MILESTONE N="15"/></L>
<L>&amp; ladde swyþe holy lif,: so c<HI REND="italic">ri</HI>st ȝef þe cas.</L>
<L>In þe tou<HI REND="italic">n</HI> of Alisau<HI REND="italic">n</HI>dr<HI REND="italic">e:</HI> he herde of g<HI REND="italic">ra</HI>mmory,</L>
<L>&amp; whyle he was heþen: he fleyȝ al foly;</L>
<L>cherche he louid swyþe moche: þe whyle þ<HI REND="italic">a</HI>t he was þer<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> but fewe cristene men: þat fayr<HI REND="italic">er</HI> hem ber<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="20"/> <NOTE PLACE="foot">20 Ms. fayr<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>Men þ<HI REND="italic">a</HI>t comen fro egipte: tolde him I-lome <NOTE PLACE="foot">21 Ms. &amp; tolde.</NOTE></L>
<L>of an holyma<HI REND="italic">n</HI> seint <HI REND="italic">An</HI>tony,: wha<HI REND="italic">n</HI> hy to him come.</L>
<L>so fast was Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: at his herte I-steke</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t him nas noþing leu<HI REND="italic">er</HI>e: þan I-her<HI REND="italic">e</HI> of him speke.</L>
<L>In atyme þis ȝong man: so him ondirnome <MILESTONE N="25"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he souȝt seint A<HI REND="italic">n</HI>tony: &amp; wel to him come. <NOTE PLACE="foot">22 u. 26 Ms. Witony.</NOTE></L>
<L>of many þing<HI REND="italic">us</HI> hy speke,: þo hy come I-uere,</L>
<L>þat he dwelde to monþ<HI REND="italic">us:</HI> cristindom to here;</L>
<L>so wel him lykid c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: þ<HI REND="italic">a</HI>t he lerned þo,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he was I-cristened þer: er he wold þe<HI REND="italic">n</HI>ne go. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Glad was he for þis þing,: þe gode syr<HI REND="italic">e</HI> anton;</L>
<L>gladder<HI REND="italic">e</HI> was þe ȝonge mon: þat het illaryon.</L>
<L>þo he hadde w<HI REND="italic">i</HI>t syr<HI REND="italic">e</HI> antoyn: alytil whyle I-be,</L>
<L>fayr he nom his leue: to wende to his contre;</L>
<L>to monk<HI REND="italic">us</HI> in felechipe: w<HI REND="italic">i</HI>t him he gan take, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þey myȝten of Jh<HI REND="italic">es</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>st: to-gederis tal<HI REND="italic">us</HI> make.</L>
<L>þo he com to his contr<HI REND="italic">e,:</HI> him-selue he most r<HI REND="italic">e</HI>de:</L>
<L>for his fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t heþen wer<HI REND="italic">e:</HI> al he fonde dede.</L>
<L>seluer he made of his londe,: &amp; pans he gan him dyȝte,</L>
<L>&amp; ȝaf hem to por<HI REND="italic">e</HI> men: &amp; holy cherche to ryȝte; <MILESTONE N="40"/></L>
<L>his br<HI REND="italic">e</HI>þer<HI REND="italic">e</HI>n he ȝaf her<HI REND="italic">e</HI> del: þat hem by-falle wolde—</L>
<L>for he nolde þ<HI REND="italic">a</HI>t noman: of him playne cholde.</L>
<L>now haþ þis illarion: so wondirliche I-wrouȝt</L>
<L>þat of alle his godis: he naþ I-leued him nouȝt.</L>
<L>Of non erþeliche gode: he him ne kept no-þing, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>but þ<HI REND="italic">a</HI>t seint antoyn him ȝaf: at his departing:</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t was a sakken curtil,: &amp; a pilche also,</L>
<L>&amp; ablak froccke þ<HI REND="italic">er</HI>-vppon: an-ouen him on to do,</L>
<L>&amp; abok þ<HI REND="italic">a</HI>t þe gospel<HI REND="italic">us:</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n vppon I-write—</L>
<L>þis him ȝaf sen Antoyn: In eu<HI REND="italic">er</HI>iche wo to wite. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>for þat he wited myd him,: ne wited he namor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; al he for-sok þe worlde: to habben godd<HI REND="italic">us</HI> or<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>nys þ<HI REND="italic">er</HI> non among<HI REND="italic">us</HI> vs: ne of so mylde mode</L>
<L>þat wolde þ<HI REND="italic">a</HI>t me hadde þ<HI REND="italic">us:</HI> I-deled al his gode!</L>
</LG>
<LG>
<L>Þo he was of .xv. ȝer,: to wildirnesse he gan wende, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>for him þouȝt folye hit was: among men þ<HI REND="italic">er</HI> to ende,</L>
<L>&amp; bet<HI REND="italic">er</HI> him þouȝt by him-self: al-one for to be</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> to libbe among mankinne: &amp; I-se vanyte.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he maked him an hole: in þe wildirnesse,</L>
<L>fyue feet it was hy: as þe bok ber<HI REND="italic">e</HI>þ witnesse, <MILESTONE N="60"/></L>
<L><PB N="335" REF="29"/>
vour<HI REND="italic">e</HI> feet it was brode: so men hit tolde þo,</L>
<L>a lyte lenger<HI REND="italic">e</HI> þa<HI REND="italic">n</HI> his body,: Ic wot, hit was also;</L>
<L>for bet<HI REND="italic">er</HI> hit þouȝt a tou<HI REND="italic">m</HI>be,: a dedmon In to ligge,</L>
<L>þan an hous to wonye in,: what-so me euer segge.</L>
<L>Ic wot þ<HI REND="italic">a</HI>t meny monk<HI REND="italic">us</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n: leu<HI REND="italic">er</HI>e to liggen so stoute <MILESTONE N="65"/></L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> to come<HI REND="italic">n</HI> in soch an hous;: Ic not wheyþ<HI REND="italic">er</HI> hy ben p<HI REND="italic">ro</HI>ute?</L>
<L>Al his lif to penau<HI REND="italic">n</HI>ce: þis goodman haþ I-dyȝt:</L>
<L>.xv. nep<HI REND="italic">us</HI> he et echday: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t a-ȝen þe nyȝt,</L>
<L>&amp; ȝif hy wer<HI REND="italic">e</HI>n gr<HI REND="italic">e</HI>te: hit wolde him rewe ful sor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ofte lasse he et: to him-selue þan mor<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="70"/></L>
<L>þr<HI REND="italic">e</HI> ou<HI REND="italic">n</HI>cis wat<HI REND="italic">er</HI> he drank: &amp; nouȝt ellis þ<HI REND="italic">er</HI>-to.</L>
<L>Ic wene þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> nys non of vs: þ<HI REND="italic">a</HI>t myȝte nou libben so!</L>
<L>neu<HI REND="italic">er</HI>e-mor<HI REND="italic">e</HI> he nolde ben I-chor<HI REND="italic">e,:</HI> to tellen Ic hit may,</L>
<L>but on<HI REND="italic">us</HI> in þe ȝer<HI REND="italic">e:</HI> aȝens þe est<HI REND="italic">er</HI>-day.</L>
<L>vppo<HI REND="italic">n</HI> a bed of risschen: oþ<HI REND="italic">er</HI> on þe bar<HI REND="italic">e</HI> grou<HI REND="italic">n</HI>de <MILESTONE N="75"/></L>
<L>his body he gan r<HI REND="italic">e</HI>ste,: whan he slep astou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>þe curtil þ<HI REND="italic">a</HI>t illarion hadde: on his body onys,</L>
<L>nolde he neu<HI REND="italic">er</HI>e of him do: but whan he moste eftsonys</L>
<L>&amp; don on an oþ<HI REND="italic">er</HI> newe,: þ<HI REND="italic">a</HI>t him was I-ȝeue by cas,</L>
<L>&amp; þe oþ<HI REND="italic">er</HI> al for-rotid: &amp; al to-r<HI REND="italic">e</HI>nt hit was. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>his heued noþ<HI REND="italic">er</HI> his cloþis: he ne wissche neu<HI REND="italic">er</HI>e-mo.</L>
<L>ac ȝif he of holywrit: eny þing I-hurd þo</L>
<L>þat he ondirstood wel: þorwȝ any sken<HI REND="italic">us</HI> þinge,</L>
<L>ofte he bede his felawis: sum-what þ<HI REND="italic">er</HI>on him bringe.</L>
<L>his bed<HI REND="italic">us</HI> he wolde bidde: w<HI REND="italic">i</HI>t gr<HI REND="italic">e</HI>t deuosiou<HI REND="italic">n,</HI> <MILESTONE N="85"/></L>
<L>as þey god wer<HI REND="italic">e</HI> to him: f<HI REND="italic">ra</HI>m heuen alyȝt a-dou<HI REND="italic">n,</HI></L>
<L>&amp; in his bed<HI REND="italic">us</HI> he ferde: for al þe world so</L>
<L>as þey god &amp; he I-fer<HI REND="italic">e:</HI> speken boþe to.</L>
<L>from þe .xv. ȝer: in to on &amp; twenty ȝer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Illar(i)on ladde soch lif: In wildirnesse þer<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; f<HI REND="italic">ra</HI>m þe on &amp; twenty ȝer: til þ<HI REND="italic">a</HI>t six &amp; twenty werin a-go,</L>
<L>drye br<HI REND="italic">e</HI>d, wat<HI REND="italic">er</HI> &amp; salt: þis goodman ete þo;</L>
<L>his br<HI REND="italic">e</HI>d was of barliche,: cleue &amp; axen I-fer<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>In so hard lyf &amp; clene: me nyste neu<HI REND="italic">er</HI> er<HI REND="italic">e</HI>!</L>
<L>ff<HI REND="italic">ra</HI>m .vj. &amp; twenty ȝer: to þritty ȝer ful wer<HI REND="italic">e</HI> I-come, <MILESTONE N="95"/> <NOTE PLACE="foot">95 Ms. xxvj.</NOTE></L>
<L>a lytil wat<HI REND="italic">er</HI>-potage he ete,: wel lytil &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t nouȝt lome,</L>
<L>&amp; seue <HI REND="italic">ouncis</HI> he eet: of barli-br<HI REND="italic">e</HI>d þo, <NOTE PLACE="foot">97 Ms. wouk<HI REND="italic">us</HI> st. ounces.</NOTE></L>
<L>&amp; me ne moste in his potage: non oyle do.</L>
<L>suþþe he fond for fasting: þ<HI REND="italic">a</HI>t his heued gan ake</L>
<L>&amp; þe syȝt of his eyȝen: lyte &amp; lyte gan slake: <MILESTONE N="100"/></L>
<L>for he wolde in þis world: god to seruen ȝit,</L>
<L>oyle he dede in his potage: to s<HI REND="italic">er</HI>uen him þe bet</L>
<L>&amp; to comforty his lemis: þ<HI REND="italic">a</HI>t alle scabbed so wer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>fort he wer<HI REND="italic">e</HI> of þr<HI REND="italic">e</HI> &amp; fourty (!) ȝer: so he gan libbe þer<HI REND="italic">e.</HI></L>
</LG>
<LG>
<L>Bred lyte &amp; lytil siþþe: he gan to forsake, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t þr<HI REND="italic">e</HI> score &amp; seuentene (!) ȝer: his lif gan of-take, <NOTE PLACE="foot">106 so st. to.</NOTE></L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke tyme: his br<HI REND="italic">e</HI>d he forsoke,</L>
<L>þat he namor<HI REND="italic">e</HI> ne eet,: as vs telleþ þe boke;</L>
<L>wortin he eet myd melke: &amp; salt þat me made þo, <NOTE PLACE="foot">109 l. mele?</NOTE></L>
<L>.v. ou<HI REND="italic">n</HI>cis he wolde a day: In his body do— <MILESTONE N="110"/></L>
<L>ete nold he namor<HI REND="italic">e,:</HI> no drinke in þilke place,</L>
<L>&amp; þus he leued .v. ȝer: þorw Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce.</L>
<L>he ne eet no he ne drank: no day ar eue</L>
<L>fort aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þe sonne: gan her<HI REND="italic">e</HI> lyȝt by-leue,</L>
<L><PB N="336" REF="30"/>
þan he wolde ech day: make his mangeryȝe— <MILESTONE N="115"/></L>
<L>&amp; þus he chastid his body: f<HI REND="italic">ra</HI>m sinne &amp; folyȝe.</L>
<L>þo he com to four &amp; twenty (!) ȝer,: þis man þat was so wis, <NOTE PLACE="foot">117 l. four score (Er wurde 80 Jahr alt).</NOTE></L>
<L>he sent aft<HI REND="italic">er</HI> his felawe: þ<HI REND="italic">a</HI>t heet efficis, <MILESTONE N="192" UNIT="f."/> <NOTE PLACE="foot">118 lat. Hesychius.</NOTE></L>
<L>Inke &amp; parchemyne he bade: he chold w<HI REND="italic">i</HI>t him bringe.</L>
<L>wondir hadde effecis: of þis ilk þinge, <MILESTONE N="120"/></L>
<L>þedir he went &amp; brouȝt: p<HI REND="italic">ar</HI>chemyn, wel ic wot.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-on his owe testament: illarion him-self wrot:</L>
<L>he be-quaþ efesis his certil: &amp; his mantel</L>
<L>&amp; his <HI REND="italic">pilche</HI> &amp; his bok,: &amp; seyde, "wite me wel! <NOTE PLACE="foot">124 Ms. mantel st. pilche.</NOTE></L>
<L>for in þis ilke lyue: dwellen no leng I ne may, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>for henn<HI REND="italic">us</HI> ic chal far<HI REND="italic">e:</HI> her<HI REND="italic">e</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> þe þridde day.</L>
<L>&amp; lok wel, whan my soule: Is f<HI REND="italic">ra</HI>m þe body agon,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t my body be I-beried: sone &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t anon; <NOTE PLACE="foot">128 Ms. ne be.</NOTE></L>
<L>burie me anon-ryȝt,: for loue ic bidde þis,</L>
<L>&amp; let erþe to erþ: al-so his kende is!: <MILESTONE N="130"/></L>
<L>his lem<HI REND="italic">us</HI> gonne a-steuie: þo þis was I-do,</L>
<L>&amp; al manliche hete: f<HI REND="italic">ra</HI>m him gan þo go;</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t his tonge he heried god: &amp; loked w<HI REND="italic">i</HI>t his eye,</L>
<L>þe oþ<HI REND="italic">er</HI> witt<HI REND="italic">us</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n a-gon: er he myȝte deye.</L>
<L>to his soule he seyde,: "soule, what eyleþ þe? <MILESTONE N="135"/></L>
<L>wherof art þ<HI REND="italic">o</HI>u a-dradde: to lete þis wikkid contre?</L>
<L>go forþ out of þe body: &amp; ne dr<HI REND="italic">e</HI>d nouȝt, I-wis,</L>
<L>for wel ic wot, a meri stede: þe is I-mad, I-wis.</L>
<L>fourty &amp; .xv. (!) ȝer: c<HI REND="italic">ri</HI>st þ<HI REND="italic">o</HI>u I-serued haste: <NOTE PLACE="foot">139 l. f. &amp; twis xv (= 70)?</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> wend out hardeliche: &amp; ne be nouȝt a-gaste!" <MILESTONE N="140"/></L>
<L>wit þis ilke word: his soule gan out wende</L>
<L>to þe blis of heuene,: þ<HI REND="italic">a</HI>t last w<HI REND="italic">i</HI>t-outen ende.</L>
<L>Moche folk þedir com: þis buriinge for to don,</L>
<L>&amp; buried þis holy body: so hy auȝten anon.</L>
<L>nyȝe morwenyng<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> he lay: &amp; alytel mor<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="145"/></L>
<L>þat he lay so longe þ<HI REND="italic">er:</HI> efecis of-þouȝte sor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>ff<HI REND="italic">ra</HI>m þilke stede þe holy body,: Ic wot, he remuyd, I-wis,</L>
<L>&amp; buried him in a tou<HI REND="italic">n:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t rome (!) I-cleped is, <NOTE PLACE="foot">148 l. Majuma.</NOTE></L>
<L>&amp; let him þer<HI REND="italic">e</HI> berie: w<HI REND="italic">i</HI>t wel gr<HI REND="italic">e</HI>t honour;</L>
<L>&amp; mony mon of euil: þ<HI REND="italic">er</HI> aþ I-haued socour. <MILESTONE N="150"/></L>
<L>now bidde we god for þe loue: of seint illarion,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he vs g<HI REND="italic">ra</HI>unty þ<HI REND="italic">a</HI>t blis: þ<HI REND="italic">a</HI>t ending naueþ non.</L>
<CLOSER>amen.</CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint crissaunt and dariȝe. <NOTE N="1" PLACE="foot">Die Acta, griech. u. lat., s. in A. SS. Boll. p. 469 ff.; der engl. Text ruht jedoch auf ganz anderen Quellen.</NOTE> (25. Oct.)</HEAD>
<LG>
<L>Polim<HI REND="italic">us</HI> was a nob(l)e man,: in Alisau<HI REND="italic">n</HI>dr<HI REND="italic">e</HI> I-bor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>knyȝt he was &amp; gr<HI REND="italic">e</HI>t lord,: so ic may telle ȝou for<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>for he was heued &amp; syr<HI REND="italic">e:</HI> of alle þ<HI REND="italic">a</HI>t contr<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>worse man to c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: non ne myȝte be. <NOTE PLACE="foot">4 Ms. non worse ne m. b.</NOTE></L>
<L>Numerian me cleped þo: þe emp<HI REND="italic">er</HI>our of rome: <MILESTONE N="5"/></L>
<L>he hadde mony a c<HI REND="italic">ri</HI>stene man: I-let slen w<HI REND="italic">i</HI>t dome.</L>
<L>polimius seyde his fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t he wolde wende <NOTE PLACE="foot">7 Ms. polinnius.</NOTE></L>
<L>&amp; dwelle a whyle w<HI REND="italic">i</HI>t þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: þ<HI REND="italic">a</HI>t was fr<HI REND="italic">e</HI> &amp; hende.</L>
<L>crisaunt, þ<HI REND="italic">a</HI>t was his ȝonge sone,: w<HI REND="italic">i</HI>t him þo he tok,</L>
<L>for he chold at rome: lerny vppo<HI REND="italic">n</HI> þe book. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>swyþe glad was þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: þe he was I-come;</L>
<L>to his p<HI REND="italic">re</HI>ue consayl: polimyus he haþ I-nome,</L>
<L><PB N="337" REF="31"/>
he him made his iustise: &amp; ȝaf him dingnete,</L>
<L>&amp; bed him next his syde: þ<HI REND="italic">a</HI>t he cholde be,</L>
<L>&amp; by-gan to werche: mochil aft<HI REND="italic">er</HI> his r<HI REND="italic">e</HI>de, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>for he was in her<HI REND="italic">e</HI> lawe: of swyþe noble dede.</L>
<L>Crissau<HI REND="italic">n</HI>t, þ<HI REND="italic">a</HI>t was polimius sone,: to cole gan to go. <NOTE PLACE="foot">17 cole = scole.</NOTE></L>
<L>nas þ<HI REND="italic">er</HI> non in al þe cole: þ<HI REND="italic">a</HI>t gan to lerny so,</L>
<L>ffor so kene was his wit: þ<HI REND="italic">a</HI>t al he haueþ I-cauȝt</L>
<L>þat eny mayst<HI REND="italic">er</HI> in boke: þ<HI REND="italic">er</HI>-in him haueþ I-tauȝt. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>So wel he ondirstode al: þ<HI REND="italic">a</HI>t me spek w<HI REND="italic">i</HI>t steuene,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t in alyte whyle he was mayster: of þe artes seuene.</L>
<L>ac, I-wis, of deuenyte: ne couþe he ryȝt nauȝt,</L>
<L>ffor he ne seyȝ neuer bok þ<HI REND="italic">er</HI>-of,: no hit nas him I-tauȝt.</L>
<L>Polimie loued wel crissaunt: for his gode lor<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; bouȝt him bok<HI REND="italic">us</HI> I-nowe: for to lerny mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t c<HI REND="italic">ri</HI>ssaunt vppon a day: ȝide in chepinge:</L>
<L>a bok of our<HI REND="italic">e</HI> gospel<HI REND="italic">us:</HI> to sellen me gan bringe,</L>
<L>of Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist<HI REND="italic">us</HI> word<HI REND="italic">us:</HI> &amp; our<HI REND="italic">e</HI> leuedy also</L>
<L>Moche <HI REND="italic">m</HI>e hadde þ<HI REND="italic">er</HI>-on I-write: &amp; in þe bok I-do. <MILESTONE N="30"/> <NOTE PLACE="foot">30 Ms. he st. me.</NOTE></L>
<L>Crisaunt þo he I-sey þe booke: &amp; tok him in his honde,</L>
<L>of soche clergye ne sey he neu<HI REND="italic">er:</HI> er in þilke londe.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> he stood in þouȝt: &amp; gan to syke, I-wis,</L>
<L>"a, mahou<HI REND="italic">n</HI>de," seyde he,: "what clergi is al þis?"—</L>
<L>þe ryȝte tix it was to soþe: of al deuinyte, <MILESTONE N="35"/> <NOTE PLACE="foot">35 tix = text.</NOTE></L>
<L>of pistlis &amp; of gospel<HI REND="italic">us:</HI> so þe bok telleþ me.</L>
<L>Anon he bouȝt þis boke: &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t him hom it bar.</L>
<L><HI REND="italic">to</HI> noman he ne cheued hit: þ<HI REND="italic">a</HI>t he fond þar, <NOTE PLACE="foot">38 Ms. for st. to.</NOTE></L>
<L>&amp; him-self he stodiid wel: &amp; was in gr<HI REND="italic">e</HI>t þouȝt;</L>
<L>&amp; for he nadde no teching,: al hit was for nouȝt. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; þey he seyde to him-selue: "bok<HI REND="italic">us</HI> so derk as myste (!)", <NOTE PLACE="foot">41 þey st. þo? l. þe bok is. myste st. nyȝte?</NOTE></L>
<L>a steuen he herde to him speke: myd wel gret myȝte:</L>
<L>"Crisau<HI REND="italic">n</HI>t, þ<HI REND="italic">o</HI>u hast I-haued ȝor<HI REND="italic">e:</HI> a bok of gret lore &amp; gode:</L>
<L>to by-holdin ofte þ<HI REND="italic">er</HI>-on: þin soule it chal don fode;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ich r<HI REND="italic">e</HI>de þe, on þilke book: wel ofte þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u r<HI REND="italic">e</HI>de, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>for to knowleching of soþnes: forsoþe hit wole þe lede.</L>
<L>for ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u hast lor<HI REND="italic">e</HI> of þestirnesse: er þis ondirfonge,</L>
<L>for to habbe lor<HI REND="italic">e</HI> of lyȝt: þe auȝte þenche wel longe."</L>
<L>&amp; to habbe a mayst<HI REND="italic">er:</HI> he nyste to wite whar<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>nyȝt &amp; day he þouȝte: &amp; was in swyþe gr<HI REND="italic">e</HI>t car<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="50"/></L>
<L>a velawe c<HI REND="italic">ri</HI>saunt hadde: þ<HI REND="italic">a</HI>t c<HI REND="italic">ri</HI>stin he was I-hudde,</L>
<L>his c<HI REND="italic">ri</HI>stindom for dr<HI REND="italic">e</HI>de: wel selde hit was I-cudde,</L>
<L>for þe emp<HI REND="italic">er</HI>o<HI REND="italic">ur</HI> was so cruel: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝif he eny I-fou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>to deþe he cholde ben I-brouȝt: In a wel litil stou<HI REND="italic">n</HI>de;</L>
<L>constantin het þis c<HI REND="italic">ri</HI>stinman,: &amp; þouȝt nyȝt &amp; day <MILESTONE N="55"/></L>
<L>of þe mornyng of c<HI REND="italic">ri</HI>saunt: to wite þe ryȝte way.</L>
<L>On a day he com him to: &amp; þus he seyde þo:</L>
<L>"seye me, mayst<HI REND="italic">er</HI> crisaunt,: why mornystou so?</L>
<L>Is it for þin le<HI REND="italic">m</HI>mon: oþ<HI REND="italic">er</HI> for eny oþ<HI REND="italic">er</HI> þing?</L>
<L>y-wis, me gr<HI REND="italic">e</HI>ueþ sor<HI REND="italic">e:</HI> þat ic þe se mornyng." <MILESTONE N="60"/></L>
<L>"be stille, leue costau<HI REND="italic">n</HI>tin,": crisaunt seyde anon,</L>
<L>"wite hit wel for soþe: to le<HI REND="italic">m</HI>mon wil nabbe Ic non.</L>
<L>a bok ich fond þis endirday: &amp; Ich hit so bouȝt;</L>
<L>for ic nabbe þ<HI REND="italic">er</HI>-on non ondirstonding: þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ich am In soch þouȝt,</L>
<L>&amp; ȝut alle þe worse me is,: for soþe ich segge þe, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ich knowe no mayst<HI REND="italic">er:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t can hit teche to me."</L>
<L><PB N="338" REF="32"/>
"let me I-se," q<HI REND="italic">ua</HI>þ costauntin,: "þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke bok anon,</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t we mowe I-fer<HI REND="italic">e:</HI> loke þ<HI REND="italic">er</HI>-vppon;</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> red ne can ic non;: I-wis, my leue broþ<HI REND="italic">er,</HI></L>
<L>wel þ<HI REND="italic">o</HI>u wost our<HI REND="italic">e</HI> ayþ<HI REND="italic">er:</HI> may speke þe bet for oþ<HI REND="italic">er.</HI>" <MILESTONE N="70"/></L>
<L>þo costau<HI REND="italic">n</HI>tin I-seyȝ þe boke,: an honde he hit nom</L>
<L>&amp; radde þ<HI REND="italic">er</HI>-on &amp; seyde,: "þis is of cristindom."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Cristindom, what is þ<HI REND="italic">a</HI>t?": crisaunt seyde þo,</L>
<L>"Ich not neu<HI REND="italic">er</HI> what þ<HI REND="italic">o</HI>u seyst,: how knowistou it so?</L>
<L>hastou I-lerned ouȝt þ<HI REND="italic">er</HI>-of,: for loue sey me her, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>for ich ne herde of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: speke neuer er."</L>
<L>Costau<HI REND="italic">n</HI>tin gan wepe: &amp; seyde to him þis: <MILESTONE N="193" UNIT="f."/></L>
<L>"Ic ne can vppon þis boke: noþing þe teche, I-wis,</L>
<L>&amp; ȝut, þey ich couþe,: vnworþy ic wer<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-to;</L>
<L>hit moste ben a cristen prest: þat couþe soche ded<HI REND="italic">us</HI> do." <MILESTONE N="80"/></L>
<L>"Cert<HI REND="italic">us,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ crisaunt þo, "þan canstou telle more</L>
<L>In woche wise ic myȝt best: comen to þis lore."</L>
<L>costau<HI REND="italic">n</HI>tin answerid,: "&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt don by me,</L>
<L>to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st of heuene: þou most aboue<HI REND="italic">n</HI> þe,</L>
<L>&amp; alle-maner oþ<HI REND="italic">er</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> clene þ<HI REND="italic">o</HI>u most forsake <MILESTONE N="85"/></L>
<L>&amp; þin body &amp; þin soule: to Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist by-take;</L>
<L>wel ic woot to soþe: þis is þe by-ginnyng</L>
<L>how man chal best I-knowe: þe soþe of soch teching."</L>
<L>Now haþ c<HI REND="italic">ri</HI>saunt to Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: him by-take, I-wis.</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> seyde costau<HI REND="italic">n</HI>tin,: "an holi pr<HI REND="italic">e</HI>st þer is <MILESTONE N="90"/></L>
<L>In þe hulle of nerui,: w<HI REND="italic">i</HI>t car<HI REND="italic">e</HI> faste I-bou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>&amp; so wel he is I-hudde: þ<HI REND="italic">a</HI>t he is selde I-fou<HI REND="italic">n</HI>de—</L>
<L>for dr<HI REND="italic">e</HI>de of þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: he is I-hud so,</L>
<L>lest he wer<HI REND="italic">e</HI> for cristindom: anon to deþe I-do.</L>
<L>bidde ȝerne to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: by day &amp; by nyȝt <MILESTONE N="95"/></L>
<L>þat he to carporye þe p<HI REND="italic">re</HI>st: þe weye þe sende aryȝt."</L>
</LG>
<LG>
<L>Now is c<HI REND="italic">ri</HI>ssaunt in gret þouȝt: &amp; biddeþ nyȝt &amp; day,</L>
<L>&amp; to þe hil of nerui: himself he tok þe way.</L>
<L>vp &amp; dou<HI REND="italic">n</HI> he ȝede himself,: &amp; þo þat he com þer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>he wep &amp; wrong his hondin: &amp; made reuly ber<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="100"/></L>
<L>loude he c<HI REND="italic">ri</HI>de to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: &amp; bed w<HI REND="italic">i</HI>t-outen mysse</L>
<L>to carporye þe holy p<HI REND="italic">re</HI>st: þat he him cholde wisse.</L>
<L>carporye set in his selle: &amp; I-hurde al þis,</L>
<L>blyþe he was, &amp; ek a-gast: in his herte, I-wis,</L>
<L>for he nyste þe encheson: why me him cleped þer<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="105"/></L>
<L>vnneþe out of his selle: he ne dorste gon for fer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Naþeles to þis ȝongeman: out he went wel stille,</L>
<L>&amp; axed him wel myldeliche: what wer<HI REND="italic">e</HI> þo his wille.</L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ crissau<HI REND="italic">n</HI>t, "to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: myn herte is al I-nome,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> to speke w<HI REND="italic">i</HI>t carporye þe p<HI REND="italic">re</HI>st: hedir ic am I-come, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>&amp; ich þe bidde, leue syr<HI REND="italic">e,:</HI> pur seint charite,</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wost wher he is: þat þ<HI REND="italic">o</HI>u him teche me."</L>
<L>Carpor<HI REND="italic">e</HI> nom þo c<HI REND="italic">ri</HI>ssaunt: &amp; nolde no lenger dwelle,</L>
<L>&amp; ladde him wel myldeliche: w<HI REND="italic">i</HI>t him to his selle,</L>
<L>&amp; nome, þo he þedir com,: his bok &amp; gan him ondo, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>&amp; þe lawe of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: to c<HI REND="italic">ri</HI>ssau<HI REND="italic">n</HI>t he tauȝt þo.</L>
<L>cr(i)ssaunt so wel him ondirstood: his teching aplyȝt,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he was I-c<HI REND="italic">ri</HI>stened sone: aft<HI REND="italic">er</HI> þe seueþe nyȝt.</L>
<L>&amp; suþþe he dwellid w<HI REND="italic">i</HI>t carpor<HI REND="italic">e:</HI> monþ<HI REND="italic">us</HI> folle þre,</L>
<L>&amp; lernyd of c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> manhede: &amp; of þe trinyte; <MILESTONE N="120"/></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t þorwȝ þe clergye: þ<HI REND="italic">a</HI>t he hadde er,</L>
<L>&amp; þorwȝ þe gr<HI REND="italic">e</HI>t lore: þ<HI REND="italic">a</HI>t he I-fond þer,</L>
<L><PB N="339" REF="33"/>
he þouȝt in þe c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: þat he ne dradde nouȝt:</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> for to wenden hom: crisaunt him haþ I-þouȝt.</L>
<L>vayr<HI REND="italic">e</HI> he nom his leue: &amp; gan him hom to wende, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>for him þouȝt of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: he ondirstood þan ende.</L>
<L>lytil wiste his frend<HI REND="italic">us:</HI> whodir he was ago,</L>
<L>for þey wende to soþe: at scole þat he wer<HI REND="italic">e</HI> þo;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> nas non þat axed: wher he hadde I-be,</L>
<L>ac wende þ<HI REND="italic">a</HI>t hy myȝt to-for<HI REND="italic">e</HI> him: eche day I-se. <MILESTONE N="130"/></L>
<L>also þey seten aft<HI REND="italic">er</HI>ward: in his compenye</L>
<L>&amp; speke of many þing<HI REND="italic">us:</HI> &amp; of þe maumetrie,</L>
<L>crissaunt hem seyde, to soþe: her<HI REND="italic">e</HI> lawe nas noþing nauȝt,</L>
<L>&amp; þat þ<HI REND="italic">er</HI> nas no god but on: þ<HI REND="italic">a</HI>t al þing haþ I-wrouȝt,</L>
<L>&amp; þilke god was Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: þat deyde vppon þe rode. <MILESTONE N="135"/></L>
<L>fful wroþ hy wer<HI REND="italic">e</HI>n alle: þ<HI REND="italic">a</HI>t he þis ondirstode, <NOTE PLACE="foot">136 tilge he.</NOTE></L>
<L>&amp; monye him w<HI REND="italic">i</HI>t-seyde: in disputiciou<HI REND="italic">n;</HI></L>
<L>&amp; þilke wer<HI REND="italic">e</HI>n w<HI REND="italic">i</HI>t clergye: anon I-brouȝt adou<HI REND="italic">n.</HI></L>
<L>a man þ<HI REND="italic">a</HI>t louid wel his fadir: anyȝt was at soper<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t him, &amp; of manye þing<HI REND="italic">us:</HI> þer<HI REND="italic">e</HI> hy speken I-fer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="140"/></L>
<L>of her<HI REND="italic">e</HI> lawe &amp; her<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> hy speken word<HI REND="italic">us</HI> bolde,</L>
<L>&amp; ech mon In his wise: toldin what hy wolde.</L>
<L>Crisaunt seyde, "to soþe: ic may seggen þis <NOTE PLACE="foot">143 Ms. for ic.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t in al þe world: no god but on þ<HI REND="italic">er</HI> nys,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t (is) Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st al-one: þ<HI REND="italic">a</HI>t makid alle þing, <MILESTONE N="145"/></L>
<L>by-gi<HI REND="italic">n</HI>nyng nad he neu<HI REND="italic">er</HI>e: ne chal habbe ending;</L>
<L>al þ<HI REND="italic">a</HI>t is in heuene &amp; erþe,: Ic woot forsoþe, he wrouȝte,</L>
<L>&amp; man þo he was forlor<HI REND="italic">e:</HI> swyþe der<HI REND="italic">e</HI> he hem bouȝte:</L>
<L>be-twene mankin &amp; þe fend: to alegge þe strif,</L>
<L>vppon þe rode he deyde: &amp; ȝaf þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> his lif; <MILESTONE N="150"/></L>
<L>&amp; aros to lyue: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> þe þridde day,</L>
<L>&amp; þat he was almyȝty god: þ<HI REND="italic">er</HI>by me wite may.</L>
<L>&amp; in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke forme: þ<HI REND="italic">a</HI>t he aros þo,</L>
<L>by-for<HI REND="italic">e</HI> al his desiplis: to heuen he gan go.</L>
<L>þe tenþe day þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er:</HI> so mayst<HI REND="italic">er</HI> good &amp; hende <MILESTONE N="155"/></L>
<L>he gan to his desiplis: þe holy gost hem sende,</L>
<L>&amp; hem tauȝt al þing: al þ<HI REND="italic">a</HI>t hy cholden do,</L>
<L>&amp; ek al-maner speche: he hem tauȝt also.</L>
<L>I ne herd neu<HI REND="italic">er</HI>e of god non: þat was so hend &amp; fr<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> me þinkeþ to soþe: þ<HI REND="italic">er</HI> nys no god but he." <MILESTONE N="160"/></L>
<L>þis man sete swyþe stille: &amp; þouȝt þo he herde þis,</L>
<L>&amp; þouȝt him in his mode al-one: þ<HI REND="italic">a</HI>t he seyde amys;</L>
<L>amorwe he wente to polimye: &amp; gan to telle him for<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>how crisaunt seyde him an eue, &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t he was for-lor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; seyde, "ic wene his wit: makeþ him al sauage, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>for he by-ginneþ to our<HI REND="italic">e</HI> godd<HI REND="italic">us:</HI> speken gr<HI REND="italic">e</HI>t outrage,</L>
<L>&amp; I not what wondir: he haueþ I-þouȝt nouȝ,</L>
<L>he seyþ þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> nys no god but on: þ<HI REND="italic">a</HI>t is I-cleped Jh<HI REND="italic">es</HI>u;</L>
<L>&amp; ȝif þis titlyng come: al to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,</L>
<L>noman ne may don him non help: ne nomaner socour; <MILESTONE N="170"/></L>
<L>for wel þ<HI REND="italic">o</HI>u wost, þ<HI REND="italic">o</HI>u &amp; we: for eu<HI REND="italic">er</HI>e cholden be chent,</L>
<L>ȝif þy sone wer<HI REND="italic">e</HI> of-take,: &amp; deye in gr<HI REND="italic">e</HI>t torment."</L>
<L>"let me al þ<HI REND="italic">er</HI>-myd I-worþe,": þe fadir seyde þo,</L>
<L>"Ic wole fonde þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke þouȝt: to maky him forgo.</L>
<L>&amp; leu<HI REND="italic">er</HI> me wer<HI REND="italic">e</HI> for his dede: þ<HI REND="italic">a</HI>t he deyde al-one, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>þan ic lese my kende londe: &amp; we ben I-chent echone."</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þo þis heþene man: f<HI REND="italic">ra</HI>m him was I-went,</L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>saunt, his sone,: anon he haþ I-sent, <NOTE PLACE="foot">178 Ms. &amp; aft<HI REND="italic">er.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="340" REF="34"/>
&amp; to him he seyde: þo he was þedir<HI REND="italic">e</HI> I-come:</L>
<L>"leue sone cr<HI REND="italic">e</HI>saunt,: hou hauistou on I-nome? <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Ic not to what god me seyþ: þat þ<HI REND="italic">o</HI>u art to I-take, <NOTE PLACE="foot">181 Ms. good.</NOTE></L>
<L>&amp; our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> dost despise: &amp; hast hem al forsake."</L>
<L>"wite hit, fadir," q<HI REND="italic">ua</HI>þ cr<HI REND="italic">e</HI>sau<HI REND="italic">n</HI>t,: "þou settist me to clergye</L>
<L>&amp; þorw þin help of þe seue ars: Ic habbe þe maystrie:</L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke art ner<HI REND="italic">e:</HI> þat I lerned laste, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>to þe pine of helle: for soþe ic wer<HI REND="italic">e</HI> I-caste;</L>
<L>al þ<HI REND="italic">a</HI>t ich eu<HI REND="italic">er</HI> lerned her,: who-so hit ondirstode,</L>
<L>wolde wel at þe laste ende: bring me of weyus gode.</L>
<L>for al hi seggeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t erþelich encheson: of hem-silue is: <NOTE PLACE="foot">189 Ms. his st. hi.</NOTE></L>
<L>ac on is of alle þinge: þe encheson, to soþe I-wis, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>for he was euer ȝit by-for<HI REND="italic">e,:</HI> &amp; chal ben eu<HI REND="italic">er</HI>mo.</L>
<L>sey me, leue swete fadir,: ȝif ȝour<HI REND="italic">e</HI> godd<HI REND="italic">us</HI> fareþ so;</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt eny soche: of ȝour<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> finde,</L>
<L>al my lor<HI REND="italic">e</HI> is I-cast a-wey: &amp; myne bok<HI REND="italic">us</HI> beþ blinde."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Strippeþ þe þef," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe fadir,: "&amp; beteþ him wel faste, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t of þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke word<HI REND="italic">us:</HI> for eu<HI REND="italic">er</HI> him a-gaste."</L>
<L>tormentour<HI REND="italic">us</HI> him nome: &amp; forþ him habbeþ I-brouȝt,</L>
<L>&amp; to don his fadris heste: þey ne sparid ryȝt nouȝt;</L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI> þe fast<HI REND="italic">er:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þey him gonnen smyte,</L>
<L>he bede smyte harder: &amp; seyde hy smyte to lyte. <MILESTONE N="200"/></L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "ne greueþ hit þe nouȝt sor<HI REND="italic">e?</HI>"</L>
<L>"no, Iwis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ crisaunt,: "ic auȝt þolye mor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>for þilke tyme þ<HI REND="italic">a</HI>t my god: on erþe was I-do</L>
<L>wel ic wot for myne loue: he was I-beten so,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nas no lyme on his body: þ<HI REND="italic">a</HI>t nadden mony a wou<HI REND="italic">n</HI>de, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>&amp; ȝit may vppon my body: many an hol stede be fou<HI REND="italic">n</HI>de." <NOTE PLACE="foot">206 Ms. me may.</NOTE></L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> went: to his fadir þo,</L>
<L>&amp; axed him of c<HI REND="italic">ri</HI>saunt: what hy cholden do,</L>
<L>ffor he nolde in none wise: to chau<HI REND="italic">n</HI>gen his mode.</L>
<L>"y-wis, I wene," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe fadir,: "þ<HI REND="italic">a</HI>t þe þef ben wode; <MILESTONE N="210"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ic ȝou hote: in p<HI REND="italic">re</HI>son þat ȝe him caste,</L>
<L>&amp; ech day fort eue: þat he þer<HI REND="italic">e</HI> faste;</L>
<L>&amp; doþ him, ȝif ȝe conne,: so mochil of vilte,</L>
<L>of ech day þ<HI REND="italic">a</HI>t he is þ<HI REND="italic">er:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t him þenche þre."</L>
<L>swyþe foul was þe p<HI REND="italic">re</HI>son: of þe wassing I-pult, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>&amp; worse he was I-seruid: þan þeu<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t haddin gilt;</L>
<L>he ne seyde wel ne wo,: ac soffrid al her<HI REND="italic">e</HI> wille.</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI>ne seyde a tormentour,: "leteþ him ben stille</L>
<L>eche day w<HI REND="italic">i</HI>t-oute mete: fort þat it ben eue,</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> chal he for hongur: alle his foly by-leue." <MILESTONE N="220"/></L>
<L>"wel, wel," q<HI REND="italic">ua</HI>þ c<HI REND="italic">ri</HI>ssaunt,: "ȝe spekeþ aboute nouȝte;</L>
<L>for my lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: so der<HI REND="italic">e</HI> me haueþ abouȝte,</L>
<L>for me he fast fourty dayis: &amp; ne eet ryȝt nouȝte,</L>
<L>&amp; ic finde þ<HI REND="italic">a</HI>t ech day: me worþ mete I-brouȝte.</L>
<L>to ȝeue me so moche mete,: I-wis, hit wer<HI REND="italic">e</HI> wouȝ, <MILESTONE N="225"/></L>
<L>for on<HI REND="italic">us</HI> mete in þr<HI REND="italic">e</HI> dayis: I-wis hit wer<HI REND="italic">e</HI> I-nouȝ."</L>
<L>Alle þ<HI REND="italic">a</HI>t þis I-hurde: her-of hy hadden drede,</L>
<L>&amp; wenten &amp; tolde pollime: what crisau<HI REND="italic">n</HI>t, his sone, sede.</L>
<L>"lord mahound," q<HI REND="italic">ua</HI>þ pollime,: "þ<HI REND="italic">o</HI>u wost þ<HI REND="italic">a</HI>t me is wo,</L>
<L>for ic not alyue: what ich chal w<HI REND="italic">i</HI>t him do! <MILESTONE N="230"/></L>
<L>ac ȝif þ<HI REND="italic">er</HI> were enymon: þ<HI REND="italic">a</HI>t couþe me wisse &amp; rede,</L>
<L>boþe gold &amp; seluor: he chold habbe to mede."</L>
<L><PB N="341" REF="35"/>
þan com þ<HI REND="italic">er</HI> a man: &amp; seyde to polimye:</L>
<L>"þ<HI REND="italic">o</HI>u ne myȝt nouȝt of þin sone: þus habbe þe mayst<HI REND="italic">ri</HI>e,</L>
<L>for c<HI REND="italic">ri</HI>sten men hit seggeþ,: Ic wot to soþe I-wis, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>þe mor<HI REND="italic">e</HI> pyne þ<HI REND="italic">a</HI>t men hem doþ: þe leuer<HI REND="italic">e</HI> hem to soþe is.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u most cloþy þy sone: w<HI REND="italic">i</HI>t cloþ<HI REND="italic">us</HI> swyþe gode,</L>
<L>&amp; don him in a fayr chau<HI REND="italic">m</HI>br<HI REND="italic">e:</HI> &amp; speke w<HI REND="italic">i</HI>t him w<HI REND="italic">i</HI>t mode,</L>
<L>&amp; ȝif him mete &amp; drinke: þ<HI REND="italic">a</HI>t ben so ryche &amp; gode, <NOTE PLACE="foot">239 tilge so.</NOTE></L>
<L>&amp; bring to him mayden<HI REND="italic">us:</HI> to chau<HI REND="italic">n</HI>gy his mode; <MILESTONE N="240"/></L>
<L>þorwȝ hoot mete &amp; drinke: his flesch chal nede wrye</L>
<L>for to loue som of hem: &amp; to don lecherye.</L>
<L>wit glotonye &amp; lecherye: þ<HI REND="italic">us</HI> he worþ ou<HI REND="italic">er</HI>come</L>
<L>&amp; from his false lawe: eueriche del I-nome."</L>
<L>Now haþ polimye I-don: al þing aft<HI REND="italic">er</HI> his r<HI REND="italic">e</HI>de. <MILESTONE N="245"/></L>
<L>&amp; wel ich wot he ne spedde: noþing in his nede,</L>
<L>&amp; þey pollime seyde: to þe mayden<HI REND="italic">us</HI> þo,</L>
<L>"bote ȝe chau<HI REND="italic">n</HI>gy his þouȝt: I chal ȝow wirche wo.</L>
<L>ac if eny of ȝow may: him drawe fro his lawe,</L>
<L>to him ȝhe chal I-spousid ben: &amp; eke his owe felawe; <MILESTONE N="250"/></L>
<L>wel may her<HI REND="italic">e</HI> þan be,: weteþ hit to wisse,</L>
<L>for her<HI REND="italic">e</HI> ne chal lakky nouȝt: of þis word<HI REND="italic">us</HI> blisse."</L>
<L>viue mayden<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e:</HI> þo w<HI REND="italic">i</HI>t him I-don,</L>
<L>eu<HI REND="italic">er</HI>ich seyde þat þ(e)y wolde: her<HI REND="italic">e</HI> myȝt don anon. <NOTE PLACE="foot">254 Ms. þy.</NOTE></L>
<L>To crisaunt þey went: wit swyþe fayr semblau<HI REND="italic">n</HI>t, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>&amp; he ne tornyd one his þouȝt: noþer taunt ne cau<HI REND="italic">n</HI>t.</L>
<L>on eche syde hy wenten: &amp; gon him clippe &amp; cisse</L>
<L>&amp; in her<HI REND="italic">e</HI> wise þey maden moche blisse;</L>
<L>aweyward he tornyd his heued: &amp; nolde he<HI REND="italic">m</HI> nouȝt by-holde,</L>
<L>&amp; sore he gan to syke,: his herte fil wel colde, <MILESTONE N="260"/></L>
<L>he crid to our<HI REND="italic">e</HI> lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þ<HI REND="italic">a</HI>t al þing myȝt dele &amp; dyȝte:</L>
<L>"woche man in þis worlde: myȝten habbe þe myȝte</L>
<L>aȝens þ<HI REND="italic">us</HI> fele naddrin: forto stondin stille,</L>
<L>þat he ne moste in somtyme: to don al her<HI REND="italic">e</HI> wille?</L>
<L>for bote þ<HI REND="italic">o</HI>u him helpe,: þat art of heue<HI REND="italic">n</HI> king, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>lyue &amp; soule chold ben I-lore: þorw her<HI REND="italic">e</HI> foul stinging.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e,</HI> leue swete lord,: ȝif hit þy wille be,</L>
<L>Ic bidde in þis batayle: þat þ<HI REND="italic">o</HI>u þenche on me,</L>
<L>&amp; ȝif me g<HI REND="italic">ra</HI>ce &amp; myȝte: so hem to w<HI REND="italic">i</HI>t-stonde</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t my soule ne ben I-take: in my fomenn<HI REND="italic">us</HI> honde." <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Of mete ne of drinke: noþing ne ginneþ he telle,</L>
<L>ac halt his as vndingne: þ<HI REND="italic">a</HI>t is of so foul smelle;</L>
<L>&amp; þe fayr<HI REND="italic">e</HI> cloþ<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI>n on him I-do,</L>
<L>he seyde swyþe foule: þ<HI REND="italic">a</HI>t alle hy stonkin þo;</L>
<L>&amp; þe mayden<HI REND="italic">us</HI> alle: þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI>n w<HI REND="italic">i</HI>t him þer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="275"/></L>
<L>he seyde myd her<HI REND="italic">e</HI> stinking: his deþ hy wolden ar<HI REND="italic">e</HI>re;</L>
<L>þe clipping &amp; þe cissing: þat þey dedin ech stou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>him þouȝt in his soule: hit was a deþ<HI REND="italic">us</HI> wou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>ac euer-mor<HI REND="italic">e</HI> of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: he gan hem p<HI REND="italic">re</HI>chy þo,</L>
<L>wan (hy) in eny wyse: wille hadden þ<HI REND="italic">er</HI>-to. <MILESTONE N="280"/></L>
<L>On of þe viue mayden<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t me cleped darie,</L>
<L>þorwȝ c<HI REND="italic">ri</HI>saunt-his p<HI REND="italic">re</HI>ching: toward crist gan wrye, <NOTE PLACE="foot">282 Ms. þ<HI REND="italic">a</HI>t þorwȝ.</NOTE></L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI> wille him tolde: to him in p<HI REND="italic">re</HI>uyte.</L>
<L>"Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st," he seyde, "lord, I þonk it þe</L>
<L>þat on of þe naddrin: þ<HI REND="italic">a</HI>t cholde me ou<HI REND="italic">er</HI>come <MILESTONE N="285"/> <NOTE PLACE="foot">285 Ms. of on.</NOTE></L>
<L>þorw þin swete g<HI REND="italic">ra</HI>ce: is nouþe to þe I-nome."</L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> he clupte &amp; custe: &amp; maked gret ioye Inouȝ.</L>
<L>eu<HI REND="italic">er</HI>ich of þe oþ<HI REND="italic">er</HI> mayden<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> wel smere louȝ,</L>
<L><PB N="342" REF="36"/>
for þey hopedin þat he wolde: sacr<HI REND="italic">e</HI>fise to make</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t darie him hadde: w<HI REND="italic">i</HI>t lechery of-take; <MILESTONE N="290"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þey hem lete: &amp; to her<HI REND="italic">e</HI> wille go <NOTE PLACE="foot">291 l. lete be?</NOTE></L>
<L>&amp; speke what þey wolde,: &amp; let her<HI REND="italic">e</HI> wille to do.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he her<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">re</HI>ched: &amp; haueþ to cristindom I-cauȝt—</L>
<L>&amp; alle þe oþer mayden<HI REND="italic">us:</HI> nyste þ<HI REND="italic">er</HI>-of ȝut nauȝt.</L>
<L>a iustise þer com a day: þat het selerin; <MILESTONE N="295"/></L>
<L>to make hem honoury bacus,: þ<HI REND="italic">a</HI>t is a god of win,</L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> þe maystris he went: &amp; aft<HI REND="italic">er</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>ssau<HI REND="italic">n</HI>t. <NOTE PLACE="foot">297 l. maydin? l. sent st. went.</NOTE></L>
<L>&amp; he tofore selerin: wel myldeliche stant.</L>
<L>þo seyde þe iustise,: "ȝif ȝe wollyþ don by me, <NOTE PLACE="foot">299 Ms. he st. ȝe.</NOTE></L>
<L>ȝe moot honouri þis ilke god: þ<HI REND="italic">a</HI>t is so hende &amp; fre, <MILESTONE N="300"/></L>
<L>þat vs sendeþ mete &amp; drinke: swyþe gr<HI REND="italic">e</HI>t plente."</L>
<L>þan by-spak him c<HI REND="italic">ri</HI>sau<HI REND="italic">n</HI>t,: "syr<HI REND="italic">e,</HI> ic segge it þe, <MILESTONE N="195" UNIT="f."/></L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist sendeþ alle þing: þ<HI REND="italic">a</HI>t in þis world is,</L>
<L>&amp; him ich wille honoury: for eu<HI REND="italic">er</HI>mor<HI REND="italic">e,</HI> I-wis."</L>
<L>"&amp; ic," quaþ darie,: "him to honouri also, <MILESTONE N="305"/></L>
<L>&amp; alle oþ<HI REND="italic">er</HI> god<HI REND="italic">us</HI> ic her<HI REND="italic">e</HI> forsake: now &amp; eu<HI REND="italic">er</HI>e-mo."</L>
<L>"a, þeuis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ selerin,: "seggeþ ȝe nouþe þ<HI REND="italic">us?</HI></L>
<L>now hit is wel I-sene: ȝe telleþ lytil of vs!</L>
<L>wel ich wot ȝe nolleþ nouȝt: to chau<HI REND="italic">n</HI>gy ȝour<HI REND="italic">e</HI> þouȝte,</L>
<L>for ȝe habbeþ ȝour<HI REND="italic">e</HI> godd<HI REND="italic">us</HI> loue: swyþe der<HI REND="italic">e</HI> abouȝte." <MILESTONE N="310"/></L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> he het hem boþe: to strippen hem al nakid,</L>
<L>&amp; for to beten her<HI REND="italic">e</HI> body<SUP>i</SUP>s,: me haþ al blody I-makid.</L>
<L>eyþ<HI REND="italic">er</HI> seyde to oþer þ<HI REND="italic">us,:</HI> "þis is a swyþe merye gle!</L>
<L>nou Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st in heuene,: I-blessed eu<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">o</HI>u be!"</L>
<L>Men þer stodin &amp; women: &amp; by-held al þis, <MILESTONE N="315"/></L>
<L>&amp; seyde þ<HI REND="italic">a</HI>t þe iustise: deden þer-of amys</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he wolde so fayr<HI REND="italic">e</HI> bodyis: myd soch torment chende;</L>
<L>ac noman for þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: ne dorste hem come hende.</L>
<L>celerin seyde þo,: "crissant, hou faristow?"</L>
<L>&amp; he anon answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "wel ic far<HI REND="italic">e</HI> now; <MILESTONE N="320"/></L>
<L>ffor wite hit wel to soþe,: þis me lykeþ bet</L>
<L>þan me dede in my ȝouþe: mylk of any tet."</L>
<L>celerin by-hel c<HI REND="italic">ri</HI>saunt: &amp; chok on him his heued,</L>
<L>&amp; seyde, "ich wene, þin clergye: þy wit þe haueþ be-r<HI REND="italic">e</HI>eued;</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u wer<HI REND="italic">e</HI> I-set to cole: forto lernen gode, <MILESTONE N="325"/></L>
<L>&amp; ic wene, þin lor<HI REND="italic">e:</HI> þe haueþ I-makid þ<HI REND="italic">us</HI> woode.</L>
<L>do &amp; honour<HI REND="italic">e</HI> our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> er þ<HI REND="italic">o</HI>u ben an-hange!"</L>
<L>"I-wis, syr<HI REND="italic">e,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ cresaunt þo;: "þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> me þinkeþ wel lange;</L>
<L>for myne god for our<HI REND="italic">e</HI> loue: I-hangid was on a tre,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ic wole for his loue: wel fayn an-hanged be." <MILESTONE N="330"/></L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> þo c<HI REND="italic">ri</HI>saunt toke: &amp; honged him on a tr<HI REND="italic">e</HI> þo.</L>
<L>þe tr<HI REND="italic">e</HI> ne myȝte him nouȝt ber<HI REND="italic">e,:</HI> ac barst anon a-to,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t boþe c<HI REND="italic">ri</HI>saunt &amp; þe tr<HI REND="italic">e</HI>n: fillin boþe to grou<HI REND="italic">n</HI>de;</L>
<L>&amp; in al oþer þing: he was ȝit hol &amp; sou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>brondis me dedin to his syd<HI REND="italic">us:</HI> his fel for to schr<HI REND="italic">e</HI>nche; <MILESTONE N="335"/></L>
<L>ac þey ne touchid his flesch nouȝt,: anon hy gon a-quenche.</L>
<L>&amp; alle þ<HI REND="italic">a</HI>t touched in harme: þat fayr<HI REND="italic">e</HI> mayde darye,</L>
<L>wel sone her<HI REND="italic">e</HI> lem<HI REND="italic">us</HI> adryed,: þat loude hy go<HI REND="italic">n</HI>nen to crye;</L>
<L>wit fot hy ne myȝt wawe: ne wit hondin ne-þe-mo,</L>
<L>noþ<HI REND="italic">er</HI> for al þis worlde: out of þ<HI REND="italic">a</HI>t stede to go. <MILESTONE N="340"/></L>
<L>þe iustise him dradde wel sor<HI REND="italic">e:</HI> þo he I-sey al þis,</L>
<L>&amp; anon to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: for dr<HI REND="italic">e</HI>d he went, I-wis,</L>
<L>&amp; axid him consayle anon: what him wer<HI REND="italic">e</HI> to rede;</L>
<L>for neu<HI REND="italic">er</HI>e seþþe he was I-bor<HI REND="italic">e:</HI> he nadde so mochil dr<HI REND="italic">e</HI>de.</L>
<L><PB N="343" REF="37"/>
þe emp<HI REND="italic">er</HI>our answerde: þe iustise þo anon: <MILESTONE N="345"/></L>
<L>"In an old diche: Ic wole þat hy ben don,</L>
<L>&amp; let þrouȝ on hem ston<HI REND="italic">us:</HI> so þat me<HI REND="italic">n</HI> hem sle,</L>
<L>&amp; so we mowe deliuerid: of þe chr<HI REND="italic">e</HI>uis be."</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our-is heste: me dede myd hem wel blyue,</L>
<L>&amp; so þis to swete þing<HI REND="italic">us:</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n I-brouȝt of lyue. <MILESTONE N="350"/></L>
<L>now bidde we god for þe loue: of darie &amp; c<HI REND="italic">ri</HI>saunt,</L>
<L>þat he vs helpe, wit senne: þat we ne ben I-chent, <NOTE PLACE="foot">352 Ms. helpe þ<HI REND="italic">a</HI>t wit.</NOTE></L>
<L>&amp; bring vs to þe ioye: þ<HI REND="italic">a</HI>t lesteþ euer-more,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> þat þis twey marter<HI REND="italic">us</HI> beþ: þ<HI REND="italic">a</HI>t w<HI REND="italic">i</HI>t pyne abouȝt so sor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<CLOSER>amen.</CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Crispin and crispinyan, twey holi m<HI REND="italic">ar</HI>ter<HI REND="italic">us.</HI> <NOTE N="1" PLACE="foot">vgl. die Acta in Act. SS. Boll. Oct. 25.</NOTE> (25. Oct.) <MILESTONE N="197" UNIT="f."/></HEAD>
<LG>
<L>Moche harme Ich habbe I-told,: &amp; mor<HI REND="italic">e</HI> ic telle can,</L>
<L>by þe liþ<HI REND="italic">er</HI> emp<HI REND="italic">er</HI>our: þ<HI REND="italic">a</HI>t het maximian.</L>
<L>ffor þe deþ of c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: þ<HI REND="italic">a</HI>t he let sle I-lome,</L>
<L>crispin &amp; c<HI REND="italic">ri</HI>spinian: þey flouin out of rome.</L>
<L>suesis, wel ic wot,: me cleped þe cite <MILESTONE N="5"/> <NOTE PLACE="foot">5 l. Suessio, Soissons.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þis goodmen wente to,: a whyle þ<HI REND="italic">er</HI> to be.</L>
<L>&amp; for hy noldin ben I-knowe: of what stede hy wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>sone for to sowy: anon hy lernyd þer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; ek for þ<HI REND="italic">a</HI>t hy wer<HI REND="italic">e</HI>n c<HI REND="italic">ri</HI>stin,: so leþ<HI REND="italic">er</HI> to hem me<HI REND="italic">n</HI> wer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t vnneþe any herberwe: hy myȝten habben þer<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="10"/></L>
<L>por<HI REND="italic">e</HI> men schon hy made: myd wel good wille,</L>
<L>&amp; tolde moche of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom,: nouȝt opinliche ac stille.</L>
<L>þey it wer<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">re</HI>uiliche,: I-hole ne myȝt it be</L>
<L>þat her<HI REND="italic">e</HI> dedis ner<HI REND="italic">e</HI>n I-kud: i<HI REND="italic">n</HI> alle þe contr<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">14 Ms. &amp; st. i<HI REND="italic">n.</HI></NOTE></L>
<L>a luþer iustise þ<HI REND="italic">er</HI> was I-come: þat het riciouar, <MILESTONE N="15"/> <NOTE PLACE="foot">15 lat. Rictiouarus.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t c<HI REND="italic">ri</HI>stin men dede gr<HI REND="italic">e</HI>t harme: þer<HI REND="italic">e</HI> &amp; ell<HI REND="italic">us</HI>-whar.</L>
<L>he herde of c<HI REND="italic">ri</HI>spin &amp; c<HI REND="italic">ri</HI>spinian: swyþe mochel telle,</L>
<L>&amp; gan hem aft<HI REND="italic">er</HI> sende: w<HI REND="italic">i</HI>t messager<HI REND="italic">us</HI> wel snelle.</L>
<L>&amp; boþe hy wer<HI REND="italic">e</HI> of-take: in a lyte stou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>&amp; I-brouȝt to ryciouar: wel swyþe faste I-bou<HI REND="italic">n</HI>de. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>ryciouar axed hem swyþe son: whanne hy þedir come,</L>
<L>for mochil he herde telle of hem: in þe lond of rome;</L>
<L>"&amp; by my fey," he seyde,: "wel glad ic am ryȝt nouþe</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ic ȝou habbe of-take,: for ȝe me wer<HI REND="italic">e</HI> oncouþe</L>
<L>ffor nouþe ic wene þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe mote: honoury my god<HI REND="italic">us</HI> echone, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> ellis ȝe cholliþ forsoþe: to þe deþe gone;</L>
<L>for witeþ hit wel to soþe: þ<HI REND="italic">er</HI> nys non oþ<HI REND="italic">er</HI> þouȝte:</L>
<L>bote ȝe honour<HI REND="italic">e</HI> our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us,:</HI> to deþe ȝe worþ I-brouȝte."</L>
<L>Crispin seyde, "ȝour<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> we scholleþ vain honour<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>&amp; bidde w<HI REND="italic">i</HI>t our<HI REND="italic">e</HI> myȝte: þ<HI REND="italic">a</HI>t hy vs wel socour<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="30"/></L>
<L>&amp; me þinkeþ to soþe: in myn herte I-wis</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t in al þe worlde: none god but on þ<HI REND="italic">er</HI> nys,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t is our<HI REND="italic">e</HI> lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: of alle lord<HI REND="italic">us</HI> king,</L>
<L>p<HI REND="italic">ri</HI>nce he is of p<HI REND="italic">ri</HI>ncis,: &amp; lord of alle þing; <NOTE PLACE="foot">34 Ms. p<HI REND="italic">re</HI>nce.</NOTE></L>
<L>eu<HI REND="italic">er</HI> he was &amp; nou is: &amp; eu<HI REND="italic">er</HI>e-mor<HI REND="italic">e</HI> chal be, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>one god alwelding: &amp; ek p<HI REND="italic">er</HI>son<HI REND="italic">us</HI> þr<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>for eu<HI REND="italic">er</HI> he was I-liche gode: &amp; folle I-liche of myȝte;</L>
<L>&amp; to sauy vs f<HI REND="italic">ra</HI>m senne: w(e)l loue he him alyȝte:</L>
<L>ffor as he was in heuene,: he hadde wel gret pyte <NOTE PLACE="foot">Vers 39 doppelt im Ms.</NOTE></L>
<L>þat man cholde to pine: for synne I-dampnid be, <MILESTONE N="40"/></L>
<L><PB N="344" REF="38"/>
þerfor<HI REND="italic">e</HI> mann<HI REND="italic">us</HI> kende he tok: fort biggin so</L>
<L>al mankunne-his gilt<HI REND="italic">us:</HI> of þ<HI REND="italic">a</HI>t hy hadde I-do."</L>
<L>Riciouar seyde þo,: "þ<HI REND="italic">o</HI>u most ȝut tellen me:</L>
<L>suþ þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> is one godde: &amp; ek p<HI REND="italic">er</HI>son<HI REND="italic">us</HI> þre,</L>
<L>canstou me ouȝt tellen: woch p<HI REND="italic">er</HI>son hit was <MILESTONE N="45"/></L>
<L>þat wolde for þe loue of man: þole soch a cas?"</L>
<L>"ȝe, syr<HI REND="italic">e,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ c<HI REND="italic">ri</HI>spinian,: "Ic wot hit was þe soþe (!), <NOTE PLACE="foot">47 l. sone?</NOTE></L>
<L>for in him is al wisdom: &amp; chal ben eu<HI REND="italic">er</HI>-more." <NOTE PLACE="foot">48 Ms. wisdon.</NOTE></L>
<L>"ȝe," q<HI REND="italic">ua</HI>þ riciouar,: "Ich nele her-of namore.</L>
<L>doþ honour to our<HI REND="italic">e</HI> godis: er hit chal ȝou rue sor<HI REND="italic">e</HI>!" <MILESTONE N="50"/></L>
<L>"Ic þe seyde," q<HI REND="italic">ua</HI>þ c<HI REND="italic">ri</HI>spin,: "so ic habbe don ȝor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>for god ic wille honour<HI REND="italic">e:</HI> nouþe &amp; eu<HI REND="italic">er</HI>-mor<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L>"scornystou me, gadeling?": riciouar seyde þo;</L>
<L>"ledeþ h<HI REND="italic">e</HI>m by-for<HI REND="italic">e</HI> iubyter: sacr<HI REND="italic">e</HI>fise to do; <NOTE PLACE="foot">54 Ms. him.</NOTE></L>
<L>&amp; but h<HI REND="italic">e</HI> don sacr<HI REND="italic">e</HI>fise,: w<HI REND="italic">i</HI>t stauis þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe h<HI REND="italic">y</HI>m bete, <MILESTONE N="55"/> <NOTE PLACE="foot">55 Ms. he; him.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ech man wene to soþe: þ<HI REND="italic">a</HI>t hy her<HI REND="italic">e</HI> lyf lete!"</L>
<L>On þe god<HI REND="italic">us</HI> þey spatte: þo þey come þ<HI REND="italic">er</HI>-to.</L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> habbeþ sone: his heste I-do.</L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þis holymen,: "for al hit is for nouȝt, <NOTE PLACE="foot">59 tilge for.</NOTE></L>
<L>ȝe ne mowe nouȝt w<HI REND="italic">i</HI>t soche pyne: chau<HI REND="italic">n</HI>gy our<HI REND="italic">e</HI> þouȝt." <MILESTONE N="60"/></L>
<L>to þe iustise hy wente: to wite what hy choldin do,</L>
<L>for me ne myȝte her<HI REND="italic">e</HI> þouȝt: for noþing chau<HI REND="italic">n</HI>gy so,</L>
<L>ne me ne myȝte þis holly me<HI REND="italic">n:</HI> to þe deþ bringe,</L>
<L>þey me hem eu<HI REND="italic">er</HI> bete,: for none sken<HI REND="italic">us</HI> þinge;</L>
<L>for eu<HI REND="italic">er</HI> þe mor<HI REND="italic">e m</HI>e leyde: vppon hem boþe þer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="65"/> <NOTE PLACE="foot">65 Ms. we st. me.</NOTE></L>
<L>eu<HI REND="italic">er</HI>e mor<HI REND="italic">e</HI> hem þouȝte: þ<HI REND="italic">a</HI>t þey þe gladder wer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>anon him by-þouȝte: þe iustise riciouar</L>
<L>&amp; seyde to þe tormentour<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t hem þar:</L>
<L>"to eyþ<HI REND="italic">er</HI> of hem a mylston: Ic hote ȝe binden faste,</L>
<L>&amp; in þe wat<HI REND="italic">er</HI> of oxiona: Ic hote þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe hem caste, <MILESTONE N="70"/> <NOTE PLACE="foot">70 lat. Axona (Aisne).</NOTE></L>
<L>&amp; loke ȝif þe chrewis: wolleþ deyen so;</L>
<L>&amp; but ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t hy wollyþ,: an oþ<HI REND="italic">er</HI> me chal do."</L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> dede his heste: in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke stou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>an au<HI REND="italic">n</HI>gel com to hem anon: &amp; haueþ hem onbou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>&amp; brouȝt hem quikliche: vp to drye grou<HI REND="italic">n</HI>de, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; made hem boþe hol &amp; sou<HI REND="italic">n</HI>de: of alle her<HI REND="italic">e</HI> wou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>"lo, folis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þis goodmen,: "þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe dedin to pyne</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist I-torned haþ: vs alle to medecyne,</L>
<L>to cheue to-for<HI REND="italic">e</HI> ȝou alle: whoche his myȝt be;</L>
<L>for hol &amp; sound ȝe mowen: I-se my felawe &amp; me." <MILESTONE N="80"/></L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> I-sey al þis: &amp; stode astonyd anon,</L>
<L>for þey nyste alyue: what þey myȝten don;</L>
<L>þey noldin I-leue for noþing: þ<HI REND="italic">a</HI>t (hit) was c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> myȝte</L>
<L>þat þis to holy men: to soche hele dyȝte,</L>
<L>&amp; to soþe hy wende: þ<HI REND="italic">a</HI>t hit were wicchinge. <MILESTONE N="85"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> to ryciouar: þey sente her-of tydinge.</L>
<L>Ryciouar seat &amp; þouȝte: þo he I-herde þis,</L>
<L>&amp; suþþe he seyde to þe tormentour<HI REND="italic">us,:</HI> "ȝe beþ falss I-wis,</L>
<L>ȝe ne doþ nouȝt myn heste: also þencheþ me;</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ic wille wende: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t soþe I-se." <MILESTONE N="90"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Fayr<HI REND="italic">e</HI> me him gan dyȝte: &amp; set him in chayer;</L>
<L>he bed me choldin bringe: þis gode men him ner,</L>
<L>&amp; seyde to hem myldeliche: þo hy wer<HI REND="italic">e</HI>n I-come: <MILESTONE N="198" UNIT="f."/></L>
<L>"habbe ȝe ȝit of ȝour<HI REND="italic">e</HI> hele: eny red I-nome?</L>
<L><PB N="345" REF="39"/>
vor wetin hit wel to soþe,: but ȝe ben bet be-þouȝt, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>to wel leþ<HI REND="italic">er</HI> deþ: ȝe worþ wel sone I-brouȝt."</L>
<L>"Certis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þis good men,: "soche r<HI REND="italic">e</HI>d we habbeþ I-take,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we williþ ȝour<HI REND="italic">e</HI> false god<HI REND="italic">us:</HI> eu<HI REND="italic">er</HI>mor<HI REND="italic">e</HI> forsake; <NOTE PLACE="foot">98 Ms forsawe.</NOTE></L>
<L>ffor our<HI REND="italic">e</HI> deþ ne may be so leþ<HI REND="italic">er:</HI> an eue<HI REND="italic">n</HI> &amp; ek amorwe</L>
<L>þat by-ginnyng it (n)is of ioye: &amp; ende of our<HI REND="italic">e</HI> sorwe." <MILESTONE N="100"/> <NOTE PLACE="foot">100 Ms. is.</NOTE></L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> of an oþ<HI REND="italic">er</HI> torment: þe iustise him þouȝt blyue,</L>
<L>&amp; lete pik<HI REND="italic">us</HI> to-bete: þorw her<HI REND="italic">e</HI> nayl<HI REND="italic">us</HI> dryue.</L>
<L>þey drof pyk<HI REND="italic">us</HI> þorw her<HI REND="italic">e</HI> nayle: in foot &amp; in honde;</L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI> þey þonkid Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: as hy myȝte<HI REND="italic">n</HI> stonde.</L>
<L>&amp; suþþe þe iustise lete: hem in p<HI REND="italic">re</HI>son do. <MILESTONE N="105"/></L>
<L>&amp; anon amorwe: he let hem mor<HI REND="italic">e</HI> pyn so: <NOTE PLACE="foot">106 Ms. he le let.</NOTE></L>
<L>for f<HI REND="italic">ra</HI>m þe heued to þe foot: he let nyme a þonge <NOTE PLACE="foot">107 u.</NOTE></L>
<L>of þis gode me<HI REND="italic">n</HI>n<HI REND="italic">us</HI> skynne—: for þis was pyne wel stronge! <NOTE PLACE="foot">108 tilge for.</NOTE></L>
<L>brod hit was I-corue I-now,: nolde me hem nouȝt sparye;</L>
<L>þey bede gon deppor in þe flesch: &amp; eu<HI REND="italic">er</HI> þe fel to warye, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI> hy þonkid Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: &amp; ech on oþ<HI REND="italic">er</HI> louȝ,</L>
<L>&amp; seyde eyþ<HI REND="italic">er</HI> to oþ<HI REND="italic">er,:</HI> "her is ioy I-nouȝ!"</L>
<L>picche &amp; gr<HI REND="italic">e</HI>ce &amp; oyle: he let mylte I-fer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>&amp; let þis goodmen don þ<HI REND="italic">er</HI>-in: so þ<HI REND="italic">a</HI>t hit seþing wer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; hy hit blessed w<HI REND="italic">i</HI>t þe croys: þo hy come þ<HI REND="italic">er</HI>-ny, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>&amp; ȝedin þ<HI REND="italic">er</HI>-in baldeliche,: þat ech man I-sey.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> god scheued þe mytte: of þe holy rode:</L>
<L>for al þe tormentry: ne dede hy hem but gode.</L>
<L>"who," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe iustise þo,: "myȝt I-leue þis,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> segge þ<HI REND="italic">a</HI>t it <HI REND="italic">n</HI>er<HI REND="italic">e:</HI> strong wicche-craft, I-wis? <MILESTONE N="120"/> <NOTE PLACE="foot">120 Ms. wer<HI REND="italic">e</HI> st. nere.</NOTE></L>
<L>Mahound, þ<HI REND="italic">a</HI>t art so gent &amp; fre,: why neltouȝ me ondirston<HI REND="italic">d</HI>e <NOTE PLACE="foot">121 Ms. ondirstonge, urspr. ondirfonge.</NOTE></L>
<L>&amp; distroye wicche-crafte,: þat hit ne don soch schonde?</L>
<L>ffor wel þ<HI REND="italic">o</HI>u wost, ȝif it ner<HI REND="italic">e:</HI> for þe loue of þe,</L>
<L>we nolde in none wise: þus mankinne to by-se;</L>
<L>&amp; for to sauin þin honour: &amp; holdin vp þy ryȝte, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>&amp; oþ<HI REND="italic">er</HI> god<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t beþ wit þe,: þus hy beþ I-dyȝte.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> chewe þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u art god, &amp; techen þy power,</L>
<L>&amp; ne lete nouȝt þis chr<HI REND="italic">e</HI>uin: vs alle ou<HI REND="italic">er</HI>-come her!"</L>
</LG>
<LG>
<L>Þe iustise him be-þouȝte: þo he hadde þis I-sede,</L>
<L>&amp; heet þ<HI REND="italic">a</HI>t anon-ryȝt to seþe: a cetel ful of lede, <MILESTONE N="130"/> <NOTE PLACE="foot">130 tilge þ<HI REND="italic">a</HI>t.</NOTE></L>
<L>&amp; þouȝt þis goodmen cholden: þer-in to ben I-do.</L>
<L>ac ich wene þe meste harme: com him-selue al to,</L>
<L>for he hit abouȝte: er hit wer<HI REND="italic">e</HI> ouȝt lange:</L>
<L>a gr<HI REND="italic">e</HI>t drope of hot lede: in his ey sprange,</L>
<L>þe led him berned faste: &amp; dede him soche tormente <MILESTONE N="135"/></L>
<L>þat he deyde, &amp; his soule: anon to helle wente.</L>
<L>glad was þe deuil þo: soche p<HI REND="italic">re</HI>saunt to haue!</L>
<L>now god ȝeue mochil mesauntir: to maystir &amp; to knaue!</L>
<L>þe body in his torment: lep in to þe fure—</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t mony wer<HI REND="italic">e</HI>n I-serued so,: þ<HI REND="italic">a</HI>t mery it was to hure! <MILESTONE N="140"/></L>
<L>to maximian me sente,: þat was þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ryciouar was ded þo: þat dede him gr<HI REND="italic">e</HI>t honour,</L>
<L>&amp; þe maner of his deþ: me him sente also.</L>
<L>þo þe emp<HI REND="italic">er</HI>our it wiste,: I-wis him was wel wo,</L>
<L>&amp; seyde, "lord appolin,: hou may þis þing be? <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Ic not wheyþ<HI REND="italic">er</HI> þou habbe forȝete: al þis lond &amp; me?</L>
<L>a-wakeþ, ȝif ȝe slepeþ,: &amp; ne forȝete me nouȝte,</L>
<L>&amp; þencheþ what we habbiþ many a day: for ȝour<HI REND="italic">e</HI> loue I-wrouȝte!</L>
<L><PB N="346" REF="40"/>
ffor myn loue ne do ȝe nouȝt,: ac for ȝou-self ȝe mote,</L>
<L>for alle þis londe ȝe lesiþ: but ȝe don som bote; <MILESTONE N="150"/></L>
<L>whoche man cholde on erþe: of ȝou stonde dr<HI REND="italic">e</HI>de,</L>
<L>whan to hin þat doþ ȝou chame: ȝe ne ȝildiþ no mede?"</L>
<L>"wendeþ hom," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "so quikke so ȝe mowe gon,</L>
<L>&amp; smyteþ of her<HI REND="italic">e</HI> heuedyn,: þ<HI REND="italic">er</HI> nys non oþ<HI REND="italic">er</HI> won;</L>
<L>&amp; leteþ þe bodyu<HI REND="italic">s</HI> ligge: fort hy ben to-drawe: <MILESTONE N="155"/></L>
<L>&amp; so me chal hem techen: to speke aȝen þe lawe."</L>
<L>fforþ wente þe tormentour<HI REND="italic">us:</HI> þo hy I-herde þis:</L>
<L>þe eȝteþe calendr<HI REND="italic">e</HI> of nouembre: his heste þey dedin I-wis.</L>
<L>cristene men wer<HI REND="italic">e</HI> fele: for her<HI REND="italic">e</HI> deþe wroþe,</L>
<L>&amp; p<HI REND="italic">re</HI>uiliche be nyȝte: buried hem boþe. <MILESTONE N="160"/></L>
<L>of on elde hy wer<HI REND="italic">e</HI>n: &amp; of o myster al-so,</L>
<L>eyþ<HI REND="italic">er</HI> of foure &amp; fourty ȝer: þo hy wer<HI REND="italic">e</HI> to deþe I-do.</L>
<L>to heuen-blis þey wente: out of þis ilke lyue.</L>
<L>Now Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st for her<HI REND="italic">e</HI> loue: vs g<HI REND="italic">ra</HI>nte wel to þryue,</L>
<L>&amp; bring vs to þe ioye: þ<HI REND="italic">er</HI> þey wonyeþ inne, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>&amp; leue vs so an erþe to don: to heue<HI REND="italic">n</HI>-blis a-winne.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint euarist þe pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">cf. Act. SS. Boll. 26 Oct., p. 799 ff.; Vita fehlt.</NOTE> (26. Oct.)</HEAD>
<LG>
<L>Euarist þe holy pope,: so ich ondirstonde,</L>
<L>was I-bor<HI REND="italic">e</HI> by-syde Jer<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m: in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke londe;</L>
<L>al his kyn by-leued: al on þe gywerye—</L>
<L>so doþ ȝit manyon,: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t is gr<HI REND="italic">e</HI>t folye;</L>
<L><HI REND="italic">a</HI> whyle hit was a lawe: þ<HI REND="italic">a</HI>t god louid swyþe, <MILESTONE N="5"/> <NOTE PLACE="foot">5 Ms. &amp; st. a.</NOTE></L>
<L>for þey cholde to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: myd her<HI REND="italic">e</HI> herte ben blyþe, <NOTE PLACE="foot">6 l. for-þy?</NOTE></L>
<L>bote ȝif hem of-þenche: þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> elderne habbeþ I-wrouȝt—</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u, ȝif it þy wille be,: þ<HI REND="italic">er</HI>-to hem g<HI REND="italic">ra</HI>nty þouȝt!—</L>
<L>Juda het þe pop<HI REND="italic">us</HI> fadir: þat ich tolde of er,</L>
<L>p<HI REND="italic">re</HI>st he was of þe lawe: &amp; man of gr<HI REND="italic">e</HI>t powe(r); <MILESTONE N="10"/></L>
<L>swyþe gr<HI REND="italic">e</HI>t g<HI REND="italic">ra</HI>ce he hadde: to conne of clergye,</L>
<L>&amp; of alle þe .vij. ars: he hadde þe maystrye;</L>
<L>In bethelem he wonyd: þ<HI REND="italic">er</HI> god was I-bore.</L>
<L>þo his sone I-bor<HI REND="italic">e</HI> was,: wel glad he was þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>his sone he gan teche: clergye for to winne— <MILESTONE N="15"/> <NOTE PLACE="foot">15 Ms. for st. ful.</NOTE></L>
<L>for who-so wille lerny gode: ȝong he mot by-ginne;</L>
<L>comeliche an englich,: Ich wot, me seyþ for-þy,</L>
<L>fo<HI REND="italic">l</HI> hard it is to teche: an old hors aumbly.—</L>
<L>þe child lernyd wel I-nouȝ: þo he was to scole I-set,</L>
<L>&amp; for his fadir was a clerke: he lerned wel þe bet. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>þo he couþe his smale þing<HI REND="italic">us,:</HI> he ȝede to heyer lor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; euer he was in wille: to lerny mor<HI REND="italic">e</HI> &amp; mor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; whan he eny þing I-hurde: þat touched to cristindom,</L>
<L>Euarist in his herte: swyþe fast hit nom,</L>
<L>&amp; witid wel þat his fadir: nyste þ<HI REND="italic">er</HI>-of ryȝt nouȝte; <MILESTONE N="25"/></L>
<L>vort he wer<HI REND="italic">e</HI> at þe laste: to gr<HI REND="italic">e</HI>t clergy I-brouȝte.</L>
<L>Euarist &amp; his fadir: sete &amp; speke anyȝte</L>
<L>of manye þing<HI REND="italic">us</HI> to-gedir,: so it is clerk<HI REND="italic">us</HI> ryȝte;</L>
<L>of c<HI REND="italic">ri</HI>st þe sone gan speke: &amp; of his passioun.</L>
<L>þo þe fadir I-hurde þis,: his heued he hing adou<HI REND="italic">n;</HI> <MILESTONE N="30"/></L>
<L>&amp; þo þe sone hadde I-seyd: mochil of his wille,</L>
<L>þe fadir him het wel sterneliche: þ<HI REND="italic">a</HI>t he cholde ben stille.</L>
<L><PB N="347" REF="41"/>
"why, syr<HI REND="italic">e?</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe sone, "þ<HI REND="italic">o</HI>u wost wel, by þis nyȝte</L>
<L>clerkis wolle disputy: of fals &amp; of ryȝte.</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke c<HI REND="italic">ri</HI>st is soþfast god,: ofte me telleþ me, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ic wolde þe soþe,: herof I-wite of þe; <NOTE PLACE="foot">36 Ms. þe soþe I-wite.</NOTE></L>
<L>for leu<HI REND="italic">er</HI>e ic hadde of my fadir: her<HI REND="italic">e</HI> ben ondirnome</L>
<L>þan ben of an oþ<HI REND="italic">er</HI> I-chent: &amp; ek al ou<HI REND="italic">er</HI>come."</L>
<L>þe fadir gan to g<HI REND="italic">ra</HI>mye: þ<HI REND="italic">a</HI>t was I-cleped Judas,</L>
<L>&amp; disputed faste—: for oþ<HI REND="italic">er</HI> help þ<HI REND="italic">er</HI> nas. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>so þat w<HI REND="italic">i</HI>t pur skylle: þe sone haþ ondirnome</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he haþ iudas, his fadir,: al clene ou<HI REND="italic">er</HI>come,</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t pur<HI REND="italic">e</HI> clergye: him so fur I-brouȝt <NOTE PLACE="foot">43 fur aus ful korr.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t anon amorwe: he ondirfeng follouȝt.</L>
<L>wel <HI REND="italic">h</HI>e myȝte hopye: to habben good endinge <MILESTONE N="45"/> <NOTE PLACE="foot">45 Ms. for wel me myȝte.</NOTE></L>
<L>whan he c<HI REND="italic">ri</HI>stened his fadir: in his byginnynge!</L>
<L>&amp; so he hadde for soþe,: for w<HI REND="italic">i</HI>t his p<HI REND="italic">re</HI>chinge</L>
<L>he gan swyþe moche folk: to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st bringe.</L>
<L>ffor boþe he &amp; his fadir: p<HI REND="italic">re</HI>ched in ech syde—</L>
<L>þe los of her<HI REND="italic">e</HI> goodnesse: gan springe swyþe wyde. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Suþþe hy wenten I-fer<HI REND="italic">e:</HI> to þe lond of rome;</L>
<L>cristinmen wer<HI REND="italic">e</HI> swyþe glade: þo þey þedir come.</L>
<L>his fadir drouȝ to good ending: sone aft<HI REND="italic">er</HI> anon</L>
<L>&amp; wente to þe ioye of heuene: w<HI REND="italic">i</HI>t-outen eny won.</L>
<L>þe pope þ<HI REND="italic">a</HI>t was þilke tyme: gan ek to heuene wende: <MILESTONE N="55"/></L>
<L>þe cardinal<HI REND="italic">us</HI> &amp; þe clergye: hy gon anon to sende,</L>
<L>&amp; gr<HI REND="italic">e</HI>t conseyl þey nom: who cholde pope to be,</L>
<L>to wardin þe c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: &amp; sauy þe dingnete. <NOTE PLACE="foot">58 Ms. cristindon.</NOTE></L>
<L>alle hy weren at one: þorwȝ hope of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>ste,</L>
<L>&amp; sacrid <HI REND="italic">to</HI> pope: þe gode euariste. <MILESTONE N="60"/> <NOTE PLACE="foot">60 Ms. þe st. to.</NOTE></L>
</LG>
<LG>
<L>Now is euarist pope: &amp; wardiþ cristindom.</L>
<L>mor<HI REND="italic">e</HI> harder lyf þan he lad er: anon to him he nom:</L>
<L>he him beet ech day: twye oþ<HI REND="italic">er</HI> þryȝe.</L>
<L>whan his þouȝt him nom: to don eny folyȝe,</L>
<L>swyþe moche he wakid,: &amp; p<HI REND="italic">re</HI>chid ek also, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>&amp; fasted ek swyþe moche: his flesch to werchen wo.</L>
<L>mylde he was in speche: c<HI REND="italic">ri</HI>stinmen to chaste,</L>
<L>&amp; ȝif he wiste þat eny mysdede: he hem w<HI REND="italic">i</HI>t-seyde an haste.</L>
<L>heþene men þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> him ny,: wel fayr<HI REND="italic">e</HI> he wolde hem wise</L>
<L>&amp; cheue<HI REND="italic">n</HI> hem by fayr<HI REND="italic">e</HI> skylis: þat nauȝt nas her<HI REND="italic">e</HI> seruise, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>&amp; biddin for hem ȝerne: amorwe &amp; ek an eue</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t god hem sende g<HI REND="italic">ra</HI>ce: to come to ryȝt be-leue.</L>
<L>Giwes he wolde ek w<HI REND="italic">i</HI>t-neme: w<HI REND="italic">i</HI>t gr<HI REND="italic">e</HI>t cortesyȝe,</L>
<L>&amp; cheued hem by holy writ: þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> fey was gr<HI REND="italic">e</HI>t folye.</L>
<L>to mancy him was swyþe loþ: for eny sken<HI REND="italic">us</HI> þinge: <MILESTONE N="75"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he tauȝt c<HI REND="italic">ri</HI>stin: to hate mansinge;</L>
<L>for he seyde þ<HI REND="italic">a</HI>t a c<HI REND="italic">ri</HI>stinman: þ<HI REND="italic">a</HI>t a-corsid wer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>wer<HI REND="italic">e</HI> bet<HI REND="italic">er</HI> to ben on-bor<HI REND="italic">e:</HI> &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t he I-c<HI REND="italic">ri</HI>stened ner<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>stin &amp; heþen: &amp; eke giues also</L>
<L>louedin wel þis goodman,: for hy hit auȝten do. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>þrittene ȝer he was pope: &amp; monþ<HI REND="italic">us</HI> elleue<HI REND="italic">n</HI></L>
<L>&amp; twey dayis, þ<HI REND="italic">a</HI>t to his stat: he hem held wel eue<HI REND="italic">n.</HI></L>
<L>p<HI REND="italic">re</HI>stis he makid .vij.,: &amp; twey deken<HI REND="italic">us</HI> also,</L>
<L>&amp; bysschop<HI REND="italic">us</HI> fyue: godd<HI REND="italic">us</HI> wille for to do.</L>
<L>þis goodman hadde an vsage,: whan he p<HI REND="italic">re</HI>chy wolde, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> .vij. deken<HI REND="italic">us</HI> aboute: him to sittin cholde,</L>
<L><PB N="348" REF="42"/>
In tokenyng of þe ȝift<HI REND="italic">us:</HI> of .vij. maner g<HI REND="italic">ra</HI>ce</L>
<L>þat god sende to mankinne: f<HI REND="italic">ra</HI>m his holy place;</L>
<L>In rome hit was longe I-holde: for a noble statut,</L>
<L>&amp; ic wene in som stede: It is I-holdin ȝit. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Of rome was þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: þ<HI REND="italic">a</HI>t het dioclisian— <NOTE PLACE="foot">91 þe st. þo.</NOTE></L>
<L>of him we habbeþ moche I-speke: &amp; ȝit mor<HI REND="italic">e</HI> ic can.</L>
<L>of þis pope euarist: to him sone me tolde,</L>
<L>&amp; he him haþ anon of-sent: wit messager<HI REND="italic">us</HI> bolde.</L>
<L>anon to him he seyde: þo he him I-seyȝ: <MILESTONE N="95"/></L>
<L>"wheþ<HI REND="italic">er</HI> artou al wode: oþ<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u art wel nyȝ?"</L>
<L>Euarist answerid,: "ic nam wod ryȝt nouȝt,</L>
<L>ac ich honour<HI REND="italic">e</HI> Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þ<HI REND="italic">a</HI>t der<HI REND="italic">e</HI> me haueþ I-bouȝt."</L>
<L>"Now ȝe seþ," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "his wit him is by-reued.</L>
<L>lediþ him out of þe tou<HI REND="italic">n:</HI> &amp; smyteþ of his heued!" <MILESTONE N="100"/></L>
<L>þe .vij. calendr<HI REND="italic">e</HI> of noue<HI REND="italic">m</HI>br<HI REND="italic">e:</HI> þis heste was I-do,</L>
<L>&amp; þo wente his soule to blisse: aft<HI REND="italic">er</HI> alle his wo.</L>
<L>by seint peter<HI REND="italic">us</HI> tou<HI REND="italic">m</HI>be: þey beried þis holy ma<HI REND="italic">n</HI>ne.</L>
<L>&amp; rome was þo w<HI REND="italic">i</HI>t-oute pope: .xix. dayis aft<HI REND="italic">er</HI> þa<HI REND="italic">n</HI>ne.</L>
<L>now bidde we alle Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: for loue of euarist <MILESTONE N="105"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he vs g<HI REND="italic">ra</HI>nty heuene: at our<HI REND="italic">e</HI> soul<HI REND="italic">us</HI> vprist,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t he ber<HI REND="italic">e</HI> our<HI REND="italic">e</HI> erande: to god, our<HI REND="italic">e</HI> alþ<HI REND="italic">er</HI> kinge,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t to þe ioye of heuene: he vs alle bringe.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint firmin þe bysschop. <NOTE N="1" PLACE="foot">Von der Vita in Act. SS. Boll. Sept. 25, tom. VII, p. 53 ff. weicht der engl. Text vielfach ab.</NOTE> (25. Sept.) <MILESTONE N="201b" UNIT="f."/></HEAD>
<LG>
<L>Seint firmin þe bisschop: was of holy lyf,</L>
<L>swyþe moche he hated: velenye &amp; stryf.</L>
<L>honeste het anoble p<HI REND="italic">re</HI>ste: þ<HI REND="italic">a</HI>t in þe toun was:</L>
<L>to him he was to cole I-set: so god ȝef þe cas,</L>
<L>&amp; he him tauȝt w<HI REND="italic">i</HI>t his myȝte: for to flen sinne, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t he cholde louye þe ryȝt fey: ne sparye for his kynne.</L>
<L>ffirmin wel him ondirstode: &amp; þo (!) his maystris lor<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">7 þo st. þorȝ, vgl. 32.</NOTE></L>
<L>&amp; louid holicherche wel: stable &amp; eu<HI REND="italic">er</HI>mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Glad was his fadir &amp; his modir: þo þey hurde þis,</L>
<L>for þey leuedin on Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: swyþe wel I-wis. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>þo þ<HI REND="italic">a</HI>t firmin was of elde: of eyȝtene ȝer roume,</L>
<L>his mayst<HI REND="italic">er</HI> him ladde aboute: myd felawis of þe toune</L>
<L>&amp; tauȝte him þe maner<HI REND="italic">e:</HI> to schewe of c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> p<HI REND="italic">re</HI>chinge,</L>
<L>for he cholde þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er:</HI> men to c<HI REND="italic">ri</HI>st hem bringe.</L>
<L>þe raþ<HI REND="italic">er</HI> his mayst<HI REND="italic">er</HI> it dede: for he chaste was; <MILESTONE N="15"/></L>
<L>ne non þ<HI REND="italic">a</HI>t loued mor<HI REND="italic">e</HI> to vaste: in þilke inne non þ<HI REND="italic">er</HI> nas;</L>
<L>&amp; for to ben at cherche: firmin loued also;</L>
<L>he nolde in none wise: to no folye go.</L>
<L>also he hatied wo<HI REND="italic">m</HI>me<HI REND="italic">n:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t wondir it was to þenche,</L>
<L>he seyde hit wer<HI REND="italic">e</HI>n pau<HI REND="italic">n</HI>ceris: mann<HI REND="italic">us</HI> soule to chr<HI REND="italic">e</HI>nche. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>wel was his mayst<HI REND="italic">er</HI> I-payid: in al his manere,</L>
<L>&amp; wolde him sette to scole: gr<HI REND="italic">e</HI>t clergye to lere,</L>
<L>as diale<HI REND="italic">ti</HI>ke &amp; decre: &amp; eke astronomye. <NOTE PLACE="foot">23 Ms. dialenke.</NOTE></L>
<L>firmin him answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "þy þouȝt is al folye,</L>
<L>for ich nele lerne noþing: foly for to werche, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>but þing þ<HI REND="italic">a</HI>t falliþ to lawe: of alle holycherche;</L>
<L>for ic wot, of clergye I-nouȝ: ech man may haue,</L>
<L>ȝif he habbe g<HI REND="italic">ra</HI>ce: his soule for to saue."</L>
<L><PB N="349" REF="43"/>
ffirmin lyte &amp; lyte: þo by-gan to p<HI REND="italic">re</HI>che, <NOTE PLACE="foot">29 Ms. lyte &amp; lyte &amp; lyte.</NOTE></L>
<L>&amp; whan his mayst<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> oute: by-ga<HI REND="italic">n</HI> men to teche. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>þe folk swor &amp; seyde: þat his p<HI REND="italic">re</HI>ching was gode,</L>
<L>&amp; þe<HI REND="italic">r</HI> firmin-his lor<HI REND="italic">e:</HI> bet<HI REND="italic">er</HI> hy ondir-stode; <NOTE PLACE="foot">32 Ms. þeȝ st. þer, þorȝ.</NOTE></L>
<L>alle þ<HI REND="italic">a</HI>t him knewe: hadde of him deinte</L>
<L>&amp; wondrid þ<HI REND="italic">a</HI>t in so ȝong a body: so moche wit myȝt be.</L>
<L>a noble tou<HI REND="italic">n</HI> was be-syde: þat heet tolesan; <MILESTONE N="35"/> <NOTE PLACE="foot">35 Ms. toselan.</NOTE></L>
<L>þe bisschop þ<HI REND="italic">er</HI>-of het honorat: so ic ȝou telle can;</L>
<L>ryȝt goodman he was of lyf: &amp; gode mete-ȝeue also.</L>
<L>honest radde firmyn: to þe bysschop for to go,</L>
<L>ffor he myȝte of þe bysschop: moche good I-her<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="202" UNIT="f."/></L>
<L>wherþorw of cherche seruise: wel moche he myȝt ler<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="40"/></L>
<L>to habben lor<HI REND="italic">e</HI> of holicherche: firmin g<HI REND="italic">ra</HI>nted þis,</L>
<L>&amp; of his fadir &amp; his modir: he nome lewe I-wis—</L>
<L>ffor þey wer<HI REND="italic">e</HI>n boþe: þilke tyme alyue</L>
<L>&amp; hadde ioye &amp; blisse: þ<HI REND="italic">a</HI>t he wolde I-þryue.</L>
<L>honest wrot a writ: þo of firmin-his stat <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; sent it wel fayr<HI REND="italic">e:</HI> to þe bysschop honerat.</L>
<L>þe bysschop hit ondirfeng: wit wel good wille,</L>
<L>&amp; tauȝt firmin swyþe wel: boþe loud &amp; stille.</L>
<L>al þ<HI REND="italic">a</HI>t firmin of goodnesse herde: in his herte wel he cauȝte,</L>
<L>&amp; whan he myȝt ha whyle: to oþ<HI REND="italic">er</HI> he it tauȝte. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þe bysschop he him bar: so lef &amp; so der<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he was p<HI REND="italic">re</HI>st I-makid: w<HI REND="italic">i</HI>t-inne þe þridde ȝer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>to mor<HI REND="italic">e</HI> holy lyf he drouȝ: anon þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er,</HI> firmine,</L>
<L>&amp; fondid eu<HI REND="italic">er</HI> f<HI REND="italic">ra</HI>m sinne: him kepy pur<HI REND="italic">e</HI> a<HI REND="italic">nd</HI> fine: <NOTE PLACE="foot">54 Ms. ā st. and.</NOTE></L>
<L>for so moche he faste: &amp; ek so moche he woke <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; so moche penau<HI REND="italic">n</HI>ce: to his body he toke</L>
<L>to kepy þ<HI REND="italic">a</HI>t hit ne cholde: toward<HI REND="italic">us</HI> sy<HI REND="italic">n</HI>ne wryȝe,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t hit was wel gr<HI REND="italic">e</HI>t wondir: hou he hit myȝt duryȝe. <NOTE PLACE="foot">58 l. dryȝe.</NOTE></L>
<L>as þe bysschop honorat: lay &amp; slep be nyȝte,</L>
<L>an au<HI REND="italic">n</HI>gel cam f<HI REND="italic">ra</HI>m heuene: &amp; seyde to hy<HI REND="italic">m</HI> wel ryȝte: <MILESTONE N="60"/></L>
<L>"honorat, Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: me haueþ I-sent to þe</L>
<L>to tellin þe somwhat: of þ<HI REND="italic">a</HI>t his wille be.</L>
<L>of firmin-his seruise: he haþ ondirstonde, <NOTE PLACE="foot">63 his überschr.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nys non þ<HI REND="italic">a</HI>t him payeþ bet: nouþe in al þis londe;</L>
<L>&amp; for he be-ginneþ nyȝt &amp; day: so wel on to take, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>our<HI REND="italic">e</HI> lord wille, wite hit wel,: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u him bysschop make.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> be-se þe tyme: whan hit may ben do,</L>
<L>for þis is nouþe þe message: þ<HI REND="italic">a</HI>t ic come þe to."</L>
<L>honorat was glad &amp; blyþe,: &amp; ellis wondir it wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; gan to teche firmin: wel p<HI REND="italic">re</HI>ueliche þo þer<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="70"/></L>
<L>þe seruise of bysschop: þat he ne wiste nouȝt er,</L>
<L>&amp; hou a bysschop him cholde ber<HI REND="italic">e:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t hadde gr<HI REND="italic">e</HI>t power;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nas noþing so p<HI REND="italic">re</HI>ue: In bysschop<HI REND="italic">us</HI> seruise</L>
<L>þat he ne tauȝt to firmin,: &amp; fayr<HI REND="italic">e</HI> gan him wise.</L>
<L>&amp; suþþe he made him bysschop: &amp; ȝaf him gr<HI REND="italic">e</HI>t honour <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; makid him his soffragan: &amp; in his stede p<HI REND="italic">re</HI>chour—</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t was for he was feble: &amp; man of gr<HI REND="italic">e</HI>t elde,</L>
<L>&amp; for him þouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t he went: to p<HI REND="italic">re</HI>chy to selde.</L>
<L>Suþþe deyde honorat: so we cholliþ echon,</L>
<L>&amp; firmin was in his stede: to bisschop I-chose anon. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>Now geþ þe gode firmin: aboute to p<HI REND="italic">re</HI>chy faste,</L>
<L>&amp; fondeþ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> sede: for to sowin faste;</L>
<L><PB N="350" REF="44"/>
wel swyþe fast he p<HI REND="italic">re</HI>ched: in eu<HI REND="italic">er</HI>iche a syde,</L>
<L>&amp; ne spareþ for no þing,: what him eu<HI REND="italic">er</HI> be-tyde.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> heþen men &amp; ieuis: þey scornyd hy<HI REND="italic">m</HI> I-lome, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>&amp; seyde he cholde abuggin: whan eny iostise come.</L>
<L>ac for her<HI REND="italic">e</HI> þr<HI REND="italic">e</HI>tenyng: ne ȝef he ryȝt nouȝte,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he ne dede to goodnes al: þat him fil in þouȝte.</L>
<L>wel ȝe witeþ þe fend haþ: euer-mor<HI REND="italic">e</HI> enuye</L>
<L>to good men þat hem wit-drauiþ: f<HI REND="italic">ra</HI>m sinne &amp; folye; <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; so he hadde to firmin: þat was his folle foo,</L>
<L>for he nolde in none wise: þe fendis wil to do;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þe heþen &amp; þe geuis: her<HI REND="italic">e</HI> herte gan atende,</L>
<L>þat hy gonne to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: al for firmin sende.</L>
<L>dioclisyan me cleped: þe emp<HI REND="italic">er</HI>our al þo; <MILESTONE N="95"/></L>
<L>to chendin alle c<HI REND="italic">ri</HI>sten men: gr(e)t wille he hadde so.</L>
<L>to him þey sentin by lettr<HI REND="italic">e:</HI> hou þey to grou<HI REND="italic">n</HI>de wer<HI REND="italic">e</HI>n I-brouȝt,</L>
<L>&amp; how þey ne moste for firmine: honoure þe god<HI REND="italic">us</HI> nouȝt,</L>
<L>&amp; how he p<HI REND="italic">re</HI>ched c<HI REND="italic">ri</HI>stindome: in to alle þe londe</L>
<L>&amp; defouled her<HI REND="italic">e</HI> godis: &amp; dede hem chame &amp; chonde; <MILESTONE N="100"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þey bedin þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: he chold hem ondirstonde</L>
<L>&amp; send hem (a) iustise: to bringin hem of bonde.</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our was ny wode: þo he I-hurde þis,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t it cholde amended be: his oþ he swor, I-wis;</L>
<L>seuerin þe iustise: þedir he haueþ I-sent <MILESTONE N="105"/> <NOTE PLACE="foot">105 lat. Sebastian.</NOTE></L>
<L>to bringe firmin of dawe: whan he wer<HI REND="italic">e</HI> I-hent.</L>
<L>þey firmin hadde many foon,: fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us</HI> he hadde some,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t him for to warny: beþ p<HI REND="italic">re</HI>uyliche I-come</L>
<L>&amp; seyde, "firmin, þou mys-dest: to p<HI REND="italic">re</HI>chy aȝen þe lawe,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> we dr<HI REND="italic">e</HI>diþ alle I-wis: lest þou worþ aslawe. <MILESTONE N="110"/></L>
<L>drawe þe nowþe, we r<HI REND="italic">e</HI>diþ,: in to oþ<HI REND="italic">er</HI> contre,</L>
<L>so þat in þis londe: þ<HI REND="italic">o</HI>u ne fou<HI REND="italic">n</HI>de be;</L>
<L>for witeþ wel to soþe,: ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u ben of-take,</L>
<L>oþir þ<HI REND="italic">o</HI>u moste þy cristindom: opinliche forsake</L>
<L>&amp; to our<HI REND="italic">e</HI> hy god<HI REND="italic">us</HI> ek: sacr<HI REND="italic">e</HI>fise to don, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t pyne &amp; torment: þe tit to deye anon.</L>
<L>for we þe nolliþ non harme: þey we þe habbeþ I-tauȝte,</L>
<L>&amp; ȝif þe harm be-tydiþ,: firmin, ne wite vs nauȝte!"</L>
<L>ffirmyn answerde &amp; seyde,: "to god ich am I-dyȝt,</L>
<L>he me helpe &amp; r<HI REND="italic">e</HI>de: &amp; ȝeue me strengþe &amp; myȝt <MILESTONE N="120"/></L>
<L>for to don his wille &amp; deye in his seruise;</L>
<L>for ic ne chal of þis contre: to flen in none wise."</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þis ilke wordis: þe heþe<HI REND="italic">n</HI> beþ agon,</L>
<L>&amp; firmin gan opinliche: of c<HI REND="italic">ri</HI>st p<HI REND="italic">re</HI>chi anon.</L>
<L>seuerin þe iustise: I-hurd of þe p<HI REND="italic">re</HI>chinge, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t gr<HI REND="italic">e</HI>t companye: þedir he gan þringe,</L>
<L>&amp; seyde, "hayl, schrewe,: for now þ<HI REND="italic">o</HI>u art of-take,</L>
<L>þou ne myȝt þy false lore: in none wise forsake.</L>
<L>"bindiþ him," he seyde þo,: "&amp; bringeþ him w<HI REND="italic">i</HI>t me,</L>
<L>&amp; ic him wol teche: to pleye an oþ<HI REND="italic">er</HI> gle! <MILESTONE N="130"/></L>
<L>wel ȝor<HI REND="italic">e</HI> he haþ I-rengned,: þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he is to blame,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he ne chal nomor<HI REND="italic">e:</HI> don our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> chame."</L>
<L>ffaste þey him bou<HI REND="italic">n</HI>de anon: &amp; ne spar(e)d nouȝt,</L>
<L>&amp; him wit þe iustise: hyȝ him habbeþ I-brouȝt</L>
<L>to þe temple of appolin,: þat was þer-be-syde; <MILESTONE N="135"/></L>
<L>þe iustise &amp; his companye: þer hy gon abyde.</L>
<L><PB N="351" REF="45"/>
"ffirmin," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe iustise,: "o þing ic þe telle:</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u most don sacr<HI REND="italic">e</HI>fise to þere god<HI REND="italic">us:</HI> anon—þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u ne dwelle!—<NOTE PLACE="foot">138 þere in þese korr.</NOTE></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> me chal quikliche: þy foule p<HI REND="italic">re</HI>de alegge</L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> to smyte of þin hed: myd scharpe swerd<HI REND="italic">us</HI> egge." <MILESTONE N="140"/></L>
<L>"syr<HI REND="italic">e</HI> iustise," q<HI REND="italic">ua</HI>þ firmin,: "þin wille þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt do:</L>
<L>to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st ich am I-take: &amp; wol ben eu<HI REND="italic">er</HI>-mo."</L>
<L>"a, þef!" q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe iustise: þo he I-herde þis,</L>
<L>"smyteþ of his heued anon,: his ende is nyȝ, I-wis;</L>
<L>ne chal he of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: p<HI REND="italic">re</HI>chy neu<HI REND="italic">er</HI>e-mo." <MILESTONE N="145"/></L>
<L>þe .viij. calendr<HI REND="italic">e</HI> of noue<HI REND="italic">m</HI>bre: þis goodman deyde so. <NOTE PLACE="foot">146 l. octobre.</NOTE></L>
<L>nouȝ bidde we alle Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: for loue of seint firmin,</L>
<L>þat he vs chelde fram senne: &amp; saue vs f<HI REND="italic">ra</HI>m helle pin.</L>
<CLOSER>amen.</CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint Vital þe holy Marter. <NOTE N="1" PLACE="foot">cf. Ambros. exhort. ad virg. 1, 2 (geschr. 393 bei Einweihung der Kirche in Florenz, wohin die Reliquien von ihm gebracht waren). Eine eigene Vita ist nicht bekannt. In der Quelle ist Vital der Sklav, Agricola der Herr, in Bologna.</NOTE> (4. Nov.) <MILESTONE N="203" UNIT="f."/></HEAD>
<LG>
<L>Vital was a noble mon: In þe lond of rome,</L>
<L>&amp; hadde many bonde-men: þ<HI REND="italic">a</HI>t of him lond nome;</L>
<L>agricola het þ<HI REND="italic">a</HI>t on,: so ic herde telle:</L>
<L>he tornyd his lord Vital: to Jh<HI REND="italic">es</HI>u swyþe snelle.</L>
<L>cristin hy wer<HI REND="italic">e</HI>n p<HI REND="italic">re</HI>uiliche—: oþ<HI REND="italic">er</HI> ne dorst hy nouȝt, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>for þe pyne þat hy seyȝ: to cristin men I-brouȝt.</L>
<L>On atyme so þey wer<HI REND="italic">e</HI> (i-fere): &amp; speke of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom,</L>
<L>a knyȝt to spekin w<HI REND="italic">i</HI>t v(i)tal: by cas þ<HI REND="italic">er</HI> com;</L>
<L>þe knyȝt stood w<HI REND="italic">i</HI>t-outen: a whyle &amp; abode,</L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI>de hem speke of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: as he w<HI REND="italic">i</HI>t-oute stode. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>"A, manhound, þin or<HI REND="italic">e</HI>!": he seyde, "hou geþ þis?</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our, be myn heued!: Ic wole it tellin, I-wis.</L>
<L>ne chal her<HI REND="italic">e</HI> foule cristindom: so longe ben I-hudde, <NOTE PLACE="foot">13 Ms. cristindon.</NOTE></L>
<L>&amp; þorw me to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: hit chal ben wel I-cudde."</L>
<L>Inne went he nouȝt þo: ac gan to wenden hom; <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Moche he þouȝt on his wordis: þo he þedir com.</L>
<L>to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our he went: wel sone aft<HI REND="italic">er</HI> þan,</L>
<L>&amp; seyde, "syr<HI REND="italic">e,</HI> lest to me,: syr<HI REND="italic">e</HI> dioclisian!</L>
<L>for soþe of oþing: ic þe telle chal:</L>
<L>a traytour is nouȝ in þin londe: þ<HI REND="italic">a</HI>t is I-cleped vital, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>&amp; a traytour agricola is,: for he is v<HI REND="italic">i</HI>tal-his bonde; <NOTE PLACE="foot">21 Ms. vatal.</NOTE></L>
<L>our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> þey haueþ forsake: &amp; don hem chame &amp; chonde.</L>
<L>Noman it me tolde: to I-wite þis,</L>
<L>ac w<HI REND="italic">i</HI>t myn oune er<HI REND="italic">e</HI>n: ic hit herde I-wis;</L>
<L>In one p<HI REND="italic">re</HI>ue chau<HI REND="italic">m</HI>bre: as þey wer<HI REND="italic">e</HI>n I-fer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="25"/> <NOTE PLACE="foot">25 i-fere fehlt.</NOTE></L>
<L>Ic hem herde to Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: maken her<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">re</HI>yer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>to our<HI REND="italic">e</HI> god þey seyden: swyþe moche despit.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e,</HI> syr<HI REND="italic">e,</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u lete hem neme: w<HI REND="italic">i</HI>t-outen eny r<HI REND="italic">e</HI>spit!"</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our in wraþþe: hem let neme anon;</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t hy wer<HI REND="italic">e</HI>n boþe: in hard p<HI REND="italic">re</HI>son doon. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>&amp; as hy leyen in her<HI REND="italic">e</HI> bedis: þ<HI REND="italic">er</HI> vppo<HI REND="italic">n</HI> a nyȝte,</L>
<L>an au<HI REND="italic">n</HI>gel com from heuene: þ<HI REND="italic">a</HI>t chon swyþe bryȝte;</L>
<L>byfor<HI REND="italic">e</HI> þis twey holymen: wel fayr<HI REND="italic">e</HI> he gan stonde</L>
<L>&amp; cheued tweye croun<HI REND="italic">us</HI> of golde: þ<HI REND="italic">a</HI>t he bar in his honde;</L>
<L><PB N="352" REF="46"/>
he seyde, "þis ilke croun<HI REND="italic">us:</HI> ȝe cholleþ habbe at þe laste, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>ȝif ȝe holdin ȝou to crist: &amp; beþ of hert stedefaste;</L>
<L>a kingdom ȝe cholleþ haue: so hit falliþ þ<HI REND="italic">er</HI>-to,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nys non soch in al þe world,: þ<HI REND="italic">a</HI>t lastiþ eu<HI REND="italic">er</HI>-mo;</L>
<L>n<HI REND="italic">o</HI> tonge ne may telle: ne herte ne may þenche <NOTE PLACE="foot">39 Ms. ne?</NOTE></L>
<L>þe good þ<HI REND="italic">a</HI>t me habbeþ þ<HI REND="italic">er:</HI> wit-outen any swenche; <MILESTONE N="40"/></L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> myrþe ne haueþ neu<HI REND="italic">er</HI> ende: ac hit is eu<HI REND="italic">er</HI> newe.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> habbeþ nouȝ good day: &amp; beþ nouȝ good &amp; tr<HI REND="italic">e</HI>we!"</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t (þat) ilke word anon: þe au<HI REND="italic">n</HI>gel wente a-weye.</L>
<L>&amp; þis men wer<HI REND="italic">e</HI>n forþ I-brouȝt: amorwe þo hit was daye.</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our hem axid: hou þey hadden on I-take, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; for woche þing þey haddin: his godd<HI REND="italic">us</HI> forsake;</L>
<L>he bad hem to torne her<HI REND="italic">e</HI> þouȝt: er hy werin I-chent,</L>
<L>for ellis þey choldin deye: w<HI REND="italic">i</HI>t sorwe &amp; torment;</L>
<L>he swor þ<HI REND="italic">er</HI> nas no torment: I-vsid in his londe</L>
<L>vppon her<HI REND="italic">e</HI> flesch: þ<HI REND="italic">a</HI>t þey ne choldin fonde, <MILESTONE N="50"/></L>
<L>but ȝif þey tornyd here þouȝt: &amp; dede sacr<HI REND="italic">e</HI>fise</L>
<L>to her god<HI REND="italic">us</HI> ful of myȝt,: þey wer<HI REND="italic">e</HI>n so noble &amp; wise.</L>
</LG>
<P>(Hier fehlt ein Passus, mitten im Texte.)</P>
<LG>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þat ilke word: vital him set a-kne</L>
<L>&amp; seyde, "lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist,: haue m<HI REND="italic">er</HI>cy on me!</L>
<L>help me, ȝif þin wille be,: þat ic ne ben I-chent, <MILESTONE N="203b" UNIT="f."/> <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; g<HI REND="italic">ra</HI>nte me þe croune: þat þ<HI REND="italic">o</HI>u me hast I-sent,</L>
<L>and ondirfong myn soule: for ic ne may libbe namor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>for of þis gr<HI REND="italic">e</HI>t torment: Ic am agast wel sor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>for wite hit wel, leue lord,: Ic ne may hit þolye nouȝt.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> let me deye: þ<HI REND="italic">a</HI>t ich ne chaungy my þouȝt." <MILESTONE N="60"/></L>
<L>wit þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke word: þe body fil to grou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>&amp; þe soule to heuene wente: in þat ilke stou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>þo þe emp<HI REND="italic">er</HI>our I-sey: þ<HI REND="italic">a</HI>t vital was ded so,</L>
<L>he tok agricola þe tormentour<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þey him choldin slo,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> to fondin in som wise: forto chau<HI REND="italic">n</HI>gy his þouȝt, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>er þ<HI REND="italic">a</HI>t he wer<HI REND="italic">e:</HI> to chamful deþ I-brouȝt.</L>
<L>agricola in his tyme was: mete-ȝeue swyþe gode:</L>
<L>þe mayst<HI REND="italic">er</HI> of þe tormentour<HI REND="italic">us:</HI> wel hit ondirstode</L>
<L>&amp; seyde, "leue agricola,: þy pine we cholliþ delaye,</L>
<L>so þat in þin herte: al nyȝt þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt asaye <MILESTONE N="70"/></L>
<L>&amp; to our<HI REND="italic">e</HI> almyȝty god<HI REND="italic">us:</HI> don sacr<HI REND="italic">e</HI>fise to-morwe,</L>
<L>&amp; so þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt ascapye: f<HI REND="italic">ra</HI>m pine &amp; f<HI REND="italic">ra</HI>m sorwe."</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke word: in p<HI REND="italic">re</HI>son he was I-do;</L>
<L>þe nyȝt me him radde Ilome: þe sacr<HI REND="italic">e</HI>fyse to do.</L>
<L>amorwe he was forþ I-brouȝt,: &amp; he her<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> forsoke <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; to our<HI REND="italic">e</HI> lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: clene he him be-toke.</L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> him tok,: þo he I-seyde so,</L>
<L>&amp; vppon þe rode anon: þey him habbeþ I-do.</L>
<L>tormentor<HI REND="italic">us</HI> him helpe: to his deþ Inowe,</L>
<L>wit oul<HI REND="italic">us</HI> &amp; wit crok<HI REND="italic">us:</HI> his flesch hyȝ to-drowe. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>as he hing on rode, he seyde,: "Jh<HI REND="italic">es</HI>u ful of blisse,</L>
<L>g<HI REND="italic">ra</HI>nt me þin ioye,: þ<HI REND="italic">er</HI>-of þ<HI REND="italic">a</HI>t I ne mysse,</L>
<L>&amp; ondirfong my soule: ȝif hit þin wille be,</L>
<L>&amp; forȝeue hem þis gilt: þ<HI REND="italic">a</HI>t doþ me soch filte!"</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þat ilke word: his soule to heuen wente. <MILESTONE N="85"/></L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> filliche: her<HI REND="italic">e</HI> bodyu<HI REND="italic">s</HI> boþe hyȝ chente</L>
<L>&amp; buried hem among iewis: In þe erþe swyþe lowe,</L>
<L>so þat c<HI REND="italic">ri</HI>stin men: þe bodyis ne cholden i-knowe. <NOTE PLACE="foot">88 i überschr.</NOTE></L>
<L><PB N="353" REF="47"/>
&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> þey leyȝe wl williche: Iburiid swyþe longe,</L>
<L>&amp; no c<HI REND="italic">ri</HI>stin man it wiste: no ne myȝt hem ondir<HI REND="italic">f</HI>on<HI REND="italic">g</HI>e. <MILESTONE N="90"/> <NOTE PLACE="foot">90 Ms. ondirstonde aus ondirstonge korr.</NOTE></L>
<L>ambrosye þ<HI REND="italic">er</HI> was suþþe: a bysschop in þe stede,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t moche louede Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: &amp; gode ded<HI REND="italic">us</HI> he dede.</L>
<L>ag<HI REND="italic">ri</HI>cola com to him on a tyme: &amp; seyde to him þis:</L>
<L>"we ne beþ nouȝt for-ȝete: of Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist, I-wis,</L>
<L>&amp; þey we her<HI REND="italic">e</HI> in erþe: of þe for-ȝete be; <MILESTONE N="95"/> <NOTE PLACE="foot">95 &amp; st. al.</NOTE></L>
<L>for hour<HI REND="italic">e</HI> bodiis þou chalt honour,: I-wis, ic p<HI REND="italic">re</HI>ye þe.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> wend to-morwe: anon so hit is day,</L>
<L>to fecchen Vital &amp; me,: fayr ic þe pray,</L>
<L>&amp; buriin vs in holicherche: as ryȝt hit is to done;</L>
<L>for vnkendeliche we beþ I-put,: a-ȝen our<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>stindome: <MILESTONE N="100"/></L>
<L>for in astede we beþ I-buriid: þ<HI REND="italic">a</HI>t cristin ne chold vs wite,</L>
<L>wit gr<HI REND="italic">e</HI>t chr<HI REND="italic">e</HI>udenesse of hem-selue,: &amp; litil is her<HI REND="italic">e</HI> byȝete."</L>
<L>ambrosie wente sone anon: w<HI REND="italic">i</HI>t his companye,</L>
<L>&amp; þese twey bodyus wherin hy wer<HI REND="italic">e:</HI> wel ȝerne he gan aspyȝe, <NOTE PLACE="foot">104 l. where.</NOTE></L>
<L>&amp; toke hem vp p<HI REND="italic">re</HI>uiliche: &amp; beried hem in a cherche; <MILESTONE N="105"/></L>
<L>so as ag<HI REND="italic">ri</HI>cola him bed er: al þ<HI REND="italic">us</HI> he gan to wirche.</L>
<L>ffor þus vital &amp; agricola: her<HI REND="italic">e</HI> lyu<HI REND="italic">us</HI> hy go<HI REND="italic">n</HI>nen ende,</L>
<L>nouȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u for her<HI REND="italic">e</HI> beyr<HI REND="italic">e</HI> loue: g<HI REND="italic">ra</HI>nte vs to heue<HI REND="italic">n</HI> wende.</L>
<CLOSER>amen.</CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<PB REF="48"/>
<HEAD>Seint oswin þe king þe holy marter. <NOTE N="1" PLACE="foot">Voraus geht S. Mergrete in vierzeiligen Strophen, bereits früher im Archiv abgedruckt.—Über Oswin vgl. Beda III, 14, 24, woraus die Vita in Ms. Jul. A X Cott. (grösstenteils ed. für die Surtees Soc., Biogr. misc.) geschöpft ist; ver∣mehrt durch Translatio und Miracula; sie ist zur Zeit Stephans von einem Mönche von Tynemouth verfasst.</NOTE> (20. Aug.) <MILESTONE N="208" UNIT="f."/></HEAD>
<LG>
<L>In som tyme wer<HI REND="italic">e</HI>n in ingelonde: king<HI REND="italic">us</HI> swyþe ryue,</L>
<L>for, so ich finde in bok I-wrete,: at on<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n fyue,</L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI>ich hadde his kindom: &amp; al his pouer to welde,</L>
<L>&amp; moche werr<HI REND="italic">e</HI> was hem betwene: &amp; pes swyþe selde—</L>
<L>for ofte ȝe seþ þis I-wis,: p<HI REND="italic">ri</HI>de, enuye &amp; tr<HI REND="italic">e</HI>soun <MILESTONE N="5"/></L>
<L>sleþ wel many a gr<HI REND="italic">e</HI>t lorde: &amp; bringeþ hem adoun</L>
<L>&amp; dryueþ hem of londe: &amp; doþ hem wel gret wo—</L>
<L>for ofte to soþe hit is I-seye: þ<HI REND="italic">a</HI>t þey fareþ so.</L>
<L>for so was seint osewin: somtyme I-dr<HI REND="italic">e</HI>ue by cas,</L>
<L>þat aft<HI REND="italic">er</HI> edwin-is day þe king: þat of norþhombirlond was. <MILESTONE N="10"/> <NOTE PLACE="foot">10 tilge þat; l. þat king of.</NOTE></L>
<L>Edwin also, his fadir (em), was king of norþhombirlonde, <NOTE PLACE="foot">11 em fehlt?</NOTE></L>
<L>wel ȝong he was out I-driue: him to chame &amp; chonde: <NOTE PLACE="marg">(12. Oct.)</NOTE></L>
<L>ffor ethilfrede (þat) þo: king of est-seþþe was, <NOTE PLACE="foot">13 Ms. echilfrende. l. est-sexe?</NOTE></L>
<L>him drof of londe in ȝouþe: þo he wel litil was;</L>
<L>his lond he sesid &amp; his men,: his gold &amp; ek his fe— <MILESTONE N="15"/></L>
<L>nede moste edwin þe ȝonge: þo of londe fle.</L>
<L>to þe king redwald he fley: þ<HI REND="italic">a</HI>t of þe marche (!) was þo</L>
<L>boþe lord &amp; syr<HI REND="italic">e,:</HI> &amp; told him of his wo,</L>
<L>how ethilfred him hadde: out of londe I-dr<HI REND="italic">e</HI>ue,</L>
<L>&amp; bede þo þ<HI REND="italic">a</HI>t he him cholde: som seruise to ȝeue. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>þe king hadde reuþe: of þ<HI REND="italic">a</HI>t þe child him tolde,</L>
<L>&amp; toke him to maystris: þat him techy cholde</L>
<L>alle þing þ<HI REND="italic">a</HI>t good wer<HI REND="italic">e:</HI> so he ondirstode,</L>
<L>so hit be-fil to teche a child: þ<HI REND="italic">a</HI>t com of king<HI REND="italic">us</HI> blode.</L>
<L>þe child he made ech day: byfor<HI REND="italic">e</HI> him ben In halle, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>por<HI REND="italic">e</HI> &amp; riche him louedin: þat him kneue<HI REND="italic">n</HI> alle;</L>
<L>of str<HI REND="italic">e</HI>nþ, of cortesie: nadde he non per;</L>
<L>so þat in a lyte whyle: he worþ a good bacheler.</L>
<L>þo eþilfred I-hurde herof: þat was his fulle foo,</L>
<L>him þouȝt, but edwin wer<HI REND="italic">e</HI> I-chent,: his hert wol berst a-two. <MILESTONE N="30"/></L>
<L><PB N="370" REF="49"/>
a ryche p<HI REND="italic">re</HI>sent of hors,: of cloþ<HI REND="italic">us</HI> of seluir &amp; ek of golde</L>
<L>he sente to þe king r<HI REND="italic">e</HI>dewalde: &amp; bed him þ<HI REND="italic">a</HI>t he cholde</L>
<L>edwin to him sende: þ<HI REND="italic">a</HI>t was his folle foo,</L>
<L>oþer in som wise: him let to deþe do.</L>
<L>Redewald þonkid þe messageris: w<HI REND="italic">i</HI>t wel fayr cher<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; seyde, "ȝe motin al nyȝt: w<HI REND="italic">i</HI>t me to dwellin her<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>to-morwe ȝe cholleþ habbe answer<HI REND="italic">e:</HI> whan þ<HI REND="italic">a</HI>t hit day Is."</L>
<L>glad wer<HI REND="italic">e</HI>n þe m(e)ssager<HI REND="italic">us:</HI> þo þey I-herde þis.</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> to slen or for to chende: þe childe he þouȝte þo, <NOTE PLACE="foot">39 chende st. sende?</NOTE></L>
<L>ffor couetise of þe p<HI REND="italic">re</HI>sau<HI REND="italic">n</HI>t: þ<HI REND="italic">a</HI>t me him brouȝt to. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Allas, w<HI REND="italic">i</HI>t-outin godd<HI REND="italic">us</HI> wille: þ<HI REND="italic">a</HI>t couetise was I-wrouȝt,</L>
<L>ffor many a gultles man: to deþe hit haueþ I-brouȝt!</L>
<L>for swyþe manye þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n þo: of þe king<HI REND="italic">us</HI> wille <NOTE PLACE="foot">43 Ms. þ<HI REND="italic">a</HI>t st. þ<HI REND="italic">er.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; raddin for his ryche p<HI REND="italic">re</HI>sent: edwin for to bystille.</L>
<L>edwin wente to bedde: þo hit drouȝ to nyȝte— <MILESTONE N="45"/></L>
<L>bot if god him helpe,: wel wroþ men þ(e)nkeþ him dyȝte!</L>
<L>Nadde he but a whyle I-leye: alle w<HI REND="italic">i</HI>t-outen doute,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> ne com a ȝong man: &amp; clepid him þ<HI REND="italic">er</HI> oute;</L>
<L>&amp; p<HI REND="italic">re</HI>ue he was w<HI REND="italic">i</HI>t þe king: &amp; wiste al his þouȝte;</L>
<L>of edwine he hadde reuþe: þat cholde to deþe ben I-brouȝte— <MILESTONE N="50"/></L>
<L>ffor þe king hadde I-sete longe: w<HI REND="italic">i</HI>t-outen eny fayle</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t men þ<HI REND="italic">a</HI>t to edwin<HI REND="italic">us</HI> deþ: gon him to consayle. <NOTE PLACE="foot">52: Ms. þ<HI REND="italic">a</HI>t gon.</NOTE></L>
<L>"Edwin," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þis ȝonge mo<HI REND="italic">n,:</HI> "com out anon to me!"</L>
<L>"Ich am aredy," q<HI REND="italic">ua</HI>þ eduin, "lo me þ<HI REND="italic">er</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t þe!"</L>
<L>þis ȝong man gan wepe: þo edwin to him com, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; myldeliche anonryȝt: by þe hond him nom,</L>
<L>"edwin," he seyde, "for soþ: ic habbe of þe pyte,</L>
<L>for þ<HI REND="italic">o</HI>u art of body I-nouȝ: stalworþ, gent &amp; fre;</L>
<L>&amp; for we habbeþ so longe: to-gedir I-ben p<HI REND="italic">re</HI>ue,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ich am hedir I-come: for to warny þe <MILESTONE N="60"/></L>
<L>þat þ<HI REND="italic">o</HI>u hast gr<HI REND="italic">e</HI>t nede: of þis lond to fle,</L>
<L>for r(e)dwald, my lord,: þencheþ þe to sle.</L>
<L>&amp; wite hit wel to soþe: for hit of-r<HI REND="italic">e</HI>uiþ me <NOTE PLACE="foot">63 for st. sor?</NOTE></L>
<L>ȝif ic in eny wise: bet<HI REND="italic">er</HI> r<HI REND="italic">e</HI>d couþe ȝeue to þe."</L>
<L>"wostouȝ eu<HI REND="italic">er,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ edwin,: "wherfor<HI REND="italic">e</HI> hit is?" <MILESTONE N="65"/></L>
<L>"ȝe," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe oþ<HI REND="italic">er,</HI> "for þe p<HI REND="italic">re</HI>sau<HI REND="italic">n</HI>t: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝistirday com I-wis."</L>
<L>Edwin þo in þouȝte: a whyle stille stode,</L>
<L>&amp; suþ he seyde to his felawe: þ<HI REND="italic">a</HI>t was so tr<HI REND="italic">e</HI>we &amp; gode:</L>
<L>"now god ful of myȝte,: felawe, forȝildin þe!</L>
<L>hard hit wer<HI REND="italic">e</HI> to abyde: in þis lond ded to be, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>&amp; ek swyþe gr<HI REND="italic">e</HI>t chame: henn<HI REND="italic">u</HI>s for to fle</L>
<L>whan þe king ne sede: neu<HI REND="italic">er</HI> but god to me."</L>
</LG>
<LG>
<L>"A-byd," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þis ȝong man,: "&amp; in ic wole wende</L>
<L>&amp; herkeny wheyþ<HI REND="italic">er</HI> god vs wole: bet<HI REND="italic">er</HI> tyding vs sende." <NOTE PLACE="foot">74 l. tydingus?</NOTE></L>
<L>in to a chau<HI REND="italic">m</HI>bir he com: al w<HI REND="italic">i</HI>t-outen wene, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; herde wher þe king her-of: gan speke w<HI REND="italic">i</HI>t þe quene</L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI> tolde word &amp; ende: how hit choldin goo.</L>
<L>whan þe quene I-hurde þis,: her<HI REND="italic">e</HI> was swyþe woo,</L>
<L>&amp; seyde, "leue swete syr<HI REND="italic">e,:</HI> hit is wel lite maystrye</L>
<L>to lete slen eny of þin sergauns: for any-maner enuye, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>&amp; nameliche þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke man: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u hast forþ I-brouȝte;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t hy beþ tr<HI REND="italic">e</HI>ue I-now: ne mysdo hem nouȝte. <NOTE PLACE="foot">82 Ms. henn st. hem.</NOTE></L>
<L>&amp; wel þ<HI REND="italic">o</HI>u wost, leue syr<HI REND="italic">e,:</HI> þo he com ferst to þe,</L>
<L>he þe tolde how eþilfred: him maked of londe fle;</L>
<L><PB N="371" REF="50"/>
&amp; þ<HI REND="italic">o</HI>u him ondirfeng þo: to don him help &amp; socour: <MILESTONE N="85"/></L>
<L>&amp; for to br<HI REND="italic">e</HI>kin him forward: hit is gret deshonour,</L>
<L>bot þ<HI REND="italic">o</HI>u fondist eny gilt;: ac þou ne findist now non,</L>
<L>for amonge alle þin men: tr<HI REND="italic">e</HI>wer þ<HI REND="italic">er</HI> nys nouȝt on."</L>
<L>alle þis seyde þe quene: &amp; swyþe mochil mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>so þat þe king her<HI REND="italic">e</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>nted: to don aft<HI REND="italic">er</HI> her<HI REND="italic">e</HI> lor<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; seyde, "me ne chal I-finde: neu<HI REND="italic">er</HI> for no tresour</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ich to him oþ<HI REND="italic">er</HI> to eny oþ<HI REND="italic">er</HI> mon: wol ben eny treytour,</L>
<L>&amp; ic him wole helpe: his lond for to winne,</L>
<L>&amp; finde him al þ<HI REND="italic">a</HI>t him ned is: fort he ben þ<HI REND="italic">er</HI>-inne.</L>
<L>&amp; for þ<HI REND="italic">o</HI>u seist þ<HI REND="italic">a</HI>t he naþ: of goodnesse no per<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="95"/></L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> ich him wol louie: mor<HI REND="italic">e</HI> þa<HI REND="italic">n</HI> ich dede er<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L>þe whil þe king &amp; þe quene: toldin I-fer<HI REND="italic">e</HI> of þis,</L>
<L>edwin seet &amp; abode: his tr<HI REND="italic">e</HI>ue fer<HI REND="italic">e</HI> I-wis;</L>
<L>vppon a ston he sate: in þouȝt al-one in route</L>
<L>&amp; loked est &amp; weste: in ech syde aboute; <MILESTONE N="100"/></L>
<L>he lokid vp, he lokid dou<HI REND="italic">n:</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t wel dr<HI REND="italic">e</HI>ry mode.</L>
<L>þo seyȝ he w(h)er<HI REND="italic">e</HI> a fayr ȝong man: at his feet stode</L>
<L>&amp; seyde to him, "what ertowȝ: þat sittist her alone</L>
<L>In þis tyme of þe nyȝt: þ<HI REND="italic">a</HI>t me<HI REND="italic">n</HI> abed beþ echone?"</L>
<L>"what artow" q<HI REND="italic">ua</HI>þ edwin,: "þat spekest her to me? <MILESTONE N="105"/></L>
<L>go þy wey henne anon,: for loue ich bidde þe,</L>
<L>for of me &amp; my þouȝt: nastouȝ nouȝt to done."</L>
<L>þe ȝonge man answerid: aȝen swyþe sone:</L>
<L>"edwyn, þ<HI REND="italic">o</HI>u ne chalt: for me þe wreþþy nouȝte;</L>
<L>Ich wot why þou sittist her: &amp; what þou hast I-þouȝte. <MILESTONE N="110"/></L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt myn mede: sone me ȝildin aryȝt,</L>
<L>ic þe wole tiding<HI REND="italic">us</HI> telle: gode &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t aplyȝt. <NOTE PLACE="foot">112 Ms. for ic.</NOTE></L>
<L>for on þing Ic þe telle: anone at þe frome:</L>
<L>for þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt alle þin foon: ful neuelich ou<HI REND="italic">er</HI>come,</L>
<L>þou chalt ben king of gret honour: so ic þe telle may, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>&amp; þin hono<HI REND="italic">ur</HI> chal wexin: her-aft<HI REND="italic">er</HI> ech day;</L>
<L>richesse ne chal þe lake: her-aft<HI REND="italic">er</HI> neu<HI REND="italic">er</HI>-mo."</L>
<L>Edwin him answerde: &amp; seyde to him þo:</L>
<L>"ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u me holde þis forward: þ<HI REND="italic">a</HI>t þou hast ondirnome,</L>
<L>eu<HI REND="italic">er,</HI> þe whil ich libbe,: þin man ich wil be-come, <MILESTONE N="120"/></L>
<L>alle þin wille ic wole don: w<HI REND="italic">i</HI>t-outen eny dau<HI REND="italic">n</HI>ger."</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke worde: he com edwin ner,</L>
<L>his ryȝt hond he leyde: on edwins heued þo,</L>
<L>&amp; seyde, "whan þer comeþ aman: &amp; þus deþ þe to,</L>
<L>ondirstonde þe tokene: þ<HI REND="italic">a</HI>t it comyþ f<HI REND="italic">ra</HI>m me, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>&amp; do anon as þilke mon: wol wissin &amp; r<HI REND="italic">e</HI>din þe."</L>
<L>&amp; edwin w<HI REND="italic">i</HI>t good wille: g<HI REND="italic">ra</HI>nted him al þis.</L>
<L>wit þat word he nyste: wher þe oþ<HI REND="italic">er</HI> by-com, I-wis.</L>
<L>þo ondirstode edwin: wel þat ilke steuen <NOTE PLACE="foot">129 Ms. ondirstodede.</NOTE></L>
<L>was in a warnynge I-sent: f<HI REND="italic">ra</HI>m þe king of heuen. <MILESTONE N="130"/></L>
<L>nadde he but a whyle I-sete,: þat his fer<HI REND="italic">e</HI> ne com</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t mylde word<HI REND="italic">us:</HI> wol fayr<HI REND="italic">e</HI> him ondir-nom.</L>
<L>edwin to him sede,: "I-herd þou ouȝt of me?"</L>
<L>þis oþ<HI REND="italic">er</HI> him answerde: &amp; seyde, "parfey, ȝe.</L>
<L>for go now to þin bedde: &amp; dr<HI REND="italic">e</HI>d þe ryȝt nouȝt, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>for þe quene þorw her<HI REND="italic">e</HI> wordis: haþ chau<HI REND="italic">n</HI>gid þe king<HI REND="italic">us</HI> þouȝt.</L>
<L>to-morwe þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt I-her<HI REND="italic">e:</HI> tellin of som þinge</L>
<L>þat clene of al þin car<HI REND="italic">e:</HI> wel sone hit chal þe bringe."</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þilke word wel sone: þey partid atwo,</L>
<L>&amp; þo edwin: gan to his r<HI REND="italic">e</HI>ste go. <MILESTONE N="140"/></L>
<L><PB N="372" REF="51"/>
amorw me cleped þe messager<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI>n wel auenau<HI REND="italic">n</HI>t;</L>
<L>þe king (bed) hyȝ choldin þanke: her<HI REND="italic">e</HI> lord of his p<HI REND="italic">re</HI>sau<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>&amp; seyde, "edwin me haþ I-seruid: &amp; is boþe good &amp; tr<HI REND="italic">e</HI>ue,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>fore ȝif enymon him mysdede: hit wolde me sor<HI REND="italic">e</HI> reue;</L>
<L>&amp; þulke day for soþe: chal he neu<HI REND="italic">er</HI> I-se <MILESTONE N="145"/></L>
<L>þat Ich edwin by-t<HI REND="italic">ra</HI>yȝe: for noþing þ<HI REND="italic">a</HI>t may be;</L>
<L>ffor ic him wole helpe: to winne his kindom,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝour<HI REND="italic">e</HI> lord ethil<HI REND="italic">f</HI>red: w<HI REND="italic">i</HI>t tr<HI REND="italic">e</HI>son him by-nom." <NOTE PLACE="foot">148 Ms. echildred.</NOTE></L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þis word þese messager<HI REND="italic">us:</HI> drery gonne hom wende.</L>
<L>&amp; þe king aft<HI REND="italic">er</HI> edwin: wel louelich gan sende, <MILESTONE N="150"/></L>
<L>&amp; seyde, "lo þis tr<HI REND="italic">e</HI>sor her: ethil(f)r<HI REND="italic">e</HI>d sent to me</L>
<L>ffor ic þe scholde to him sende: oþ<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">e</HI> lete sle; <NOTE PLACE="foot">152 Ms. him st. þe.</NOTE></L>
<L>&amp; for þ<HI REND="italic">o</HI>u hast in my seruise: eu<HI REND="italic">er</HI>e so tr<HI REND="italic">e</HI>we I-be,</L>
<L>Ich þe ȝiue þis tresour,: take hit anon to þe!</L>
<L>ffor ic habbe I-conseylid: myd my quene, my wif, <MILESTONE N="155"/></L>
<L>&amp; þorwȝ her<HI REND="italic">e</HI> bone ic g<HI REND="italic">ra</HI>nted: of þe to her<HI REND="italic">e</HI> þin lyf;</L>
<L>&amp; ic þe habbe I-g<HI REND="italic">ra</HI>nted: þorw her<HI REND="italic">e</HI> bone also</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ic ne chal, þe whylis ic libbe,: þe fayly neu<HI REND="italic">er</HI>-mo,</L>
<L>&amp; in to þin owin kindom: ic þe wole bringe."</L>
<L>anon edwin fil akne: þo he I-hurd þis tydinge, <MILESTONE N="160"/></L>
<L>&amp; seyde, "god ful of myȝt: ȝild þe quene &amp; þe</L>
<L>of þe gr<HI REND="italic">e</HI>t goodnesse: ȝe habbiþ I-þouȝt don me!</L>
<L>for me þinkeþ I ne myȝte: habbe namor<HI REND="italic">e</HI> blisse</L>
<L>þey ic hadde þe maystry of alle: þat in þe world nouȝ isse.</L>
<L>&amp; ȝif ic byde þe day: þat ic king moot be, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Ich wole by my myȝte: hit wel ȝildin þe."</L>
<L>Now haþ þe king redwald: al his ost of-sente;</L>
<L>vppon þe king ethilfr<HI REND="italic">e</HI>d: anon hy beþ wente.</L>
<L>þo þe day com of batayle: þ<HI REND="italic">a</HI>t þey hadden I-sette,</L>
<L>ethelfred &amp; his men: wer<HI REND="italic">e</HI>n so I-mette <MILESTONE N="170"/></L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t redwald &amp; his power,: þ<HI REND="italic">a</HI>t in a lyte stou<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>ethelfr<HI REND="italic">e</HI>d was I-slawe: &amp; his men I-brouȝt to grou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>Edwin was I-mad king: in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke londe,</L>
<L>&amp; eþilfredis sone: he drof awey w<HI REND="italic">i</HI>t chonde; <NOTE PLACE="foot">174 Ms. eþil∣fredis fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us</HI> sone.</NOTE></L>
<L>for he ne fonde aft<HI REND="italic">er</HI> noman: þat him wolde w<HI REND="italic">i</HI>t-stonde, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>he entrid his oune eritage: þorwȝ g<HI REND="italic">ra</HI>ce of godd<HI REND="italic">us</HI> sonde.</L>
<L>ffor moche was þe blisse: þ<HI REND="italic">a</HI>t edwin hadde þo— <NOTE PLACE="foot">177 tilge for?</NOTE></L>
<L>for wel is him alyue: þ<HI REND="italic">a</HI>t haþ wele aft<HI REND="italic">er</HI> wo!</L>
<L>ten ȝer he held him heþin: his kindom by cas,</L>
<L>&amp; ofte him þouȝt by his skele: þat þilke fey nouȝt nas, <MILESTONE N="180"/></L>
<L>&amp; wolde swyþe fawe: to bet<HI REND="italic">er</HI> ben I-brouȝte;</L>
<L>ac þ<HI REND="italic">er</HI> nas non þ<HI REND="italic">a</HI>t wolde: of c<HI REND="italic">ri</HI>st tellen ouȝte.</L>
<L>&amp; as hit drouȝ to þe myddil: of þe elleueþe ȝer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>com pauline, an holy ermyte,: for to p<HI REND="italic">re</HI>chy þer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; as þe king in euerwik: gan a gr<HI REND="italic">e</HI>t feste holde <MILESTONE N="185"/></L>
<L>of erl<HI REND="italic">us</HI> &amp; of barouns,: of knyȝt<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t werin bolde,</L>
<L>paulin vppon þe king<HI REND="italic">us</HI> heued: his ryȝt hond he leyde,</L>
<L>&amp; to-for<HI REND="italic">e</HI> þe bachilrye: þese word<HI REND="italic">us</HI> seyde:</L>
<L>"þilke man þ<HI REND="italic">a</HI>t dede þe þus: sente me to þe</L>
<L>&amp; bed þe holdin forward: &amp; don aft<HI REND="italic">er</HI> me." <MILESTONE N="190"/></L>
<L>þe king him answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "ic knoue þe swyþe wel</L>
<L>of þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke tokin: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u me seyst ech del"</L>
<L>&amp; suþþe he toldin sone: to alle his compenye <NOTE PLACE="foot">193 Ms. to alle to alle.</NOTE></L>
<L>þe treson of ethelfr<HI REND="italic">e</HI>d,: &amp; of þe gr<HI REND="italic">e</HI>t enuye,</L>
<L><PB N="373" REF="52"/>
&amp; þe forward þat he made: in his gr<HI REND="italic">e</HI>t wo <MILESTONE N="195"/></L>
<L>þo he wende to soþe: to deþe ben I-do;</L>
<L>"&amp; al þing ic wol don: þ<HI REND="italic">a</HI>t þis man me wol ler<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>alle þat him I-herid: g<HI REND="italic">ra</HI>nted his bone anon.</L>
<L>"Ich wole ȝow segge," q<HI REND="italic">ua</HI>þ paulin,: "what ȝe cholliþ don: <MILESTONE N="210" UNIT="f."/> <MILESTONE N="200"/></L>
<L>Ic wole þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u, syr<HI REND="italic">e</HI> king,: &amp; alle þy kindom</L>
<L>for þe loue of Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: afong c<HI REND="italic">ri</HI>stindom."</L>
<L>&amp; so þey dedin alle,: ic wot to soþe I-wis,</L>
<L>In a wat<HI REND="italic">er</HI> by-syde eu<HI REND="italic">er</HI>wike: þat glew Icleped is.</L>
<L>&amp; þe king mad paulin: erchebysschop þo <MILESTONE N="205"/></L>
<L>of þe tou<HI REND="italic">n</HI> of eu<HI REND="italic">er</HI>wyke,: &amp; ȝaf gret londe þ<HI REND="italic">er</HI>-to.</L>
<L>chast lyf he ladde: al w<HI REND="italic">i</HI>t-outen make,</L>
<L>ne (had) non eyr of his body: þ<HI REND="italic">a</HI>t his eritage myȝt take.</L>
<L>.vij. ȝer he was c<HI REND="italic">ri</HI>stene: in soch good lyue,</L>
<L>&amp; suþþe he wente toward his ende: to heueneward blyue. <MILESTONE N="210"/></L>
<L>ffor he loued w<HI REND="italic">i</HI>t his myȝte: god &amp; holicherche</L>
<L>&amp; sauid por<HI REND="italic">e</HI> men f<HI REND="italic">ra</HI>m hem: þ<HI REND="italic">a</HI>t harm hem wolle werche,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>to hadde þe deuil: swyþe gret enuy I-take—</L>
<L>for so he haþ to ech goodman: þ<HI REND="italic">a</HI>t wole him forsake.</L>
<L>Cedwal &amp; pende, twey outlawis,: þ<HI REND="italic">er</HI> com of ferne londe <MILESTONE N="215"/></L>
<L>&amp; fonde edwin p<HI REND="italic">re</HI>uyliche: in his orisonys stonde:</L>
<L>þey smetin of his heued: w<HI REND="italic">i</HI>t-outen Jugement</L>
<L>as þeu<HI REND="italic">us</HI> &amp; robbour<HI REND="italic">us,:</HI> &amp; þe<HI REND="italic">n</HI>nys þey beþ I-went.</L>
<L>benicior, ethilfr<HI REND="italic">e</HI>dis sone,: is þ<HI REND="italic">er</HI>-to nou I-come</L>
<L>&amp; haþ his fadir kindom: anon þ<HI REND="italic">er</HI> ondirnome; <MILESTONE N="220"/> <NOTE PLACE="foot">220 Ms. kindon.</NOTE></L>
<L>for king<HI REND="italic">us</HI> sone he was: &amp; hadde þ<HI REND="italic">a</HI>t lond w<HI REND="italic">i</HI>t ryȝte,</L>
<L>&amp; for edwin þe king was ded: noman him werne myȝte.</L>
<L>ac in edwin-his parte: of his owin eritage</L>
<L>Ofrik me made king þ<HI REND="italic">er,:</HI> a man of gr<HI REND="italic">e</HI>t parage. <NOTE PLACE="foot">224 l. Osrik.</NOTE></L>
<L>Cedwald &amp; pende wit gr<HI REND="italic">e</HI>t pouer: com aȝen al bo <MILESTONE N="225"/></L>
<L>&amp; slowin in þilke selue ȝer: þese king<HI REND="italic">us</HI> boþe-to.</L>
<L>þe men of þe londe made: ofrik-his sone fle—</L>
<L>oswine was his ryȝte name,: a child of gr<HI REND="italic">e</HI>t bou<HI REND="italic">n</HI>te;</L>
<L>swyþe ferr<HI REND="italic">e</HI> me<HI REND="italic">n</HI> him brouȝte: in to oncouþe contr<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>ffor ȝif he hadde atoom ben fou<HI REND="italic">n</HI>de: aslawe he hadde be. <MILESTONE N="230"/> <NOTE PLACE="foot">230 Ms. attom?</NOTE></L>
<L>Cedwald &amp; pende to habbe þe londe: wel ȝerne þey habbeþ I-souȝte,</L>
<L>&amp; for þey wer<HI REND="italic">e</HI> heþin: al hit was for nouȝte:</L>
<L>for þe cristin kepten hem: in eche syde so</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þey made hem at þe nende: out of þe londe go.</L>
<L>two ȝer was þe kingdom: I(n) swyþe harde fare, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>wit-outen heued &amp; king,: I-bou<HI REND="italic">n</HI>de in sorwe &amp; care;</L>
<L>Oswald, edwin-his sostirsone,: king þey made þo,</L>
<L>for oswin, her<HI REND="italic">e</HI> kende lord,: of londe was I-go.</L>
<L>ten ȝer r<HI REND="italic">e</HI>ngnyd oswald,: good man &amp; tr<HI REND="italic">e</HI>ue I-now;</L>
<L>at þe laste þe king pende: w<HI REND="italic">i</HI>t tr<HI REND="italic">e</HI>son him slow. <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG>
<L>And þo com þe men of þe londe: &amp; tok conseyl anon,</L>
<L>&amp; sentin aft<HI REND="italic">er</HI> oswin: so þey auȝte<HI REND="italic">n</HI> to doon;</L>
<L>þey him made her<HI REND="italic">e</HI> king,: for ryȝt þey hadde þ<HI REND="italic">er</HI>-to.</L>
<L>oswin by-com a noble man &amp; ryche,: &amp; swyþe large also,</L>
<L>&amp; drow to alle goodnesse: so ich ȝow telle can, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>þorw þe r<HI REND="italic">e</HI>d of a bysschop,: me clepid him syr<HI REND="italic">e</HI> aydan—</L>
<L><PB N="374" REF="53"/>
Inn alle þe lond aboute: me nyste aydanu<HI REND="italic">s</HI> per <NOTE PLACE="foot">247 Ms. aydann<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>of holinesse ne of liue,: noþer a bet<HI REND="italic">er</HI> conseyler.</L>
<L>so moche haþ oswin þe king: by his r<HI REND="italic">e</HI>d I-wrouȝt</L>
<L>þat he haþ al his kindom: in good pes I-brouȝt. <MILESTONE N="250"/></L>
<L>.vij. ȝer he rengnyd in wele,: in ioye &amp; ek in pes;</L>
<L>of alle goodnesse in his londe: gr<HI REND="italic">e</HI>t plente þ<HI REND="italic">er</HI> wes,</L>
<L>of wisnesse &amp; of myls I-nouȝ: eu<HI REND="italic">er</HI> forþ he drowȝ, <NOTE PLACE="foot">253 of st. to?</NOTE></L>
<L>&amp; to stronge men &amp; onkeþe: large he was I-nowȝ.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> of his goodnesse: his fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n wel proute, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>&amp; alle men him louede: þat woned þ<HI REND="italic">er</HI>-aboute.</L>
<L>bote his on kinn<HI REND="italic">us</HI>-man: þat het king oswy,</L>
<L>he hated moche þe king oswin,: &amp; ic ȝou telle why:</L>
<L>for he was oswald<HI REND="italic">us</HI> broþ<HI REND="italic">er:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t raþ<HI REND="italic">er</HI> þer king was,</L>
<L>&amp; desirid to habbe þe kingdom: ȝif he myȝt habbe by cas. <MILESTONE N="260"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>fore oswin-his goodnes: to him was swyþe wo;</L>
<L>for he wolde swyþe fayn: þat he wer<HI REND="italic">e</HI> to deþe I-do.</L>
</LG>
<LG>
<L>Hit be-fil on a tyme: þ<HI REND="italic">a</HI>t þe gode seint aydan</L>
<L>wente afote to p<HI REND="italic">re</HI>chin: so ic ȝou telle can.</L>
<L>þe gode king oswin þ<HI REND="italic">er</HI>-of: hadde gr<HI REND="italic">e</HI>t pyte þo <MILESTONE N="265"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þis gode holyman: scholde afote gon so:</L>
<L>he let fecche a noble hors,: &amp; seyde, "ic ȝeue þis þe;</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u ryde þ<HI REND="italic">er</HI>-on &amp; kep hit wel: for þe loue of me!"</L>
<L>þis holy bysschop aydan: her-of was wel blyþe,</L>
<L>&amp; for his fayr<HI REND="italic">e</HI> ȝifte: þonked þe king swyþe. <MILESTONE N="270"/></L>
<L>þe hors he rod forþ a whyle: so ich ȝou telle can:</L>
<L>so þat in þe wey: he mette a pore man,</L>
<L>&amp; him bad an almesse: w<HI REND="italic">i</HI>t wel dr<HI REND="italic">e</HI>ry mode.</L>
<L>þe bysschop him ȝaf þ<HI REND="italic">a</HI>t hors: þ<HI REND="italic">a</HI>t was so fayr &amp; gode.</L>
<L>su<HI REND="italic">m</HI> þat þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e:</HI> þey wondrid of þis þing <MILESTONE N="275"/></L>
<L>&amp; tornyd aȝen hasteliche: &amp; toldin hit þe king.</L>
<L>þo þe king hit wiste,: he was a-g<HI REND="italic">ra</HI>myd wel sor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>ac he ne seyde but lyte,: þey he þouȝt þe mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>ac þo þe holy bysschop com: to þe king a-ȝe,</L>
<L>þe king seyde, "wher is þ<HI REND="italic">a</HI>t hors: þ<HI REND="italic">a</HI>t ic er ȝaf to þe?" <MILESTONE N="280"/></L>
<L>þe bysschof him answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "al-so mot ic leue,</L>
<L>to a por<HI REND="italic">e</HI> man for godd<HI REND="italic">us</HI> loue: þe hors ic habbe I-ȝeue."</L>
<L>"Ic wene wel," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe king: w<HI REND="italic">i</HI>t-oute eny respiit,</L>
<L>"of me &amp; my ȝifte: þ<HI REND="italic">a</HI>t þou tellist despit;</L>
<L>by þe ȝifte hit is I-sene: also þencheþ me. <MILESTONE N="285"/></L>
<L>I-wiþ, me rueþ ȝif ic habbe: of-seruid so to þe." <NOTE PLACE="foot">286 so aus of korr.</NOTE></L>
<L>"be stille, syr<HI REND="italic">e,</HI> for godd<HI REND="italic">us</HI> loue,": þe bisschop seyde þo,</L>
<L>"Ic hit ȝaf for godd<HI REND="italic">us</HI> loue: þ<HI REND="italic">a</HI>t alle þing may do;</L>
<L>for mor<HI REND="italic">e</HI> ic louie godd<HI REND="italic">us</HI> sone: þ<HI REND="italic">a</HI>t is of heuen king,</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> ich loue a mar<HI REND="italic">us</HI> sone: þ<HI REND="italic">a</HI>t ne can no þing." <MILESTONE N="290"/> <NOTE PLACE="foot">290 Ms. amar<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>þe king anon aft<HI REND="italic">er</HI> þis: his wey an honting nam;</L>
<L>&amp; swyþe him gan repenty: þat he to him so cam,</L>
<L>to ondirn<HI REND="italic">e</HI>me þe bysschop: of his goodnesse so; <NOTE PLACE="foot">293 Ms. ondirnome.</NOTE></L>
<L>for him þouȝt to soþe: þ<HI REND="italic">a</HI>t he hadde mysdo.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e,</HI> þo he hom com,: to þe bysschop he him set a-kne <MILESTONE N="295"/></L>
<L>&amp; seyde, "ich crye þe m<HI REND="italic">er</HI>cy,: my gilt for-ȝeue þ<HI REND="italic">o</HI>u me!</L>
<L>Ic am a-knowe þ<HI REND="italic">a</HI>t ic whyl-er: þe w<HI REND="italic">i</HI>t-nom amys."</L>
<L>fful blyþe was þe bysschop: þo he I-hurde al þis!</L>
<L>þe bysschop him tok vp by þe honde: &amp; þe gilt for-ȝaf anon,</L>
<L>&amp; ȝaf him penau<HI REND="italic">n</HI>ce þo: of þ<HI REND="italic">a</HI>t he hadde mys-don. <MILESTONE N="300"/></L>
<L><PB N="375" REF="54"/>
&amp; suþþe þey wenten to þe mete: &amp; madin glade cher<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>þe king gladid þe bysschop: swyþe in his maner<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; þe bysschop þouȝte moche: &amp; ofte syȝte I-wys,</L>
<L>þey me makid aboute him: moche ioye &amp; blys;</L>
<L>so moche þouȝte þe bysschop: þ<HI REND="italic">a</HI>t he gan to wepe sor<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="305"/></L>
<L><HI REND="italic">a</HI> clerke þat hit I-sey: ne myȝte dwellin namor<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">306 Ms. euerich st. a.</NOTE></L>
<L>To þe bysschop he seyde an ernys,: "for godd<HI REND="italic">us</HI> loue tel me, <MILESTONE N="211" UNIT="f."/></L>
<L>why þ<HI REND="italic">a</HI>t þou so mornys: &amp; why þy weping be."</L>
<L>"Certis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe bysschop an yrischs,: "Ic wepe for þis <HI REND="italic">k</HI>ing, <NOTE PLACE="foot">309 Ms. þing st. king.</NOTE></L>
<L>þat neuen chal I-martrid be<HI REND="italic">n:</HI> &amp; drawe to his ending. <MILESTONE N="310"/></L>
<L>for þ<HI REND="italic">er</HI> beþ men nouȝt worþy: þat (he) her<HI REND="italic">e</HI> king chal be.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ic wepe sor<HI REND="italic">e,</HI> I-wis,: &amp; ich hit segge þe."</L>
<L>þe clerk hit tolde aft<HI REND="italic">er</HI>ward: to many in p<HI REND="italic">re</HI>uyte, <NOTE PLACE="foot">313 hit aus his korr.</NOTE></L>
<L>þat nolde hi<HI REND="italic">t</HI> nouȝt I-leue: fort hy hit myȝt se.</L>
<L>ac þo hit fil to þe tyme: þat þe king oswy, <MILESTONE N="315"/></L>
<L>þat euer hadde by his myȝte: I-ben oswin-his enemy,</L>
<L>he let asembly a gret ost—: a-corsid be eu<HI REND="italic">er</HI> eneuye!—</L>
<L>to winne oswin-his kingdom: wit batayle &amp; mayst<HI REND="italic">ri</HI>e.</L>
<L>&amp; oswin gan to gadry also: gr<HI REND="italic">e</HI>t ost in his syde,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t to libbe &amp; to deye: w<HI REND="italic">i</HI>t him þey woldin abyde. <MILESTONE N="320"/></L>
<L>Oswin wente wit his ost: to wilsar<HI REND="italic">e</HI>s-doune,</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t him erl<HI REND="italic">us</HI> &amp; barouns: &amp; lord<HI REND="italic">us</HI> of many a tou<HI REND="italic">n</HI>ne.</L>
<L>þe king let ar<HI REND="italic">e</HI>nge his folk,: &amp; sey þe cheualrye,</L>
<L>&amp; wel him payde þo he syȝ: þe fayr companye.</L>
<L>In his herte he be-gan: him to þenche anon <MILESTONE N="325"/></L>
<L>þat harm hit wer<HI REND="italic">e</HI> to lete: þe ost<HI REND="italic">us</HI> to-geder<HI REND="italic">e</HI> gon,</L>
<L>for wel him þouȝte þ<HI REND="italic">er</HI> cholde: many in þilke plawe,</L>
<L>mony in eyþ<HI REND="italic">er</HI> syde: ben I-wou<HI REND="italic">n</HI>ded &amp; I-clawe,</L>
<L>&amp; mony in lyf &amp; soule: þ<HI REND="italic">er</HI> cholde ben forlor<HI REND="italic">e;</HI> <NOTE PLACE="foot">329 Ms. þ<HI REND="italic">a</HI>t st. þ<HI REND="italic">er.</HI></NOTE></L>
<L>good him þouȝte to w<HI REND="italic">i</HI>t-drawe: þe batayle þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="330"/></L>
<L>&amp; to his men he seyde,: "lesteneþ nouȝ to me! <NOTE PLACE="foot">331 Ms. mem.</NOTE></L>
<L>ȝour<HI REND="italic">e</HI> wil &amp; ȝour<HI REND="italic">e</HI> goodnes: swiþe wel Ic I-se,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe beþ a-redey: w<HI REND="italic">i</HI>t me to ben alle dede,</L>
<L>&amp; god it ȝou for-ȝilde: in ȝour<HI REND="italic">e</HI> meste nede!</L>
<L>ac if it were ȝour<HI REND="italic">e</HI> wille: to don be myne r<HI REND="italic">e</HI>de, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>Ic hopy in þis batayle: we cholliþ þe bet spede.</L>
</LG>
<LG>
<L>Moche wondir it wer<HI REND="italic">e,</HI> me þinkeþ,: among þus many men</L>
<L>but many hadde on eyþ<HI REND="italic">er</HI> syde: boþe frende &amp; ken,</L>
<L>&amp; ȝif þe sone slouh þe fadir: for þe loue of me,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> þe broþ<HI REND="italic">er</HI> slouȝ þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er,:</HI> me þinkeþ hit wer<HI REND="italic">e</HI> gret pyte, <MILESTONE N="340"/> <NOTE PLACE="foot">340 Ms. it hit.</NOTE></L>
<L>&amp; for to winne al þe world: ic ne kepte hit nouȝt;</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> ic hadde þis kingdom: al to der<HI REND="italic">e</HI> I-bouȝt.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>fore ȝe cholleþ, lording<HI REND="italic">us</HI> alle,: wendin hom a-ȝen,</L>
<L>&amp; ic hote ȝou, to þe king oswy: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe tr<HI REND="italic">e</HI>we ben,</L>
<L>&amp; doþ to him þe seruyse: þat him falliþ aryȝt! <MILESTONE N="345"/></L>
<L>nelle ic habbe noman w<HI REND="italic">i</HI>t me: (but) tonder<HI REND="italic">e</HI> my knyȝt, <NOTE PLACE="foot">346 Ms. conder<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>for he me haþ I-seruid wel: bode day &amp; nyȝt— <NOTE PLACE="foot">347 Ms. me me; l. boþe.</NOTE></L>
<L>so dede tyfle, his fadir,: my fadir eu<HI REND="italic">er</HI> by his myȝt."</L>
<L>Alle þ<HI REND="italic">a</HI>t þis I-herde: &amp; him louid so,</L>
<L>wel sor<HI REND="italic">e</HI> þey gonne wepe,: for hem was swyþe wo, <MILESTONE N="350"/></L>
<L>&amp; many ne myȝt longe: a word to him speke,</L>
<L>ac hem þouȝt for sorwe: her<HI REND="italic">e</HI> hert<HI REND="italic">us</HI> wolde to-br<HI REND="italic">e</HI>ke;</L>
<L><PB N="376" REF="55"/>
monie fillin a-swowe: &amp; mony gradde &amp; syȝte, <NOTE PLACE="foot">353 Ms. gr<HI REND="italic">e</HI>adde.</NOTE></L>
<L>&amp; þus to him sede: þo þey speke myȝte:</L>
</LG>
<LG>
<L>"Alas, kende king I-core,: oswin, why seistouȝ so? <MILESTONE N="355"/></L>
<L>to libbin &amp; to deyin: w<HI REND="italic">i</HI>t þe we williþ go;</L>
<L>for wel we wistin ȝor<HI REND="italic">e:</HI> þat oswi was þin fo, <NOTE PLACE="foot">357 Ms. oswin.</NOTE></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þou chalt ben a-wreke: &amp; he to deþe I-do.</L>
<L>&amp; ondirstonde, so we now doþ, þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u hast w<HI REND="italic">i</HI>t þe ryȝte,</L>
<L>&amp; ne forsake þ<HI REND="italic">o</HI>u vs neu<HI REND="italic">er</HI>e,: &amp; don þin-self in fyȝte! <MILESTONE N="360"/></L>
<L>for we nete what to don: whan þ<HI REND="italic">o</HI>u vs hast I-bleued,</L>
<L>we moot far<HI REND="italic">e</HI> so a ded body: þat is w<HI REND="italic">i</HI>t-outen heued."</L>
<L>"Doþ a-wey," q<HI REND="italic">ua</HI>þ oswin,: "ȝe spekeþ aboute nouȝte;</L>
<L>ffor ic nel neu<HI REND="italic">er</HI> at þe reed: ben to manslauȝte."</L>
<L>forþ f<HI REND="italic">ra</HI>m hem þo he wente: wit his knyȝt wel stille, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>&amp; let echman in his weye: wendin to his wille.</L>
<L>&amp; myldeliche he wente: to a knyȝt<HI REND="italic">us</HI> maner,</L>
<L>nadde he noman myd him: but his knyȝt tonder;</L>
<L>hunwalde was þe erl<HI REND="italic">us</HI> name,: oswyus man w<HI REND="italic">i</HI>t ryȝte: <NOTE PLACE="foot">369 Ms. oswyn<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> hy gonne alyȝt anon: to dwellin þ<HI REND="italic">er</HI> al nyȝte. <MILESTONE N="370"/></L>
<L>humwald him answerde,: "wel-come mot ȝe be!</L>
<L>me þinkiþ swyþe gret honour: ȝe habbiþ I-cheued me;</L>
<L>for mor<HI REND="italic">e</HI> ne myȝte ȝe chewin: þey ȝe wer<HI REND="italic">e</HI> my broþ<HI REND="italic">er,</HI></L>
<L>whan ȝe beþ to me hedir I-come: &amp; forsake ech oþ<HI REND="italic">er.</HI></L>
<L>wit me ȝe cholle dwellen her: whyle ȝour<HI REND="italic">e</HI> wille be, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>&amp; ic ȝow wille finde Inow: to ȝour<HI REND="italic">e</HI> wille plente;</L>
<L>&amp; wite hit wel, syr<HI REND="italic">e</HI> oswin,: þ<HI REND="italic">a</HI>t ic chil so kepe þe</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t noman alyue: chal wite wher þ<HI REND="italic">o</HI>u be."</L>
<L>Oswin him þonkid fayr<HI REND="italic">e:</HI> of his gode by-heste.</L>
<L>at þe soper me<HI REND="italic">n</HI> hem seruid: so hy weren at feste. <MILESTONE N="380"/></L>
<L>&amp; þo þey hadde soupid: &amp; werin to bedde y-gon,</L>
<L>hunwald to þe king osw(y): gan to wende anon;</L>
<L>wel myldeliche he sede,: "þow lest to me, oswy!</L>
<L>at myn maner lyþ to-nyȝt: oswin, þin enemy;</L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wilt don þy wille: &amp; of him awr<HI REND="italic">e</HI>ke be, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>hom to myn hous <HI REND="italic">s</HI>ende: a compenye wit me, <NOTE PLACE="foot">386 Ms. wende: &amp; a.</NOTE></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> þey mowin for soþe: anon-ryȝt him finde;</L>
<L>&amp; cheseþ wheyþ<HI REND="italic">er</HI> ȝe wolliþ him a-sle: oþ<HI REND="italic">er</HI> him binde."</L>
<L>"homwald," q<HI REND="italic">ua</HI>þ oswy anon: "ic se þ<HI REND="italic">o</HI>u louist me,</L>
<L>&amp; ȝif ic se my tyme,: ic wole hit ȝilde þe." <MILESTONE N="390"/></L>
<L>Oswy let clepy his stewar(d): þ<HI REND="italic">a</HI>t het ethelwin— <NOTE PLACE="foot">391 Ms. echelwin.</NOTE></L>
<L>swyþe ny he was I-sibbe: to þe king oswin—</L>
<L>he seyde, "wend w<HI REND="italic">i</HI>t hunwald: &amp; nyme pouer w<HI REND="italic">i</HI>t þe, <NOTE PLACE="foot">393 Ms. himwald.</NOTE></L>
<L>&amp; my foman oswin: ic hote þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe sle,</L>
<L>&amp; loke þ<HI REND="italic">a</HI>t for noþing: þat hit ne be by-leued <MILESTONE N="395"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u anon to-morwe: ne bringe me his heued!"</L>
</LG>
<LG>
<L>"Syr<HI REND="italic">e,</HI> m<HI REND="italic">er</HI>cy," q<HI REND="italic">ua</HI>þ ethilwin,: "how chal ic hit do,</L>
<L>so ny so we deþ by sibbe—: þ<HI REND="italic">o</HI>u wost þ<HI REND="italic">a</HI>t hit is so."</L>
<L>"Ic leue wel," q<HI REND="italic">ua</HI>þ oswy, "þey þ<HI REND="italic">o</HI>u be my steward,</L>
<L>þat þou be boþe wikkid &amp; fals: &amp; in nede coward. <MILESTONE N="400"/></L>
<L>ac, be þe fey þ<HI REND="italic">a</HI>t ic oue to god,: nouþe ic swerye þe:</L>
<L>bute þou bringe me his heued,: an-hangid þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt be.</L>
<L>ffor wel þou wost þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u art: myne oue<HI REND="italic">n</HI> lege-man,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt holdin þin oþ: so ic þe telle can;</L>
<L>to libbin &amp; to deyȝin: w<HI REND="italic">i</HI>t me þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt be, <MILESTONE N="405"/> <NOTE PLACE="foot">405 Ms. deyȝen?</NOTE></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> þou art a t<HI REND="italic">ra</HI>ytour: &amp; so me chal proue þe.</L>
<L><PB N="377" REF="56"/>
&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þou most ned<HI REND="italic">us:</HI> on our<HI REND="italic">e</HI> arende wende <NOTE PLACE="foot">407 Ms. ar<HI REND="italic">e</HI>ende.</NOTE></L>
<L>&amp; bringe me his heuid,: ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u ben tr<HI REND="italic">e</HI>we &amp; hende;</L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wende in þy wey: &amp; as a t<HI REND="italic">ra</HI>ytour flee,</L>
<L>I-lore þ<HI REND="italic">o</HI>u hast wif &amp; childe,: golde, seluer &amp; fee, <MILESTONE N="410"/></L>
<L>&amp; þin-self þ<HI REND="italic">o</HI>u most make: of my lond fleme.</L>
<L>&amp; perfor<HI REND="italic">e</HI> wende w<HI REND="italic">i</HI>t hu<HI REND="italic">n</HI>walde: &amp; to þin erand tak ȝeme;</L>
<L>to kinne ne to oþ<HI REND="italic">er</HI> loue: ne take þ<HI REND="italic">o</HI>u ȝeme nouȝt</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t oswin, myn enemy,: ne be to deþe I-brouȝt!"</L>
<L>"alas," q<HI REND="italic">ua</HI>þ ethilwin,: "þ<HI REND="italic">a</HI>t nede hic mot forþ gon <MILESTONE N="415"/> <NOTE PLACE="foot">415 Ms. hit.</NOTE></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> ben I-chent for eu<HI REND="italic">er—;</HI> oþ<HI REND="italic">er</HI> help nys þer non.</L>
<L>ac of god ich take witnesse,: þat is on god &amp; p<HI REND="italic">er</HI>son<HI REND="italic">us</HI> þr<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þat þis foule tresou<HI REND="italic">n:</HI> is nouȝt I-long on me,</L>
<L>ac hi<HI REND="italic">t</HI> is al on homwald: þ<HI REND="italic">a</HI>t is in place þisse. <NOTE PLACE="foot">419 Ms. his.</NOTE></L>
<L>now Jh<HI REND="italic">es</HI>u awr<HI REND="italic">e</HI>ke oswin,: þat is king ful of blisse!" <MILESTONE N="420"/></L>
<L>fforþ þey wentin I-fer<HI REND="italic">e</HI> þo: homwald &amp; ethilwin,</L>
<L>wit gr<HI REND="italic">e</HI>t companye,: &amp; alle þr<HI REND="italic">e</HI>tenyd oswin.</L>
<L>þo þey come to þe hous: þ<HI REND="italic">er</HI> oswin þe king lay,</L>
<L>þe sonne be-gan aryse: &amp; hit was lyȝt of day.</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI>ne seyde ethilwhin,: "syr<HI REND="italic">e</HI> king, þ<HI REND="italic">o</HI>u most aryse, <MILESTONE N="425"/></L>
<L>for we beþ to þe hedir I-sent: to sle þe in alle wise;</L>
<L>hunwald, þ<HI REND="italic">a</HI>t fayr semblaunt: makid þe to-nyȝte,</L>
<L>to oswy þe haþ be-t<HI REND="italic">ra</HI>yid,: þey hit ben vn-ryȝte."</L>
<L>"ȝif hit is soþ," q<HI REND="italic">ua</HI>þ oswin,: "I-wis hit reueþ me,</L>
<L>ffor ic nabbe (ȝou) noþing my(s)do: þat ȝe chollyþ me sle, <MILESTONE N="430"/></L>
<L>ne ȝour<HI REND="italic">e</HI> lord oswy,: þ<HI REND="italic">a</HI>t ic wot neu<HI REND="italic">er</HI>-þe-mo.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> let tonder, my knyȝt,: henn<HI REND="italic">us</HI> alyue go."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Alas, gentil king oswin,": q<HI REND="italic">ua</HI>þ tonder, "why seystou so?</L>
<L>I-wis, we wolliþ I-fer<HI REND="italic">e:</HI> deyin alle bo;</L>
<L>ne challe me neu<HI REND="italic">er</HI> her-aft<HI REND="italic">er:</HI> in courte at-wyte me <MILESTONE N="435"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u ben aslawe her: &amp; I as a couard fle;</L>
<L>ac, also ich was in þe wele: to þe trewe of-take, <NOTE PLACE="foot">437 Ms. tr<HI REND="italic">e</HI>ewe.</NOTE></L>
<L>Ic nele in þin ending-day: neu<HI REND="italic">er</HI>e þe forsake."</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þis ilke word: þey kistin hem I-fer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þe holy king oswin: &amp; his knyȝt tonder<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="440"/></L>
<L>&amp; wit good wille: went out to her<HI REND="italic">e</HI> foon;</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t smetin of her<HI REND="italic">e</HI> heuedin: w<HI REND="italic">i</HI>t charpe swerd<HI REND="italic">us</HI> anon.</L>
<L>swyþe glad was oswy: þo he wiste þis;</L>
<L>&amp; his quene was sory: &amp; seyde he dede amys.</L>
<L>he let ber<HI REND="italic">e</HI> her<HI REND="italic">e</HI> bodyis: to tenemouþe anon— <MILESTONE N="445"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> was anoble cherche I-made: of lim &amp; of ston:</L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> bodyis me beried þer<HI REND="italic">e:</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t wel gr<HI REND="italic">e</HI>t honour;</L>
<L>&amp; suþþe mony man þorw hem: þer hadden socour.</L>
<L>.vj. hondrid &amp; on and fyfty: þ<HI REND="italic">a</HI>t he þolid martirdom <NOTE PLACE="foot">449 þ<HI REND="italic">a</HI>t st. þus?</NOTE></L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t Jh<HI REND="italic">es</HI>u of his modir: flesch &amp; blood for vs nom. <MILESTONE N="450"/></L>
<L>two heþen men þ<HI REND="italic">er</HI> com suþþe: ful of felonye,</L>
<L>Y(ng)war<HI REND="italic">e</HI> &amp; Vbbe wer<HI REND="italic">e</HI> her<HI REND="italic">e</HI> namys,: w<HI REND="italic">i</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> compenye, <NOTE PLACE="foot">452 Ms. Ywar<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>hy destroydin al þe londe: &amp; for-brende also</L>
<L>cherchis, housis &amp; abbeyis: þat þey myȝten of-go;</L>
<L>seint edmond þe king þey slowe: þ<HI REND="italic">a</HI>t very marter is. <MILESTONE N="455"/></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t þe king oswin: was ny for-ȝete, I-wis—</L>
<L>for heþen wer<HI REND="italic">e</HI> alle men: þ<HI REND="italic">a</HI>t cherchis adoun þey þrowe.</L>
<L>.xxx. w(i)nt<HI REND="italic">er</HI> &amp; mor<HI REND="italic">e:</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> nold noman c<HI REND="italic">ri</HI>st I-knowe.</L>
<L>ac suþþe, þo god sent tyme,: þorw his holy g<HI REND="italic">ra</HI>ce</L>
<L>c<HI REND="italic">ri</HI>stin men þ<HI REND="italic">er</HI> come: &amp; woned in þe selue place; <MILESTONE N="460"/></L>
<L><PB N="378" REF="57"/>
þe cherchus þey ryȝtin: þ<HI REND="italic">a</HI>t er to-brokin wer<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>ac þo þe holy mart<HI REND="italic">er</HI> oswin: al þey for-ȝeten þer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þo he hadde þer I-leye: an hondrid ȝer wel nyȝ,</L>
<L>a monke þ<HI REND="italic">a</HI>t wonyd in þe stede,: þ<HI REND="italic">a</HI>t was queinte &amp; slyȝ,</L>
<L>moche he was in þilke stede—: edmonde was his name— <MILESTONE N="465"/></L>
<L>&amp; alle men him louid: for his holy fame.</L>
<L>An holy bysschop þ<HI REND="italic">er</HI> was ek: þo in a contr<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>dacian was his ryȝte name: so þe bok telliþ me;</L>
<L>tosty me cleped þe erle: þ<HI REND="italic">a</HI>t welde þe contrey þo,</L>
<L>&amp; þe contesse iuette: me clepid his wif also. <MILESTONE N="470"/></L>
<L>Of swyþe holy lyue: þis men wer<HI REND="italic">e</HI>n echon:</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> god wold in her<HI REND="italic">e</HI> tyme: to oswin honour don.</L>
<L>as edmond on anyȝt: on his bed lay by cas</L>
<L>in þe selue cherche: þer oswin I-beriid was,</L>
<L>wel merye he fil aslepe: be-twene day &amp; nyȝt. <MILESTONE N="475"/></L>
<L>him þouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t a king: by him stood vpryȝt,</L>
<L>to him he seyde, "edmond, a-wake!: a-wak, edmond, nowȝ!" <NOTE PLACE="foot">477 Ms. anowȝ mit durchstr. a.</NOTE></L>
<L>&amp; edmond him answerde,: "syr<HI REND="italic">e,</HI> who artowȝ?</L>
<L>Ic not neu<HI REND="italic">er</HI>e what þ<HI REND="italic">o</HI>u ert: no what þy wille be."</L>
<L>þe oþ<HI REND="italic">er</HI> answerde sone,: "ic was lord of þis contr<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="480"/></L>
<L>oswin was my ryȝt name,: for soþe ic segge þe;</L>
<L>hunwald me by-t<HI REND="italic">ra</HI>yid: &amp; slouȝ w<HI REND="italic">i</HI>t gr<HI REND="italic">e</HI>t vilte. <NOTE PLACE="foot">482 Ms. himwald.</NOTE></L>
<L>for ic deyde for godd<HI REND="italic">us</HI> loue: &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t-oute desert al-so, <NOTE PLACE="foot">483 Ms. deserst.</NOTE></L>
<L>god wille þ<HI REND="italic">a</HI>t ich ben vp I-nome: &amp; in chryne I-do.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> wend to-morwe erliche: to þe bysschop dacian <MILESTONE N="485"/></L>
<L>&amp; seye þ<HI REND="italic">a</HI>t to him þe sent: þe king oswin, þe good man,</L>
<L>&amp; sey þ<HI REND="italic">a</HI>t god wille þat he my body: out of þe erþe arer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; bid him sende to þe erl tosty: &amp; to Iuette, his fer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þey come hasteliche: þis dede for to do;</L>
<L>for þe goodnesse of her<HI REND="italic">e</HI> lif: ic wole þ<HI REND="italic">a</HI>t hit ben so." <MILESTONE N="490"/></L>
<L>a-morwe wente þis holy monk: as seint oswin him bade,</L>
<L>&amp; tolde þis þe bysschop,: þ<HI REND="italic">a</HI>t was þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> wel glade;</L>
<L>þe erl &amp; his contesse: wer<HI REND="italic">e</HI>n wel glade also.</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t seint oswin was hasteliche: in to chryne I-do.</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI>ne seyde þe leuedy: to þe bysschop dacian: <MILESTONE N="495"/></L>
<L>"Ic þe bidde, ȝeue me somþinge: of þis holy man!"</L>
<L>þe bysschop g<HI REND="italic">ra</HI>nted her<HI REND="italic">e</HI> bone,: þ<HI REND="italic">a</HI>t hit nas nouȝt be-leued,</L>
<L>&amp; ȝaf her<HI REND="italic">e</HI> anon-ryȝt: an er<HI REND="italic">e</HI> of his heued.</L>
<L>þey wond it In a fayr cloþ: &amp; leyd it in þe fer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Of a fayr merakle herof: ȝe mowin nouþe I-her<HI REND="italic">e:</HI> <MILESTONE N="500"/></L>
<L>whan þe fer was al I-br<HI REND="italic">e</HI>nd: &amp; to ayȝhin I-go, <NOTE PLACE="foot">501 = ashin.</NOTE></L>
<L>þe er<HI REND="italic">e</HI> me fonde hool &amp; sou<HI REND="italic">n</HI>de,: &amp; þe cloþ al-so.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þe leuedy hit honourid: &amp; kept it for drurye,</L>
<L>&amp; as a noble relike: hit dede in tresorye.</L>
</LG>
<LG>
<L>Roberd seþþe de mou<HI REND="italic">m</HI>bray: lord &amp; syr<HI REND="italic">e</HI> was þer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="505"/></L>
<L>&amp; let in hono<HI REND="italic">ur</HI> of seint oswin: a pryerye þ<HI REND="italic">er</HI> a-r<HI REND="italic">e</HI>re;</L>
<L>blake monk<HI REND="italic">us</HI> he dede þ<HI REND="italic">er:</HI> of seint Albon<HI REND="italic">us</HI> þo,</L>
<L>&amp; gr<HI REND="italic">e</HI>te lond<HI REND="italic">us</HI> &amp; rent<HI REND="italic">us:</HI> him-self he ȝaf þ<HI REND="italic">er</HI>-to;</L>
<L>þer<HI REND="italic">e</HI> þey seruid Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: boþe day &amp; nyȝt.</L>
<L>now god for seint oswinus loue: vs g<HI REND="italic">ra</HI>nte to libbe aryȝt, <MILESTONE N="510"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we aft<HI REND="italic">er</HI> our<HI REND="italic">e</HI> ending: mot to him come</L>
<L>&amp; wende to þe ioye: þ<HI REND="italic">er</HI> þat he doþ wone.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<PB N="379" REF="58"/>
<HEAD>Seint ihon &amp; seint poul, twey breþerin of rome. <NOTE N="1" PLACE="foot">cf. Vita in Act. SS. Boll. 26 Juni.</NOTE> (26. Juni) <MILESTONE N="216" UNIT="f."/></HEAD>
<LG>
<L>Ihon &amp; poul br<HI REND="italic">e</HI>þerin wer<HI REND="italic">e:</HI> in þe borwȝ of rome;</L>
<L>þe modir het costau<HI REND="italic">n</HI>ce: þorw whom hy to þis world come.</L>
<L>Julian þe leþ<HI REND="italic">er</HI> emp<HI REND="italic">er</HI>our: þat whylom cristin was</L>
<L>&amp; suþþe forsok his cristindom: for world<HI REND="italic">us</HI> blisse, allas,</L>
<L>þis iulian in his ȝouþe: I-cudde moche of clergye, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>&amp; at þe ende he it forsok: &amp; tornyd to eresye—</L>
<L>ffor wille to habben world<HI REND="italic">us</HI> gode: he forsok cristindome</L>
<L>&amp; becom al pur<HI REND="italic">e</HI> heþin,: &amp; emp<HI REND="italic">er</HI>our by-come.</L>
<L>of c<HI REND="italic">ri</HI>stin men god<HI REND="italic">us</HI> he nom: &amp; made hem por<HI REND="italic">e</HI> to be.</L>
<L>who-so speke to him þ<HI REND="italic">er</HI>-of,: he answerid by autorite: <MILESTONE N="10"/></L>
<L>"her<HI REND="italic">e</HI> god seyþ in her<HI REND="italic">e</HI> lawe,: 'who-so wil <HI REND="italic">m</HI>y desiple be, <NOTE PLACE="foot">11 Ms. eny st. my.</NOTE></L>
<L>he mot forsake al þ<HI REND="italic">a</HI>t he haþ: &amp; suþ to sewy me':</L>
<L>c<HI REND="italic">ri</HI>stinmen godis ich take: I-wis for þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke sawe, <NOTE PLACE="foot">13 Ms. cristinnen.</NOTE></L>
<L>for þey choldin þe bett<HI REND="italic">er</HI>e: to holdin v<HI REND="italic">p</HI> her<HI REND="italic">e</HI> lawe." <NOTE PLACE="foot">14 Ms. vs. st. up.</NOTE></L>
<L>ac þis nas non afecciou<HI REND="italic">n:</HI> ac al a couetyse, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>þorwȝ r<HI REND="italic">e</HI>d of þe deuel: þ<HI REND="italic">a</HI>t touȝt him þis enprise.</L>
<L>þis Jhon &amp; ek poul: of whom ic toldin er<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>of þe beste men of rome: I-come<HI REND="italic">n</HI> þey wer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Julian aft<HI REND="italic">er</HI> hem sente: w<HI REND="italic">i</HI>t him for to be,</L>
<L>&amp; sente to hem lett<HI REND="italic">er</HI>is: w<HI REND="italic">i</HI>t messager<HI REND="italic">us</HI> wel fre. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>þis childrin answer<HI REND="italic">e</HI>d þese messageris: &amp; seyde to hem w(e)l sone:</L>
<L>þat þey nadde wit þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: noþing for to done,</L>
<L>"&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>fore gr<HI REND="italic">e</HI>t wel þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: &amp; seggeþ to him Iwis,</L>
<L>we nyllyþ nouȝt to him come,: for we ne beþ none of his.</L>
<L>for clerk he was, a cristene ek: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t he haþ forsake, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; ek al c<HI REND="italic">ri</HI>stin me<HI REND="italic">n</HI>ne,: &amp; to þe deuelis I-take; <NOTE PLACE="foot">26 Ms. to to.</NOTE></L>
<L>&amp; suþþe he haþ forsake: þe c<HI REND="italic">ri</HI>stindom &amp; vs,</L>
<L>we her him eu<HI REND="italic">er</HI> forsakiþ: &amp; take vs to swete Jesus."</L>
<L>þe messager<HI REND="italic">us</HI> to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: þey habbiþ I-told al þis,</L>
<L>hou þey nelleþ nouȝt to him come: for none þing I-wis, <MILESTONE N="30"/></L>
<L>"&amp; þat is for þu haste: þy r<HI REND="italic">e</HI>ligion forsake</L>
<L>&amp; to þe worldis honour: þ<HI REND="italic">o</HI>u hast al þe be-take."</L>
</LG>
<LG>
<L>Þe emp<HI REND="italic">er</HI>our gan to syke: &amp; to hem seyde þo:</L>
<L>"Ic nabbe in falss religioun: myne wille Ido,</L>
<L>ac, I-wis, ic ondirs(t)onde: þ<HI REND="italic">a</HI>t tyme was for-lor<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Ich me tornyd þo to þe world: Ic tellin ȝou wherfor<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>ffor ic ne fond in clergye: but al idil þouȝte</L>
<L>&amp; moche tr<HI REND="italic">e</HI>son &amp; tene: þat ne helpeþ nouȝte.</L>
<L>to knyȝtchipe ic me drouȝ: so ȝe mowin I-se,</L>
<L>þat me haþ I-wis I-brouȝt: to gret dingnete, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>ffor wel ȝe witiþ ic wilde: al þis emp<HI REND="italic">er</HI>ie</L>
<L>þorw strengþe of knyȝtchipe: &amp; nouȝt þorwȝ clergye.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> wendeþ ȝit aȝen: biddeþ hem come to me,</L>
<L>þat þey mowe libbe in wele: &amp; in iolifte,</L>
<L>for hit fil þ<HI REND="italic">a</HI>t soche men: þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> of soche kinne <MILESTONE N="45"/></L>
<L>werin w<HI REND="italic">i</HI>t me in my paleys: &amp; nouȝt hem holdin henne.</L>
<L>&amp; suþþe ȝe mouȝ hem sege,: (ȝif) þey ne comyþ to me</L>
<L>&amp; despisit myne heste: þat ne cholde despisid be,</L>
<L>Ic wole neme wr<HI REND="italic">e</HI>che on hem: þorw skylle &amp; lawe</L>
<L>also ic cholde of myn foon,: &amp; bringen hem of dawe." <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þe messager<HI REND="italic">us</HI> beþ forþ I-went: &amp; habbeþ I-told al þis,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þe emp<HI REND="italic">er</HI>our hem haþ I-hote: of swyþe mochil blis, <NOTE PLACE="foot">52 Ms. &amp; st. þat.</NOTE></L>
<L><PB N="380" REF="59"/>
so þ<HI REND="italic">a</HI>t þey choldin wit good wille: to him comyn anon.</L>
<L>þe oþ<HI REND="italic">er</HI> answer<HI REND="italic">e</HI>d þ<HI REND="italic">a</HI>t þey nolde: neu<HI REND="italic">er</HI> to him come ne go,</L>
<L>no to his paleys wende: noþ<HI REND="italic">er</HI> him honour to don <MILESTONE N="55"/></L>
<L>noþ<HI REND="italic">er</HI> him good wille,: but eu<HI REND="italic">er</HI> to ben his foon.</L>
<L>þe messager<HI REND="italic">us</HI> wente: &amp; tolde þe emp<HI REND="italic">er</HI>our</L>
<L>how þey naddin nouȝt I-spedde: for alle her<HI REND="italic">e</HI> labour.</L>
<L>þan seyde þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "Ic ȝeue hem dayis ten</L>
<L>ȝif þey wolliþ amenden hem,: for þan hit chal be sen; <MILESTONE N="60"/></L>
<L>&amp; bot þey wolliþ be þilke tyme: come her<HI REND="italic">e</HI> to me,</L>
<L>þan ic may w<HI REND="italic">i</HI>t-outen blame: of hem awr<HI REND="italic">e</HI>kin be." <NOTE PLACE="foot">62 Ms. &amp; þan.</NOTE></L>
<L>sen Jhon &amp; seint poul: nom þo her<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> echon</L>
<L>&amp; among<HI REND="italic">us</HI> por<HI REND="italic">e</HI> men: þey deled to hem anon; <NOTE PLACE="foot">64 tilge to.</NOTE></L>
<L>&amp; go<HI REND="italic">n</HI>ne hem to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: In alle maner dyȝte <MILESTONE N="65"/></L>
<L>&amp; dispisid day &amp; nyȝt: þe emp<HI REND="italic">er</HI>our<HI REND="italic">us</HI> myȝte.</L>
<L>þe elleueþe day þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: senten torencian <NOTE PLACE="foot">67 l. Terencian.</NOTE></L>
<L>wit an image of golde—: for he was a gentil man—</L>
<L>&amp; þat þey choldin don honour: to þis Image of golde <NOTE PLACE="foot">69 þat st. bad.</NOTE></L>
<L>&amp; comen þeraft<HI REND="italic">er</HI> to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t þey wolde. <MILESTONE N="70"/></L>
<L>þis goodmen hem answer<HI REND="italic">e</HI>d anon,: þey nolde non ono<HI REND="italic">ur</HI> do</L>
<L>to þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke image: no neu<HI REND="italic">er</HI> to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our go;</L>
<L>"&amp; ȝif iulian is þy lord,: w<HI REND="italic">i</HI>t him haue pes &amp; griþ</L>
<L>so auȝten eu<HI REND="italic">er</HI>ich tr<HI REND="italic">e</HI>ue lord<HI REND="italic">us</HI>-man: habben his lord wiþ;</L>
<L>&amp; witeþ hit wel þ<HI REND="italic">a</HI>t our<HI REND="italic">e</HI> lord: is Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st al-one, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>for oþ<HI REND="italic">er</HI> pes þan wit him: nolle we habbe none."</L>
<L>Tirincian let diggy: a pit al in þe grou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>&amp; het castin þis good men: þer-in wel faste I-bou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>seue dayis w<HI REND="italic">i</HI>t-oute mete: in þe pit þey wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; suþþe at þe ende: þey wer<HI REND="italic">e</HI> be-heuedid þere; <MILESTONE N="80"/></L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> þat me castin: þe erþe hem vppon,</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> bodyus neu<HI REND="italic">er</HI> ner<HI REND="italic">e:</HI> I-fou<HI REND="italic">n</HI>din of nomon.</L>
</LG>
<LG>
<L>A werre by-fil þat ilke tyme,: so ofte doþ by cas,</L>
<L>be-twene þe king of p<HI REND="italic">er</HI>cie: &amp; þe emp<HI REND="italic">er</HI>our þat þo was:</L>
<L>&amp; þedir wente þis iulian: so ryȝt was &amp; lawe, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>&amp; as god<HI REND="italic">us</HI> wille was: þ<HI REND="italic">er</HI>-in he was aslawe.</L>
<L>his soule wente to helle—: god wiste hit was ryȝte,</L>
<L>þat he hadde on erþe Ido: þat he þ<HI REND="italic">er</HI> finde myȝte!</L>
<L>þe empyr<HI REND="italic">e</HI> hem nom to r<HI REND="italic">e</HI>de: to chese hem an emp<HI REND="italic">er</HI>our</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t choldin ben her<HI REND="italic">e</HI> heued: &amp; weldin al þe honour. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Innouimian he was I-hote: þat þo I-chose was. <NOTE PLACE="foot">91 l. Jouinian.</NOTE></L>
<L>for he was a good c<HI REND="italic">ri</HI>stin man: so god ȝef þe cas,</L>
<L>holycherche he let ondo: þat er was faste Isteke,</L>
<L>&amp; louid moche þe men: þ<HI REND="italic">a</HI>t wolde of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st speke.</L>
<L>seke men þ<HI REND="italic">a</HI>t come: in to þe house þo <MILESTONE N="95"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> seint Jhon &amp; seint poul: wer<HI REND="italic">e</HI>n to deþe I-do,</L>
<L>anon þey haddin hele þorwȝ: Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> myȝt.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> men þ<HI REND="italic">a</HI>t weren syke: þedir me gon hem dyȝt.</L>
<L>&amp; men þat wer<HI REND="italic">e</HI>n wode: &amp; leyin I-bou<HI REND="italic">n</HI>de þere,</L>
<L>þorwȝ þe deuelis myȝte: þat þo in hem were <MILESTONE N="100"/></L>
<L>hy gonne to c<HI REND="italic">ri</HI>e grislich: &amp; cheuid w<HI REND="italic">i</HI>t gr<HI REND="italic">e</HI>t soun</L>
<L>of seint Jhon &amp; seint poul: þe holy passioun.</L>
<L>A sone he hadde in þilke tyme,: þat ilke tirincian</L>
<L>þat let þis men don to deþe: &amp; mony an oþ<HI REND="italic">er</HI> man;</L>
<L>wit þe fend he was I-chake: &amp; þolid wel mochil wo. <MILESTONE N="105"/></L>
<L>In to þis hous he was I-brouȝt: þorw his fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us</HI> þo.</L>
<L><PB N="381" REF="60"/>
þe deuil þ<HI REND="italic">a</HI>t in him was: wel loude gr<HI REND="italic">e</HI>de gan:</L>
<L>"ȝour<HI REND="italic">e</HI> orisonys me br<HI REND="italic">e</HI>nnyþ: &amp; makeþ me ful wan."</L>
<L>Tirincian knelid &amp; seyde,: "Jh<HI REND="italic">es</HI>u ful of myȝte,</L>
<L>þat hast I-maked c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: to mankinne wel ryȝte, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>wel þou wost þat ich: emp<HI REND="italic">er</HI>our (!) habbe I-be: <NOTE PLACE="foot">111 l. þe emperours man?</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e,</HI> leue lord,: m<HI REND="italic">er</HI>cy Ic crye þe,</L>
<L>for-ȝeue me myne mysded<HI REND="italic">us:</HI> &amp; helpe sende my sone,</L>
<L>þorwȝ þe deuelis pouer: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">us</HI> is me by-nome: <NOTE PLACE="foot">114 Ms. &amp; þorwȝ.</NOTE></L>
<L>&amp; ich wole her-aft<HI REND="italic">er:</HI> for euer to seruy þe." <MILESTONE N="115"/></L>
<L>wit þis word þe deuil: awey he gan to fle.</L>
<L>tyrincian for þis dede: to him gret ioye he nome;</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t he &amp; ek his sone: afeng þo c<HI REND="italic">ri</HI>stindome.</L>
<L>þe .vij. calendr<HI REND="italic">e</HI> of Julie: þis cas fel, I-wis.</L>
<L>nowȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u þorw her<HI REND="italic">e</HI> bonys: vs g<HI REND="italic">ra</HI>nte heuen-blis.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint lion þe pope þe ȝonge. (28. Juni)</HEAD>
<LG>
<L>Þis lyon 'þe ȝonge': In holywrit I-cleped is,</L>
<L>In rome he was pope,: ic ot to soþe I-wis;</L>
<L>In ci<HI REND="italic">ci</HI>le he was I-bor<HI REND="italic">e:</HI> so god ȝef þe cas, <NOTE PLACE="foot">3 Ms. citule.</NOTE></L>
<L>poul, a good c<HI REND="italic">ri</HI>stin man,: his fadir I-cleped was.</L>
<L>pope lyon was ten monþ<HI REND="italic">us:</HI> &amp; ek .xvij. dawes. <MILESTONE N="5"/></L>
<L>wel moche he him peynyd: to hold vp c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> lawes.</L>
<L>þe syxte cene he held I-wis: þ<HI REND="italic">a</HI>t ferst was I-mad in rome; <NOTE PLACE="foot">7 held aus made korr.</NOTE></L>
<L>wel moche was þe clergye: þat þedir by-for<HI REND="italic">e</HI> him come.</L>
<L>þer<HI REND="italic">e</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n I-dampnyd manyon,: Ic wot wit-oute<HI REND="italic">n</HI> fayle,</L>
<L>&amp; for her<HI REND="italic">e</HI> ersye to deþe I-don: þorwȝ comyn consayle: <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Matharus &amp; cir<HI REND="italic">us,:</HI> cergius &amp; honorisius also, <NOTE PLACE="foot">11 l. Macarius.</NOTE></L>
<L>pule, pir<HI REND="italic">e</HI> &amp; petr<HI REND="italic">e,</HI> politronius: &amp; ek mo, <NOTE PLACE="foot">12 Pyrrhus; Polychronius.</NOTE></L>
<L>steuen &amp; ek symond: werin I-dampnid aft<HI REND="italic">er</HI> þan—</L>
<L>þese wer<HI REND="italic">e</HI>n þe clerkis: so ich ȝou tellin can, <NOTE PLACE="foot">14 Ms. wer<HI REND="italic">e</HI>in.</NOTE></L>
<L>þat aȝen þe <HI REND="italic">wille:</HI> þey go<HI REND="italic">n</HI>ne speke þo <MILESTONE N="15"/> <NOTE PLACE="foot">15 Ms. by.le (ein Buchstabe ausradiert).</NOTE></L>
<L>&amp; seyde þ<HI REND="italic">a</HI>t al myȝt was: in c<HI REND="italic">ri</HI>st &amp; namo.</L>
<L>þe pope lyon seyde: þat it nas nouȝt so,</L>
<L>ac in alle c<HI REND="italic">ri</HI>stin workis (?): þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> kend<HI REND="italic">us</HI> to: <NOTE PLACE="foot">18 Ms. wolkis.</NOTE></L>
<L>by þat on me ondirstant: þat he al man is,</L>
<L>&amp; ek by þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t he is god, I-wis— <MILESTONE N="20"/></L>
<L>þerby þe pope cheued men: boþe fer &amp; ner<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þat Jh<HI REND="italic">es</HI>u was boþe god &amp; man: &amp; nadde to him no per<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þe oþ<HI REND="italic">er</HI> hit witseyde: eu<HI REND="italic">er</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t alle her<HI REND="italic">e</HI> myȝte,</L>
<L>ac þe pope hem ouer-come: so he chold wit ryȝte.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þey wer<HI REND="italic">e</HI>n I-dampnyd: &amp; þorwȝ ryȝt I-slaue, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>for þey wer<HI REND="italic">e</HI>n aboute: to chende þe ryȝte lawe.</L>
<L>In his tyme also: þ<HI REND="italic">er</HI> fil a wondir cas,</L>
<L>vppon a cher-þorsday: forsoþe by-gon it was:</L>
<L>þe mone be-com as <HI REND="italic">r</HI>ed as blood: &amp; les his lyȝt also, <NOTE PLACE="foot">29 Ms. ar sed.</NOTE></L>
<L>from þe tyme of euesong: fort kok-croue was I-do. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>moche wondir hadde þis folk: þ<HI REND="italic">a</HI>t I-seyȝ al þis,</L>
<L>for suþþe god deyde on þe rode: hit nas I-seye, I-wis.</L>
<L>þe .xvij. daye it was: þat þis cas by-fille</L>
<L>In þe ginnyn(g) of þe monþe: me clepeþ auerille.</L>
<L>Prestis he makid nyne: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-to deken<HI REND="italic">us</HI> þr<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; bysschopis .xxiij. &amp; two (!): so þe bok nouȝ telleþ me.</L>
<L><PB N="382" REF="61"/>
.xij. monþ<HI REND="italic">us</HI> &amp; two &amp; twenty dayis: aft<HI REND="italic">er</HI> þat he was dede,</L>
<L>wel ic woot þat rome was: þo w<HI REND="italic">i</HI>t-outen hede.</L>
<L>þus sen lyon þe pope: his lyf he gan ende</L>
<L>&amp; to þe blis of heuene: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> gan to wende. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st in heuene: vs g<HI REND="italic">ra</HI>nte þedir to go</L>
<L>to þe blis of paradis: þat lastiþ eu<HI REND="italic">er</HI>-mo.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint mariu<HI REND="italic">s</HI> &amp; his vif &amp; his to sonis. <NOTE N="1" PLACE="foot">Die Acta in Act. SS. Boll. 19 Jan. weichen sehr ab.</NOTE> (19. Jan.)</HEAD>
<LG>
<L>Marius was a good man,: f<HI REND="italic">ra</HI>m capadosye I-come</L>
<L>wit his wif &amp; his to sonys: to þe borw of rome;</L>
<L>Martha was his good wif: ic wot me cleped þo, <NOTE PLACE="foot">3 tilge was.</NOTE></L>
<L>audifax &amp; abacuk: his sonys hyȝten bo.</L>
<L>claudius was emp<HI REND="italic">er</HI>our: in þat ilke tyme. <MILESTONE N="5"/></L>
<L>þis folke comyn to rome: to se þe gret pyne</L>
<L>þat þe martiris soffrin: for Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> lor<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">7 Ms. &amp; þat; l. soffrid.</NOTE></L>
<L>þo þey hem I-seye: it gr<HI REND="italic">e</HI>ued hem wel sor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>about þey wentin echon: þorw-out al þe toun</L>
<L>&amp; ȝef of her<HI REND="italic">e</HI> gode to hem: þat wer<HI REND="italic">e</HI> þo in p<HI REND="italic">re</HI>soun. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>for swyþe ryche þey wer<HI REND="italic">e:</HI> &amp; hadden moche moneye,</L>
<L>þat þey w<HI REND="italic">i</HI>t hem brouȝte: out of here contreye.</L>
<L>þerof þey partid aboute: to hem þat haued nede,</L>
<L>for þey hopid þerfore: In heuen to fong gr<HI REND="italic">e</HI>t mede.</L>
<L>a wat<HI REND="italic">er</HI> goþ in rome: þat t<HI REND="italic">i</HI>b<HI REND="italic">r</HI>e I-hotin is; <MILESTONE N="15"/> <NOTE PLACE="foot">15 Ms. tobye.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>by to a fayr castel: þis folke comyn I-wis:</L>
<L>a man hy fou<HI REND="italic">n</HI>den þer<HI REND="italic">e:</HI> þat me clepid quirine,</L>
<L>þat in p<HI REND="italic">re</HI>son for c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: he þolid moche pyne;</L>
<L>In hongir &amp; in oþ<HI REND="italic">er</HI> pyne: he þolid wel mochil wo,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t wel ny his lyf-dawis: wer<HI REND="italic">e</HI>n alle a-go. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Marius fond þis man: in sorwe &amp; in care:</L>
<L>wit his wif &amp; his childrin: he gan to dwellin þare;</L>
<L>Eyȝte dayis folle: he wissche his wou<HI REND="italic">n</HI>d<HI REND="italic">us</HI> echon</L>
<L>&amp; his feet also ek: þat myd sorwe wer<HI REND="italic">e</HI>n by-gon;</L>
<L>alle þ<HI REND="italic">a</HI>t him nede was: þis goodman him founde, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; bed him neme good comfort: hit nolde dur<HI REND="italic">e</HI> but a stou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>Claudius in þilke tyme: sente by his sonde</L>
<L>to eche c<HI REND="italic">ri</HI>stene man þat wer<HI REND="italic">e</HI> I-fou<HI REND="italic">n</HI>de: owher in his londe, <NOTE PLACE="foot">28 tilge to; Ms. c<HI REND="italic">ri</HI>steme.</NOTE></L>
<L>þat hasteliche anon: þey wer<HI REND="italic">e</HI>n to deþe I-brouȝt;</L>
<L>al his men he hyȝte: þat þey ne spar<HI REND="italic">e</HI>d nouȝt. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>By þe wey of salarye: c<HI REND="italic">ri</HI>stinmen me fonde</L>
<L>þat wer<HI REND="italic">e</HI> þedir I-sent: for to deluen sonde, <MILESTONE N="218" UNIT="f."/></L>
<L>þer<HI REND="italic">e</HI> for to libbe her<HI REND="italic">e</HI> lif: In hongir &amp; in hete</L>
<L>&amp; wit swink &amp; sorwe: to winnyn her<HI REND="italic">e</HI> mete.</L>
<L>CC. &amp; fourty: to-gedir me fonde þer<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="35"/></L>
<L>out of þe tou<HI REND="italic">n</HI> me ladde: hem euerichon I-fer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>me bonde hem to stokke<HI REND="italic">s:</HI> &amp; go<HI REND="italic">n</HI>nyn to hem chete, <NOTE PLACE="foot">37 Ms. stokke<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; so me hem made: echon her<HI REND="italic">e</HI> lif lete.</L>
<L>þo hy werin dede,: a fer me gan to make</L>
<L>&amp; woldin hem forbrenne: for c<HI REND="italic">ri</HI>stinme<HI REND="italic">n</HI>n<HI REND="italic">us</HI> sake: <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; marius &amp; marta: þedir hy go<HI REND="italic">n</HI>ne to go,</L>
<L>audifax &amp; abacuk: þedir comyn also:</L>
<L>to men þ<HI REND="italic">a</HI>t hem holpe: þey ȝeuen wel god her<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; drou hem al faste: out al of þe fer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L><PB N="383" REF="62"/>
hem hi beriid quikliche: wel dep ondir molde, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>þat þe heþin men to hem: come neu<HI REND="italic">er</HI> ne cholde. <NOTE PLACE="foot">Nach 46 fehlt ein Passus?</NOTE></L>
<L>To <HI REND="italic">claudius</HI> me tolde,: þat þe emp<HI REND="italic">er</HI>our was, <NOTE PLACE="foot">47 Ms. dioclisian.</NOTE></L>
<L>þat marius &amp; his childrin: hadde I-don soch a cas.</L>
<L>"nemeþ hem quik," he seyde,: "&amp; to me ȝe hem bringe:</L>
<L>of hem ich wele þat soþe I-wite: of þis ilke þinge. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>&amp; ȝif þey williþ honoury: mahound þat is so fr<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>alle her<HI REND="italic">e</HI> gr<HI REND="italic">e</HI>te tr<HI REND="italic">e</HI>spas: chal for-ȝeue be."</L>
<L>wit þis ilke word: <HI REND="italic">m</HI>e nom hem alle four<HI REND="italic">e</HI> <NOTE PLACE="foot">53 Ms. he st. me.</NOTE></L>
<L>&amp; brouȝt hem to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: þ<HI REND="italic">er</HI> he was in his tour<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>he bed to hem honoury mahound;: &amp; þey seyde þ<HI REND="italic">a</HI>t þey nolde, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>þey he hem wolde ȝeue: an hondrid pound of golde.</L>
<L>To myssian þe vecory: þey wer<HI REND="italic">e</HI> be-take anon, <NOTE PLACE="foot">57 lat. Muscianus vicarius.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he hem cholde make: her<HI REND="italic">e</HI> sacr<HI REND="italic">e</HI>fise to don.</L>
<L>mysyan hem seyde,: "ȝe seme men of gr<HI REND="italic">e</HI>t honour,</L>
<L>wite ȝe ouȝt of þe heste: þ<HI REND="italic">a</HI>t to me sent þe emp<HI REND="italic">er</HI>our?" <MILESTONE N="60"/></L>
<L>audifax answerde,: "for we þe segge nay."</L>
<L>"for ich ȝou wolle," q<HI REND="italic">ua</HI>þ myssian,: "tellen ȝou so ich may.</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our haþ I-hote: alle men ondir his honde</L>
<L>þat þey honourid his mahound: þ<HI REND="italic">a</HI>t I-fou<HI REND="italic">n</HI>de wer<HI REND="italic">e</HI> in his londe.</L>
<L>for of non oþ<HI REND="italic">er</HI> lawe, I wot,: ne kepeþ he no-þing, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>&amp; who-so aȝen hit witstant: he chal to gr<HI REND="italic">e</HI>t pynyng.</L>
<L>&amp; þerfor<HI REND="italic">e</HI> ich ȝou r<HI REND="italic">e</HI>de: þat ȝe don as þe wyse,</L>
<L>&amp; þat ȝe wende to mahound: &amp; don him sacr<HI REND="italic">e</HI>fise."</L>
<L>audyfax answerde þo,: "þis wisdom is al folye;</L>
<L>for him nol we honoury nouȝt—: wherto chold we lye?" <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Missian in wraþþe: þus hem seyde to:</L>
<L>"telliþ me nouþe quikliche: ȝif ȝe seyin alle so."</L>
<L>Marius answerid,: "we þe cholliþ teche</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þe word þat he seyþ: is our<HI REND="italic">e</HI> alþ<HI REND="italic">er</HI> speche."</L>
<L>"toormentour<HI REND="italic">us,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ myssian,: "ȝe strippe hem alle anon <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; beteþ hem wit stauis: þat hem ake ech bon!</L>
<L>ne do ȝe nouȝt þe woman;: ac leteþ her<HI REND="italic">e</HI> be-syde be,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe mowe of hem: alle her<HI REND="italic">e</HI> sorwe I-se."</L>
<L>þis turmentour<HI REND="italic">us</HI> hem bete: þat þey wery wer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>þe oþ<HI REND="italic">er</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>din to god Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: as hy stodin þer<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="80"/> <NOTE PLACE="foot">80 tilge god.</NOTE></L>
<L>&amp; mycian het me cholde: hem hongy vppon a tr<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>&amp; drawe her<HI REND="italic">e</HI> flesch myd crokis,: þat me myȝte her<HI REND="italic">e</HI> bon<HI REND="italic">us</HI> Ise.</L>
<L>eu<HI REND="italic">er</HI>e seyde martha,: "lok þat ȝe ben stedefaste!</L>
<L>for ich wot ȝour<HI REND="italic">e</HI> pyne: ne chal nouȝt longe I-laste,</L>
<L>&amp; in þe blisse of heue<HI REND="italic">n,:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe mowin awinne, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>wel merie vs chal þ<HI REND="italic">er</HI> þenche: whan we beþ þ<HI REND="italic">er</HI>-inne."</L>
<L>ȝut myssian let nemyn fer: &amp; don to her<HI REND="italic">e</HI> syde:</L>
<L>&amp; þe fer queinte anon,: ne myȝt hit þ<HI REND="italic">er</HI> abyde.</L>
<L>seþþe þey wer<HI REND="italic">e</HI>n I-nome adou<HI REND="italic">n:</HI> &amp; gonnen for to stonde.</L>
<L>missian let of-smyte þo: of ech of hem her<HI REND="italic">e</HI> honde, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; seyde, "to dispise our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> þus me chal ȝou teche!</L>
<L>&amp; but ȝe wollin ȝit ben I-war,: me chal don ȝou oþ<HI REND="italic">er</HI> wreche."</L>
<L>þo gonnen þis men: to singen alle þr<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>"now Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st in heuene,: þy name I-blessed þ<HI REND="italic">o</HI>u be, <NOTE PLACE="foot">94 tilge þ<HI REND="italic">o</HI>u.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t in our<HI REND="italic">e</HI> pyne: so wel vs ondirstode!" <MILESTONE N="95"/></L>
<L>martha nom anon-ryȝt: &amp; smerid her<HI REND="italic">e</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t þe blode;</L>
<L>&amp; þo ȝ<HI REND="italic">he</HI> haddin þ<HI REND="italic">us</HI> I-do: anon ȝ<HI REND="italic">he</HI> fillin a-kne</L>
<L>&amp; seyden, "our<HI REND="italic">e</HI> lord Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: nouþe ich þonke þe <NOTE PLACE="foot">98 Ms. þey st. ȝhe.</NOTE></L>
<L><PB N="384" REF="63"/>
þat ic may be myne son<HI REND="italic">us:</HI> &amp; be myn hosebonde</L>
<L>I-sen stedfastnesse of godd<HI REND="italic">us</HI> myȝt: her þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> sonde!" <MILESTONE N="100"/></L>
<L>Me bondin her<HI REND="italic">e</HI> arm<HI REND="italic">us</HI> to her<HI REND="italic">e</HI> nekkes: &amp; ladden hem vp &amp; dou<HI REND="italic">n,</HI></L>
<L>&amp; ladden hem f<HI REND="italic">ra</HI>m st<HI REND="italic">re</HI>te to str<HI REND="italic">e</HI>te: þorw-out al þe tou<HI REND="italic">n;</HI></L>
<L>þey seyden, "alle men beþ I-war: þat mowe þis þing I-se,</L>
<L>þat non ne ben so hardy: to don our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> vilte!"</L>
<L>audifax answer<HI REND="italic">e</HI>d: &amp; seyde þus anon: <MILESTONE N="105"/></L>
<L>"þulke þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe clepeþ ȝour<HI REND="italic">e</HI> godd<HI REND="italic">us:</HI> for deuelis beþ echon." <NOTE PLACE="foot">106 tilge for.</NOTE></L>
<L>forþ me ladde þis þr<HI REND="italic">e</HI> men: þ<HI REND="italic">a</HI>t so stedefast wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>amyle w<HI REND="italic">i</HI>t-oute þe tou<HI REND="italic">n;:</HI> &amp; þo þey comyn þer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þey smetin of her<HI REND="italic">e</HI> hedis;: þe bodyis fillin to grou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>þe soul<HI REND="italic">us</HI> wente to heuene: in þat ilke stou<HI REND="italic">n</HI>de. <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Martha in a dep pit: anonryȝt me caste—</L>
<L>&amp; soch was þe ending: þ<HI REND="italic">a</HI>t þey haddin at þe laste.</L>
<L>ffelici(t)as, a good woman,: þedir com anon</L>
<L>&amp; gaderid alle to-gederis: her<HI REND="italic">e</HI> bodius eu<HI REND="italic">er</HI>ychon;</L>
<L>þe .xiij. calendr<HI REND="italic">e</HI> of feueril: ȝhe buriid hem, I-wis. <MILESTONE N="115"/></L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> ich woot wel her<HI REND="italic">e</HI> sol<HI REND="italic">us:</HI> is brouȝt in mochil blis.</L>
<L>Now Jh<HI REND="italic">es</HI>u þ<HI REND="italic">a</HI>t is in heuene,: þou art so fre &amp; hende,</L>
<L>g<HI REND="italic">ra</HI>nte vs þat we mote: alle þedir wende.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint (s)illu(e)rin þe holy pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">Über Silverius vgl. Act. SS. Boll. 20 Juni.</NOTE> (20. Juni)</HEAD>
<LG>
<L>Illurin þe pope: þat holy marter is,</L>
<L>was I-bor<HI REND="italic">e</HI> in gr<HI REND="italic">e</HI>ce,: as þe bok vs telleþ Iwis;</L>
<L>O(r)mysda het his fadir,: man of gret lor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þe pope ne rengnyd but lytil whyle,: .ix. monþ<HI REND="italic">us</HI> &amp; namor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Ic wot, þe enleue pope: þat he was þer þo; <MILESTONE N="5"/></L>
<L>&amp; .xiij. p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he made: in al his tyme &amp; na mo,</L>
<L>&amp; ek .xv. deken<HI REND="italic">us:</HI> he makid to soþe I-wis,</L>
<L>&amp; .xix. bysschopis: þe pope sakrid w<HI REND="italic">i</HI>t-oute mys.</L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> his tyme rome nas,: who-so toldin euene,</L>
<L>wit-outen eny oþ<HI REND="italic">er</HI> pope: but dayus seuene.— <MILESTONE N="10"/></L>
<L>agapit het þe pope: þat er by-for<HI REND="italic">e</HI> him was:</L>
<L>a patriark he fou<HI REND="italic">n</HI>de: þorw his conseil by cas,</L>
<L>þat lete þe ryȝt beleue: &amp; drouȝ to eresye—</L>
<L>þe patriark<HI REND="italic">us</HI> name: was I-clepid antyonye. <NOTE PLACE="foot">14 antyonye in anthonye korr.; lat. Anthimus.</NOTE></L>
<L>him þo castin out þorwȝ consayle: þe pope agapit, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>ffor he þouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t he dede: to c<HI REND="italic">ri</HI>stindom despit;</L>
<L>al agapit<HI REND="italic">us</HI> tyme: out he was I-holde,</L>
<L>þey þe emp<HI REND="italic">er</HI>our þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e:</HI> ofte speke word<HI REND="italic">us</HI> bolde.</L>
<L>Menna he dede in his stede: þorwȝ his conseil, I-wis,</L>
<L>&amp; manteyned him al þe tyme: ff<HI REND="italic">ra</HI>m þe emp<HI REND="italic">er</HI>our &amp; his. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>þo þ<HI REND="italic">a</HI>t agapit was ded: &amp; siluerin was inne,</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>esse þouȝte bringe: aȝen anthonye w<HI REND="italic">i</HI>t ginne:</L>
<L>by Vigel þe dekene: to þe pope ȝ<HI REND="italic">he</HI> sente sone <NOTE PLACE="foot">23 Ms. þey st. ȝhe.</NOTE></L>
<L>þat he cholde to her<HI REND="italic">e</HI> come: so he auȝt to done,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> don aȝen anthonye: in to his er stede <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; aryȝt<HI REND="italic">e</HI> al þ<HI REND="italic">a</HI>t wrong: þ<HI REND="italic">a</HI>t agapit so mysdede.</L>
<L>þo þe pope þe lett<HI REND="italic">er</HI>e I-seyȝ,: he stood awhyle stille,</L>
<L>&amp; seyde in his herte,: "worþe godd<HI REND="italic">us</HI> wille!</L>
<L>Ic I-se hou it geþ: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-of nys non eþe,</L>
<L>þis lett<HI REND="italic">er</HI> is enchesou<HI REND="italic">n:</HI> to bringe me to deþe." <MILESTONE N="30"/></L>
<L><PB N="385" REF="64"/>
To þe emp<HI REND="italic">eresse</HI> he wrot aȝen: þ<HI REND="italic">a</HI>t he for no þing <NOTE PLACE="foot">31 Ms. emp<HI REND="italic">er</HI>our.</NOTE></L>
<L>ne myȝte noþ<HI REND="italic">er</HI> ne wolde: mak soch a be-ginnyng:</L>
<L>"ffor a man þ<HI REND="italic">a</HI>t is opinliche: w<HI REND="italic">i</HI>t fals be-leue of-take,</L>
<L>eu<HI REND="italic">er</HI>-eft in holicherche: he chal ben for-sake,</L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI>-mor<HI REND="italic">e</HI> ic wille: &amp; wol don by my myȝte <MILESTONE N="35"/></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t hit be acordau<HI REND="italic">n</HI>t: to skylle &amp; to ryȝte."</L>
<L>fforþ wente þe messager<HI REND="italic">us:</HI> &amp; tolde þe emp<HI REND="italic">er</HI>esse þisse.</L>
<L>&amp; þat ȝhe nas anon a-wr<HI REND="italic">e</HI>ke,: ful wo her<HI REND="italic">e</HI> was, I-wisse!</L>
<L>to beli(s)arye ȝ<HI REND="italic">he</HI> sente a lett<HI REND="italic">er</HI>e: þ<HI REND="italic">a</HI>t was þo emp<HI REND="italic">er</HI>our, <NOTE PLACE="foot">39 Ms. þey. emperour = patricius.</NOTE></L>
<L>&amp; seyde, "gentil lord,: þenche on þy gr<HI REND="italic">e</HI>t honour, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>s<HI REND="italic">e</HI>che encheson to silluerin: þ<HI REND="italic">a</HI>t he disposid be, <NOTE PLACE="foot">41 Ms. soche; l. de∣posid.</NOTE></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> wite hit wel to soþe: he wol be-t<HI REND="italic">ra</HI>ye þe.</L>
<L>þou hast Vigil, þe erchedekene: &amp; apocrisar,</L>
<L>þey habbeþ I-hurd of sillurin: boþe her &amp; þar, <NOTE PLACE="foot">44 þey st. he (der Dichter fasst apocr. als Eigenname).</NOTE></L>
<L>þey me habbeþ be-hote,: so ic hit segge to þe, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>þat þey desireþ antonye: to bring to his stat aȝe."</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our answerde þo,: "þis heste ic wole do.</L>
<L>&amp; of oþing ic ȝou warny,: myne leuedy, also: <NOTE PLACE="foot">48 Ms. &amp; myne.</NOTE></L>
<L>who-so entyseþ to his deþ: wit any-maner enchiste,</L>
<L>he chal answer<HI REND="italic">e</HI> for him: by-for<HI REND="italic">e</HI> Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>ste"— <MILESTONE N="50"/></L>
<L>he wist hit was for enuye,: for to habben wr<HI REND="italic">e</HI>che,</L>
<L>&amp; þat hit nas nouȝt þorwȝ him: so he woldin teche.</L>
</LG>
<LG>
<L>Up ar<HI REND="italic">e</HI>se falce witnesse—: þ<HI REND="italic">a</HI>t god ȝeue hem pine!—</L>
<L>"alle we auȝten to hate: þe pope sillurine:</L>
<L>for wel we witeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t lettris: he haþ sent by sonde <MILESTONE N="55"/></L>
<L>to þe king of gochor: to come in to þis londe, <NOTE PLACE="foot">56 l. gothes.</NOTE></L>
<L>&amp; seyde 'com to þe ȝate: þat asmarie I-cleped is'— <NOTE PLACE="foot">57 Ms. asmarie.</NOTE></L>
<L>by-syde laterane: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝate ȝit stant I-wis— <NOTE PLACE="foot">58 Ms. lacerane.</NOTE></L>
<L>'so þou chalt neme þe tou<HI REND="italic">n:</HI> &amp; sle þe emp<HI REND="italic">er</HI>our</L>
<L>&amp; holdin to þy-selue: alle þe gr<HI REND="italic">e</HI>t honour'." <MILESTONE N="60"/></L>
<L>for alle þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝit þe emp<HI REND="italic">er</HI>our: ne leued hem nouȝte;</L>
<L>&amp; for fele witnesse ber<HI REND="italic">e,:</HI> in dr<HI REND="italic">e</HI>de he was I-brouȝte:</L>
<L>let<HI REND="italic">er</HI>is he gan write: &amp; aft<HI REND="italic">er</HI> þe pope sente,</L>
<L>&amp; to þe emp<HI REND="italic">er</HI>esse him-self: þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke whyle he wente.</L>
<L>þo þey come to-geder<HI REND="italic">e,:</HI> ȝhe tolden þ<HI REND="italic">o</HI> anon <MILESTONE N="65"/> <NOTE PLACE="foot">65 Ms. þe st. þo.</NOTE></L>
<L>þat ilke acusasion þat me tolde: siluerin vppon.</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>esse answerde,: "for his tr<HI REND="italic">e</HI>son w<HI REND="italic">i</HI>t ryȝte <MILESTONE N="226" UNIT="f."/></L>
<L>he auȝte wel ben vndo: wo-so hit do myȝte."</L>
<L>alle þ<HI REND="italic">a</HI>t þis I-hurde,: boþe mor<HI REND="italic">e</HI> &amp; lasse,</L>
<L>seyde þat þe pope ne auȝte neuere: þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> singe masse. <MILESTONE N="70"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Now god helpe siluerin: þat is pope in rome!</L>
<L>to þe court he is I-come: to stondin þ<HI REND="italic">er</HI> to dome.</L>
<L>þe clergise me halt þ<HI REND="italic">er</HI>-oute,: &amp; in he is I-nome—</L>
<L>&amp; feue fr<HI REND="italic">e</HI>nd<HI REND="italic">us</HI> he fonde: þo he was in I-come!</L>
<L>þo he com to chau<HI REND="italic">m</HI>br<HI REND="italic">e,:</HI> me him in let; <MILESTONE N="75"/></L>
<L>he fond þe emp<HI REND="italic">er</HI>our sitte: at þe emp<HI REND="italic">er</HI>esse bedd<HI REND="italic">us</HI> feet.</L>
<L>anto(n)yne þe emp<HI REND="italic">er</HI>esse: þo ȝhe him I-say, <NOTE PLACE="foot">77 Ms. an∣toyne seyde to þe emp. (Antonina ist Belisars Gattin).</NOTE></L>
<L>seyde to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our<HI REND="italic">e</HI> nouþe,: "lord, to him þ<HI REND="italic">o</HI>u speke, <HI REND="italic">I</HI> pray!" <NOTE PLACE="foot">78 Ms. &amp; st. I.</NOTE></L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our seyde þo,: "what habbe ic mysdo to þe, <NOTE PLACE="foot">78-9 anders lat.</NOTE></L>
<L>siluerin, þat þou woldist: haue I-be-trayid me? <MILESTONE N="80"/> <NOTE PLACE="foot">80 Ms. tr<HI REND="italic">e</HI>ayid.</NOTE></L>
<L><PB N="386" REF="65"/>
good it is þat we alle: of þe ben I-war."</L>
<L>regionar þe sodekene wit þ<HI REND="italic">a</HI>t word: his mantel awey bar, <NOTE PLACE="foot">82 lat. Joannes subdiaconus regionarius primae regionis.</NOTE></L>
<L>he caste þe mantel on þe bedde: þer þe emp<HI REND="italic">er</HI>esse lay þo,</L>
<L>&amp; a monk-his abyte: on þe pope he haþ I-do.</L>
<L>sexte, anoþ<HI REND="italic">er</HI> sodekene,: þo he I-seyȝ þis, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>wentin to þe clergye: al leyȝinge I-wis, <NOTE PLACE="foot">86 Ms. þe þe.</NOTE></L>
<L>"Ic ȝou segge, good men,: boþe alle &amp; some,</L>
<L>þe pop<HI REND="italic">us</HI> dingnete is vndo: &amp; amonk he is be-come."</L>
<L>alle þey gonne fle anon,: ne dorste þ<HI REND="italic">er</HI> non astonde;</L>
<L>for þis dede þey weptin þer<HI REND="italic">e:</HI> &amp; wrongin her<HI REND="italic">e</HI> honde. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Juli, þat was an erchedekene,: vndirfeng him þo <NOTE PLACE="foot">91 lat. Vigil st. Juli.</NOTE></L>
<L>&amp; sent him in to exil: to t<HI REND="italic">ra</HI>uayl &amp; ek to wo.</L>
<L>he him fedde þ<HI REND="italic">er</HI> long: myd wat<HI REND="italic">er</HI> &amp; myd brede,</L>
<L>fort he wer<HI REND="italic">e</HI> for sorwe: &amp; for defaute dede.</L>
<L>þe .xij. calendre of iulie: I-buried he was þo. <MILESTONE N="95"/></L>
<L>now god vs bringe to þe blis: þat he was in I-do.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint paulin þe ermyte. <NOTE N="1" PLACE="foot">nach der Vita Pauli erem. auctore Hieronymo (in A. SS. Boll. Jan. I, p. 604).</NOTE> (10. al. 15. Januar.)</HEAD>
<LG>
<L>On a tyme rengned in rome: þe emp<HI REND="italic">er</HI>our decye,</L>
<L>þat to c<HI REND="italic">ri</HI>st &amp; cristindom: hadde so gr<HI REND="italic">e</HI>t enuye</L>
<L>þat alle þe c<HI REND="italic">ri</HI>stene me<HI REND="italic">n:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t he myȝt of-take</L>
<L>he let sle, but þey wolde: Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st forsake.</L>
<L>his baylin fond to ȝonge men: þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI>n to c<HI REND="italic">ri</HI>st I-fonge, <MILESTONE N="5"/> <NOTE PLACE="foot">5 baylin undeutlich.</NOTE></L>
<L>&amp; anon me gan hem pyny: w<HI REND="italic">i</HI>t tormens swyþe stronge:</L>
<L>for þat on me stripte nakid: &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t hony him smerde</L>
<L>&amp; set him to flyin &amp; to waspis,: to pine him so harde;</L>
<L>naked he stood faste I-bou<HI REND="italic">n</HI>de: eu<HI REND="italic">er</HI> to a tre so,</L>
<L>fort þis foule wormys: him hadde to deþe I-do. <MILESTONE N="10"/> <NOTE PLACE="foot">v. 10 u. 11 als ein Vers geschrieben.</NOTE></L>
<L>&amp; for þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> nolde: Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st forsake,</L>
<L>be a fayr r<HI REND="italic">e</HI>uer: a bed me ga<HI REND="italic">n</HI> him make,</L>
<L>þer-inne me him leyde: bounde faste vpriȝte,</L>
<L>&amp; dede w<HI REND="italic">i</HI>t him fool women: to habben of hem þe syȝte,</L>
<L>for he cholde torne his wille: to don lecherye. <MILESTONE N="15"/></L>
<L>ac þo he sey þ<HI REND="italic">a</HI>t his flesch: gan to sinne wrye:</L>
<L>for he nadde nouȝt wher-wit: him-self to chaste þo—</L>
<L>so fast he was I-bou<HI REND="italic">n</HI>de—: his tonge he boot atwo</L>
<L>&amp; spatte vppon þe folis: þat þo wit him wer<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>þus f<HI REND="italic">ra</HI>m fool wille: him-self he chastid þer<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="20"/></L>
<L>leuer<HI REND="italic">e</HI> he hadde þ<HI REND="italic">a</HI>t his tonge: &amp; his mouþ smerte sor<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þan he wer<HI REND="italic">e</HI> for sinne: I-dampnid for eu<HI REND="italic">er</HI>-mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>seþþe he deyde for c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue,: &amp; his soule to heue<HI REND="italic">n</HI> went.</L>
<L>paulin stood be-seyde: &amp; seyȝ al þis torment:</L>
<L>swyþe sor<HI REND="italic">e</HI> he was agast: of þe torment þat he syȝ, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; went anon in to desert,: for he ne dorste be þ<HI REND="italic">er</HI>-nyȝ.</L>
<L>&amp; þer he wonyd forty (!) ȝer: al him-self alone,</L>
<L>þat he neu<HI REND="italic">er</HI> noman I-sey: ne no bodiliche mone.</L>
<L>antoyne hym souȝte seþþe: In þe desert wel wide,</L>
<L>for he hadde gr<HI REND="italic">e</HI>t loue: w<HI REND="italic">i</HI>t him for to abyde. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>In þe desert he wente: one gr<HI REND="italic">e</HI>te stou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>so þat a for-chape best: at þe laste he fou<HI REND="italic">n</HI>de—</L>
<L>half man &amp; half hors: hit was, so tellin ic may;</L>
<L>wit his ryȝt honde: he tauȝte antoyne þe way.</L>
<L><PB N="387" REF="66"/>
seþþe he mette an oþ<HI REND="italic">er</HI> best: al for-schape also, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>his heued was be-twene his þeyis,: his choldris aboue I-do;</L>
<L>frut he bar (him) in a panyer—: hit was a loþliche þinge.</L>
<L>antoyne to him seyde,: "in þe name of heue<HI REND="italic">n</HI>-kinge,</L>
<L>er þou gon hennys: tel me what þ<HI REND="italic">o</HI>u be, <NOTE PLACE="foot">39 Ms. hemys.</NOTE></L>
<L>&amp; what þ<HI REND="italic">o</HI>u berist &amp; what þ<HI REND="italic">o</HI>u dest: her<HI REND="italic">e</HI> in þis ilke contr<HI REND="italic">e.</HI>" <MILESTONE N="40"/></L>
<L>"God of wede," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þis oþ<HI REND="italic">er,:</HI> "I-cleped ic am I-wis <NOTE PLACE="foot">41 l. wode? lat. Satyrus vocor.</NOTE></L>
<L>ou<HI REND="italic">er</HI>-al amongis heþenemen: þ<HI REND="italic">a</HI>t beleueþ amys;</L>
<L>&amp; for c<HI REND="italic">ri</HI>stindom among men: so moche I-woxe it is,</L>
<L>In pes ic may her<HI REND="italic">e</HI> wonye,: for her non ȝit þer nys."</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke word: he nyste wher it be-com. <MILESTONE N="45"/></L>
<L>for to seche paulin: antoyne his wey he nom: <NOTE PLACE="foot">46 he überschr.</NOTE></L>
<L>&amp; suþþe, so god it wolde,: in a lyte stou<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>stonding in his selle-dor<HI REND="italic">e:</HI> anton paulin I-fou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>þo paulin on antoyne: ferst his eye caste,</L>
<L>he went in to his selle: &amp; chette his dor<HI REND="italic">e</HI> wel faste. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>antoyne wente to þe dor<HI REND="italic">e:</HI> &amp; sor<HI REND="italic">e</HI> he gan to wepe,</L>
<L>&amp; seyde, "paulin, ondo þe dore!": paulin seyde, "I ne kepe.</L>
<L>fourty ȝer ic habbe ben her: ne com þ<HI REND="italic">er</HI> noman to me;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>fore ne chaltouȝ come her-inne: fort ic wete what þ<HI REND="italic">o</HI>u be."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Godd<HI REND="italic">us</HI> sergaunt ic am," q<HI REND="italic">ua</HI>þ antoyne,: "&amp; loue c<HI REND="italic">ri</HI>st by my myȝte. <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Ich nele neu<HI REND="italic">er</HI> f<HI REND="italic">ra</HI>m þe go: noþ<HI REND="italic">er</HI> day ne nyȝte;</L>
<L>ac þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u me in lete: Ic bidde pur charite,</L>
<L>for ich wole þe whyle ic libbe: her<HI REND="italic">e</HI> serue god &amp; þe."</L>
<L>In he let him þo anon: &amp; þonked oure dryȝte</L>
<L>þat he him hadde aman I-sent: þat him comforty myȝte <MILESTONE N="60"/></L>
<L>&amp; r<HI REND="italic">e</HI>de him &amp; chryue him: whan hit wer<HI REND="italic">e</HI> nede,</L>
<L>&amp; bryng him an erþe: whan þ<HI REND="italic">a</HI>t he wer<HI REND="italic">e</HI> dede.</L>
<L>þo þat it was mete-tyme,: þey seyden her<HI REND="italic">e</HI> orisou<HI REND="italic">n:</HI></L>
<L>a whyte coluer<HI REND="italic">e</HI> f<HI REND="italic">ra</HI>m heuene: to hem alyȝt adou<HI REND="italic">n,</HI></L>
<L>a cake he hem brouȝte: &amp; leyde to-for<HI REND="italic">e</HI> hem sone, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>to so moche he brouȝte: so he was wont to done;</L>
<L>aȝen he fley to heuene,: þe swete messager.</L>
<L>wel wer<HI REND="italic">e</HI> him þat eu<HI REND="italic">er</HI> was born: þ<HI REND="italic">a</HI>t hadde soche a spencer,</L>
<L>þat wolde so tr<HI REND="italic">e</HI>uliche him bringe: mete to þe mele!</L>
<L>antoyne seyde to paulin,: "þis bred þ<HI REND="italic">o</HI>u most hit dele <MILESTONE N="70"/></L>
<L>&amp; ȝif me þer-of to my parte: what þy wille be,</L>
<L>for ic nam nouȝt worþy: to etin þ<HI REND="italic">er</HI>-of wit þe."</L>
<L>"ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u ner<HI REND="italic">e,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ paulin, "worþy,: hit ner<HI REND="italic">e</HI> nouȝt hidir I-brouȝt;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt hit delin: so ic habbe I-þouȝt."</L>
<L>"nay I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ antoyne,: "so ne chal hit nouȝt be, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>for god me haþ hedir Isent: to serue<HI REND="italic">n</HI> him &amp; þe;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> ich woot to soþe: hit wer<HI REND="italic">e</HI> me auelenye</L>
<L>ȝif ich þe br<HI REND="italic">e</HI>d br<HI REND="italic">e</HI>ke: &amp; hadde þe mayst<HI REND="italic">ri</HI>e,</L>
<L>&amp; þerfor<HI REND="italic">e</HI> ich nele hit dele: I-wis neu<HI REND="italic">er</HI>-mo."</L>
<L>wit þat word þe coluer<HI REND="italic">e:</HI> com flen aȝen hem to, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>þe bred he deled wel euene: &amp; leyden hem be-twene— <NOTE PLACE="foot">81 die folgenden Verse sind im Ms. durchstrichen.</NOTE></L>
<L>þat þey wer<HI REND="italic">e</HI> boþe wel wit god: þ<HI REND="italic">er</HI> hit was I-sene! <NOTE PLACE="foot">70-82 anders lat.</NOTE></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>e þe leuedin I-fer<HI REND="italic">e:</HI> whyle godd<HI REND="italic">us</HI> wille was,</L>
<L>&amp; seþþe paulin deyde: &amp; þorw lyonis I-beriid was by cas;</L>
<L>&amp; antoyne nadde neu<HI REND="italic">er</HI>e man: I-seye on er<HI REND="italic">e</HI>þe I-brouȝte <MILESTONE N="85"/></L>
<L>no nyste hou mann<HI REND="italic">us</HI> pit: scholde ben I-wrouȝte.</L>
<L><PB N="388" REF="67"/>
paulin wente to heuene,: so ich ȝow telle for<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>an hondrid ȝer four-scor<HI REND="italic">e</HI> &amp; seuene: aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st was bor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u, for paulinu<HI REND="italic">s</HI> loue,: ȝif it ben þy wille,</L>
<L>cheldin vs f<HI REND="italic">ra</HI>m þe foule fend: þat he vs nauȝt ne spille. <MILESTONE N="90"/></L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint ciluestir þe holy pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">Quelle bei Mombritius II, 283; (der griech. Text in Combefis Illustrium mar∣tyrum lecti triumphi, Paris 1560, p. 258-336, ist Übersetzung einer anderen älteren, kürzeren lat. Redaktion, und wieder von Simeon Metaphrastes [ed. in Surius, Lipo∣mani] bearbeitet). Der Text bei Mombritius liegt der Leg. aurea und den deut∣schen Bearbeitungen: Trierer Bruchstücke (804 Verse, XII. Jahrhundert; ed. von M. Rödiger in Haupts Zeitschr. 1878, 22, p. 145 ff.) und dem bekannten Gedicht Konrads v. Würzburg zu Grunde. Der engl. Text ist stark gekürzt.</NOTE> (31. Dec.)</HEAD>
<LG>
<L>Anon þo þe emp<HI REND="italic">er</HI>our costauntin: hadde his false godd<HI REND="italic">us</HI> forsake</L>
<L>&amp; þorwȝ siluestris lor<HI REND="italic">e:</HI> hadde c<HI REND="italic">ri</HI>stindom I-take,</L>
<L>þe iewis woldin, ȝif hy myȝten,: w<HI REND="italic">i</HI>t gr<HI REND="italic">e</HI>t disputaciou<HI REND="italic">n</HI></L>
<L>ciluest<HI REND="italic">er</HI> vndo, for to bringin: al c<HI REND="italic">ri</HI>stindom a-dou<HI REND="italic">n.</HI></L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our so g<HI REND="italic">ra</HI>nted,: who-so mayst<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="5"/></L>
<L>me choldin to his lawe: anon to tornyn þer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; þorwȝ a comeune consayle: aday þ(e)r was I-set,</L>
<L>heþin, iewis &amp; c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: þedir werin I-feet.</L>
<L>to heþin clerk<HI REND="italic">us</HI> me ches: in stede of iustise,</L>
<L>craton &amp; neophil þey hetin,: tr<HI REND="italic">e</HI>we men &amp; wyse. <MILESTONE N="10"/> <NOTE PLACE="foot">10 M. Zenophilus.</NOTE></L>
<L>&amp; for þ<HI REND="italic">er</HI> ne cholde contek be,: þe emp<HI REND="italic">er</HI>our seyde þo</L>
<L>þat þe whylis þ<HI REND="italic">a</HI>t on speke: þ<HI REND="italic">er</HI> ne chold speke namo;</L>
<L>&amp; ȝif hit be-fille so: þ<HI REND="italic">a</HI>t on wer<HI REND="italic">e</HI> ou<HI REND="italic">er</HI>come,</L>
<L>he ne cholde to disputison: aȝen namor<HI REND="italic">e</HI> ben Inome. <NOTE PLACE="foot">14 Ms. cholde namor<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>siluestr<HI REND="italic">e</HI> &amp; his clerkis: &amp; alle þe iewis I-wis <MILESTONE N="15"/> <NOTE PLACE="foot">15 Ms. siluestr<HI REND="italic">e</HI> &amp; his ciluestr<HI REND="italic">e</HI> &amp; his clerkis.</NOTE></L>
<L>wit wel good wille: anon g<HI REND="italic">ra</HI>nted al þis.</L>
<L>þo aros þ<HI REND="italic">er</HI> vp a iew: þ<HI REND="italic">a</HI>t was wel wis &amp; war,</L>
<L>me him clepid by his name: mayst<HI REND="italic">er</HI> abya<HI REND="italic">t</HI>ar. <NOTE PLACE="foot">18 Ms. abyacar.</NOTE></L>
<L>he seyde, "þat cristindome is fals,: also þencheþ me,</L>
<L>for þey seggeþ in her<HI REND="italic">e</HI> lawe: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> beþ god<HI REND="italic">us</HI> þre, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>vadir &amp; sone &amp; holygost: þey seggeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t god is;</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t be þr<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">er</HI>sonys,: þre god<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> beþ, I-wis,</L>
<L>&amp; þat is fals, for in p<HI REND="italic">ro</HI>phesyȝe: Ich hit I-finde sone:</L>
<L>'loke,' seyþ god, 'þat ic it am: &amp; none nys but ic one'."</L>
</LG>
<LG>
<L>Siluester<HI REND="italic">e</HI> him answer<HI REND="italic">e</HI>d: w<HI REND="italic">i</HI>t wel mylde mode: <MILESTONE N="25"/></L>
<L>"þy prophesy is tr<HI REND="italic">e</HI>ue &amp; good,: who-so hit ondirstode:</L>
<L>fadir &amp; sone &amp; holy gost,: þey hy be p<HI REND="italic">er</HI>sonis þre,</L>
<L>O god hyȝ beþ, I-wis,: þ<HI REND="italic">a</HI>t ich may cheue wel þe.</L>
<L>þe sonne is hoot, &amp; dryȝe,: &amp; in syȝt wel cler<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt I-sen to soþe: þ<HI REND="italic">a</HI>t þre kend<HI REND="italic">us</HI> beþ her<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="30"/></L>
<L>&amp; þey þ<HI REND="italic">er</HI> is on sonne—: we seþ wel hit is so:</L>
<L>for ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u nome eny kende awey,: þe so<HI REND="italic">n</HI>ne wer al ondo.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> þe p<HI REND="italic">ro</HI>phesyȝe is good,: ac þou leuist amysse."</L>
<L>Craton seyde anon-ryȝt,: "þe iew ou<HI REND="italic">er</HI>-come isse."</L>
</LG>
<LG>
<L>And þo aros an oþ<HI REND="italic">er</HI> iew: þ<HI REND="italic">a</HI>t was I-hote abram, <MILESTONE N="35"/> <NOTE PLACE="foot">35 Mombr. Jonas.</NOTE></L>
<L>&amp; to distroiin c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: þese word<HI REND="italic">us</HI> forþ he nam:</L>
<L><PB N="389" REF="68"/>
"by-þenche þe, ciluest<HI REND="italic">er,</HI>" he seyde,: "in þy disputisoun,</L>
<L>þat god ȝaf his blessing: to sircu<HI REND="italic">m</HI>sision;</L>
<L>on abraham &amp; on his kin: þe blessing by-gan,</L>
<L>&amp; wel þou wost þ<HI REND="italic">er</HI>-w<HI REND="italic">i</HI>t-oute: I-saued ne worþ noman; <MILESTONE N="40"/></L>
<L>who-so wille I-saued be: he moot ligge adoun</L>
<L>cristindom, &amp; ondirfonge: circu<HI REND="italic">m</HI>cisiou<HI REND="italic">n.</HI>"</L>
<L>Q<HI REND="italic">ua</HI>d siluestir, "þou be-ginnys: þy reson al amys,</L>
<L>for abraham I-blessed was: er þ<HI REND="italic">o</HI>u seydist al þis</L>
<L>&amp; he nas neu<HI REND="italic">er</HI> I-sircu<HI REND="italic">m</HI>sisid—: þow wost þat hit was so— <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; þat is a conclusion gr<HI REND="italic">e</HI>t, &amp; false: þat þou me seist to.</L>
<L>ac as ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawe er by-gan: in þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete abraham,</L>
<L>also hit token ende: þo Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist <HI REND="italic">v</HI>lesse nam, <NOTE PLACE="foot">48 Ms. alesse.</NOTE></L>
<L>soþfast god &amp; soþfast man,: &amp; bouȝte vs on þe rode</L>
<L>fram þe pyne of helle-pitte: al w<HI REND="italic">i</HI>t his swete blode; <MILESTONE N="50"/></L>
<L>his pes &amp; his blessing: to alle me<HI REND="italic">n</HI> he ȝaf þo</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t woldin w<HI REND="italic">i</HI>t good wille: his seruise for to do.</L>
<L>&amp; for abraham raþ<HI REND="italic">er:</HI> serued him aryȝt,</L>
<L>he him ȝaf his blessing,: þat þ<HI REND="italic">o</HI>u Iknowe myȝt.</L>
<L>In tokene of þis blessing,: sircu<HI REND="italic">m</HI>sision by-gan, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-þorw w<HI REND="italic">i</HI>t-outen desert: blessing ne may habbe noman."</L>
<L>þo seyde neophil: to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our I-wis:</L>
<L>"makeþ þe iew gon sitte,: for he al ou<HI REND="italic">er</HI>come is."</L>
</LG>
<LG>
<L>Anon vp sterte þe þridde: þ<HI REND="italic">a</HI>t me cleped golye: <NOTE PLACE="foot">59 M. Godolias.</NOTE></L>
<L>"for he seyþ þ<HI REND="italic">a</HI>t god deyde: me þinkeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t he lyȝe: <MILESTONE N="60"/></L>
<L>god ne may in none wise: þolye pyne ne wo,</L>
<L>noþ<HI REND="italic">er</HI> sorwe no myseyse,: ne deþ ne-þe-mo,</L>
<L>for he is lyf &amp; hele,: ioye &amp; alle blisse;</L>
<L>for who seyþ þ<HI REND="italic">a</HI>t he deyde,: I-wis he seyþ amysse." <NOTE PLACE="foot">64 l. forþi?</NOTE></L>
<L>siluestir him answerid: wel myldeliche &amp; stille: <MILESTONE N="65"/></L>
<L>"þo þ<HI REND="italic">o</HI>u seydist þ<HI REND="italic">a</HI>t ic leyȝ: þ<HI REND="italic">o</HI>u seydist þyne wille.</L>
<L>þat god was her<HI REND="italic">e</HI> on erþe I-bor<HI REND="italic">e:</HI> Ich telle þe, moun amyȝe, <NOTE PLACE="foot">67 l. it telleþe.</NOTE></L>
<L>abacuk &amp; balaham: &amp; oþ<HI REND="italic">er</HI> prophesyȝe,</L>
<L>of his deþ ieremye: in ȝoure lawe tolde</L>
<L>&amp; manye oþ<HI REND="italic">er</HI> profetis: þat wer<HI REND="italic">e</HI>n swyþe bolde. <MILESTONE N="70"/></L>
<L>þe bokis of ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawe: þ<HI REND="italic">o</HI>u most forsakin, I-wis,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> nedis g<HI REND="italic">ra</HI>ntin: þ<HI REND="italic">a</HI>t þis þing al soþ is."</L>
<L>"we seþ wel," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "þat þis is wel good r<HI REND="italic">e</HI>sou<HI REND="italic">n.</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u, syr<HI REND="italic">e</HI> golye,: let ben al þy disputisou<HI REND="italic">n</HI>!"</L>
</LG>
<LG>
<L>Anna het þe ferþe iew: &amp; he aros vp þo, <MILESTONE N="75"/> <NOTE PLACE="foot">75 M. Aunan.</NOTE></L>
<L>he seyde, "siluestr<HI REND="italic">e,</HI> of þin crist: moche þ<HI REND="italic">o</HI>u seist vs to</L>
<L>&amp; aleist autorites: þat beþ of our<HI REND="italic">e</HI> lawe,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þe p<HI REND="italic">ro</HI>phetis seydin: sumtyme be olde dawe;</L>
<L>þou seist þey seydin þ<HI REND="italic">a</HI>t by þy c<HI REND="italic">ri</HI>st,: p<HI REND="italic">re</HI>ue þ<HI REND="italic">a</HI>t hit is so!</L>
<L>&amp; þan ich holdin me al ouer-come,: for ryȝt is þ<HI REND="italic">a</HI>t ich do." <MILESTONE N="80"/></L>
<L>siluestir him answer<HI REND="italic">e</HI>d: &amp; seyde, "leue broþer,</L>
<L>ȝif þou seist þ<HI REND="italic">a</HI>t he nys nouȝt,: þan þou most s(h)ewe som oþ<HI REND="italic">er.</HI> <NOTE PLACE="foot">82 l. he it.</NOTE></L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wost aryȝt,: tak kep to his dede:</L>
<L>for þey cholleþ ber<HI REND="italic">e</HI> witnes: of þ<HI REND="italic">a</HI>t ich by him sede."</L>
<L>seint eline answerde þo: &amp; seyde at þe frome: <MILESTONE N="85"/></L>
<L>"bot he mowe scheue anoþ<HI REND="italic">er,:</HI> he is al ou<HI REND="italic">er</HI>come."</L>
</LG>
<LG>
<L>Eborech seyde, þe fifþe iew,: "Ich her<HI REND="italic">e</HI> a wondir cas: <NOTE PLACE="foot">87 M. Doech.</NOTE></L>
<L>þey seggeþ þat her<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>st: of daueþ kende was:</L>
<L><PB N="390" REF="69"/>
Daueþ was I-sircomsisid,: &amp; her<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>st also,</L>
<L>for þe gr<HI REND="italic">e</HI>te sinne: þat ferst was I-do. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>ȝif me þorwȝ sircomsision: Is f<HI REND="italic">ra</HI>m þilke sinne I-brouȝt,</L>
<L>me þinkeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝour<HI REND="italic">e</HI> cristindom: Is al I-makid for nouȝt,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> al our<HI REND="italic">e</HI> lawe: for nouȝt I-maked is,</L>
<L>þat god him-self wit his hond: wrot to moyses, I-wis."</L>
<L>"Ich seyde," q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluest<HI REND="italic">er</HI> þo,: "to þin fer<HI REND="italic">e</HI> abraham <MILESTONE N="95"/></L>
<L>þat in abraham þe olde: ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawe be-ginnyng nam <MILESTONE N="228" UNIT="f."/></L>
<L>&amp; last eu<HI REND="italic">er,</HI> fort Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: hedir an erþe cam</L>
<L>&amp; in his oune body: c<HI REND="italic">ri</HI>stindom he ondir-nam.</L>
<L>he began in ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawe,: &amp; þerof þ<HI REND="italic">o</HI>u seydist aryȝte;</L>
<L>&amp; suþþe he tok our<HI REND="italic">e</HI> kende: þorw his swete myȝte, <MILESTONE N="100"/></L>
<L>to cheuen þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawe: noldin helpe nouȝte</L>
<L>to bringen mankende to heuene,: vort he wer<HI REND="italic">e</HI> I-bouȝte.</L>
<L>ȝut he by-gan c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: <HI REND="italic">an</HI> oþ<HI REND="italic">er</HI> þing to teche: <NOTE PLACE="foot">103 Ms. &amp; st. an.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawe to wi<HI REND="italic">m</HI>men: ne may noþing areche—</L>
<L>for þ<HI REND="italic">o</HI>u ne herdist neu<HI REND="italic">er</HI>e: in cyte ne in toun <MILESTONE N="105"/></L>
<L>þat wy<HI REND="italic">m</HI>men in ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawe: hadde circomsicioun;</L>
<L>þan þou most, me þinkeþ,: þis þing g<HI REND="italic">ra</HI>ntin me:</L>
<L>þat wimme(n) beþ I-blessed: oþ<HI REND="italic">er</HI> þat hy ne be.</L>
<L>ac Jh<HI REND="italic">es</HI>u, þ<HI REND="italic">a</HI>t alyȝte f<HI REND="italic">ra</HI>m heuene: &amp; hadde manhede her<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>wolde þ<HI REND="italic">a</HI>t men &amp; women: alle I-saued wer<HI REND="italic">e:</HI> <MILESTONE N="110"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he made c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: þ<HI REND="italic">a</HI>t to boþe comyn is."</L>
<L>"syr<HI REND="italic">e</HI> siluestr<HI REND="italic">e,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ craton,: "wel scilful is þy r<HI REND="italic">e</HI>son, I-wis."</L>
</LG>
<LG>
<L>Þo aros þe sixþe iew: þat me cleped thusy: <NOTE PLACE="foot">113 M. Chusi.</NOTE></L>
<L>"of on þing ich wondir moche: &amp; ich ȝou telle why:</L>
<L>he seyþ þat her<HI REND="italic">e</HI> Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: was I-born of a mayde. <MILESTONE N="115"/></L>
<L>Ich wolde þ<HI REND="italic">a</HI>t <HI REND="italic">h</HI>e þat prouede: þ<HI REND="italic">a</HI>t he þ<HI REND="italic">er</HI>-of soþ sayde! <NOTE PLACE="foot">116 Ms. þe.</NOTE></L>
<L>for ech man may wel I-wite: þat haueþ eny mende,</L>
<L>þat ȝif amayde ber<HI REND="italic">e</HI>n a child,: it wer<HI REND="italic">e</HI> aȝen kende.</L>
<L>wyȝ ȝhe was wif &amp; mayde: al boþe-to I-fer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>ȝif þou cheuist al þis aryȝt: ou<HI REND="italic">er</HI>come ich am her<HI REND="italic">e.</HI>" <MILESTONE N="120"/></L>
<L>siluestir answerde &amp; seyde,: "eueriche man wot þis</L>
<L>þat noþing nys so clene &amp; fayr<HI REND="italic">e:</HI> so god him-selue is:</L>
<L>&amp; suþþe god wolde þorw his myȝte: an erþe ben I-bor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>a clene woman he moste habbe: þat werin w<HI REND="italic">i</HI>t-outen hor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> hit wer<HI REND="italic">e</HI> aȝen his kende: in her<HI REND="italic">e</HI> for to be. <MILESTONE N="125"/></L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> his modir was mayde,: for soþ ich segge þe.</L>
<L>&amp; who-so lokiþ to oþ<HI REND="italic">er</HI> þin<HI REND="italic">gus:</HI> þat god haþ I-wrouȝt, <NOTE PLACE="foot">127 Ms. þink<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>him to ben I-bor<HI REND="italic">e</HI> of a mayde: vnkendelich nys it nouȝt:</L>
<L>adam he m<HI REND="italic">a</HI>de of erþe: þat modir he nadde noon; <NOTE PLACE="foot">129 Ms. mede.</NOTE></L>
<L>suþþe he made eue, his wif,: of his o rib-boon. <MILESTONE N="130"/></L>
<L>wel þ<HI REND="italic">o</HI>u wost ȝhe hadde a fadir,: ac modir non þ<HI REND="italic">er</HI> nas:</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u w<HI REND="italic">i</HI>t-oute erþelich fadir: an erþe I-bor<HI REND="italic">e</HI> was.</L>
<L>ȝhe was wif for þr<HI REND="italic">e</HI> skylis: þat him ber<HI REND="italic">e</HI> to man:</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t me ne cholde no velenye: seggen her<HI REND="italic">e</HI> vppon;</L>
<L>&amp; for to habben a fer<HI REND="italic">e:</HI> in to egipt to gon, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>þat myȝte ber<HI REND="italic">e</HI> witnesse: of her<HI REND="italic">e</HI> dedis echon;</L>
<L>&amp; for he wolde vnknoue be: to bigg vs wit his blode—</L>
<L>for ȝif þe iewis him hadde I-knowe,: ner<HI REND="italic">e</HI> þey neu<HI REND="italic">er</HI> so wode,</L>
<L>þey noldin for al þe world: him habbe I-don on þe rode.</L>
<L>þis beþ þe skelis why ȝhe was wif,: who-so hem ondirstode." <MILESTONE N="140"/></L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ neophil þo,: "he has answerid aryȝt,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">o</HI>u sixt wel, syr<HI REND="italic">e</HI> thusy,: wit-segge him þ<HI REND="italic">o</HI>u ne myȝt."</L>
</LG>
<LG>
<PB N="391" REF="70"/>
<L>Vp aros be<HI REND="italic">n</HI>iamin: þ<HI REND="italic">a</HI>t þe seueþe iew was:</L>
<L>"me þinkeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>st: for noþing god nas, <NOTE PLACE="foot">144 Ms. good.</NOTE></L>
<L>for þ<HI REND="italic">a</HI>t he wold soffry: I-fondid for to be— <MILESTONE N="145"/></L>
<L>so men of her<HI REND="italic">e</HI> lawe: habbeþ I-told me—</L>
<L>&amp; þe fend<HI REND="italic">us</HI> companye: god hateþ in ech syde;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> me þinkeþ wondir: how þe fend myȝt abyde</L>
<L>wit him eny stou<HI REND="italic">n</HI>de: him to fondy so.</L>
<L>answer<HI REND="italic">e</HI> me to þis resou<HI REND="italic">n,:</HI> for ich nele namo." <MILESTONE N="150"/></L>
<L>siluestir him answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "þou myȝt I-sen al þis:</L>
<L>who-so wile hele a þyng: þat is I-don amys,</L>
<L>he moot hit wel ryȝte: in eueriche poynt,</L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">er</HI> lakke eny poynt,: þe heler nys nouȝt queint.</L>
<L>for þ<HI REND="italic">us</HI> dede Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist,: lord of alle þing: <MILESTONE N="155"/></L>
<L>he soffrid to ben I-fondid: aȝens adam<HI REND="italic">us</HI> fonding.</L>
<L>adam g<HI REND="italic">ra</HI>nted to þe fend: &amp; was þorwȝ sinne I-nome;</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u aȝen sinne stood,: þe fend was ou<HI REND="italic">er</HI>-come.</L>
<L>to þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> demau<HI REND="italic">n</HI>de: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u hast forþ I-brouȝt,</L>
<L>Ic answerde whil-er,: for he ne knew him nouȝt." <MILESTONE N="160"/></L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "now þis is wel I-sede;</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þe iew gon sitte,: me þinkeþ hit is rede."</L>
</LG>
<LG>
<L>Vp aros þe eyȝthe: þat was I-cleped arthel: <NOTE PLACE="foot">163 M. Arohel.</NOTE></L>
<L>"me þinkeþ," he seyde, "of many þing: þat siluest<HI REND="italic">er</HI> seyþ wel,</L>
<L>&amp; wel we witeþ for soþe: þat god al-myȝty is <MILESTONE N="165"/></L>
<L>&amp; naþ to noþing nede—: ech man wot wel þis.</L>
<L>why wolde god ben I-bor<HI REND="italic">e:</HI> &amp; seþþe deyin so,</L>
<L>whan hit nas no nede: þat he hit choldin do?"</L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluestir þo,: "þou seist a wel soþ þing,</L>
<L>god naþ to noþing nede: for he is al-myȝty king. <MILESTONE N="170"/></L>
<L>ac þey ech man woot wel,: þey he nabbe nede non,</L>
<L>for alle we habbeþ nede: to him eu<HI REND="italic">er</HI>y-chon, <NOTE PLACE="foot">172 tilge for.</NOTE></L>
<L>from heue<HI REND="italic">n</HI> he alyȝte: to betin oure nede,</L>
<L>for ellis we choldin: eu<HI REND="italic">er</HI>i brennin in helle-glede. <NOTE PLACE="foot">174 l. euer.</NOTE></L>
<L>&amp; ȝif he wolde fillin his wille,: god moste ned do so, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>for noþ<HI REND="italic">er</HI> man ne au<HI REND="italic">n</HI>gel: soche dede ne myȝt do.</L>
<L>for man was of þe kend: þ<HI REND="italic">a</HI>t hadde þe hest I-broke;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> in þe deuelis power: al man-kin was I-loke,</L>
<L>&amp; was þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> vnworþy: mankin for to bigge.</L>
<L>an au<HI REND="italic">n</HI>gel was to þis chaffar<HI REND="italic">e:</HI> to feble, ich þe segge: <MILESTONE N="180"/></L>
<L>ffor god in his godhede: hadde þe doom I-ȝeue</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ech man for adam<HI REND="italic">us</HI> sinne: to helle chold ben I-dreue.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> nedis god moste: þat ilke dom vndo;</L>
<L>&amp; soþfast man he moste be: þe deþ to ondirfo."</L>
<L>"lord," q<HI REND="italic">ua</HI>þ seint eline,: "þis is good resoun! <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Ic hit ȝeue for dome: þ<HI REND="italic">a</HI>t þis iew sitte adoun." <NOTE PLACE="foot">186 Ms. q<HI REND="italic">ua</HI>þ in þ<HI REND="italic">a</HI>t korr.</NOTE></L>
</LG>
<LG>
<L>Vp aros þe nyþe: þat was I-hote Jubal:</L>
<L>"aȝen w<HI REND="italic">i</HI>t his þouȝte: siluest<HI REND="italic">er</HI> moot &amp; chal:</L>
<L>for ȝif he moot his wille haue,: distroye he wole spoushode,</L>
<L>þat c<HI REND="italic">ri</HI>st him-self heet: me cholde holdin al abrode. <MILESTONE N="190"/></L>
<L>&amp; me þinkeþ þ<HI REND="italic">a</HI>t is fals: al þat he haueþ I-sede</L>
<L>by god, þ<HI REND="italic">a</HI>t he I-fonded was,: I-pynyd &amp; ek dede:</L>
<L>for he is myȝtful &amp; wertew<HI REND="italic">us:</HI> &amp; soþfast lif also.</L>
<L>al þis is aȝen kende: but þer ben sonys to;</L>
<L><PB N="392" REF="71"/>
&amp; ȝif þ<HI REND="italic">er</HI> beþ sonys to,: aȝen kende hit is, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>for þan beþ þ<HI REND="italic">er</HI> four<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">er</HI>sonys: in his godhede, I-wis."</L>
<L>"be stille!" q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluestir þo,: "for þ<HI REND="italic">o</HI>u spekist aȝen ryȝt:</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t by þy-selue: to soþe wite þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt:</L>
<L>þou hast in þy-selue,: þ<HI REND="italic">o</HI>u wost wel, kend<HI REND="italic">us</HI> two,</L>
<L>of body &amp; of soule—: ech man haueþ also. <MILESTONE N="200"/></L>
<L>so haþ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st to kend<HI REND="italic">us,:</HI> of god &amp; of man.</L>
<L>In his manhede he þolid: alle þ<HI REND="italic">a</HI>t ich telle<HI REND="italic">n</HI> can;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e,</HI> þey he hadde to kend<HI REND="italic">us,:</HI> sone þer nas but on."</L>
<L>"Iwis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ craton, "þis is soþ: &amp; þat we seþ echon."</L>
</LG>
<LG>
<L>Vp aros thara, a iew,: þ<HI REND="italic">a</HI>t þe tenþe was, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>&amp; seyde, "of skylis &amp; autorites: þ<HI REND="italic">o</HI>u tellist mony a cas:</L>
<L>Telle vs of his dedis: þat he haþ I-wrouȝt, <MILESTONE N="229" UNIT="f."/></L>
<L>&amp; so þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt best p<HI REND="italic">ro</HI>ue þe skylle: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u hast forþ I-brouȝt."</L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluestir, "Ich wole þe telle anon.</L>
<L>he was I-bor<HI REND="italic">e</HI> of a mayde,: &amp; so nas neu<HI REND="italic">er</HI> non. <MILESTONE N="210"/></L>
<L>þe holygost alyȝt on him: be þe flom iordan,</L>
<L>&amp; beren vp witnesse: þat he was god &amp; man.</L>
<L>In þe cane of g(a)lile: he tornyd wat<HI REND="italic">er</HI> to wyne,</L>
<L>&amp; fele men he helid of euelis: w<HI REND="italic">i</HI>t-oute medecyne;</L>
<L>vif þousend men he fedde: w<HI REND="italic">i</HI>t fif louis of br<HI REND="italic">e</HI>de <MILESTONE N="215"/></L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t þr<HI REND="italic">e</HI> visschis; a-rerid to lyue: mony þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI>n dede. <NOTE PLACE="foot">216 l. &amp; rerid.</NOTE></L>
<L>he aros f<HI REND="italic">ra</HI>m deþ to lyue: wel myȝtfulliche I-wis,</L>
<L>&amp; seþþe he stey to heuene—wel many I-seyȝ al þis. <NOTE PLACE="foot">218 Ms. nany.</NOTE></L>
<L>tel me, syr<HI REND="italic">e</HI> thara,: who myȝte do soch dede?"</L>
<L>"I-wis, noman but god,": neophil þo sede. <MILESTONE N="220"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Vp aros þe enleueþe: þat hyȝte sylion,</L>
<L>&amp; seyde to siluestr<HI REND="italic">e:</HI> þese wo<HI REND="italic">r</HI>dis anon: <NOTE PLACE="foot">222 Ms. wondris.</NOTE></L>
<L>"Ic pose wel þ<HI REND="italic">a</HI>t god &amp; man: was ȝour<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>st Jh<HI REND="italic">es</HI>u,</L>
<L>ek he was al-myȝty king: so me þencheþ nouȝ:</L>
<L>for ȝif he wer<HI REND="italic">e</HI> al-myȝty,: he myȝte oþ<HI REND="italic">er</HI>-wise habbe Ido <MILESTONE N="225"/></L>
<L>&amp; deliu<HI REND="italic">er</HI>ed his peple: f<HI REND="italic">ra</HI>m pyne &amp; f<HI REND="italic">ra</HI>m wo, <NOTE PLACE="foot">226 pyne in syne korr?</NOTE></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t he nadde so chamfulliche: to deþe ben I-brouȝt.</L>
<L>wel lite mayst<HI REND="italic">ri</HI> it wer<HI REND="italic">e</HI> to him: to bringe þe fend to nouȝt;</L>
<L>so he myȝt alle: his pouer habbe I- nome,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he ne cholde habbe I-holdin: mankin in p<HI REND="italic">re</HI>sone." <MILESTONE N="230"/></L>
<L>"Ech man ma wite," q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluestir,: "þat haþ eny in-syȝt,</L>
<L>þat to wirche by mayst<HI REND="italic">ri</HI>e: ofte hit is no ryȝt;</L>
<L>&amp; god is eu<HI REND="italic">er</HI> ryȝtful: in his werk<HI REND="italic">us</HI> alle,</L>
<L>he nele do no wrong to noþing,: what-so-eu<HI REND="italic">er</HI> by-falle.</L>
<L>for ryȝt wolde þat he bette: wit his pyne I-wis <MILESTONE N="235"/></L>
<L>alle þing þ<HI REND="italic">a</HI>t adam dede: in paradis amys,</L>
<L>&amp; adam in al his body: to sinne hadde delit,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>st in al his body: þolid pyne &amp; despit."</L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe quene þo,: "þis skylle is swyþe gode."</L>
<L>"þilke ieu is ou<HI REND="italic">er</HI>come,": q<HI REND="italic">ua</HI>þ echmon þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> stode. <MILESTONE N="240"/> <NOTE PLACE="foot">240 ieu über ausgestr. god.</NOTE></L>
</LG>
<LG>
<L>Vp aros þe .xij.: þat ȝamber me cleped I-wis: <NOTE PLACE="foot">241 M. Zambri.</NOTE></L>
<L>"Ich can þorw a charme: þ<HI REND="italic">a</HI>t swyþe queinte is</L>
<L>slee ech-maner best,: ȝif ich hit seyȝ in his er<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>for euerich þing chal deyin: þat hit may I-her<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L><PB N="393" REF="72"/>
"how lernydist þ<HI REND="italic">o</HI>u þat charme," q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluestir,: "&amp; ne herdist it nouȝt, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>&amp; so ofte þ<HI REND="italic">o</HI>u dest it segge: lest þ<HI REND="italic">o</HI>u to deþe ben I-brouȝt?"</L>
<L>þe iew anon answerde: "what is þat to þe?</L>
<L>her-by-syde is a bole wilde,: let him bring to me!</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> ich wole w<HI REND="italic">i</HI>t myn charme: to-fore þis men echon</L>
<L>him bringe to þe deþe: in þilke place anon, <MILESTONE N="250"/></L>
<L>&amp; þan ic wole bidde: for ȝour<HI REND="italic">e</HI> cortesyȝe</L>
<L>þat ȝe me g<HI REND="italic">ra</HI>nte, so ryȝt is,: to habben þe maystrye."</L>
<L>"O þing," q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluest<HI REND="italic">er,:</HI> "Ic wole g<HI REND="italic">ra</HI>nty wel:</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u hit do þorw godd<HI REND="italic">us</HI> myȝt: to ȝeue þe þe mayst<HI REND="italic">ri</HI> echdel.</L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wirchist þorwȝ þe fend,: þe ne tit maystry non, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>for ich wole þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> myȝt: þyne werk<HI REND="italic">us</HI> alle vndon."</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI>ne seyde þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "siluest<HI REND="italic">er</HI> spekeþ al ryȝte.</L>
<L>leteþ fecche þe bole anon,: to saye þe iew-is myȝte!"</L>
<L>sixty men anon-ryȝt: gon him aft<HI REND="italic">er</HI> go,</L>
<L>&amp; brouȝt him to-for<HI REND="italic">e</HI> þe iew: myd moche chame &amp; wo. <MILESTONE N="260"/></L>
<L>&amp; þe iew þe charme seyde: al in his er<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>&amp; anon he fil adou<HI REND="italic">n</HI> ded: in þe place þer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þo seyde þe iewis,: &amp; werin swiþe proute:</L>
<L>"I-wis, siluest<HI REND="italic">er</HI> is ou<HI REND="italic">er</HI>come,: herof nys no doute!"</L>
<L>"syr<HI REND="italic">e</HI> emp<HI REND="italic">er</HI>our," q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluestr<HI REND="italic">e,:</HI> "now is þis bole dede, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>&amp; ondir-stondiþ vppon oþing: þat was er I-sede: <NOTE PLACE="foot">266 tilge &amp;.</NOTE></L>
<L>me chold asay wheyþ<HI REND="italic">er</HI> he wrouȝt: þorw godd<HI REND="italic">us</HI> myȝt alle þisse</L>
<L>&amp; so to g<HI REND="italic">ra</HI>nty þe mayst<HI REND="italic">ri</HI>e—: þis was forward, I-wisse!"</L>
<L>"parfey," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "ic wole wel þ<HI REND="italic">a</HI>t it be so."</L>
<L>"ar<HI REND="italic">e</HI>re þe bole to lyue aȝe,": q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluest<HI REND="italic">er</HI> to him þo, <MILESTONE N="270"/></L>
<L>"oþ<HI REND="italic">er</HI> ellis ich wole p<HI REND="italic">ro</HI>ue: by skylle of our<HI REND="italic">e</HI> lawe, <NOTE PLACE="foot">271 urspr. p<HI REND="italic">ro</HI>pe.</NOTE></L>
<L>þorw þe fend<HI REND="italic">us</HI> myȝte: þe bole þ<HI REND="italic">o</HI>u hast aslawe."</L>
<L>Ȝamber him answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "þ<HI REND="italic">er</HI>-of nab ich no myȝte,</L>
<L>for þe uertu of my charme: nys nouȝt þerto I-dyȝte."</L>
<L>"þan is hit on þe deuil-his half,": q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluest<HI REND="italic">er</HI> þo, <MILESTONE N="275"/></L>
<L>"þin charme þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u wirchist wit: &amp; þat þ<HI REND="italic">o</HI>u hast I-do.</L>
<L>for god seyþ in ȝour<HI REND="italic">e</HI> boke,: alle ȝe hit mowe I-se:</L>
<L>'Ichc habbe pouer to lyue ar<HI REND="italic">e</HI>re: &amp; ek pouer to sle'.</L>
<L>ȝif þou hast pouer to sle: &amp; nouȝt to lyue ar<HI REND="italic">e</HI>re,</L>
<L>þy myȝt is f<HI REND="italic">ra</HI>m god I-dyȝt: &amp; is al ell<HI REND="italic">us</HI>-where; <MILESTONE N="280"/></L>
<L>&amp; ȝif þy myȝt is ell<HI REND="italic">us</HI>-wher<HI REND="italic">e,:</HI> oþ<HI REND="italic">er</HI> stede nys þ<HI REND="italic">er</HI> non,</L>
<L>bot þorw myȝt of þe deuil: þin werk<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u dest echon."</L>
<L>þan seyde ȝamber,: "ar<HI REND="italic">e</HI>re him ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t me mowe to soþe I-se: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u I-leuist aryȝt!"</L>
<L>"for þe," q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluest<HI REND="italic">er,</HI> "nel ich nouȝt do,: wite hit wel to-wisse, <MILESTONE N="285"/></L>
<L>ac ich wole by-for<HI REND="italic">e</HI> al þis folk: þ<HI REND="italic">a</HI>t is in place þisse,</L>
<L>so þat ȝe sen þat ȝour<HI REND="italic">e</HI> laue: nys of none fame,</L>
<L>&amp; honoury wit bet<HI REND="italic">er</HI> wille: Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> name."</L>
</LG>
<LG>
<L>"A rys, bole!" q<HI REND="italic">ua</HI>þ siluest<HI REND="italic">er</HI> þo,: "ic hote þe anon</L>
<L>In þe name of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: &amp; stonde stille as ston!" ... <MILESTONE N="290"/> <NOTE PLACE="foot">Nach 290 fehlen Verse.</NOTE></L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> seyde þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "alle we I-seþ þis,</L>
<L>þat þe lawe of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: is of wel mochil pris.</L>
<L>I-blessed mot he eu<HI REND="italic">er</HI> be: &amp; his myȝt<HI REND="italic">us</HI> alle,</L>
<L>&amp; who-so spekeþ aȝen c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: foule moot him by-falle!"</L>
<L>þe bole ȝede f<HI REND="italic">ra</HI>m on to on: &amp; be-com wel swyþe tame, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>&amp; alle men þat þis I-sey: þey heryid c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> name.</L>
<L><PB N="394" REF="73"/>
elein was I-c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd: for þat opin syȝte,</L>
<L>&amp; alle þ<HI REND="italic">a</HI>t þis I-sey: ful wel þey dedin &amp; ryȝte <NOTE PLACE="foot">298 Ms. aryȝte in &amp; ryȝte korr.</NOTE></L>
<L>&amp; by-leued on Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þe whyle her<HI REND="italic">e</HI> lif I-leste,</L>
<L>&amp; honourid him myd myȝt,: þe lest &amp; ek þe meste. <MILESTONE N="300"/></L>
<L>þorw þe disputing of siluestir: þat so oft<HI REND="italic">e</HI> hem hadde I-done(!) <NOTE PLACE="foot">301 l. overcome.</NOTE></L>
<L>&amp; þorw þe meraklis þ<HI REND="italic">a</HI>t þey ofte I-seyȝen: many to<HI REND="italic">ur</HI>ned to cristindome.</L>
<L>&amp; siluest<HI REND="italic">er</HI> þe holyman: went out of þis lyue</L>
<L>In to þe blis of heuene: þ<HI REND="italic">er</HI> ioyis beþ ful riue.</L>
<L>now Jh<HI REND="italic">es</HI>u for þe loue of him: vs lete her<HI REND="italic">e</HI> don so <MILESTONE N="305"/></L>
<L>þat we mote aft<HI REND="italic">er</HI> our<HI REND="italic">e</HI> ending-day: str<HI REND="italic">e</HI>yȝt come him to</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> wonye w<HI REND="italic">i</HI>t-oute<HI REND="italic">n</HI> ende: to oure ryȝt eritage,</L>
<L>&amp; for-ȝeue our<HI REND="italic">e</HI> sinn<HI REND="italic">us</HI> alle,: þ<HI REND="italic">a</HI>t we habbeþ I-don out<HI REND="italic">ra</HI>ge.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint remigi þe holy bisschop. <NOTE N="1" PLACE="foot">Das Gedicht giebt einen kurzen Auszug aus der Vita auctore Hincmaro episc. Remensi, in A. SS. Boll. Oct. 1.</NOTE> (1. Oct., al. 13. Jan.)</HEAD>
<LG>
<L>Þe holy bysschop remygye: in f<HI REND="italic">ra</HI>nce was I-bor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>a good whyle er he wer<HI REND="italic">e</HI> be-ȝete: to c<HI REND="italic">ri</HI>st he was I-cor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>for an au<HI REND="italic">n</HI>gel come to an ermyte: þ<HI REND="italic">a</HI>t was out of þat contr<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>wel ich ot, þe ermyte was blinde,: &amp; wel longe hadde I-be.</L>
<L>þe au<HI REND="italic">n</HI>gel him bed, "go to cilicine: &amp; telle her<HI REND="italic">e</HI> wel blyue <MILESTONE N="5"/></L>
<L>þat ȝhe chal habben a child: in her<HI REND="italic">e</HI> olde lyue."</L>
<L>fforþ wente (þe) ermyte: &amp; tolde her<HI REND="italic">e</HI> þo, <MILESTONE N="229b" UNIT="f."/></L>
<L>In her<HI REND="italic">e</HI> olde lyue: what dede ȝhe cholde do.</L>
<L>cilisine answer<HI REND="italic">e</HI>d þo,: "at godd<HI REND="italic">us</HI> wille I-worþ al!</L>
<L>ac þese ilke word<HI REND="italic">us:</HI> I-leue ic ne chal, <MILESTONE N="10"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ich chold a child ber<HI REND="italic">e;:</HI> for myne dayis beþ ago,</L>
<L>ne to don soch ded<HI REND="italic">us:</HI> ic ne þenche neu<HI REND="italic">er</HI>-mo;</L>
<L>for to soche pleyu<HI REND="italic">s:</HI> nabbe ic none haste,</L>
<L>&amp; mony a day ich habbe I-be,: &amp; ȝut ic þenke, chaste."</L>
<L>þan seyde þe ermyte,: "ich rede þe leue aryȝt! <MILESTONE N="15"/></L>
<L>for þorw þe child<HI REND="italic">us</HI> mylke: habbe ic chal my syȝt."</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI> seyde cilicine,: &amp; gan to syke sor<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>"al r<HI REND="italic">e</HI>dy ic am to godd<HI REND="italic">us</HI> wille: nouþe &amp; eu<HI REND="italic">er</HI>mor<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L>also god ȝaf g<HI REND="italic">ra</HI>ce,: nouȝt þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> ful longe</L>
<L>cilicine þe gode wif: w<HI REND="italic">i</HI>t childe was by-vonge. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>to her<HI REND="italic">e</HI> com þe blinde ermyte: þo ȝhe deliuerid was:</L>
<L>&amp; wit her<HI REND="italic">e</HI> mylk hadde his syȝte: as god ȝef þe cas.</L>
<L>alle þey þonkid Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þ<HI REND="italic">a</HI>t in þe place wer<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">23 Ms. for alle.</NOTE></L>
<L>&amp; of þese two wondris: wel wide me spake þer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>of þ<HI REND="italic">a</HI>t olde wif þ<HI REND="italic">a</HI>t was so: myd childe þo y-vonge, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t þe ermyte hadde his syȝt: þat hadde be blind so longe.</L>
<L>þo þis child of elde was,: to scole me him dede.</L>
<L>to lerny wel fayr<HI REND="italic">e,</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce he hadde: anon in þe stede.</L>
<L>swyþe mylde he was of speche: &amp; swyþe lite he louȝ,</L>
<L>alle pleyu<HI REND="italic">s</HI> he forsoke: &amp; to chirche him drouȝ, <MILESTONE N="30"/></L>
<L>glotenye he hated eu<HI REND="italic">er:</HI> &amp; to fasting toke,</L>
<L>&amp; mest he loue(d) of al þing: to lokin on a boke.</L>
<L>þo remygy of elde was: of to &amp; twenty ȝer,</L>
<L>þe bysschop of ramense: drowȝ to deþe þer.</L>
<L>ac anon so he was ded: &amp; I-buriid in molde, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>þe clerk<HI REND="italic">us</HI> come to-geder<HI REND="italic">e:</HI> so þey w<HI REND="italic">i</HI>t ryȝt cholde,</L>
<L><PB N="395" REF="74"/>
a bysschop for to chese: in Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> name.</L>
<L>remygye þo was w<HI REND="italic">i</HI>t hem,: þat was of good fame.</L>
<L>of on syde &amp; of oþ<HI REND="italic">er:</HI> þey speke swyþe faste;</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t remygye to bysschop: alle þey chosin at þe laste, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; seyde, for ȝouþe me ne cholde: spar<HI REND="italic">e</HI> þilke eliccioun.</L>
<L>remygy w<HI REND="italic">i</HI>t wel dr<HI REND="italic">e</HI>ry cher<HI REND="italic">e:</HI> fil a-knes adoun,</L>
<L>&amp; seyde, "ic ne can nouȝt þ<HI REND="italic">er</HI>-on: &amp; onworþy ic am þ<HI REND="italic">er</HI>-to."</L>
<L>þey he wep &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t-seyde,: ȝit he hit most ondirfo.</L>
<L>and nouþe ȝe cholliþ I-her<HI REND="italic">e:</HI> of a wondir þing, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t by-fil to r<HI REND="italic">e</HI>mygy: þe day of his sacring:</L>
<L>a leem of bryȝt fer<HI REND="italic">e:</HI> of his heued aros,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> nas non þ<HI REND="italic">a</HI>t hit I-sey: þ<HI REND="italic">a</HI>t sor<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-of na<SUP>e</SUP>gros, <NOTE PLACE="foot">48 Ms. nagros mit überschr. e.</NOTE></L>
<L>&amp; ondirstood þ<HI REND="italic">a</HI>t it was: to him f<HI REND="italic">ra</HI>m heue<HI REND="italic">n</HI> I-sent.</L>
<L>on him it leued fort he hadde: ondirfong þe sacr<HI REND="italic">e</HI>ment; <MILESTONE N="50"/></L>
<L>&amp; þo he hadde so I-do,: þe fer wente vp an hyȝ.</L>
<L>eche man I-þonkid god: þ<HI REND="italic">a</HI>t þis wondir I-syȝ.</L>
<L>for al his croune þouȝt I-noynt: þo þe fer was by-leued;</L>
<L>swett<HI REND="italic">er</HI> smel ne m(i)ȝte be: þan com out of his heued.</L>
</LG>
<LG>
<L>Hit by-fil on a tyme: þat r<HI REND="italic">e</HI>mygy I-herberuid was <MILESTONE N="55"/></L>
<L>at a good wyu<HI REND="italic">us</HI> hous: as god ȝaf þ<HI REND="italic">a</HI>t cas;</L>
<L>&amp; as god it wolde: her<HI REND="italic">e</HI> win was al a-go.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> nyst þis good wif: for sorwe what to do.</L>
<L>eu<HI REND="italic">er</HI> so ȝhe ȝede aboute,: swyþe sor<HI REND="italic">e</HI> ȝhe syȝte;</L>
<L>ac þey ȝhe made to r<HI REND="italic">e</HI>mygy: as glad semblaunt as ȝhe myȝte. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>þo seint r<HI REND="italic">e</HI>mygy þis ond(i)rȝat,: he seyde in p<HI REND="italic">re</HI>uyte:</L>
<L>"tel me, dame, for c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: what þing eyleþ þe,</L>
<L>&amp; why artouȝ so sory: &amp; why makistou soch far<HI REND="italic">e?</HI></L>
<L>god, þat is almyȝty king,: ma wel a-le<HI REND="italic">g</HI>gen þy car<HI REND="italic">e.</HI>" <NOTE PLACE="foot">64 Ms. a lengen.</NOTE></L>
<L>"lytil wondir, syr<HI REND="italic">e,</HI> hit is: þey þ<HI REND="italic">a</HI>t ich ben ful wo, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>for, I-wis, our<HI REND="italic">e</HI> winys: hy beþ echon I-do,</L>
<L>&amp; ic nabbe non oþ<HI REND="italic">er</HI> þing: for to libben by.</L>
<L>for dr<HI REND="italic">e</HI>de of gr<HI REND="italic">e</HI>t hongir &amp; ferst: ic make soche cry."</L>
<L>þo hadde syr<HI REND="italic">e</HI> remygye: of þis word gr<HI REND="italic">e</HI>t pyte,</L>
<L>&amp; seyde, "gawe in to þy seler<HI REND="italic">e:</HI> þyne tonn<HI REND="italic">us</HI> for to I-se!" <MILESTONE N="70"/> <NOTE PLACE="foot">70 = go we.</NOTE></L>
<L>fforþ þey wentin I-fer<HI REND="italic">e:</HI> Into þe seler adoun.</L>
<L>remygye set a-dou<HI REND="italic">n</HI> a-kne: &amp; seyde his orisoun,</L>
<L>&amp; suþþe he aroos &amp; ȝede: &amp; blessid þe tonn<HI REND="italic">us</HI> on &amp; on:</L>
<L>&amp; of swyþe noble win: ful þey be-come echon.</L>
<L>þe wif be-held þe tonn<HI REND="italic">us:</HI> hou þey orn ou<HI REND="italic">er</HI> aboute; <MILESTONE N="75"/></L>
<L>he seyde, "dame, haue þis wiin: &amp; libbe w<HI REND="italic">i</HI>t-outen doute!</L>
<L>&amp; serue god eu<HI REND="italic">er</HI> aryȝt,: for he þe finde may</L>
<L>alle þing þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u hast nede to,: by nyȝt &amp; ek be day."</L>
</LG>
<LG>
<L>Clodowein, þe king of f<HI REND="italic">ra</HI>nce,: In þilke tyme heþ<HI REND="italic">en</HI> was.</L>
<L>his wif, was a c<HI REND="italic">ri</HI>stin woman: so god ȝef þ<HI REND="italic">a</HI>t cas, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>wel moche radde her<HI REND="italic">e</HI> lard: c<HI REND="italic">ri</HI>stindom to ondirfo; <NOTE PLACE="foot">81 Ms. r<HI REND="italic">e</HI>adde.</NOTE></L>
<L>ac he nolde for noþing: þat ȝhe myȝten do.</L>
<L>almayn<HI REND="italic">us</HI> in þilke tyme: vppon his lond come</L>
<L>&amp; destroyedin his lond<HI REND="italic">us:</HI> ofte &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t I-lome,</L>
<L>his toun<HI REND="italic">us</HI> þey for-brendin: &amp; his men þey slowe. <MILESTONE N="85"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þe king was wel sory,: &amp; oþ<HI REND="italic">er</HI> men I-nowe.</L>
<L>to his wif he tolde þo: þ<HI REND="italic">a</HI>t he moste sau<HI REND="italic">n</HI>fayle</L>
<L>ben a-wr<HI REND="italic">e</HI>ke of þe alemayn<HI REND="italic">us:</HI> &amp; slen hem w<HI REND="italic">i</HI>t batayle:</L>
<L><PB N="396" REF="75"/>
&amp; eu<HI REND="italic">er</HI> þe quene him radde: whan he to her<HI REND="italic">e</HI> come,</L>
<L>þat he cholde in c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> name: afonge c<HI REND="italic">ri</HI>stindome. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>þe king to her<HI REND="italic">e</HI> answer<HI REND="italic">e</HI>d: wel myldeliche þo:</L>
<L>"ȝif c<HI REND="italic">ri</HI>st me helpe þ<HI REND="italic">a</HI>t ich be: deliuerid of þis wo,</L>
<L>c<HI REND="italic">ri</HI>stindome on his name: I-wis ic wole take</L>
<L>wit wel good will<HI REND="italic">e,:</HI> nel ic hit nouȝt for-sake." <NOTE PLACE="foot">94 Ms. willo.</NOTE></L>
<L>þan seyde þe quene þo: &amp; radde him aryȝte: <MILESTONE N="95"/></L>
<L>"loke þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u ne triste nauȝt: to þin oue<HI REND="italic">n</HI> myȝte,</L>
<L>ac echdel þ<HI REND="italic">o</HI>u most triste: on his swete g<HI REND="italic">ra</HI>ce:</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt habbe þe mayst<HI REND="italic">ri</HI>e: I-wis in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke place."</L>
<L>fforþ wente þe gode king: so he auȝt to done,</L>
<L>&amp; hadde þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> grace: þe mayst<HI REND="italic">ri</HI> of his fone; <MILESTONE N="100"/></L>
<L>&amp; hoom he com wit his men: &amp; weren hool &amp; sou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>þe quene to him seyde: in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke stou<HI REND="italic">n</HI>de:</L>
<L>"be-þenke þe, syr<HI REND="italic">e,</HI> what þ<HI REND="italic">o</HI>u be-hyȝtist: Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st &amp; me</L>
<L>or þ<HI REND="italic">o</HI>u wentest to batayle,: I-c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd for to be</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u haddest þe mayst<HI REND="italic">ri</HI>e;: &amp; now þou it hast I-wis, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>hold þy woord, ic þe r<HI REND="italic">e</HI>de,: for ellis þ<HI REND="italic">o</HI>u dest amys.</L>
<L>for þey he be fol of g<HI REND="italic">ra</HI>ce,: wr<HI REND="italic">e</HI>che-ful he is also</L>
<L>to ech mon on erþe: þat wolle him mysdo.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> holdin þy beheste,: oþ<HI REND="italic">er</HI> ellis at þe ende</L>
<L>In body &amp; in soule, ic woot,: he þe wol a-chende." <MILESTONE N="110"/></L>
<L>þe king g<HI REND="italic">ra</HI>nted her<HI REND="italic">e</HI> anon: al þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe haueþ I-sede;</L>
<L>to wendin aft<HI REND="italic">er</HI> remygye: wel hastely he bede,</L>
<L>his wil he him tolde: þo he was þedir I-come—</L>
<L>cristinmen þ<HI REND="italic">a</HI>t þis I-herde: gr<HI REND="italic">e</HI>t ioye þey habbeþ I-nome.</L>
<L>water he halwid &amp; c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd: anon þe gode king. <MILESTONE N="115"/></L>
<L>&amp; nouþe ȝe mowe I-her<HI REND="italic">e:</HI> a swyþe wondir þing: <MILESTONE N="230" UNIT="f."/></L>
</LG>
<LG>
<L>Whan þe tyme com þat he cholde: wit oyle anoynt be,</L>
<L>remygy nyste wer þe cr<HI REND="italic">e</HI>m was,: ne non he myȝt I-se.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> vp to heuene: hys eyen wel sone he caste</L>
<L>&amp; bed to god stilleliche: In his herte wel faste <MILESTONE N="120"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he cholde þorw his g<HI REND="italic">ra</HI>ce: him som cr<HI REND="italic">e</HI>m sende,</L>
<L>so þat he myȝte þis c<HI REND="italic">ri</HI>stindome: aryȝt bringe to ende.</L>
<L>þo he hadde his bone I-bede,: a whit colu<HI REND="italic">er</HI>e com fle</L>
<L>&amp; brouȝt an oyl-fat in her<HI REND="italic">e</HI> bele,: non rycher ne myȝt be;</L>
<L>þe oyleuat ȝhe tok: in remygyu<HI REND="italic">s</HI> honde— <MILESTONE N="125"/></L>
<L>alle me<HI REND="italic">n</HI> þat I-sey þis: þonkid c<HI REND="italic">ri</HI>sto<HI REND="italic">s</HI> sonde. <NOTE PLACE="foot">126 Ms. c<HI REND="italic">ri</HI>sto<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>remygy dede þo w<HI REND="italic">i</HI>t þe creme: þat he auȝt to done;</L>
<L>&amp; suþþe he sente þe remenau<HI REND="italic">n</HI>t: to ramence wel sone—</L>
<L>for þer hit is ȝit I-kept: wel nobeliche I-wis,</L>
<L>&amp; king<HI REND="italic">us</HI> me anoynt þ<HI REND="italic">er</HI>-wit: whan eny I-crouned is. <MILESTONE N="130"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Remygy þe gode bysschop: hadde a ken<HI REND="italic">us</HI>-man</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t was a swyþe noble clerk: so ich ȝou telle can,</L>
<L>for man he was of mochil p<HI REND="italic">ri</HI>s—: genewald he heet þo;</L>
<L>chast he was &amp; hadde ek: I-spousid a wif also.</L>
<L>remygy ofte com by him: so he went vp &amp; dou<HI REND="italic">n,</HI> <MILESTONE N="135"/></L>
<L>&amp; conseylid him for her<HI REND="italic">e</HI> chastete: to take religyou<HI REND="italic">n.</HI> <NOTE PLACE="foot">135 u. 136 him st. hem.</NOTE></L>
<L>þe good wif wente to nonnerye: &amp; ladde clene lif þer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; ienewald wente to on abbeye: to monk<HI REND="italic">us</HI> þat þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>swyþe hard lif he ladde: þe whyl þ<HI REND="italic">a</HI>t he þ<HI REND="italic">er</HI> wes.</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t þorw remegyus r<HI REND="italic">e</HI>ed: to bysschop þey him chese, <MILESTONE N="140"/></L>
<L>of þe cyte of london: pysschop he was I-made,</L>
<L>&amp; alle þat him I-knewe: for him þey wer<HI REND="italic">e</HI>n wel glade.</L>
<L><PB N="397" REF="76"/>
nowȝ is genewolde bysschop: &amp; seruiþ god aryȝt,</L>
<L>wel moche he hated sinne: be day &amp; ek be nyȝt.</L>
<L>&amp; þe nonne, his good wif,: moche ȝhe hated sinne also, <MILESTONE N="145"/></L>
<L>&amp; to be schreue of ienewold: wel ofte ȝhe wolde go.</L>
<L>þe fend, þat eu<HI REND="italic">er</HI> haþ enuye: to eu<HI REND="italic">er</HI>ich gode dede,</L>
<L>was anoyed þ<HI REND="italic">a</HI>t þey cholde: so holy lif to lede,</L>
<L>&amp; gan entysy genewold: &amp; his wif also;</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t þey synnyd fleschliche: boþe to-gedir þo. <MILESTONE N="150"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Hit by-ful þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce: nouȝt þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> longe</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þe wif be a cnaue-child: by genewald was by-fonge.</L>
<L>þo þat child I-bor<HI REND="italic">e</HI> was,: to genewald me told hit sone.</L>
<L>he bed me chold it c<HI REND="italic">ri</HI>steny: so ryȝt hit was to done,</L>
<L>&amp; bede me cholde clepye: þe child<HI REND="italic">us</HI> name latro, <MILESTONE N="155"/></L>
<L>for her<HI REND="italic">e</HI> beyr<HI REND="italic">e</HI> sinne: þat in þefte was I-do.</L>
<L>latro is an englisch: 'þef' I-cleped, I-wis,</L>
<L>&amp; for he was in þefte by-ȝete: soch his name is.</L>
<L>Ofte hy come<HI REND="italic">n</HI> to-gedir: mor<HI REND="italic">e</HI> sinne for to do;</L>
<L>so þat þ<HI REND="italic">er</HI> was a douȝt<HI REND="italic">er</HI> by-ȝte: be-twene hem boþe-to. <MILESTONE N="160"/></L>
<L>lupa me het her<HI REND="italic">e</HI> name clepye,: for þis skylle I-wis:</L>
<L>for ȝhe was be-twene hem: so byȝeten amys. <NOTE PLACE="foot">162 Ms. byȝeton?</NOTE></L>
<L>lupa is 'a wolf' I-cleped: for soþ in our<HI REND="italic">e</HI> speche, <NOTE PLACE="foot">163 Ms. lupas.</NOTE></L>
<L>&amp; þe fend is be-cleped wolf: mann<HI REND="italic">us</HI> soule to be-ceche.</L>
<L>for þe fend entysid him: soche sinne for to do, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>wolf he cleped his douȝt<HI REND="italic">er:</HI> for ske(le) hit was þ<HI REND="italic">er</HI>to.</L>
<L>now be-com þe bisschop genewold: for his sinn<HI REND="italic">us</HI> so wo,</L>
<L>þat he nyste alyue: what he myȝte do.</L>
<L>a messager he sente: aft<HI REND="italic">er</HI> r<HI REND="italic">e</HI>mygy swyþe,</L>
<L>þat he cholde to him come: to chriue him of his lyue; <MILESTONE N="170"/></L>
<L>ffor he nyste for chame: what he myȝte do.</L>
<L>þo r<HI REND="italic">e</HI>mygy it wiste,: anon he com him two.</L>
<L>Genewold fil a-doun a-kne: &amp; chrof him þ<HI REND="italic">er</HI> anon.</L>
<L>&amp; r<HI REND="italic">e</HI>mygye him let be-loke: in a wal of stoon.</L>
<L>a lytil dor<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> was on,: þ<HI REND="italic">a</HI>t r<HI REND="italic">e</HI>mygy leet arer<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="175"/></L>
<L>&amp; ber w<HI REND="italic">i</HI>t him þe keyes,: lest eny man him out let þer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> his wif eftsonys: myȝt come him to,</L>
<L>to don fleschlich sinne: so þey hadden er I-do.</L>
<L>Remygy ordeyned his mete,: so ic ȝou telle may,</L>
<L>a pound of barliche-br<HI REND="italic">e</HI>d: to habben ech day, <MILESTONE N="180"/></L>
<L>&amp; a drauȝt of cold wat<HI REND="italic">er:</HI> he cholde habbe also—</L>
<L>wel lyte him auȝt to loste: lechery to do!</L>
<L>Genewold þ<HI REND="italic">er</HI> durid .vij. ȝer: in þat ilke cas,</L>
<L>&amp; bede so for his sinne: þ<HI REND="italic">a</HI>t hit forȝeue was.</L>
<L>wel he myȝt I-wite: þ<HI REND="italic">a</HI>t he hadde forȝeuenesse I-hent, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>þorwȝ tyding of an au<HI REND="italic">n</HI>gel: þat to him was I-sent</L>
<L>&amp; seyde, "genewold, þy sinne: al clene forȝeue is.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt wende: out whan þy wille is."</L>
<L>Genewold him answerid,: "ic ne chal neu<HI REND="italic">er</HI>-mo</L>
<L>out of þis chau<HI REND="italic">m</HI>bir wende: ar remygy com me to; <MILESTONE N="190"/></L>
<L>&amp; þey ic it wolde, Ic woot wel þat ich ne may,</L>
<L>for þe dor<HI REND="italic">e</HI> is ou<HI REND="italic">er</HI> me I-loke: boþe nyȝt<HI REND="italic">us</HI> &amp; day."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Nay," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe au<HI REND="italic">n</HI>gel þo,: "for nouþe hit is vndo,</L>
<L>&amp; þou myȝt to þy wille: out of þis ilke stede go."</L>
<L>"alle godd<HI REND="italic">us</HI> wille I-worþe!": genewalde seyde þo, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>"for her ich wol abyde: fort r<HI REND="italic">e</HI>mygy com me to."</L>
<L><PB N="398" REF="77"/>
forþ wente þe au<HI REND="italic">n</HI>gel: on þe ryȝte way,</L>
<L>fort he come to remygye: þat in his bed<HI REND="italic">us</HI> lay,</L>
<L>&amp; seyde to r<HI REND="italic">e</HI>mygy, "Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: wole þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u wende</L>
<L>&amp; deliu<HI REND="italic">er</HI>e genewald,: for his lyf draueþ to ende, <MILESTONE N="200"/></L>
<L>&amp; his sinn<HI REND="italic">us</HI> him beþ forȝeue: þat he haþ I-don."</L>
<L>þo r<HI REND="italic">e</HI>mygy I-herde al þis,: he þonked god anon,</L>
<L>&amp; wente to ienewold: &amp; fond þe dor<HI REND="italic">e</HI> ondo.</L>
<L>þo hy to-geder<HI REND="italic">e</HI> come,: ful glad þey wer<HI REND="italic">e</HI>n bo;</L>
<L>þey wente<HI REND="italic">n</HI> to chirche: &amp; deden godd<HI REND="italic">us</HI> seruyse. <MILESTONE N="205"/></L>
<L>moche þey dwelden I-fer<HI REND="italic">e:</HI> þis men þ<HI REND="italic">a</HI>t weren wise. <NOTE PLACE="foot">206 Ms. dweldem.</NOTE></L>
<L>Genewold drouȝ to deþe: so we cholleþ echon,</L>
<L>&amp; latro me made bysschop: aft<HI REND="italic">er</HI> him anon.</L>
<L>he lyued swyþe holy lif: to his lyues ende,</L>
<L>&amp; loued god &amp; his seruis: &amp; to al goodnes gan wende. <MILESTONE N="210"/></L>
<L>þo þ<HI REND="italic">a</HI>t þe nonne: þ<HI REND="italic">a</HI>t his owe modir was,</L>
<L>I-herde telle þ<HI REND="italic">a</HI>t genewold: dede was by cas,</L>
<L>to penau<HI REND="italic">n</HI>ce ȝhe her<HI REND="italic">e</HI> pitte: swyþe hard &amp; stronge,</L>
<L>&amp; went here in to wildirnesse: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI> leued ful longe; <NOTE PLACE="foot">214 hire in here korr.</NOTE></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t at þe laste: ȝhe went out of þis lyue <MILESTONE N="215"/></L>
<L>&amp; wente to þe ioye of heue<HI REND="italic">n:</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> beþ festis ryue. <NOTE PLACE="foot">216 Ms. þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI></NOTE></L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ic ȝou warny: þat beþ I-bou<HI REND="italic">n</HI>de in sinne,</L>
<L>of wanhope þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe ne ben I-take: for none worles winne,</L>
<L>þat god him nele for-ȝeue sone: þ<HI REND="italic">a</HI>t crye him milce &amp; ore; <NOTE PLACE="foot">219 Ms. &amp; st. þat.</NOTE></L>
<L>for gladder<HI REND="italic">e</HI> he is of a man: þat haþ a-gilt him sore, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>þan he is of an hondr<HI REND="italic">e</HI>d: þat beþ in gode lyue,</L>
<L>&amp; he come to amendement,: man, mayde oþ<HI REND="italic">er</HI> wyue— <NOTE PLACE="foot">221-2 umzusetzen.</NOTE></L>
<L>for holywrit spekeþ her-of,: gr<HI REND="italic">e</HI>t comfort hit is to vs alle,</L>
<L>ech man to þenche þ<HI REND="italic">er</HI>-vppon: so what him eu<HI REND="italic">er</HI> befalle;</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t þey ne to longe abyde: chrift to ondirfonge, <MILESTONE N="225"/></L>
<L>for in doing, p<HI REND="italic">er</HI>el is: þ<HI REND="italic">er</HI>-w<HI REND="italic">i</HI>t to abyden longe.</L>
<L>Now Jh<HI REND="italic">es</HI>u, þat for al mankende: deþ þoled on þe rode,</L>
<L>haue m<HI REND="italic">er</HI>cy on þy hondywerk,: so þ<HI REND="italic">o</HI>u hem ondirstode</L>
<L>&amp; brouȝtest hem of þe þraldome: þat þey wer<HI REND="italic">e</HI> I-bou<HI REND="italic">n</HI>den Inne; <MILESTONE N="231" UNIT="f."/></L>
<L>for-ȝeue vs our<HI REND="italic">e</HI> mysdedis,: so ofte I-bounden in sinne, <MILESTONE N="230"/></L>
<L>&amp; bringe vs to oure eritage: þat to vs alle is dyȝte,</L>
<L>&amp; þer to wonye w<HI REND="italic">i</HI>t him: þ<HI REND="italic">a</HI>t is our<HI REND="italic">e</HI> alþ<HI REND="italic">er</HI> dryȝte.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint anicet þe holy pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">Vita fehlt.</NOTE> (17. April)</HEAD>
<LG>
<L>Seint anyset þe holy man: þ<HI REND="italic">a</HI>t somtyme pope was</L>
<L>In þe borwȝ of rome: so god him ȝef þe cas,</L>
<L>In cyr<HI REND="italic">e</HI> he was I-bor<HI REND="italic">e,:</HI> his fadir het Jon.</L>
<L>holyor man þa<HI REND="italic">n</HI> he was þo: nyste me nowher non.</L>
<L>ȝer<HI REND="italic">us</HI> he leued (pope) nyne: &amp; ek monþ<HI REND="italic">us</HI> þr<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="5"/> <NOTE PLACE="foot">5 pope fehlt.</NOTE></L>
<L>þr<HI REND="italic">e</HI> dayis he leuede ek: so þe bok telleþ me.</L>
<L>Moche loued þis anyseth: god &amp; holy cherche,</L>
<L>&amp; str<HI REND="italic">e</HI>ngþed him nyȝt &amp; day: godd<HI REND="italic">us</HI> wille to wirche;</L>
<L>cristin men wel swiþe: f<HI REND="italic">ra</HI>m sinne he gan draue,</L>
<L>&amp; tauȝten hem w<HI REND="italic">i</HI>t good wille: to holdin þe ryȝte lawe. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Als þe pope anycet: wente aboute þer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>he seyȝ clerk<HI REND="italic">us</HI> &amp; pr<HI REND="italic">e</HI>st<HI REND="italic">us:</HI> habben so long her<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat me ne myȝte I-knowe by hem: in none wise þo</L>
<L>wheyþ<HI REND="italic">er</HI> þey weren leued me<HI REND="italic">n:</HI> oþ<HI REND="italic">er</HI> hadde her<HI REND="italic">e</HI> ordr<HI REND="italic">e</HI> ondo; <NOTE PLACE="foot">14 l. do?</NOTE></L>
<L><PB N="399" REF="78"/>
also him þouȝt her<HI REND="italic">e</HI> croune<HI REND="italic">n:</HI> to lytil þey wer<HI REND="italic">e</HI>n I-chor<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="15"/></L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> alle his cardenalis: he gan to sende þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; ordeyned þ<HI REND="italic">a</HI>t euerich clerke: þ<HI REND="italic">a</HI>t w<HI REND="italic">i</HI>t ordr<HI REND="italic">e</HI> were</L>
<L>scholde ben so I-euesid: þat me myȝte I-se his her<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; ȝif ȝe wolliþ lerne: her<HI REND="italic">e</HI> croun<HI REND="italic">us</HI> for to make, <NOTE PLACE="foot">19 ȝe st. hy.</NOTE></L>
<L>þey moot lerne of monk<HI REND="italic">us,:</HI> boþe whyte &amp; blake. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>þorwȝ conseyle of þe cardynal<HI REND="italic">us:</HI> þe holyman anycete</L>
<L>vppon peyn of corsing: þis stat he holdin hete.</L>
<L>I ne segge it nouȝt be þilke: þ<HI REND="italic">a</HI>t mowe leued be</L>
<L>&amp; torne to þis worlde,: ȝif her<HI REND="italic">e</HI> wille by-se—</L>
<L>as beþ benett<HI REND="italic">us</HI> &amp; colites: þat mowin w<HI REND="italic">i</HI>t bygamye <MILESTONE N="25"/></L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> in oþ<HI REND="italic">er</HI> maner<HI REND="italic">e:</HI> to lesin her<HI REND="italic">e</HI> clergye;</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t þey ne ben a-singnyd: in chirch to eny s<HI REND="italic">er</HI>uyse,</L>
<L>he may him bet auyse: &amp; sser<HI REND="italic">e</HI> in oþ<HI REND="italic">er</HI> wyse. <NOTE PLACE="foot">28 l. hy? Ms. let.</NOTE></L>
<L>&amp; ȝif he cholde s<HI REND="italic">er</HI>uy: to-for<HI REND="italic">e</HI> god-his auter,</L>
<L>he moot let him euesy &amp; cher<HI REND="italic">e:</HI> so ic ȝou tauȝten er. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>&amp; many clerk<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> beþ: þat nelleþ nouȝt don so,</L>
<L>for hy ne mowin for chame,: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t is foul mysdo: <NOTE PLACE="foot">32 Ms. fooul.</NOTE></L>
<L>for who-so wille of his ordr<HI REND="italic">e:</HI> in herte take chame,</L>
<L>Ic woot in an oþ<HI REND="italic">er</HI> stede: him tit þolye g<HI REND="italic">ra</HI>me.</L>
</LG>
<LG>
<L>Þis holy pope anycet: p<HI REND="italic">re</HI>ched nyȝt &amp; day <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; str<HI REND="italic">e</HI>ngþed him wel swyþe: to techen c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> lay.</L>
<L>þe maystris of þe temple come: to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our—</L>
<L>rofin was his name—: &amp; tolde þe deshonour <NOTE PLACE="foot">38 Ruffin war Konsul.</NOTE></L>
<L>þat to þe godis was I-don: þorw þe pope anycet.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> þe leþ<HI REND="italic">er</HI> emp<HI REND="italic">er</HI>our: him let anon fet; <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; to him he seyde: whan he was forþ I-brouȝte:</L>
<L>"why despisist þou our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> &amp; ne hem honourist nouȝte?</L>
<L>&amp; ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt don by red,: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u ne ben I-chent,</L>
<L>þou most to hem ben boxu<HI REND="italic">m:</HI> &amp; come to amendement."</L>
<L>þe pope answerde myldeliche,: "Ich wolde swyþe fawe, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>ȝif hit wer<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> wille,: to amendemente drawe;</L>
<L>ac me þinkeþ in þy word<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t it amendement is none,</L>
<L>for wel ic woot to soþe: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> nys god but one;</L>
<L>&amp; he me haþ I-maked: al heued of his cherche.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> hit is a wondir to me: soch þing to wirche, <MILESTONE N="50"/></L>
<L>ȝif ich cholde my god forsake: &amp; tak her to þyne—</L>
<L>for þ<HI REND="italic">a</HI>t ne chal ich neu<HI REND="italic">er</HI> do,: for wele ne for pyne.</L>
<L>My body is I-r<HI REND="italic">e</HI>dy, lo,: do what þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt by me!</L>
<L>for ich nele to þin god<HI REND="italic">us:</HI> neu<HI REND="italic">er</HI> boxu<HI REND="italic">m</HI> be."</L>
<L>"out, þef," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "habbe ich abede soch ende? <MILESTONE N="55"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u ne chalt neu<HI REND="italic">er</HI> her<HI REND="italic">e</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI>ward: man alyue chende!</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u hast I-chent to manye: &amp; I-drawe f<HI REND="italic">ra</HI>m our<HI REND="italic">e</HI> lawe:</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> in þis ilke day: þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt ben I-slawe."</L>
<L>he cleped þo his tormentour<HI REND="italic">us,:</HI> "ȝe ledeþ him out of toune,</L>
<L>&amp; smyteþ of his hed anon: &amp; bringeþ his lyf a-doune!" <MILESTONE N="60"/></L>
<L>vorþ him ladde þese tormentour<HI REND="italic">us:</HI> &amp; habbeþ him aslawe—</L>
<L>þe .xij. calend(e)r of may: þey brouȝtin him of dawe.—</L>
<L>anycet maked by his lyue: p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> .xvij.,</L>
<L>&amp; dekenes he made four<HI REND="italic">e,:</HI> ic wot w<HI REND="italic">i</HI>t-oute<HI REND="italic">n</HI> wene,</L>
<L>bysschop<HI REND="italic">us</HI> he made nyne: to seruen god also, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>er he wente to heuene: out of þis worldes wo.</L>
<L>Now bidde we to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: for loue of seint anyscete</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he vs bringe to heuene,: for þ<HI REND="italic">er</HI> is ioye swete.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<PB N="400" REF="79"/>
<HEAD>Seint Sother þe holy pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">Vita (in v. 5 erwähnt) fehlt.</NOTE> (22. April)</HEAD>
<LG>
<L>Sother þe holy pope: in chau<HI REND="italic">m</HI>payne was I-bor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>of þe beste men of þe londe: ic woot he nom his mor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>his fadir heet concors,: man of good fame.</L>
<L>sother louede lytil: any world<HI REND="italic">us</HI> game;</L>
<L>also we r<HI REND="italic">e</HI>deþ in his lyf,: he louȝ swyþe selde; <MILESTONE N="5"/></L>
<L>whan he ne ȝede to scole: faste he wold gon to felde,</L>
<L>for he nolde his þonkis: worldis pley I-se—</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> he wold afeld: him-self alone be.</L>
<L>&amp; þorwȝ his fadir consayl: to rome anon he wente;</L>
<L>fo<HI REND="italic">l</HI> glade was þe clergye: þ<HI REND="italic">a</HI>t þey him þer<HI REND="italic">e</HI> I-hente. <MILESTONE N="10"/> <NOTE PLACE="foot">10 Ms. for st. fol.</NOTE></L>
<L>wit hem he leuid wel good lyf: &amp; lernyd wel ȝerne,</L>
<L>&amp; to alle goodnesse: þis holyman gan torne.</L>
<L>so þat þe pope deyde: so god ȝef þ<HI REND="italic">a</HI>t cas,</L>
<L>&amp; þorwȝ conseyl of þ<HI REND="italic">a</HI>t clergye: to pope I-chose he was. <MILESTONE N="15"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Pope he lyued .ix. ȝer: &amp; þre monþ<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-to</L>
<L>&amp; also four<HI REND="italic">e</HI> dayis ek,: as we I-findeþ so.</L>
<L>p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he made eyȝte,: &amp; nyne deken<HI REND="italic">us</HI> wise,</L>
<L>bysschopus he maked þr<HI REND="italic">e:</HI> to don godd<HI REND="italic">us</HI> seruyse.</L>
<L>In his tyme þe clerke (!): I-seyȝ of good lyue</L>
<L>wi<HI REND="italic">m</HI>men in al þe lond: &amp; nome conseyl blyue <MILESTONE N="20"/></L>
<L>ȝif wome<HI REND="italic">n</HI> in holycherche: I-ordrid myȝte be,</L>
<L>for þe goodnesse þat me myȝte: In wome<HI REND="italic">n</HI> I-se.</L>
<L>sother þe holy pope: him answered þ<HI REND="italic">er</HI>-to:</L>
<L>"Gode women mowin wel: In r<HI REND="italic">e</HI>ligion ben I-do,</L>
<L>ac I-crounyd w<HI REND="italic">i</HI>t ordr<HI REND="italic">e:</HI> ne chal be woman none, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>for nomaner holylyf: þ<HI REND="italic">er</HI> ne lyþ þ<HI REND="italic">er</HI>-vppone.</L>
<L>ne þe cloþ<HI REND="italic">us</HI> of þe aut<HI REND="italic">er:</HI> ne cholle þey handly nouȝt,</L>
<L>bote þey ben parauentur<HI REND="italic">e:</HI> to wasschen he<HI REND="italic">m</HI> I-brouȝt; <NOTE PLACE="foot">28 Ms. ben I-brouȝt, ben durchstr.?</NOTE></L>
<L>&amp; ȝut ic hadde leuer<HI REND="italic">e,:</HI> ȝif a dekene couþe,</L>
<L>þat he wissche þe cloþ<HI REND="italic">us,:</HI> þan eny woman nouþe. <MILESTONE N="30"/> <NOTE PLACE="foot">30 Ms. wonan.</NOTE></L>
<L>ȝut ne chal no wi<HI REND="italic">m</HI>man: cast encence to þe auter.</L>
<L>&amp; ȝif ȝe wolliþ wherfor<HI REND="italic">e</HI> I-wite,: I wol ȝou seggen her:</L>
<L>god was (male) &amp; made: þe order<HI REND="italic">us</HI> eu<HI REND="italic">er</HI>ychone,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he chal ben (male): þ<HI REND="italic">a</HI>t chal þe werk<HI REND="italic">us</HI> done. <NOTE PLACE="foot">33 u. 34 male fehlt, der Raum ist leer gelassen.</NOTE></L>
<L>ac þis ic wole g<HI REND="italic">ra</HI>ntin: wit-outin eny respit <MILESTONE N="35"/></L>
<L>þat wimman don alle þe werk<HI REND="italic">us:</HI> þat may a colit;</L>
<L>&amp; ȝut ich wole g<HI REND="italic">ra</HI>nten wel: þ<HI REND="italic">a</HI>t woman þe folk may p<HI REND="italic">re</HI>che, <MILESTONE N="182" UNIT="f."/></L>
<L>ȝif ȝhe ben of religiou<HI REND="italic">n,:</HI> &amp; her<HI REND="italic">e</HI> sostris to teche. <NOTE PLACE="foot">38 Ms. &amp; ȝif.</NOTE></L>
<L>&amp; þey in none wise: ne can ich ȝit I-se</L>
<L>þat wi<HI REND="italic">m</HI>men w<HI REND="italic">i</HI>t ordr<HI REND="italic">e:</HI> I-crounyd cholde be." <MILESTONE N="40"/></L>
<L>In to al þis lond: þis goodman gan wende</L>
<L>&amp; fondid w<HI REND="italic">i</HI>t his myȝte: þe maumet<HI REND="italic">us</HI> to chende.</L>
<L>þo darie þe iustise: I-herde telle of þis,</L>
<L>his oþ he gan to swerye: In gr<HI REND="italic">e</HI>t wraþþe, I-wis,</L>
<L>þat ȝif sother myȝte: owher ben I-founde, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>he cholde for his lor<HI REND="italic">e:</HI> þolye deþ<HI REND="italic">us</HI> wou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>anon he sente knyȝt<HI REND="italic">us:</HI> þat wer<HI REND="italic">e</HI> of gr<HI REND="italic">e</HI>t pouer,</L>
<L>to neme þis holypope: þ<HI REND="italic">a</HI>t me cleped sother.</L>
<L>þe knyȝt<HI REND="italic">us</HI> him nome: &amp; forþ þey him ladde,</L>
<L>&amp; hyȝed swiþe baldeliche: as men þ<HI REND="italic">a</HI>t nouȝt ne dradde. <MILESTONE N="50"/></L>
</LG>
<LG>
<PB N="401" REF="80"/>
<L>Whan he com be-for<HI REND="italic">e</HI> þe iustyse,: darie him seyde to:</L>
<L>"sey, sother, what hastouȝ I-þouȝt,: what þenkistou to do?</L>
<L>wenystou chende our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> wit þin flatering,</L>
<L>&amp; wit þin newe sawis: our<HI REND="italic">e</HI> lawis to grou<HI REND="italic">n</HI>de bring?</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u ne chalt, ich swer<HI REND="italic">e</HI> þe: be mahound ful of myȝt, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>ac þ<HI REND="italic">o</HI>u hit chalt ful sor<HI REND="italic">e</HI> abigge: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u us dest onryȝt.</L>
<L>for hit is boþe lawe &amp; skele: þat we our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> werie,</L>
<L>so þat no soche fals trewaunt: ne schole hem aderie.</L>
<L>&amp; þerfor<HI REND="italic">e</HI> ich þe r<HI REND="italic">e</HI>de: þ<HI REND="italic">o</HI>u don hem sacr<HI REND="italic">e</HI>fise,</L>
<L>&amp; let ben þy false lawis,: lest þe ful sor<HI REND="italic">e</HI> agrise!" <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Sother him answer<HI REND="italic">e</HI>d: "þou myȝt don þy wille—</L>
<L>of my body pouer þ<HI REND="italic">o</HI>u hast: &amp; him to aspille;</L>
<L>for to þin falce god<HI REND="italic">us:</HI> sacr<HI REND="italic">e</HI>fise nel ich do none,</L>
<L>for raþ<HI REND="italic">er</HI> ich wolde for-br<HI REND="italic">e</HI>nne: fel, flesch &amp; bone."</L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> habbeþ anon: al his heste I-don. <MILESTONE N="65"/></L>
<L>&amp; so deyde his body: &amp; his soule to heue<HI REND="italic">n</HI> gan gon.</L>
<L>þo þe feer was w<HI REND="italic">i</HI>t-draue,: þe body I-founde was</L>
<L>hool wit-outen any wem—: nas þis a wondir cas?</L>
<L>þe tenþe calend(e)r of may,: ic wot, he deyde þo.</L>
<L>&amp; rome was on &amp; twenty dayis: w<HI REND="italic">i</HI>t-oute pope also; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t anycet: was I-went to heuene,</L>
<L>rome was w<HI REND="italic">i</HI>t-oute pope: dayis but seuene.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">us</HI> he ended his lyf: for Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue.</L>
<L>now bidde we alle to him: þat is in heuene aboue,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he vs ȝeue g<HI REND="italic">ra</HI>ce her<HI REND="italic">e</HI> on erþe so do, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>oure soul<HI REND="italic">us</HI> f<HI REND="italic">ra</HI>m sinne sauie: &amp; aft<HI REND="italic">er</HI> come <HI REND="italic">him</HI> to. <NOTE PLACE="foot">76 Ms. þe st. him.</NOTE></L>
<CLOSER>Ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Gay þe holy pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">Vita fehlt. Die Papstlegenden sind aus des Ana∣stasius Liber Pontif. selbständig entwickelt.</NOTE> (22. April)</HEAD>
<LG>
<L>Gaye þe holy pope: þ<HI REND="italic">a</HI>t goodman was &amp; hende,</L>
<L>was of dyoclisian<HI REND="italic">us,:</HI> þe emp<HI REND="italic">er</HI>our<HI REND="italic">us,</HI> kende.</L>
<L>he was I-bor<HI REND="italic">e</HI> in a londe: me clepeþ dalmatyke,</L>
<L>of me<HI REND="italic">n</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t louedin false god<HI REND="italic">us:</HI> her<HI REND="italic">e</HI> soul<HI REND="italic">us</HI> to byswyke;</L>
<L>Gaye was ek his fadir name,: &amp; so me cleped his sone— <MILESTONE N="5"/></L>
<L>for so hit is I-lome: ȝit to men I-wone.</L>
<L>þo he was of elde,: to scole he was I-sette,</L>
<L>for he cholde in her<HI REND="italic">e</HI> lawe: her<HI REND="italic">e</HI> godd<HI REND="italic">us</HI> hery bette.</L>
<L>childrin þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> wit him at rore (!): þat wer<HI REND="italic">e</HI> swyþe wyse, <NOTE PLACE="foot">9 l. lore oder scole?</NOTE></L>
<L>þat louedin eu<HI REND="italic">er</HI> Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: &amp; ek his seruise. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>In his lor<HI REND="italic">e</HI> þis holy child: lerned wel I-nouȝ,</L>
<L>&amp; to þer cristin childrin: swyþe moche he drouȝ.</L>
<L>for he hem seyȝ In soch be-leue: moche wondir him þouȝte,</L>
<L>&amp; for to tellin of Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: ofte he hem besouȝte:</L>
<L>so þat þis good childrin: p<HI REND="italic">re</HI>ched to him aryȝte <MILESTONE N="15"/></L>
<L>hou god by-gan þe world: þorwȝ his ouen myȝte</L>
<L>&amp; howȝ he made sonne &amp; mone: &amp; al þing þat is,</L>
<L>&amp; howȝ þe world was I-lor<HI REND="italic">e:</HI> þorwȝ mann<HI REND="italic">us</HI> sinne I-wis,</L>
<L>&amp; howȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u godd<HI REND="italic">us</HI> sone: oute of heuene alyȝte</L>
<L>&amp; nom þe kende of man: wit þe fend to fyȝte, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>how Jh<HI REND="italic">es</HI>u þorw his swete wille: dyde vp-on þe rode</L>
<L>&amp; bouȝte mann<HI REND="italic">us</HI> soule: þorwȝ his swete blode,</L>
<L>how he aros to lyue: vp(-on) þe þridde day,</L>
<L>&amp; how he stey in to heuene: þe childrin toldin gay,</L>
<L><PB N="402" REF="81"/>
&amp; of þe beleue al: þe childrin tolde þe kende. <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Gay be day &amp; be nyȝt: drou þis þing to mende,</L>
<L>&amp; of c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> passiou<HI REND="italic">n:</HI> swyþe moche he þouȝte,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t of þis world<HI REND="italic">us</HI> blis: noþing him ne rouȝte.</L>
<L>ac in his herte p<HI REND="italic">re</HI>ueliche: so wel he it wiste</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t his fadir on al his lif: þ<HI REND="italic">er</HI>-of noþing nyste. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Seþþe deyd his fadir so: as ic ȝou may telle,</L>
<L>&amp; for his false be-leue: his soule went to helle.</L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI>ward þis gay: be-þouȝt him wel I-nouȝ</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t alle his myȝte: to cristindome he drouȝ:</L>
<L>so þat þorw godd<HI REND="italic">us</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce: I-cristenyd he was, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; he w<HI REND="italic">i</HI>t al his myȝte: þonked godd<HI REND="italic">us</HI> gras.</L>
<L>alle þing he solde: þat he on erþe hadde,</L>
<L>&amp; ȝaf it for godd<HI REND="italic">us</HI> loue,: &amp; holy lif ladde.</L>
<L>seþþe he went to rome: to cristinme<HI REND="italic">n</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e—</HI></L>
<L>&amp; glad wer<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>stene me<HI REND="italic">n:</HI> þo þey seyȝ him þer<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="40"/> <NOTE PLACE="foot">40 Þere aus Þedir come korr.</NOTE></L>
<L>so hit be-fil þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> gras: þat þe pope was ded,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> was gay to pope I-chose: þorwȝ al come<HI REND="italic">n</HI> red.</L>
<L>.xij. ȝer he was pope: &amp; four<HI REND="italic">e</HI> monþ<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-to</L>
<L>&amp; in his baylye he lyued: .xij. dayis also.</L>
<L>he ordeyned þ<HI REND="italic">a</HI>t ech man: þat p<HI REND="italic">re</HI>st wolde be, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>scholde vndirfong þe ordr<HI REND="italic">e</HI>s: fro gr<HI REND="italic">e</HI> to gre—</L>
<L>wit-oute lope &amp; defaute: þat þey I-taken wer<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; ell<HI REND="italic">us</HI> ne cholde noman be: to p<HI REND="italic">re</HI>st I-ordeyned þer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>he ordeyned þ<HI REND="italic">a</HI>t deken<HI REND="italic">us</HI> cholde: p<HI REND="italic">re</HI>chin þe newe lawe</L>
<L>as wel as p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> cholde,: me<HI REND="italic">n</HI> to goodnesse drawe; <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he sent aboute: þe deken<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">51 Ms. þo st. þe?</NOTE></L>
<L>þat þey cholde w<HI REND="italic">i</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> myȝte: men to goodnesse ler<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>&amp; ordeyned þ<HI REND="italic">a</HI>t ech cholde: dwellin I<HI REND="italic">n</HI> his contr<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þey ne come to-geder<HI REND="italic">e:</HI> for nouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t myȝte be,</L>
<L>but it wer<HI REND="italic">e</HI> for nede: þ<HI REND="italic">a</HI>t þey wer<HI REND="italic">e</HI>n of-sent <MILESTONE N="55"/></L>
<L>to speken of þe c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: þ<HI REND="italic">a</HI>t it wer<HI REND="italic">e</HI> wel I-hent.</L>
<L>p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he made, wel ic wot,: ful twenty &amp; fyue,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-to deken<HI REND="italic">us</HI> .viij., &amp; fyue bysschop<HI REND="italic">us</HI> be his lyue.</L>
</LG>
<LG>
<L>Seþþe þe deuil his myȝte: cheued aboute faste,</L>
<L>&amp; in to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our<HI REND="italic">us</HI> herte: a leþ<HI REND="italic">er</HI> þouȝt he caste. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>hit was þe seconde costantin: þ<HI REND="italic">a</HI>t was þo emp<HI REND="italic">er</HI>our,</L>
<L>of þe berþ (!) of rome: he weld al þe honour. <NOTE PLACE="foot">62 l. borȝ.</NOTE></L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> al his consayl: þilke tyme he gan sende</L>
<L>&amp; seyde þat hit wer<HI REND="italic">e</HI> wel I-doon: c<HI REND="italic">ri</HI>stin me<HI REND="italic">n</HI> to chende.</L>
<L>al þe consayl was wel glad: þo þey I-herdin þis, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>&amp; seyde þat þis ilke þing: was wel be-þouȝt I-wis;</L>
<L>"what habbe we in þis lond: wit c<HI REND="italic">ri</HI>sten men to done?</L>
<L>al þat me may I-finde: ȝe heet hem neme sone, <NOTE PLACE="foot">68 Ms. he heet.</NOTE></L>
<L>for þey beþ false echon: &amp; ne helpeþ nouȝt.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e,</HI> but þey come to mahoun,: let hem to deþe be I-brouȝt!" <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Many messager<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e:</HI> anon forþ I-sent,</L>
<L>and cauȝte many c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: &amp; habbeþ hem I-chent. <MILESTONE N="233" UNIT="f."/></L>
<L>þo was alle c<HI REND="italic">ri</HI>stene me<HI REND="italic">n:</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> so sor<HI REND="italic">e</HI> afryȝte</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ech man in his syde: dede him to flyȝte.</L>
<L>þorwȝ conseil of þe clergye,: tellin ich ȝou may, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>In to a clif of an hille: fleyȝ þo þis gay.</L>
<L>Ic wot þ<HI REND="italic">a</HI>t he ne loted: þ<HI REND="italic">er</HI>-inne no stounde</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þe emp<HI REND="italic">er</HI>our<HI REND="italic">us</HI> messageris: nabbeþ him I-founde.</L>
<L><PB N="403" REF="82"/>
anon þo þey him I-seyȝ,: þey seyde, "artou her<HI REND="italic">e?</HI></L>
<L>woltow honoury mahound ȝit: &amp; come<HI REND="italic">n</HI> hedir ner<HI REND="italic">e?</HI>" <MILESTONE N="80"/></L>
<L>gay answerde &amp; seyde,: "mahound ic eu<HI REND="italic">er</HI> forsake,</L>
<L>&amp; boþe my lif &amp; soule: to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st ic be-take."</L>
<L>þo nome þey gr<HI REND="italic">e</HI>te stonys: &amp; leyde on ech a syde,</L>
<L>þat þe goodman cholde: ned<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> abyde.</L>
<L>þer<HI REND="italic">e</HI> deyde þis goodman: in honger &amp; in wo, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>þe teþe calend(e)r of may: ic wot hit was I-do.</L>
<L>Now Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st for þe loue: þat he loued seint gay, <NOTE PLACE="foot">87 tilge þat.</NOTE></L>
<L>þat he vs ȝeue his blessing: so wel so he may.</L>
<CLOSER>Amen.</CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint emerinciane þe holy virgine. <NOTE N="1" PLACE="foot">Aus der Vita Agnetis (21. Jan.) selbständig entwickelt.</NOTE> (23. Jan.)</HEAD>
<LG>
<L>Seint anneys woned in rome: so ich ȝou toldin er<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>ȝhe hadde a fostirsostir: þat w<HI REND="italic">i</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> woned þer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>emer<HI REND="italic">e</HI>ncyane: me cleped þ<HI REND="italic">a</HI>t mayde þo.</L>
<L>þo anneys was to deþe I-brouȝt,: ic wot þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> was wo!</L>
<L>to her toumbe ȝhe wente: &amp; gan her<HI REND="italic">e</HI> by-mene; <MILESTONE N="5"/></L>
<L>so moche ȝhe wep for her<HI REND="italic">e</HI> loue: þat ȝhe wax blek &amp; lene;</L>
<L>In so moche sorwe: here lif ȝhe gan to lede</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t hit is wel gr<HI REND="italic">e</HI>t reuþe: In bok for to rede.</L>
<L>a day as ȝhe sat &amp; wep,: ȝaraȝyn<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> come</L>
<L>&amp; scornyd swyþe þ<HI REND="italic">a</HI>t mayde: so þey dedin I-lome, <MILESTONE N="10"/></L>
<L>&amp; seyde, "þe wer<HI REND="italic">e</HI> bet<HI REND="italic">er</HI>e: In þe temple to be,</L>
<L>to honoury oure god<HI REND="italic">us:</HI> þat beþ of gr<HI REND="italic">e</HI>t poste,</L>
<L>þan in þis ilke wise: her al day to sitte</L>
<L>&amp; wringe þyne honden: so þou wer<HI REND="italic">e</HI> out of witte.</L>
<L>for wel þ<HI REND="italic">o</HI>u wost to soþe: þat anneys is I-chent; <MILESTONE N="15"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> of þy weping: nys non amendement."</L>
<L>aȝen þe leþ<HI REND="italic">er</HI> saraȝyn<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t mayde seyde þo:</L>
<L>"c<HI REND="italic">ri</HI>st ȝe dede to deþe,: þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ȝe worþ wel wo!</L>
<L>moche good he ȝow dede: &amp; þe gewis also,</L>
<L>ne myȝte ȝe neuer I-finde: þat he hadde ouȝt mysdo: <MILESTONE N="20"/></L>
<L>wit enuie ȝe him nome: &amp; to deþe brouȝte</L>
<L>&amp; for-ȝeten alle þe goodnesse: þat he to ȝou wrouȝte.</L>
<L>&amp; þat ne þouȝt ȝour<HI REND="italic">e</HI> elderin: nouȝt I-nouȝ to do,</L>
<L>ac alle þ<HI REND="italic">a</HI>t on him I-leued: þey þouȝten to slen also,</L>
<L>&amp; slouȝ w<HI REND="italic">i</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> myȝt,: ne leued him nouȝt on. <MILESTONE N="25"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þey wenten to helle,: &amp; so ȝe chollin echon;</L>
<L>ffor þis mayde þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe slowȝ: þ<HI REND="italic">a</HI>t nadde noþing mysdo,</L>
<L>ȝour<HI REND="italic">e</HI> soul<HI REND="italic">us</HI> cholle to helle: &amp; soffr<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> moche wo,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> ȝe cholliþ sor<HI REND="italic">e</HI> abigge: þe dedis of ȝour<HI REND="italic">e</HI> wikkid lyue</L>
<L>wit pin<HI REND="italic">us</HI> &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t sorwe: þ<HI REND="italic">a</HI>t beþ þ<HI REND="italic">er</HI> ful ryue— <MILESTONE N="30"/></L>
<L>for alle ȝe beþ chreue<HI REND="italic">n:</HI> &amp; euer ȝe habbeþ I-be;</L>
<L>for in wel mochil sorwe: ȝe habbeþ I-brouȝt me:</L>
<L>for þis ilke mayde: myn herte is wel wo."</L>
<L>wit þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke word: emerincyane þey tok þo</L>
<L>&amp; lad her<HI REND="italic">e</HI> wel villiche: fort ȝhe com out of tou<HI REND="italic">n;</HI> <MILESTONE N="35"/></L>
<L>þey striptin of her<HI REND="italic">e</HI> cloþis: vppon a fyle diggoun</L>
<L>&amp; stanyd her<HI REND="italic">e</HI> myd ston<HI REND="italic">us:</HI> &amp; her<HI REND="italic">e</HI> to deþe brouȝte.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> Ich ot to soþe: þat hy hit der<HI REND="italic">e</HI> abouȝte!</L>
</LG>
<LG>
<L>For þ<HI REND="italic">er</HI> com a þonder-dent: f<HI REND="italic">ra</HI>m heue<HI REND="italic">n</HI> an hy þo</L>
<L>&amp; slowȝ of þe haþen me<HI REND="italic">n:</HI> four hondrid &amp; mo. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>þey þ<HI REND="italic">a</HI>t lefte on lyue: &amp; ne deyde nouȝt,</L>
<L>þey gonne þo for dr<HI REND="italic">e</HI>de: to c<HI REND="italic">ri</HI>stindom torne her<HI REND="italic">e</HI> þouȝt:</L>
<L><PB N="404" REF="83"/>
viue þousend þer wer<HI REND="italic">e</HI> I-c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd: wit wel blyþe mode,</L>
<L>&amp; eu<HI REND="italic">er</HI>mor<HI REND="italic">e</HI> aft<HI REND="italic">er</HI>ward: þey ladde lif wel gode.</L>
<L>ech man may wel ondirstonde: but if he be wode, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t emerinciane I-c<HI REND="italic">ri</HI>stened was: in her<HI REND="italic">e</HI> oune blode;</L>
<L>for ȝif þ<HI REND="italic">a</HI>t mayd hadde I-leued: I-c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd ȝhe hadde I-be,</L>
<L>by þe word<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe spake,: for soþe so þencheþ me.</L>
</LG>
<LG>
<L>Of þr<HI REND="italic">e</HI> maner of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: In bok ic finde I-write,</L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI> ic wole hit segge,: for ȝe hit choldin I-wite: <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þe ferste man<HI REND="italic">er</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: al-on In beleue is;</L>
<L>þat þer-þorwȝ many iewis: I-saued wer<HI REND="italic">e</HI>n I-wis,</L>
<L>for þey leuedin þat godd<HI REND="italic">us</HI> sone: scholde I-bore be</L>
<L>of þat mayde marye: þ<HI REND="italic">a</HI>t was so hende &amp; fre;</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þey drouin to god: &amp; letin her<HI REND="italic">e</HI> folye, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; in her<HI REND="italic">e</HI> be-leue þey wer<HI REND="italic">e</HI> I-c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd,: ich wot þ<HI REND="italic">a</HI>t ich ne lyȝe.</L>
<L>Many aman, wel ic woot,: to blisse of heue<HI REND="italic">n</HI> com,</L>
<L>as þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete ieromye,: þorwȝ þe oþ<HI REND="italic">er</HI> cristindom:</L>
<L>þey wer<HI REND="italic">e</HI> aslawe for her<HI REND="italic">e</HI> treuþe: for þey nolde soffry þo,</L>
<L>bote þey hem w<HI REND="italic">i</HI>t-nome,: noman mysdo; <MILESTONE N="60"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> me hem toke: &amp; to þe deþ me hem brouȝte—</L>
<L>weteþ þ<HI REND="italic">a</HI>t þey wer<HI REND="italic">e</HI> marteris,: for þey non harm ne þouȝte.</L>
</LG>
<LG>
<L>And þe þridde c<HI REND="italic">ri</HI>stindom is: al in þe font-ston,</L>
<L>þorwȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> oune blood: þat we habbeþ echon;</L>
<L>þorwȝ þilke-man<HI REND="italic">er</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: I-saued we cholle be, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>ȝif we wolliþ goodnesse doon: &amp; alle wikkednesse fle.</L>
<L>þorw þe seconde c<HI REND="italic">ri</HI>stindom,: Ich woot mydeuisse, <NOTE PLACE="foot">67 Ms. my deuisse.</NOTE></L>
<L>þe maye emerinciane: wente to heuene-blisse.</L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> frend<HI REND="italic">us</HI> nom her<HI REND="italic">e</HI> holy body: þo w<HI REND="italic">i</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> myȝte <NOTE PLACE="foot">69 Ms. nom þo.</NOTE></L>
<L>&amp; beried hit be seint anneys—: hem þouȝt it was ryȝte, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>for þey wer<HI REND="italic">e</HI> fostrid: in her<HI REND="italic">e</HI> lyf boþe I-fere,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þey choldin in her<HI REND="italic">e</HI> deþe: ben I-beried in þ<HI REND="italic">a</HI>t maner<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">72 Ms. &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t.</NOTE></L>
<L>þe ȝaraȝyn<HI REND="italic">us</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n of hem: so sor<HI REND="italic">e</HI> a-gast þo</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þey ne dorste for noþing: her<HI REND="italic">e</HI> tou<HI REND="italic">m</HI>b<HI REND="italic">us</HI> mysdo.</L>
<L>&amp; þus ended her<HI REND="italic">e</HI> lif: emerinciane þat mayde, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; went to heuen ful I-wis: as ich ȝou habbe I-sayde.</L>
<L>Bidde we to Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: for emerencian<HI REND="italic">us</HI> loue,</L>
<L>þat he vs g<HI REND="italic">ra</HI>ntin þe blis: þ<HI REND="italic">a</HI>t is in heuen aboue.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint igin þe holy pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">Eine Vita Hygini (vgl. v. 41) fehlt; Anastasius enthält nur dürftige Notizen.</NOTE> (11. Jan.)</HEAD>
<LG>
<L>Seint igin þe holy pope: in rome (!) was I-bor<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>he ladde swyþe holy lif: so ich may ȝou telle for<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>his fadir was a noble clerk: &amp; þey he was vncouþe,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>fore ich ne can his name telle: forsoþe w<HI REND="italic">i</HI>t my mouþe.</L>
<L>Igin lernyd swyþe wel: þ<HI REND="italic">a</HI>t he was to I-set, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>þer nas in þilke tyme: noman þat lerned bet.</L>
<L>seþþe he went to atten<HI REND="italic">us:</HI> þorwȝ his fadir rede,</L>
<L>&amp; dede him to gr<HI REND="italic">e</HI>t clergye: þe bet for to spede;</L>
<L>so wel he lernyd þ<HI REND="italic">er,:</HI> þis good child igin,</L>
<L>þat he couþe I-now of grw,: of ebrw &amp; of latyin. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>heþen he was þo ȝit: so ich hit finde I-write;</L>
<L>ac moche he desir<HI REND="italic">e</HI>d eu<HI REND="italic">er:</HI> of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom to wite. <MILESTONE N="234" UNIT="f."/></L>
<L><PB N="405" REF="84"/>
þerfor<HI REND="italic">e</HI> he went to rome: so god him ȝaf þ<HI REND="italic">a</HI>t cas,</L>
<L>&amp; ondirfeng c<HI REND="italic">ri</HI>stindome: þo he I-come þedir was.</L>
<L>so holy lif he ladde: þ<HI REND="italic">a</HI>t bet<HI REND="italic">er</HI> ne myȝte non be; <MILESTONE N="15"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> alle men him louede þo: þ<HI REND="italic">a</HI>t him myȝte I-se.</L>
<L>so þat hit fil be chau<HI REND="italic">n</HI>ce: þ<HI REND="italic">a</HI>t þe pope was ded:</L>
<L>þe bisschop<HI REND="italic">us</HI> &amp; þe oþ<HI REND="italic">er</HI> folk: þer-of tok to reed</L>
<L>&amp; madin Igin pope: &amp; heued of holycherche.</L>
<L>ȝerne gan þo þis holyman: godd<HI REND="italic">us</HI> werke to werche. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>wel moche he gan to p<HI REND="italic">re</HI>che: &amp; folk to goodnesse lere;</L>
<L>&amp; whan enyman mysdede: þat þo w<HI REND="italic">i</HI>t him were,</L>
<L>sor<HI REND="italic">e</HI> he wolde wepe: &amp; bitt<HI REND="italic">er</HI> ter<HI REND="italic">us</HI> lete,</L>
<L>so hit wer<HI REND="italic">e</HI> a ȝong child: þat wer<HI REND="italic">e</HI> sor<HI REND="italic">e</HI> I-bete,</L>
<L>&amp; sey hem he wolde myldeliche,: "why hastouȝ mysdo so? <MILESTONE N="25"/></L>
<L>nostow hit is aȝen þe lawe: synne for to do?</L>
<L>wel ich woot to soþe: þy soule worþ I-chent,</L>
<L>bote ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u þe raþ<HI REND="italic">er</HI> come: to amendement."</L>
<L>Tal<HI REND="italic">us</HI> he wolde hem telle: of holy menn<HI REND="italic">us</HI> lyue</L>
<L>&amp; þer-þorwȝ to amendement: hem drawe swyþe blyue. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>moche he tauȝt of fasting: eu<HI REND="italic">er</HI> in his p<HI REND="italic">re</HI>ching,</L>
<L>&amp; seyde man myȝte þ<HI REND="italic">er</HI>-wit: wel moche to gode bring;</L>
<L>"for wha<HI REND="italic">n</HI>ne þe body þorwȝ penau<HI REND="italic">n</HI>ce: Is to grou<HI REND="italic">n</HI>de I-brouȝt,</L>
<L>þa<HI REND="italic">n</HI>ne ne may hit aȝen þe soule: þorwȝ sinne ftyȝe nouȝt."</L>
<L>ten ȝer he was pope: &amp; godd<HI REND="italic">us</HI> werk<HI REND="italic">us</HI> teyȝte, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; .vij. monþ<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-to: &amp; also dawes eyȝte.</L>
<L>he ordeyned þ<HI REND="italic">a</HI>t w<HI REND="italic">i</HI>t ech p<HI REND="italic">re</HI>ste: þ<HI REND="italic">a</HI>t chal singe in see</L>
<L>dekene, sodekene &amp; colyt: at þe masse þey choldin be</L>
<L>&amp; don her<HI REND="italic">e</HI> s<HI REND="italic">er</HI>uyse: so hit fil þ<HI REND="italic">er</HI>-to,</L>
<L>&amp; nameliche vppon hy-dawis: he hyȝt me chold it do. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>.xv. p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he ordrid,: as ic finde In his lyue,</L>
<L>&amp; bysschop<HI REND="italic">us</HI> .vi.: &amp; ek deken<HI REND="italic">us</HI> fyue,</L>
<L>to seruy holy cherche,: he ne maked na mo.</L>
<L>a p<HI REND="italic">ri</HI>nce þ<HI REND="italic">er</HI> was in þe londe,: prisce me het þo:</L>
<L>to þis ilke holy bysschop: he hadde gr<HI REND="italic">e</HI>t enuye <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; sente aft<HI REND="italic">er</HI> him anon: w<HI REND="italic">i</HI>t a gr<HI REND="italic">e</HI>t companye.</L>
<L>þo he was to him I-come,: he het him binde faste</L>
<L>&amp; to stronge þeues: In to p<HI REND="italic">re</HI>son caste.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> lay þis holyman,: Ic wot, swyþe longe,</L>
<L>wit gr<HI REND="italic">e</HI>t cold &amp; hongir: I-pinyd swyþe stronge. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þe seueþe day of ieneuer,: so tellin ich ȝou may, <NOTE PLACE="foot">51 l. eleueþe.</NOTE></L>
<L>deyde þe holy pope Igin: in p<HI REND="italic">re</HI>son þ<HI REND="italic">er</HI> he lay.</L>
<L>rome was wit-oute pope: þr<HI REND="italic">e</HI> dayis þo.</L>
<L>&amp; þus endid þis goodman: as ic ȝou toldin so.</L>
<L>Now, Jh<HI REND="italic">es</HI>u, bring vs to þe ioye: þat he is I-brouȝt, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>as þ<HI REND="italic">o</HI>u wit þy fy(f) wou<HI REND="italic">n</HI>d<HI REND="italic">us:</HI> der<HI REND="italic">e</HI> vs alle bouȝt.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Melchiades þe holy pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">vgl. Anastasius Lib. Pont.</NOTE> (10 Dec., al. 9. u. 11. Jan., 2. Juli)</HEAD>
<LG>
<L>Melchiades þe pope: in Affer I-bor<HI REND="italic">e</HI> was,</L>
<L>of swyþe good c<HI REND="italic">ri</HI>stin kende: so god ȝaf þe cas.</L>
<L>pope he was þ<HI REND="italic">re</HI> ȝer: &amp; .vij. monþ<HI REND="italic">us</HI> also</L>
<L>In þe borwȝ of rome,: &amp; .vij. dayu<HI REND="italic">s</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-to.</L>
<L>.vij. p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he made: þ<HI REND="italic">a</HI>t goodme<HI REND="italic">n</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n echon,</L>
<L>.v. dekenys &amp; .xij. bysschopis,: godd<HI REND="italic">us</HI> seruise to don,</L>
<L>&amp; sent hem in to contr<HI REND="italic">e</HI>s: aboute for to p<HI REND="italic">re</HI>che, <NOTE PLACE="foot">7 Ms. henn.</NOTE></L>
<L>of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> lawe: þe peple for to teche.</L>
<L><PB N="406" REF="85"/>
on a tyme hit be-fil: þat he het of-sende</L>
<L>þe clergye &amp; oþ<HI REND="italic">er</HI> men,: þat gonne to him wende. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>of many þing<HI REND="italic">us</HI> þey speke: þo þey wer<HI REND="italic">e</HI> I-come.</L>
<L>þo þ<HI REND="italic">a</HI>t þey gonne of fasting-dayis: speken alle &amp; some,</L>
<L>þo gan þis holy pope: þat heet melchiades</L>
<L>speke to-forn hem alle—: þe oþ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n in pes:</L>
</LG>
<LG>
<L>"Lording<HI REND="italic">us,</HI>" he seyde,: "telle ich ȝou may <MILESTONE N="15"/> <NOTE PLACE="foot">15 ff. Diese Rede ist offenbar selbständig entwickelt.</NOTE></L>
<L>þat god haþ for man-kende: I-makid þe soneday</L>
<L>many a wondir werke.: for þe sone-day I-wis</L>
<L>erþe he maked &amp; heuene: þat is so ful of blis;</L>
<L>also vppon þe soneday: he made sacr<HI REND="italic">e</HI>fyse, <NOTE PLACE="foot">19 he st. hy.</NOTE></L>
<L>boþe caym &amp; abel,: ac nouȝt in one wyse— <MILESTONE N="20"/></L>
<L>ffor þ<HI REND="italic">a</HI>t on was good: þ<HI REND="italic">a</HI>t oþ<HI REND="italic">er</HI> nas nouȝt so.</L>
<L>&amp; ȝut vppon þe soneday: mor<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> was I-do:</L>
<L>þe gr<HI REND="italic">e</HI>te flood on erþe com: to drenche alle þing,</L>
<L>&amp; also vppon þe soneday: (þe) chip tok r<HI REND="italic">e</HI>sting</L>
<L>þat nowe &amp; his ferin: þ<HI REND="italic">er</HI>-in wer<HI REND="italic">e</HI>n I-do— <MILESTONE N="25"/> <NOTE PLACE="foot">25 l. noe.</NOTE></L>
<L>of alle þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> in erþe: alyue ner<HI REND="italic">e</HI> namo.</L>
</LG>
<LG>
<L>Abraham þe soneday: his sone haþ I-take</L>
<L>&amp; wolde him habbe I-slawe: sacrefise to make:</L>
<L>God þorwȝ his myȝt: þ<HI REND="italic">er</HI>-to tok good kepe</L>
<L>&amp; in stede of þe child: anon sente a chepe, <MILESTONE N="30"/></L>
<L>he het þ<HI REND="italic">a</HI>t he ne cholde nouȝt: isaak mysdo;</L>
<L>In stede of þe ȝonge child: þe chep he slouȝ þo.</L>
<L>ȝut vppon a soneday,: as þe bok telleþ me,</L>
<L>Moyses brouȝte þe iewis: ou<HI REND="italic">er</HI> þe rede see;</L>
<L>he tok moyses þe lawe: vppon a soneday, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; let rine br<HI REND="italic">e</HI>d &amp; flesch: f<HI REND="italic">ra</HI>m heue<HI REND="italic">n,</HI> tellin ich may.</L>
</LG>
<LG>
<L>And þe soneday, wel ic wot,: Ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st was bore,</L>
<L>to biggin vs out of helle: &amp; me<HI REND="italic">n</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI> for-lore.</L>
<L>&amp; ek vppon þe soneday: he tornyd wat<HI REND="italic">er</HI> to win—</L>
<L>þey þat þ<HI REND="italic">er</HI>-of dronke: þey founde hit good &amp; fyn. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; he arerid to lyue ek: vppon þe soneday</L>
<L>laȝar<HI REND="italic">e,</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t four<HI REND="italic">e</HI> dayis: In his pit ded lay.</L>
<L>also þe soneday: to Jer<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m he rood—</L>
<L>þe hono<HI REND="italic">ur</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t me him ded: þe peple wot al abrood.</L>
</LG>
<LG>
<L>Fram deþ to lyue he aros: þe soneday wel ryȝte, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; sente þe holy gost to his desiplis: &amp; on hem alle alyȝte.</L>
<L>In so<HI REND="italic">m</HI>me bok<HI REND="italic">us</HI> me findeþ: who-so takeþ ȝeme,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t god chal þe soneday: al þe world deme;</L>
<L>our<HI REND="italic">e</HI> (lord) brouȝt his modir: in to heuen-blisse,</L>
<L>&amp; seint Jhon þe vangelist,: ich woot wel myd-I-wisse. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ic hote þ<HI REND="italic">a</HI>t noman: non ertheliche werk wirche,</L>
<L>bot godd<HI REND="italic">us</HI> seruise don: &amp; go to holy cherche;</L>
<L>ne vppon þe soneday: fasting non chal be,</L>
<L>for hit wer<HI REND="italic">e</HI> aȝen þe lawe,: also þencheþ me,</L>
<L>þat man wer<HI REND="italic">e</HI> in penau<HI REND="italic">n</HI>ce: &amp; ek in fastinge <MILESTONE N="55"/></L>
<L>þilke day (þat) god vs brouȝt: al in gladinge.</L>
<L>þe þor<HI REND="italic">e</HI>sday also: god made his mau<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>among his desiplis,: as þe bok telleþ me:</L>
<L><PB N="407" REF="86"/>
he hem fedde in body: &amp; ek in soule also, <NOTE PLACE="foot">59 Ms. in body In body.</NOTE></L>
<L>for his flesch &amp; his blode to hem he ȝaf &amp; made þo— <MILESTONE N="60"/></L>
<L>of br<HI REND="italic">e</HI>d, of win &amp; of wat<HI REND="italic">er:</HI> he made þis wondir þing:</L>
<L>among his desiplis he made: þo his gestenyng.</L>
<L>our<HI REND="italic">e</HI> flesch an holiþorsday: he ber to heuen an hy</L>
<L>&amp; set him in his trone: to his fadir wel ny.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ich hote þe þorisday: men take glading, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>&amp; þat me ne asingne þat day: to no fasting,</L>
<L>but hit falle by cours: þorwȝ chau<HI REND="italic">n</HI>ging of þe ȝer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat eny vigil ben by cas: newe I-founde þer<HI REND="italic">e:</HI> <MILESTONE N="235" UNIT="f."/></L>
<L>þan þat me faste wel: so ich soffr<HI REND="italic">e</HI> may, <NOTE PLACE="foot">69 Ms. ich þe. ich = ech.</NOTE></L>
<L>for þe loue of þe seint,: nouȝt for skylle of þe day." <MILESTONE N="70"/></L>
<L>alle þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n: habbeþ I-g<HI REND="italic">ra</HI>nted þis.</L>
<L>for þor<HI REND="italic">e</HI>sday &amp; soneday: heþen men fastiþ I-wis;</L>
<L>&amp; for þey nolde hem be I-lych: in þat ilke þinge,</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he haþ forbode: þat ilkedayis fastinge.</L>
</LG>
<LG>
<L>A iustise was on þilke tyme: þat me cleped rufin: <MILESTONE N="75"/></L>
<L>he let neme melchiades: &amp; dede him wel moche pyn;</L>
<L>þe verþe Ide of decembr<HI REND="italic">e:</HI> he leet him sle also,</L>
<L>&amp; ich ne finde nouȝt to soþe hou: he was to deþe I-do.</L>
<L>þo rome was w<HI REND="italic">i</HI>t-oute pope: dayis twenty &amp; .vij.,</L>
<L>after þ<HI REND="italic">a</HI>t melchiades: was I-went to heuene. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>for eu<HI REND="italic">er</HI> me haþ gr<HI REND="italic">e</HI>t enuye: to men þat beþ gode,</L>
<L>as me hadde to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þ<HI REND="italic">a</HI>t deyde for vs on rode;</L>
<L>for eu<HI REND="italic">er</HI> þe wikkid fend: eggeþ man to don mysse,</L>
<L>whan þey ben in good lyue,: þer-of hem bringin to wisse. <NOTE PLACE="foot">81-84 ungehörig.</NOTE></L>
<L>now bidde we god almyȝty king: þ<HI REND="italic">a</HI>t aft<HI REND="italic">er</HI> our<HI REND="italic">e</HI> ending <MILESTONE N="85"/></L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint damas þe pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">vgl. Anastasius Lib. Pont.</NOTE> (11. Dec.)</HEAD>
<LG>
<L>Seint damas þe pope: was I-bor<HI REND="italic">e</HI> in spayne.</L>
<L>þe whil he was a ȝong child: he liste nouȝt to playne,</L>
<L>for he him strengþed moche: to ben of good fame—</L>
<L>so dede his fadir him by-for<HI REND="italic">e,:</HI> antoyne was his name.</L>
<L>þo he was to pope I-chose: so god him ȝef þat cas, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>an oþ<HI REND="italic">er</HI> also was I-chose,: corsin I-cleped þo was. <NOTE PLACE="foot">6 al. Ursinus.</NOTE></L>
<L>boþe þey wer<HI REND="italic">e</HI>n godme<HI REND="italic">n:</HI> &amp; holimen also;</L>
<L>&amp; for þ<HI REND="italic">er</HI> ne may be pope: but on neuer mo,</L>
<L>&amp; for damas was stalworþe: &amp; r<HI REND="italic">e</HI>dy of speche,</L>
<L>þe mayst<HI REND="italic">ri</HI> of holy cherche: me gan him by-teche; <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Corsin þey made bysschop,: ic segge w<HI REND="italic">i</HI>t-oute fayle,</L>
<L>of þe cyte of appoline: þorwȝ comyn consayle. <NOTE PLACE="foot">12 l. neapoli.</NOTE></L>
<L>twey cherch<HI REND="italic">us</HI> damas made: wel noble in þe cyte:</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t on be-syde þe teatr<HI REND="italic">e:</HI> ȝut me may I-se,</L>
<L>þe oþ<HI REND="italic">er</HI> cherche he made: so be-syde þe wey <MILESTONE N="15"/></L>
<L>I-cleped was adria<HI REND="italic">tin</HI>e: by þat ilke day. <NOTE PLACE="foot">16 Ms. adriaime, lat. ad viam Ardeatinam.</NOTE></L>
<L>&amp; ȝut he haluid þe stede: in þat cite, þer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>seint pet<HI REND="italic">er</HI> &amp; seint poul: I-fer<HI REND="italic">e</HI> I-beried wer<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">18 Ms. I I fer<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>damas was þo pope in rome: ful eyȝtene ȝer</L>
<L>&amp; eyȝte monþ<HI REND="italic">us</HI> &amp; ten dayis: þe dingnete he ber. <MILESTONE N="20"/></L>
<L><PB N="408" REF="87"/>
p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he made þritty: &amp; twelf dekenys þ<HI REND="italic">er</HI>-to,</L>
<L>bysschop<HI REND="italic">us</HI> he made .lx.: on abite for to go</L>
<L>f<HI REND="italic">ra</HI>m contr<HI REND="italic">e</HI> to contr<HI REND="italic">e:</HI> leuede men to wise</L>
<L>þat þey cholden her<HI REND="italic">e</HI> lif leden: in godd<HI REND="italic">us</HI> seruise.</L>
<L>two deken<HI REND="italic">us</HI> in þulke tyme: wer<HI REND="italic">e</HI> in þe cherche I-do, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>concord &amp; calixt: me<HI REND="italic">n</HI> hem cleped þo:</L>
<L>to þis pope damas: þey hadde gr<HI REND="italic">e</HI>t enuye</L>
<L>&amp; go<HI REND="italic">n</HI>ne him defame: of opin lecherye—</L>
<L>wel ich wot þ<HI REND="italic">a</HI>t hit was: þorw þe entysement</L>
<L>of þe deuel of helle,: to maken hem I-chent. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>wel sory was þe pope: for þe sclaundr<HI REND="italic">e</HI> &amp; þe cry,</L>
<L>&amp; þouȝt in woche wise: he myȝt him porgy. <NOTE PLACE="foot">32 Ms. spergy.</NOTE></L>
<L>anon he leet ofsende: al aft<HI REND="italic">er</HI> þe clergye</L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> erl<HI REND="italic">us</HI> &amp; barouns: swyþe gr<HI REND="italic">e</HI>t companye.</L>
<L>þo þey wer<HI REND="italic">e</HI> to-gedir I-come,: þe pope aros alone <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; seyde, "leue breþerin,: I-herkeneþ me echone!</L>
<L>Calixt &amp; concord: þat ȝe mowȝ her<HI REND="italic">e</HI> I-se,</L>
<L>of a foul lecherie: þey habbeþ defamed me.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> ic habbe ȝou of-sent,: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe me cholde wise</L>
<L>hou ic myȝt I-porged be,: to saue þe fraunchise <MILESTONE N="40"/></L>
<L>þat ech pope haþ I-had: þat was by-for<HI REND="italic">e</HI> me—</L>
<L>for loþ me wer<HI REND="italic">e</HI> in any wise: alese þe dingnete."</L>
</LG>
<LG>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI> þorw comyn conseyl: apergid him I-wis,</L>
<L>wit eyȝte &amp; fourty bysschopis: þ<HI REND="italic">a</HI>t wer<HI REND="italic">e</HI>n of mochil p<HI REND="italic">ri</HI>s.</L>
<L>out of cherche me drof: þe false deken<HI REND="italic">us</HI> two, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; þouȝt þat þey cholde: to deþe ben I-do.</L>
<L>damase hadde reuþe of hem: &amp; ne soffr<HI REND="italic">e</HI>d hit nouȝt</L>
<L>þat þey for her<HI REND="italic">e</HI> tr<HI REND="italic">e</HI>cherye: wer<HI REND="italic">e</HI> to deþe I-brouȝt;</L>
<L>ac wel he soffrid þat þey wer<HI REND="italic">e</HI>n: out of þe chirche I-dr<HI REND="italic">e</HI>ue,</L>
<L>In myseyse &amp; in care: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> for to liue. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þo ordeyned damase: to segge fer &amp; ner</L>
<L>at maten<HI REND="italic">us</HI> &amp; at þe tydis: salm<HI REND="italic">us</HI> of þe sauter,</L>
<L>&amp; at euesong &amp; at complin: þat me hit choldin do,</L>
<L>vppon þe peyne of corsinge: þe pope he he(t) h<HI REND="italic">i</HI>t þo. <NOTE PLACE="foot">54 Ms. he he het.</NOTE></L>
<L>&amp; in to al holichirche: ful wel ȝe witeþ I-wis <MILESTONE N="55"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þilke statut ou<HI REND="italic">er</HI>al: ȝit I-holdin is.</L>
<L>þe þridde calendir (!) of decembir: out of world þisse <NOTE PLACE="foot">57 l. Ide.</NOTE></L>
<L>damas wente, out of þis lif: in to heuen-blisse.</L>
<L>þritti dayis was rome: wit-oute pope þo.</L>
<L>&amp; þus endid þe lif: of damas þe pope so. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>now p<HI REND="italic">re</HI>ye we to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þat is so fr<HI REND="italic">e</HI> &amp; hende,</L>
<L>whan we partiþ of þis world: let our<HI REND="italic">e</HI> soul<HI REND="italic">us</HI> to heuene wende.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint sat<HI REND="italic">ur</HI>nin and cicin, twey holy marter<HI REND="italic">us.</HI> <NOTE N="1" PLACE="foot">cf. Acta S. Marcelli papae (Act. SS. Boll. 16. Januar).</NOTE> (29. Nov.)</HEAD>
<LG>
<L>A pr<HI REND="italic">e</HI>st somtyme was in rome: me cleped saturnyne,</L>
<L>þat hadde w<HI REND="italic">i</HI>t him a dekene: þat was I-hote cysine;</L>
<L>gode men þey wer<HI REND="italic">e</HI> boþe: &amp; wel holi lif ladde.</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our maximyan: þ<HI REND="italic">er</HI>-to gr<HI REND="italic">e</HI>t enuy hadde:</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> he he<HI REND="italic">m</HI> dempned,: so ich ȝou telle may, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>þat þey choldin delue: boþe g<HI REND="italic">ra</HI>uel &amp; clay.</L>
<L>þer<HI REND="italic">e</HI> þey serued Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: wit wil &amp; wit þouȝte.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þey wer<HI REND="italic">e</HI> eft-sonys I-nome: &amp; to-for<HI REND="italic">e</HI> þe emp<HI REND="italic">er</HI>our I-brouȝte.</L>
<L><PB N="409" REF="88"/>
þe emp<HI REND="italic">er</HI>our het þo anon: In p<HI REND="italic">re</HI>son to do saturnyne,</L>
<L>&amp; bringe him to-for<HI REND="italic">e</HI> þe dekene: þ<HI REND="italic">a</HI>t het sysine. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>&amp; to him he seyde anon: þo he was I-come: <NOTE PLACE="foot">11 Ms. I co come.</NOTE></L>
<L>"felawe, þou most tellen vs: þin name at þe frome."</L>
<L>þe dekene him answerid,: "þe name þ<HI REND="italic">a</HI>t is myn</L>
<L>Is among c<HI REND="italic">ri</HI>steneme<HI REND="italic">n:</HI> I-cleped sysin.</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> þral ic am,: &amp; wol ben euer-mo, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Ich wol loue &amp; serue alle hem: þ<HI REND="italic">a</HI>t on him I-leueþ also."</L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our answerde,: "þ<HI REND="italic">er</HI>-of haue þy pes!</L>
<L>sysin, þou most don sacr<HI REND="italic">e</HI>fise: to oure god ercules</L>
<L>&amp; do to him sacr<HI REND="italic">e</HI>fise: so þou ouȝtist to do,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> ich wole for-brenne: þy flesch in sorwe &amp; wo." <MILESTONE N="20"/></L>
<L>þo þis emp<HI REND="italic">er</HI>our hadde I-seyd: alle þese word<HI REND="italic">us</HI> þer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>sysin þo for gladnesse: gan to leyȝe wel smer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; seyde, "I-wis, syr<HI REND="italic">e</HI> emp<HI REND="italic">er</HI>our,: þ<HI REND="italic">o</HI>u ne myȝt me paye no bet,</L>
<L>for habbe þis ilke þing: I desirid eu<HI REND="italic">er</HI> ȝit,</L>
<L>to ben for Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: I-brouȝt of lif-dawe; <MILESTONE N="25"/></L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> ich am swyþe glad: for him to ben I-claue—</L>
<L>&amp; ellis ic wer<HI REND="italic">e</HI> vnkende,: for he deyde for me.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> þou myȝt, syr<HI REND="italic">e</HI> emp<HI REND="italic">er</HI>our,: don what þy wille be;</L>
<L>I-chose ic habbe to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: to him ic wole holde." <MILESTONE N="236" UNIT="f."/></L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our seyde, "lo, þis þef: spekeþ wordis bolde! <MILESTONE N="30"/></L>
<L>to ladioce, þe port-r<HI REND="italic">e</HI>ue,: þefor<HI REND="italic">e</HI> he chal ben I-take,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he him caste in p<HI REND="italic">re</HI>son: to make his lemys ake."</L>
<L>ladioce him ondirfeng: &amp; bond him swyþe faste,</L>
<L>&amp; suþe in to p<HI REND="italic">re</HI>son dep: wel harde he him caste.</L>
<L>approprian me cleped: him þat was iayler, <MILESTONE N="35"/> <NOTE PLACE="foot">35 al. Apronian.</NOTE></L>
<L>þat him pinyd, &amp; oþ<HI REND="italic">er</HI> mo: þat wer<HI REND="italic">e</HI>n in pr<HI REND="italic">e</HI>son þer.</L>
<L>ladioce him aft<HI REND="italic">er</HI> sente: aft<HI REND="italic">er</HI> dayis seuene.</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þe sonde þer comeþ þo: a swyþe fayr lyȝt f<HI REND="italic">ra</HI>m heuene,</L>
<L>In þe lyȝt þ<HI REND="italic">er</HI> com a vois: þ<HI REND="italic">a</HI>t seyde wit-oute fayle:</L>
<L>"comeþ to me, my blessid childrin,: þ<HI REND="italic">a</HI>t libbiþ in t<HI REND="italic">ra</HI>uayle, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; ondirfongeþ mede: of þe heuene-king,</L>
<L>heuene þ<HI REND="italic">a</HI>t he made to ȝowȝ: er þe world<HI REND="italic">us</HI> be-ginnyng."</L>
</LG>
<LG>
<L>Sore him gan of-dr<HI REND="italic">e</HI>de: þo approprian, <NOTE PLACE="marg">(2. Febr.)</NOTE></L>
<L>&amp; to-for<HI REND="italic">e</HI> sysin<HI REND="italic">us</HI> feet: akne he fel aft<HI REND="italic">er</HI> þan</L>
<L>&amp; seyde, "ich þe bidde, cisin,: pur seint charite, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>þat þ<HI REND="italic">o</HI>u ne tarie no lenger: þat þ<HI REND="italic">o</HI>u ne c<HI REND="italic">ri</HI>steny me."</L>
<L>wat<HI REND="italic">er</HI> he nom þo anon: &amp; cristenyd ap(p)<HI REND="italic">ro</HI>p<HI REND="italic">ri</HI>an þo.</L>
<L>þo laydioce Iherde þis,: his herte was wel wo,</L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> ap(p)<HI REND="italic">ro</HI>prian anon: wel sone he haueþ I-sent;</L>
<L>&amp; seyde, "me telleþ to soþe: þat þ<HI REND="italic">o</HI>u þe hast I-chent: <MILESTONE N="50"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u hast forsake mahound: &amp; our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> alle,</L>
<L>for, wit hit wel, ȝif hit be soþ,: ful euel þe wol be-falle.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> don be r<HI REND="italic">e</HI>d: ryȝt as ic þe wise,</L>
<L>&amp; sitte akne wit good wille: &amp; don hem sacr<HI REND="italic">e</HI>fise!"</L>
<L>"ȝe, ȝe," q<HI REND="italic">ua</HI>þ approprian,: "Ich wot ful wel anon <MILESTONE N="55"/></L>
<L>þat þey be deue &amp; doumbe: &amp; deuelin eu<HI REND="italic">er</HI>ychon.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> ic her<HI REND="italic">e</HI> forsake: boþe hem &amp; þe,</L>
<L>&amp; to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st of heuene: ich be-take me."</L>
<L>þo seyde ladyoce,: "þ<HI REND="italic">a</HI>t hit ne be by-leued,</L>
<L>&amp; ledeþ him quik out of þe toun: &amp; smyteþ of his heued!" <MILESTONE N="60"/></L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> him nome: &amp; ladde him forþ þo,</L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI> lord<HI REND="italic">us</HI> heste: anon habbeþ I-do—</L>
<L><PB N="410" REF="89"/>
wikked was þe lord: &amp; wikkid ek þe meyne!</L>
<L>þey þe body wer<HI REND="italic">e</HI> ded,: þe s<HI REND="italic">oule</HI> to heu<HI REND="italic">en</HI> gan fle. <NOTE PLACE="foot">64 Ms. body st. soule.</NOTE></L>
<L>Erþe me brouȝt to erþe: so hit was skille &amp; ryȝte, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>ac al of þe holi soule: nadde þey no myȝte.</L>
<L>seþþe laydioce het: þat cisine weren forþ I-brouȝt,</L>
<L>&amp; seyde to him anon-ryȝt,: "hastou I-chau<HI REND="italic">n</HI>ged þy þouȝt?"</L>
<L>sysin him answerde: &amp; seyde, "syr<HI REND="italic">e,</HI> nay,</L>
<L>for þ<HI REND="italic">er</HI> nys þing on erþe: þat my þouȝt chau<HI REND="italic">n</HI>ge may. <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Ich þe haue al of my wille: befor<HI REND="italic">e</HI> I-seyd þe ende,</L>
<L>þat ich wole w<HI REND="italic">i</HI>t Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: eu<HI REND="italic">er</HI>-more al wende."</L>
<L>"a, fy! foule stronge þef,": ladioce seyde þo,</L>
<L>"ȝit þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt eft-sonys: In p<HI REND="italic">re</HI>son ben Ido, <NOTE PLACE="foot">74 Ms. for ȝit. lin.</NOTE></L>
<L>for ich wole þ<HI REND="italic">a</HI>t ech man I-wite: þat ich am hende &amp; fr<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="75"/></L>
<L>to loke ȝif men of her<HI REND="italic">e</HI> folye: ame<HI REND="italic">n</HI>ded hy wol be.</L>
<L>&amp; ȝut ic rede þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u þe ȝit betir by-þenche,</L>
<L>oþ<HI REND="italic">er</HI> me chal þin folys: myd p(i)n<HI REND="italic">us</HI> þe aquenche."</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t þat ilke word: sysin was þo I-do <NOTE PLACE="foot">79 Ms. cisin: sysin.</NOTE></L>
<L>In to p<HI REND="italic">re</HI>son, þ<HI REND="italic">er</HI> satornyne: was wit oþ<HI REND="italic">er</HI> mo. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>ech of hem I-knewȝ oþ<HI REND="italic">er</HI> wel: in þat ilke syþe,</L>
<L>&amp; wer<HI REND="italic">e</HI>n for her<HI REND="italic">e</HI> compenye: boþe glad &amp; blyþe.</L>
<L>faste þey gonne her<HI REND="italic">e</HI> felawis: to p<HI REND="italic">re</HI>che c<HI REND="italic">ri</HI>stus lawe</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t here myȝt: þat folk to gode drawe.</L>
<L>vol to &amp; fourty dayis: þey þer<HI REND="italic">e</HI> were, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>&amp; tornyd many to cristindom: þ<HI REND="italic">a</HI>t come hem to I-her<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>By-for<HI REND="italic">e</HI> þe p<HI REND="italic">ri</HI>nce ladioce: me brouȝt hem aft<HI REND="italic">er</HI> þat stou<HI REND="italic">n</HI>de;</L>
<L>swiþe lene þey wer<HI REND="italic">e</HI>n &amp; wan,: wit cheyn<HI REND="italic">us</HI> faste I-bou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>a swiþe gr<HI REND="italic">e</HI>t Image of bras: forþ þer was I-brouȝt,</L>
<L>&amp; ladioce hem þo seyde,: "doþ aft<HI REND="italic">er</HI> myn þouȝt: <MILESTONE N="90"/></L>
<L>honoureþ þis emage: &amp; beþ him lef &amp; der<HI REND="italic">e</HI>!"</L>
<L>Sat<HI REND="italic">ur</HI>nyn answerde þo: as ȝe cholleþ I-her<HI REND="italic">e:</HI></L>
</LG>
<LG>
<L>"God þat ȝef alle þing: to his wille ro &amp; reste,</L>
<L>Ic him bidde for his myȝt: þ<HI REND="italic">a</HI>t þis god her<HI REND="italic">e</HI> to-berste."</L>
<L>witþ þat ilke word,: so ich ȝou telle may, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>þe god of bras al to-drof: so hit wer<HI REND="italic">e</HI> of clay.</L>
<L>papie &amp; maur<HI REND="italic">e:</HI> twey knyȝt<HI REND="italic">us</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n I-wis, <NOTE PLACE="marg">(29. Jan.)</NOTE></L>
<L>þat stodin þ<HI REND="italic">er</HI> be-syde: &amp; I-seyȝ al þis:</L>
<L>þenn<HI REND="italic">us</HI> þey wente p<HI REND="italic">re</HI>ueliche: &amp; afeng c<HI REND="italic">ri</HI>stindom.</L>
<L>þe tyding of þis þing anon: to ladioce com: <MILESTONE N="100"/></L>
<L>&amp; anon he hyȝte his me<HI REND="italic">n:</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t me cholde hem take</L>
<L>&amp; smyte<HI REND="italic">n</HI> of her<HI REND="italic">e</HI> heuedis: for Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist<HI REND="italic">us</HI> sake.</L>
<L>&amp; þus maur<HI REND="italic">e</HI> &amp; papye: þoledin martirdom—</L>
<L>wel ic wot þ<HI REND="italic">a</HI>t eyþ<HI REND="italic">er</HI> soule: þe wey to heuene nom.</L>
<L>saturnyn &amp; cisin: nouȝt þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> longe <MILESTONE N="105"/></L>
<L>he let to twey post<HI REND="italic">us:</HI> hem by þe arm<HI REND="italic">us</HI> an-honge,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t stauis &amp; wit courgis: he let hem bete so faste,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t alle þ<HI REND="italic">a</HI>t hit I-seye: I-wondrid þer-of wel vaste</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t eu<HI REND="italic">er</HI> tweye bodyis: myȝten eu<HI REND="italic">er</HI>-mo</L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> in þis ilke lyue: to þolie so moche wo. <MILESTONE N="110"/></L>
<L>ffur he leet leggen: to her<HI REND="italic">e</HI> syd<HI REND="italic">us</HI> alle be-gon:</L>
<L>&amp; þorwȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce: þe fer a-queinte anon.</L>
<L>ladioche seyde to þe tormentour<HI REND="italic">us,:</HI> "ȝif ȝe loueþ me,</L>
<L>smyteþ of her<HI REND="italic">e</HI> heuedin: þat ic it mowe I-se!"</L>
<L>þe þridde calendr<HI REND="italic">e</HI> of desembr<HI REND="italic">e:</HI> her<HI REND="italic">e</HI> heuedin wer<HI REND="italic">e</HI> of I-smete, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>&amp; her<HI REND="italic">e</HI> soul<HI REND="italic">us</HI> wente to heuene,: ech man may wel wite.</L>
<L><PB N="411" REF="90"/>
Jhon þe p<HI REND="italic">re</HI>st &amp; trason: deden as þe wise,</L>
<L>hy beriedin her<HI REND="italic">e</HI> holy bodyus: &amp; dedin þe seruise.</L>
<L>Now Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st, al-myȝty god,: for her<HI REND="italic">e</HI> boþer loue</L>
<L>bring vs to þe blisse: þat is in heue<HI REND="italic">n</HI> aboue.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Þe holy pope inocent. <NOTE N="1" PLACE="foot">cf. Anast. Lib. Pont.</NOTE> (28. Juli)</HEAD>
<LG>
<L>Þe holi pope Innosent,: so god ȝaf þe cas,</L>
<L>In þe lond of abdane,: ic woot, I-bore he was; <NOTE PLACE="foot">2 l. Albane.</NOTE></L>
<L>his fadir was a noble man,: boþe fayr &amp; gent,</L>
<L>&amp; among þe peple: I-cleped innocent.</L>
<L>þis holi pope rengned: in his dingnete <MILESTONE N="5"/></L>
<L>to monþ<HI REND="italic">us</HI> &amp; ten dayis: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-to ȝeris þre (!). <NOTE PLACE="foot">6 al. xv.</NOTE></L>
<L>p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he made .xxx.,: &amp; deken<HI REND="italic">us</HI> þrittene,</L>
<L>&amp; ek bysschop<HI REND="italic">us</HI> .v.,: Ich woot wit-outen wene. <NOTE PLACE="foot">8 al. liiij.</NOTE></L>
<L>a good wif was þilke tyme,: vestine was her<HI REND="italic">e</HI> name, <NOTE PLACE="foot">9 Ms. bestime.</NOTE></L>
<L>wel moche ȝhe louid Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: &amp; was of good fame: <MILESTONE N="10"/></L>
<L>ffor to seruin Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: wel moche was her<HI REND="italic">e</HI> þouȝte,</L>
<L>&amp; anoble cherche þerfor<HI REND="italic">e:</HI> ȝhe haueþ I-wrouȝte.</L>
<L>Seint ge(r)ueys &amp; p<HI REND="italic">ro</HI>thase: þey weren I-beried þer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> in þe honour of hem: þe w<HI REND="italic">e</HI>rk ȝhe let ar<HI REND="italic">e</HI>re. <NOTE PLACE="foot">14 Ms. work?</NOTE></L>
<L>þo þis werk I-r<HI REND="italic">e</HI>dy was,: anon ȝhe haþ I-sent <MILESTONE N="15"/></L>
<L>messager<HI REND="italic">us</HI> wel fayr<HI REND="italic">e:</HI> aft<HI REND="italic">er</HI> þe pope Inosent.</L>
<L>Inocent com to here: wel myldeliche þo</L>
<L>&amp; halwid þe chirche: so he auȝt to do;</L>
<L>leopard &amp; vrsin: p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> þey wer<HI REND="italic">e</HI>n bo,</L>
<L>þat at þilke tyme: holpin h<HI REND="italic">i</HI>m þ<HI REND="italic">er</HI>-to; <MILESTONE N="20"/> <NOTE PLACE="foot">20 Ms. hem.</NOTE></L>
<L>lybyan þe dekene: was also w<HI REND="italic">i</HI>t hem þer<HI REND="italic">e—</HI> <MILESTONE N="237" UNIT="f."/></L>
<L>þis ike four<HI REND="italic">e</HI> goodmen: at þe halwing wer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>vestine, þe gode wif,: maked fayr<HI REND="italic">e</HI> offringe</L>
<L>&amp; fond al þat nede was: to þat ilke þinge.</L>
<L>Innocent nom leue: &amp; homward him gan dyȝte. <MILESTONE N="25"/></L>
<L>a cherche he fond be þe weye: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI> he alyȝte—</L>
<L>þe cherche was of seint anneys: þ<HI REND="italic">a</HI>t he alyȝte to.</L>
<L>ac he ne fond no p<HI REND="italic">re</HI>st: þat here kepte þo.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>fore he was sory: so we findeþ I-write,</L>
<L>&amp; leopard &amp; paulin: he sette her<HI REND="italic">e</HI> to wyte. <MILESTONE N="30"/></L>
</LG>
<LG>
<L>In a tyme he of-sent: moche of þe clergye,</L>
<L>a cene for to holde: w<HI REND="italic">i</HI>t a gr<HI REND="italic">e</HI>t compenye.</L>
<L>þedir come bysschop<HI REND="italic">us:</HI> &amp; oþ<HI REND="italic">er</HI> me<HI REND="italic">n</HI> also,</L>
<L>abot<HI REND="italic">us</HI> &amp; p<HI REND="italic">ri</HI>oris,: so þey auȝten to do.</L>
<L>pelagye &amp; celestin: þedir wer<HI REND="italic">e</HI>n I-come þo; <MILESTONE N="35"/></L>
<L>alle þey wer<HI REND="italic">e</HI> good c<HI REND="italic">ri</HI>steneme<HI REND="italic">n:</HI> bote þis ilke two.</L>
<L>of many þing<HI REND="italic">us</HI> þey speke: as þey to-gedir wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; nameliche of on þing: þ<HI REND="italic">a</HI>t ich wol tellin her<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>wheþ<HI REND="italic">er</HI> a child þat were by-ȝete: of a cristene ma<HI REND="italic">n</HI></L>
<L>&amp; I-bor<HI REND="italic">e</HI> in spoushode: of a c<HI REND="italic">ri</HI>stene woma<HI REND="italic">n,</HI> <MILESTONE N="40"/></L>
<L>scholde be lawe of c<HI REND="italic">ri</HI>stindom: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> I-c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd be?</L>
<L>Inocent þe pope: answer<HI REND="italic">e</HI>d &amp; seyde, "ȝe,</L>
<L>for ned hit is þ<HI REND="italic">a</HI>t ech soule: ben wassche in c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> blode,</L>
<L>þat vs der<HI REND="italic">e</HI> bouȝte wit his deþ: for vs vppon þe rode."</L>
<L>pelagine &amp; celestin: þ<HI REND="italic">er</HI>-to seyde, "nay, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>þan wer<HI REND="italic">e</HI> hit twyȝe I-cristenyd: aȝen c<HI REND="italic">ri</HI>stin lay:</L>
<L><PB N="412" REF="91"/>
for c<HI REND="italic">ri</HI>stin was alle þe kinne: of whom þe child come.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ech wisman wot hit haþ: I-nowȝ of c<HI REND="italic">ri</HI>stindome;</L>
<L>&amp; good is þ<HI REND="italic">a</HI>t me let be: heraft<HI REND="italic">er</HI> soch folye,</L>
<L>to cristene childrin tweye,: for hit is eresye." <MILESTONE N="50"/></L>
</LG>
<LG>
<L>Inosent þo seyde,: "lording<HI REND="italic">us,</HI> ȝe her<HI REND="italic">e</HI>þ þis!</L>
<L>ac Ic wole p<HI REND="italic">ro</HI>ue: þat þey seggeþ amys</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> ondirstonding: þat it is worse þa<HI REND="italic">n</HI> nauȝt,</L>
<L>by skylle &amp; ek autorite: þat þey beþ be-cauȝt. <NOTE PLACE="foot">54 beþ durchstrichen?</NOTE></L>
<L>of adam<HI REND="italic">us</HI> sinn<HI REND="italic">us</HI> witeþ: þat we wer<HI REND="italic">e</HI> foule echon <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; in sinne by-ȝete—: for oþ<HI REND="italic">er</HI> nas þer non. <NOTE PLACE="foot">56 l. oþ<HI REND="italic">er</HI> help?</NOTE></L>
<L>daueþ þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete: þ<HI REND="italic">er</HI>-of ber<HI REND="italic">eþ</HI> wittnesse, I-wis,</L>
<L>In a vers he techeþ vs: buxomnesse þorwȝ þis:</L>
<L>'lo, I-wis' he seyþ: 'In buxu<HI REND="italic">m</HI>nesse ic am,</L>
<L>&amp; in filþe of sennes: my modir me ondir-nam'. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>þis þing ne seyd he nouȝt: by him-self alone,</L>
<L>ac, wel ic wot, he seyde hit: by vs eu<HI REND="italic">er</HI>ychone,</L>
<L>&amp; ȝif we beþ in sinne I-bor<HI REND="italic">e,:</HI> we moot I-wassche be</L>
<L>þorwȝ help of þe c<HI REND="italic">ri</HI>stindom,: þey oþ<HI REND="italic">er</HI> seyden ȝe.</L>
<L>ȝit ic wole p<HI REND="italic">ro</HI>uy: þ<HI REND="italic">a</HI>t it is er<HI REND="italic">e</HI>syȝe, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þe c<HI REND="italic">ri</HI>stene child nys nouȝt I-c<HI REND="italic">ri</HI>stened twyȝe.</L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st of heuene,: þ<HI REND="italic">a</HI>t ful of goodnesse is,</L>
<L>þo he for vs alyȝte: in to world þis,</L>
<L>wit him he brouȝt to ech man: to wite our<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>stindom,</L>
<L>þo he oure kende: of his modir nom. <MILESTONE N="70"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nys noþing so holy: ne noþing so clene</L>
<L>so is þe fadir in heuene,: Ich woot w<HI REND="italic">i</HI>t-outen wene;</L>
<L>his modir was wel clene: þat cholde him ond(i)rfo,</L>
<L>&amp; ellis he ne myȝte: nouȝt alyȝte þer-to;</L>
<L>&amp; Jh<HI REND="italic">es</HI>u was him-selue: clennest of alle þing: <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; ȝut he afeng c<HI REND="italic">ri</HI>stindom,: to ȝeue vs teching</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we moste nede: alle I-c<HI REND="italic">ri</HI>stenyd be;</L>
<L>for who-so ne leueþ þis nouȝt: I-dampned he chal be."</L>
<L>alle þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n: answerid him anon</L>
<L>&amp; seyde, "syr<HI REND="italic">e</HI> Inocent, I-wis: þat is ful wel I-doon!" <MILESTONE N="80"/></L>
<L>pelagie &amp; <HI REND="italic">cel</HI>estin: þey alle dampnid þo <NOTE PLACE="foot">81 Ms. bestin.</NOTE></L>
<L>&amp; from her<HI REND="italic">e</HI> velechipe: anon hem makid go.</L>
<L>þo seyde inocent: to hem þat sete &amp; stode:</L>
<L>"lording<HI REND="italic">us,</HI> þo Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: bouȝt vs on þe rode,</L>
<L>ȝe habbeþ I-hurd howȝ he was: in his tou<HI REND="italic">m</HI>be I-do: <MILESTONE N="85"/></L>
<L>alle þe apostlis hert<HI REND="italic">us:</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n wel sor<HI REND="italic">e</HI> þo,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þey fastin echone &amp; wep: alle þilke sat<HI REND="italic">er</HI>day:</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> me þinkeþ it wer<HI REND="italic">e</HI> gode: þat me<HI REND="italic">n</HI> of our<HI REND="italic">e</HI> lay</L>
<L>to faste &amp; ben In penau<HI REND="italic">n</HI>ce: boþe lest &amp; meste,</L>
<L>&amp; þat þey for-beren flesch—: for hit chal ben myn heste. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Ic nele hem nouȝt for-hote: þat hy ben in vastinge,</L>
<L>bote þ<HI REND="italic">a</HI>t þey for-ber<HI REND="italic">e</HI> flesch: Ich hote þorwȝ alle þinge."</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t þer werin: habbiþ I-g<HI REND="italic">ra</HI>nted al þis; <NOTE PLACE="foot">93 &amp; st. alle.</NOTE></L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t me be-leueþ flesch: þe sat<HI REND="italic">er</HI>day I-wis.</L>
<L>þe seconde calendir of augost: he gan henn<HI REND="italic">us</HI> wende. <MILESTONE N="95"/></L>
<L>&amp; Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st g<HI REND="italic">ra</HI>nty vs alle,: þat is so fr<HI REND="italic">e</HI> &amp; hende,</L>
<L>to come to þe ioye: þat he is in Idyȝt,</L>
<L>for þe loue of innocent,: so wel so þou myȝt (!).</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<PB N="413" REF="92"/>
<HEAD>Seint felix (III) þe holy pope. <NOTE N="1" PLACE="foot">vgl. Anast. Lib. Pont.; der Schluss v. 51 ff. ist aus Felix II (355-8) ange∣schmolzen.</NOTE> (25. Febr.)</HEAD>
<HEADNOTE><P>(483-492.)</P></HEADNOTE>
<LG>
<L>Felix was I-bor<HI REND="italic">e</HI> in rome: su<HI REND="italic">m</HI>tyme be olde dawe;</L>
<L>his fadir heet felix ek,: a man of þe olde lawe.</L>
<L>þe sone lernyd so clergye: so god ȝef þe cas,</L>
<L>þat he at þe ende: pope of rome was;</L>
<L>&amp; þey his fad(i)r was a pr<HI REND="italic">e</HI>st: &amp; ek an holy man, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>felix, his sone, me made pope: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> nauȝt-for-þan.</L>
<L>ffor pope he was eyȝte ȝer,: Ic woot wit-outen wene,</L>
<L>&amp; elleue monþ<HI REND="italic">us:</HI> &amp; dayis eyȝtene.</L>
<L>eyȝtene p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> he made,: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-to deken<HI REND="italic">us</HI> fyue,</L>
<L>&amp; on &amp; twenty bysschopis: þe whyle he was alyue. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>a cherche he made in rome: wit-outen eny r<HI REND="italic">e</HI>spit</L>
<L>by-syde seint vincent<HI REND="italic">us</HI> (!) cherche,: of seint agapit. <NOTE PLACE="foot">12 An. Laurentii.</NOTE></L>
<L>pet<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t of alisaundr<HI REND="italic">e:</HI> somtyme bysschop was,</L>
<L>was I-dampnyd &amp; exilid: for e(re)sye, as ryȝt was.</L>
<L>to þe pope me tolde: þ<HI REND="italic">a</HI>t he was I-cleped aȝe <MILESTONE N="15"/></L>
<L>&amp; I-maked aȝen skylle: aȝen to his dingnete,</L>
<L>&amp; by þe bysschop achatie: me seyde hit was I-do</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t of costauntin-noble: held þe bysschopriche þo. <NOTE PLACE="foot">18 Ms. me held.</NOTE></L>
<L>þo þe pope be-gan seþ: herof ondirstonde,</L>
<L>defencor, his conseyller (!),: þedir he sent by sonde, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>to a-corsi pet<HI REND="italic">er</HI> &amp; achasie: þat hadden I-do þis chonde,</L>
<L>&amp; to sesy þe bysschopriche: in to þe pop<HI REND="italic">us</HI> honde.</L>
<L>defencor a-ȝens his wille: forþ went at þe laste,</L>
<L>&amp; out of her<HI REND="italic">e</HI> bysschoprichis: þe twey bysschop<HI REND="italic">us</HI> he caste.</L>
<L>þorwȝ conseil of alle þe court: þis þing was I-do. <MILESTONE N="25"/></L>
<L>þre ȝer leuedin þese bysschop<HI REND="italic">us:</HI> In car<HI REND="italic">e,</HI> sorwe &amp; wo.</L>
<L>Ȝenon, þat was emp<HI REND="italic">er</HI>our,: sente þorw his m<HI REND="italic">er</HI>cye</L>
<L>&amp; by-souȝt þe pope felix: for þe bysschop achacie,</L>
<L>&amp; bed he cholde him for-ȝeue: þat ilke foul meschau<HI REND="italic">n</HI>ce</L>
<L>&amp; g<HI REND="italic">ra</HI>nte him griþ, þ<HI REND="italic">a</HI>t he moste: þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> to don penau<HI REND="italic">n</HI>ce. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>þe pope g<HI REND="italic">ra</HI>nted anon: þe emp<HI REND="italic">er</HI>ouris pr<HI REND="italic">e</HI>yere</L>
<L>so þat pet<HI REND="italic">er</HI> &amp; achacie: ne dwelde nouȝt I-fere;</L>
<L>ac ȝif þey wer<HI REND="italic">e</HI> I-fer<HI REND="italic">e:</HI> I-foundin alle bo, <MILESTONE N="238" UNIT="f."/></L>
<L>þat he nolde his preyer<HI REND="italic">e:</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>nty neu<HI REND="italic">er</HI>-mo.</L>
<L>Messene &amp; vitale: forþ he sente þo, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>twey holy bysschopis,: þis dede for to do:</L>
<L>ȝif ȝey founde þat þis oþ<HI REND="italic">er:</HI> boþe to-geder wer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þey choldin hem holdin acorsid: as þey wer<HI REND="italic">e</HI>n er<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">38 Ms. wer<HI REND="italic">e</HI> ner<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>þey þese bysschop<HI REND="italic">us</HI> holy were,: tr<HI REND="italic">e</HI>son hem haþ I-chent,</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t þey ne dede nouȝt: þe pop<HI REND="italic">us</HI> comau<HI REND="italic">n</HI>dement. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>to-for<HI REND="italic">e</HI> alle þe folle peple: þ<HI REND="italic">er</HI>-of þey wer<HI REND="italic">e</HI>n of-take</L>
<L>&amp; I-cast out of her<HI REND="italic">e</HI> dingnete: for þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke sake.</L>
<L>messene of þe dede: him gan to repenty</L>
<L>&amp; wit sorwe of herte: c<HI REND="italic">ri</HI>de him m<HI REND="italic">er</HI>cy.</L>
<L>of him me hadde reuþe: &amp; forȝaf him þ<HI REND="italic">a</HI>t wronge <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; set him a penau<HI REND="italic">n</HI>ce: boþe hard &amp; stronge.</L>
<L>þe penau<HI REND="italic">n</HI>ce he ondirfeng,: þey him þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> smerte,</L>
<L>&amp; dede hit wel myldeliche: wit wel good herte.</L>
<L>Odewarde was king of gr<HI REND="italic">e</HI>ce (!): &amp; wer<HI REND="italic">e</HI>d king<HI REND="italic">us</HI> ringe</L>
<L>In þe tyme of þe pope: þat dede al þis ilke þinge. <MILESTONE N="50"/></L>
<L><PB N="414" REF="93"/>
costau<HI REND="italic">n</HI>tin, his owe sone,: was in rome þo; <NOTE PLACE="foot">51 ff. vgl. Anast. Felix II (29 Juli).</NOTE></L>
<L>he leuid in er<HI REND="italic">e</HI>sye moche—: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t was moche mys-do,</L>
<L>&amp; for he was a gr<HI REND="italic">e</HI>t lord: þe mor<HI REND="italic">e</HI> was his folye—</L>
<L>for to cheue<HI REND="italic">n</HI> his falce be-leue,: he let him c<HI REND="italic">ri</HI>steny twye.</L>
<L>eusebye me clepede him: þat tauȝte þat centence— <MILESTONE N="55"/></L>
<L>he was þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke tyme: bisschop of medyence. <NOTE PLACE="foot">56 An. episc. Nicomediensis.</NOTE></L>
</LG>
<LG>
<L>And þo felix it herde telle,: I-wis him was wel wo,</L>
<L>&amp; cheued him opinliche: þat he hadde mysdo.</L>
<L>Constantin wit gr<HI REND="italic">e</HI>t pouer: to him com at þe laste</L>
<L>&amp; out of his dingnete: wel wrongfulliche him caste. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>&amp; þo gan felix wonye: in a lytil stage <NOTE PLACE="foot">61 ff. anders Anast.</NOTE></L>
<L>þat he let makin er: vppon his eritage.</L>
<L>&amp; þey he wer<HI REND="italic">e</HI> out of dingnete I-cast,: nespar<HI REND="italic">e</HI>d he þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> nouȝt</L>
<L>þat he ne seyde opinliche: þ<HI REND="italic">a</HI>t constau<HI REND="italic">n</HI>tin hadde mys-wrouȝt.</L>
<L>a iustise he procurid: for þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke sake, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>þat was I-hote t(e)odor<HI REND="italic">e;:</HI> felix he het to take.</L>
<L>þe ferþe calendr<HI REND="italic">e</HI> (!) of noue<HI REND="italic">m</HI>br<HI REND="italic">e:</HI> forþ he was I-brouȝt, <NOTE PLACE="foot">67 An. Ide.</NOTE></L>
<L>&amp; þo me smot of his heued,: ne spar<HI REND="italic">e</HI>d þey him ryȝt nouȝt.</L>
<L>&amp; þer lay þe holy body: vnberiid wel villiche,</L>
<L>fort þe þridde cale<HI REND="italic">n</HI>dr<HI REND="italic">e</HI> of decembr<HI REND="italic">e:</HI> com in, tr<HI REND="italic">e</HI>wliche: <MILESTONE N="70"/> <NOTE PLACE="foot">70 Ms. calerdr<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; clerk<HI REND="italic">us</HI> come by nyȝte: wel p<HI REND="italic">re</HI>uyliche þ<HI REND="italic">er</HI>-to</L>
<L>&amp; beried him wit soch honour: so þey myȝten do.</L>
<L>&amp; þus he ended his lif: in þis world here,</L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> to heue<HI REND="italic">n</HI> went: wit-outen eny demor<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">74 Ms. demer<HI REND="italic">e?</HI></NOTE></L>
<L>Now bidde we god &amp; seint felix: þat he vs g<HI REND="italic">ra</HI>ce sende, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>þat we aft<HI REND="italic">er</HI> our<HI REND="italic">e</HI> ending-day: mot to heue<HI REND="italic">n</HI> wende.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint cimplice and faustine. <NOTE N="1" PLACE="foot">Vgl. die kurzen Acta bei Mombritius u. A. SS. Boll. 29. Juli. Der engl. Text weicht viel∣fach ab und ist ausgeführter.</NOTE> (29. Juli)</HEAD>
<LG>
<L>Twey emp<HI REND="italic">er</HI>our<HI REND="italic">us</HI> in som tyme: was in þe lond of rome</L>
<L>þat slouin many a cristinman: þorw wel wilful dome:</L>
<L>dioclisian &amp; maximian: wer<HI REND="italic">e</HI>n her<HI REND="italic">e</HI> nam<HI REND="italic">us</HI> þo;</L>
<L>moche folk of cristindome: þey chenten þorwȝ pyne &amp; wo,</L>
<L>for þe fend was I-chote: so faste in her<HI REND="italic">e</HI> þouȝte <MILESTONE N="5"/></L>
<L>þat þey ne myȝte of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: I-her<HI REND="italic">e</HI> to speke nouȝte;</L>
<L>for al was her<HI REND="italic">e</HI> wille: I-tornyd to fals lay.</L>
<L>twey gode cristene men: þey aspyid vppon a day:</L>
<L>Simplyse het þ<HI REND="italic">a</HI>t on,: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t oþer faustyne;</L>
<L>he hem hyȝte to neme anon: &amp; don hem strong pyne. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>anon þis me<HI REND="italic">n</HI> wer<HI REND="italic">e</HI>n I-nome: &amp; to þe emp<HI REND="italic">er</HI>our I-brouȝt,</L>
<L>&amp; he to hem seyde,: "what habbe ȝe I-þouȝt?</L>
<L>fort to despise our<HI REND="italic">e</HI> laue: &amp; our<HI REND="italic">e</HI> god also?</L>
<L>for soþe, we nelleþ soffry: þat noman so ne do!</L>
<L>Er þat ȝe so mote,: ȝif þat ȝe ben wyse: <MILESTONE N="15"/></L>
<L>to our<HI REND="italic">e</HI> god Jubyt<HI REND="italic">er:</HI> to-day don sacrefise,</L>
<L>&amp; we wolleþ for ȝour<HI REND="italic">e</HI> loue: don sacrefise also;</L>
<L>&amp; so ȝe mowe ȝour<HI REND="italic">e</HI> lif: f<HI REND="italic">ra</HI>m pine sauy bo." <NOTE PLACE="foot">18 Ms. be st. bo.</NOTE></L>
<L>ffaustin þo stood stille: &amp; ne answer<HI REND="italic">e</HI>(d) nouȝt.</L>
<L>"Syr<HI REND="italic">e</HI> emp<HI REND="italic">er</HI>our," q<HI REND="italic">ua</HI>þ cimplise,: "to ȝou we beþ I-brouȝt <MILESTONE N="20"/></L>
<L>to ben at ȝour<HI REND="italic">e</HI> wille: In skylle &amp; in ryȝt; <NOTE PLACE="foot">21 Ms. Iin.</NOTE></L>
<L>we wolliþ ben I-r<HI REND="italic">e</HI>dy: by day &amp; be nyȝt.</L>
<L><PB N="415" REF="94"/>
ac o þing weteþ to soþe,: ȝe þr<HI REND="italic">e</HI>teneþ vs vit pyne:</L>
<L>ffor soþe, we ne dr<HI REND="italic">e</HI>deþ þe nouȝt: ne non of ȝour<HI REND="italic">e</HI> hyne,</L>
<L>ne ȝour<HI REND="italic">e</HI> tormentinge: ne dr<HI REND="italic">e</HI>de we ner-þe-mo, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>namor<HI REND="italic">e</HI> þa<HI REND="italic">n</HI> we dr<HI REND="italic">e</HI>deþ þe: þe worþ of a slo.</L>
<L>ac we dr<HI REND="italic">e</HI>deþ þe pyne: þat lastiþ eu<HI REND="italic">er</HI>mor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>In body &amp; in soule—: for þ<HI REND="italic">a</HI>t is our<HI REND="italic">e</HI> meste fer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>&amp; of ȝour<HI REND="italic">e</HI> sacr<HI REND="italic">e</HI>fise: ne let we nouȝt eþe,</L>
<L>for we wolliþ for c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: wel fain þolye deþe. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>&amp; nowȝ ȝe witeþ to soþe: al what is our<HI REND="italic">e</HI> wille:</L>
<L>we nolliþ lete Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st,: þey ȝe our<HI REND="italic">e</HI> bodiis spille."</L>
<L>dioclisian gan to leyȝe: &amp; seyde to faustin þo:</L>
<L>"woltou holde þe fals lawe: &amp; been to deþe I-do?"</L>
<L>faustin answer<HI REND="italic">e</HI>d &amp; seyde,: "our<HI REND="italic">e</HI> laue nys fals nouȝt, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>for we leueþ on Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: þat vs so dere abouȝt.</L>
<L>vor he is stok ne stoon,: ne gold ne siluer he nys,</L>
<L>ac godd<HI REND="italic">us</HI> sone of heuen: we witeþ he is, I-wis;</L>
<L>to beggen man fro sinne: ful lowe he alyȝte</L>
<L>&amp; deyde in his man-hede: þorw his swete myȝte. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>whan he þorw his myȝt: wolde for vs deye,</L>
<L>for to deye for his loue: ne stondiþ vs non eye."</L>
</LG>
<LG>
<L>"A, foule stinkende þeuis,": þe emp<HI REND="italic">er</HI>our seyde þo,</L>
<L>"ȝe cholliþ for our<HI REND="italic">e</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: deyin alle bo." <NOTE PLACE="foot">44 l. ȝour<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>anon he leet þe tormentour<HI REND="italic">us:</HI> to smyte<HI REND="italic">n</HI> of her<HI REND="italic">e</HI> heued: <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; so was her<HI REND="italic">e</HI> holy lif: f<HI REND="italic">ra</HI>m þe body r<HI REND="italic">e</HI>ued;</L>
<L>þe soul<HI REND="italic">us</HI> wente to heuene,: þe bodyus fillin to grou<HI REND="italic">n</HI>de.</L>
<L>þe tormentour<HI REND="italic">us</HI> nome gr<HI REND="italic">e</HI>t stonys: &amp; to þe bodyu<HI REND="italic">s</HI> bou<HI REND="italic">n</HI>de;</L>
<L>In to þe wat<HI REND="italic">er</HI> of tibr<HI REND="italic">e,:</HI> þat dep &amp; brood is,</L>
<L>þey caste þe bodyus þo: aft<HI REND="italic">er</HI>ward I-wis. <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Jh<HI REND="italic">es</HI>u þorwȝ his myȝt: nolde hem þer<HI REND="italic">e</HI> lete</L>
<L>&amp; made þat þe bodyis: gonne aboue flete.</L>
<L>b(e)atrich, her<HI REND="italic">e</HI> sost<HI REND="italic">er,:</HI> ȝide a day for her<HI REND="italic">e</HI> loue</L>
<L>weping by þe wat<HI REND="italic">er,:</HI> &amp; sey hem fleten aboue:</L>
<L>ȝhe went to crispe &amp; Jhon,: þat to p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us</HI> wer<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="marg">(18. Aug.)</NOTE> <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; beried hem in her<HI REND="italic">e</HI> oue<HI REND="italic">n</HI> welde (!): In fayr<HI REND="italic">e</HI> maner<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">56 lat. in Sexto Philippi.</NOTE></L>
<L>þe p<HI REND="italic">re</HI>st<HI REND="italic">us,</HI> þo þey hadde I-do,: beden her<HI REND="italic">e</HI> good day</L>
<L>&amp; wenten homward p<HI REND="italic">re</HI>uylich: by þe ryȝte way.</L>
<L>beatrich sor<HI REND="italic">e</HI> wepinge: adou<HI REND="italic">n</HI> be þe toumbe lay <NOTE PLACE="foot">59 Ms. he.</NOTE></L>
<L>for loue of her<HI REND="italic">e</HI> br<HI REND="italic">e</HI>þerin,: her<HI REND="italic">e</HI> song was welaway. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>lucrecie, a fals bedil,: wel ofte þ<HI REND="italic">er</HI>forþ gan go,</L>
<L>&amp; I-seyȝe beatrix sitte: þ<HI REND="italic">er</HI> at þe toumbe so.</L>
<L>to her<HI REND="italic">e</HI> he ȝede a tyme: &amp; nom her<HI REND="italic">e</HI> be þe gor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; seyde, "seyȝ me, wi<HI REND="italic">m</HI>man,: why wepistou so sor<HI REND="italic">e?</HI>"</L>
<L>"ffor myne breþerin," ȝhe seyde,: "myn herte is so wo, <MILESTONE N="239" UNIT="f."/> <MILESTONE N="65"/></L>
<L>þat ic ne may weping: forleten neuer-mo;</L>
<L>for c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue þey wer<HI REND="italic">e</HI> I-slawe,: c<HI REND="italic">ri</HI>st ich hem be-take</L>
<L>&amp; my body &amp; my soule,: ich nele he<HI REND="italic">m</HI> nouȝt forsake."</L>
<L>"arys, woma<HI REND="italic">n,</HI>" he seyde þo,: "þ<HI REND="italic">o</HI>u most come wit me,</L>
<L>&amp; don honour to our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us,:</HI> ȝif hit þy wille be. <MILESTONE N="70"/></L>
<L>a whyle þ<HI REND="italic">o</HI>u hast I-wope her<HI REND="italic">e,:</HI> ich wole þe teche pleyȝe;</L>
<L>&amp; but þ<HI REND="italic">o</HI>u honoury our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us,:</HI> for soþ þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt deyȝe."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Lo, ich am al redy,": beatrich seyde þo,</L>
<L>"vor to myn breþerin: þa<HI REND="italic">n</HI> ich may go.</L>
<L>ffor c<HI REND="italic">ri</HI>stin wo<HI REND="italic">m</HI>man ich am: &amp; sacr<HI REND="italic">e</HI>fise ic wole bringe <MILESTONE N="75"/></L>
<L>to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st of heuene: &amp; to non oþer þinge."</L>
<L><PB N="416" REF="95"/>
wit þat ilke worde: beatrich þey bounde faste,</L>
<L>&amp; ladde her<HI REND="italic">e</HI> in to p<HI REND="italic">re</HI>son: &amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-in her<HI REND="italic">e</HI> caste.</L>
<L>by nyȝt he slow her<HI REND="italic">e</HI> myd his swerd: &amp; in þe str<HI REND="italic">e</HI>te þr<HI REND="italic">e</HI>u her<HI REND="italic">e</HI> þo,</L>
<L>&amp; to his bedde he wente: þo he hadde þus I-do. <MILESTONE N="80"/></L>
<L>lucine, a fayr mayde,: fond þe body þer<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">81 Ms. lucr<HI REND="italic">e</HI>sine.</NOTE></L>
<L>&amp; beriid it in þe feld: þer<HI REND="italic">e</HI> her<HI REND="italic">e</HI> br<HI REND="italic">e</HI>þerin wer<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>lucr<HI REND="italic">e</HI>sie went to þe hous: þ<HI REND="italic">er</HI>-aft<HI REND="italic">er</HI> þe þridde day <NOTE PLACE="foot">83 Ms. lucr<HI REND="italic">e</HI>cine.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> þis holy men woned,: so ich ȝou telle may:</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> he fonde a ȝong child: in a wo<HI REND="italic">m</HI>man<HI REND="italic">us</HI> barme; <MILESTONE N="85"/></L>
<L>þat him gan to warny: ano<HI REND="italic">n</HI> of his harme—</L>
<L>&amp; ȝut þe child was nouȝt: but seue wokin old;</L>
<L>ȝit hit gan to speke w<HI REND="italic">i</HI>t him: w<HI REND="italic">i</HI>t speche swyþe bold:</L>
<L>"lucr<HI REND="italic">e</HI>cie," it seyde, "herkene now to me!</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u hast aslaue beatriche,: þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> by-war þe! <MILESTONE N="90"/></L>
<L>for þou ne chalt to soþe: it no l<HI REND="italic">e</HI>nger astonde, <NOTE PLACE="foot">91 Ms. longer?</NOTE></L>
<L>for sone þ<HI REND="italic">o</HI>u worst Itake: in þy foon honde."</L>
<L>þo þe child hadde I-ended: þe word<HI REND="italic">us</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t he sede,</L>
<L>lucr<HI REND="italic">e</HI>cy þorwȝ þe deuel: anon he gan awede;</L>
<L>&amp; so he dwellid for wode: þr<HI REND="italic">e</HI> tidis of þe day, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>&amp; deyde &amp; wente to helle,: so ich ȝou tellin may—</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI> he fond þe drinke,: I-wis, so ich trowe,</L>
<L>þat he hadde to him-self: þ<HI REND="italic">er</HI>-by-for<HI REND="italic">e</HI> I-browe!</L>
<L>þe þridde calendir of decembre (!): þese martiris deyde, I-wis.</L>
<L>nowȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st for her<HI REND="italic">e</HI> loue: vs g<HI REND="italic">ra</HI>nte heue<HI REND="italic">n</HI>-blis <MILESTONE N="100"/></L>
<L>&amp; bringe vs to þe ioye: þ<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t hy beþ inne,</L>
<L>&amp; þat we mote oure ryȝt eritage: w<HI REND="italic">i</HI>t ryȝt to our<HI REND="italic">e</HI> soul<HI REND="italic">us</HI> awinne.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint Abdon and ceint cemen, twey holy Marteris. <NOTE N="1" PLACE="foot">Der engl. Text weicht vielfach ab von den kürzeren Acta bei Mombritius u. A. SS. Boll.; ähn∣licher ist Ado Martyrol.</NOTE> (30. Juli)</HEAD>
<LG>
<L>Seint abdon &amp; seint ceme<HI REND="italic">n:</HI> twey breþerin wer<HI REND="italic">e</HI> <NOTE PLACE="foot">1 l. Sennen.</NOTE></L>
<L>In þe lond of cordulie,: &amp; wer<HI REND="italic">e</HI>n king<HI REND="italic">us</HI> per<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>c<HI REND="italic">ri</HI>stin men þey wer<HI REND="italic">e:</HI> &amp; wel heldin her<HI REND="italic">e</HI> lay,</L>
<L>&amp; seruedin wel Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: so ich ȝou telle may.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-of hadde þe deuel enuye: þat hateþ alle goodnesse, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>&amp; maden þ<HI REND="italic">a</HI>t heþen me<HI REND="italic">n</HI> hadde enuye: of her<HI REND="italic">e</HI> holynesse:</L>
<L>To þe emp<HI REND="italic">er</HI>our de<HI REND="italic">ci</HI>e þey wente: &amp; gr<HI REND="italic">e</HI>t playnt gonne make <NOTE PLACE="foot">7 Ms. deue; Ms. a st. &amp;.</NOTE></L>
<L>how abdon &amp; seme<HI REND="italic">n:</HI> hadde her<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> forsake,</L>
<L>&amp; seyde, "ondirstondeþ, syr<HI REND="italic">e,:</HI> it is ȝour<HI REND="italic">e</HI> deshonour</L>
<L>þat þey despisit þe godis: þ<HI REND="italic">a</HI>t doþ ȝou alle socour; <MILESTONE N="10"/></L>
<L>&amp; but ȝe ben þer-of I-war: &amp; do amendement,</L>
<L>ȝe mowe awayntin alle: þ<HI REND="italic">a</HI>t our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> be<HI REND="italic">n</HI> I-chent: <NOTE PLACE="foot">12 Ms. awayntin = waymentin?</NOTE></L>
<L>for wel we it ondirstondiþ: al wit-outen oþe,</L>
<L>for hit is litil wondir: þey hy ben alle wroþe."</L>
<L>"wel ȝe witeþ," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "þat ich mot don by r<HI REND="italic">e</HI>de, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>&amp; ich nyste nouȝt of þe þing: þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝe to me sede.</L>
<L>ȝif ȝe mowe a-foue þat þing: þat ȝe to me þ<HI REND="italic">us</HI> tolde, <NOTE PLACE="foot">17 = a-vow.</NOTE></L>
<L>what-so ȝe me redeþ, I-wis,: ich hit wille holde."</L>
<L>"syr<HI REND="italic">e,</HI>" þey answer<HI REND="italic">e</HI>d þo,: "but þis þing soþ be,</L>
<L>þou don by vs þy wille: &amp; lete vs alle sle. <MILESTONE N="20"/></L>
<L><PB N="417" REF="96"/>
&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> we þe r<HI REND="italic">e</HI>deþ: þat hy ben quik of-sent,</L>
<L>to don sacr<HI REND="italic">e</HI>fise: oþ<HI REND="italic">er</HI> stonde to iugement."</L>
<L>"I-wis," q<HI REND="italic">ua</HI>þ decie þo,: "ich wolde it wer<HI REND="italic">e</HI> I-do,</L>
<L>þat þey wer<HI REND="italic">e</HI>n quik of-sent: þat þey me come to.</L>
<L>&amp; ȝif þey speke of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: to ȝou in eny stou<HI REND="italic">n</HI>de, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>nemeþ hem w<HI REND="italic">i</HI>t strengþ: &amp; doþ ȝe hem faste binde!"</L>
<L>þen þey went anon-ryȝt: &amp; nom þis goodme<HI REND="italic">n</HI> þo,</L>
<L>&amp; habbeþ hem be þe weye: wel moche chame I-do.</L>
<L>wel fayr<HI REND="italic">e</HI> þey come to þe emp<HI REND="italic">er</HI>o<HI REND="italic">ur:</HI> so hit was wel ryȝte,</L>
<L>&amp; salued him in fayr manere: wiþ alle her<HI REND="italic">e</HI> myȝte. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>þe emp<HI REND="italic">er</HI>our spek grimliche: &amp; seyde to hem þo:</L>
<L>"belamyes, why habbe ȝe our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> so moche chame I-do?</L>
<L>þorw men of rome ȝe beþ I-nome: &amp; I-brouȝt to our<HI REND="italic">e</HI> honde</L>
<L>to ondirfonge ȝour<HI REND="italic">e</HI> dome: wit chame &amp; ek wit chonde:</L>
<L>takeþ kep, ich ȝou r<HI REND="italic">e</HI>de,: &amp; comeþ to amendeme<HI REND="italic">n</HI>t, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>er ȝe ben to pyne I-brouȝt: &amp; al to-gedir I-chent."</L>
</LG>
<LG>
<L>Abdon þo answerde: &amp; seyde, "god ȝilde it þe</L>
<L>þat þou hast so wel I-radde: myne felawe &amp; me!</L>
<L>for to amenden it wer<HI REND="italic">e</HI> good: who-so wiste howȝ,</L>
<L>&amp; fyȝtin w<HI REND="italic">i</HI>t þe deuel,: for nede we mot nowȝ. <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; þey þe batayle be stronge,: ȝit<HI REND="italic">e</HI> nele we nouȝt fle,</L>
<L>for þorwȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> helpe: we hopyiþ mayster to be."</L>
<L>Q<HI REND="italic">ua</HI>d þe emp<HI REND="italic">er</HI>our, "what is þe batayle: þat ȝe beþ to I-dyȝte?"</L>
<L>"syr<HI REND="italic">e,</HI>" þo seyde semen,: "it falliþ to godd<HI REND="italic">us</HI> knyȝte</L>
<L>stifliche for to stonde: &amp; ne fle neuer-mo <MILESTONE N="45"/></L>
<L>f<HI REND="italic">ra</HI>m his lord<HI REND="italic">us</HI> ryȝte,: f<HI REND="italic">ra</HI>m wele ne fro wo; <NOTE PLACE="foot">46 l. for wele ne for.</NOTE></L>
<L>for mor<HI REND="italic">e</HI> manchipe it is: in feld for to deye</L>
<L>þan to libbe in sinn<HI REND="italic">us:</HI> vndir chr<HI REND="italic">e</HI>uis eye.</L>
<L>&amp; þe ryȝt of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: vs haþ I-tauȝt so</L>
<L>þat we ne dood sacr<HI REND="italic">e</HI>fise: to deuelin neu<HI REND="italic">er</HI>-mo; <MILESTONE N="50"/></L>
<L>for chr<HI REND="italic">e</HI>uin þey beþ alle,: &amp; her<HI REND="italic">e</HI> sergauns echon.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> we nolliþ to hem: sacr<HI REND="italic">e</HI>fise do non."</L>
</LG>
<LG>
<L>"Avoy, syr<HI REND="italic">e</HI>!" q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "þan bechr<HI REND="italic">e</HI>uestou me?</L>
<L>for ich hem louie &amp; don honour,: þ<HI REND="italic">a</HI>t alle me<HI REND="italic">n</HI> mow I-se."</L>
<L>"for soþe, syr<HI REND="italic">e,</HI>" q<HI REND="italic">ua</HI>þ abdon: "&amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t me reuþ sor<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="55"/> <NOTE PLACE="foot">55 l. rueþ.</NOTE></L>
<L>Ich hadde leuer þ<HI REND="italic">o</HI>u leuedst: on Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> lor<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L>"out, þeues," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe emp<HI REND="italic">er</HI>our,: "þe deuel ȝou an-honge,</L>
<L>for nouþe ich se þat ȝour<HI REND="italic">e</HI> lif: Ilesteþ al to longe.</L>
<L>"nymeþ hem," he seyde þo,: "&amp; bindeþ hem so faste</L>
<L>þat þey of her<HI REND="italic">e</HI> liuis: ben wel sore a-gaste; <MILESTONE N="60"/></L>
<L>&amp; casteþ hem in to p<HI REND="italic">re</HI>son: &amp; leteþ hem þer<HI REND="italic">e</HI> to be,</L>
<L>vort ȝe habben heste: to bringen hem to me!"</L>
<L>anon wer<HI REND="italic">e</HI> þis goodme<HI REND="italic">n:</HI> in to p<HI REND="italic">re</HI>son I-brouȝt.</L>
<L>&amp; þa<HI REND="italic">n</HI> bespak him sem<HI REND="italic">en:</HI> &amp; ne spar<HI REND="italic">e</HI>d ryȝt nouȝt:</L>
<L>"leue swete broþ<HI REND="italic">er,:</HI> me þincheþ it, I-wis, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>In þe loue of Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: nou be-ginnyþ our<HI REND="italic">e</HI> blis;</L>
<L>for me þinkeþ þat Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: on vs he haþ I-þouȝt.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> we to bidde to him: þat alle þing haþ wrouȝt,</L>
<L>þat we mote hardy be: to endin þis batayle,</L>
<L>&amp; for doute of no deþ: þ<HI REND="italic">a</HI>t we nouȝt ne fayle." <MILESTONE N="70"/></L>
<L>vour<HI REND="italic">e</HI> monþ<HI REND="italic">us</HI> þey dweldin: in þ<HI REND="italic">a</HI>t p<HI REND="italic">re</HI>son þo</L>
<L>&amp; nome<HI REND="italic">n</HI> concayl: what hy myȝte do.</L>
<L><PB N="418" REF="97"/>
þe vifþe calendr<HI REND="italic">e</HI> of augost: decie him sette in trone,</L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> Abdon &amp; semen: he sente swyþe sone. <MILESTONE N="240" UNIT="f."/></L>
<L>þo þey wer<HI REND="italic">e</HI>n forþ I-brouȝt,: he seyde to his consayle: <MILESTONE N="75"/></L>
<L>"alle ȝe witeþ, lording<HI REND="italic">us,:</HI> forsoþe wit-outen fayle, <NOTE PLACE="foot">76 Ms. londing<HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>þat þorw help of our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us:</HI> our<HI REND="italic">e</HI> fome<HI REND="italic">n</HI> come to honde,</L>
<L>þey þat þey wer<HI REND="italic">e</HI> riche, proude &amp; stronge: by wat<HI REND="italic">er</HI> &amp; by londe:</L>
<L>þese to þat ȝe I-seþ: wit cheyn<HI REND="italic">us</HI> I-bounde her stonde,</L>
<L>þat our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> &amp; me despisit: wit chame &amp; wit chonde, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t gold &amp; seluer bo,: wit ston<HI REND="italic">us</HI> &amp; riche ringe</L>
<L>þey beþ aparayled so richeliche: þat of vs ne telleþ no þinge."</L>
<L>alle þ<HI REND="italic">a</HI>t hem I-seye: wel sor<HI REND="italic">e</HI> þey gonne to dr<HI REND="italic">e</HI>de—</L>
<L>god hem sente þer<HI REND="italic">e:</HI> so mochil of fayrhede;</L>
<L>&amp; many gr<HI REND="italic">e</HI>te lording<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">er</HI> kneled to hem adoun <MILESTONE N="85"/></L>
<L>&amp; bedin þat þey cholde: be-leue on mahoun,</L>
<L>so þ<HI REND="italic">a</HI>t hy myȝten libbe: &amp; habben so gr<HI REND="italic">e</HI>t honour</L>
<L>&amp; be lef &amp; der<HI REND="italic">e:</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t decie þe emp<HI REND="italic">er</HI>our.</L>
<L>semen him answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "aboute nouȝt it is, <NOTE PLACE="foot">89 l. hem.</NOTE></L>
<L>for ich &amp; myne broþ<HI REND="italic">er:</HI> c<HI REND="italic">ri</HI>stin we beþ, I-wis; <MILESTONE N="90"/></L>
<L>In our<HI REND="italic">e</HI> herte c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue: is so fast I-do <NOTE PLACE="foot">91 Ms. c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> loue is loue.</NOTE></L>
<L>þat we ne mowe it letin: for nouȝt þ<HI REND="italic">a</HI>t man may do;</L>
<L>for him we wolliþ honoury: hou-so hit eu<HI REND="italic">er</HI> far<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>þis oþ<HI REND="italic">er</HI> god<HI REND="italic">us</HI> beþ deuelin,: god hem ȝiue car<HI REND="italic">e</HI>!"</L>
<L>Decie þo for wraþþe: gan to grinte &amp; gr<HI REND="italic">e</HI>de, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>&amp; cleped valerie, þe iustise,: &amp; þus to him sede:</L>
<L>"þese tweye þeuis tak: to þe, ȝif þou conne,</L>
<L>&amp; mak hem don sacr<HI REND="italic">e</HI>fise: to þe god of þe sonne;</L>
<L>&amp; ȝif þe nolliþ doon sac<HI REND="italic">ri</HI>fise: to our<HI REND="italic">e</HI> god<HI REND="italic">us</HI> of þe lawe,</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u lete hem myd wilde best<HI REND="italic">us:</HI> anon to ben to-drawe!" <MILESTONE N="100"/></L>
<L>To-for<HI REND="italic">e</HI> þe god of þe sonne: me hem haþ I-brouȝt.</L>
<L>Abdon seyde, "þis is a god: wit mann<HI REND="italic">us</HI> hond<HI REND="italic">us</HI> I-wrouȝt;</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e,</HI> I-wis, it wer<HI REND="italic">e:</HI> boþe chame &amp; reuþe</L>
<L>ȝif we him honourid: &amp; brekin our<HI REND="italic">e</HI> treuþe;"</L>
<L>vppon him þey spatte: &amp; seyde, "valerie, lo, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>nouþe þ<HI REND="italic">o</HI>u sixt woche honour: we wolliþ to hem do!</L>
<L>we honoureþ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: þ<HI REND="italic">a</HI>t made alle þing."</L>
<L>"out, out," q<HI REND="italic">ua</HI>þ valerye þo,: "þis is a strong speting!"</L>
</LG>
<LG>
<L>Vit ledin clobb<HI REND="italic">us</HI> anon: he leet hem þo bete;</L>
<L>þe clobb<HI REND="italic">us</HI> made in her<HI REND="italic">e</HI> flesch: wou<HI REND="italic">n</HI>d<HI REND="italic">us</HI> swyþe gr<HI REND="italic">e</HI>te. <MILESTONE N="110"/></L>
<L>to hem he let go twey lyonys: þat hem to-draue<HI REND="italic">n</HI> cholde.</L>
<L>þe lyonys be-com tame anon: &amp; hem harmy nolde;</L>
<L>aboute hem wel myldeliche: þey ȝeden on þe grou<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>&amp; softe þey go<HI REND="italic">n</HI>ne to like: her<HI REND="italic">e</HI> blody wounde.</L>
<L>seþþe he leet four<HI REND="italic">e</HI> beris: to þis goodmen go. <MILESTONE N="115"/></L>
<L>þey be-com swyþe tame: þo þey hem I-sey also;</L>
<L>aboute hem þey leyin: so echman I-seyȝ,</L>
<L>&amp; kepte þat noman ne moste: come hem nyȝ;</L>
<L>&amp; seþþe Abdon &amp; semen: bedin w<HI REND="italic">i</HI>t good wille</L>
<L>þat þey cholde aryse: &amp; go mylde &amp; stille, <MILESTONE N="120"/></L>
<L>so þat þey ne cholde: no man mys-don:</L>
<L>þe bestis ar<HI REND="italic">e</HI>sin &amp; ȝede<HI REND="italic">n</HI> forþ: &amp; ne dwelde þ<HI REND="italic">er</HI> nouȝt on.</L>
<L>valarie heet me cholde: in þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke stede</L>
<L>for to smyte of her<HI REND="italic">e</HI> heuedin;: &amp; also me dede.</L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> soul<HI REND="italic">us</HI> wente to heuene: þ<HI REND="italic">a</HI>t ech ma<HI REND="italic">n</HI> may I-wite; <MILESTONE N="125"/></L>
<L>In þe temple to-for<HI REND="italic">e</HI> her<HI REND="italic">e</HI> godis: her<HI REND="italic">e</HI> heuedis wer<HI REND="italic">e</HI> of I-smete.</L>
<L><PB N="419" REF="98"/>
vnberied lay þe bodyis: þer<HI REND="italic">e</HI> dayis þre:</L>
<L>quirin, a dekene, be nyȝte: he gan þedir te</L>
<L>&amp; beriid her<HI REND="italic">e</HI> bodyis,: so fayr<HI REND="italic">e</HI> &amp; so couþe.</L>
<L>&amp; Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st for her<HI REND="italic">e</HI> loue: vs g<HI REND="italic">ra</HI>nten alle nouþe <MILESTONE N="130"/></L>
<L>þat we mote so libbe: her<HI REND="italic">e</HI> in world þisse</L>
<L>þat we moot alle come: in to heue<HI REND="italic">n</HI>-riche blisse.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="legend">
<HEAD>Seint ierman þe holy bisschop. <NOTE N="1" PLACE="foot">Auszug aus der Vita Germani auct. Constantio presb. (in A. SS. Boll. 31 Juli, p. 201).</NOTE> (31. Juli)</HEAD>
<LG>
<L>Seint ierman þe holy man: in auticiodence was I-bor<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>In þe toun of indegen (!),: of swyþe nobil mor<HI REND="italic">e.</HI> <NOTE PLACE="foot">2 lat. Autisiodorensis oppidi indigena fuit.</NOTE></L>
<L>to lettrur<HI REND="italic">e</HI> he was I-set: þorw his frenden r<HI REND="italic">e</HI>de,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-in he began: swyþe wel to spede.</L>
<L>Inouȝ he gan to lerne,: ac eu<HI REND="italic">er</HI> he þouȝte þo <MILESTONE N="5"/></L>
<L>how he myȝte his soule: best to chelde f<HI REND="italic">ra</HI>m wo;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> he gan lerne: þo in alle wise</L>
<L>forto rede &amp; singe: in holycherc(h)<HI REND="italic">us</HI> seruise.</L>
<L>nolde he wit no felachepe: for no-maner ginne</L>
<L>come to non pleye: þ<HI REND="italic">a</HI>t eny foly was inne. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>wel moche he gan to hatye: eche-maner tau<HI REND="italic">er</HI>ne,</L>
<L>vor him þouȝte in soule: as fur it wolde berne.</L>
<L>þo he hadde his ȝong lif: in scole wel I-ladde,</L>
<L>his maystris &amp; his felawis: wit him wer<HI REND="italic">e</HI>n gladde;</L>
<L>ech man þat him I-knew: speke gode by his myȝte <MILESTONE N="15"/></L>
<L>&amp; go<HI REND="italic">n</HI>nene him to honowrin: boþe day &amp; nyȝte.</L>
<L>&amp; þey him made toun-clerke: þo hit tyme was.</L>
<L>alle aȝen his wille: In þat ofise he was—</L>
<L>his þonkis he nolde nouȝt: soch ofise ondirfo,</L>
<L>for þat him was swyþe looþ: eny man mysdo; <MILESTONE N="20"/></L>
<L>&amp; nouȝt-for-þa<HI REND="italic">n</HI> he was: in þat ofise wel longe.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI> nas noman þ<HI REND="italic">a</HI>t myȝte of him: to playny but w<HI REND="italic">i</HI>t wronge;</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> him louid so: alle me<HI REND="italic">n</HI> I-liche</L>
<L>þat wer<HI REND="italic">e</HI>n in þe toune,: boþe por<HI REND="italic">e</HI> &amp; riche.</L>
<L>so hit be-fil, as god wolde,: þat þe bysschop was dede. <MILESTONE N="25"/> <NOTE PLACE="foot">25 er hiess Amator.</NOTE></L>
<L>&amp; leued men &amp; clerk<HI REND="italic">us:</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>-of tok her<HI REND="italic">e</HI> rede;</L>
<L>so moche þey louedy<HI REND="italic">n</HI> alle: þe gode clerk ierman</L>
<L>þat þey him to bysschop ches,: so ich ȝo tellin can.</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> þey sente: anon to þe kinge—</L>
<L>&amp; noþing nyste german: of þis ilke þinge. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>þo þe king wiste þis,: anon he haþ I-sent</L>
<L>aft<HI REND="italic">er</HI> ierman þe clerk;: &amp; he to him is went.</L>
<L>vayr<HI REND="italic">e</HI> he sat adou<HI REND="italic">n</HI> a-kne: &amp; honour<HI REND="italic">e</HI>d þe king.</L>
<L>þe king him tok be þe hond: &amp; was glad of his comyng,</L>
<L>&amp; seyde, "come hedir, ierman,: for þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt sitte by me, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; ich þe wil telle: a þing in p<HI REND="italic">re</HI>uyte.</L>
<L>þou hast longe I-be my clerk: at hom at indegen,</L>
<L>&amp; nouþe þ<HI REND="italic">o</HI>u chal ben bysschop þer<HI REND="italic">e,:</HI> forsoþe w<HI REND="italic">i</HI>t-outen wen;</L>
<L>for ic þe habbe þ<HI REND="italic">er</HI>-to I-chose,: non oþ<HI REND="italic">er</HI> ne may it be,</L>
<L>&amp; þ<HI REND="italic">er</HI>-for<HI REND="italic">e</HI> ic þe g<HI REND="italic">ra</HI>nty: þ<HI REND="italic">er</HI>of þe dingnete." <MILESTONE N="40"/></L>
<L>"alas," q<HI REND="italic">ua</HI>þ ierman,: "lord syr<HI REND="italic">e,</HI> hou goþ þis?</L>
<L>I-wis, me þinkeþ þe bysschopriche: þ<HI REND="italic">o</HI>u hast I-set amys,</L>
<L>for in soch ofise: noþing ich ne can.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> ic bidde pur charite,: þ<HI REND="italic">o</HI>u chese anoþ<HI REND="italic">er</HI> man,</L>
<L><PB N="420" REF="99"/>
þ<HI REND="italic">a</HI>t hit can &amp; mowe bet: þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke ofis do." <MILESTONE N="45"/></L>
<L>"German, anon be stille!": þe king seyde þo,</L>
<L>ffor by þe tr<HI REND="italic">e</HI>uþe ich habbe to god,: &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u chalt to me,</L>
<L>In þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke bisschopriche: non oþ<HI REND="italic">er</HI> ne chal hit be!</L>
<L>for hit is godd<HI REND="italic">us</HI> wille: þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u it ben, I-wis.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e,</HI> ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u hit w<HI REND="italic">i</HI>t-segge,: þ<HI REND="italic">o</HI>u dost þ<HI REND="italic">er</HI>-of amys." <MILESTONE N="50"/></L>
<L>German þo answer<HI REND="italic">e</HI>d: &amp; seyde þe king to:</L>
<L>"nowȝ Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st me g<HI REND="italic">ra</HI>nty: g<HI REND="italic">ra</HI>ce wel to do!"</L>
<L>to þe erchebysschop he wente: so god ȝaf þe cas,</L>
<L>&amp; was I-sacr<HI REND="italic">e</HI>d bysschop: so ryȝt &amp; laue was.</L>
<L>&amp; anewe lif to lede: anon he by-gan; <MILESTONE N="55"/></L>
<L>þey he hadde good lif I-ledde: &amp; clene byuor<HI REND="italic">e</HI> þan,</L>
<L>his lif he gan amende: &amp; by al his myȝte</L>
<L>he drowȝ þe folk to gode: by day &amp; be nyȝte.</L>
<L>þerfor<HI REND="italic">e</HI> he wente ech day: to diuers stede to p<HI REND="italic">re</HI>che;</L>
<L>&amp; moche him loued þat folk: so he gan hem teche, <MILESTONE N="60"/></L>
<L>&amp; of his p<HI REND="italic">re</HI>dicaciou<HI REND="italic">n:</HI> hem stode wel gr<HI REND="italic">e</HI>t eye:</L>
<L>for he hem cheued be skylle: þat soule ne myȝt nouȝt deye,</L>
<L>&amp; alle þilke þat wikkid wer<HI REND="italic">e:</HI> þey cholde soffry wo</L>
<L>In þe pyne of helle: þat lasteþ euer-mo.</L>
<L>Of þis ilke pyne: hem dradde swyþe sor<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="65"/></L>
<L>&amp; drowin hem from sinne: euer þe leng þe mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
</LG>
<LG>
<L>Hit by-fil on a tyme: þis goodman wente to p<HI REND="italic">re</HI>che</L>
<L>in þe lond of bretayne: so god him gan to teche.</L>
<L>por<HI REND="italic">e</HI> men he mette a day: þat bedin almesse ȝerne.</L>
<L>to on of his dekenys: þis goodman gan him torne, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>&amp; seyde to him, "telle me nouþe: for þy cortesye,</L>
<L>how moche moneye we habbeþ: in our<HI REND="italic">e</HI> tr<HI REND="italic">e</HI>sorye."</L>
<L>þe dekene him answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "for soþe ich segge þe,</L>
<L>Ich nabbe in myne warde: but besauns þre."</L>
<L>"ȝif hem," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe bysschop,: "to þe pore men echon!" <MILESTONE N="75"/></L>
<L>"ȝe," þouȝt þe dekene,: "þa<HI REND="italic">n</HI> þer ne leueþ neu<HI REND="italic">er</HI> on,</L>
<L>&amp; ich not what my lord: her-aft<HI REND="italic">er</HI> haueþ to don:</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> ich wole ȝeue þe two: &amp; leue wit me þat on."</L>
<L>&amp; so he dede anon-ryȝt,: hem he ȝaf þe two,</L>
<L>&amp; kepte wit him þe þridde—: &amp; þat was mys I-do! <MILESTONE N="80"/></L>
<L>wel wiste þo german: al þe dekenys wille,</L>
<L>&amp; þey forþ in his wey: he rod swyþe stille.</L>
<L>þo he hadde a whyle I-rede,: he lokid him by-syde:</L>
<L>&amp; many me<HI REND="italic">n</HI> he seye: swyþe aft<HI REND="italic">er</HI> him ryde.</L>
<L>þo seyde seint ierman,: "þis men we mot abyde, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Ic wot þey wolde speke wit vs,: tyde what be-tyde."</L>
<L>aȝen he tornyd his palfray: þat he þo by-strode,</L>
<L>&amp; aȝen þese men: wel myldeliche he rode.</L>
<L>&amp; alle þey alyȝte: þo þey him mette,</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t wel fayr<HI REND="italic">e</HI> word<HI REND="italic">us:</HI> myldeliche him gr<HI REND="italic">e</HI>tte. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>þe bysschop to hem seyde,: "ȝe moot tellin me</L>
<L>In þe name of Jh<HI REND="italic">es</HI>u crist: what ȝour<HI REND="italic">e</HI> wille be!"</L>
<L>þese oþ<HI REND="italic">er</HI> go<HI REND="italic">n</HI>ne to wepe: &amp; to him seyde anon:</L>
<L>"our<HI REND="italic">e</HI> lord is mesel become,: &amp; his me<HI REND="italic">n</HI> echon.</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> we habbeþ on of hem: hedir to þe I-brouȝt, <MILESTONE N="95"/> <NOTE PLACE="foot">95 ff. anders lat.</NOTE></L>
<L>þat þ<HI REND="italic">o</HI>u bidde to god for him: þat alþing haþ I-wrouȝt;</L>
<L>for we hopeþ alle I-wis: þat god wol sone</L>
<L>hele him of his euil: þorw þin holy bone."</L>
<L><PB N="421" REF="100"/>
anon þis holy bysschop: of his hors alyȝte,</L>
<L>&amp; by-souȝte to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: to cheuen þer his myȝte; <MILESTONE N="100"/></L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI> he ȝaf þis sekman: his blessing anon:</L>
<L>þe sek man aros him vp: &amp; hol he gan gon.</L>
<L>echon þey wer<HI REND="italic">e</HI>n blyþe: for þ<HI REND="italic">a</HI>t ilke dede,</L>
<L>&amp; two hondrid besauns: ano<HI REND="italic">n</HI> þey gan him bede.</L>
<L>"Takeþ hem þe dekene!": þe bysschop seyde þo, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>"&amp; he may to soþe I-se: þat he haþ mysdo:</L>
<L>ffor ȝif he habbe I-do: as ich him habbe I-bede,</L>
<L>he hadde þr<HI REND="italic">e</HI> hondrid besauns: I-brouȝt in to þis stede." <NOTE PLACE="foot">108 he st. hy.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>for<HI REND="italic">e</HI> noman ne habbe: wanhope of godd<HI REND="italic">us</HI> myȝt,</L>
<L>for he may whan his wille is: I-now to vs eu<HI REND="italic">er</HI> dyȝt. <MILESTONE N="110"/></L>
<L>þe dekene anon fil akne: &amp; m<HI REND="italic">er</HI>cy him gan crye,</L>
<L>&amp; seint iermayn him for-ȝaf: þo al his folye.</L>
<L>wit hem he wente to her<HI REND="italic">e</HI> lord: by þe wey wel ryȝte,</L>
<L>&amp; helid him &amp; his meyne: þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> swete myȝte.</L>
<L>swyþe glad þ(e)y wer<HI REND="italic">e</HI>n,: alle þat him myȝt I-se, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>&amp; honowr<HI REND="italic">e</HI>d him moche: In al þ<HI REND="italic">a</HI>t contre.</L>
</LG>
<LG>
<L>Vppon an oþ<HI REND="italic">er</HI> tyme: so he aboute wende,</L>
<L>In a goodmann<HI REND="italic">us</HI> hous: anyȝt he alende.</L>
<L>þe goodmann<HI REND="italic">us</HI> douȝt<HI REND="italic">ur</HI> was doumb: &amp; longe hadde I-be—</L>
<L>a swyþe fayr mayde it was: elles vppon to se; <MILESTONE N="120"/></L>
<L>þe fadir &amp; þe modir: þ<HI REND="italic">a</HI>t her<HI REND="italic">e</HI> hadde forþ I-brouȝt,</L>
<L>werin swyþe sory: for ȝhe ne spek nouȝt.</L>
<L>anon aft<HI REND="italic">er</HI> soper,: so ich ȝou telle can,</L>
<L>seint german axid myldeliche: al of þe goodman:</L>
<L>"hauestou eny douȝt<HI REND="italic">er?</HI>": þe oþ<HI REND="italic">er</HI> seyde þo, "ȝe." <MILESTONE N="125"/></L>
<L>"why ne moot ȝhe," he seyde,: "come be-for<HI REND="italic">e</HI> me?</L>
<L>Is her<HI REND="italic">e</HI> any harm I-do: oþer her<HI REND="italic">e</HI> lemys beþ syke?</L>
<L>som word ȝe may I-her<HI REND="italic">e:</HI> þat may ȝou alle I-like."</L>
<L>þe goodman fel akne: &amp; to him seyde þo:</L>
<L>"Ic not, leue swete syr<HI REND="italic">e,:</HI> what ȝe cholde her<HI REND="italic">e</HI> do; <MILESTONE N="130"/></L>
<L>her<HI REND="italic">e</HI> tonge is þorwȝ godd<HI REND="italic">us</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ce: nouþe so fast I-steke</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe neu<HI REND="italic">er</HI> her-by-fore: a word ne myȝte speke."</L>
<L>þe bysschop him answer<HI REND="italic">e</HI>d,: "goodman, be now stille!</L>
<L>I-leuestou, of alle þing: þ<HI REND="italic">a</HI>t god may don his wille?"</L>
<L>wel swyþe sor<HI REND="italic">e</HI> wepinge: þe goodman seyde, "ȝe." <MILESTONE N="135"/></L>
<L>"bring þan," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe bysschop,: "þy douȝt<HI REND="italic">er</HI> be-fore me."</L>
<L>þe goodman aros him vp: &amp; ne dwellyd nouȝt,</L>
<L>&amp; haþ anon his douȝt<HI REND="italic">er:</HI> to-for<HI REND="italic">e</HI> þe bysschop brouȝt.</L>
<L>þan seyde seint ierman: to alle þe meyne:</L>
<L>"biddeþ nouþe eu<HI REND="italic">er</HI>ichon: w<HI REND="italic">i</HI>t me on ȝour<HI REND="italic">e</HI> kne <MILESTONE N="140"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he vs sende g<HI REND="italic">ra</HI>ce: þorwȝ his myls &amp; his or<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þis mayde moot be: deliuerid of her<HI REND="italic">e</HI> sor<HI REND="italic">e</HI>!"</L>
<L>þo german aros: out of his orisoun,</L>
<L>&amp; he made þo anon: her<HI REND="italic">e</HI> sitte akne adoun,</L>
<L>&amp; w<HI REND="italic">i</HI>t holy oyle: he anoynt alle her<HI REND="italic">e</HI> face <MILESTONE N="145"/></L>
<L>&amp; by-souȝte wel ȝerne: Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st<HI REND="italic">us</HI> grace;</L>
<L>&amp; suþþe he made in a coppe: wit him sopp<HI REND="italic">us</HI> þr<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t on he ȝaf þe mayde: þat þey alle myȝt I-se.</L>
<L>&amp; ȝhe it et &amp; made a singne: for to habbe<HI REND="italic">n</HI> mor<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>"þou most speke," q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe bysschop,: "raþ<HI REND="italic">er,</HI> be my gor<HI REND="italic">e</HI>!</L>
<L>ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt habbe þis mete,: forsoþe ic segge þe,</L>
<L>þ<HI REND="italic">o</HI>u hit most bidde: of me pur charite."</L>
<L><PB N="422" REF="101"/>
"Ȝif me," q<HI REND="italic">ua</HI>þ ȝhe, "pur charite: of þis mete more!"</L>
<L>&amp; aft<HI REND="italic">er</HI>ward r<HI REND="italic">e</HI>deliche: ȝhe spak for eu<HI REND="italic">er</HI>-more.</L>
<L>þe fadir &amp; þe modir: made þo glad cher<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="155"/></L>
<L>&amp; þonkid Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st &amp; him: ech in his maner<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>moche me doutid seint german: &amp; honourid him also</L>
<L>for þe fayr<HI REND="italic">e</HI> meraklis (!): þat god for him gan do;</L>
<L>moche ioye þ<HI REND="italic">er</HI> was: þo in þe fer<HI REND="italic">e</HI>de,</L>
<L>&amp; alle þey gonnyn þe mor<HI REND="italic">e:</HI> þo god louie &amp; dr<HI REND="italic">e</HI>de.— <MILESTONE N="160"/></L>
<L>as seint ierman rood by þe wey,: so hit by-fil a day</L>
<L>þat he com be a tou<HI REND="italic">m</HI>be: þer a bysschop lay—</L>
<L>somtyme me clepid him: þe bysschop cassy.</L>
<L>a-doun he alyȝte &amp; bed for him: to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st mercy;</L>
<L>seþþe he seyde, þ<HI REND="italic">a</HI>t his men: I-herdin hit echon: <MILESTONE N="165"/></L>
<L>"cassy, what destou her<HI REND="italic">e?:</HI> telle hit me a-non!"</L>
<L>"her<HI REND="italic">e</HI> ic ligge &amp; r<HI REND="italic">e</HI>ste,": q<HI REND="italic">ua</HI>þ þe dede þo, <MILESTONE N="241" UNIT="f."/></L>
<L>"vort it goddiswille be: þat ich henn<HI REND="italic">us</HI> go."</L>
<L>"how r<HI REND="italic">e</HI>stistou, broþ<HI REND="italic">er,:</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u most telle me!"</L>
<L>þe dede answerde, "ic r<HI REND="italic">e</HI>ste in pes: also þ<HI REND="italic">o</HI>u myȝt se." <MILESTONE N="170"/></L>
<L>"þ<HI REND="italic">er</HI> moot þ<HI REND="italic">o</HI>u reste in pes,": q<HI REND="italic">ua</HI>þ seint ierman, "longe,</L>
<L>&amp; seþþe at þe ende: godd<HI REND="italic">us</HI> m<HI REND="italic">er</HI>cy afonge.</L>
<L>þat þey moot of sinne: her<HI REND="italic">e</HI> lif so ame<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>now bidde we for c<HI REND="italic">ri</HI>stene men: þat god hem g<HI REND="italic">ra</HI>ce sende."</L>
<L>forþ wente seint ierman: in alle þe contr<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="175"/></L>
<L>&amp; p<HI REND="italic">re</HI>ched swyþe ȝerne: of þe c<HI REND="italic">ri</HI>stiente.</L>
<L>þr<HI REND="italic">e</HI> hondr<HI REND="italic">e</HI>d ȝer he was bysschop: in þis world her<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>&amp; suþþe he wente to heuene: þ<HI REND="italic">er</HI> lyȝt &amp; ioy is cler<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Now bidde we alle to Jh<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st: for loue of seint Jer∣mayn,</L>
<L>þat he bringe vs to þe ioye: þ<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t he is in.</L>
<CLOSER>ame<HI REND="italic">n.</HI> <NOTE N="1" PLACE="foot">Die später im Ms. noch folgende Legende von Barlaam und Josaphat (27. Nov.) habe ich bereits in den Altengl. Leg. 1875 ediert.</NOTE></CLOSER>
</LG>
</DIV2>
<TAILNOTE><P>Die hier gedruckten Legenden, welche im Sinne und Stile der älteren Samm∣lung gedichtet sind, erscheinen ebenso als freie Bearbeitungen der Quellen: sie zeigen sich entweder aus dürftigen Quellen selbständig entwickelt und ausgeführt, oder aus längeren ausgezogen, ersteres z. B. bei den Papstlegenden, die auf des Auastasius Liber Pontif. beruhen. Wie weit der Dichter noch unbekanute Quellen und Vorarbeitungen benutzt habe, ist schwer auszumachen; meines Erachtens rührt die Bearbeitung von ihm selbst her.—Sprachlich ist besonders die Ver∣breitung der Endung -<HI REND="italic">en</HI> auf den Singular des Indikativ wie des Konjunktiv, des Präs. wie des Prät. (z. B. ic habben, ic toldin), auch des Imperativ, auffällig; ebenso der Gebrauch von to vor dem Infinitiv nach den Hilfsverben.</P></TAILNOTE>
</DIV1>
</BODY>
</TEXT>
</EEBO>
</ETS>
