<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="http://www.textpartnership.net/docs/code/pfs.css"?>
<!DOCTYPE ETS SYSTEM "http://www.textpartnership.net/docs/code/eebo2prf.xml.dtd">
<ETS>
<!-- TEMPHEAD>
<REVDESCR>
<CHANGE><DATE>6-20-16</DATE><RESPSTMT><NAME>lattaj</NAME><RESP>MURP</RESP></RESPSTMT><ITEM>Added TEMPHEAD, checked ID, and added TYPEs to DIVs in order to validate. Checked for N=""s. Checked for GROUP tags. Proofed title page. Checked <SUP>s</SUP>. Reviewed structure; changed numerous MS. "leaf" marg NOTEs to MILESTONEs; changed incorrect PLACE on several NOTEs from "marg" to "foot"; removed unneeded LGs; changed Amen TRAILERs to CLOSERs' removed several DIV3s and changed HEADs to Ps; removed initial ['s in hyphenated runovers. Checked placement and completeness of PBs. Checked for damage GAPs, #s, @s, dashes, and UNCLEARs. Corrected [dollar]s. Checked for &amp;cs with incorrect spacing. Checked for LBs. Checked for startqs and endqs, abq's, oes, qs, Ae's, and Qs. Checked proofsheets and made corrections. Checked italic I / J and U / V. Checked for missing page GAPs. Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTS. Checked CLOSERs, OPENERs, SIGNEDs, SALUTEs, TRAILERs, BYLINEs. Checked decorated initials. Checked FIGUREs. Sample: 2 minutes. Proofing: 0 minutes. Tag review and corrections: 50 minutes. DONE.</ITEM></CHANGE>
</REVDESCR>
</TEMPHEAD -->

<HEADER><FILEDESC><TITLESTMT>
         <TITLE TYPE="245" I2="4">The Middle-English Harrowing of hell and Gospel of Nicodemus. Now first ed. from all the known manuscripts, with introduction and glossary, by William Henry Hulme.</TITLE>
         <TITLE TYPE="alt" I2=" ">Harrowing of hell.</TITLE>
         <TITLE TYPE="alt" I2=" ">Gospel of Nicodemus.</TITLE>
      </TITLESTMT><EXTENT>137 pages, ca. 492 kb</EXTENT><PUBLICATIONSTMT>
         <PUBLISHER>University of Michigan Library</PUBLISHER>
         <PUBPLACE>Ann Arbor, Michigan</PUBPLACE>
         <DATE>2018</DATE>
         <IDNO TYPE="dlps">CME00010</IDNO>
         <IDNO TYPE="aleph">01644580</IDNO>
         <IDNO TYPE="notis">AHA2664</IDNO>
         <IDNO TYPE="hathitrust"> sdr-uva.u2354581 </IDNO>
         <AVAILABILITY><P>The University of Michigan Library provides access to these materials in furtherance of its educational and research mission. This work has been identified as being in the public domain, free of known restrictions under copyright law, including all related and neighboring rights. You may copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. If you have questions about the collection, please contact Digital Content and Collections (mec-info@umich.edu). If you have concerns about the inclusion of an item in this collection, please contact Library Information Technology (LibraryIT-info@umich.edu).</P></AVAILABILITY>
      </PUBLICATIONSTMT><SOURCEDESC>
         <BIBLFULL>
            <TITLESTMT>
                    <TITLE TYPE="245" I2="4">The Middle-English Harrowing of hell and Gospel of Nicodemus. Now first ed. from all the known manuscripts, with introduction and glossary, by William Henry Hulme.</TITLE>
                    <TITLE TYPE="alt" I2=" ">Harrowing of hell.</TITLE>
               <AUTHOR>Hulme, William Henry, 1862-1934.</AUTHOR>
            </TITLESTMT>
            <EXTENT>lxx, 150 p. </EXTENT>
            <PUBLICATIONSTMT>
               <PUBPLACE>London :</PUBPLACE>
               <PUBLISHER>Published for the Early English Text Society by Oxford University Press,</PUBLISHER>
               <DATE>1907.</DATE>
            </PUBLICATIONSTMT>
            <SERIESSTMT>

                  <TITLE>Early English Text Society (Series). Extra series.</TITLE> <NUM>100</NUM>
 
            </SERIESSTMT>
            <NOTESSTMT>
               <NOTE>Mode of access: Internet.</NOTE>
            </NOTESSTMT>
         </BIBLFULL>
      </SOURCEDESC></FILEDESC><ENCODINGDESC><PROJECTDESC>
         <P>Header created with script marcschemacollection2cmeteiutf.xsl on 2018-07-31.</P>
         <P>Header expanded with script IDmapper.xsl on 2018-07-31.</P>
      </PROJECTDESC><EDITORIALDECL N="4">
         <P>Encoding has been done using the recommendations for Level 4 of the TEI in Libraries Guidelines.</P>
      </EDITORIALDECL></ENCODINGDESC><PROFILEDESC><LANGUSAGE>
         <LANGUAGE ID="enm">English, Middle (1100-1500) </LANGUAGE>
      </LANGUSAGE><TEXTCLASS>
         <KEYWORDS>
            <TERM>Jesus Christ -- Descent into hell</TERM>
         </KEYWORDS>
      </TEXTCLASS></PROFILEDESC><REVISIONDESC>
<CHANGE><DATE>6-20-16</DATE><RESPSTMT><NAME>lattaj</NAME><RESP>MURP</RESP></RESPSTMT><ITEM>Added TEMPHEAD, checked ID, and added TYPEs to DIVs in order to validate. Checked for N=""s. Checked for GROUP tags. Proofed title page. Checked <HI REND="sup">s</HI>. Reviewed structure; changed numerous MS. "leaf" marg NOTEs to MILESTONEs; changed incorrect PLACE on several NOTEs from "marg" to "foot"; removed unneeded LGs; changed Amen TRAILERs to CLOSERs' removed several DIV3s and changed HEADs to Ps; removed initial ['s in hyphenated runovers. Checked placement and completeness of PBs. Checked for damage GAPs, #s, @s, --s, and UNCLEARs. Corrected [dollar]s. Checked for &amp;cs with incorrect spacing. Checked for LBs. Checked for startqs and endqs, abq's, oes, qs, Ae's, and Qs. Checked proofsheets and made corrections. Checked italic I / J and U / V. Checked for missing page GAPs. Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTS. Checked CLOSERs, OPENERs, SIGNEDs, SALUTEs, TRAILERs, BYLINEs. Checked decorated initials. Checked FIGUREs. Sample: 2 minutes. Proofing: 0 minutes. Tag review and corrections: 50 minutes. DONE.</ITEM></CHANGE>
</REVISIONDESC></HEADER>


<EEBO>
<IDG S="marc" R="UM" ID="CME00010">
<STC T="M">10</STC>
<BIBNO T="mec">CME00010</BIBNO>
<VID>CME00010</VID>
</IDG>
<TEXT LANG="enm">
<FRONT>
<DIV1 TYPE="title page">
<PB REF="1"/>
<P><HI REND="italic">The Middle-English Harrowing of Hell</HI> AND <HI REND="italic">Gospel of Nicodemus.</HI></P>
<P>NOW FIRST EDITED FROM ALL THE KNOWN MANUSCRIPTS, WITH INTRODUCTION AND GLOSSARY, BY WILLIAM HENRY HULME, PH.D., PROFESSOR IN WESTERN RESERVE UNIVERSITY, U.S.A.</P>
<P>LONDON: PUBLISHED FOR THE EARLY ENGLISH TEXT SOCIETY BY KEGAN PAUL, TRENCH, TRÜBNER &amp; CO., LIMITED DRYDEN HOUSE, 43, GERRARD STREET, SOHO, W.</P>
<P>1907.</P>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="title page of part">
<PB REF="2"/>
<P>The Harrowing of Hell.</P>
</DIV1>
</FRONT>
<BODY>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="2" REF="3"/>
<HEAD>The Harrowing of Hell.</HEAD>
<DIV2 TYPE="version">
<HEAD><HI REND="italic">Digby MS.</HI> TEXT O.</HEAD>
<L>Hou ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st herowede helle <MILESTONE UNIT="leaf" N="119"/> <NOTE PLACE="foot">1. Lines 1-2 in red ink; <HI REND="italic">de</HI> in <HI REND="italic">herowede</HI> above line; Varn. <HI REND="italic">herewede.</HI></NOTE></L>
<L>Of harde gates ich wille telle.</L>
<L>Leue frend, nou beþ stille,</L>
<L>Lesteþ þat ich tellen wille <MILESTONE N="4"/></L>
<L>Ou ih<HI REND="italic">es</HI>u fader him biþoute</L>
<L>And adam hout of helle broute.</L>
<L>In helle was adam and eve</L>
<L>Þat veren ih<HI REND="italic">es</HI>u crist wel leve, <MILESTONE N="8"/> <NOTE PLACE="foot">8. (Hal.=Wright-Halliwell, <HI REND="italic">Reliq. Antiq.</HI> i, 253.) Hal. M. Varn. <HI REND="italic">weren.</HI></NOTE></L>
<L>And seint iohan þe baptist</L>
<L>Þat was neweu ih<HI REND="italic">es</HI>u crist, <NOTE PLACE="foot">10. Hal. <HI REND="italic">newen.</HI></NOTE></L>
<L>Dauit þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete and abraham,</L>
<L>For þe sunnes of adam; <MILESTONE N="12"/> <NOTE PLACE="foot">12. Hal. <HI REND="italic">Adem.</HI></NOTE></L>
<L>And moni oþer holi mon</L>
<L>Mo þen ich ou tellen con; <NOTE PLACE="foot"><HI REND="italic">Abbreviations.—</HI>B=Boeddeker; C=Collier; H=Halliwell; M=Mall; L=Laing; Varn=Varnhagen.</NOTE></L>
<L><PB N="4" REF="5"/>
Til ih<HI REND="italic">es</HI>u fader nom fles and blod <NOTE PLACE="foot">15. Hal. <HI REND="italic">Till.</HI></NOTE></L>
<L>Of þe maiden marie god, <MILESTONE N="16"/></L>
<L>And suþþen was don ful muchel some, <NOTE PLACE="foot">17. Hal. <HI REND="italic">michel.</HI></NOTE></L>
<L>Bou<HI REND="italic">n</HI>de<HI REND="italic">n</HI> and beten and maked ful lome <NOTE PLACE="foot">18. Hal. <HI REND="italic">Bonden.</HI></NOTE></L>
<L>Tille þat gode friday at non;</L>
<L>Þenne he was on rode idon, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>His honden from his body wonden,</L>
<L>Mit here miȝte hoe him shenden. <NOTE PLACE="foot">22. Hal. <HI REND="italic">Nit.</HI></NOTE></L>
<L>To helle sone he nom gate</L>
<L>Adam and eve hout to take; <MILESTONE N="24"/></L>
<L>Þo þe he to helle cam</L>
<L>Sucche wordes he bigan:</L>
<L>"Harde gates haui gon, <NOTE PLACE="foot">27. <HI REND="italic">Hardegates:</HI> first <HI REND="italic">e</HI> inserted from below.</NOTE></L>
<L>Serewes soffred moni hon, <MILESTONE N="28"/></L>
<L>þritti winter and half þritti ȝer <NOTE PLACE="foot">29. First <HI REND="italic">i</HI> in second þ<HI REND="italic">ritti</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Haui ben wend alonde her;</L>
<L>Almest so muchel hit is agon</L>
<L>Suþþen þat i bicom furst mon; <MILESTONE N="32"/></L>
<L>Suþþen haui þoled and west</L>
<L>Boþe chele, hounger and þurst;</L>
<L>Men duden me so muchel same,</L>
<L>Wiþ wounde<HI REND="italic">n</HI> stro<HI REND="italic">n</HI>ge makede me lame; <MILESTONE N="36"/></L>
<L><PB N="6" REF="7"/>
Hi nomen me wiþouten sake,</L>
<L>Bounden min honden to mi bake,</L>
<L>Hi beten me þat I ran ablode, <NOTE PLACE="foot">39. þ<HI REND="italic">at: t</HI> above line.</NOTE></L>
<L>And suþþen me duden one þe rode; <MILESTONE N="40"/></L>
<L>ffor adam sunful, Iwis,</L>
<L>Al haui þoled þis.</L>
<L>Adam, þu hauest about hit sore,</L>
<L>And I ne mai soffren hit na more; <MILESTONE N="44"/></L>
<L>Hit wille þe bringen of helle pine,</L>
<L>Þe, adam, and alle þine."</L>
<L>"Wo is þat ich here þere?</L>
<L>Ne red ich him speken na more, <MILESTONE N="48"/></L>
<L>He may nou so muchel do,</L>
<L>Þat he sal ous comen to</L>
<L>To ben houre fere</L>
<L>And witen hou we pleyeþ here." <MILESTONE N="52"/></L>
<L>Þenne spak ih<HI REND="italic">es</HI>u, þe king:</L>
<L>"Stille be þu, lording,</L>
<L>Þat ich here greden þere;</L>
<L>Ich rede þat þou ne speke na more, <MILESTONE N="56"/> <NOTE PLACE="foot">56. <HI REND="italic">o</HI> in þ<HI REND="italic">ou</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Þou miȝt wel witen bi mi play</L>
<L>Þat ich wile hauen mine away;</L>
<L>Wost þu neuere wat ich am?</L>
<L>More þen .xxx. vinter hit is agon <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Þat þu hauest fonded me</L>
<L><PB N="8" REF="9"/>
fforto witen wat I be;</L>
<L>Sunne ne foundest þou neuer non <NOTE PLACE="foot">63. <HI REND="italic">o</HI> in þ<HI REND="italic">ou</HI> above line.</NOTE></L>
<L>In me as in anoþer mon; <MILESTONE N="64"/></L>
<L>Þou miȝt wel witen þe bi þon</L>
<L>Þat ich more þen ani mon;</L>
<L>Þou salt wel witen þe to-day <MILESTONE UNIT="leaf" N="119, bk."/></L>
<L>Þat ich wyle hauen mine away; <MILESTONE N="68"/></L>
<L>Þenne þou letest þe alone,</L>
<L>Þenne þou miȝt gru<HI REND="italic">n</HI>te<HI REND="italic">n</HI> and grone."</L>
<L>Þenne spak him satanas,</L>
<L>Maister-fend in helle he was: <MILESTONE N="72"/></L>
<L>"P<HI REND="italic">ar</HI> ma fey! ich holde mine</L>
<L>Alle þo þat here ben hine;</L>
<L>Wiþ reisoun willy tellen þe,</L>
<L>Þer aȝein ne miȝt þou nout be; <MILESTONE N="76"/></L>
<L>Adam þe hou<HI REND="italic">n</HI>g<HI REND="italic">ri</HI>e com me to,</L>
<L>Mani redes he gan me do;</L>
<L>ffor on appel þat ich ȝaf him</L>
<L>He is min and al is cun." <MILESTONE N="80"/></L>
<L>"Satanas, hit was min,</L>
<L>Þe appel þat þou ȝeue him,</L>
<L>Þe appel and þe appeltre,</L>
<L>Boþen veren maked þoru me; <MILESTONE N="84"/></L>
<L>Hou miȝtest þou in eni cu<HI REND="italic">n</HI>nes wyse</L>
<L>Of oþer monnes þing maken marchau<HI REND="italic">n</HI>dise?</L>
<L><PB N="10" REF="11"/>
Seþþen þou bou<HI REND="italic">n</HI>dest him wiþ min,</L>
<L>Wiþ reisoun wil ich hauen him." <MILESTONE N="88"/></L>
<L>"Ih<HI REND="italic">es</HI>u, welcomen þou be,</L>
<L>Þat ful sore reweþ me;</L>
<L>Þou art loured ouer al,</L>
<L>Þou hauest þat þou habbe shal; <MILESTONE N="92"/> <NOTE PLACE="foot">92. <HI REND="italic">shal;</HI> the <HI REND="italic">h</HI> of <HI REND="italic">sh</HI> appears to have been inserted by a later hand wherever it occurs in this MS.</NOTE></L>
<L>Heuene and erþe weldest þou þe,</L>
<L>Þe soules in helle let þou be;</L>
<L>Þat ich haue let me helde,</L>
<L>Þat þou hauest wel mote þou welde." <MILESTONE N="96"/></L>
<L>"Stille, stille, satanas!</L>
<L>Þe is fallen aunbesas.</L>
<L>Wendest þou i were ded for nout?</L>
<L>ffor mi deþ was monkun boust; <MILESTONE N="100"/> <NOTE PLACE="foot">100. Apparently an attempt was made to change <HI REND="italic">s</HI> of <HI REND="italic">boust</HI> to <HI REND="italic">h.</HI></NOTE></L>
<L>Hy þat habbeþ serued me</L>
<L>Sulen wiþ me in blisse be;</L>
<L>Þo þat nolden on me bileuen</L>
<L>Sulen wiþ þe here bileuen; <MILESTONE N="104"/></L>
<L>Þou salt hauen more pine</L>
<L>Þen alle þo þat her ben ine."</L>
<L>"May mon me so worse do</L>
<L>Þene I haue aved hiderto? <MILESTONE N="108"/></L>
<L>Ich aue þoled so muchel wo</L>
<L>Þat I ne recche weder I go;</L>
<L>If þou bireuest me of mine,</L>
<L>I sal bireuen þe of þine; <MILESTONE N="112"/></L>
<L>I shal gon from mon to manne</L>
<L>And bireuen þe moni anne."</L>
<L>"God hit wot, I shal speken þe wiþ,</L>
<L>Þat wel shaltou holde griþ; <MILESTONE N="116"/></L>
<L><PB N="12" REF="13"/>
So faste shal I binden þe,</L>
<L>Þat fewe shalt þou bireuen me;</L>
<L>Þou salt here ben bounden ay,</L>
<L>Tille þat comeþ domesday; <MILESTONE N="120"/></L>
<L>If þou were hou<HI REND="italic">n</HI>bou<HI REND="italic">n</HI>den among men,</L>
<L>Almest woldest þou bireu<HI REND="italic">en</HI> me hem;</L>
<L>Þe smale deuelen þat beþ hou<HI REND="italic">n</HI>stro<HI REND="italic">n</HI>ge,</L>
<L>Hoe sulen among moncum ȝonge <MILESTONE N="124"/></L>
<L>Forto hauen alle hem</L>
<L>Þat hem ne willeþ stonden aȝein.</L>
<L>Helle ȝates ich come nou to,</L>
<L>Nou ich wille þat hy ben houndo; <MILESTONE N="128"/></L>
<L>Wer is nou þe ȝateward?</L>
<L>Ich holde him for a couard."</L>
<L>"Ich haue Iherd wordes harde,</L>
<L>Ne am ich na more ȝatewarde; <MILESTONE N="132"/></L>
<L>Ich haue Iherd wordes stronge, <MILESTONE UNIT="leaf" N="120"/></L>
<L>Ne dar ihc duellen er nout longe; <NOTE PLACE="foot"><HI REND="italic">er</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Loke hem nou, wose may, <NOTE PLACE="foot">Varn. <HI REND="italic">mai.</HI></NOTE></L>
<L>Ich lete hem stonden and renne away." <MILESTONE N="136"/></L>
<L>"Helle ȝates her I falle</L>
<L>And suþþen go into helle;</L>
<L>Satanas, here I þe binde,</L>
<L>Ne salt þou neuere hene winde; <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Ne salt þou neuere wenden away</L>
<L>Tille þat comeþ domesday.</L>
<L><PB N="14" REF="15"/>
Fare so þou euere fare,</L>
<L>Ne salt þou neuere do mon kare." <MILESTONE N="144"/></L>
<L>"Uuelcome, louerd god in londe,</L>
<L>Godes sone and godes sonde;</L>
<L>Welcome, louerd, wel þou be,</L>
<L>fful longe haueþ ous þout aft<HI REND="italic">er</HI> þe; <MILESTONE N="148"/></L>
<L>fful welcomen art þou ous, <NOTE PLACE="foot">149. <HI REND="italic">h</HI> before <HI REND="italic">ous</HI> has been erased.</NOTE></L>
<L>Þou bring ous out of þis loþe hous.</L>
<L>Welcome, louerd, ich am adam</L>
<L>Þat þou makedest of erþe mon; <MILESTONE N="152"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u crist, bide I þe</L>
<L>Þat mine sunnen forȝef þou me."</L>
<L>"Welcome, louerd, ich am eve, <NOTE PLACE="foot">155. <HI REND="italic">louerd: d</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Adam and I þat weren so leve, <MILESTONE N="156"/></L>
<L>Þou ȝeue ous leue to loken parais,</L>
<L>And we hit lokeden al amis;</L>
<L>We þi hit comaundement forleten</L>
<L>Þo we of þen appel eten; <MILESTONE N="160"/></L>
<L>So longe hauen we ben herinne,</L>
<L><PB N="16" REF="17"/>
Þa fewe nou beþ oure sunne; <NOTE PLACE="foot">162. M. (note, p. 32), Varn. <HI REND="italic">non.</HI></NOTE></L>
<L>Leue louerd, ȝef ous leue,</L>
<L>Adam and I þat weren so leue, <MILESTONE N="164"/></L>
<L>To faren hof þis loþe lis</L>
<L>Into þe blisse of parais."</L>
<L>"Adam, adam, ich ȝaf mi lif</L>
<L>ffor þe and for eve, þi wif; <MILESTONE N="168"/></L>
<L>Wendest þou I were ded for nowt?</L>
<L>ffor mi deþ was monkun bout; <NOTE PLACE="foot">170. <HI REND="italic">s</HI> in <HI REND="italic">was</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Adam, nou i sege hit þe,</L>
<L>To-day þou salt alesed be <MILESTONE N="172"/></L>
<L>And comen to paraises blisse,</L>
<L>Þerof ne salt þou neuere misse."</L>
<L>"Louerd crist, ich hit am</L>
<L>Þat þou clepedest abraam; <MILESTONE N="176"/></L>
<L>Þou bihete þat of mire more</L>
<L>Sulde a god chil ben Ibore</L>
<L>Þat sulde bringen of helle pine</L>
<L>Alle þat þou clepedest for þine; <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Þou art þat child, þou art þat mon</L>
<L>Þat boren was of abraom!"</L>
<L>"Wel ich wot þat þou art abraam,</L>
<L>Of mine cunne þat þou cam, <MILESTONE N="184"/></L>
<L>More þe bereweþ þi riȝtwisnese</L>
<L>Þene þe doþ þi sibnesse;</L>
<L>Abraam, I wot ful wel</L>
<L>Þat hit is soþ, eueruch del, <MILESTONE N="188"/></L>
<L>Þat mi suete moder was</L>
<L>Bigeten of þy suete fles;</L>
<L><PB N="18" REF="19"/>
Abraam, I suge hit þe,</L>
<L>To-day þou sal alesed be <MILESTONE N="192"/></L>
<L>And comen to paradises blisse,</L>
<L>Þerof ne salt þou neuere misse;</L>
<L>Bringen ich will out of pine</L>
<L>Abraam þe and alle þine." <MILESTONE N="196"/></L>
<L>"Louerd, ich am daui, þe king,</L>
<L>Þat boren was of þin ofspring;</L>
<L>Do also þo me bihete <MILESTONE UNIT="leaf" N="120, bk."/></L>
<L>Þoru þe wordes of þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete; <MILESTONE N="200"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st, godes sone,</L>
<L>Hou þou art hider Icome, <NOTE PLACE="foot">202. <HI REND="italic">Hou: H</HI> scribal error for <HI REND="italic">N;</HI> Varn. <HI REND="italic">Nou.</HI></NOTE></L>
<L>Let ous out of helle pine,</L>
<L>Alle þat þou holdest for þine." <MILESTONE N="204"/></L>
<L>"Daui, þou art bor<HI REND="italic">en</HI> of mi kun,</L>
<L>ffor þi godnese art þou min,</L>
<L>More for þi godnesse</L>
<L>Þen for þine sibnesse. <MILESTONE N="208"/></L>
<L>Daui, I suge hit þe,</L>
<L>To-day þou salt alesed be</L>
<L>And comen to p<HI REND="italic">ar</HI>adises blisse,</L>
<L>Þerof ne salt þou neuere misse." <MILESTONE N="212"/></L>
<L>"Louerd c<HI REND="italic">ri</HI>st, ich am iohan</L>
<L>Þat þe heuede of þe flim iordan;</L>
<L>Twelue winter hit is agon</L>
<L>Þat ich þolede martirdom; <MILESTONE N="216"/></L>
<L>Þou hete me to helle ware</L>
<L>And þat I sulde sugen þare</L>
<L>Þat art þou c<HI REND="italic">ri</HI>st, godes sone,</L>
<L>Þat solde sone þider come <MILESTONE N="220"/></L>
<L>fforto lesen of helle pine,</L>
<L>Louerd, þat keneden for þine;</L>
<L><PB N="20" REF="21"/>
Þou art comen, nou þou do</L>
<L>Þat þu seidest me to." <MILESTONE N="224"/></L>
<L>"Iohan, iohan, ich hit wot</L>
<L>þat I seide þe þat,</L>
<L>Þat þou salt comen me to,</L>
<L>Þat I seide þe do." <MILESTONE N="228"/></L>
<L>"Louerd, ich am moises, þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete,</L>
<L>Ich dude þe lawen, þat þou hete,</L>
<L>Ich dude þe lawen þat þou astolde <NOTE PLACE="foot">231. MS. possibly <HI REND="italic">astvlde.</HI></NOTE></L>
<L>Wor to ben oþin on wolde; <MILESTONE N="232"/> <NOTE PLACE="foot">232. <HI REND="italic">o</HI>þ<HI REND="italic">in;</HI> Varn. <HI REND="italic">opin.</HI></NOTE></L>
<L>Þou teitest me þene riȝte wey</L>
<L>Opone þe mounte of sinay,</L>
<L>Þat me sulde comen to bote,</L>
<L>Þe sune þat adam þoute suete." <MILESTONE N="236"/></L>
<L>"þou dedest wel wiþhouten delay</L>
<L>Þe comaundement of þe lay;</L>
<L>Þou mi comau<HI REND="italic">n</HI>deme<HI REND="italic">n</HI>t wel helde wiþ þe,</L>
<L>ffor þou nou salt in blisse be; <MILESTONE N="240"/></L>
<L>Hy þat habbeþ me serued treuliche <NOTE PLACE="foot">241. Varn. <HI REND="italic">treulich.</HI></NOTE></L>
<L>Comeþ wiþ me to heuene riche,</L>
<L>Hy sulen alle to heuene blysse,</L>
<L>Þe curssede gostes sulen misse; <MILESTONE N="244"/></L>
<L>Hy þat nolde nout on me bileue,</L>
<L>Hy sulen in helle wiþ satanas bileue;</L>
<L>Long is O and long is ay</L>
<L>Tille þat comeþ domesday; <MILESTONE N="248"/></L>
<L>Þou, satanas, and alle þine,</L>
<L>Wenden ȝe sulen to helle pine."</L>
<L><PB N="22" REF="23"/>
Heueriche is redy to mon,</L>
<L>Gou we þider, gou we anon; <MILESTONE N="252"/></L>
<L>Louerd, ȝef ous þat ilke blisse</L>
<L>Þat þou wonest ine iwisse, <NOTE PLACE="foot">254. Varn. <HI REND="italic">inne.</HI></NOTE></L>
<L>Þat we moten comen þe to</L>
<L>And hauen wiþ þe reste and ro. <MILESTONE N="256"/> <NOTE PLACE="foot">256. Varn. <HI REND="italic">a</HI> for <HI REND="italic">amen.</HI></NOTE></L>
<CLOSER>amen.</CLOSER>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="version">
<PB N="3" REF="4"/>
<HEAD><HI REND="italic">Harley MS.</HI> TEXT L.</HEAD>
<L>Alle herkneþ to me nou! <MILESTONE UNIT="leaf" N="55, bk."/></L>
<L>a st<HI REND="italic">ri</HI>f wolle y tellen ou <NOTE PLACE="foot">2. M. <HI REND="italic">wille I.</HI> Mall always alters MS. <HI REND="italic">y</HI> to <HI REND="italic">i.</HI></NOTE></L>
<L>of ih<HI REND="italic">es</HI>u ant of Sathan, <NOTE PLACE="foot">3. B. <HI REND="italic">iesu</HI> (regularly); C. <HI REND="italic">Jesus</HI> (always); M. <HI REND="italic">Jesu</HI> (always); M. <HI REND="italic">Satan.</HI></NOTE></L>
<L>þo ih<HI REND="italic">es</HI>u wes to helle ygan <MILESTONE N="4"/> <NOTE PLACE="foot">4. M. <HI REND="italic">gan.</HI></NOTE></L>
<L>fforte vacche þenne hys, <NOTE PLACE="foot">5. M. <HI REND="italic">For to fette . . his.</HI></NOTE></L>
<L>ant bringen hem to parays. <NOTE PLACE="foot">6. M. <HI REND="italic">And</HI> (always); <HI REND="italic">parais.</HI></NOTE></L>
<L>þe deuel heuede so muche pouste <NOTE PLACE="foot">7. M. <HI REND="italic">michel.</HI></NOTE></L>
<L>þat alle mosten to helle te; <MILESTONE N="8"/></L>
<L>nas non so holy p<HI REND="italic">ro</HI>phete</L>
<L>seþþe Adam &amp; eue þen appel ete, <NOTE PLACE="foot">10 .M. <HI REND="italic">Siþþen.</HI> Varn <HI REND="italic">eve.</HI></NOTE></L>
<L>ant he were at þis worldes fyne,</L>
<L>þat he ne moste to helle pyne; <MILESTONE N="12"/></L>
<L>ne shulde he neuer þenne come</L>
<L>nere ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st godes sone.</L>
<L>vor þat wes seid to Adam a<HI REND="italic">n</HI>t eue, <NOTE PLACE="foot">15. M. <HI REND="italic">For.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t were ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st so leeue; <MILESTONE N="16"/> <NOTE PLACE="foot">16. M. <HI REND="italic">leue.</HI></NOTE></L>
<L>ant so wes seyd to habraham, <NOTE PLACE="foot">17. C. <HI REND="italic">sayd;</HI> M. <HI REND="italic">seid . . Abraham;</HI> last <HI REND="italic">a</HI> in <HI REND="italic">habraham</HI> above line.</NOTE></L>
<L>þat wes sothfast holy man; <NOTE PLACE="foot">18. M. <HI REND="italic">so</HI>þ<HI REND="italic">fast.</HI></NOTE></L>
<L>an[t] so wes seid to dauyd þe kyng, <NOTE PLACE="foot">19. B. <HI REND="italic">ant;</HI> H.M. <HI REND="italic">And.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t wes of cr<HI REND="italic">is</HI>tes oune ofspryng; <MILESTONE N="20"/> <NOTE PLACE="foot">20. H. <HI REND="italic">onne.</HI></NOTE></L>
<L>ant to Iohan þ[e] baptist, <NOTE PLACE="foot">21. C.H. <HI REND="italic">the;</HI> M. þ<HI REND="italic">e; a</HI> in <HI REND="italic">Iohan</HI> above line; C. <HI REND="italic">John the.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t folewede ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st;</L>
<L>ant to Moyses þe holy whyt, <NOTE PLACE="foot">23. B. <HI REND="italic">wyht;</HI> M. <HI REND="italic">wiht.</HI></NOTE></L>
<L>þe heuede þe lawe to ȝeme ryht; <MILESTONE N="24"/> <NOTE PLACE="foot">24. C. <HI REND="italic">theme.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="5" REF="6"/>
ant to mony oþer holy mon <NOTE PLACE="foot">25. M. <HI REND="italic">mani . . man</HI> (Mall often alters <HI REND="italic">o</HI> before nasal of MS. to <HI REND="italic">a,</HI> but he shows no consistency in making this change).</NOTE></L>
<L>mo þen ich telle con, <NOTE PLACE="foot">26. M. þ<HI REND="italic">an.</HI></NOTE></L>
<L>þat weren alle in more wo</L>
<L>þen y con ou telle fro. <MILESTONE N="28"/> <NOTE PLACE="foot">28. M. þ<HI REND="italic">an I;</HI> H. <HI REND="italic">i.</HI></NOTE></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u c<HI REND="italic">ri</HI>st arew hem sore <NOTE PLACE="foot">29. M. <HI REND="italic">areu.</HI></NOTE></L>
<L>a<HI REND="italic">n</HI>t seide he wolde vacche hem þore; <NOTE PLACE="foot">30. M. <HI REND="italic">fette.</HI></NOTE></L>
<L>he lyhte of ys heȝe tour <NOTE PLACE="foot">31. C. <HI REND="italic">hege;</HI> M. <HI REND="italic">his.</HI></NOTE></L>
<L>into seinte Marie bour; <MILESTONE N="32"/></L>
<L>he wes bore for oure nede <NOTE PLACE="foot">33. M. <HI REND="italic">boren.</HI></NOTE></L>
<L>in þis world in pore wede, <NOTE PLACE="foot">34. M. <HI REND="italic">poure.</HI></NOTE></L>
<L>In þis world he wes ded</L>
<L>forte losen vs from þe qued; <MILESTONE N="36"/> <NOTE PLACE="foot">36. M. <HI REND="italic">For to;</HI> B.M. <HI REND="italic">lesen;</HI> M.<HI REND="italic">ous;</HI> Varn. <HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>þo ih<HI REND="italic">es</HI>u heuede shed ys blod <NOTE PLACE="foot">37. M. <HI REND="italic">his.</HI></NOTE></L>
<L>for oure neode vpon þe rod, <NOTE PLACE="foot">38. M. <HI REND="italic">sinnes on.</HI></NOTE></L>
<L>In godhed tok<HI REND="italic">e</HI> he þen way <NOTE PLACE="foot">39. B. <HI REND="italic">tok;</HI> M. reads line, <HI REND="italic">He nam him</HI> þ<HI REND="italic">e rihte wei.</HI></NOTE></L>
<L>þat to helle gates lay; <MILESTONE N="40"/> <NOTE PLACE="foot">40. M. <HI REND="italic">Unto helle for so</HI>þ<HI REND="italic">e to sei.</HI></NOTE></L>
<L>þe he com þere þo seide he, <NOTE PLACE="foot">41. B. þ<HI REND="italic">en;</HI> M. þo . . þer.</NOTE></L>
<L>asse y shal nouþe telle þe. <NOTE PLACE="foot">42. H. <HI REND="italic">Asse i;</HI> M. <HI REND="italic">nou; Dominus ait</HI> (B), and <HI REND="italic">Dominus</HI> (M), not in version <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>HArde gates hauy gon, <NOTE PLACE="foot">43. M. <HI REND="italic">gon.</HI></NOTE></L>
<L>sorewen soffred mony on; <MILESTONE N="44"/> <NOTE PLACE="foot">44. C. <HI REND="italic">sorowen;</HI> M. <HI REND="italic">sorewes suffred . . on;</HI> Varn. <HI REND="italic">Serewen.</HI></NOTE></L>
<L>þritty wynter ant þridde half yer <NOTE PLACE="foot">45. M. ȝ<HI REND="italic">er.</HI></NOTE></L>
<L>hauy woned in londe her; <NOTE PLACE="foot">46. M. <HI REND="italic">woned . . londe</HI> (inconsistent).</NOTE></L>
<L>almost ys so muche agon <NOTE PLACE="foot">47. M. <HI REND="italic">michel gan.</HI></NOTE></L>
<L>seþþe y bycom furst mon; <MILESTONE N="48"/> <NOTE PLACE="foot">48. M. <HI REND="italic">si</HI>þþ<HI REND="italic">en . . first.</HI></NOTE></L>
<L>Ich haue seþþe þoled ant wyst <NOTE PLACE="foot">49. M. <HI REND="italic">si</HI>þþ<HI REND="italic">en.</HI></NOTE></L>
<L>hot, cold, honger ant þurst; <NOTE PLACE="foot">50. M. <HI REND="italic">hunger . .</HI> þ<HI REND="italic">rist.</HI></NOTE></L>
<L>Mon haþ do me shome ynoh <NOTE PLACE="foot">51. M. <HI REND="italic">don.</HI></NOTE></L>
<L>wyþ word ant dede in heore woh; <MILESTONE N="52"/> <NOTE PLACE="foot">52. M. <HI REND="italic">here.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="7" REF="8"/>
bounden ant bueten yron of blode, <NOTE PLACE="foot">53. B.M. omit this line and interpolate three lines which are a patch-work partly from version O, partly from E: <HI REND="italic">He nomen me wi</HI>þ<HI REND="italic">-outen sake / Bounden min honden to mi bake / He beten me,</HI> þ<HI REND="italic">at I ran on blode</HI> (B. þ<HI REND="italic">at y ron);</HI> for consistency M. should have <HI REND="italic">namen</HI> and <HI REND="italic">handen.</HI></NOTE></L>
<L>demeden me to deȝe on rode; <NOTE PLACE="foot">54 (B.M. 56). M. <HI REND="italic">demden;</HI> C. <HI REND="italic">dethe.</HI></NOTE></L>
<L>for Adames sunne fol ywis <NOTE PLACE="foot">55 (B.M. 57). H. <HI REND="italic">Fore;</HI> M. <HI REND="italic">sinne, ful.</HI></NOTE></L>
<L>Ich haue þoled al þis. <MILESTONE N="56"/></L>
<L>Adam, þou hauest aboht sore, <NOTE PLACE="foot">57 (B. 59, M. 61). B. <HI REND="italic">aboht hit;</HI> M. <HI REND="italic">it.</HI></NOTE></L>
<L>Inul soffre þat no more; <NOTE PLACE="foot">58 (B. 60, M. 62). B. <HI REND="italic">Ant Inul;</HI> M. <HI REND="italic">And I nil;</HI> M. <HI REND="italic">suffre-na.</HI></NOTE></L>
<L>Adam, þou hast duere aboht, <NOTE PLACE="foot">59 (B. 57, M. 59). M. <HI REND="italic">hauest dere.</HI></NOTE></L>
<L>þat þou leuedest me noht; <MILESTONE N="60"/></L>
<L>y shal þe bringe of helle pyne</L>
<L>ant wyþ þe alle myne.</L>
<P>Sathan ait.</P>
<L>Who ys þat ych here þore?</L>
<L>Ich him rede speke na more, <MILESTONE N="64"/></L>
<L>for he may so muche do <NOTE PLACE="foot">65. M. (67) <HI REND="italic">michel.</HI></NOTE></L>
<L>þat he shal vs come to <NOTE PLACE="foot">66. M. (68) <HI REND="italic">ous</HI> (always).</NOTE></L>
<L>forte buen oure fere <NOTE PLACE="foot">67. M. (69) <HI REND="italic">to ben.</HI></NOTE></L>
<L>ant fonden hou we pleyen here. <MILESTONE N="68"/> <NOTE PLACE="foot">68. C. <HI REND="italic">playen;</HI> M. (70) <HI REND="italic">fonden.</HI></NOTE></L>
<P>D<HI REND="italic">om</HI>in<HI REND="italic">us</HI> ait.</P>
<L>þou miht wyten in þy lay <NOTE PLACE="foot">69. M. brackets this line and 70 <HI REND="italic">(i. e.</HI> 71, 72), reading, þ<HI REND="italic">ou miht wel wite bi mi plei;</HI> while B. transfers them almost to the end of this speech (77, 78 B.). B. reads for 69, <HI REND="italic">ant</HI> þ<HI REND="italic">ou shalt wyte wel to-day.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t mine woll y haue away; <NOTE PLACE="foot">70. M. (72) <HI REND="italic">willi haue awei;</HI> B. <HI REND="italic">wolle.</HI></NOTE></L>
<L>wost þou neuer whet ych am? <NOTE PLACE="foot">71. M. (73) <HI REND="italic">what.</HI></NOTE></L>
<L>almost ys þritti wynter gan <MILESTONE N="72"/> <NOTE PLACE="foot">72. M. (74) <HI REND="italic">almost</HI> þ<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">ridde winter is gan;</HI> B. <HI REND="italic">wynter ys.</HI></NOTE></L>
<L>þat þou hast fonded me <NOTE PLACE="foot">73. M. (75) <HI REND="italic">hauest fonded.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="9" REF="10" MS="y"/>
forte knowe wet y be; <NOTE PLACE="foot">74. B. <HI REND="italic">whet;</HI> M. (76) <HI REND="italic">what;</HI> M. <HI REND="italic">For to.</HI></NOTE></L>
<L>Sunne fond þou neuer non <NOTE PLACE="foot">75. M. (77) <HI REND="italic">sinne . . found.</HI></NOTE></L>
<L>In me as in oþer mon; <MILESTONE N="76"/></L>
<L>ant þou shalt wyte wel to-day</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t mine wolle y haue away; <NOTE PLACE="foot">78. <HI REND="italic">haue, e</HI> corrected from <HI REND="italic">a;</HI> M. (80) <HI REND="italic">willi haue awei.</HI></NOTE></L>
<L>wen þou bileuest al þyn one, <NOTE PLACE="foot">79. B. <HI REND="italic">when;</HI> M. (81) <HI REND="italic">whan.. one;</HI> B. <HI REND="italic">alle.</HI></NOTE></L>
<L>þenne myht þou grede ant grone. <MILESTONE N="80"/> <NOTE PLACE="foot">80. M. (82) þ<HI REND="italic">anne-grete . . grone.</HI></NOTE></L>
<P>Sathan.</P>
<L>Par ma fey! ich holde myne</L>
<L>alle þo þat bueþ heryne; <NOTE PLACE="foot">82. C. <HI REND="italic">Alle so;</HI> M. (84) <HI REND="italic">ben . . inne.</HI></NOTE></L>
<L>resoun wol y telle þe <NOTE PLACE="foot">83. C. <HI REND="italic">Resonn;</HI> M. (85) <HI REND="italic">willi.</HI></NOTE></L>
<L>þer aȝeyn myht þou nouht be; <MILESTONE N="84"/> <NOTE PLACE="foot">84. C. <HI REND="italic">ageyn;</HI> M. (86) <HI REND="italic">a</HI>ȝ<HI REND="italic">en . . noht.</HI></NOTE></L>
<L>Whose buyþ any þyng, <MILESTONE UNIT="leaf" N="56"/> <NOTE PLACE="foot">85. C. <HI REND="italic">whoso;</HI> M. (87) <HI REND="italic">whoso bigge</HI>þ.</NOTE></L>
<L>hit is hys ant hys ofspryng; <NOTE PLACE="foot">86. M. (88) <HI REND="italic">It.</HI></NOTE></L>
<L>Adam hungry com me to,</L>
<L>Monrade dude y him me do; <MILESTONE N="88"/> <NOTE PLACE="foot">88. M. (90) <HI REND="italic">Manrede dide.</HI></NOTE></L>
<L>ffor on appel ich ȝef hym <NOTE PLACE="foot">89. C. <HI REND="italic">gef;</HI> M. (91) <HI REND="italic">on</HI> . . ȝ<HI REND="italic">af.</HI></NOTE></L>
<L>he is myn ant al hys kun. <NOTE PLACE="foot">90. C. <HI REND="italic">kinn;</HI> M. (92) <HI REND="italic">kin.</HI></NOTE></L>
<P>Domin<HI REND="italic">us.</HI></P>
<L>Sathanas, hit wes myn, <NOTE PLACE="foot">91. M. (93) <HI REND="italic">Satanas, it.</HI></NOTE></L>
<L>þe appel þat þou ȝeue hym, <MILESTONE N="92"/> <NOTE PLACE="foot">92. C. geue; M. (94) ȝ<HI REND="italic">aue.</HI></NOTE></L>
<L>þe appel ant þe appeltre</L>
<L>boþe were maked þourh me;</L>
<L>hou myhstest þou on eny wyse <NOTE PLACE="foot">95. M. (97) <HI REND="italic">mihtest . . ani;</HI> B. <HI REND="italic">myhtest.</HI></NOTE></L>
<L>of oþ<HI REND="italic">er</HI> monnes þyng mak<HI REND="italic">e</HI> marchan∣dise?</L>
<L><PB N="11" REF="12" MS="y"/>
Seþþe he wes boht wyþ myn, <NOTE PLACE="foot">97. M. (99) <HI REND="italic">si</HI>þþ<HI REND="italic">en</HI> (always).</NOTE></L>
<L>wyþ resoun wolle ich hauen hym. <NOTE PLACE="foot">98. C. <HI REND="italic">resonn;</HI> M. (100) <HI REND="italic">wil.</HI></NOTE></L>
<P>Sath<HI REND="italic">an.</HI></P>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u, wel y knowe þe,</L>
<L>þat ful sore reweþ me; <MILESTONE N="100"/></L>
<L>þou art louerd ouer al,</L>
<L>wo ys him þ<HI REND="italic">a</HI>t þe knowe ne shal!</L>
<L>heouene ant erþe tac to þe, <NOTE PLACE="foot">103. M. (105) <HI REND="italic">Heuene . . tak.</HI></NOTE></L>
<L>Soules in helle lef þou me; <MILESTONE N="104"/> <NOTE PLACE="foot">104. M. (106) þ<HI REND="italic">e soules.</HI></NOTE></L>
<L>Let me hauen hem ant helde, <NOTE PLACE="foot">105. B.M. (107) substitute corrupt form of this line from E: <HI REND="italic">Let me hauen</HI> (M. <HI REND="italic">haue)</HI> þ<HI REND="italic">at ich helde.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þou hauest wel mote þou welde.</L>
<P>Do<HI REND="italic">minus.</HI></P>
<L>Stille be þou, Sathanas!</L>
<L>þe ys fallen ambesaas. <MILESTONE N="108"/> <NOTE PLACE="foot">108. M. <HI REND="italic">ambes as.</HI></NOTE></L>
<L>Wendest þou ich were ded for noht?</L>
<L>þourh my deþ ys monkune boht; <NOTE PLACE="foot">110. M. (112) <HI REND="italic">For mi..Mankin; C.kinne.</HI></NOTE></L>
<L>þey þat haued serued me, <NOTE PLACE="foot">111. B. <HI REND="italic">haue</HI>þ; M. (113) <HI REND="italic">hauen.</HI></NOTE></L>
<L>wyþ me he shulen in heuene be; <MILESTONE N="112"/></L>
<L>þou shalt buen in more pyne <NOTE PLACE="foot">113. M. (115) <HI REND="italic">ben.</HI></NOTE></L>
<L>þen eny þat þer is heryne. <NOTE PLACE="foot">114. M. (116) þ<HI REND="italic">an ani . . inne.</HI></NOTE></L>
<P>Sath<HI REND="italic">an.</HI></P>
<L>Ne may non me worse do <NOTE PLACE="foot">115. M. (117) <HI REND="italic">non . . werse.</HI></NOTE></L>
<L>þen ich haue had hiderto; <MILESTONE N="116"/> <NOTE PLACE="foot">116. M. (118) þ<HI REND="italic">an.</HI></NOTE></L>
<L>Ich haue had so muche wo <NOTE PLACE="foot">117. M. (119) <HI REND="italic">michel.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t y ne recche whyder y go;</L>
<L>ȝef þou reuest me of myne, <NOTE PLACE="foot">119. C. <HI REND="italic">Gef;</HI> M. (121) ȝ<HI REND="italic">if.</HI></NOTE></L>
<L>y shal reue þe of þyne; <MILESTONE N="120"/></L>
<L>y shal gon from mon to mon <NOTE PLACE="foot">121. M. (123) <HI REND="italic">go.</HI> 123. M. (125) <HI REND="italic">wi</HI>þ.</NOTE></L>
<L>ant reue þe of mony on.</L>
<P>Do<HI REND="italic">minus.</HI></P>
<L>God wot y shal speke þe wyht</L>
<L>ant do þe to holde gryht; <MILESTONE N="124"/> <NOTE PLACE="foot">124. M. (126) <HI REND="italic">gri</HI>þ.</NOTE></L>
<L><PB N="13" REF="14"/>
so faste shal y bynde þe,</L>
<L>Lutel shalt þou reue me; <NOTE PLACE="foot">126. C. <HI REND="italic">Littel;</HI> M. (128) <HI REND="italic">Litel.</HI></NOTE></L>
<L>þou shalt buen in bondes ay</L>
<L>o þat come domesday; <MILESTONE N="128"/></L>
<L>þou shalt neuer out wende</L>
<L>monkunne forte shende; <NOTE PLACE="foot">127-130. B.M. omit these four lines, and M. brackets 129-30.</NOTE> <NOTE PLACE="foot">130. C. <HI REND="italic">Monkinne.</HI></NOTE></L>
<L>for were þou among men, <MILESTONE N="131"/> <NOTE PLACE="foot">131. M. (129) omits <HI REND="italic">for.</HI></NOTE></L>
<L>þou woldest me reuen moni of hem;</L>
<L>þe smale fendes þat bueþ nout st<HI REND="italic">ro</HI>nge, <NOTE PLACE="foot">133. M. (131) <HI REND="italic">ben unstronge.</HI></NOTE></L>
<L>he shulen among men yonge; <NOTE PLACE="foot">134. M. (132) ȝ<HI REND="italic">onge.</HI></NOTE></L>
<L>þilke þ<HI REND="italic">a</HI>t nulleþ aȝeyn hem stonde, <NOTE PLACE="foot">135. C. <HI REND="italic">ageyn;</HI> M. (133-134) <HI REND="italic">For to hauen alle hem</HI> / þ<HI REND="italic">at hem ne willen stonden a</HI>ȝ<HI REND="italic">en.</HI></NOTE></L>
<L>Ichulle he habben hem in honde. <MILESTONE N="136"/></L>
<L>helle gates y come nou to <NOTE PLACE="foot">137. M. (135) ȝ<HI REND="italic">ates.</HI></NOTE></L>
<L>ant y wole þat heo vndo; <NOTE PLACE="foot">138. M. <HI REND="italic">Ich wille . . he.</HI></NOTE></L>
<L>wer ys nou þis ȝateward? <NOTE PLACE="foot">139. B. (135) <HI REND="italic">wher;</HI> M. (137) <HI REND="italic">where;</HI> C. <HI REND="italic">gate.</HI></NOTE></L>
<L>me þuncheþ he is a coward. <MILESTONE N="140"/> <NOTE PLACE="foot">140. M. (138) þ<HI REND="italic">inke</HI>þ.</NOTE></L>
<P>IAnitor.</P>
<L>Ich haue herd wordes stronge,</L>
<L>ne dar y her no lengore stonde;</L>
<L>kepe þe gates whose may, <NOTE PLACE="foot">143. M. (141) ȝ<HI REND="italic">ates whoso.</HI></NOTE></L>
<L>y lete hem stonde ant renne away. <MILESTONE N="144"/> <NOTE PLACE="foot">144. M. (142) <HI REND="italic">stonde . . awei.</HI></NOTE></L>
<P>Do<HI REND="italic">minus.</HI></P>
<L>Helle gates wolle y falle <NOTE PLACE="foot">145. M. (143) ȝ<HI REND="italic">ates her I felle / And si</HI>þþ<HI REND="italic">en wil ich herwe helle.</HI></NOTE></L>
<L>ant out taken myne alle;</L>
<L>Sathanas, y bynde þe, her shalt þou lay <NOTE PLACE="foot">147 (B. 143, M. 145). B.M. substitute three lines for this one, which are pure makeshifts of their own: <HI REND="italic">Satanas, her y</HI> þ<HI REND="italic">e bynde / Ne shalt</HI> þ<HI REND="italic">ou neuer henne winde</HI> / þ<HI REND="italic">ou shalt</HI> (M. <HI REND="italic">Her shalt</HI> þ<HI REND="italic">ou) buen</HI> (M. <HI REND="italic">ben) in bondes ay</HI> (M. <HI REND="italic">ai)</HI> /.</NOTE></L>
<L>o þat come domesday. <MILESTONE N="148"/> <NOTE PLACE="foot">148. M. <HI REND="italic">Til</HI> þ<HI REND="italic">at.</HI></NOTE></L>
<P><PB N="15" REF="16"/>
Adam.</P>
<L>Welcome, louerd god of londe,</L>
<L>godes sone ant godes sonde; <NOTE PLACE="foot">149-150. M. often inconsistent in using <HI REND="italic">a</HI> for <HI REND="italic">o,</HI> here <HI REND="italic">londe—sonde.</HI></NOTE></L>
<L>welcome, louerd, mote þou be,</L>
<L>þat þou wolt vs come &amp; se, <MILESTONE N="152"/> <NOTE PLACE="foot">152. M. introduces a line patched to∣gether from other MSS.: <HI REND="italic">Longe haue</HI>þ <HI REND="italic">ous</HI> þ<HI REND="italic">oht after</HI> þ<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>Louerd, nou þou art come to ous, <NOTE PLACE="foot">153. M. <HI REND="italic">comen;</HI> H. <HI REND="italic">us.</HI></NOTE></L>
<L>bring ous of þis loþe hous;</L>
<L>bryng vs of þis loþe lond,</L>
<L>louerd, henne into þyn hond; <MILESTONE N="156"/> <NOTE PLACE="foot">155-156. B.M. omit both these lines from the text.</NOTE></L>
<L>lou<HI REND="italic">er</HI>d, wost þou whet ych am? <NOTE PLACE="foot">157. M. <HI REND="italic">what.</HI></NOTE></L>
<L>þou me shuptest of eorþe Adam; <NOTE PLACE="foot">158. M. <HI REND="italic">shope of er</HI>þ<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>for y þyn heste hueld noht, <NOTE PLACE="foot">159. M. <HI REND="italic">held.</HI></NOTE></L>
<L>duere ich habbe hit her aboht; <MILESTONE N="160"/> <NOTE PLACE="foot">160. M. <HI REND="italic">Dere . . haue it.</HI></NOTE></L>
<L>haue m<HI REND="italic">er</HI>ci of vs, godes sone, <NOTE PLACE="foot">161. M. <HI REND="italic">ous.</HI></NOTE></L>
<L>let ous no more her wone;</L>
<L>alle þat herynne be</L>
<L>Ȝore haueþ ȝyrned after þe; <MILESTONE N="164"/> <NOTE PLACE="foot">164. C. <HI REND="italic">Zore . . yyrned;</HI> M. <HI REND="italic">hauen</HI> ȝ<HI REND="italic">erned.</HI></NOTE></L>
<L>we hopeþ wel þourh þy comyng <NOTE PLACE="foot">165. M. <HI REND="italic">hopen.</HI></NOTE></L>
<L>of oure sunnes hauen froryng. <NOTE PLACE="foot">166. M. <HI REND="italic">sinnes.</HI></NOTE></L>
<P>Eua.</P>
<L>Knou me, lou<HI REND="italic">er</HI>d, ich am eue,</L>
<L>Ich ant Adam þe were so leoue; <MILESTONE N="168"/> <NOTE PLACE="foot">168. M. <HI REND="italic">leue.</HI></NOTE></L>
<L>þou laddest ous to parays, <MILESTONE UNIT="leaf" N="56 bk."/></L>
<L>we hit forgulten ase vnwys; <NOTE PLACE="foot">169-170. M. þ<HI REND="italic">ou</HI> ȝ<HI REND="italic">aue ous to</HI> ȝ<HI REND="italic">eme parais / We it</HI> ȝ<HI REND="italic">emeden asse unwis!</HI></NOTE></L>
<L>we þin heste dude forleten, <NOTE PLACE="foot">171. M. <HI REND="italic">dide.</HI></NOTE></L>
<L>þo we þen appel eten; <MILESTONE N="172"/> <NOTE PLACE="foot">172. B.M. <HI REND="italic">of</HI> þ<HI REND="italic">en.</HI></NOTE></L>
<L>So longe we haueþ buen herynne, <NOTE PLACE="foot">173. M. <HI REND="italic">haue we ben.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="17" REF="18" MS="y"/>
deore haue we aboht vr synne; <NOTE PLACE="foot">174. M. <HI REND="italic">Dere haue we bet oure sinne.</HI></NOTE></L>
<L>Louerd god, ȝef vs leue, <NOTE PLACE="foot">175. C. <HI REND="italic">gef;</HI> M. ȝ<HI REND="italic">if ous.</HI></NOTE></L>
<L>Adam ant me, ys wyf eue, <MILESTONE N="176"/> <NOTE PLACE="foot">176. M. <HI REND="italic">his.</HI></NOTE></L>
<L>to faren of þis loþe wyke</L>
<L>to þe blisse of heueneryke.</L>
<P>Domi<HI REND="italic">nus.</HI></P>
<L>Adam, ich haue ȝeue mi lyf <NOTE PLACE="foot">179. C. <HI REND="italic">geue;</HI> M. ȝ<HI REND="italic">ouen.</HI></NOTE></L>
<L>for þe &amp; for eue þi wyf; <MILESTONE N="180"/></L>
<L>wendest þou ich were ded for noht?</L>
<L>ffor my deþ wes monkune yboht. <NOTE PLACE="foot">182. C. <HI REND="italic">monkinne;</HI> M. <HI REND="italic">mankin boht.</HI></NOTE></L>
<P>Habrah<HI REND="italic">am.</HI></P>
<L>Lou<HI REND="italic">er</HI>d c<HI REND="italic">ri</HI>st, ich am <NOTE PLACE="foot">183. M. <HI REND="italic">ich it.</HI></NOTE></L>
<L>þat þou calledest habraham; <MILESTONE N="184"/> <NOTE PLACE="foot">184. M. <HI REND="italic">Abraham;</HI> last <HI REND="italic">a</HI> in <HI REND="italic">habraham</HI> above line.</NOTE></L>
<L>þou me seidest þ<HI REND="italic">a</HI>t of me</L>
<L>shulde such a child ybore be <NOTE PLACE="foot">186. M. <HI REND="italic">Shulde a god child boren be;</HI> H. <HI REND="italic">suche.</HI></NOTE></L>
<L>þat vs shulde brynge of pyne,</L>
<L>Me ant wyþ me alle myne; <MILESTONE N="188"/></L>
<L>þou art þe child, þou art þe man</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t wes ybore of habraham; <NOTE PLACE="foot">190. M. <HI REND="italic">boren . . Abraham;</HI> last <HI REND="italic">a</HI> in <HI REND="italic">habraham</HI> above line.</NOTE></L>
<L>do nou þ<HI REND="italic">a</HI>t þou byhihstes me, <NOTE PLACE="foot">191. M. <HI REND="italic">bihete.</HI></NOTE></L>
<L>bring me to heuene vp wiþ þe. <MILESTONE N="192"/></L>
<P>Domi<HI REND="italic">nus.</HI></P>
<L>Habraham, ych wot ful wel</L>
<L>wet þou seidest, eueruch del, <NOTE PLACE="foot">194. (B. 190). B. whet, M. <HI REND="italic">what . . . euerich.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t mi leue moder wes <NOTE PLACE="foot">195. M. <HI REND="italic">suete;</HI> Varn. <HI REND="italic">leve</HI></NOTE></L>
<L>boren &amp; shaped of þi fleyhs. <MILESTONE N="196"/> <NOTE PLACE="foot">196. M. <HI REND="italic">fles.</HI></NOTE></L>
<P><PB N="19" REF="20"/>
<NOTE N="1" PLACE="foot"><HI REND="italic">Dauid:</HI> entered by later hand.</NOTE>Dauid</P>
<L>Lou<HI REND="italic">er</HI>d, ich am dauid þe kyng,</L>
<L>þat bore was of þyn ofsp<HI REND="italic">ri</HI>ng; <NOTE PLACE="foot">198. M. <HI REND="italic">boren wes.</HI></NOTE></L>
<L>do me ase þou bihete <NOTE PLACE="foot">199. H. <HI REND="italic">as;</HI> M. <HI REND="italic">also.</HI></NOTE></L>
<L>þourh þe lawe of þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete; <MILESTONE N="200"/></L>
<L>nou þou art come to ous, <NOTE PLACE="foot">201. M. <HI REND="italic">comen.</HI></NOTE></L>
<L>bring vs from þis dredful hous.</L>
<P>Do<HI REND="italic">minus</HI></P>
<L>Dauid, þou were bore of my kyn, <NOTE PLACE="foot">203. M. <HI REND="italic">boren.</HI></NOTE></L>
<L>for þi godnesse art þou myn, <MILESTONE N="204"/></L>
<L>More for þi godnesse</L>
<L>þen for eny sibnesse. <NOTE PLACE="foot">206. M. þ<HI REND="italic">an—ani.</HI></NOTE></L>
<P>Ioh<HI REND="italic">ann</HI>es</P>
<L>Louerd c<HI REND="italic">ri</HI>st, ich am Iohan</L>
<L>þat þe folewede in flum iordan; <MILESTONE N="208"/></L>
<L>Tuelf moneþ is agon, <MILESTONE UNIT="col." N="2"/> <NOTE PLACE="foot">209. M. <HI REND="italic">Tuelue.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t y þolede martirdom;</L>
<L>þou sendest me þe ryhte wey</L>
<L>into helle forte sey <MILESTONE N="212"/> <NOTE PLACE="foot">212. M. <HI REND="italic">for so</HI>þ<HI REND="italic">e to sei.</HI></NOTE></L>
<L>þat þou, c<HI REND="italic">ri</HI>st, godes sone,</L>
<L>Sone shuldest to helle come <NOTE PLACE="foot">214. B. (210), M. (212) þ<HI REND="italic">ider</HI> for <HI REND="italic">to helle.</HI></NOTE></L>
<L>forto lesen of helle pyne <NOTE PLACE="foot">215. C. <HI REND="italic">forte.</HI></NOTE></L>
<L>alle þat þou holdest þyne; <MILESTONE N="216"/></L>
<L><PB N="21" REF="22"/>
nou þou art come, nou þou do <NOTE PLACE="foot">217. M. <HI REND="italic">comen.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þou seidest fer ant þo. <NOTE PLACE="foot">218. B. (219) <HI REND="italic">er ant</HI> þ<HI REND="italic">o;</HI> M. (216) <HI REND="italic">me unto.</HI></NOTE></L>
<P>Do<HI REND="italic">minus</HI></P>
<L>Iohan, iohan, ich wot ful wel</L>
<L>whet þou seidest, eueruch del; <MILESTONE N="220"/> <NOTE PLACE="foot">219-220. B. (215-216), M. (217-218) substitute the two lines from <HI REND="italic">E.,</HI> slightly changed; <HI REND="italic">Iohan, Iohan, ich it wat</HI> / þ<HI REND="italic">at I sende</HI> þ<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">e gat / ;</HI> C. <HI REND="italic">John.</HI></NOTE></L>
<L>þou shalt seo whet y shal do <NOTE PLACE="foot">221. (B, 217, M. 219). M. <HI REND="italic">se,</HI> B.M. þ<HI REND="italic">at,</HI> C. <HI REND="italic">what.</HI></NOTE></L>
<L>þat y seyde er þe to.</L>
<P>Moyses</P>
<L>Lou<HI REND="italic">er</HI>d, þou knowest al wyþ skyl <NOTE PLACE="foot">223 (B. 219, M. 221). B. ȝ<HI REND="italic">eue (M.</HI> ȝ<HI REND="italic">aue) me</HI> (for <HI REND="italic">knowest).</HI></NOTE></L>
<L>þe lawe of Synay vpon þe hyl; <MILESTONE N="224"/></L>
<L>Ich am moyses, þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete</L>
<L>þat hueld þe lawes þ<HI REND="italic">a</HI>t þou byhete, <NOTE PLACE="foot">226. (B. 222, M. 224). B.M. <HI REND="italic">Ich;</HI> M. <HI REND="italic">held;</HI> B.M. <HI REND="italic">hete.</HI></NOTE></L>
<L>þat þou ih<HI REND="italic">es</HI>u, godes sone,</L>
<L>woldest to þe helle come, <MILESTONE N="228"/> <NOTE PLACE="foot">227-228. B.M. omit these lines from the text.</NOTE></L>
<L>ant þ<HI REND="italic">a</HI>t þou woldest come to bete <NOTE PLACE="foot">229. (B. 223, M. 225). B.M. þ<HI REND="italic">at men shulde come, etc.</HI></NOTE></L>
<L>þe sunnes þ<HI REND="italic">a</HI>t Ada<HI REND="italic">m</HI> þohte suete. <NOTE PLACE="foot">230. (B. 224, M. 226). B. <HI REND="italic">Sunne,</HI> M. <HI REND="italic">sinne.</HI></NOTE></L>
<P>Domi<HI REND="italic">nus</HI></P>
<L>Moyses, þ<HI REND="italic">a</HI>t ich hihte þe</L>
<L>In þe olde lawe þou dudest me; <MILESTONE N="232"/> <NOTE PLACE="foot">232. M. <HI REND="italic">didest.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; alle þe oþer þ<HI REND="italic">a</HI>t mine buen <NOTE PLACE="foot">233. M. <HI REND="italic">ben.</HI></NOTE></L>
<L>shule to blisse wiþ me tuen; <NOTE PLACE="foot">234. M. <HI REND="italic">Shulen . . ten.</HI></NOTE></L>
<L>þey þ<HI REND="italic">a</HI>t nolden on me leuen</L>
<L>shule wiþ Sathanas bileuen; <MILESTONE N="236"/> <NOTE PLACE="foot">236. M. <HI REND="italic">Shulen.</HI></NOTE></L>
<L>þer hue shulen wonen ay <NOTE PLACE="foot">237. C. <HI REND="italic">There;</HI> M. <HI REND="italic">he.</HI></NOTE></L>
<L>o þ<HI REND="italic">a</HI>t come domesday. <NOTE PLACE="foot">238. M. <HI REND="italic">Til</HI> þ<HI REND="italic">at.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="23" REF="24"/>
god, for is moder loue, <NOTE PLACE="foot">239. M. <HI REND="italic">his;</HI> C. <HI REND="italic">lone.</HI></NOTE></L>
<L>let vs neuer þider come! <MILESTONE N="240"/></L>
<L>lou<HI REND="italic">er</HI>d, for þi muchele g<HI REND="italic">ra</HI>ce, <NOTE PLACE="foot">241. M. <HI REND="italic">michele.</HI></NOTE></L>
<L>g<HI REND="italic">ra</HI>unte vs in heouene one place; <NOTE PLACE="foot">242. M. <HI REND="italic">heuene.</HI></NOTE></L>
<L>let vs neu<HI REND="italic">er</HI> be forloren</L>
<L>for no sunne, c<HI REND="italic">ri</HI>st ycoren; <MILESTONE N="244"/> <NOTE PLACE="foot">244. M. <HI REND="italic">sinne.</HI></NOTE></L>
<L>ah bring vs out of helle pyne,</L>
<L>louerd, ous &amp; alle þyne,</L>
<L>ant ȝef vs g<HI REND="italic">ra</HI>ce to libbe &amp; ende <NOTE PLACE="foot">247. C. <HI REND="italic">gef;</HI> M. ȝ<HI REND="italic">if . . . liue.</HI></NOTE></L>
<L>In þi seruice ant to heuene wende.</L>
<CLOSER>am<HI REND="italic">en.</HI> <NOTE PLACE="foot">It should be said in conclusion, that in those lines and passages where Mall (generally followed by Boeddeker) makes alterations of and interpolations into the text as given in the Harleian MS., he generally gives the correct readings in his footnotes.</NOTE></CLOSER>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="version">
<PB N="3" REF="4"/>
<HEAD><HI REND="italic">Auchinleck MS.</HI> TEXT E.</HEAD>
<L><PB N="5" REF="6"/>
<NOTE N="1" PLACE="foot">Initial letters of lines always touched with red.</NOTE>Vntil crist loked þaim vnto, <MILESTONE UNIT="leaf" N="36"/></L>
<L>as man auȝt to prisouns do;</L>
<L>he liȝted out of his heiȝe tour</L>
<L>Into seynt mari bour; <MILESTONE N="32"/></L>
<L>he was born for our misdede</L>
<L>In þis world in pouer wede,</L>
<L>In þis world he suffred dede,</L>
<L>forto deliuer ous fram þe qued; <MILESTONE N="36"/></L>
<L>þan ih<HI REND="italic">es</HI>u hadde spilt his blod</L>
<L>for our sinnes on þe rode,</L>
<L>he nam him þe riȝt way</L>
<L>vnto helle for soþe to say; <MILESTONE N="40"/></L>
<L>þan he com þer þan seyd he,</L>
<L>as y schal now telle þe.</L>
<P>dominus ait.</P>
<L>Hard gates haue y gon</L>
<L><NOTE N="2" PLACE="foot">&amp; is the contraction always used for <HI REND="italic">and.</HI></NOTE>&amp; suffred pines mani on; <MILESTONE N="44"/></L>
<L>þritti winter &amp; þridde half ȝere</L>
<L>haue y wond in lond here;</L>
<L>almast is so michel gan</L>
<L>seþþen y bicom first man;</L>
<L>seþþen haue y fond &amp; wist</L>
<L>hot &amp; cold, hunger &amp; þrest;</L>
<L>Man haþ don me schame &amp; þouȝ</L>
<L>wiþ word, wiþ dede &amp; michel wouȝ;</L>
<L><PB N="7" REF="8"/>
þai tok me wiþouten sake, <NOTE PLACE="foot">53. Laing <HI REND="italic">toke.</HI></NOTE></L>
<L>þai bond min honden bihi<HI REND="italic">n</HI>de mi bac,</L>
<L>þai bete me til y ran on blode,</L>
<L>þai dempt me to hong on rode; <MILESTONE N="56"/></L>
<L>alle for adams sinne ywis,</L>
<L>þan haue y þoled þis.</L>
<L>adam, þus dere haue y bouȝt,</L>
<L>&amp; þou no louedest me neu<HI REND="italic">er</HI> nouȝt; <MILESTONE N="60"/></L>
<L>adam, y haue bouȝt ful sare</L>
<L>&amp; y wil suffre it na mare;</L>
<L>to-day y schal bring of pine</L>
<L>adam, þe &amp; alle þine. <MILESTONE N="64"/></L>
<P>satanas dixit.</P>
<L>Who is þat ich here þare? <NOTE PLACE="foot">65. Varn. <HI REND="italic">Wo.</HI></NOTE></L>
<L>y rede þat he spek na mare,</L>
<L>for he may so michel do</L>
<L>þat he schal comen ous vnto <MILESTONE N="68"/></L>
<L>forto ben our fere</L>
<L>&amp; loke hou we playen here.</L>
<P>dominus ait.</P>
<L>Þou may wele wite mi play</L>
<L>þat min wil y haue oway; <MILESTONE N="72"/></L>
<L>wele þou wost wat ich am,</L>
<L>More þan þritti winter is gan</L>
<L>þat þou hast frained me <NOTE PLACE="foot">75. Laing <HI REND="italic">framed.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="9" REF="10" MS="y"/>
forto wite what y be; <MILESTONE N="76"/></L>
<L>seþþen fondestow neuer nan <NOTE PLACE="foot">77. Laing, <HI REND="italic">foundestow.</HI></NOTE></L>
<L>Wiþ me as wiþ anoþer man,</L>
<L>&amp; þou wost wele for þan</L>
<L>þat ich am more þan ani man; <MILESTONE N="80"/></L>
<L>þou schalt wite þis ich day</L>
<L>þat y schal haue min oway,</L>
<L>&amp; y schal þe leue here</L>
<L>In sorwe among þine fere. <MILESTONE N="84"/></L>
<P>satanas dixit.</P>
<L>Par ma fay! ich hald mine</L>
<L>al þat ben hereinne;</L>
<L>Wiþ resoun wil y telle þe</L>
<L>þat þer ogain may þou nouȝt be, <MILESTONE N="88"/></L>
<L>þat me bihoueþ haue &amp; hald</L>
<L>&amp; wiþouten ende wald;</L>
<L>for whoso biggeþ aniþing,</L>
<L>It owe to ben his wiþouten lesing; <MILESTONE N="92"/> <NOTE PLACE="foot">92. Laing <HI REND="italic">Nowe.</HI></NOTE></L>
<L>adam hungri come me to,</L>
<L>manred y made him me to do; <NOTE PLACE="foot">94. <HI REND="italic">y:</HI> Laing <HI REND="italic">I.</HI></NOTE></L>
<L>for an appel þat y ȝaf him <NOTE PLACE="foot">95. <HI REND="italic">y:</HI> Laing <HI REND="italic">I.</HI></NOTE></L>
<L>he is min &amp; al his kin. <MILESTONE N="96"/></L>
<P>dominus ait.</P>
<L>Satanas, he seyd, it was min,</L>
<L>þe appel þat þou ȝaf him,</L>
<L>þe appel &amp; þe appeltre,</L>
<L>boþe war maked þurch me; <MILESTONE N="100"/></L>
<L>hou may þou on ani wise</L>
<L>of oþer mennes þing mak marcha<HI REND="italic">n</HI>dise?</L>
<L><PB N="11" REF="12" MS="y"/>
seþþen þou bouȝtest him wiþ mine,</L>
<L>Wiþ resoun schuld ichaue him. <MILESTONE N="104"/></L>
<P>satanas dixit.</P>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u, wele y knawe þe,</L>
<L>þat ful sore reweþ me;</L>
<L>þou art lord ouer al,</L>
<L>&amp; euer was &amp; ay be schal; <MILESTONE N="108"/></L>
<L>heuen &amp; erþe weld þou þe,</L>
<L>þe soules in helle lat þou be;</L>
<L>lat me haue þat ich halde,</L>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="36, bk."/> þat þou hast wele mot þou it wald. <MILESTONE N="112"/></L>
<P>dominus ait.</P>
<L>Sitte now stille, satanas!</L>
<L>þe is fallen amesas.</L>
<L>Wenestow þat y dyed for nouȝt? <NOTE PLACE="foot">115. Laing, <HI REND="italic">Wenestou.</HI></NOTE></L>
<L>Wiþ mi dede was mankin bouȝt; <MILESTONE N="116"/></L>
<L>þai þat haue serued me,</L>
<L>In blis schal þai euer be;</L>
<L>þai þat noþing serued me,</L>
<L>þai schal in helle be wiþ þe; <MILESTONE N="120"/></L>
<L>bot þou schalt ben in more pine</L>
<L>þan ani oþer þat is þereinne.</L>
<P>satanas dixit.</P>
<L>Þer may me no man wers do</L>
<L>þan ichaue had hiderto; <MILESTONE N="124"/></L>
<L>Ich haue hadde so michel wo,</L>
<L>þat me no rek whider y go;</L>
<L>Ȝif þou bireuest me of mine,</L>
<L>y schal bireue þe of þine; <MILESTONE N="128"/></L>
<L>y schal go fro man to man</L>
<L>&amp; bireue þe mani an.</L>
<P>[d]ominus ait.</P>
<L>So y schal speke þe wiþ,</L>
<L>þat y schal do þe hold griþ; <MILESTONE N="132"/></L>
<L><PB N="13" REF="14"/>
so fast schal y binde þe,</L>
<L>þat fewe schaltow binim me;</L>
<L>were þou vnbounde among men,</L>
<L>al þou wost binim me hem; <MILESTONE N="136"/></L>
<L>þe smale deuels þat er vnstrang,</L>
<L>þai schal among mankin gang,</L>
<L>&amp; al schul þai haue pain</L>
<L>þat wil nouȝt stond hem oȝain. <MILESTONE N="140"/></L>
<L>helle ȝates, y com ȝou to,</L>
<L>now ich wil þat ȝe vndo;</L>
<L>whare is he þat ȝateward?</L>
<L>Ich hold him for a coward. <MILESTONE N="144"/></L>
<P>Iannator ait.</P>
<L>Ich haue herd wordes hard</L>
<L>whi y no may be no steward;</L>
<L>y lete hem stond &amp; ren oway,</L>
<L>lete hem ȝeme whoso may. <MILESTONE N="148"/> <NOTE PLACE="foot">148. Laing <HI REND="italic">Let.</HI></NOTE></L>
<P>dominus ait.</P>
<L>Helle ȝates, here ȝou felle,</L>
<L>&amp; seþþen wil ich herwe helle;</L>
<L>lucifer, here y þe binde,</L>
<L>schaltow neuer heþen winde <MILESTONE N="152"/></L>
<L>vntil it com domesday.</L>
<L>fare þou seþþen whare þou may,</L>
<L><PB N="15" REF="16"/>
fare þou seþþen ware þou fare,</L>
<L>no dostow neuer man care. <MILESTONE N="156"/></L>
<P>adam dixit.</P>
<L>Welcom, lord god of lond,</L>
<L>godes sone &amp; godes sond,</L>
<L>welcom, lord, mot þou be,</L>
<L>long haues ous þouȝt after þe; <MILESTONE N="160"/> <NOTE PLACE="foot">160. <HI REND="italic">haues:</HI> Varn. (176) <HI REND="italic">haves.</HI></NOTE></L>
<L>lord, seþþen þou art comen to ous,</L>
<L>þou bring ous out of þis hous;</L>
<L>lord, þou wost what ich am</L>
<L>þou me schope of erþe man, <MILESTONE N="164"/></L>
<L>&amp; þou me madest formast man, <NOTE PLACE="foot">165. A 2nd <HI REND="italic">me</HI> marked for erasure in MS. Laing omits this line.</NOTE></L>
<L>&amp; þou me clepetest sone, adam;</L>
<L>&amp; ȝif ich haue sinnes wrouȝt,</L>
<L>ful dere now here ichaue hem bouȝt;</L>
<L>whoso sinneþ ani wiȝt, <MILESTONE N="169"/></L>
<L>þe sinne is more þan þe pliȝt.</L>
<L>ȝa, leue lord, godes sone,</L>
<L>welcom be þou &amp; worþ come; <MILESTONE N="172"/></L>
<L>al, lord, þat here be</L>
<L>haue ȝerned, lord, after þe;</L>
<L>we hope wele of þi coming</L>
<L>of our sinnes haue botening. <MILESTONE N="176"/></L>
<P>eua ait.</P>
<L>Knawe me, lord, ich am eue,</L>
<L>adam &amp; ich ware þe so leue,</L>
<L>þou ȝaue ous to ȝeme paradis,</L>
<L>&amp; we it ȝemed as vnwise <MILESTONE N="180"/></L>
<L>when we þi comandment forlete,</L>
<L>when we of þat appel ete;</L>
<L>so long haue we ben herinne,</L>
<L><PB N="17" REF="18" MS="y"/>
þat wele haue we bet our sinne; <MILESTONE N="184"/></L>
<L>leue lord, ȝiue ous leue,</L>
<L>adam &amp; his wiif eue,</L>
<L>to fare out of þis foule wike <NOTE PLACE="foot">187. Laing <HI REND="italic">foul.</HI></NOTE></L>
<L>Into þe blis of heuenrike. <MILESTONE N="188"/></L>
<P>dominus ait.</P>
<L>Adam, y haue ȝouen mi liif</L>
<L>for þe &amp; for eue þi wiif;</L>
<L>wenestow ichadde ben ded for nouȝt?</L>
<L>for mi ded is mankin bouȝt. <MILESTONE UNIT="leaf" N="37"/> <MILESTONE N="192"/></L>
<P>abraham ait.</P>
<L>Lord crist, ich it am</L>
<L>þat þou cleptest abraham;</L>
<L>þou schust com to helle pine <NOTE PLACE="foot">195. Laing <HI REND="italic">schult.</HI></NOTE></L>
<L>forto haue ous, lord, for þin[e]; <MILESTONE N="196"/> <NOTE PLACE="foot">196. Letters and words in brackets sup∣plied by Laing; a strip torn from leaf in MS.</NOTE></L>
<L>do astow bihet me,</L>
<L>bring me lord to heuen wiþ[þe].</L>
<P>dominus dixit.</P>
<L>Abraham, it was wel</L>
<L>þat þou seydest, eueri del, <MILESTONE N="200"/></L>
<L>for mi swete moder wes</L>
<L>born &amp; schapen of þi fles.</L>
<P><PB N="19" REF="20"/>
dauid dixit.</P>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">This initial is not an L as it should be.</NOTE> Hord, ich am dauid þe king,</L>
<L>þat was born of þine of∣s[pring]</L>
<L>also astow me bihet</L>
<L>þurch þe lore of þat p<HI REND="italic">ro</HI>phete, <MILESTONE N="206"/></L>
<L>þou bring ous of þis foule [hous]</L>
<L>to þe blis of heuen ycore[n ous]. <MILESTONE N="208"/> <NOTE PLACE="foot">207-208. <HI REND="italic">hous—ous</HI> supplied from Varn.</NOTE></L>
<P>dominus ait.</P>
<L>Dauid, þou was born of mi[kin]</L>
<L>for þi godenes þou art m[in],</L>
<L>more for þi godenesse</L>
<L>þan for ani sibbenesse. <MILESTONE N="212"/></L>
<P>Ioh<HI REND="italic">ann</HI>es dixit.</P>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">This initial is not an L as it should be.</NOTE> Hord crist, ich am Iohan</L>
<L>þat þe hof in þe flom Iordan;</L>
<L>now a gode while is agon,</L>
<L>þat y suffred martirdom; <MILESTONE N="216"/></L>
<L>þou sentest me þe riȝt way</L>
<L>Into helle, for soþ to say,</L>
<L>þat þou schust deliuer of hell[e pine] <NOTE PLACE="foot">219. Laing, <HI REND="italic">schult.</HI></NOTE></L>
<L>þat þou þerin fond, lord, of þi[ne];</L>
<L><PB N="21" REF="22"/>
now artow comen forto do</L>
<L>þat þou saidest me vnto.</L>
<P>dominus ait.</P>
<L>Iohan, Iohan, ich it wat</L>
<L>þat y sent þe þe gat; <MILESTONE N="224"/></L>
<L>þou schalt se þat y schal do</L>
<L>þat þou seydest me vnto.</L>
<P>moyses dixit.</P>
<L>Lord þou ȝaue me al wiþ skil</L>
<L>þe lay sinay on þe hil. <MILESTONE N="228"/></L>
</DIV2>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="22" REF="23"/>
<HEAD>The Gospel of Nicodemus.</HEAD>
<DIV2 TYPE="version">
<HEAD><HI REND="italic">Galba MS.</HI> TEXT G.</HEAD>
<OPENER>Hic incipit eu<HI REND="italic">a</HI>ngeliu<HI REND="italic">m</HI> Nichodemi.</OPENER>
<LG N="1">
<HEAD>(1)</HEAD>
<L>BItid þe time Tiberius <MILESTONE UNIT="leaf" N="57 bk."/></L>
<L>rewled Rome w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> realte,</L>
<L>þat same tyme Theodosius</L>
<L>was p<HI REND="italic">ro</HI>ued prince in Galile, <MILESTONE N="4"/></L>
<L>þis stori wrate Nichodemus</L>
<L>in ebreu for ful grete dainte;</L>
<L>seþin þe emp<HI REND="italic">er</HI>oure Theodosius</L>
<L>gert it þus translated be <MILESTONE N="8"/></L>
<L>þat men may vnderstand,</L>
<L>both lered and lawed in ledes;</L>
<L>a clerk of ingland</L>
<L>in his remail þus redes: <MILESTONE N="12"/></L>
</LG>
<LG N="2">
<PB N="24" REF="25" MS="y"/>
<HEAD>(2)</HEAD>
<L>Simon, Zayrus and Caiphas,</L>
<L>datan and Gamaliell,</L>
<L>Neptalim, Leui and Iudas,</L>
<L>With þaire accusinges fals and fell,</L>
<L>Alexander and als annas, <MILESTONE N="17"/></L>
<L>Ogaines Ih<HI REND="italic">es</HI>u þai speke and spell;</L>
<L>bifore sir pilate gan þai pas,</L>
<L>þaire tales vntill him gan þai tell:</L>
<L>"þis mopp þat merres oure men, <MILESTONE N="21"/></L>
<L>kalles him god sun of heuyn,</L>
<L>his sire, his dam we ken,</L>
<L>bi name we kan þam neuyn; <MILESTONE N="24"/></L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>(3)</HEAD>
<L>We wate wele Ioseph was a wright,</L>
<L>suthly he was his sire,</L>
<L>and mari vs menes his moder hight,</L>
<L>we, whatkin goddes er þise? <MILESTONE N="28"/></L>
<L>he es þaire sun, þis weried wight,</L>
<L>þat egges vs all till ire;</L>
<L>oure lawes to breke both day &amp; night,</L>
<L>þat es his moste desire," <MILESTONE N="32"/></L>
<L>Sir pilate answerd þan:</L>
<L>"sais me whilk er his sawes,</L>
<L>on what maner þis man</L>
<L>aleges ogaines oure lawes." <MILESTONE N="36"/></L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>(4)</HEAD>
<L>"Oure law vs leres," þan said a Iew,</L>
<L>"þe sabot to do no thing;</L>
<L>þan wirkes he wonder werkes new,</L>
<L>heles al þat askes heleing, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>þe croked cripilles þat we knew,</L>
<L>þis es a wonder thing;</L>
<L><PB N="26" REF="27"/>
he makes þam hale of hide &amp; hew</L>
<L>thurgh his fals charmeing." <MILESTONE N="44"/></L>
<L>to pilat said þai all:</L>
<L>"for soth slike er his dedes,</L>
<L>slike fare he fares withall,</L>
<L>with fendes craft he him fedes." <MILESTONE N="48"/></L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>(5)</HEAD>
<L>Þan said pilat: "ȝe have no right</L>
<L>to blame him by no way;</L>
<L>his miracles musters his might,</L>
<L>it es noght als ȝe say; <MILESTONE N="52"/></L>
<L>sen he to blind has gifen þe sight</L>
<L>and raised þat beried lay,</L>
<L>whi suld he vnto ded be dight</L>
<L>þat mendes all þat he may?" <MILESTONE N="56"/></L>
<L>þan all þe iewes cride:</L>
<L>"sir pelate, we þe pray,</L>
<L>bring him to bar þis tide</L>
<L>þat makes vs all þis dray." <MILESTONE N="60"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>(6)</HEAD>
<L>A bedell to bring him gan he bid,</L>
<L>Romayne he hight, we rede,</L>
<L>and he þat was for curtais kid</L>
<L>did it sone in dede; <MILESTONE N="64"/></L>
<L>a wonden wrethe þat his heuid hid</L>
<L>spred he all furth on brede:</L>
<L>"lord, þe to call domesman me did,</L>
<L>bot walk in on þis wede." <MILESTONE N="68"/></L>
<L>þe iewes all of þat gate</L>
<L>wex all ful gul and grene</L>
<L>and said to sir pilate:</L>
<L>"a deuil, what may þis mene? <MILESTONE N="72"/></L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>(7)</HEAD>
<L>Þe bedel suld to þe be trew <MILESTONE UNIT="leaf" N="58"/></L>
<L>and do þi comandment;</L>
<L><PB N="28" REF="29"/>
on knese here knelid he to ih<HI REND="italic">es</HI>u</L>
<L>right in þine auwen present; <MILESTONE N="76"/></L>
<L>vs noyes gretly þir notes new,</L>
<L>we toke þarto gude tent,</L>
<L>slike curtaisy vnto him he knew,</L>
<L>right on his wreth he went." <MILESTONE N="80"/></L>
<L>þai asked him whi he kid</L>
<L>ih<HI REND="italic">es</HI>u slike curtaysy;</L>
<L>and he said: "þat I did</L>
<L>I had encheson whi; <MILESTONE N="84"/></L>
</LG>
<LG N="8">
<HEAD>(8)</HEAD>
<L>Til Alisander, wele ȝe wate,</L>
<L>in message was I made,</L>
<L>to Ierusalem I come so late</L>
<L>þat till þe morn I bade; <MILESTONE N="88"/></L>
<L>þis ih<HI REND="italic">es</HI>us on ane Ass þare sate</L>
<L>and thurgh þe toun he rade;</L>
<L>childer byfore him in þe gate</L>
<L>spred þaire clothes obrade, <MILESTONE N="92"/></L>
<L>to him all gan þai bow;</L>
<L>'Osanna,' was þaire sang,</L>
<L>'blisced be he þat cumes now</L>
<L>in goddes name vs omang.'" <MILESTONE N="96"/></L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>(9)</HEAD>
<L>Þan said þe iews: "traytur vntrew,</L>
<L>with lies þou has vs led,</L>
<L>þaire carping þare no thing þou knew,</L>
<L>we lay oure heuiddes in wed; <MILESTONE N="100"/></L>
<L>iherusalem langage es ebrew,</L>
<L>ful fer þeþin was þou fed."</L>
<L>he said: "I spirde at me<HI REND="italic">n</HI> inowe</L>
<L>þat in þat burgh war bred." <MILESTONE N="104"/></L>
<L>"Osanna," quod pilate,</L>
<L>"what es þat forto say?"</L>
<L>þai said: "it menes algate,</L>
<L>'Lord, saue vs, we þe pray.'" <MILESTONE N="108"/></L>
</LG>
<LG N="10">
<PB N="30" REF="31"/>
<HEAD>(10)</HEAD>
<L>Þan said pilate: "me think in thoght</L>
<L>þe bedell wrang ȝe blame;</L>
<L>Ȝowre childer sawes forsake ȝe noght,</L>
<L>Ȝowreseluen sais þe same; <MILESTONE N="112"/></L>
<L>bot, bedell, to bar sen þou him broght</L>
<L>to schilde þiself fro schame,</L>
<L>haue him furth þat þou wirschip wroght</L>
<L>and call him in by name." <MILESTONE N="116"/></L>
<L>Out of þat rout romayne</L>
<L>oure lord Ih<HI REND="italic">es</HI>u he ledes,</L>
<L>and calles him in ogayn,</L>
<L>als he þat domesman dredes. <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>(11)</HEAD>
<L>Of Emp<HI REND="italic">er</HI>oures þat are had bene</L>
<L>þis was used in þat land,</L>
<L>for folk suld on þair menskes mene,</L>
<L>men suld hald in þaire hand <MILESTONE N="124"/></L>
<L>þaire armes set on schaftes schene,</L>
<L>graythed of gold gleterand;</L>
<L>so did þai þare þat day bidene,</L>
<L>and stabilly gan þai stand; <MILESTONE N="128"/></L>
<L>when he þat all sall welde</L>
<L>was led into þe hall,</L>
<L>þe heuides haly gan helde</L>
<L>and did him honors all. <MILESTONE N="132"/></L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>(12)</HEAD>
<L>Þan þe iews ful sterne and stout</L>
<L>said: "þis es hard hething,</L>
<L>þir lurdans lattes þaire schaftes lout</L>
<L>and wroght him wirschiping." <MILESTONE N="136"/></L>
<L><PB N="32" REF="33"/>
þan pilat asked þam all obout:</L>
<L>"Whi did ȝe swilk a thing?"</L>
<L>þai said: "we do ȝow out of dout,</L>
<L>it was noght oure witing, <MILESTONE N="140"/></L>
<L>we toke no tent him till,</L>
<L>þe baners gan him bow;</L>
<L>it was ogains oure will,</L>
<L>þat sall ȝe trewly trow." <MILESTONE N="144"/></L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>(13)</HEAD>
<L>Þai said þat it was weterly</L>
<L>Ogains þaire will algate;</L>
<L>þe iews þan ful loud gan cry</L>
<L>and pleinde þam to pilate; <MILESTONE N="148"/></L>
<L>he bad þam tak men more mighty,</L>
<L>strang and stabill of state,</L>
<L>and lat þam hald þe schaftes in hy,</L>
<L>þaire baret to abate. <MILESTONE N="152"/></L>
<L>In þaire iewry aiwhare</L>
<L>on ilk side haue þai soght,</L>
<L>of men þat mighty ware</L>
<L>þe boldest haue þay broght. <MILESTONE N="156"/></L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>(14)</HEAD>
<L>Sir pilat to þase iews þan sware,</L>
<L>suld hald þo schaftes in hand:</L>
<L>"if þai lout vnto ih<HI REND="italic">es</HI>u mare,</L>
<L>ȝe sall lose life and land." <MILESTONE N="160"/></L>
<L>þe men þat wight and willy ware</L>
<L>said: "to þi steuin we stand;</L>
<L>whas heuid so heldes brede of ane hare,</L>
<L>hardily hag of his hand." <MILESTONE N="164"/></L>
<L>"haue ih<HI REND="italic">esu</HI>s out of þe hall,"</L>
<L>said pelat þe bedell vntill,</L>
<L>"and eft in þou him call,</L>
<L>on what wise so þou will." <MILESTONE N="168"/></L>
</LG>
<LG N="15">
<PB N="34" REF="35"/>
<HEAD>(15)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="58, bk."/> His heuid vnhild on knese he knelid,</L>
<L>his clathes on brede he spred,</L>
<L>with all wirschip þat he kouth welde</L>
<L>oure lord eft in he led; <MILESTONE N="172"/></L>
<L>þe heuides on heght halely gan helde</L>
<L>and bowing to him þai bed;</L>
<L>þe men when þai þam failand feld</L>
<L>drowpid and war adred. <MILESTONE N="176"/></L>
<L>when pilat saw in sight</L>
<L>how þe baners gan bow,</L>
<L>for drede he rase vpright</L>
<L>ogans oure lord ihesu. <MILESTONE N="180"/></L>
</LG>
<LG N="16">
<HEAD>(16)</HEAD>
<L>Broght was he þus to bar ogain,</L>
<L>þe king of all mankin;</L>
<L>þe fende þan thoght: "if he war slayn,</L>
<L>he suld saue men of sin,</L>
<L>and sawles þat he had tane with traine</L>
<L>fro him þat tyme suld twin."</L>
<L>forþi he dose his might &amp; mayn</L>
<L>to ger þat bargan blin; <MILESTONE N="188"/></L>
<L>on þe night als ane angell</L>
<L>he appered to pilates wife:</L>
<L>"vnto þi lord þou tell</L>
<L>he lett noght ihesus life." <MILESTONE N="192"/></L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>(17)</HEAD>
<L>Sir pilates wife, dame p<HI REND="italic">ro</HI>cula,</L>
<L>till hir lord þus gan say:</L>
<L>"deme ȝe noght ih<HI REND="italic">esu</HI>s till ne fra,</L>
<L>bot mensk him þat ȝe may, <MILESTONE N="196"/></L>
<L>I haue bene drechid with dremis swa</L>
<L>þis ilk night als I lay;</L>
<L>if ȝe him deme to ded at ga,</L>
<L>oure welth mu<HI REND="italic">n</HI> wend oway." <MILESTONE N="200"/></L>
<L><PB N="36" REF="37"/>
pilat als man amayde</L>
<L>stode in a grete stody,</L>
<L>seþin to þe iewes he sayd:</L>
<L>"ȝe wrigh him wrangwisly; <MILESTONE N="204"/></L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>(18)</HEAD>
<L>My wife, ȝe wate wele, es no iew,</L>
<L>scho es a sarizene;</L>
<L>mynsters has scho made ȝow new</L>
<L>and done gude dedis bidene; <MILESTONE N="208"/></L>
<L>scho sais Ih<HI REND="italic">esu</HI>s es gude and trew,</L>
<L>slepand þus has scho sene;</L>
<L>if we him reyne, it mu<HI REND="italic">n</HI> vs rew</L>
<L>euermore þaron to mene." <MILESTONE N="212"/></L>
<L>þai said: "þis wist we are,</L>
<L>ilk man þe suth may se;</L>
<L>he fares with fendes fare,</L>
<L>witched þi wife has he." <MILESTONE N="216"/></L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>(19)</HEAD>
<L>Sir pilat said: "it meruailes me</L>
<L>þat þou standes so still,</L>
<L>sen þat þiself þe suth may se</L>
<L>what þai tell þe vntill." <MILESTONE N="220"/></L>
<L>crist said: "ilk man a mowth has fre</L>
<L>to welde at his awin will;</L>
<L>þaire wordes ful wide sall witen be</L>
<L>wheþer þai be gude or ill." <MILESTONE N="224"/></L>
<L>"Ih<HI REND="italic">esu</HI>s, lat be þi dyn!"</L>
<L>said all þe iews on raw,</L>
<L>"a horcop born in syn</L>
<L>ilkane wele we þe knaw; <MILESTONE N="228"/></L>
</LG>
<LG N="20">
<HEAD>(20)</HEAD>
<L>We wate wele for þi sake was slayne</L>
<L>all þe barnes in Bedlem born;</L>
<L>to fle with þe þi frendes war fayn,</L>
<L>and els had þi life bene forlorn; <MILESTONE N="232"/></L>
<L><PB N="38" REF="39"/>
when herod died, es noght at layn,</L>
<L>þat þi ded hertly had sworn,</L>
<L>till ȝowre cuntre ȝe come ogayn</L>
<L>þat ȝe war fled fro byforn." <MILESTONE N="236"/></L>
<L>pilat said: "es þis he</L>
<L>þat herod soght to sla?"</L>
<L>þai said: "sir, ȝa parde,</L>
<L>bot þus he passed him fra." <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>(21)</HEAD>
<L>Pilat when he herd how it was,</L>
<L>he dred mekill þe mare;</L>
<L>he chesed a quest on him to pas</L>
<L>and by þaire law þai sware, <MILESTONE N="244"/></L>
<L>þai said to pilat and to Cayfas:</L>
<L>"þe soth we will noght spare,</L>
<L>mary with ioseph wedid was,</L>
<L>at þaire weding we ware." <MILESTONE N="248"/></L>
<L>pilat said to þam þan</L>
<L>þat had blamed him biforn:</L>
<L>"with wrang ȝe wrigh þis man,</L>
<L>in wedlayk was he born." <MILESTONE N="252"/></L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>(22)</HEAD>
<L>Þan stirt vp iews bitter and bald</L>
<L>and said to sir pilate:</L>
<L>"þe tales þat we haue of him talde</L>
<L>will we avow algate; <MILESTONE N="256"/></L>
<L>at þir men es ful litell halde,</L>
<L>sir, þai say als þai wate,</L>
<L>þai er bot barnes, sir, be ȝe balde,</L>
<L>cumen till oure law now late." <MILESTONE N="260"/></L>
<L>þis quest stedfast als stele</L>
<L>said to þase oþer twelue:</L>
<L>"we er Iews, wit ȝe wele,</L>
<L>born frely als ȝowreselue." <MILESTONE N="264"/></L>
</LG>
<LG N="23">
<PB N="40" REF="41"/>
<HEAD>(23)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[leaf 59</NOTE>Sir pilat to bar a boke has broght</L>
<L>þir two questes to twin;</L>
<L>with swering sal þe suth be soght,</L>
<L>first quest he biddes bigin; <MILESTONE N="268"/></L>
<L>and þai say: "nay, þat falles vs noght,</L>
<L>we say swering es syn;</L>
<L>lat þam swere þat þis wrang has wroght,</L>
<L>all knew we ihesus kyin; <MILESTONE N="272"/></L>
<L>if we be fun gilty</L>
<L>in þis thing þat we say,</L>
<L>we oblis vs forto dy</L>
<L>bifor domesmen þis day." <MILESTONE N="276"/></L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>(24)</HEAD>
<L>Þan spac annas and Cayfas</L>
<L>and said to sir pilate:</L>
<L>"we trow wele mari wedded was</L>
<L>and þat ioseph him gate; <MILESTONE N="280"/></L>
<L>bot till anoþer point we pas</L>
<L>þat sall hald him ful hate:</L>
<L>we say a spirit enclosed he has,</L>
<L>wharthurth all thinges he wate."</L>
<L>pilat gert haue out all <MILESTONE N="285"/></L>
<L>þat þan war in þat hows,</L>
<L>and þat quest gert he call</L>
<L>þat p<HI REND="italic">ro</HI>ued him born in spowse;</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>(25)</HEAD>
<L>He said: "I fand ȝow trew langare,</L>
<L>telles me now ȝowre rede,</L>
<L>whi hate þir iews ih<HI REND="italic">es</HI>u so sare</L>
<L>and will þus haue him ded?" <MILESTONE N="292"/></L>
<L><PB N="42" REF="43"/>
þai say: "his lessons passes þaire lare,</L>
<L>þarfore þai haue hatred,</L>
<L>and als his miracles moues þam mare,</L>
<L>þat standes þam mekill in stede."</L>
<L>wrath es sir pilat þan <MILESTONE N="297"/></L>
<L>and sais: "þis es enuy;</L>
<L>will þai þus deme a man</L>
<L>for his gude dedes to dy?" <MILESTONE N="300"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>(26)</HEAD>
<L>Sir pilat highed out of þe hall</L>
<L>and said þe iews vntill:</L>
<L>"I witnes here byfor ȝow all</L>
<L>I find in him none ill." <MILESTONE N="304"/></L>
<L>and þai answerd both grete &amp; small:</L>
<L>"syr, ift it war þi will,</L>
<L>we gert him noght bifor þe call</L>
<L>to deme withowten skill." <MILESTONE N="308"/></L>
<L>he sais: "þan bus him dy,</L>
<L>I se wele by ȝowre saws;</L>
<L>takes him to ȝow forþi</L>
<L>and demes him by ȝowre laws." <MILESTONE N="312"/></L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>(27)</HEAD>
<L>Þan said þe iews: "syr, wele þou wate,</L>
<L>god biddes vs sla no man."</L>
<L>vnto þam þus answerd pilate:</L>
<L>"biddes god me sla men þan? <MILESTONE N="316"/></L>
<L>I haue wele herd whi ȝe him hate</L>
<L>and whi ȝowre grefe bigan;</L>
<L>with my will bese he ded nonegate</L>
<L>by no craft þat ȝe can; <MILESTONE N="320"/></L>
<L>it sall noght stand in stede,</L>
<L>for sertes it war no reson</L>
<L>at deme a man to ded,</L>
<L>bot ȝe had more encheson." <MILESTONE N="324"/></L>
</LG>
<LG N="28">
<PB N="44" REF="45"/>
<HEAD>(28)</HEAD>
<L>He led ihesus þe iewes fra</L>
<L>þat bifore stode him by</L>
<L>and said till him bitwix þam twa:</L>
<L>"þou es king of iewry?" <MILESTONE N="328"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">esu</HI>s sais: "oiþer was it tald þe swa,</L>
<L>or þou red rightwisly?"</L>
<L>þan said pilat: "me war full wa</L>
<L>þi folk suld ger þe dy; <MILESTONE N="332"/></L>
<L>þou ert bytane to me</L>
<L>forto be demid þis day;</L>
<L>king of iews if þou be</L>
<L>answer to þat, I say." <MILESTONE N="336"/></L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>(29)</HEAD>
<L>Ih<HI REND="italic">esu</HI>s sayd þan to him ogayne:</L>
<L>"my kingdom es noght here;</L>
<L>if my kingdom, es noght at layn,</L>
<L>within þis werld now were, <MILESTONE N="340"/></L>
<L>or I omang þir iews war slaine,</L>
<L>my men þat er me dere</L>
<L>wald put þam fro þaire purpos playn</L>
<L>with ful grete powere." <MILESTONE N="344"/></L>
<L>"þan ertou king algate,"</L>
<L>says pelate, "sikerly?"</L>
<L>Ihesus said to pilate:</L>
<L>Þou sais it and noght I; <MILESTONE N="348"/></L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>(30)</HEAD>
<L>Cumen I am to þis cuntre</L>
<L>and þarto was I born,</L>
<L>of suthfastnes witnes to be</L>
<L>þat was noght sene biforn; <MILESTONE N="352"/></L>
<L>al þat suthfast lithes me</L>
<L>lely both euyn and morn;</L>
<L>þai sal be demed in þaire degre</L>
<L>þat suthfastnes has lorn." <MILESTONE N="356"/></L>
<L><PB N="46" REF="47"/>
pilat þan asked him eft:</L>
<L>"what thing es suthfastnes?"</L>
<L>with þat Ihesus he left</L>
<L>als man þat stonayd es. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<HEAD>(31)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[lf. 59, bk.</NOTE>He said vnto þe iewes al þus:</L>
<L>"sirs, if it war ȝowre will,</L>
<L>I haue enquered more of ihesus,</L>
<L>I find in hym none ill." <MILESTONE N="364"/></L>
<L>þai sayd: "he was noght wrighed for vs</L>
<L>withowen sertayn sk<HI REND="italic">i</HI>ll."</L>
<L>sir pilat said: "dy sen him bus,</L>
<L>I consent noght þartill, <MILESTONE N="368"/></L>
<L>I am withowten gilt,</L>
<L>to proue in ȝowre present;</L>
<L>his blude sal noght be spilt</L>
<L>forsoth by myne assent." <MILESTONE N="372"/></L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>(32)</HEAD>
<L>To þis answerd þe iewes all</L>
<L>and made þam wonder wrath,</L>
<L>þai say: "his blude mot on vs fall</L>
<L>and on oure childer bath." <MILESTONE N="376"/></L>
<L>sir pilat said: "parchance so sall,</L>
<L>þat es ful mekill wath;</L>
<L>þarfore lat haue him out of hall</L>
<L>and skape withowten skath." <MILESTONE N="380"/></L>
<L>þai say: "sir, wele þou wate,</L>
<L>we say bot lawfully;</L>
<L>wha blemis Kinges astate</L>
<L>es wele worth forto dy; <MILESTONE N="384"/></L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>(33)</HEAD>
<L>And whoso sklandres þe godhede</L>
<L>es more syn þan swilk seuyn;</L>
<L><PB N="48" REF="49"/>
he þat es man withowten drede</L>
<L>als god sun will him neuyn, <MILESTONE N="388"/></L>
<L>he hetes to sit, whoso tase hede,</L>
<L>on goddes right hand in heuyn,</L>
<L>to deme ilk man efter his dede</L>
<L>at his awin ordinance euyn." <MILESTONE N="392"/></L>
<L>out of þat company</L>
<L>pilat went Ih<HI REND="italic">es</HI>u vnto</L>
<L>and said: "syr, sekerly,</L>
<L>I ne wate what es to do." <MILESTONE N="396"/></L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>(34)</HEAD>
<L>Crist said: "als gifen þe and me,</L>
<L>so bus be done alwise."</L>
<L>pilat sais: "how?" and þan sais he:</L>
<L>"als proues þe prophecise, <MILESTONE N="400"/></L>
<L>Moyses, dauid and Iosue,</L>
<L>and oþer mo þan þise;</L>
<L>als þai said, bese fulfild in me</L>
<L>to suffer and dye and rise." <MILESTONE N="404"/></L>
<L>þan pilat went to hall</L>
<L>als man þat was amayd</L>
<L>and tald to þe iews all</L>
<L>how þat Ihesus had sayd. <MILESTONE N="408"/></L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>(35)</HEAD>
<L>Þan said þe iews to pilat: "lo,</L>
<L>in swilk errowre he dwelles,</L>
<L>with more witnes what suld we do?</L>
<L>himself ful trewly telles." <MILESTONE N="412"/></L>
<L>pilat said: "takes him ȝow vnto,</L>
<L>sen ilk man þus him melles,</L>
<L>and demes als ȝe bigan þis bro,</L>
<L>for I will say noght els." <MILESTONE N="416"/></L>
<L>þai say: "wha melling makes</L>
<L>to man, þis find we wretyn,</L>
<L>'ane wane of fourty strakes</L>
<L>with ȝerde he sal be smeten;' <MILESTONE N="420"/></L>
</LG>
<LG N="36">
<PB N="50" REF="51"/>
<HEAD>(36)</HEAD>
<L>Wha sklanders god, ȝe wate he mon</L>
<L>be staned to ded for syn;</L>
<L>he telles ȝow þat he es god son,</L>
<L>and we knaw all his kyn; <MILESTONE N="424"/></L>
<L>he sais þat he sall sit in trone,</L>
<L>þarfore or euer we blin,</L>
<L>we will þat he on cros be done</L>
<L>and ded for all his dyn; <MILESTONE N="428"/></L>
<L>if he regne sekerly,</L>
<L>all sall turn to his lare;</L>
<L>and better es þat a man dy</L>
<L>þan all þe folk forfare." <MILESTONE N="432"/></L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>(37)</HEAD>
<L>In come sir nicodeme by þan,</L>
<L>was prince of þe iewry,</L>
<L>he said: "I rede ȝe do þis man</L>
<L>no maner of velany; <MILESTONE N="436"/></L>
<L>slike sotell talkinges als he can</L>
<L>and schewes vs opinly</L>
<L>was neuer ȝit sene þe werld bigan</L>
<L>sene in prophecy; <MILESTONE N="440"/></L>
<L>and if his fare war fals,</L>
<L>it suld be sene ful sone;</L>
<L>his sawes and his dedes als</L>
<L>suld dy and be vndone. <MILESTONE N="444"/></L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>(38)</HEAD>
<L>When signes war schewed thurgh Moises</L>
<L>vntill pharao þe kyng,</L>
<L>two witnes, Iamnes and mambres,</L>
<L>did him ful grete hething; <MILESTONE N="448"/></L>
<L>signes þat he schewed made þai lese</L>
<L>with þaire fals enchaunting,</L>
<L>als goddes þam held all hathenes;</L>
<L>bot lithes þe last ending; <MILESTONE N="452"/></L>
<L><PB N="52" REF="53"/>
for his dedes war suthfast</L>
<L>and þaires bot sorcery;</L>
<L>his dedes sall euermore last,</L>
<L>and þaires bud nedely dy. <MILESTONE N="456"/></L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>(39)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="60"/> And p<HI REND="italic">ar</HI>chance þis man may be sent</L>
<L>a prophet vs forto lere;</L>
<L>i n[e] wat by wham þat moises ment <NOTE PLACE="foot">459. MS. <HI REND="italic">in what</HI> for <HI REND="italic">i ne wat.</HI></NOTE></L>
<L>þat telles on þis manere: <MILESTONE N="460"/></L>
<L>'a prophet till oure lawes bese lent</L>
<L>and born omanges vs here;'</L>
<L>he said þai sall be schamely schent</L>
<L>þat him þis will noght here." <MILESTONE N="464"/></L>
<L>þe iews bifor pilate</L>
<L>sayd vnto nichodeme:</L>
<L>"his lare be þine algate,</L>
<L>and his pese might þe ȝeme." <MILESTONE N="468"/></L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>(40)</HEAD>
<L>Nichodeme answerd and said "a∣men,"</L>
<L>and held up bath his hend,</L>
<L>"vnto his lare I tak me þen,</L>
<L>his pese in me might lend." <MILESTONE N="472"/></L>
<L>into þe hall þan come þare ten</L>
<L>þat for lazars war kend,</L>
<L>þai said: "we war vnclene, ȝe ken,</L>
<L>hale thurgh his word we wend." <MILESTONE N="476"/></L>
<L>in come anoþer and said:</L>
<L>"sir, blind born was I,</L>
<L>handes on mine eghen he layd,</L>
<L>þus sagh I sekerly." <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>(41)</HEAD>
<L>Anoþer said: "sirs, seke I lay</L>
<L>fourty ȝere al bot twa,</L>
<L><PB N="54" REF="55"/>
I asked mercy, and he gan say:</L>
<L>'tyte tak þi bed and ga!' <MILESTONE N="484"/></L>
<L>sone was I helid and went my way."</L>
<L>þus come ay ma and ma,</L>
<L>þai said: "sirs, no man nowmber may</L>
<L>how many he has helid swa." <MILESTONE N="488"/></L>
<L>all haly say þai þus:</L>
<L>"a grete prophet es he,</L>
<L>oure sauiore dere Ihesus,</L>
<L>blisced ay mot he be." <MILESTONE N="492"/></L>
</LG>
<LG N="42">
<HEAD>(42)</HEAD>
<L>"Ȝowre prestes, ȝowre bisschoppes," q<HI REND="italic">ua</HI>d pilate,</L>
<L>"þusgat why hele noght þai?"</L>
<L>and þai answerd and said: "we ne wate,</L>
<L>bot þus wirkes he alway;</L>
<L>ane lazar þat was ded now late <MILESTONE N="497"/></L>
<L>and in his graue lang lay,</L>
<L>he lifes ogain in ful gude state,</L>
<L>þis es suth þat we say." <MILESTONE N="500"/></L>
<L>hereof had pilat drede</L>
<L>and said: "whi will ȝe spill</L>
<L>þe man þat helpis in nede</L>
<L>all þat will call him till?" <MILESTONE N="504"/></L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>(43)</HEAD>
<L>He cald nichodeme and þat quest</L>
<L>þat he fand trew algate</L>
<L>and said: "lordinges, how hald ȝe best?</L>
<L>þir folk falles in debate." <MILESTONE N="508"/></L>
<L>and þai said: "sir, als haue we reste,</L>
<L>what es to do we ne wate;</L>
<L>þam forto pay er we noght p<HI REND="italic">re</HI>st,</L>
<L>forto les his astate; <MILESTONE N="512"/></L>
<L>we pray god þat he send</L>
<L>right dome þam omang,</L>
<L>on þam self moght it lend <MILESTONE N="515"/></L>
<L>wha dose right and who wrang."</L>
</LG>
<LG N="44">
<PB N="56" REF="57"/>
<HEAD>(44)</HEAD>
<L>At pasch of Iews þe custom was</L>
<L>ane of preson to slake,</L>
<L>withowten dome to lat him pas</L>
<L>for þat high fest sake. <MILESTONE N="520"/></L>
<L>a prison þai had hight barabas</L>
<L>þat many murthers gan make;</L>
<L>wheþer him or ih<HI REND="italic">es</HI>u, pilat ass,</L>
<L>þai will fro presoun take, <MILESTONE N="524"/></L>
<L>þai cried fast: "baraban!"</L>
<L>and pilat askes þam all:</L>
<L>"what sall Ihesus do þan?"</L>
<L>þai say: "cros him þou sall; <MILESTONE N="528"/></L>
</LG>
<LG N="45">
<HEAD>(45)</HEAD>
<L>Bot þou do so, it es wele sene</L>
<L>þou es noght Cesares frende;</L>
<L>who makes þam kyng, withowten wene</L>
<L>ogains cesar þai wende."</L>
<L>and pilat said þan in a tene: <MILESTONE N="533"/></L>
<L>"ȝe folk ful of þe fende,</L>
<L>till ȝowre belders ay haue ȝe bene</L>
<L>schrewes and ill at þe ende." <MILESTONE N="536"/></L>
<L>for wroth þai wex nere wode</L>
<L>and said: "why says þou so?</L>
<L>who did vs euer ȝit gude, <MILESTONE N="539"/></L>
<L>[þ]at we ne did þam slike two?"</L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>(46)</HEAD>
<L>"Fro egipt," said he, "war ȝe led</L>
<L>with moyses þe trew p<HI REND="italic">ro</HI>phete,</L>
<L>fro pharao thurgh þe se ȝe fled</L>
<L>and filed noght ȝowre fete; <MILESTONE N="544"/></L>
<L>in wildernes, when god ȝow fed</L>
<L>with angell mete ful swete,</L>
<L>owles to ȝowre fode þ<HI REND="italic">at</HI> neu<HI REND="italic">er</HI> war bred</L>
<L>and rayn fro heuyn he lete; <MILESTONE N="548"/></L>
<L><PB N="58" REF="59"/>
out of þe stane he sent</L>
<L>fress water weterly;</L>
<L>Ȝe brac his cumandment</L>
<L>and lifed on maumetry; <MILESTONE N="552"/></L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>(47)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[lf. 60, bk.</NOTE>Bot þat moyses gan for ȝow pray,</L>
<L>god had fordone ȝow þare;</L>
<L>and here þis man þat ilka day</L>
<L>heles ȝow seke and sare, <MILESTONE N="556"/></L>
<L>for I deme noght vnto ȝowre pay</L>
<L>bot wald þe giltles spare;</L>
<L>I am noght Cesars frende, ȝe say,</L>
<L>þis es vnrightwis fare." <MILESTONE N="560"/></L>
<L>þai sai: "we haue no king</L>
<L>bot þe Emp<HI REND="italic">er</HI>oure of rome;</L>
<L>to trow on þis tratilling</L>
<L>þat war no rightwis dome. <MILESTONE N="564"/></L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>(48)</HEAD>
<L>We find how thre kinges her biforn</L>
<L>fro perse to bedlem soght,</L>
<L>þai asked whare þe king of iews was born</L>
<L>and till him ofrandes broght; <MILESTONE N="568"/></L>
<L>bot when herod wist on þe morn</L>
<L>on what wise þai had wroght,</L>
<L>þat he and þai both suld be lorn,</L>
<L>þis was in herodes thoght; <MILESTONE N="572"/></L>
<L>for he knew noght him þis,</L>
<L>al childer bad he sla</L>
<L>þat of twa ȝere oght mys,</L>
<L>and ȝit he scapid him fra." <MILESTONE N="576"/></L>
</LG>
<LG N="49">
<HEAD>(49)</HEAD>
<L>Pilat hereof had grete pete</L>
<L>and bad all men be still:</L>
<L>"withowten caus þa kinges thre</L>
<L>soght noght so fer him till." <MILESTONE N="580"/></L>
<L><PB N="60" REF="61"/>
water wighty askes he</L>
<L>and wesse his hend by skill:</L>
<L>"I am giltles, als ȝe sall se,</L>
<L>þis rightwis blode to spill." <MILESTONE N="584"/></L>
<L>þan cried þe Iews all:</L>
<L>"þareof haue þou no dout,</L>
<L>his blode on vs might fall,</L>
<L>put vs in and þe out." <MILESTONE N="588"/></L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>(50)</HEAD>
<L>Þan gert pilat vnto bar bring</L>
<L>knightes ful grete plente,</L>
<L>he sais: "his folk vnproues him king,</L>
<L>and kingdom claymes he; <MILESTONE N="592"/></L>
<L>þarfore with scowrges ȝe sall him ding,</L>
<L>þus byd I þat it be,</L>
<L>seþen on a cros ȝe sall him hing</L>
<L>high þat þe men may se; <MILESTONE N="596"/></L>
<L>a thef on aiþer syde</L>
<L>ȝo do at my biding,</L>
<L>als king of mekill pride</L>
<L>in middes ȝe sall him hing." <MILESTONE N="600"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>(51)</HEAD>
<L>Þase knightes kene laid hand him on</L>
<L>and led whare he suld dy,</L>
<L>his clathes of him þai don, <NOTE PLACE="foot">603. þ<HI REND="italic">ai</HI> erased before <HI REND="italic">of; on</HI> erased before <HI REND="italic">don.</HI></NOTE></L>
<L>a white towayle in hy, <MILESTONE N="604"/></L>
<L>a purpure mantell þareopon</L>
<L>and hid his eghen hastily;</L>
<L>þare þai defouled him als a fon</L>
<L>and king of iews gan cry; <MILESTONE N="608"/></L>
<L><PB N="62" REF="63"/>
a crown of thorn ful sare</L>
<L>to threst þai haue bygun</L>
<L>on his heuid, till þe hare</L>
<L>was all of blude biron; <MILESTONE N="612"/></L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>(52)</HEAD>
<L>On rode þai raised him þan gude spede,</L>
<L>a thef on ayther syde;</L>
<L>aysell and gall raised on a rede</L>
<L>within a spounge þai hide, <MILESTONE N="616"/></L>
<L>vntill his mowth at drink þai bede,</L>
<L>and ihesus sayd þat tyde:</L>
<L>"fader, forgif þir men þaire dede</L>
<L>of þis bale þat I byde." <MILESTONE N="620"/></L>
<L>þe Iews þan þat þare stode</L>
<L>said: "god sun if þou be,</L>
<L>cum doun now fro þat rode,</L>
<L>and we sall trow in þe." <MILESTONE N="624"/></L>
</LG>
<LG N="53">
<HEAD>(53)</HEAD>
<L>A blind knight, so thoght þam best,</L>
<L>a spere þai gaf gude spede;</L>
<L>to ihesu side þai gan it threst,</L>
<L>and blude and water out ȝede. <MILESTONE N="628"/></L>
<L>pilat, for folk bi est and west</L>
<L>suld haue mynde of þat dede,</L>
<L>a bill obouen his heuid he fest</L>
<L>þat ilka man myght rede, <MILESTONE N="632"/></L>
<L>latin, Ebrew and gru;</L>
<L>his titill was þusgate:</L>
<L>"þis ilk man es Ihesu,</L>
<L>king of iews," þus he wrate. <MILESTONE N="636"/></L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>(54)</HEAD>
<L>On his left side hanged Iestas</L>
<L>and said to him bi name:</L>
<L>"if þou be god, hethin lat vs pas,</L>
<L>saue þe and vs fro schame!" <MILESTONE N="640"/></L>
<L><PB N="64" REF="65"/>
and on his right hand hanged dismas,</L>
<L>his fere fast gan he blame:</L>
<L>"als þou haues serued so þou has,</L>
<L>and I may say þe same; <MILESTONE N="644"/></L>
<L>ouer litill god þou dredes,</L>
<L>we haue þis for oure gilt,</L>
<L>and he for his gude dedes</L>
<L>full wrangwisly es spilt." <MILESTONE N="648"/></L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>(55)</HEAD>
<L>Vnto Ih<HI REND="italic">es</HI>u þan gan he pray: <MILESTONE UNIT="leaf" N="61"/></L>
<L>"als þow es high Iustise,</L>
<L>when þou cu<HI REND="italic">m</HI>es in þi regne for ay,</L>
<L>mend me with þi mercyse." <MILESTONE N="652"/></L>
<L>and Ihesus sone to him gan say <NOTE PLACE="foot">653. Last stroke of <HI REND="italic">h</HI> in <HI REND="italic">Ihesus</HI> omitted.</NOTE></L>
<L>ane answer on þis wise:</L>
<L>"I hete þe forto be þis day</L>
<L>with me in paradyse." <MILESTONE N="656"/></L>
<L>at vnderon was þis done,</L>
<L>omang þam wex it mirk,</L>
<L>þe son wex dim ful sone,</L>
<L>þe vail rafe in þe kirk. <MILESTONE N="660"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>(56)</HEAD>
<L>In þis ilk stori als we rede,</L>
<L>who will it vnderstand,</L>
<L>ane angell was sene do þat dede</L>
<L>with a swerd bright brinand, <MILESTONE N="664"/></L>
<L>he said: "I cum, whosom tase hede,</L>
<L>als witnes and warand</L>
<L>of Ihesu ded þat ȝe se blede,</L>
<L>nayled thurgh fote and hand." <MILESTONE N="668"/></L>
<L>Ihesus said: "in þi hend,</L>
<L>my fader of mightes maste,</L>
<L>my saul now sall I send."</L>
<L>with þis he gaf þe gaste. <MILESTONE N="672"/></L>
</LG>
<LG N="57">
<PB N="66" REF="67"/>
<HEAD>(57</HEAD>
<L>Centurio said, when he suld dy,</L>
<L>vnto þe iews ful right:</L>
<L>"þis ilk was god sun sekerly,</L>
<L>þat þus to ded es dight." <MILESTONE N="676"/></L>
<L>and many oþer þat stode him by</L>
<L>and saw þis selkuth sight</L>
<L>knocked on þaire brestes &amp; cried mercy</L>
<L>and mendid þam at þaire might. <MILESTONE N="680"/></L>
<L>of þis wonderful dede</L>
<L>when sir pilate herd say,</L>
<L>for dole and als for drede</L>
<L>he ette no mete þat day. <MILESTONE N="684"/></L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>(58)</HEAD>
<L>Þan pilat sembled þe Iews all</L>
<L>and said: "what es ȝowre rede?</L>
<L>swilk ferlis wist we neu<HI REND="italic">er</HI> bifall</L>
<L>als fell in Thesu ded." <MILESTONE N="688"/></L>
<L>þai said: "þir clerkes þe clippes it call</L>
<L>þat made þe sun so rede."</L>
<L>he asked: "what made þe stanes so small</L>
<L>þat none might stir of þe stede? <MILESTONE N="692"/></L>
<L>also, what raf þe vayl</L>
<L>þat in ȝowre temple hang?</L>
<L>vs all to wrotherhail</L>
<L>I dout we haue done wrang." <MILESTONE N="696"/></L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>(59)</HEAD>
<L>Centurio come furth by þan</L>
<L>and oþer þan with him ware;</L>
<L>till all þe iews þus þai bigan</L>
<L>to tell þis ferly fare: <MILESTONE N="700"/></L>
<L>"of wreghing of þis rightwisman</L>
<L>Ȝe may ȝow drede ful sare;</L>
<L>þe sun at his ded wex all wan</L>
<L>wele thre mile way or mare, <MILESTONE N="704"/></L>
<L><PB N="68" REF="69"/>
þe stanes in sunder brac,</L>
<L>þe erth trembild and quaked,</L>
<L>with noyse als man it spac,</L>
<L>slike mane for him it maked; <MILESTONE N="708"/></L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>(60)</HEAD>
<L>Ded men er risen out of þaire graue</L>
<L>right in oure aller sight;</L>
<L>þarfore we trow and hope we haue</L>
<L>he was god son ful right." <MILESTONE N="712"/></L>
<L>als þai all þus togeder straue,</L>
<L>to pilat come a knyght,</L>
<L>and ih<HI REND="italic">es</HI>u cors fast gan he craue</L>
<L>þat þus to ded was dight; <MILESTONE N="716"/></L>
<L>Pilat granted þat bone</L>
<L>till ioseph of aramathy;</L>
<L>and he fra cros ful sone</L>
<L>toke done þat blisced body. <MILESTONE N="720"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>(61)</HEAD>
<L>He wand þat cors with gude entent</L>
<L>in sendell new and clene</L>
<L>and layd it in his monument</L>
<L>whare nane byfore had bene. <MILESTONE N="724"/></L>
<L>þan said þe iews with ane assent:</L>
<L>"als ill we sall him tene."</L>
<L>men forto seke him haue þai sent,</L>
<L>and he dar noght be sene. <MILESTONE N="728"/></L>
<L>þat quest þat gan him deme</L>
<L>trew in sposage born,</L>
<L>and rightwis nichodeme,</L>
<L>to sla all haue þai sworn; <MILESTONE N="732"/></L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>(62)</HEAD>
<L>And forto sla all haue þai thoght</L>
<L>þat helid of ih<HI REND="italic">es</HI>u ware;</L>
<L>þai bad sone þat men spare þam noght,</L>
<L>so war þai greued sare. <MILESTONE N="736"/></L>
<L><PB N="70" REF="71"/>
Sone when þai war togeder broght,</L>
<L>þe maysters of þaire lare,</L>
<L>to þe temple nichodem þam soght,</L>
<L>to speke he wald noght spare, <MILESTONE N="740"/></L>
<L>he said: "ȝe wers þan wode,</L>
<L>how dar ȝe negh þis stede</L>
<L>and ȝowre handes ful of blode</L>
<L>of rightwis ihesus ded?" <MILESTONE N="744"/></L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>(63)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="61, bk."/> Þe iews þan answerd al in fere:</L>
<L>"þou outcast of all men,</L>
<L>how dar þou negh þis tempill nere,</L>
<L>his frend se we þe ken? <MILESTONE N="748"/></L>
<L>sen þat þou held his dedis so dere, <NOTE PLACE="foot">749. <HI REND="italic">dedis:</HI> first <HI REND="italic">d</HI> like <HI REND="italic">b.</HI></NOTE></L>
<L>his pese we þe biken,</L>
<L>and his lare light opon þe here."</L>
<L>he answerd and said: "amen!"</L>
<L>when all þir saws war said, <MILESTONE N="753"/></L>
<L>Ioseph of Aramathy</L>
<L>þat him in graue had laid</L>
<L>come in al opynly; <MILESTONE N="756"/></L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>(64)</HEAD>
<L>He said: "lordinges, als god ȝow saue,</L>
<L>whi er ȝe wrath with me?</L>
<L>for I layd ihesus in his graue</L>
<L>þat ȝe hanged on rode-tre? <MILESTONE N="760"/></L>
<L>with ful grete wrang slane him ȝe haue,</L>
<L>þat sal men here and se;</L>
<L>when ȝe bifor sir pilat straue,</L>
<L>als ȝe said sall it be; <MILESTONE N="764"/></L>
<L>when pilat wesch his hend</L>
<L>him giltles forto make,</L>
<L>ȝe bad on ȝow decend <MILESTONE N="767"/></L>
<L>his blude, vengance and wrake."</L>
</LG>
<LG N="65">
<PB N="72" REF="73"/>
<HEAD>(65)</HEAD>
<L>Omang þam þare was Ioseph tane,</L>
<L>in presoun þai him kast,</L>
<L>had no window and dore bot ane,</L>
<L>and þat þai sperd ful fast; <MILESTONE N="772"/></L>
<L>þai said halely he suld be slane</L>
<L>when þaire sabot war past;</L>
<L>on þe dore þai set þaire seles ilk ane</L>
<L>with lokkes þat wele wald last.</L>
<L>"for he gan ih<HI REND="italic">es</HI>u graue," <MILESTONE N="777"/></L>
<L>þai sai, "fer in þe felde</L>
<L>his beriele sall he haue,</L>
<L>wilde bestes his banes to welde."</L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>(66)</HEAD>
<L>Efter þaire sabot day alssone</L>
<L>of iosep haue þai thoght:</L>
<L>"he sal be ded bi son and mone</L>
<L>for þat werk he has wroght." <MILESTONE N="784"/></L>
<L>þai hied þam withowten hone</L>
<L>and wend him furth haue broght,</L>
<L>þai bad þe dore tite be vndone,</L>
<L>bot Iosep fand þai noght. <MILESTONE N="788"/></L>
<L>"allas!" þan gan þai say,</L>
<L>"þis es a wonder thing,</L>
<L>how might he win oway</L>
<L>þus in oure awin kepyng?" <MILESTONE N="792"/></L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>(67)</HEAD>
<L>Þan come a knight of þam þat woke</L>
<L>ihesus in þe monument:</L>
<L>"þat body þat ȝe vs bitoke</L>
<L>es resin and fro vs went; <MILESTONE N="796"/></L>
<L>þe erth trembled and al toschoke,</L>
<L>ane angell doun was sent,</L>
<L><PB N="74" REF="75"/>
we dared for drede and durst noght luke,</L>
<L>ne to him tak no tent;</L>
<L>þe mekill stane þat lay</L>
<L>his rising forto let</L>
<L>þat angell put oway</L>
<L>and þareopon him sett. <MILESTONE N="804"/></L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>(68)</HEAD>
<L>He bad wemen be noght affraid</L>
<L>þat war of his menȝe:</L>
<L>"for he es resen, þarfore bese payd,</L>
<L>Cumes nere þe suth to se! <MILESTONE N="808"/></L>
<L>þis es þe place whare he was laid,</L>
<L>go biddes his appostels be,</L>
<L>he sal be sene als he þam said</L>
<L>þis day in galile." <MILESTONE N="812"/></L>
<L>þe iews grete wonder thoght,</L>
<L>"lifes Ihesus?" gan þai say,</L>
<L>"trayturs, we trow ȝow noght,</L>
<L>sertes he es ded for ay." <MILESTONE N="816"/></L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>(69)</HEAD>
<L>Þe knightes gaf answer ful swith</L>
<L>till all þat cumpany:</L>
<L>"what wonder werkes gan he ȝow kith</L>
<L>here whils he wond ȝow by! <MILESTONE N="820"/></L>
<L>he musterd miracles many sith</L>
<L>omang all þis Iewry;</L>
<L>how suld ȝe leue or till vs lyth</L>
<L>þat left him so lightly? <MILESTONE N="824"/></L>
<L>when he was laid in graue,</L>
<L>we kepid him, als ȝe wate;</L>
<L>schortly lorn him we haue,</L>
<L>he es resen and gane his gate. <MILESTONE N="828"/></L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>(70)</HEAD>
<L>And als wele wate we ȝisterday</L>
<L>how ioseph presond was,</L>
<L><PB N="76" REF="77"/>
and how ȝe kepid him vnder kay</L>
<L>for þat he suld noght pas; <MILESTONE N="832"/></L>
<L>we wate wele he es went oway,</L>
<L>þarfore þis thing we ass:</L>
<L>bides þam bring Ioseph if þai may</L>
<L>þat him in kepeing has, <MILESTONE N="836"/></L>
<L>and we sall bring ihesus</L>
<L>withowten langer threpe."</L>
<L>þai say: "bring him till vs,</L>
<L>and we sall bring Ioseph." <MILESTONE N="840"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>(71)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="62"/> Þe knightes said: "warand will we</L>
<L>þarfore to lyf and dy</L>
<L>þat Iosep es in his cete</L>
<L>at hame in aramathi, <MILESTONE N="844"/></L>
<L>and ihesus gase in Galyle</L>
<L>with his appostels him by."</L>
<L>when þe iews herd it þus suld be,</L>
<L>þai drowped and war drery; <MILESTONE N="848"/></L>
<L>omans þam sone þai say:</L>
<L>"bot if þir wordes fall,</L>
<L>oure folk sall leue oure lay</L>
<L>and trow on ihesu all." <MILESTONE N="852"/></L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>(72)</HEAD>
<L>A sowm of tresore haue þai tane</L>
<L>and to þe knightes þai pay,</L>
<L>and charges þam by ane</L>
<L>þat þai sall algate say, <MILESTONE N="856"/></L>
<L>þat when þai war to sleping gane</L>
<L>and in þaire beddes lay,</L>
<L>his appostels put oway þe stane</L>
<L>and stale þe cors oway; <MILESTONE N="860"/></L>
<L>þe mone made þam faine,</L>
<L>þai toke it ilka dele,</L>
<L>and furth þai talde þis traine,</L>
<L>and ilk man trowed þam wele. <MILESTONE N="864"/></L>
</LG>
<LG N="73">
<PB N="78" REF="79"/>
<HEAD>(73)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">This letter is ver<GAP DESC="illegible" EXTENT="1 letter" REASON="missing" DISP="•"/> large and red.</NOTE> To ierusalem þat riche cete</L>
<L>thre prestes þaire way has tane,</L>
<L>vnto þe temple þai went al thre</L>
<L>and cald þe klerkes onane, <MILESTONE N="868"/></L>
<L>þai said: "Iesus, þis warand we,</L>
<L>þat ȝe with wrang haue slane,</L>
<L>on þe mount of oliuet þis day sat he</L>
<L>and his appostels ilk ane; <MILESTONE N="872"/></L>
<L>we saw þam in a rowt</L>
<L>þat he was won to teche,</L>
<L>þai sat all him obout</L>
<L>and þir wordes gan he p<HI REND="italic">re</HI>che: <MILESTONE N="876"/></L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>(74)</HEAD>
<L>'Thurgh all werld I will ȝe wend,</L>
<L>and wisely luke ȝe wake</L>
<L>and baptiss all men with ȝowre hend</L>
<L>þat trowth trewly will take; <MILESTONE N="880"/></L>
<L>þat trowes and er for cristen kend</L>
<L>safe I sall þam make;</L>
<L>and all bese dampned withowten end</L>
<L>þat right trowth will forsake.' <MILESTONE N="884"/></L>
<L>in þat stede þam omang</L>
<L>he stegh till heuyn vpright,</L>
<L>and we loked efter him lang</L>
<L>till clowdes reft vs þe sight." <MILESTONE N="888"/></L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>(75)</HEAD>
<L>Hereof þe iews awonderd ere,</L>
<L>þai sai: "þus sall noght blin,</L>
<L>þis þat ȝe say all sall ȝe swere."</L>
<L>a boke þai bid bring in, <MILESTONE N="892"/></L>
<L>þai sayd: "þat may do vs no dere,</L>
<L>gladly we will bigin;</L>
<L>bot we wald þarof witnes bere,</L>
<L>for soth we suld haue syn." <MILESTONE N="896"/></L>
<L><PB N="80" REF="81"/>
handes on þat boke þai laid</L>
<L>and sware all with a voice:</L>
<L>al es suth þat we sayd</L>
<L>of him ȝe hanged on croyce." <MILESTONE N="900"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>(76)</HEAD>
<L>Þe iews a buke in handes hent</L>
<L>and gert þam eft on lay:</L>
<L>"þis þat ȝe speke in oure present</L>
<L>ȝe sall layn forward ay." <MILESTONE N="904"/></L>
<L>sone fro þat cete er þai sent,</L>
<L>for þai no suth suld say,</L>
<L>and armed men with þam er went</L>
<L>to wis þam fast oway. <MILESTONE N="908"/></L>
<L>in [dred] þir iews þus dwell</L>
<L>and sais: "what may þis mene?</L>
<L>in þe land of irraell <MILESTONE N="911"/></L>
<L>was neuer slike selkuthes sene."</L>
</LG>
<LG N="77">
<HEAD>(77)</HEAD>
<L>To þis spak annas and chaiphas:</L>
<L>"we sall noght trow," þai said,</L>
<L>"þe knightes þat him miskepid has,</L>
<L>sen he in graue was layd;" <MILESTONE N="916"/></L>
<L>"þat he rase vp," þaire wordes was,</L>
<L>"and mad þam all affraid;</L>
<L>bot hou sone gan þat speche ouerpas</L>
<L>fro we þam siluer payd. <MILESTONE N="920"/></L>
<L>his men, ful wele may be,</L>
<L>come his cors forto stele</L>
<L>and made þe knightes gre,</L>
<L>als we did, forto hele." <MILESTONE N="924"/></L>
</LG>
<LG N="78">
<HEAD>(78)</HEAD>
<L>All þe iews þan þat þar ware</L>
<L>answerd and said þus:</L>
<L>"wheþer war oure knightes halden mare</L>
<L>vntill his men or till vs?" <MILESTONE N="928"/></L>
<L>"sertainly ȝe say wele þare,"</L>
<L>þus said nichodemus,</L>
<L><PB N="82" REF="83"/>
"for his men saw þai neuer are,</L>
<L>ne noght þai lufed ihesus; <MILESTONE N="932"/></L>
<L>þir two men þat sware right</L>
<L>how þai saw him lifand</L>
<L>and stegh to heuyn on hight</L>
<L>with wrang er flemid of land. <MILESTONE N="936"/></L>
</LG>
<LG N="79">
<HEAD>(79)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="62, bk."/> We rede when þe p<HI REND="italic">ro</HI>phet Elias up unto heuyn was tane,</L>
<L>Elisius, his descipell was, <MILESTONE N="939"/></L>
<L>men asked wheder he was gane;</L>
<L>he said: 'till heuyn I saw him pas,'</L>
<L>men for him made grete mane.</L>
<L>'sum spirit,' þai said, 'him rauist has</L>
<L>into þe mountes allane.'</L>
<L>þai gert seke north and sowth <MILESTONE N="945"/></L>
<L>þe mowntes of israell,</L>
<L>þai fand no man þat kowth</L>
<L>þam tale of hely tell. <MILESTONE N="948"/></L>
</LG>
<LG N="80">
<HEAD>(80)</HEAD>
<L>Ȝe childer of irraell, listens me,</L>
<L>þat has þis sakles slayne,</L>
<L>in case þat crist so rauist be <MILESTONE N="951"/></L>
<L>with spirites to sum mowntayne,</L>
<L>sendes furth men bilyue lat se,</L>
<L>to seke with all þaire mayne;</L>
<L>he sall forgif and haue pete,</L>
<L>when he es funden ogayne." <MILESTONE N="956"/></L>
<L>for he suld noght be schent,</L>
<L>þir tales he gan þam tell,</L>
<L>and wight men furth er went</L>
<L>to þe mountes of irraell. <MILESTONE N="960"/></L>
</LG>
<LG N="81">
<HEAD>(81)</HEAD>
<L>In þe land of irraell haue þai soght</L>
<L>þe mowntaynes fer and nere;</L>
<L><PB N="84" REF="85"/>
þai come and said þai saw him noght,</L>
<L>ne noght might of him here; <MILESTONE N="964"/></L>
<L>"Of Iosep bodword haue we broght</L>
<L>Þat ȝe presond to ȝere,</L>
<L>in Aramathi his wanes er wroght</L>
<L>als lord of grete powere." <MILESTONE N="968"/></L>
<L>When þai herd sertaynly</L>
<L>þat Iosep was in quert,</L>
<L>þai thankid god forþi</L>
<L>and war ioyful in hert. <MILESTONE N="972"/></L>
</LG>
<LG N="82">
<HEAD>(82)</HEAD>
<L>Sone þai made a grete gadering</L>
<L>and kownsailed þam bitwene</L>
<L>how þai might iosep to þam bring,</L>
<L>als he bifore had bene. <MILESTONE N="976"/></L>
<L>a letter did þai to writeing</L>
<L>þat said þus als I wene:</L>
<L>"pes, frendschip and goddes greting</L>
<L>on þe, sir, mot be senene." <MILESTONE N="980"/></L>
<L>þai said: "we knaw and wate</L>
<L>oure trispas and oure gilt</L>
<L>in god onence þi state,</L>
<L>þat we þe wald haue spilt; <MILESTONE N="984"/></L>
</LG>
<LG N="83">
<HEAD>(83)</HEAD>
<L>Syr, vowchesaue to cu<HI REND="italic">m</HI> vs till,</L>
<L>all halely we þe pray,</L>
<L>and largely mak amendes we will,</L>
<L>whatso þiself will say; <MILESTONE N="988"/></L>
<L>ful oft we stody opon þis skill</L>
<L>how þat þou wan oway,</L>
<L>bot god wald þat þou had none ill,</L>
<L>þi dedes war to his pay; <MILESTONE N="992"/></L>
<L>haue pese with wirschiping,</L>
<L>iosep of Aramathy."</L>
<L>þai close it and þai hing</L>
<L>þaire aller seles þarby. <MILESTONE N="996"/></L>
</LG>
<LG N="84">
<PB N="86" REF="87"/>
<HEAD>(84)</HEAD>
<L>Of iosep frendes seþin haue þai sent</L>
<L>þe message forto make;</L>
<L>when þai wist what mat<HI REND="italic">er</HI>s þai ment,</L>
<L>þai wald it noght forsake; <MILESTONE N="1000"/></L>
<L>till aramathi wightly þai went,</L>
<L>ful winly gan þai wake;</L>
<L>þai tald to Iosep þaire entent,</L>
<L>þe letter to him þai take. <MILESTONE N="1004"/></L>
<L>son when he had it red,</L>
<L>he thankid god of heuyn;</L>
<L>he kissed þam and seþin led</L>
<L>vntill his hows ful euyn. <MILESTONE N="1008"/></L>
</LG>
<LG N="85">
<HEAD>(85)</HEAD>
<L>Sone on þe morn when it was day,</L>
<L>Iosep was dight ful tyte,</L>
<L>with þe messangers he went his way</L>
<L>withowten more respite. <MILESTONE N="1012"/></L>
<L>of his come when þe iews herd say,</L>
<L>withowten lenger lite</L>
<L>with all þe wirschip þat þai may</L>
<L>ogaynes him went þai quit, <MILESTONE N="1016"/></L>
<L>þai said: "at þi cu<HI REND="italic">m</HI>ing, <NOTE PLACE="foot">1017. <HI REND="italic">said</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Iosep, be pese and grith."</L>
<L>and he sais: "goddes bliscing</L>
<L>be all his puple with." <MILESTONE N="1020"/></L>
</LG>
<LG N="86">
<HEAD>(86)</HEAD>
<L>Nichodeme þat I are of spak</L>
<L>at his hows gert him ly,</L>
<L>and made grete festes for his sake</L>
<L>to folk of þe iewry; <MILESTONE N="1024"/></L>
<L>and sone a gadering gan þai make</L>
<L>in þe temple opynly;</L>
<L>a boke in hand Iosep þai take</L>
<L>and bad him swere þarby <MILESTONE N="1028"/></L>
<L><PB N="88" REF="89"/>
þat he þe suth sall say;</L>
<L>ful depely þai him charge</L>
<L>how þat he wan oway</L>
<L>fro preson vnto þe large. <MILESTONE N="1032"/></L>
</LG>
<LG N="87">
<HEAD>(87)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="63, bk."/> He said: "on gude friday at night</L>
<L>when I to preson ȝode,</L>
<L>till þe saterday at midnight right</L>
<L>in my prayers I stode; <MILESTONE N="1036"/></L>
<L>þe p<HI REND="italic">re</HI>son in ayre was hinged on hight,</L>
<L>þat meruaild all my mode;</L>
<L>I luked and saw byfor my sight</L>
<L>ihesus þat died on rode; <MILESTONE N="1040"/></L>
<L>till him gude tent I toke,</L>
<L>his visage schane ful bright,</L>
<L>I might no langer loke,</L>
<L>for drede I fell doun right. <MILESTONE N="1044"/></L>
</LG>
<LG N="88">
<HEAD>(88)</HEAD>
<L>He bad me þan rise vp in hy</L>
<L>and toke me by þe hand,</L>
<L>my mowth he kissed curtaisly,</L>
<L>ful dredeful gan I stand, <MILESTONE N="1048"/></L>
<L>I said to him: 'my lord Ely,</L>
<L>wher þou be here lifand?'</L>
<L>and he sayd: 'ȝa, ful faithfully,</L>
<L>þat sall þou vnderstand; <MILESTONE N="1052"/></L>
<L>of me no drede þou haue,</L>
<L>Iosep, I am þat ilk</L>
<L>þat þou laid in þi graue</L>
<L>in sendell and in silk.' <MILESTONE N="1056"/></L>
</LG>
<LG N="89">
<HEAD>(89)</HEAD>
<L>I answerd þus: 'if þou be he,</L>
<L>of a thing I þe pray,</L>
<L>þe monument þou lat me se</L>
<L>wharein þi body lay.' <MILESTONE N="1060"/></L>
<L><PB N="90" REF="91"/>
out of that preson þan went we,</L>
<L>bot how I can noght say,</L>
<L>his sepulcre sone schewed he me,</L>
<L>þe body was oway; <MILESTONE N="1064"/></L>
<L>þan trowed I stedfastly</L>
<L>when I had sene þat sight,</L>
<L>I asked þat milde mercy <MILESTONE N="1067"/></L>
<L>and thanked him at my might.</L>
</LG>
<LG N="90">
<HEAD>(90)</HEAD>
<L>In aramathi he set me seine,</L>
<L>and þare I saw him last;</L>
<L>he bad: 'nonegate luke þou go hein</L>
<L>till fourty dais be past;' <MILESTONE N="1072"/></L>
<L>he said me ȝe suld noght ȝow fein</L>
<L>to pursu cristen fast; <NOTE PLACE="foot">1074. <HI REND="italic">fast: st</HI> almost faded out.</NOTE></L>
<L>Sirs, oþerwise went I noght þeine,</L>
<L>right on þis maner wast." <MILESTONE N="1076"/></L>
<L>þan said þe ihews halely:</L>
<L>"þis es a ferly fare</L>
<L>to seke all oure iewry,</L>
<L>slike ferlis fell neuer are." <MILESTONE N="1080"/></L>
</LG>
<LG N="91">
<HEAD>(91)</HEAD>
<L>"Ely þe p<HI REND="italic">ro</HI>phet in ful gude state,"</L>
<L>þai said, "quik to heuyn ȝede, <NOTE PLACE="foot">1082. <HI REND="italic">heuyn: e</HI> added above line in different hand.</NOTE></L>
<L>and moyses alswa, wele ȝe wate,</L>
<L>of his dede neuer we rede; <MILESTONE N="1084"/></L>
<L>bot Ihesus was done to ded now late</L>
<L>and dampned for his misdede,</L>
<L>he may noght lif ogayne nanegate,</L>
<L>þis es withowten drede." <MILESTONE N="1088"/></L>
<L>Iosep sais: "meruail ȝe</L>
<L>þat he es risen to liue?</L>
<L>to speke of his pouste,</L>
<L>ȝe may meruail slike fiue. <MILESTONE N="1092"/></L>
</LG>
<LG N="92">
<PB N="92" REF="93"/>
<HEAD>(92)</HEAD>
<L>Of saint Simion wele may þe mene,</L>
<L>þat kepid ȝowre laws ful right,</L>
<L>and his two suns al haue ȝe sene,</L>
<L>þat Caryn and Lentin hight; <MILESTONE N="1096"/></L>
<L>ȝe wate þai war bath ded bidene</L>
<L>and grauen in ȝowre sight;</L>
<L>þaire bodis, I wate withowten wene,</L>
<L>er raysed thurgh Ihesu might; <MILESTONE N="1100"/></L>
<L>I warand þat þai both ere</L>
<L>lifand in aramathi,</L>
<L>ay kneleand in praiere</L>
<L>and spekes noght sekerly; <MILESTONE N="1104"/></L>
</LG>
<LG N="93">
<HEAD>(93)</HEAD>
<L>We will wend to þam, if ȝe rede,</L>
<L>and pray þam, if þai will,</L>
<L>tell vs how þai er raised fro ded.</L>
<L>and eft life lent þam till; <MILESTONE N="1108"/></L>
<L>parauenture þai sall in þat stede</L>
<L>schew vs sum sertaine skill,</L>
<L>if þai war raised thurgh his godhed,</L>
<L>and what thing to fulfill." <MILESTONE N="1112"/></L>
<L>vnto þaire graues went þai,</L>
<L>whare þaire bodis war layd,</L>
<L>and fand þam bath oway,</L>
<L>als Iosep had þam said. <MILESTONE N="1116"/></L>
</LG>
<LG N="94">
<HEAD>(94)</HEAD>
<L>Iosep, Annas and Caiphas,</L>
<L>and nichodeme alswa,</L>
<L>þaire kownsail halely taken has</L>
<L>till aramathi to ga; <MILESTONE N="1120"/></L>
<L>and on þe morn furth gan þai pas,</L>
<L>to þaire iorne þai ta;</L>
<L>fro þeþin sexti mile it was,</L>
<L>and nowþer myn ne ma; <MILESTONE N="1124"/></L>
<L><PB N="94" REF="95"/>
þir two men in þat toune</L>
<L>fand þai at þe last</L>
<L>on bare erth kneland doun,</L>
<L>praiand till god ful fast; <MILESTONE N="1128"/></L>
</LG>
<LG N="95">
<HEAD>(95)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="63, bk."/> Þai kissed þam als men þat þai kend <NOTE PLACE="foot">1129. Initial letter flourished in yellow and black representing faces of two cherubs.</NOTE></L>
<L>and of þam war ful fayne,</L>
<L>to iherusalem þai gert þam wend</L>
<L>wightly with þam ogayne; <MILESTONE N="1132"/></L>
<L>right in þe temple þai gert þame lend</L>
<L>and þare of þam þai fraine,</L>
<L>þe halidom put þai in þaire hend</L>
<L>to swere þe suth to sayne: <MILESTONE N="1136"/></L>
<L>"by god of israell</L>
<L>and by god adonay,</L>
<L>þe suth of þis thing vs tell</L>
<L>þat we ask, if ȝe may; <MILESTONE N="1140"/></L>
</LG>
<LG N="96">
<HEAD>(96)</HEAD>
<L>Alswa bi grete god we ȝow ath,</L>
<L>þat till oure faders spak,</L>
<L>if þat war ihesus þat raised ȝow bath,</L>
<L>sertayne ȝe vs mak; <MILESTONE N="1144"/></L>
<L>how ȝe war raised ȝe schew vs rath,</L>
<L>þat we right trowth may tak."</L>
<L>and for þir wordes þai wex ful wrath,</L>
<L>both gan þai tremble and quake;</L>
<L>till heuyn vp gan þai stare, <MILESTONE N="1149"/></L>
<L>and þan takin of þe croyce</L>
<L>on þaire mowthes mak þai þare</L>
<L>and spak with symple voyce: <MILESTONE N="1152"/></L>
</LG>
<LG N="97">
<HEAD>(97)</HEAD>
<L>"Lordinges," þai said withowten lite,</L>
<L>"tak vs p<HI REND="italic">ar</HI>chemyn and pen;</L>
<L><PB N="96" REF="97"/>
þe preuetese we sall ȝow write</L>
<L>þat we for suthfast ken." <MILESTONE N="1156"/></L>
<L>and sone withowten more respite</L>
<L>serely þai sett þam þen,</L>
<L>and þusgat bigan þai to write:</L>
<L>"In þe name of god, amen! <MILESTONE N="1160"/></L>
<L>to þe, Ihesu, we pray,</L>
<L>rayser till life fro ded,</L>
<L>lat vs witnes þis day</L>
<L>þe might of þi godhed; <MILESTONE N="1164"/></L>
</LG>
<LG N="98">
<HEAD>(98)</HEAD>
<L>Sen we er coniord forto tell</L>
<L>þat we saw thurgh þi might,</L>
<L>þe selkuths þat oftsithes byfell</L>
<L>we sall reherce ful right. <MILESTONE N="1168"/></L>
<L>al Adams kind we war in hell,</L>
<L>ful many a waful wight,</L>
<L>till on a time it so bifell</L>
<L>of sun we had a sight; <MILESTONE N="1172"/></L>
<L>when we in mirknes ware,</L>
<L>a light gan on vs leme,</L>
<L>till vs it semid þare</L>
<L>like a bright suns beme. <MILESTONE N="1176"/></L>
</LG>
<LG N="99">
<HEAD>(99)</HEAD>
<L>Oure form faders þat was in wa,</L>
<L>Adam and Eue his wife,</L>
<L>and patriarkes and p<HI REND="italic">ro</HI>phettes ma,</L>
<L>spak all þaire resons rife: <MILESTONE N="1180"/></L>
<L>'þis light es cu<HI REND="italic">m</HI>en oure sorow to sla,</L>
<L>oure dirknes downe to drife,</L>
<L>als oure lord ihesus schewed vs swa</L>
<L>whils we war in life.' <MILESTONE N="1184"/></L>
<L>'þis light,' said ysai,</L>
<L>'es sun of þe fader of heuyn,</L>
<L>in my lif so said I</L>
<L>omang mi sawes ful euyn; <MILESTONE N="1188"/></L>
</LG>
<LG N="100">
<PB N="98" REF="99" MS="y"/>
<HEAD>(100)</HEAD>
<L>I prechid and said: "all neptalym land</L>
<L>and Zabulon land withall,</L>
<L>þat es als mekill to vnderstand</L>
<L>als fre bicomen es thrall, <MILESTONE N="1192"/></L>
<L>men in mirknes of ded walkand</L>
<L>light vnto þam schine sall."</L>
<L>þus I said whils I was lifand,</L>
<L>I se it now bifall; <MILESTONE N="1196"/></L>
<L>now all fulfild it es</L>
<L>in vs, þat prophecy:</L>
<L>"light schines in oure mirknes</L>
<L>oure thraldom forto by."' <MILESTONE N="1200"/></L>
</LG>
<LG N="101">
<HEAD>(101)</HEAD>
<L>Omang vs mekill mirth made we</L>
<L>and grete ioy for þis thing.</L>
<L>oure fader Simion þan come he</L>
<L>and tald vs new tything, <MILESTONE N="1204"/></L>
<L>he said: 'ȝe mai mak gamyn &amp; gle,</L>
<L>gude bodword I ȝow bring,</L>
<L>he cumes þat oure bier sall be</L>
<L>oway fro þis woning; <MILESTONE N="1208"/></L>
<L>right in þe temple I toke</L>
<L>þat barn in bath my handes,</L>
<L>myne eghen gan on him loke</L>
<L>þat sall vs bring of bandes; <MILESTONE N="1212"/></L>
</LG>
<LG N="102">
<HEAD>(102)</HEAD>
<L>Thurgh þe haly gaste þus gan I say:</L>
<L>"lord, leue þi seruand lele</L>
<L>in pese to rest, lord, I þe pray,</L>
<L>for myne eghen saw þi hele <MILESTONE N="1216"/></L>
<L>þat þou ordand for euer and ay</L>
<L>omang mankinde to dele</L>
<L>light to schew folk night and day</L>
<L>and ioy to all irraele."' <MILESTONE N="1220"/></L>
<L><PB N="100" REF="101"/>
þe saintes þat ful ill ferd,</L>
<L>ilk one in þaire degre,</L>
<L>when þai þir tithinges herd,</L>
<L>made grete solempnite. <MILESTONE N="1224"/></L>
</LG>
<LG N="103">
<HEAD>(103)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="64"/> Ane said þan þat semyd bi liknes</L>
<L>ane hermyt in pouer state,</L>
<L>what he was spird we more and les,</L>
<L>and he answerd þusgate:</L>
<L>'a voice criand in wildernes, <MILESTONE N="1229"/></L>
<L>and Iohn þe Baptist I hate,</L>
<L>of syns I prechid forgifnes</L>
<L>thurgh baptyme gifen now late;</L>
<L>when þat he come me by <MILESTONE N="1233"/></L>
<L>þat vs fro wa sall wyn,</L>
<L>"þis es goddes lamb," said I,</L>
<L>"þat wastes þe werldes sin." <MILESTONE N="1236"/></L>
</LG>
<LG N="104">
<HEAD>(104)</HEAD>
<L>I baptist him right with my hend</L>
<L>in þe water of flom Iordan,</L>
<L>þe haly gaste on him gan lend</L>
<L>in a dowue liknes þan, <MILESTONE N="1240"/></L>
<L>þe voice of þe fader doun was send</L>
<L>and þus to speke bigan:</L>
<L>"þis es my son withowten end,</L>
<L>herkins him ilk man, <MILESTONE N="1244"/></L>
<L>in whilk sun me likes best."</L>
<L>þus am I foreriner</L>
<L>to schew ȝow signes of rest,</L>
<L>bese faine, he es noght ferr.' <MILESTONE N="1248"/></L>
</LG>
<LG N="105">
<HEAD>(105)</HEAD>
<L>And sone whe<HI REND="italic">n</HI> Adam herd him say</L>
<L>of þe flum baptissing,</L>
<L>he said: 'my son seth, I þe pray,</L>
<L>tell vs a litill thing; <MILESTONE N="1252"/></L>
<L><PB N="102" REF="103"/>
in erth lifand, seke when I lay,</L>
<L>I had a grete langing;</L>
<L>till paradis þou toke þe way</L>
<L>oile of mercy me to bring; <MILESTONE N="1256"/></L>
<L>all if þou gat none þare,</L>
<L>vntill vs ȝit may þou tell</L>
<L>what þou had to answare</L>
<L>of mighell, goddes angell.' <MILESTONE N="1260"/></L>
</LG>
<LG N="106">
<HEAD>(106)</HEAD>
<L>Þan said seth: 'I stode lang and praid</L>
<L>at þe ȝates of paradise,</L>
<L>and ane angell þan to me said</L>
<L>þir wordes on þis wise: <MILESTONE N="1264"/></L>
<L>"trauell þe noght on þis manere,</L>
<L>herof no help may rise,</L>
<L>þe oile of þe tre of mercy here</L>
<L>gettes þou by nonkins prise; <MILESTONE N="1268"/></L>
<L>bot if it be at þe last</L>
<L>þat þe nowmber may fulfill,</L>
<L>fiue thowsand ȝeres be past</L>
<L>and fiue hundreth þartill, <MILESTONE N="1272"/></L>
</LG>
<LG N="107">
<HEAD>(107)</HEAD>
<L>Goddes sun sall þan vntill erth cum</L>
<L>to mend þi faders mys,</L>
<L>he sall be baptist in þe flom</L>
<L>and bring ȝowre bale to blis; <MILESTONE N="1276"/></L>
<L>of þe oile of mercy þai sall haue sum</L>
<L>þat he haldes for his,</L>
<L>þai þat with noy er now bynom</L>
<L>sall win to welth Iwis."' <MILESTONE N="1280"/></L>
<L>both patriark and prophete</L>
<L>all thanked þai god at anes</L>
<L>þat cumes, als he gan hete,</L>
<L>to win vs fro þir wanes. <MILESTONE N="1284"/></L>
</LG>
<LG N="108">
<PB N="104" REF="105" MS="y"/>
<HEAD>(108)</HEAD>
<L>Sone efter þat spak satanas,</L>
<L>þat mayster was in hell,</L>
<L>and said till him þat porter was</L>
<L>whare we presons gan dwell: <MILESTONE N="1288"/></L>
<L>'opin ȝowre ȝates, lat him in pas,</L>
<L>ihesus of irraell!</L>
<L>sen he him god sun maked has,</L>
<L>in wa here sall he well; <MILESTONE N="1292"/></L>
<L>he es made of manhede</L>
<L>for all his frankis fare,</L>
<L>in my hert haue I drede</L>
<L>for dedis he has done are; <MILESTONE N="1296"/></L>
</LG>
<LG N="109">
<HEAD>(109)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">Large flourish above in yellow and black in form of oak leaf, with comic face at lower end of leaf.</NOTE> He has oft put me fro my pray,</L>
<L>ful dere now bese it boght,</L>
<L>þam þat I turned vntill oure lay</L>
<L>has he gert chaunge þaire thoght,</L>
<L>he has me tenid and trauerst ay</L>
<L>in all þe werkes I haue wroght,</L>
<L>and many sawles gert wend oway</L>
<L>þat I till vs had broght.' <MILESTONE N="1304"/></L>
<L>he asked whethir þis be he</L>
<L>þat cald lazar vs fra,</L>
<L>þat we had in powste,</L>
<L>and þai said ilk ane, 'ȝa.' <MILESTONE N="1308"/></L>
</LG>
<LG N="110">
<HEAD>(110)</HEAD>
<L>'Satan,' þai said, 'we þe forbede</L>
<L>in all thinges þat we may,</L>
<L>bring him noght hider for no nede,</L>
<L>bot haue him heþyn oway; <MILESTONE N="1312"/></L>
<L>for cum he here, we haue grete drede</L>
<L>þat alls sall we say;</L>
<L><PB N="106" REF="107" MS="y"/>
all þat him likes heþin will he lede</L>
<L>and we be pined for ay; <MILESTONE N="1316"/></L>
<L>he es a strenkithi swayn,</L>
<L>when we all might noght hald</L>
<L>a wofull sawl ogayne,</L>
<L>when he did noght bot cald. <MILESTONE N="1320"/></L>
</LG>
<LG N="111">
<HEAD>(111)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="64, bk"/> Sen he was slike and was bot man,</L>
<L>to þe, satanas, we say,</L>
<L>wenes þou, wrtht, to maister þan</L>
<L>both god and man verray? <MILESTONE N="1324"/></L>
<L>trowes þou þat þou close him can</L>
<L>þat he ne sall win oway,</L>
<L>þat his pouer seruand fro þe wan</L>
<L>and was dampned for ay?' <MILESTONE N="1328"/></L>
<L>þan answerd satanas:</L>
<L>'of him haue I no drede,</L>
<L>I knaw wele what he was</L>
<L>and what life he gan lede; <MILESTONE N="1332"/></L>
</LG>
<LG N="112">
<HEAD>(112)</HEAD>
<L>His fourty dayes when he had fast,</L>
<L>þat tyme him tempid I;</L>
<L>and to þe iews counsailes I cast</L>
<L>þat þai suld ger him dy; <MILESTONE N="1336"/></L>
<L>when pilat wald þat he had past,</L>
<L>I egged him egerly,</L>
<L>till he was hanged at þe last</L>
<L>with oþer theues him by; <MILESTONE N="1340"/></L>
<L>and þarfore als I ȝow say,</L>
<L>ordans for him a stede,</L>
<L>he cumes heder þis day,</L>
<L>by þis I hald hym dede.' <MILESTONE N="1344"/></L>
</LG>
<LG N="113">
<HEAD>(113)</HEAD>
<L>Þus als þai gan togeder chide,</L>
<L>a voice spak loud and clere:</L>
<L><PB N="108" REF="109"/>
ȝe princes, I bid ȝe opin wide</L>
<L>ȝowre endles ȝates here, <MILESTONE N="1348"/></L>
<L>þe king of blis now in sall glide.'</L>
<L>and þan spac lucifere:</L>
<L>'satanas, turn him ogayn þis tide,</L>
<L>als þou lufes me dere.' <MILESTONE N="1352"/></L>
<L>þan satanas sperd þe ȝates</L>
<L>and his felows he cald:</L>
<L>haldes him þareout algates,</L>
<L>or we foreuer be thrald.' <MILESTONE N="1356"/></L>
</LG>
<LG N="114">
<HEAD>(114)</HEAD>
<L>þan said saint dauid þare he lay</L>
<L>vnto þai sayntes all:</L>
<L>'in erth lifand þus gan I say</L>
<L>als I se now byfall; <MILESTONE N="1360"/></L>
<L>þat god has made, þis es þe day,</L>
<L>mak ioy þarin we sall;</L>
<L>brasen ȝates he brac for ay</L>
<L>and Iren barres ful small; <MILESTONE N="1364"/></L>
<L>fro waies of wilsumnes,</L>
<L>I tald, he has þam taken;</L>
<L>I se now suth it es,</L>
<L>he has vs noght forsaken.' <MILESTONE N="1368"/></L>
</LG>
<LG N="115">
<HEAD>(115)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">Large flourish in yellow and black with bearded face of man.</NOTE> Þan on þis wise said ysai:</L>
<L>'whils I had life in land,</L>
<L>on þis same maner þan said I,</L>
<L>whoso kowth vnderstand: <MILESTONE N="1372"/></L>
<L>"ded men þat in þaire graues ly</L>
<L>sall rise and be lifand,</L>
<L>al sall mak Ioy and melody</L>
<L>þat erth has in his hand." <MILESTONE N="1376"/></L>
<L>eftsones I said alwa</L>
<L>to ded: "whare es þi might,</L>
<L>sen he fetches vs þarfra?"</L>
<L>now se I all þis right.' <MILESTONE N="1380"/></L>
</LG>
<LG N="116">
<PB N="110" REF="111"/>
<HEAD>(116)</HEAD>
<L>A voice spak þan ful hidosely,</L>
<L>als it war thonors blast:</L>
<L>'vndo ȝowre ȝates biliue, bid I,</L>
<L>þai may no langer last, <MILESTONE N="1384"/></L>
<L>þe king of blis cumes in ȝow by.'</L>
<L>þan hell a voice vpkast:</L>
<L>'what es he þat þai say in hy?</L>
<L>he sall be set ful fast.' <MILESTONE N="1388"/></L>
<L>þan said dauid: 'ȝe ne wate</L>
<L>how þat I said þus right,</L>
<L>"he es lord of grete state,</L>
<L>in batayle mekill of might;" <MILESTONE N="1392"/></L>
</LG>
<LG N="117">
<HEAD>(117)</HEAD>
<L>Þe king of blis, trewly I tell,</L>
<L>right at þi ȝates standes,</L>
<L>he has bihalden fro heuyn to hell</L>
<L>þe sorow of his seruandes. <MILESTONE N="1396"/></L>
<L>þarfore vndo, þou fende so fell,</L>
<L>þi ȝates right with þi handes,</L>
<L>þe king of blis cu<HI REND="italic">m</HI>es in ful snell</L>
<L>to bring vs fro þi bandes <MILESTONE N="1400"/></L>
<L>thurgh might of his godhede.'</L>
<L>þan ihesus strake so fast,</L>
<L>þe ȝates in sunder ȝede</L>
<L>and Iren bandes al brast. <MILESTONE N="1404"/></L>
</LG>
<LG N="118">
<HEAD>(118)</HEAD>
<L>He kyd þat he was mekill of might,</L>
<L>þe fendes pouste he felled,</L>
<L>all lemid þat lathly lake of light</L>
<L>þat with mirknes was melled. <MILESTONE N="1408"/></L>
<L>when all þe saintes saw þat sight</L>
<L>þat in þat dongon dwellid,</L>
<L>none durst speke a word on hight,</L>
<L>bot ilk one softly tellid: <MILESTONE N="1412"/></L>
<L><PB N="112" REF="113"/>
'welkum, lord, vntill vs,</L>
<L>ful lang here has vs thoght;</L>
<L>blisced mot þou be, ihesus,</L>
<L>ful dere þou has vs boght.' <MILESTONE N="1416"/></L>
</LG>
<LG N="119">
<HEAD>(119)</HEAD>
<L>He lowsed þan þaire bandes all <MILESTONE UNIT="lf." N="65"/></L>
<L>þat lang had bunden bene,</L>
<L>he made þam fre þat are war thrall,</L>
<L>of care he clensed þam clene; <MILESTONE N="1420"/></L>
<L>þe fendes þat saw slike light bifall</L>
<L>ware none bifore was sene</L>
<L>said: 'we er clomsed grete and small</L>
<L>with ȝone caytef so kene.' <MILESTONE N="1424"/></L>
<L>ane sais þat mikel him dredes:</L>
<L>'what ertou schewes slike might</L>
<L>and es so mekill in dedes</L>
<L>and semes so litell in sight? <MILESTONE N="1428"/></L>
</LG>
<LG N="120">
<HEAD>(120)</HEAD>
<L>Sen þou was man, on what menere</L>
<L>was godhede in þe hid?</L>
<L>was þou noght ded? what dose þou here?</L>
<L>slike maistris neuer was kyd; <MILESTONE N="1432"/></L>
<L>we fendes war all ful fayn in fere</L>
<L>when þe iews to ded þe did;</L>
<L>how ertou put to slike powere,</L>
<L>and slike tene vs bytid? <MILESTONE N="1436"/></L>
<L>þe sawles þat vs war sent</L>
<L>has þou won heþin oway,</L>
<L>þou has vs schamly schent</L>
<L>and priued vs of oure pray.' <MILESTONE N="1440"/></L>
</LG>
<LG N="121">
<HEAD>(121)</HEAD>
<L>Þan ihesus sone toke satanas,</L>
<L>þat are was lord and sire,</L>
<L>and him in thraldom bunden has</L>
<L>to brin in endles fire. <MILESTONE N="1444"/></L>
<L><PB N="114" REF="115"/>
þan said þe fendes þat with him was</L>
<L>ful of anger and of ire:</L>
<L>'satan, þou has vs lorn, allas,</L>
<L>þou did noght oure desire; <MILESTONE N="1448"/></L>
<L>we bad þe lat him ga</L>
<L>and noght to cu<HI REND="italic">m</HI> herein,</L>
<L>oure he feches vs fra,</L>
<L>oure court waxes ful thin; <MILESTONE N="1452"/></L>
</LG>
<LG N="122">
<HEAD>(122)</HEAD>
<L>Þou duke of ded, leder fro liue,</L>
<L>hething of goddes angels,</L>
<L>ogains þat strang how durst þou striue</L>
<L>þat vs þus frekly felles? <MILESTONE N="1456"/></L>
<L>þou hight to bind him here biliue,</L>
<L>it es noght als þo telles;</L>
<L>till endles ded he will þe driue</L>
<L>and all þat with þe dwelles; <MILESTONE N="1460"/></L>
<L>when þou þe iews gan stir</L>
<L>þat þai suld ger him dy,</L>
<L>þou suld enquere and spir</L>
<L>first if he war worthi; <MILESTONE N="1464"/></L>
</LG>
<LG N="123">
<HEAD>(123)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">Large initial, ornamented in yellow and black.</NOTE> And if þat he had done none ill,</L>
<L>þou suld haue gert þam blin;</L>
<L>whi suld þou bring a man vs till</L>
<L>in wham was sene no syn? <MILESTONE N="1468"/></L>
<L>all has þou lost now by þis skill</L>
<L>þe wightes þat war herein,</L>
<L>and þou þaire paines sall ay fulfill</L>
<L>with wo neuer out to wyn; <MILESTONE N="1472"/></L>
<L>þat we wan thurgh þe tre</L>
<L>when eue þe fruit had etyn,</L>
<L>ilk dele ogayn has he</L>
<L>now with þe rode-tre getyn.' <MILESTONE N="1476"/></L>
</LG>
<LG N="124">
<PB N="116" REF="117"/>
<HEAD>(124)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">Large flourish of leaves in black and yellow, extending to seventh line below.</NOTE> Ihesus þan spac with voice ful clere</L>
<L>to þe sayntes þat he has soght:</L>
<L>'cumes vnto me, my childer dere,</L>
<L>þat my liknes war wroght; <MILESTONE N="1480"/></L>
<L>ȝe þat for syn war presond here,</L>
<L>to blis ȝe sall be broght.'</L>
<L>þan all þa saintes drogh to him nere</L>
<L>and þanked him in þaire thoght;</L>
<L>on Adam his hand he laid, <MILESTONE N="1485"/></L>
<L>and he on knese gan fall,</L>
<L>'pese be to þe,' he sayd,</L>
<L>'and to þi childer all.' <MILESTONE N="1488"/></L>
</LG>
<LG N="125">
<HEAD>(125)</HEAD>
<L>Adam said þan and for ioy gret:</L>
<L>'lord, I sall wirschip þe,</L>
<L>fro my famen þou has me fett</L>
<L>in blis to bide and be, <MILESTONE N="1492"/></L>
<L>in sorows sere whare I was sett</L>
<L>to my sare wald þou se;</L>
<L>me will þou lede withowten let</L>
<L>fro pine thurgh þi pete; <MILESTONE N="1496"/></L>
<L>þou fendes vs þat we ne fall</L>
<L>till pine þat es pereles;</L>
<L>makes ioy, ȝe saintes all, <MILESTONE N="1499"/></L>
<L>and thankes his grete gudenes.'</L>
</LG>
<LG N="126">
<HEAD>(126)</HEAD>
<L>All patriarkes and ilk prophete</L>
<L>and oþer saintes all</L>
<L>fell doun on knese bifor his fete</L>
<L>smertly both grete and small:</L>
<L>'lord, þou es cumen oure bales to bete,</L>
<L>euermore serue þe we sall,</L>
<L>þat þou thurgh p<HI REND="italic">ro</HI>phecy gan hete</L>
<L>we se it now bifall, <MILESTONE N="1508"/></L>
<L><PB N="118" REF="119"/>
ded thurgh ded es destroid;</L>
<L>lord, louyng be vnto þe,</L>
<L>all es noght þat vs noyed,</L>
<L>þat war thralles er made fre.' <MILESTONE N="1512"/></L>
</LG>
<LG N="127">
<HEAD>(127)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">leaf 65, back. Flourish of yellow and black with bearded face and foliage where back of head should be.</NOTE>By þe right hand gan he adam take</L>
<L>and blisced him right þare,</L>
<L>he led him fro þat lathly lake</L>
<L>and all þat with him ware. <MILESTONE N="1516"/></L>
<L>Saint dauid þan ful baldly spake,</L>
<L>als þai fro hell gan fare:</L>
<L>'a new sang till oure lord ȝe make,</L>
<L>als I myself said are; <MILESTONE N="1520"/></L>
<L>he þat has bene wirkand</L>
<L>meruailes omang vs here,</L>
<L>he has saue his right hand</L>
<L>to him and his powere; <MILESTONE N="1524"/></L>
</LG>
<LG N="128">
<HEAD>(128)</HEAD>
<L>Ful mekely has he schewed his might</L>
<L>omang all cristen men,</L>
<L>he has techid ilka werldly wight</L>
<L>his rightwisnes to ken.' <MILESTONE N="1528"/></L>
<L>þus all þa sayntes thanked him right</L>
<L>þat slike lane wald þam len:</L>
<L>'blisced be he þat cumes als he hight</L>
<L>in þe name of god, Amen.' <MILESTONE N="1532"/></L>
<L>ilk prophet þus gan tell</L>
<L>of þaire awin prophecy</L>
<L>how he suld hery hell,</L>
<L>how he suld for þam dy. <MILESTONE N="1536"/></L>
</LG>
<LG N="129">
<HEAD>(129)</HEAD>
<L>Þus als þai vnto welthis went</L>
<L>þat war won out of wa,</L>
<L><PB N="120" REF="121"/>
a sang þai said with ane assent</L>
<L>þat was þis, 'Alleluya.' <MILESTONE N="1540"/></L>
<L>by þe hand oure lord has Adam hent,</L>
<L>with michell he bad him ga;</L>
<L>þai toke þe way with gude entent</L>
<L>vnto paradis ful thra. <MILESTONE N="1544"/></L>
<L>Michaell resaiued þam sone</L>
<L>þat war to him bikend,</L>
<L>in blis he has þam done</L>
<L>þat lastes withouten end. <MILESTONE N="1548"/></L>
</LG>
<LG N="130">
<HEAD>(130)</HEAD>
<L>In paradis with ioyes sere</L>
<L>when all þir saintes war set,</L>
<L>two graihared men with face ful klere</L>
<L>mildely þare with þam met; <MILESTONE N="1552"/></L>
<L>þir saintes asked al what þai were,</L>
<L>how þai fro hell war fett,</L>
<L>in body and saul: 'how come ȝe here?</L>
<L>fand ȝe none ȝow to let?' <MILESTONE N="1556"/></L>
<L>'oure names er,' þai answerd,</L>
<L>'Ennoc and als Ely,</L>
<L>we er broght fro midlerd</L>
<L>to be witnes worthy; <MILESTONE N="1560"/></L>
</LG>
<LG N="131">
<HEAD>(131)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">Large flourish in yellow and black representing two bearded faces with backs of heads together.</NOTE>We died noght ȝit, bot er olyue</L>
<L>with antcrist forto fight,</L>
<L>in iherusalem þan sall we striue</L>
<L>and we to ded be dight; <MILESTONE N="1564"/></L>
<L>bot right fro ded god sal vs driue</L>
<L>on þe thrid day thurgh his might,</L>
<L>at þe dome þan sall we rede ful riue</L>
<L>who dose ill and who right.' <MILESTONE N="1568"/></L>
<L>anoþer come þan þare,</L>
<L>als þai so spac togeder;</L>
<L>þe saintes awonderd ware</L>
<L>how þat þai so come þeder; <MILESTONE N="1572"/></L>
</LG>
<LG N="132">
<PB N="122" REF="123"/>
<HEAD>(132)</HEAD>
<L>Meruail þai had omang þam all</L>
<L>and said: 'what man es þis?'</L>
<L>he said: 'þe soth say ȝow I sall,</L>
<L>al my life lifed I mys, <MILESTONE N="1576"/></L>
<L>on þe cros cristes mercy gan I call,</L>
<L>he sayd þir wordes Iwis:</L>
<L>"þis same day, son, be þou sall</L>
<L>with me in paradis." <MILESTONE N="1580"/></L>
<L>his takin he made on me</L>
<L>and þir wordes gan he say:</L>
<L>"when michaell sall þe se,</L>
<L>he sall noght say þe nay." <MILESTONE N="1584"/></L>
</LG>
<LG N="133">
<HEAD>(133)</HEAD>
<L>Anoþer word of him I had,</L>
<L>he said: "sun, I þe rede,</L>
<L>if þat þe angel be noght glad</L>
<L>þat þou cumes in þat stede, <MILESTONE N="1588"/></L>
<L>þou sall say þat Ihesus þe bad,</L>
<L>þat now was done to ded,</L>
<L>þat þou suld in þat stede be stad,</L>
<L>till he come in godhede." <MILESTONE N="1592"/></L>
<L>till þe angell sayd I þus,</L>
<L>he opind þe ȝates ful ȝare.'</L>
<L>and all þai thank ihesus</L>
<L>haly both les and mare: <MILESTONE N="1596"/></L>
</LG>
<LG N="134">
<HEAD>(134)</HEAD>
<L>'God of gudenes, gifer of grace,</L>
<L>blisced be þou euer and ay,</L>
<L>þat gifes lif in so litill space</L>
<L>to cristen sawles;' þai say, <MILESTONE N="1600"/></L>
<L>'þai þat will trewly tak þi trace</L>
<L>and mend þam whils þai may,</L>
<L>in lastand liking þou þam laces,</L>
<L>þai wend no wilsom way; <MILESTONE N="1604"/></L>
<L><PB N="124" REF="125"/>
þou þat has broght vs all</L>
<L>fro pain in light to lend,</L>
<L>loue þe lely we sall</L>
<L>euer withowten end.'" <MILESTONE N="1608"/></L>
</LG>
<LG N="135">
<HEAD>(135)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="66"/> Þir childer said: "al þis saw we,</L>
<L>wonand with sayntes in hell,</L>
<L>it es anly goddes preuete</L>
<L>þat in þis tyme bifell; <MILESTONE N="1612"/></L>
<L>and mekill more ȝit gan we se</L>
<L>þat we may no man tell,</L>
<L>we war biden it suld layned be</L>
<L>with michaell, goddes angell; <MILESTONE N="1616"/></L>
<L>he bad vs tell no thing</L>
<L>bot þis þat here wretin es;</L>
<L>we rase of his rising</L>
<L>þus forto bere witnes. <MILESTONE N="1620"/></L>
</LG>
<LG N="136">
<HEAD>(136)</HEAD>
<L>And with vs er resin many ane</L>
<L>þat ded and doluen lay;</L>
<L>þai dwell byȝond þe flum iordane</L>
<L>in prayers nyght and day; <MILESTONE N="1624"/></L>
<L>bot vntill þir thre dayes be gane</L>
<L>no langer lif we may,</L>
<L>to blis þan sall we all be tane</L>
<L>and won in welthis ay; <MILESTONE N="1628"/></L>
<L>on þis wise er we sent</L>
<L>to schew ȝow in þis stede</L>
<L>þat ȝe may ȝow repent</L>
<L>þat did Ihesus to ded." <MILESTONE N="1632"/></L>
</LG>
<LG N="137">
<HEAD>(137)</HEAD>
<L>Þat Carin wrate he it bytoke</L>
<L>till nichodem and annas,</L>
<L>and Lentyn also gaf his boke</L>
<L>till Iosep and till Cayphas; <MILESTONE N="1636"/></L>
<L><PB N="126" REF="127"/>
togeder þan þai gan þam luke</L>
<L>þat serely wretin was,</L>
<L>and þat one wrate noght a letter noke,</L>
<L>bot euyn als þat oþer has. <MILESTONE N="1640"/></L>
<L>when þe iews had of þam tane</L>
<L>þa rolles þat wreten ware,</L>
<L>þai vanist oway onane,</L>
<L>of þam þai saw no mare. <MILESTONE N="1644"/></L>
</LG>
<LG N="138">
<HEAD>(138)</HEAD>
<L>When þai had red þa rolles, alssone</L>
<L>þe iews haly gan say:</L>
<L>"of grete god þat sites in trone</L>
<L>es þis werk wroght þis day, <MILESTONE N="1648"/></L>
<L>and ilka dele þat here es done</L>
<L>aledies ogaynes oure lay;</L>
<L>þat þis ilk ihesus was goddes sun</L>
<L>ful sare drede vs we may." <MILESTONE N="1652"/></L>
<L>goddes forbod þan þai fend</L>
<L>þat euer it suld be swa;</L>
<L>and so þaire waies þai wend,</L>
<L>ilk one p<HI REND="italic">ar</HI>tes oþer fra. <MILESTONE N="1656"/></L>
</LG>
<LG N="139">
<HEAD>(139)</HEAD>
<L>When þis was tald vnto pilate,</L>
<L>he dred him þan ful sare;</L>
<L>als a dome haly he it wrate</L>
<L>forto last euermare; <MILESTONE N="1660"/></L>
<L>vnto þe temple he toke þe gate</L>
<L>and gert send efter þare</L>
<L>bisschoppes and all þat he wate</L>
<L>war best lered on þaire lare. <MILESTONE N="1664"/></L>
<L>omang þam sett was he</L>
<L>and said till all at anes:</L>
<L>"ȝowre bibill lattes me se</L>
<L>þat es within þir wanes." <MILESTONE N="1668"/></L>
</LG>
<LG N="140">
<PB N="128" REF="129"/>
<HEAD>(14)</HEAD>
<L>Foure prestes furth þe bibill broght,</L>
<L>a boke of grete bounte;</L>
<L>Annas and Cayphas sone war soght,</L>
<L>and pilat sais: "lat se, <MILESTONE N="1672"/></L>
<L>all þat es written here wate ȝe noght?"</L>
<L>þai say: "sir, ȝis parde."</L>
<L>"a thing," he said, "es in my thoght</L>
<L>þat I will clerid be." <MILESTONE N="1676"/></L>
<L>þan by þat boke swere þai,</L>
<L>þai sall leue for no drede,</L>
<L>bot þe suth sal þai say</L>
<L>of þis note als es nede. <MILESTONE N="1680"/></L>
</LG>
<LG N="141">
<HEAD>(141)</HEAD>
<L>He sais: "by þe faith till god ȝe aw,</L>
<L>of þis þing ȝow avise,</L>
<L>if ȝe find oght wreten in ȝowre law</L>
<L>omang ȝowre prophecise, <MILESTONE N="1684"/></L>
<L>or kan ȝe any witnes draw</L>
<L>by kasting of clergise,</L>
<L>if Ihesus war als was his saw,</L>
<L>god sun by any wise; <MILESTONE N="1688"/></L>
<L>Also if ȝe oght ken,</L>
<L>hereof tell vs ȝe sall</L>
<L>in whilk ȝeres and when</L>
<L>þat cristes cuming suld fall." <MILESTONE N="1692"/></L>
</LG>
<LG N="142">
<HEAD>(142)</HEAD>
<L>Þus when þat þai charged were,</L>
<L>þai said to sir pilate:</L>
<L>"sir, we will noght þat all men here</L>
<L>of þis thing þat we wate." <MILESTONE N="1696"/></L>
<L>he gert haue out þe folk in fere,</L>
<L>and to þam sperd þe ȝate;</L>
<L><PB N="130" REF="131"/>
þai say: "sir, we war athed ful nere</L>
<L>and we answer þusgate: <MILESTONE N="1700"/></L>
<L>we wate withouten wene</L>
<L>þat goddes son was he right;</L>
<L>we wend wichecraft had bene</L>
<L>þat he did thurgh his might; <MILESTONE N="1704"/></L>
</LG>
<LG N="143">
<HEAD>(143)</HEAD>
<L>Also we wate by sere witnes <MILESTONE UNIT="lf." N="66, bk."/></L>
<L>here of oure awin kinred,</L>
<L>þat he ogayn eft lifand es</L>
<L>sen he was done to dede. <MILESTONE N="1708"/></L>
<L>two þat he raysed grete halines</L>
<L>haues schewed vs in þis stede,</L>
<L>whilk we wele wote both more and les</L>
<L>es done thurgh his godhed; <MILESTONE N="1712"/></L>
<L>ilk ȝere a tyme we bring</L>
<L>þis haly boke in hand</L>
<L>to luke of his cuming,</L>
<L>and þus þarof we fand: <MILESTONE N="1716"/></L>
</LG>
<LG N="144">
<HEAD>(144)</HEAD>
<L>In þe first buke of sexty and ten</L>
<L>þat er all contened here,</L>
<L>till Adam son seth, telles it þen,</L>
<L>was spoken on this manere: <MILESTONE N="1720"/></L>
<L>'þi fader and all oþer men</L>
<L>sall crist gif grete pouere</L>
<L>efter fiue thousand, we ken,</L>
<L>and als fiue hundreth ȝere.' <MILESTONE N="1724"/></L>
<L>þan rekin we þus oureselue:</L>
<L>twa thowsand ȝeres suld be</L>
<L>and twa hundreth and twelue</L>
<L>fro Adam till noe; <MILESTONE N="1728"/></L>
</LG>
<LG N="145">
<PB N="132" REF="133"/>
<HEAD>(145)</HEAD>
<L>And fro noe flude till Abrah<HI REND="italic">a</HI>m es</L>
<L>nyen hundreth and twelue ȝere;</L>
<L>fro Abraham þan vntil moyses</L>
<L>foure hundreth and threty were;</L>
<L>fro moyses vntill god dauid chese</L>
<L>king of grete powere,</L>
<L>fiue hundreth and ten withouten lese,</L>
<L>þus telles oure bibill here; <MILESTONE N="1736"/></L>
<L>vntill þe t<HI REND="italic">ra</HI>nsmigracione,</L>
<L>fiue hundreth ȝere fro þeþin,</L>
<L>and till cristes incarnacione <MILESTONE N="1739"/></L>
<L>foure hundreth ȝere was seþin.</L>
</LG>
<LG N="146">
<HEAD>(146)</HEAD>
<L>Þus oure law if we lely luke,</L>
<L>þis proues oure prophecy,</L>
<L>þat Ihesus flessch and blude bath toke</L>
<L>of his moder mary <MILESTONE N="1744"/></L>
<L>V thowsand ȝere, als sais þis boke,</L>
<L>and fiue hundreth þarby,</L>
<L>sen þis werld was wroght ilka noke.</L>
<L>and ouer sais ysai: <MILESTONE N="1748"/></L>
<L>'of þe rotes of Iesse,'</L>
<L>he sais, 'a wand sall spring</L>
<L>and a flowre faire and fre</L>
<L>þat sall gouern al thing;' <MILESTONE N="1752"/></L>
</LG>
<LG N="147">
<HEAD>(147)</HEAD>
<L>'And on þat flowre,' he sais, 'sal rest</L>
<L>with al gudenes þe haly gast.'</L>
<L>þan may we se, sir, þusgates est,</L>
<L>he was god sun of mightes maste."</L>
<L>þan said sir pilate: "what es best?</L>
<L>oure werk, I wene, be all in waste."</L>
<L><PB N="134" REF="135"/>
þan langer þare wald þai noght rest,</L>
<L>botilk one hame sone gan him haste.</L>
<L>þus beres þaire bokes witnes <MILESTONE N="1761"/></L>
<L>to þam þe soth will ken.</L>
<L>to won whare welth euer es,</L>
<L>God grant vs grace, amen. <MILESTONE N="1764"/></L>
</LG>
<CLOSER>A—M—E—N.</CLOSER>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="version">
<PB N="22" REF="23"/>
<HEAD><HI REND="italic">Harley MS.</HI> TEXT H.</HEAD>
<OPENER>Hic incipit eu<HI REND="italic">a</HI>ngeliu<HI REND="italic">m</HI> Nichodemi.</OPENER>
<LG N="1">
<HEAD>(1)</HEAD>
<L>Bytyd þe tyme Tyberius <MILESTONE UNIT="leaf" N="206"/></L>
<L>Rewled rome w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> realte,</L>
<L>þe same tyme theodosius</L>
<L>was proued prynce in galile, <MILESTONE N="4"/></L>
<L>þis story wrote Nichodemus</L>
<L>In ebrew for full gret daynte;</L>
<L>Sythen þe Emp<HI REND="italic">er</HI>oure Theodosius</L>
<L>Gert it þus t<HI REND="italic">ra</HI>nslate be <MILESTONE N="8"/></L>
<L>þat men may understand,</L>
<L>Both lered &amp; lawed in ledes;</L>
<L>A clerk of yngland</L>
<L>In his remaile þ<HI REND="italic">u</HI>s redes: <MILESTONE N="12"/></L>
</LG>
<LG N="2">
<PB N="24" REF="25" MS="y"/>
<HEAD>(2)</HEAD>
<L>Symon, Zayrus &amp; Cayphas,</L>
<L>Datan &amp; Gamaliel,</L>
<L>Neptalim, Leui a<HI REND="italic">n</HI>d Iudas,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þair accusynges fals &amp; fell, <MILESTONE N="16"/></L>
<L>Alexander and als Annas,</L>
<L>Ogayns Ih<HI REND="italic">es</HI>u þai speke &amp; spell;</L>
<L>Bifor sir Pilate gan þai pass,</L>
<L>þair tales vntyll him gan þai tell: <NOTE PLACE="foot">20. <HI REND="italic">trew</HI> marked for erasure between <HI REND="italic">vn</HI> and <HI REND="italic">tyll.</HI></NOTE></L>
<L>"þis mopp þ<HI REND="italic">a</HI>t merres our men, <MILESTONE N="21"/></L>
<L>Calles him god son of heuen,</L>
<L>His syre, his dam we ken,</L>
<L>Be name we kan þam neuen; <MILESTONE N="24"/></L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>(3)</HEAD>
<L>We wate wele Ioseph was a wryght,</L>
<L>Sothly he was his syre,</L>
<L>And mary vs menes his mod<HI REND="italic">er</HI> hight,</L>
<L>we, whatkyn godes er þire? <MILESTONE N="28"/></L>
<L>He es þair son, þis weryed wight,</L>
<L>þat egges vs all tyll ire;</L>
<L>Our lawes to brek both day &amp; nyght,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t es his most desyre." <MILESTONE N="32"/></L>
<L>Sir Pilate answerd þan:</L>
<L>"Says me whilk er his sawes,</L>
<L>On what man<HI REND="italic">er</HI>e þis man</L>
<L>Alegges ogayne our lawes." <MILESTONE N="36"/></L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>(4)</HEAD>
<L>"Our law vs leres," þan said a Iew,</L>
<L>"þe sabot day to do no thing;</L>
<L>þan wirkes he wond<HI REND="italic">er</HI> werkes new,</L>
<L>Heles all þ<HI REND="italic">a</HI>t askes heleyng, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>þe croked crypels þat we knew,</L>
<L>þis es a wonder thing;</L>
<L><PB N="26" REF="27"/>
He makes þam hale of hyde &amp; hew</L>
<L>Thurgh his fals charmyng." <MILESTONE N="44"/></L>
<L>To Pilate said þai all:</L>
<L>"for soth slyke er his dedes,</L>
<L>Slyke fare he fars w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>all,</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> fendes craft he him fedes."</L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>(5)</HEAD>
<L>Þan said Pilate; "yhe haue no ryght</L>
<L>To blame him bi no way;</L>
<L>His miracles must<HI REND="italic">er</HI>s his myght,</L>
<L>It es noght als yhe say; <MILESTONE N="52"/></L>
<L>Sen he to blynd has gyfen þe syght</L>
<L>And raysed þ<HI REND="italic">a</HI>t byried lay,</L>
<L>whi suld he vnto ded be dyght</L>
<L>þat mendes all þat he may?" <MILESTONE N="56"/></L>
<L>þan all þe Iewes cryde:</L>
<L>"Sir Pilate, we þe pray,</L>
<L>Bryng him to barr þis tyde</L>
<L>þat makes vs all þis dray." <MILESTONE N="60"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>(6)</HEAD>
<L>A bedell to bryng him gan he byd,</L>
<L>Romayne he hight, we rede,</L>
<L>And he þat was for curtays kyd</L>
<L>Dyd it sone in dede; <MILESTONE N="64"/></L>
<L>A wonden wrethe þ<HI REND="italic">a</HI>t his heued hyd</L>
<L>Spred he all furth on brede:</L>
<L>"Lord, þe to call domesman me dyd,</L>
<L>Bot walk in on þis wede." <MILESTONE N="68"/></L>
<L>þe Iewes all of þ<HI REND="italic">a</HI>t gate</L>
<L>wex all full gull &amp; grene</L>
<L>And said to sir Pilate:</L>
<L>"A deuell, what may þis mene? <MILESTONE N="72"/></L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>(7)</HEAD>
<L>Þe bedell suld to þe be trew</L>
<L>And do þi comandment;</L>
<L><PB N="28" REF="29"/>
On knese here kneled he to Ih<HI REND="italic">es</HI>u</L>
<L>Right in þine awen p<HI REND="italic">re</HI>sent; <MILESTONE N="76"/></L>
<L>vs noyes gretely þir notes new,</L>
<L>we toke þarto gud tent,</L>
<L>Slyke curtasy vnto him he knew,</L>
<L>Ryght on his wreth he went." <MILESTONE N="80"/></L>
<L>þai asked him whi he kyd</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u slyke curtasy;</L>
<L>And he said: "þ<HI REND="italic">a</HI>t I did</L>
<L>I had encheson why; <MILESTONE N="84"/></L>
</LG>
<LG N="8">
<HEAD>(8)</HEAD>
<L>Tyll alexander, wele yhe wate,</L>
<L>In message was I made,</L>
<L>To Ierusalem I come so late</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t tyll þe morn I bade; <MILESTONE N="88"/></L>
<L>Þis Ih<HI REND="italic">esu</HI>s on ane Ass þare sate</L>
<L>And thurgh þe toune he rade;</L>
<L>Childer bifor him in þe gate</L>
<L>Spred þair clothes on brade, <MILESTONE N="92"/></L>
<L>Tyll him all gan þai bow;</L>
<L>'Osanna,' was þair sang,</L>
<L>'Blyssed be he þ<HI REND="italic">a</HI>t comes now <MILESTONE UNIT="lf." N="206, bk."/></L>
<L>In godes name vs omang.'" <MILESTONE N="96"/></L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>(9)</HEAD>
<L>Þan said þe Iewes: "t<HI REND="italic">ra</HI>ytour vntrew,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> lyes þou has vs led,</L>
<L>þare carpyng þare no thing þou knew,</L>
<L>we lay our heuedes in wed; <MILESTONE N="100"/></L>
<L>Ierusalem langage es hebrew,</L>
<L>ffull fre þethen was þou fed."</L>
<L>He said: "I spyrd at men Inoghe</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t in þat burgh war bred." <MILESTONE N="104"/></L>
<L>"Osanna," q<HI REND="italic">ua</HI>d Pilate,</L>
<L>"what es þat forto say?"</L>
<L>þai said: "it menes allgate</L>
<L>'Lord, saue vs, we þe pray.'" <MILESTONE N="108"/></L>
</LG>
<LG N="10">
<PB N="30" REF="31"/>
<HEAD>(10)</HEAD>
<L>Þan said Pilate: "me think in thoght</L>
<L>þe bedell wrang yhe blame;</L>
<L>yho<HI REND="italic">u</HI>r childer sawes forsake yhe noght,</L>
<L>yh<HI REND="italic">our</HI>seluen says þe same; <MILESTONE N="112"/></L>
<L>Bot, bedell, to barr sen þou him broght</L>
<L>To scheld þiself fro schame,</L>
<L>Haue him furth þ<HI REND="italic">at</HI> þou wirschip wroght</L>
<L>&amp; call him in by name." <MILESTONE N="116"/></L>
<L>Out of þ<HI REND="italic">at</HI> rout Romayne</L>
<L>Our lord Ih<HI REND="italic">es</HI>u he ledes,</L>
<L>And calles him in ogayne,</L>
<L>Als he þ<HI REND="italic">at</HI> domesman dredes. <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>(11)</HEAD>
<L>Of Emp<HI REND="italic">er</HI>ours þ<HI REND="italic">at</HI> are had bene</L>
<L>þis was vsed in þat land,</L>
<L>ffor folk suld on þair menskes mene,</L>
<L>Men suld hald in þair hand <MILESTONE N="124"/></L>
<L>þair armes sett on schaftes sene,</L>
<L>G<HI REND="italic">ra</HI>ythed of gold gleterand;</L>
<L>So did þai þare þ<HI REND="italic">at</HI> day bidene,</L>
<L>And stabilly gan þai stand; <MILESTONE N="128"/></L>
<L>when he þat all sall weld</L>
<L>was led into þe hall,</L>
<L>þe heuedes halely gan held</L>
<L>A<HI REND="italic">n</HI>d did him honoure all. <MILESTONE N="132"/></L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>(12)</HEAD>
<L>Þan þe Iewes full sterne &amp; stout</L>
<L>Said: "þis es hard hethyng,</L>
<L>þir lurdans lattes þair schaftes lout</L>
<L>And wroght him wirschipyng." <MILESTONE N="136"/></L>
<L><PB N="32" REF="33"/>
þan Pilate asked þam all obout:</L>
<L>"whi did yhe swilk a thing?"</L>
<L>þai sad: "we do yhow out of dout, <NOTE PLACE="foot">139. Horst. <HI REND="italic">sa(i)d.</HI></NOTE></L>
<L>It was noght our wyttyng, <MILESTONE N="140"/> <NOTE PLACE="foot">140. Horst. <HI REND="italic">wytting.</HI></NOTE></L>
<L>we toke no tent him tyll,</L>
<L>þe ban<HI REND="italic">er</HI>s gan him bow;</L>
<L>It was ogayns our will,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t sall yhe trewly trow." <MILESTONE N="144"/></L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>(13)</HEAD>
<L>Þai said þ<HI REND="italic">a</HI>t it was witerly</L>
<L>Ogayns þair will allgate;</L>
<L>þe Iewes þan full loud gan cry</L>
<L>And pleyned þam to Pilate; <MILESTONE N="148"/></L>
<L>He bad þam tak men more myghty,</L>
<L>Strang &amp; stabyll of state,</L>
<L>And lat þam hald þe schaftes in hy,</L>
<L>þair barett to abate. <MILESTONE N="152"/></L>
<L>In þair iewry aywhare</L>
<L>On ilk syde haue þai soght,</L>
<L>Of men þ<HI REND="italic">a</HI>t myghty ware</L>
<L>þe boldest haue þai broght. <MILESTONE N="156"/></L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>(14)</HEAD>
<L>Sir Pilate to þase Iewes þan sware,</L>
<L>Suld hold þa schaftes in hand:</L>
<L>"If þai lout vnto Ih<HI REND="italic">es</HI>u mare,</L>
<L>yhe sall lose lyfe and land." <MILESTONE N="160"/></L>
<L>þe men þ<HI REND="italic">a</HI>t wyght &amp; willy ware</L>
<L>Said: "to þi steuen we stand;</L>
<L>Whase heued so heldes brede of ane hare,</L>
<L>Hardily hag of his hand."</L>
<L>"Haue Ih<HI REND="italic">esu</HI>s out of þe hall," <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Said Pilate þe bedell vntyll,</L>
<L>"And eft in þou him call,</L>
<L>On what wise so þou will." <MILESTONE N="168"/></L>
</LG>
<LG N="15">
<PB N="34" REF="35"/>
<HEAD>(15)</HEAD>
<L>His heued vnhyld on knese he kneled,</L>
<L>His clathes on bred he spred,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> all wirschip þ<HI REND="italic">a</HI>t he couth weld</L>
<L>Our lord eft in he led; <MILESTONE N="172"/></L>
<L>þe heuedes on heght halely gan held</L>
<L>And bowyng to him þai bed;</L>
<L>þe men when þai þam fayland feld</L>
<L>Drowped &amp; war adred. <MILESTONE N="176"/></L>
<L>when Pilate saw in syght</L>
<L>How þe baners gan bow,</L>
<L>ffor dred he rayse vpryght</L>
<L>Ogayns our lord Ih<HI REND="italic">es</HI>u. <MILESTONE N="180"/></L>
</LG>
<LG N="16">
<HEAD>(16)</HEAD>
<L>Broght was he þus to barr ogayne,</L>
<L>þe kyng of all mankyn;</L>
<L>þe fende þan thoght: "if he war slayne,</L>
<L>He suld saue men of syn, <MILESTONE N="184"/></L>
<L>And sawles þ<HI REND="italic">a</HI>t he had tane w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> trayne</L>
<L>ffro him þ<HI REND="italic">a</HI>t tyme suld twyne."</L>
<L>fforþi he dose his myght &amp; mayne <NOTE PLACE="foot">187. <HI REND="italic">ffor</HI>þ<HI REND="italic">i:</HI> Horst. þ<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>To ger þat bargan blyn; <MILESTONE N="188"/></L>
<L>On þe nyght als ane aungell</L>
<L>He appered to Pilates wyfe:</L>
<L>"vnto þi lord þou tell <MILESTONE UNIT="leaf" N="207"/></L>
<L>He lett noght ih<HI REND="italic">esu</HI>s lyf." <MILESTONE N="192"/></L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>(17)</HEAD>
<L>Sir Pilates wife, dame p<HI REND="italic">ro</HI>cula,</L>
<L>Till hir lord þus gan say:</L>
<L>"Deme noght ih<HI REND="italic">esu</HI>s tyll ne fra,</L>
<L>Bot mensk him þ<HI REND="italic">a</HI>t yhe may, <MILESTONE N="196"/></L>
<L>I haue bene dreched w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> dremes swa</L>
<L>þis ilk nyght als I lay;</L>
<L>If ȝe him deme to ded at ga,</L>
<L>Our welth mon wend oway." <MILESTONE N="200"/></L>
<L><PB N="36" REF="37"/>
Pilate als man amayde</L>
<L>Stode in a gret stody,</L>
<L>Sythen to þe Iewes he said:</L>
<L>"yhe wregh him wrangwisly; <MILESTONE N="204"/></L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>(18)</HEAD>
<L>My wife, yhe wate wele, es no Iew,</L>
<L>Scho es a sarizene;</L>
<L>Mynsters has scho made yhow new</L>
<L>And done gud dedes bydene; <MILESTONE N="208"/></L>
<L>Scho sais es gud &amp; trew,</L>
<L>Slepand þ<HI REND="italic">us</HI> has scho sene;</L>
<L>If we him reyne, it mon vs rew</L>
<L>Euermore þaron to mene." <MILESTONE N="212"/></L>
<L>þai said: "þis wist we are,</L>
<L>Ilk man þe soth may se;</L>
<L>He fars w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> fendes fare,</L>
<L>wyched þi wyf has he." <MILESTONE N="216"/></L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>(19)</HEAD>
<L>Sir Pilate said: "it m<HI REND="italic">er</HI>uayles me</L>
<L>þat þou standes so styll,</L>
<L>Sen þ<HI REND="italic">a</HI>t þiself þe soth may se</L>
<L>what þai tell þe vntyll." <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Crist said: "ilk man a mowth has fre</L>
<L>To weld at his awen will;</L>
<L>þare wordes full wyde sall wyten be</L>
<L>whether þai be gud or ill." <MILESTONE N="224"/></L>
<L>"Ih<HI REND="italic">esu</HI>s, lat be þi dyn!"</L>
<L>Said all þe Iewes on raw,</L>
<L>"A horcop born in syn</L>
<L>Ilkane wele we þe knaw; <MILESTONE N="228"/></L>
</LG>
<LG N="20">
<HEAD>(20)</HEAD>
<L>We wate wele for þi sake was slayne</L>
<L>All þe barnes in bethleem born;</L>
<L>To fle w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þe þi frendes war fayne,</L>
<L>And els had þi lyfe bene lorn;</L>
<L><PB N="38" REF="39"/>
when Herode dyed, es noght at layn,</L>
<L>þat þi ded hertly had sworn,</L>
<L>Till yho<HI REND="italic">ur</HI> contre yhe come ogayn</L>
<L>þat yhe war fled fro byforn." <MILESTONE N="236"/></L>
<L>Pilate said: "es þis he</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t Herode soght to sla?"</L>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">þ very large and ornamental.</NOTE>Þai said: "sir, yha parde,</L>
<L>Bot þus he passed him fra." <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>(21)</HEAD>
<L>Pilate when he herd how it was,</L>
<L>He dred mykell þe mare;</L>
<L>He chesed a quest on him to pas</L>
<L>And bi þair law þai sware, <MILESTONE N="244"/></L>
<L>þai said to Pilate &amp; to Cayphas:</L>
<L>"þe soth we will noght spare,</L>
<L>Mary w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> Ioseph wedded was,</L>
<L>At þair wedyng we ware." <MILESTONE N="248"/></L>
<L>Pilate said to þam þan</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t had blamed him biforne:</L>
<L>"with wrang yhe wregh þis man,</L>
<L>In wedlake was he borne." <MILESTONE N="252"/></L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>(22)</HEAD>
<L>Þan styrt vp Iewes bytt<HI REND="italic">er</HI> &amp; bald</L>
<L>And said to sir Pilate:</L>
<L>"þe tales þ<HI REND="italic">a</HI>t we haue of him tald</L>
<L>will we avow allgate; <MILESTONE N="256"/></L>
<L>At þir men es full lytell hald,</L>
<L>Sir, þai say als þai wate,</L>
<L>þai er bot barnes, sir, be yhe bald,</L>
<L>Comen tyll our law now late." <MILESTONE N="260"/></L>
<L>þis quest stedfast als stele</L>
<L>Said to þase other twelue:</L>
<L>"we er Iewes, witt yhe wele,</L>
<L>Born frely als yho<HI REND="italic">ur</HI>selue." <MILESTONE N="264"/></L>
</LG>
<LG N="23">
<PB N="40" REF="41"/>
<HEAD>(23)</HEAD>
<L>Sir Pilate to bar a boke has broght</L>
<L>þir two questes to twyn;</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> sweryng sall þe soth be soght,</L>
<L>ffyrst quest he bydes bygyn; <MILESTONE N="268"/></L>
<L>And þai say: "nay, þ<HI REND="italic">a</HI>t falles vs noght, <NOTE PLACE="foot">269. <HI REND="italic">falles: s</HI> above line.</NOTE></L>
<L>we say sweryng es syn;</L>
<L>Lat þam swere þat þis wrang has wroght, <NOTE PLACE="foot">271. <HI REND="italic">has: s</HI> above line.</NOTE></L>
<L>All knew we Ih<HI REND="italic">esu</HI>s kyn; <MILESTONE N="272"/></L>
<L>If we be fon gylty</L>
<L>In þis thing that we say,</L>
<L>we oblysch vs forto dy</L>
<L>Bifor domesmen þis day." <MILESTONE N="276"/></L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>(24)</HEAD>
<L>Þan spak Annas &amp; Cayphas</L>
<L>And said to sir Pilate:</L>
<L>"we trow wele Mary wedded was</L>
<L>And þ<HI REND="italic">a</HI>t Ioseph him gate; <MILESTONE N="280"/></L>
<L>Bot tyll aneother poynt we pas</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t sall hald him full hate:</L>
<L>we say a spyrit enclosed he has,</L>
<L>wharethurgh all thynges he wate."</L>
<L>Pilate gert haue out all <MILESTONE N="285"/></L>
<L>þat þan war in þ<HI REND="italic">a</HI>t hows,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">a</HI>t quest gert he call <MILESTONE UNIT="leaf" N="207, bk."/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t proued him born in spowse;</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>(25)</HEAD>
<L>He said: "I fand yhow trew langare,</L>
<L>Telles me now yho<HI REND="italic">ur</HI> rede,</L>
<L>whi hate þir Iewes Ih<HI REND="italic">es</HI>u so sare</L>
<L>And will þus haue him dede?" <MILESTONE N="292"/></L>
<L><PB N="42" REF="43"/>
þai say: "his lessons passes þair lare,</L>
<L>þarfore þai haue hatred,</L>
<L>A<HI REND="italic">n</HI>d als his miracles moues þam mare,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t standes þam mykell in stede."</L>
<L>wrathe es sir Pilate þan <MILESTONE N="297"/></L>
<L>And sais: "þis es envy;</L>
<L>will þai þus deme a man</L>
<L>ffor his gud dedes to dy?" <MILESTONE N="300"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>(26)</HEAD>
<L>Sir Pilate hyghed out of þe hall</L>
<L>And said þe Iewes vntyll:</L>
<L>"I witnes here bifor yhow all</L>
<L>I find in him none ill." <MILESTONE N="304"/></L>
<L>And þai answerd both gret &amp; small:</L>
<L>"Sir, if it war þi will,</L>
<L>we gert him noght befor þe call</L>
<L>To deme w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen skyll." <MILESTONE N="308"/></L>
<L>He says: "þan bus him dy,</L>
<L>I se wele be yho<HI REND="italic">ur</HI> sawes;</L>
<L>Takes him to yhow forþi <MILESTONE N="311"/></L>
<L>And demes him be yho<HI REND="italic">ur</HI> lawes."</L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>(27)</HEAD>
<L>Þan said þe Iewes: "sir, wele þou wate,</L>
<L>God byddes vs sla no man."</L>
<L>vnto þam þus answerd Pilate:</L>
<L>"Byddes god me sla men þan? <MILESTONE N="316"/></L>
<L>I haue wele herd why yhe him hate</L>
<L>And whi yho<HI REND="italic">ur</HI> grefe bigan;</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> my will bese he ded nonegate</L>
<L>Bi no craft þ<HI REND="italic">a</HI>t yhe kan; <MILESTONE N="320"/></L>
<L>It sall noght stand in stede,</L>
<L>ffor certes it war no resoune</L>
<L>At deme a man to ded,</L>
<L>Bot yhe had more enchesoune." <MILESTONE N="324"/></L>
</LG>
<LG N="28">
<PB N="44" REF="45"/>
<HEAD>(28)</HEAD>
<L>He led Ih<HI REND="italic">esu</HI>s þe Iewes fra <NOTE PLACE="foot">325. Horst. <HI REND="italic">Ihu.</HI></NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t bifore stode him by</L>
<L>And said tyll him bitwix þam twa:</L>
<L>"þou es kyng of Iewry?" <MILESTONE N="328"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">esu</HI>s sais: "owth<HI REND="italic">er</HI> was it tald þe swa,</L>
<L>Or þou red ryghtwisly?"</L>
<L>þan said Pilate: "me war full wa</L>
<L>þi folk suld ger þe dy; <MILESTONE N="332"/></L>
<L>þou ert bitane to me</L>
<L>fforto be demed þis day;</L>
<L>Kyng of Iewes if þou be</L>
<L>Answer to þ<HI REND="italic">a</HI>t, I say." <MILESTONE N="336"/></L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>(29)</HEAD>
<L>Ih<HI REND="italic">esu</HI>s said þan to him ogayne:</L>
<L>"My kyngdom es noght here;</L>
<L>If my kyngdom, es noght at layne,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>in þis world now were, <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Or I omang þir Iewes war slayne,</L>
<L>My man þat war me dere</L>
<L>wald putt þam fro þair p<HI REND="italic">ur</HI>pose playne</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> full gret powere." <MILESTONE N="344"/></L>
<L>"þan ertow kyng allgate,"</L>
<L>says Pilate, "sykerly?"</L>
<L>Ih<HI REND="italic">esu</HI>s said to Pilate:</L>
<L>"þou sais it &amp; noght I; <MILESTONE N="348"/></L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>(30)</HEAD>
<L>Comen I am to þis contre</L>
<L>And þareto was I born,</L>
<L>Of sothfastnes wytnes to be</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t was noght sene biforn; <MILESTONE N="352"/></L>
<L>All þ<HI REND="italic">a</HI>t sothfast lythes me</L>
<L>Lely both euen &amp; morn;</L>
<L>þai sall be demed in þair degre</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t sothfastnes has lorn." <MILESTONE N="356"/></L>
<L><PB N="46" REF="47"/>
Pilate þan asked him eft:</L>
<L>"what thing es sothfastnes?"</L>
<L>with þ<HI REND="italic">a</HI>t Ih<HI REND="italic">esu</HI>s he left</L>
<L>Als man þ<HI REND="italic">a</HI>t stonayd es. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<HEAD>(31)</HEAD>
<L>He said vnto þe Iewes all þus: <NOTE PLACE="foot">361. Horst. <HI REND="italic">al.</HI></NOTE></L>
<L>"Sirs, if it war yho<HI REND="italic">ur</HI> wyll,</L>
<L>I haue enquered more of Ih<HI REND="italic">esu</HI>s,</L>
<L>I fynd in him none ill." <MILESTONE N="364"/></L>
<L>þai said: "he was noght wreghed for vs</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen certayne skyll."</L>
<L>Sir Pilate said: "dy sen him bus,</L>
<L>I consent noght þaretyll, <MILESTONE N="368"/></L>
<L>I am withouten gylt,</L>
<L>To proue in yhoure p<HI REND="italic">re</HI>sent;</L>
<L>His blode sall noght be spylt</L>
<L>fforsoth be myne assent." <MILESTONE N="372"/></L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>(32)</HEAD>
<L>To þis answerd þe Iewes all</L>
<L>And made þam wonder wrathe,</L>
<L>þai say: "his blode mot on vs fall</L>
<L>And on our childer bathe." <MILESTONE N="376"/></L>
<L>Sir Pilate said: "p<HI REND="italic">ar</HI>chaunce so sall,</L>
<L>þat es full mykell wathe;</L>
<L>þarfor lat haue him out of hall</L>
<L>A<HI REND="italic">n</HI>d schape w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen skathe."</L>
<L>þai say: "sir, wele þou wate, <MILESTONE N="381"/></L>
<L>we say bot lawfully;</L>
<L>Wha blemys kynges astate <MILESTONE UNIT="leaf" N="208"/></L>
<L>Es wele worth forto dy; <MILESTONE N="384"/></L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>(33)</HEAD>
<L>And whoso sklaunders þe godhede</L>
<L>Es more syn þan swilk seuen;</L>
<L><PB N="48" REF="49"/>
He þat es man w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>oute<HI REND="italic">n</HI> dred</L>
<L>Als god son will him neuen, <MILESTONE N="388"/></L>
<L>He hetes to sytt, who takes hede,</L>
<L>On ryght hand in heuen,</L>
<L>To deme ilk man aft<HI REND="italic">er</HI> his awen dede</L>
<L>At his awen ordenance euen." <MILESTONE N="392"/></L>
<L>Out of þ<HI REND="italic">a</HI>t company</L>
<L>Pilate went Ih<HI REND="italic">es</HI>u vnto</L>
<L>And said: "sir, sykerly,</L>
<L>I ne wayte what es to do." <MILESTONE N="396"/></L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>(34)</HEAD>
<L>Crist said: "als gyfen þe &amp; me,</L>
<L>So bus be done allwyse."</L>
<L>Pilate sais: "how?" &amp; þan says he:</L>
<L>"Als p<HI REND="italic">ro</HI>ues þe p<HI REND="italic">ro</HI>phecyse, <MILESTONE N="400"/></L>
<L>Moyses, Dauid &amp; Iosue,</L>
<L>And other mo þan þese;</L>
<L>Als þai said, bese fullfyld in me,</L>
<L>To suffer &amp; degh &amp; ryse." <MILESTONE N="404"/></L>
<L>Þan Pilate went to hall</L>
<L>Als man þ<HI REND="italic">a</HI>t was amayd</L>
<L>And tald to þe Iewes all</L>
<L>How þ<HI REND="italic">a</HI>t Ih<HI REND="italic">esu</HI>s had said. <MILESTONE N="408"/></L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>(35)</HEAD>
<L>Þan said þe Iewes to Pilate: "lo,</L>
<L>In swilk erroure he dwelles,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> more witnes what suld we do?</L>
<L>Himself full trewly telles." <MILESTONE N="412"/></L>
<L>Pilate said: "takes him yhow vnto,</L>
<L>Sen ilk man þus him melles,</L>
<L>And demes als yhe bygan þis bro,</L>
<L>ffor I will say noght elles." <MILESTONE N="416"/></L>
<L>Þai say: "wha mellyng makes</L>
<L>To man, þis fynd we wryten,</L>
<L>'Ane wane of fourty strakes <MILESTONE N="419"/></L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> yherd he sall be smyten;'</L>
</LG>
<LG N="36">
<PB N="50" REF="51"/>
<HEAD>(36)</HEAD>
<L>Wha sklaund<HI REND="italic">er</HI>s god, yhe wate he mon</L>
<L>Be staned to ded for syn;</L>
<L>He telles yhow þat he es god son,</L>
<L>And we knaw all his kyn; <MILESTONE N="424"/></L>
<L>He says þ<HI REND="italic">a</HI>t he sall sytt in trone,</L>
<L>Þarfore or euer we blyn,</L>
<L>we will þ<HI REND="italic">a</HI>t he on cross be done</L>
<L>And ded for all his dyn; <MILESTONE N="428"/></L>
<L>If he regne sykerly,</L>
<L>All sall turne tyll his lare;</L>
<L>And bett<HI REND="italic">er</HI> es þ<HI REND="italic">a</HI>t a man dy</L>
<L>þan all þe folk forfare." <MILESTONE N="432"/></L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>(37)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot"><HI REND="italic">I:</HI> very large ornamental.</NOTE>In come syr Nichodeme by þan,</L>
<L>was prynce of þe Iewry,</L>
<L>He said: "I red yhe do þis man</L>
<L>No man<HI REND="italic">er</HI>e of vylany; <MILESTONE N="436"/></L>
<L>Slyke sotell talkyng<HI REND="italic">es</HI> als yhe can</L>
<L>And schewes vs openly</L>
<L>was neu<HI REND="italic">er</HI> yhit sen þe world bygan</L>
<L>Sene in prophecy; <MILESTONE N="440"/></L>
<L>And if his fare war fals,</L>
<L>It suld be sene full sone;</L>
<L>His sawes &amp; his dedes als</L>
<L>Suld dy and be vndone. <MILESTONE N="444"/></L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>(38)</HEAD>
<L>When sygnes war schewed thurgh Moyses <NOTE PLACE="foot">445. <HI REND="italic">Moyses:</HI> last <HI REND="italic">s</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Vntyll Pharao þe kyng,</L>
<L>Two witnes, Iamnes &amp; mambres,</L>
<L>Did him full gret hethyng; <MILESTONE N="448"/></L>
<L>Signes þ<HI REND="italic">a</HI>t he schewed made þai lese</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þair fals enchauntyng,</L>
<L>Als godes þam held all hathenes;</L>
<L>Bot lythes þe last endyng; <MILESTONE N="452"/></L>
<L><PB N="52" REF="53"/>
ffor his dedes war sothfast</L>
<L>And þaires bot sorcery;</L>
<L>His dedes sall euermore last,</L>
<L>And þaires bot nedely dy. <MILESTONE N="456"/></L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>(39)</HEAD>
<L>And p<HI REND="italic">ar</HI>chaunce þis man may be sent</L>
<L>A p<HI REND="italic">ro</HI>phet vs forto lere;</L>
<L>I ne wate by whame þ<HI REND="italic">a</HI>t moyses ment</L>
<L>þat telles on þis manere: <MILESTONE N="460"/></L>
<L>'A p<HI REND="italic">ro</HI>phet tyll our lawes bese lent</L>
<L>And borne omanges vs here;'</L>
<L>He said þai sall be schamely schent</L>
<L>Þat him þis will noght here." <MILESTONE N="464"/></L>
<L>Þe Iewes byfor Pilate</L>
<L>Said vnto Nichodeme:</L>
<L>"His lare be þine allgate, <MILESTONE N="467"/></L>
<L>And his pese myght þe yheme."</L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>(40)</HEAD>
<L>Nichodeme answerd &amp; said "amen,"</L>
<L>And held vp both his hend,</L>
<L>"vntyll his lare I tak me þen,</L>
<L>His pese in me myght lend." <MILESTONE N="472"/></L>
<L>Into þe hall þan come þare ten</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t for Lazars war kend,</L>
<L>þai said: "we war vnclene, yhe ken,</L>
<L>Hale thurgh his word we wend."</L>
<L>In come aneother &amp; sayd: <MILESTONE N="477"/></L>
<L>"Sir, blynd borne was I,</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="208, bk."/> Handes on myne eghen he layd,</L>
<L>Þus saw I sykerly."</L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>(41)</HEAD>
<L>Aneother said: "syrs, seke I lay</L>
<L>ffourty yhere all bot twa,</L>
<L><PB N="54" REF="55"/>
I asked m<HI REND="italic">er</HI>cy, &amp; he gan say:</L>
<L>'Tyte tak þi bed and ga!' <MILESTONE N="484"/></L>
<L>Sone was I heled &amp; went my way."</L>
<L>Þus come ay ma and ma,</L>
<L>þai said: "syrs, no man nowmbre may</L>
<L>How many he has heled swa." <MILESTONE N="488"/></L>
<L>All halely say þai þus:</L>
<L>"A gret p<HI REND="italic">ro</HI>phet es he,</L>
<L>Our sauyo<HI REND="italic">ur</HI> dere Ih<HI REND="italic">esu</HI>s,</L>
<L>Blyssed ay myght he be." <MILESTONE N="492"/></L>
</LG>
<LG N="42">
<HEAD>(42)</HEAD>
<L>"Yho<HI REND="italic">ur</HI> p<HI REND="italic">re</HI>stes, yho<HI REND="italic">ur</HI> bysschopes," q<HI REND="italic">ua</HI>d Pilate,</L>
<L>"þusgate whi hele noght þai?"</L>
<L>And þai answerd &amp; said: "we ne wate,</L>
<L>Bot þus wirkes he allway; <MILESTONE N="496"/></L>
<L>Ane Lazar þ<HI REND="italic">a</HI>t was ded now late</L>
<L>And in his graue lang lay,</L>
<L>He lyfes ogayne in full gud state,</L>
<L>þis es soth þat we say." <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Hereof had Pilate dred</L>
<L>And said: "whi will yhe spyll</L>
<L>þe man þ<HI REND="italic">a</HI>t helpes in nede</L>
<L>All þ<HI REND="italic">a</HI>t will call him tyll?" <MILESTONE N="504"/></L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>(43)</HEAD>
<L>He called Nichodeme &amp; þ<HI REND="italic">a</HI>t quest</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he fand trew allgate</L>
<L>And said: "lordynges, how hald yhe best?</L>
<L>þir folk falles in debate." <MILESTONE N="508"/></L>
<L>And þai said: "syr, als haue we rest,</L>
<L>what es to do we ne wate;</L>
<L>þam forto pay er we noght p<HI REND="italic">re</HI>st,</L>
<L>fforto less his astate; <MILESTONE N="512"/></L>
<L>we pray god þ<HI REND="italic">a</HI>t he send</L>
<L>Ryght dome þam omang,</L>
<L>On þam self mot it lend <MILESTONE N="515"/></L>
<L>wha dose ryght &amp; wha wrang."</L>
</LG>
<LG N="44">
<PB N="56" REF="57"/>
<HEAD>(44)</HEAD>
<L>At Pasch of Iewes þe custom was</L>
<L>Ane of p<HI REND="italic">re</HI>son to slake,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen dome to latt him pas</L>
<L>ffor þ<HI REND="italic">a</HI>t hegh fest sake. <MILESTONE N="520"/> <NOTE PLACE="foot">520. <HI REND="italic">hegh: gh</HI> inserted above line.</NOTE></L>
<L>A pryson þai had hight Barabas</L>
<L>þat murthers gan make;</L>
<L>Whether him or Ih<HI REND="italic">es</HI>u, pilate ass,</L>
<L>þai will fro presone take, <MILESTONE N="524"/></L>
<L>þai cryed fast: "Baraban!"</L>
<L>And Pilate askes þam all:</L>
<L>"What sall Ih<HI REND="italic">esu</HI>s do þan?"</L>
<L>þai say: "cross him þou sall; <MILESTONE N="528"/></L>
</LG>
<LG N="45">
<HEAD>(45)</HEAD>
<L>Bot þou do so, it es wele sene</L>
<L>þou ert noght Cesares frende;</L>
<L>who makes þam kyng, w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen wene</L>
<L>Ogayns Cesare þai wende." <MILESTONE N="532"/></L>
<L>And Pilate said þan in a tene:</L>
<L>"yhe folk full of þe fende,</L>
<L>Tyll yho<HI REND="italic">ur</HI> belders ay haue yhe bene</L>
<L>Schrewes &amp; ill ay at þe ende."</L>
<L>ffor wroth þai wex nere wode <MILESTONE N="537"/></L>
<L>And said: "whi says þou so?</L>
<L>who did vs eu<HI REND="italic">er</HI> yhit gud, <MILESTONE N="539"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">at</HI> we ne dyd þam slyke two?"</L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>(46)</HEAD>
<L>"ffro Egypp," said he, "yhe war led</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> moyses þe trew p<HI REND="italic">ro</HI>phete,</L>
<L>ffro Pharao thurgh þe cee yhe fled</L>
<L>And fyled noght yho<HI REND="italic">ur</HI> fette; <MILESTONE N="544"/></L>
<L>In wildernes, when god yhow fed</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> aungell mete full swete,</L>
<L>ffowles to yho<HI REND="italic">ur</HI> fode þ<HI REND="italic">a</HI>t neu<HI REND="italic">er</HI> war bred</L>
<L>And rayne fro heuen he lete; <MILESTONE N="548"/></L>
<L><PB N="58" REF="59"/>
Out of þe stane he sent</L>
<L>ffressch wat<HI REND="italic">er</HI> wyterly;</L>
<L>yhe brak his comament</L>
<L>&amp; lyfed on mawmetry; <MILESTONE N="552"/></L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>(47)</HEAD>
<L>Bot þ<HI REND="italic">a</HI>t Moyses gan for yhow p<HI REND="italic">ra</HI>y,</L>
<L>God had fordone yhow þare;</L>
<L>And here þis man þ<HI REND="italic">a</HI>t ilka day</L>
<L>heles yhow seke and sare, <MILESTONE N="556"/></L>
<L>ffor I deme noght vnto yho<HI REND="italic">ur</HI> pay</L>
<L>Bot wald þe gyltles spare;</L>
<L>I am noght Cesars frend, yhe say,</L>
<L>Þis es vnryghtwyse fare." <MILESTONE N="560"/></L>
<L>þai say: "we haue no kyng</L>
<L>Bot þe Emp<HI REND="italic">er</HI>oure of Rome;</L>
<L>To trow on þis tratylling</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t war no ryghtwys dome. <MILESTONE N="564"/></L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>(48)</HEAD>
<L>We fynd how thre kynges here biforne</L>
<L>ffro Perse to bethleem soght,</L>
<L>þai asked whare þe kyng of Iewes was borne</L>
<L>And tyll him offrandes broght; <MILESTONE N="568"/></L>
<L>Bot when Herod wist on þe morne</L>
<L>On what wise þai had wroght,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he &amp; þai both suld be lorne,</L>
<L>þis was in herodes thoght; <MILESTONE N="572"/></L>
<L>ffor he knew noght him þis,</L>
<L>All childer bad he sla</L>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">þ very large and ornamental.</NOTE>Þat of twa yhere oght mys, <MILESTONE UNIT="leaf" N="209"/></L>
<L>And yhit he skaped him fra." <MILESTONE N="576"/></L>
</LG>
<LG N="49">
<HEAD>(49)</HEAD>
<L>Pilate hereof had gret Pete</L>
<L>And bad all men be styll:</L>
<L>"w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen cause þa kynges thre</L>
<L>Soght noght so fer him tyll." <MILESTONE N="580"/></L>
<L><PB N="60" REF="61"/>
wat<HI REND="italic">er</HI> wightly askes he</L>
<L>And wessch his hend by skyll:</L>
<L>"I am gyltles, als yhe sall se,</L>
<L>þis ryghtwys blode to spyll." <MILESTONE N="584"/></L>
<L>þan cryed þe Iewes all:</L>
<L>"þareof haue þou no dout,</L>
<L>þis blode on vs myght fall,</L>
<L>Put vs in &amp; þe out." <MILESTONE N="588"/></L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>(50)</HEAD>
<L>Þan gert Pilate vnto bar bryng</L>
<L>Knyghtes full gret plente,</L>
<L>He says: "his folk vnproues him kyng,</L>
<L>And kyngdom claymes he; <MILESTONE N="592"/></L>
<L>þarfore w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> skourges yhe sall him dyng,</L>
<L>þus byd I þat it be,</L>
<L>Sythen on a cross yhe sall him hyng</L>
<L>Hegh þ<HI REND="italic">a</HI>t þe men may se; <MILESTONE N="596"/></L>
<L>A thef on ayther syde</L>
<L>yhe do at my byddyng,</L>
<L>Als kyng of mykell pryde <MILESTONE N="599"/></L>
<L>In myddes yhe sall him hyng."</L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>(51)</HEAD>
<L>Þase knyghtes kene layd hand him on</L>
<L>And led whare he suld dy,</L>
<L>His clothes þai dof, on him þai don</L>
<L>A whyte towayle in hy, <MILESTONE N="604"/></L>
<L>A purpure mantyll þareopon</L>
<L>And hyd his eghen hastily;</L>
<L>þare þai defouled him als a fon</L>
<L>And kyng of Iewes gan cry; <MILESTONE N="608"/></L>
<L><PB N="62" REF="63"/>
A crowne of thorne full sare</L>
<L>To threst þai haue bygon</L>
<L>On his heued, tyll þe hare</L>
<L>was all of blode byron; <MILESTONE N="612"/></L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>(52)</HEAD>
<L>On rode þai raysed him þan gud spede,</L>
<L>A thefe on ayther syde;</L>
<L>Aysell &amp; gall raysed on a rede</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>in a spownge þai hyde, <MILESTONE N="616"/></L>
<L>vntyll his mowthe at drynk þai bede,</L>
<L>And Ih<HI REND="italic">esu</HI>s said þ<HI REND="italic">a</HI>t tyde:</L>
<L>"ffader, forgyf þir men þair dede</L>
<L>Of þis bale þat I byde." <MILESTONE N="620"/></L>
<L>þe Iewes þan þat þare stode</L>
<L>said: "god son if þou be,</L>
<L>Come doune now fro þ<HI REND="italic">a</HI>t rode,</L>
<L>And we sall trow in þe." <MILESTONE N="624"/></L>
</LG>
<LG N="53">
<HEAD>(53)</HEAD>
<L>A blynd knyght, so thoght þam best,</L>
<L>A spere þai gaf gud spede;</L>
<L>To Ih<HI REND="italic">es</HI>u syde þai gan it threst,</L>
<L>And blode and wat<HI REND="italic">er</HI> out yhede.</L>
<L>Pilate, for folk by est &amp; west <MILESTONE N="629"/></L>
<L>Suld haue mynde of þ<HI REND="italic">a</HI>t dede,</L>
<L>A byll obouen his heued he fest</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ilka man myht rede, <MILESTONE N="632"/></L>
<L>Latyn, Ebrew and grew;</L>
<L>His tytell was þusgate:</L>
<L>"þis ilk man es Ihesu,</L>
<L>kyng of Iewes," þus he wrate. <MILESTONE N="636"/></L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>(54)</HEAD>
<L>On his left syde hang Iesmas</L>
<L>And said to him bi name:</L>
<L>"If þou be god, hethen lat vs pas,</L>
<L>Saue þe &amp; vs fro schame!" <MILESTONE N="640"/></L>
<L><PB N="64" REF="65"/>
And on his ryght hand hynged Dismas,</L>
<L>His fere fast gan he blame:</L>
<L>"Als þou has serued so þou has,</L>
<L>And I may say þe same; <MILESTONE N="644"/></L>
<L>Ouer lytell god þou dredes,</L>
<L>we haue þis for our gylt,</L>
<L>And he for his gud dedes</L>
<L>fful wrangwisly es spylt." <MILESTONE N="648"/></L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>(55)</HEAD>
<L>Vnto Ih<HI REND="italic">es</HI>u gan he pray:</L>
<L>"Als þou es heghe Iustyse,</L>
<L>when þou comes in þi regne for ay,</L>
<L>Mend me w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þi mercyse." <MILESTONE N="652"/></L>
<L>And Ih<HI REND="italic">esu</HI>s sone to him gan say</L>
<L>And answer on þis wyse:</L>
<L>"I hete þe forto be þis day</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> me in paradyse." <MILESTONE N="656"/></L>
<L>At vnderon was þis done,</L>
<L>Omang þam wex it myrk,</L>
<L>þe son wex dyme full sone,</L>
<L>þe vaile rafe in þe kyrk. <MILESTONE N="660"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>(56)</HEAD>
<L>In þis ilk story als we rede,</L>
<L>who will it vnderstand,</L>
<L>Ane aungell was sene do þ<HI REND="italic">a</HI>t dede</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> a swerd bryght brynand, <MILESTONE N="664"/></L>
<L>He said: "I come, whasom takes hede,</L>
<L>Als witnes and warand</L>
<L>Of Ih<HI REND="italic">es</HI>u dede þ<HI REND="italic">a</HI>t yhe se blede,</L>
<L>Nayled thurgh fote &amp; hand." <MILESTONE N="668"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">esu</HI>s said: "in þi hend,</L>
<L>My fader of myghtes mast,</L>
<L>My saule now sall I send." <MILESTONE UNIT="leaf" N="209, bk."/></L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þis he gaf þe gaste. <MILESTONE N="672"/></L>
</LG>
<LG N="57">
<PB N="66" REF="67"/>
<HEAD>(57)</HEAD>
<L>Centurio said, when he suld dy,</L>
<L>vnto þe Iewes full ryght:</L>
<L>"þis ilk was god son sykerly,</L>
<L>þat þus to ded es dyght." <MILESTONE N="676"/></L>
<L>And many other þ<HI REND="italic">a</HI>t stode him by</L>
<L>And saw þis selcouth syght</L>
<L>Knocked on þair brestes &amp; cryed m<HI REND="italic">er</HI>cy</L>
<L>And mended þam at þair myght.</L>
<L>Of þis wonderfull dede <MILESTONE N="681"/></L>
<L>when sir Pilate herd say,</L>
<L>ffor dole and als for dred</L>
<L>He ette no mete þ<HI REND="italic">a</HI>t day. <MILESTONE N="684"/></L>
<LG N="58">
<HEAD>(58)</HEAD>
<L>Þan Pilate sembled þe Iewes all</L>
<L>And said: "what es yho<HI REND="italic">ur</HI> rede?</L>
<L>Swilk ferlies wist we neu<HI REND="italic">er</HI> bifall</L>
<L>Als fell in Ih<HI REND="italic">es</HI>u ded."</L>
<L>þai said: "sir, clerkes þe clyppes it call</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t made þe son so red."</L>
<L>He asked: "what made þe stanes so small</L>
<L>þat none myght styr of þe stede?</L>
<L>Allso, what raue þe vayle <MILESTONE N="693"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t in yho<HI REND="italic">ur</HI> temple hang?</L>
<L>vs all to wrotherhail</L>
<L>I dout we haue done wrang." <MILESTONE N="696"/></L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>(59)</HEAD>
<L>Centurio come forth bi þan</L>
<L>And other þat w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> him ware;</L>
<L>Till all þe Iewes þus þai bigan</L>
<L>To tell þis ferly fare: <MILESTONE N="700"/></L>
<L>"Of wreghyng of þis ryghtwisman</L>
<L>yhe may yhow dred full sare;</L>
<L>þe sonne at his ded wex all wan</L>
<L>wele thre myle way or mare, <MILESTONE N="704"/></L>
<L><PB N="68" REF="69"/>
þe stanes in sonder brak,</L>
<L>þe erth trembled &amp; quaked,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> noys als man it spak, <NOTE PLACE="foot">707. Horst. <HI REND="italic">uoys.</HI></NOTE></L>
<L>Slyke mane for him it maked; <MILESTONE N="708"/></L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>(60)</HEAD>
<L>Ded men er rysen out of þair g<HI REND="italic">ra</HI>ue</L>
<L>Ryght in our aller syght;</L>
<L>þarfore we trow &amp; hope we haue</L>
<L>He was god son full ryght." <MILESTONE N="712"/></L>
<L>Als þai all þus togyder straue,</L>
<L>To Pilate come a knyght,</L>
<L>And Ih<HI REND="italic">es</HI>u cors fast gan he craue</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þus to ded was dyght; <MILESTONE N="716"/></L>
<L>Pilate g<HI REND="italic">ra</HI>unted þ<HI REND="italic">a</HI>t bone</L>
<L>Till Ioseph of Aramathi;</L>
<L>And he fra þe cross full sone</L>
<L>Toke doune þ<HI REND="italic">a</HI>t blyssed body. <MILESTONE N="720"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>(61)</HEAD>
<L>He wand þ<HI REND="italic">a</HI>t cors w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> gud entent</L>
<L>In sendell new &amp; clene</L>
<L>And layd it in his monument</L>
<L>whare nane bifore had bene. <MILESTONE N="724"/></L>
<L>Þan said þe Iewes w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> ane assent:</L>
<L>"Als ill we sall him tene."</L>
<L>Men forto seke him haue þai sent,</L>
<L>And he dar noght be sene. <MILESTONE N="728"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t quest þ<HI REND="italic">a</HI>t gan him deme</L>
<L>Trew in sposage borne,</L>
<L>And ryghtwise Nichodeme,</L>
<L>To sla all haue þai sworne; <MILESTONE N="732"/></L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>(62)</HEAD>
<L>And forto sla all haue þai thoght</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t heled of Ih<HI REND="italic">es</HI>u ware;</L>
<L>þai bad sone þ<HI REND="italic">a</HI>t men spare þam noght,</L>
<L>So war þai greued sare. <MILESTONE N="736"/></L>
<L><PB N="70" REF="71"/>
Sone when þai war togyder broght,</L>
<L>þe maist<HI REND="italic">er</HI>s of þair lare,</L>
<L>To þe temple NIchodeme þam soght,</L>
<L>To speke he wald noght spare, <MILESTONE N="740"/></L>
<L>He said: "yhe wers þan wode,</L>
<L>How dar yhe negh þis stede</L>
<L>And yho<HI REND="italic">ur</HI> handes full of blode</L>
<L>Of ryghtwys Ih<HI REND="italic">esu</HI>s dede?" <MILESTONE N="744"/></L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>(63)</HEAD>
<L>Þe Iewes þan answerd all in fere:</L>
<L>"þou outcast of all men,</L>
<L>How dar þou negh þis temple nere,</L>
<L>His frend se we þe ken? <MILESTONE N="748"/></L>
<L>Sen þ<HI REND="italic">a</HI>t þou held his dedes so dere,</L>
<L>His pese we þe byken,</L>
<L>And his lare lyght opon þe here." <NOTE PLACE="foot">751. MS. possibly <HI REND="italic">apon.</HI></NOTE></L>
<L>He answerd &amp; said: "ameN!"</L>
<L>when all þir sawes war sayd, <MILESTONE N="753"/></L>
<L>Ioseph of Aramathy</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t him in graue had layd</L>
<L>Come in all openly; <MILESTONE N="756"/></L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>(64)</HEAD>
<L>He said: "lordynges, als god yhow saue,</L>
<L>whi er yhe wrathe w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> me?</L>
<L>ffor I layd Ih<HI REND="italic">esu</HI>s in his graue</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t yhe hanged on rode-tre? <MILESTONE N="760"/></L>
<L>with full gret wrang slane him yhe haue,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t sall men here &amp; se;</L>
<L>when yhe bifor sir Pilate straue,</L>
<L>Als yhe said sall it be; <MILESTONE N="764"/></L>
<L>when Pilate wesch his hend</L>
<L>Him gyltles forto make,</L>
<L>Yhe bad on yhow descend <MILESTONE UNIT="leaf" N="210"/></L>
<L>His blode, vengance &amp; wrake."</L>
</LG>
<LG N="65">
<PB N="72" REF="73"/>
<HEAD>(65)</HEAD>
<L>Omang þam þar<HI REND="italic">e</HI> was Ioseph tane,</L>
<L>In p<HI REND="italic">re</HI>soune þai him kast,</L>
<L>Had no wyndow and dore bot ane,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">a</HI>t þai sperd full fast; <MILESTONE N="772"/></L>
<L>þai said halely he suld be slane</L>
<L>when þair sabot war past;</L>
<L>On þe dore þai sett þair seles ilk ane</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> lokkes þ<HI REND="italic">a</HI>t wele wald last.</L>
<L>"ffor he gan Ih<HI REND="italic">esu</HI> graue," <MILESTONE N="777"/></L>
<L>þai say, "fer in þe feld</L>
<L>His beriele sall he haue,</L>
<L>wyld bestes his banes to weld."</L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>(66)</HEAD>
<L>Aft<HI REND="italic">er</HI> þair sabot day alssone</L>
<L>Of Ioseph haue þai thoght:</L>
<L>"He sall be ded be son &amp; mone</L>
<L>ffor þ<HI REND="italic">a</HI>t werk he has wroght." <MILESTONE N="784"/></L>
<L>þai hyed þam w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen hone</L>
<L>And wend him furth haue broght,</L>
<L>þai bad þe dore tyte be vndone,</L>
<L>Bot Ioseph fand þai noght. <MILESTONE N="788"/></L>
<L>"Allas!" þan gan þai say,</L>
<L>"þis es a wonder thyng,</L>
<L>How myght he wyn oway</L>
<L>þus in our awen kepyng?" <MILESTONE N="792"/></L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>(67)</HEAD>
<L>Þan come a knyght of þam þ<HI REND="italic">a</HI>t woke</L>
<L>Ih<HI REND="italic">esu</HI>s in þe monument:</L>
<L>"þat body þ<HI REND="italic">a</HI>t yhe vs bitoke</L>
<L>Es rysen and fro vs went; <MILESTONE N="796"/></L>
<L>þe erth trembled &amp; all toschoke,</L>
<L>Ane aungell doune was sent,</L>
<L><PB N="74" REF="75"/>
we dared for dred &amp; durst noght luke,</L>
<L>Ne to him tak no tent; <MILESTONE N="800"/></L>
<L>þe mykell stane þ<HI REND="italic">a</HI>t lay</L>
<L>His rysyng forto lett</L>
<L>þat aungell put oway</L>
<L>And þareopon him sett. <MILESTONE N="804"/></L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>(68)</HEAD>
<L>He bad wemen be noght affrayd</L>
<L>þat war of his meneyhe:</L>
<L>"ffor he es rysen, þarfor bese payd,</L>
<L>Comes nere þe soth to se! <MILESTONE N="808"/></L>
<L>þis es þe place whare he was layd,</L>
<L>Ga byddes his appestels be,</L>
<L>He sall be sene als he þam sayd</L>
<L>þis day in Galile." <MILESTONE N="812"/></L>
<L>þe Iewes gret wonder thoght,</L>
<L>"Lyfes Ih<HI REND="italic">esu</HI>s?" gan þai say,</L>
<L>"Trayto<HI REND="italic">ur</HI>s, we trow yhow noght,</L>
<L>Sertes he es ded for ay." <MILESTONE N="816"/></L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>(69)</HEAD>
<L>Þe knyghtes gaf answer full swythe</L>
<L>Till all þ<HI REND="italic">a</HI>t company:</L>
<L>"what wonder werkes gan he yhow kythe</L>
<L>Here whils he wond yhow by!</L>
<L>He must<HI REND="italic">er</HI>d miracles many sythe <MILESTONE N="821"/></L>
<L>Omang all þis Iewry;</L>
<L>How suld yhe leue or tyll vs lythe</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t left him so lyghtly? <MILESTONE N="824"/></L>
<L>When he was layd in graue,</L>
<L>we keped him, als yhe wate;</L>
<L>Schortly lorne him we haue,</L>
<L>He es rysen &amp; gane his gate. <MILESTONE N="828"/></L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>(70)</HEAD>
<L>And als wele wate we yhisterday</L>
<L>How Ioseph p<HI REND="italic">re</HI>sond was,</L>
<L><PB N="76" REF="77"/>
And how yhe keped him vnder kay</L>
<L>ffor þat he suld noght pas; <MILESTONE N="832"/></L>
<L>we wate wele he es went oway,</L>
<L>þarfor þis thing we ass:</L>
<L>Bydes þam bryng Ioseph if þai may</L>
<L>þat him in kepyng has, <MILESTONE N="836"/></L>
<L>And we sall bryng Ihesus</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen langer threpe."</L>
<L>þai say: "bryng him tyll vs,</L>
<L>And we sall bryng Iosepe." <MILESTONE N="840"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>(71)</HEAD>
<L>Þe knyghtes sayd: "warand will we</L>
<L>þarfor to lyf and dy</L>
<L>þat Ioseph es in his cete</L>
<L>At hame in Aramathy, <MILESTONE N="844"/></L>
<L>And Ih<HI REND="italic">esu</HI>s gase in Galile</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> his appostels him by."</L>
<L>when þe Iewes herd it þ<HI REND="italic">us</HI> suld be,</L>
<L>þai drowped &amp; war drery; <MILESTONE N="848"/></L>
<L>Omanges þam sone þai say:</L>
<L>"Bot if þir wordes fall,</L>
<L>Our folk sall leue our lay</L>
<L>And trow on Ih<HI REND="italic">es</HI>u all." <MILESTONE N="852"/></L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>(72)</HEAD>
<L>A sowme of tresore haue þai tane</L>
<L>And to þe knyghtes þai pay,</L>
<L>And charges þam by ane &amp; ane</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þai sall allgate say, <MILESTONE N="856"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t when þai war to slepyng gane</L>
<L>And in þair beddes lay,</L>
<L>His appostels put oway þe stane</L>
<L>And stale þe cors oway; <MILESTONE N="860"/></L>
<L>þe mone made þam fayne,</L>
<L>þai toke it ilka dele,</L>
<L>And furth þai tald þis trayne, <MILESTONE UNIT="leaf" N="210, bk."/></L>
<L>And ilk man trowed þam wele. <MILESTONE N="864"/></L>
</LG>
<LG N="73">
<PB N="78" REF="79"/>
<HEAD>(73)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">This letter made with a great deal of colour and flourish.</NOTE> TO Ierusalem þ<HI REND="italic">a</HI>t ryche cete</L>
<L>Thre p<HI REND="italic">re</HI>stes þair way has tane,</L>
<L>vnto þe temple þai went all thre</L>
<L>And called þe clerkes onane, <MILESTONE N="868"/></L>
<L>þai said: "Ih<HI REND="italic">esu</HI>s, þis warand we,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t yhe w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wrang haue slane,</L>
<L>On þe mount of Oliuete þis day satt he</L>
<L>And his appostels ilk ane; <MILESTONE N="872"/></L>
<L>we saw þam in a rowt</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he was won to teche,</L>
<L>þai satt all him obout</L>
<L>And þir wordes gan he p<HI REND="italic">re</HI>che: <MILESTONE N="876"/></L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>(74)</HEAD>
<L>'Thurgh all þe werld I will yhe wende,</L>
<L>And wysely luke yhe wake</L>
<L>And baptyss all men w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> yho<HI REND="italic">ur</HI> hende</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t trowth trewly will take; <MILESTONE N="880"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t trowes &amp; er for c<HI REND="italic">ri</HI>sten kend</L>
<L>Safe I sall þam make;</L>
<L>And all bese damped w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen end</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ryght trowth will forsake.' <MILESTONE N="884"/></L>
<L>In þ<HI REND="italic">a</HI>t stede þam omang</L>
<L>He steghe tyll heuen vpryght,</L>
<L>And we luked aft<HI REND="italic">er</HI> him lang</L>
<L>Till clowdes reft vs þe syght." <MILESTONE N="888"/></L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>(75)</HEAD>
<L>Hereof þe Iewes awondred ere,</L>
<L>þai say: "þus sall noght blyn,</L>
<L>þis þat yhe say all sall yhe swere."</L>
<L>A boke þai byd bryng in, <MILESTONE N="892"/></L>
<L>þai said: "þ<HI REND="italic">a</HI>t may do vs no dere,</L>
<L>Gladly we will bigyn;</L>
<L>Bot we wald þareof witnes bere,</L>
<L>ffor soth we suld haue syn." <MILESTONE N="896"/></L>
</LG>
<L><PB N="80" REF="81"/>
Handes on þ<HI REND="italic">a</HI>t boke þai layd</L>
<L>And sware all w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> a voyce:</L>
<L>"All es soth þ<HI REND="italic">a</HI>t we sayd</L>
<L>Of him yhe hanged on croyce." <MILESTONE N="900"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>(76)</HEAD>
<L>Þe Iewes a boke in handes hent</L>
<L>And gert þam eft on lay:</L>
<L>"þis þ<HI REND="italic">a</HI>t yhe speke in our p<HI REND="italic">re</HI>sent</L>
<L>yhe sall layne forward ay." <MILESTONE N="904"/></L>
<L>Sone fro þ<HI REND="italic">a</HI>t cete er þai sent,</L>
<L>ffor þai no soth suld say,</L>
<L>And armed men w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þam er went</L>
<L>To wyss þam fast oway. <MILESTONE N="908"/></L>
<L>In [dred] þir Iewes þus dwell</L>
<L>And says: "what may þis mene?</L>
<L>In þe land of Israel <MILESTONE N="911"/></L>
<L>was neu<HI REND="italic">er</HI> slyke selcowthes sene."</L>
</LG>
<LG N="77">
<HEAD>(77)</HEAD>
<L>To þis spak Annas &amp; Cayphas:</L>
<L>"we sall noght trow," þai sayd,</L>
<L>"þe knyghtes þ<HI REND="italic">a</HI>t him myskeped has,</L>
<L>Sen he in graue was layd;" <MILESTONE N="916"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he rase vp," þare wordes was,</L>
<L>"And made þam all affrayd;</L>
<L>Bot how sone gan þ<HI REND="italic">a</HI>t speche ou<HI REND="italic">er</HI>pas</L>
<L>ffro we þam syluer payd. <MILESTONE N="920"/></L>
<L>His men, full wele may be,</L>
<L>Come his cors forto stele</L>
<L>And made þe knyghtes gre,</L>
<L>Als we dyd, forto hele." <MILESTONE N="924"/></L>
</LG>
<LG N="78">
<HEAD>(78)</HEAD>
<L>All þe Iewes þan þ<HI REND="italic">a</HI>t þare ware</L>
<L>Answerd &amp; sayd þus:</L>
<L>"wheth<HI REND="italic">er</HI> war our knyghtes halden mare</L>
<L>vntyll his men or tyll vs?" <MILESTONE N="928"/></L>
<L>"Sertainly yhe say wele þare,"</L>
<L>þus said Nichodemus,</L>
<L><PB N="82" REF="83"/>
"ffor his men saw þai neu<HI REND="italic">er</HI> are,</L>
<L>Ne noght þai lufed Ih<HI REND="italic">esu</HI>s; <MILESTONE N="932"/></L>
<L>þir two men þ<HI REND="italic">a</HI>t sware ryght</L>
<L>How þai saw him lyfand</L>
<L>And stegh to heuen on hyght</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wrang er flemed of land. <MILESTONE N="936"/></L>
</LG>
<LG N="79">
<HEAD>(79)</HEAD>
<L>We rede when þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete helyas</L>
<L>vp vnto heuen was tane,</L>
<L>Elisius, his discipell was, <MILESTONE N="939"/></L>
<L>Men asked whyder he was gane;</L>
<L>He sayd: 'tyll heuen I saw him pas,'</L>
<L>Men for him made gret mane.</L>
<L>'Som spirit,' þai said, 'him rauyst has</L>
<L>Into þe mountes allane.' <MILESTONE N="944"/></L>
<L>þai gert seke north &amp; sowth</L>
<L>þe mountes of Israel,</L>
<L>þai fand no man þ<HI REND="italic">a</HI>t couth</L>
<L>þam tale of Hely tell. <MILESTONE N="948"/></L>
</LG>
<LG N="80">
<HEAD>(80)</HEAD>
<L>Yhe childer of Israel, lystens me,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t has þis sakles slayne,</L>
<L>In case þ<HI REND="italic">a</HI>t crist so rauyst be <MILESTONE N="951"/></L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> spirites to som mountayne,</L>
<L>Sendes furth men bylyue lat se,</L>
<L>To seke w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> all þair mayne;</L>
<L>He sall forgyf &amp; haue pete,</L>
<L>When he es fonden ogayne." <MILESTONE N="956"/></L>
<L>ffor he suld noght be schent,</L>
<L>Þir tales he gan þam tell,</L>
<L>And wight men furth er went <MILESTONE UNIT="lf." N="211"/></L>
<L>To þe mountes of Israel. <MILESTONE N="960"/></L>
</LG>
<LG N="81">
<HEAD>(81)</HEAD>
<L>In þe land of Israel haue þai soght</L>
<L>þe mountanes fer &amp; nere;</L>
<L><PB N="84" REF="85"/>
þai come &amp; said þai saw him noght,</L>
<L>Ne noght myght of him here; <MILESTONE N="964"/></L>
<L>"Of Ioseph bodword haue we broght</L>
<L>þat yhe presond to yhere,</L>
<L>In Aramathy his wanes er wroght</L>
<L>Als lord of gret powere." <MILESTONE N="968"/></L>
<L>When þai herd sertainly</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t Ioseph was in qwert,</L>
<L>þai thanked god forþi</L>
<L>And war ioyfull in hert. <MILESTONE N="972"/></L>
</LG>
<LG N="82">
<HEAD>(82)</HEAD>
<L>Sone þai made a gret gaderyng</L>
<L>And counsayled þam bitwene</L>
<L>How þai myght Ioseph to þam bryng,</L>
<L>Als he before had bene. <MILESTONE N="976"/></L>
<L>A letter dyd þai to wrytyng</L>
<L>And said þus als I wene:</L>
<L>"Pese, frendschip &amp; godes gretyng</L>
<L>On þe, sir, mot be sene." <MILESTONE N="980"/></L>
<L>þai said: "we knaw &amp; wate</L>
<L>Our tryspas &amp; our gylt</L>
<L>In god onence þi state,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we þe wald haue spylt; <MILESTONE N="984"/></L>
</LG>
<LG N="83">
<HEAD>(83)</HEAD>
<L>Sir, vouchesaue to com vs tyll,</L>
<L>All halely we þe pray,</L>
<L>And largely mak amendes we will,</L>
<L>Whatso þiself will say; <MILESTONE N="988"/></L>
<L>fful oft we stody opon þis skyll</L>
<L>How þ<HI REND="italic">a</HI>t þou wan oway,</L>
<L>Bot god wald þ<HI REND="italic">a</HI>t þou had none ill,</L>
<L>þi dedes war to his pay; <MILESTONE N="992"/></L>
<L>Haue pese w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wirchipyng, <NOTE PLACE="foot">993. <HI REND="italic">with</HI> repeated in MS.</NOTE></L>
<L>Ioseph of Aramathy."</L>
<L>þai close it &amp; þai hyng</L>
<L>þair aller seles þareby. <MILESTONE N="996"/></L>
</LG>
<LG N="84">
<PB N="86" REF="87"/>
<HEAD>(84)</HEAD>
<L>Of Ioseph frendes sythen haue þai sent</L>
<L>þe message forto make;</L>
<L>when þai wist what mat<HI REND="italic">er</HI>s þai ment,</L>
<L>þai wald it noght forsake; <MILESTONE N="1000"/></L>
<L>Till Aramathy wightly þai went,</L>
<L>fful wynly gan þai wake;</L>
<L>þai tald to Ioseph þair entent,</L>
<L>þe letter to him þai take. <MILESTONE N="1004"/></L>
<L>Sone when he had it red,</L>
<L>He thanked god of heuen;</L>
<L>He kyssed þam &amp; sythen led</L>
<L>vntyll his hows full euen. <MILESTONE N="1008"/></L>
</LG>
<LG N="85">
<HEAD>(85)</HEAD>
<L>Sone on þe morn when it was day,</L>
<L>Ioseph was dyght full tyte,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þe messang<HI REND="italic">er</HI>s he went his way</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen more respyte. <MILESTONE N="1012"/></L>
<L>Of his come when þe Iewes herd say,</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen lenger lyte</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> all þe wirschip þat þai may</L>
<L>Ogayns him went þai tyte, <MILESTONE N="1016"/></L>
<L>Þai said: "at þi comyng,</L>
<L>Ioseph, be pese and gryth."</L>
<L>And he sais: "godes blyssyng</L>
<L>Be all his pople with." <MILESTONE N="1020"/></L>
</LG>
<LG N="86">
<HEAD>(86)</HEAD>
<L>Nichodeme þ<HI REND="italic">a</HI>t I are of spake</L>
<L>At his hows gert him ly,</L>
<L>And made gret festes for his sake</L>
<L>To folk of þe Iewry; <MILESTONE N="1024"/></L>
<L>And sone a gaderyng gan þai make</L>
<L>In þe temple openly;</L>
<L>A boke in hand Ioseph þai take</L>
<L>And bad him swere þareby <MILESTONE N="1028"/></L>
<L><PB N="88" REF="89"/>
þ<HI REND="italic">a</HI>t he þe soth sall say;</L>
<L>ffull depely þai him charge</L>
<L>How that he wan oway</L>
<L>ffro p<HI REND="italic">re</HI>soune vnto þe large. <MILESTONE N="1032"/></L>
</LG>
<LG N="87">
<HEAD>(87)</HEAD>
<L>He said: "on gud fryday at nyght</L>
<L>when I to presone yhode,</L>
<L>Till þe saterday at mydnyght ryght</L>
<L>In my prayers I stode; <MILESTONE N="1036"/></L>
<L>þe p<HI REND="italic">re</HI>sone in ayre was hynged on hyght,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t m<HI REND="italic">er</HI>uayld all my mode;</L>
<L>I luked &amp; saw bifor my syght</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>us þat dyed on rode; <MILESTONE N="1040"/></L>
<L>Till him gud tent I toke,</L>
<L>His visage schane full bryght,</L>
<L>I myght no langer luke,</L>
<L>ffor dred I fell doune ryght. <MILESTONE N="1044"/></L>
</LG>
<LG N="88">
<HEAD>(88)</HEAD>
<L>He bad me þan ryse vp in hy</L>
<L>And toke me bi þe hand,</L>
<L>Mi mowth he kyssed curtaisly,</L>
<L>ffull dredfull gan I stand, <MILESTONE N="1048"/></L>
<L>I said to him: 'my lord hely,</L>
<L>wher þou be here lyfand?'</L>
<L>And he said: 'yha, full faythfully,</L>
<L>þat sall þou vnderstand; <MILESTONE N="1052"/></L>
<L>Of me no drede þou haue,</L>
<L>Ioseph, I am þat ilk</L>
<L>Þat þou layd in þi graue <MILESTONE UNIT="leaf" N="211, bk."/></L>
<L>In sendell and in sylk.' <MILESTONE N="1056"/></L>
</LG>
<LG N="89">
<HEAD>(89)</HEAD>
<L>I answerd þus: 'if thou be he,</L>
<L>Of a thing I þe pray,</L>
<L>þe monument þ<HI REND="italic">a</HI>t lat me se</L>
<L>wharein þi body lay.' <MILESTONE N="1060"/></L>
<L><PB N="90" REF="91"/>
Out of þat p<HI REND="italic">re</HI>sone þan went we,</L>
<L>Bot how I kan noght say,</L>
<L>His sepulcre sone schewed he me,</L>
<L>þe body was oway; <MILESTONE N="1064"/></L>
<L>þan trowed I stedfastly</L>
<L>When I had sene þ<HI REND="italic">a</HI>t syght,</L>
<L>I asked þat mylde m<HI REND="italic">er</HI>cy <MILESTONE N="1067"/></L>
<L>And thanked him at my myght.</L>
</LG>
<LG N="90">
<HEAD>(90)</HEAD>
<L>In Aramathy he sett me sethen,</L>
<L>And þare I saw him last;</L>
<L>He bad: 'nogate luke þou go hethen</L>
<L>Till fourty days be past;' <MILESTONE N="1072"/></L>
<L>He said me yhe suld noght yhow feyne</L>
<L>To pursu cristen fast;</L>
<L>Syrs, otherwise went I noght þethen,</L>
<L>Ryght on þis maner wast." <MILESTONE N="1076"/></L>
<L>þan said þe Iewes halely:</L>
<L>"þis es a ferly fare</L>
<L>To seke all our Iewry,</L>
<L>Slyke ferlyse fell neu<HI REND="italic">er</HI> are." <MILESTONE N="1080"/></L>
</LG>
<LG N="91">
<HEAD>(91)</HEAD>
<L>"Ely þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete in full gud state,"</L>
<L>þai said, "whik to heuen yhede,</L>
<L>And moyses allswa, wele yhe wate,</L>
<L>Of his dede neu<HI REND="italic">er</HI> we rede; <MILESTONE N="1084"/></L>
<L>Bot Ih<HI REND="italic">esu</HI>s was ded now late</L>
<L>And damped for his mysdede,</L>
<L>He may noght lyf ogayne nonegate,</L>
<L>þis es w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen drede." <MILESTONE N="1088"/></L>
<L>Ioseph says: "meruayle yhe</L>
<L>þat he es rysen to lyue?</L>
<L>To spek of his pouste,</L>
<L>yhe may m<HI REND="italic">er</HI>uaile slyke fyue. <MILESTONE N="1092"/></L>
</LG>
<LG N="92">
<PB N="92" REF="93"/>
<HEAD>(92)</HEAD>
<L>Of saint Symon wele may yhe mene,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t keped yho<HI REND="italic">ur</HI> lawes full ryght,</L>
<L>And his two sons all haue yhe sene,</L>
<L>þat Caryn &amp; Lentyn hyght; <MILESTONE N="1096"/></L>
<L>yhe wate þai war both ded bidene</L>
<L>And grauen in yho<HI REND="italic">ur</HI> syght;</L>
<L>þair bodyse, I wate w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen wene,</L>
<L>Er raysed thurgh Ih<HI REND="italic">es</HI>u myght;</L>
<L>I warand þat þai both ere <MILESTONE N="1101"/></L>
<L>Lyfand in aramathy,</L>
<L>Ay kneland in p<HI REND="italic">ra</HI>yere</L>
<L>And spekes noght sykerly; <MILESTONE N="1104"/></L>
</LG>
<LG N="93">
<HEAD>(93)</HEAD>
<L>We will wend to þam, if yhe rede,</L>
<L>And pray þam, if þai will,</L>
<L>Tell vs how þai er raysed fro dede</L>
<L>And eft lyfe lent þam tyll; <MILESTONE N="1108"/></L>
<L>P<HI REND="italic">ar</HI>auenture þai sall in þ<HI REND="italic">a</HI>t stede</L>
<L>Schew vs som sertayne skyll,</L>
<L>If þai war raysed thurgh his godhede,</L>
<L>And what thyng to fullfyll." <MILESTONE N="1112"/></L>
<L>vnto þair graues went þai,</L>
<L>whare þare bodyse war layd,</L>
<L>And fand þam both oway,</L>
<L>Als Ioseph had þam sayd. <MILESTONE N="1116"/></L>
</LG>
<LG N="94">
<HEAD>(94)</HEAD>
<L>Ioseph, Annas and Cayphas,</L>
<L>And Nichodeme allswa,</L>
<L>þair counsayle halely taken has</L>
<L>Till Aramathy tyll ga; <MILESTONE N="1120"/> <NOTE PLACE="foot">1120. <HI REND="italic">tyll:</HI> Horst. <HI REND="italic">till.</HI></NOTE></L>
<L>And on þe morn furth gan þai pass,</L>
<L>To þair iorne þai ta;</L>
<L>ffro þethen sexty myle it was,</L>
<L>And nowth<HI REND="italic">er</HI> myn ne ma; <MILESTONE N="1124"/></L>
<L><PB N="94" REF="95"/>
þir two men in þ<HI REND="italic">a</HI>t toune</L>
<L>ffand þai at þe last</L>
<L>On bare erth kneland doune,</L>
<L>Prayand tyll god full fast; <MILESTONE N="1128"/></L>
</LG>
<LG N="95">
<HEAD>(95)</HEAD>
<L>Þai kyssed þam als men þ<HI REND="italic">a</HI>t þai kend</L>
<L>And of þam war full fayne,</L>
<L>To Ier<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m þai gert þam wende</L>
<L>wightly w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þam ogayne; <MILESTONE N="1132"/></L>
<L>Ryght in þe temple þai gert þam lend</L>
<L>And þare of þam þai frayne,</L>
<L>þe halydom putt þai in þair hend</L>
<L>To swere þe soth to sayne: <MILESTONE N="1136"/></L>
<L>"Bi god of Israel</L>
<L>And bi god Adonay,</L>
<L>þe soth of þis thing vs tell</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we ask, if yhe may; <MILESTONE N="1140"/></L>
</LG>
<LG N="96">
<HEAD>(96)</HEAD>
<L>Allswa bi gret god we yhow athe,</L>
<L>þat tyll our fade<HI REND="italic">r</HI>s spak,</L>
<L>If þat war Ih<HI REND="italic">esu</HI>s þ<HI REND="italic">a</HI>t raysed yhow bathe,</L>
<L>Sertayne yhe vs make;</L>
<L>How yhe war raysed yhe schew vs rathe,</L>
<L>þat we ryght trowthe may take."</L>
<L>And for þir wordes þai wex full wrathe,</L>
<L>Both gan þai tremble &amp; qwake;</L>
<L>Tyll heuen vp gan þai stare, <MILESTONE N="1149"/></L>
<L>And þan taken of þe croyce</L>
<L>On þair mowthes mak þai þare <MILESTONE UNIT="lf." N="212."/></L>
<L>And spak w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> symple voyce: <MILESTONE N="1152"/></L>
</LG>
<LG N="97">
<HEAD>(97)</HEAD>
<L>"Lordynges," þai said w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen lyte,</L>
<L>"Tak vs p<HI REND="italic">ar</HI>chemyn &amp; pen;</L>
<L><PB N="96" REF="97"/>
þe p<HI REND="italic">re</HI>uetese we sall yhow wryte</L>
<L>þat we for sothfast ken." <MILESTONE N="1156"/></L>
<L>And sone w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen more respyte</L>
<L>Serely þai sett þam þen,</L>
<L>And þusgate bygan þai to wryte:</L>
<L>"In þe name of god, amen! <MILESTONE N="1160"/></L>
<L>To þe, Ih<HI REND="italic">es</HI>u, we pray,</L>
<L>Rayser tyll lyfe fro ded,</L>
<L>Lat vs witnes þis day</L>
<L>þe myght of his godhed; <MILESTONE N="1164"/></L>
</LG>
<LG N="98">
<HEAD>(98)</HEAD>
<L>Sen we er coniornd forto tell</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we saw thurgh þi myght,</L>
<L>þe selcouthes þat oftsythes bifell</L>
<L>we sall reherce full ryght. <MILESTONE N="1168"/></L>
<L>All Adams kynd we war in hell,</L>
<L>ffull many a wafull wight,</L>
<L>Till on a tyme it so bifell</L>
<L>Of sun we had a syght; <MILESTONE N="1172"/></L>
<L>when we in myrknes ware,</L>
<L>A lyght gan on vs leme,</L>
<L>Till vs it semed þare</L>
<L>Lyke a bryght sons beme. <MILESTONE N="1176"/></L>
</LG>
<LG N="99">
<HEAD>(99)</HEAD>
<L>Oure form faders þ<HI REND="italic">a</HI>t was in wa,</L>
<L>Adam and Eue his wife,</L>
<L>And Patryarkes &amp; p<HI REND="italic">ro</HI>phetes ma,</L>
<L>Spak all þair resons ryfe: <MILESTONE N="1180"/></L>
<L>'þis lyght es comen our sorow to sla,</L>
<L>Our dyrknes doune to dryue,</L>
<L>Als our lord Ih<HI REND="italic">esu</HI>s schewed vs swa</L>
<L>whils we war in lyfe.' <MILESTONE N="1184"/></L>
<L>'þis lyght,' said ysai,</L>
<L>'Es son of þe fader of heuen,</L>
<L>In my lyfe so said I</L>
<L>Omang my sawes full euen; <MILESTONE N="1188"/></L>
</LG>
<LG N="100">
<PB N="98" REF="99" MS="y"/>
<HEAD>(100)</HEAD>
<L>I p<HI REND="italic">re</HI>ched &amp; said: "all Neptalim land</L>
<L>And Zabulon land w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>all,</L>
<L>þat es als mykell to vnderstand</L>
<L>Als fre bicomen es thrall, <MILESTONE N="1192"/></L>
<L>Men in myknes of ded walkand <NOTE PLACE="foot">1193. Horst. <HI REND="italic">my(r)knes.</HI></NOTE></L>
<L>Lyght vnto þam schyne sall."</L>
<L>þus I said whils I was lyfand,</L>
<L>I se it now bifall; <MILESTONE N="1196"/></L>
<L>Now all fullfyld it es</L>
<L>In vs, þ<HI REND="italic">a</HI>t prophecy:</L>
<L>"Lyght schynes in our myrknes</L>
<L>Oure thraldom forto by."' <MILESTONE N="1200"/></L>
</LG>
<LG N="101">
<HEAD>(101)</HEAD>
<L>Omang vs mykell myrthe made we</L>
<L>And gret ioy for þis thing.</L>
<L>Our fader Symon þan come he</L>
<L>And tald vs new tythyng, <MILESTONE N="1204"/></L>
<L>He said: 'yhe may mak gamen &amp; gle,</L>
<L>Gud bodword I yhow bryng,</L>
<L>He comes þat our bier sall be</L>
<L>Oway from þis wonyng; <MILESTONE N="1208"/></L>
<L>Ryght in þe temple I toke</L>
<L>þat barn in bath my handes,</L>
<L>Myne eghen gan on him luke</L>
<L>þat sall vs bryng of bandes; <MILESTONE N="1212"/></L>
</LG>
<LG N="102">
<HEAD>(102)</HEAD>
<L>Thurgh þe haly gast þ<HI REND="italic">us</HI> gan I say:</L>
<L>"Lord, leue þi seruand lele</L>
<L>In pese to rest, lord, I þe p<HI REND="italic">ra</HI>y,</L>
<L>ffor myne eghen saw þi hele <MILESTONE N="1216"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þou ordand for eu<HI REND="italic">er</HI> and ay</L>
<L>Omang mankynd to dele</L>
<L>Lyght to schew folk nyght &amp; day</L>
<L>And ioy to all israele."' <MILESTONE N="1220"/></L>
<L><PB N="100" REF="101"/>
þe saintes þ<HI REND="italic">a</HI>t full ill ferd,</L>
<L>Ilk one in þair degre,</L>
<L>when þai þir tythynges herd,</L>
<L>Made gret sollempnite. <MILESTONE N="1224"/></L>
</LG>
<LG N="103">
<HEAD>(103)</HEAD>
<L>Ane said þan þat semed by lyknes</L>
<L>Ane hermyte in pouer state,</L>
<L>What he was spyrd we more &amp; les,</L>
<L>And he answerd þusgate: <MILESTONE N="1228"/></L>
<L>'A voyce cryand in wildernes,</L>
<L>And Iohan þe baptyst I hate,</L>
<L>Of synnes I p<HI REND="italic">re</HI>ched forgyfnes</L>
<L>Thurgh baptym gyfen now late;</L>
<L>when þat he come me by <MILESTONE N="1233"/></L>
<L>þat vs fra wa sall wyn,</L>
<L>"þis es godes lamb," said I,</L>
<L>"þat wastes þe worldes syn." <MILESTONE N="1236"/></L>
</LG>
<LG N="104">
<HEAD>(104)</HEAD>
<L>I baptyst him ryght w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> my hend</L>
<L>In þe wat<HI REND="italic">er</HI> of flom Iordan,</L>
<L>þe haly gast on him gan lend</L>
<L>In a dowfe lyknes þan, <MILESTONE N="1240"/></L>
<L>þe voyce of þe fader doune was send</L>
<L>And þus to speke bygan:</L>
<L>"þis es my son w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen end,</L>
<L>Herkens him ilk man, <MILESTONE N="1244"/></L>
<L>In whilk sun me lykes best."</L>
<L>þus am I forthermer</L>
<L>To schew yhow signes of rest, <MILESTONE UNIT="lf." N="212, bk."/></L>
<L>Bese fayne, he es noght fer.' <MILESTONE N="1248"/></L>
</LG>
<LG N="105">
<HEAD>(105)</HEAD>
<L>And sone when Adam herd him say</L>
<L>Of þe flum baptyssyng,</L>
<L>He said: 'my son Seth, I þe p<HI REND="italic">ra</HI>y,</L>
<L>Tell vs a lytell thing; <MILESTONE N="1252"/></L>
<L><PB N="102" REF="103"/>
In erth lyfand, seke when I lay,</L>
<L>I had a gret langyng;</L>
<L>Till Paradyse þou toke þe way</L>
<L>Oyle of m<HI REND="italic">er</HI>cy me to bryng; <MILESTONE N="1256"/></L>
<L>All if þou gat none þare,</L>
<L>vntyll vs yhit may þou tell</L>
<L>What þou had to answare</L>
<L>Of Michael, godes aungell.' <MILESTONE N="1260"/></L>
</LG>
<LG N="106">
<HEAD>(106)</HEAD>
<L>Þan said Seth: 'I stode lang &amp; prayd</L>
<L>At þe yhates of Paradyse,</L>
<L>And ane aungell þan to me said</L>
<L>þir wordes on þis wyse: <MILESTONE N="1264"/></L>
<L>"Trauell þe noght on þis manere,</L>
<L>Hereof no help may ryse,</L>
<L>þe oyle of þe tre of m<HI REND="italic">er</HI>cy here</L>
<L>Gettes þou by nonkyns pryse;</L>
<L>Bot if it be at þe last <MILESTONE N="1269"/></L>
<L>þat þe nowmbre may fullfyll,</L>
<L>ffyue thowsand yheres be past <NOTE PLACE="foot">1271. on margin of MS. in later hand: <HI REND="italic">ffyve thousand V. honderde.</HI></NOTE></L>
<L>And fyue hundreth þaretyll, <MILESTONE N="1272"/></L>
</LG>
<LG N="107">
<HEAD>(107)</HEAD>
<L>Godes son sall þan vntyll erth com</L>
<L>To mend þi faders mys,</L>
<L>He sall be baptist in þe flom</L>
<L>And bring yho<HI REND="italic">ur</HI> bale to blys;</L>
<L>Of þe oyle of m<HI REND="italic">er</HI>cy þai sall haue som</L>
<L>þat he haldes for his,</L>
<L>þai þat w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> noy er now bynom</L>
<L>Sall wyn to welth Iwys."' <MILESTONE N="1280"/></L>
<L>Both Patryarke and p<HI REND="italic">ro</HI>phete</L>
<L>All thanked þai god at anes</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t comes, als he gan hete,</L>
<L>To wyn vs fro þir wanes. <MILESTONE N="1284"/></L>
</LG>
<LG N="108">
<PB N="104" REF="105" MS="y"/>
<HEAD>(108)</HEAD>
<L>Sone eft<HI REND="italic">er</HI> þat spak Sathanas,</L>
<L>þat maister was in hell,</L>
<L>And said tyll him þat Port<HI REND="italic">er</HI> was</L>
<L>whare we p<HI REND="italic">re</HI>sons gan dwell: <MILESTONE N="1288"/></L>
<L>'Open yho<HI REND="italic">ur</HI> yhates, lat him in pas,</L>
<L>Ihesus of Israel!</L>
<L>Sen he him god son maked has</L>
<L>In wa here sall he dwell; <MILESTONE N="1292"/></L>
<L>He es made of manhede</L>
<L>ffor all his frankys fare,</L>
<L>In my hert haue I dred</L>
<L>ffor dedes he has done are; <MILESTONE N="1296"/></L>
</LG>
<LG N="109">
<HEAD>(109)</HEAD>
<L>He has oft put me fro my pray,</L>
<L>fful dere now bese it boght,</L>
<L>þam þ<HI REND="italic">a</HI>t I turned vntyll our lay</L>
<L>Has he gert chaunge þair thoght,</L>
<L>He has me tende and trauerst ay</L>
<L>In all þe werkes I haue wroght,</L>
<L>And many saules gert wend oway</L>
<L>þat I tyll vs had broght.' <MILESTONE N="1304"/></L>
<L>He asked whether þis be he</L>
<L>þat called Lazar vs fra,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we had in pouste,</L>
<L>And þai said ilk ane, 'yha.' <MILESTONE N="1308"/></L>
</LG>
<LG N="110">
<HEAD>(110)</HEAD>
<L>'Sathan,' þai said, 'we þe forbede</L>
<L>In all thynges þ<HI REND="italic">a</HI>t we may,</L>
<L>Bryng him noght hyder for no nede,</L>
<L>Bot haue him hethen oway; <MILESTONE N="1312"/></L>
<L>ffor come he here, we haue gret drede</L>
<L>þat all sall we say;</L>
<L><PB N="106" REF="107" MS="y"/>
All þ<HI REND="italic">a</HI>t him lykes hethen will he lede</L>
<L>And we be pyned for ay; <MILESTONE N="1316"/></L>
<L>He es a strenkithy swayne,</L>
<L>when we all myght noght hald</L>
<L>A wafull saule ogayne,</L>
<L>when he did noght bot cald. <MILESTONE N="1320"/></L>
</LG>
<LG N="111">
<HEAD>(111)</HEAD>
<L>Sen he was slyke &amp; was bot man,</L>
<L>To þe, Sathanas, we say,</L>
<L>wenes þou, wreche, to maist<HI REND="italic">er</HI> þan</L>
<L>Both god &amp; man v<HI REND="italic">er</HI>ray? <MILESTONE N="1324"/></L>
<L>Trowes þou þ<HI REND="italic">a</HI>t þou close him kan</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t he ne sall wyn oway,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t his pouer seruand fro þe wan</L>
<L>And was damped for ay?' <MILESTONE N="1328"/></L>
<L>þan answerd Sathanas:</L>
<L>'Of him haue I no drede,</L>
<L>I knaw wele what he was</L>
<L>And what lyfe he gan lede; <MILESTONE N="1332"/></L>
</LG>
<LG N="112">
<HEAD>(112)</HEAD>
<L>His fourty days when he had fast,</L>
<L>þat tyme him temped I;</L>
<L>And to þe Iewes counsayles I kast</L>
<L>þat þai suld ger him dy; <MILESTONE N="1336"/></L>
<L>when Pilate wald þ<HI REND="italic">a</HI>t he had past,</L>
<L>I egged him egerly,</L>
<L>Till he was hynged at þe last</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> other theues him by; <MILESTONE N="1340"/></L>
<L>And þarfore als I yhow say,</L>
<L>Ordayns for him a stede,</L>
<L>He comes hyder þis day, <MILESTONE UNIT="leaf" N="213"/></L>
<L>Be þis I hald him dede.' <MILESTONE N="1344"/></L>
</LG>
<LG N="113">
<HEAD>(113)</HEAD>
<L>Þus als þai gan togyder chyde,</L>
<L>A voyce spak loud &amp; clere:</L>
<L><PB N="108" REF="109"/>
'yhe p<HI REND="italic">ri</HI>nces, I byd ye open wyde</L>
<L>yho<HI REND="italic">ur</HI> endeles yhates here, <MILESTONE N="1348"/></L>
<L>þe kyng of blys now in sall glyde.'</L>
<L>And þan spak Lucifere:</L>
<L>'Satanas, turn him ogayne þis tyde,</L>
<L>Als þou lufes me dere.' <MILESTONE N="1352"/></L>
<L>þan sathanas sperd þe yhates</L>
<L>And his felawes he cald:</L>
<L>'Haldes him þareout allgates,</L>
<L>Or we foreuer be thrald.' <MILESTONE N="1356"/></L>
</LG>
<LG N="114">
<HEAD>(114)</HEAD>
<L>þan said saint Dauid þare he lay</L>
<L>vnto þa saintes all:</L>
<L>'In erth lyfand þus gan I say</L>
<L>Als I se now bifall; <MILESTONE N="1360"/></L>
<L>þat god has made, þis es þe day,</L>
<L>Mak ioy þarein we sall;</L>
<L>Brasen yhates he brak for ay</L>
<L>And Iren barres full small; <MILESTONE N="1364"/></L>
<L>ffro wayes of wilsomnes,</L>
<L>I tald, he has þam taken;</L>
<L>I se now soth it es,</L>
<L>He has vs noght forsaken.' <MILESTONE N="1368"/></L>
</LG>
<LG N="115">
<HEAD>(115)</HEAD>
<L>Þan on þis wise said Isay:</L>
<L>'whils I had lyf in land,</L>
<L>On þis same man<HI REND="italic">er</HI>e þan said I,</L>
<L>whoso couth vnderstand: <MILESTONE N="1372"/></L>
<L>"Ded men þat in þair graues ly</L>
<L>Sall ryse &amp; be lyfand,</L>
<L>All sall mak ioy &amp; melody</L>
<L>þat erth has in his hand." <MILESTONE N="1376"/></L>
<L>Eftsones I said allswa</L>
<L>To ded: "whare es þi myght,</L>
<L>Sen he fecches vs þarefra?"</L>
<L>Now se I all þis ryght.' <MILESTONE N="1380"/></L>
</LG>
<LG N="116">
<PB N="110" REF="111"/>
<HEAD>(116)</HEAD>
<L>A voyce spak þan full hydusly,</L>
<L>Als it war thono<HI REND="italic">ur</HI>s blast:</L>
<L>'vndo yho<HI REND="italic">ur</HI> yhates bilyue, byd I,</L>
<L>þai may no langer last, <MILESTONE N="1384"/></L>
<L>þe kyng of blys comes in yhow by.'</L>
<L>þan hell a voyce vpkast:</L>
<L>'what es he þat þai say in hy?</L>
<L>He sall be sett full fast.' <MILESTONE N="1388"/></L>
<L>þan said Dauid: 'yhe ne wate</L>
<L>How þ<HI REND="italic">a</HI>t I said þus ryght,</L>
<L>"He es lord of gret state, <MILESTONE N="1391"/></L>
<L>In batayle mykell of myght;"</L>
</LG>
<LG N="117">
<HEAD>(117)</HEAD>
<L>Þe kyng of blys, trewly I tell,</L>
<L>Right at þi yhates standes,</L>
<L>He has bihalden fro heuen to hell</L>
<L>þe sorow of his seruandes. <MILESTONE N="1396"/></L>
<L>þarfore vndo, þi fende so fell, <NOTE PLACE="foot">1397. þ<HI REND="italic">i:</HI> Horst. þ<HI REND="italic">u.</HI></NOTE></L>
<L>þi yhates ryght w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þi handes,</L>
<L>þe kyng of blys comes in full snell</L>
<L>To bryng vs fro þi bandes <MILESTONE N="1400"/></L>
<L>Thurgh myght of his godhede.'</L>
<L>þan Ih<HI REND="italic">esu</HI>s strake so fast,</L>
<L>þe yhates in sonder yhede</L>
<L>And Iren bandes all brast. <MILESTONE N="1404"/></L>
</LG>
<LG N="118">
<HEAD>(118)</HEAD>
<L>He kyd þ<HI REND="italic">a</HI>t he was mykell of myght,</L>
<L>þe fendes pouste he felled,</L>
<L>All lemyd þ<HI REND="italic">a</HI>t lathly lake of lyght</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> myrknes was melled.</L>
<L>When all þe saintes saw þ<HI REND="italic">a</HI>t syght</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t in þ<HI REND="italic">a</HI>t dongeon dwelled,</L>
<L>None durst speke a word on hyght,</L>
<L>Bot ilk one softly telled: <MILESTONE N="1412"/></L>
<L><PB N="112" REF="113"/>
'welcom, lord, vntyll vs,</L>
<L>ffull Iang here has vs thoght;</L>
<L>Blyssed mot þou be, Ihesus,</L>
<L>ffull dere þou has vs boght.' <MILESTONE N="1416"/></L>
</LG>
<LG N="119">
<HEAD>(119)</HEAD>
<L>He lowsed þan þare bandell all</L>
<L>þat lang had bonden bene,</L>
<L>He made þam fre þ<HI REND="italic">a</HI>t are war thrall,</L>
<L>Of care he clensed þam clene;</L>
<L>þe fendes þ<HI REND="italic">a</HI>t saw slyke lyght bifall</L>
<L>whare none before was sene</L>
<L>Said: 'we er clomsed gret &amp; small</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> yhone kaytyf so kene.' <MILESTONE N="1424"/></L>
<L>Ane says þat mykell him dredes:</L>
<L>'what ertow schewes slyke myght</L>
<L>And es so mykell in dedes <MILESTONE N="1427"/></L>
<L>And semes so lytell in syght?</L>
</LG>
<LG N="120">
<HEAD>(120)</HEAD>
<L>Sen þou was man, on what manere</L>
<L>was godhede in þe hyd?</L>
<L>was þou noght ded? what dose þou here?</L>
<L>Slyke maistryse neu<HI REND="italic">er</HI> was kyd;</L>
<L>we fendes war all full fayne in fere</L>
<L>when þe Iewes to ded þe dyd;</L>
<L>How ertow put to slyke powere,</L>
<L>And slyke tene vs bityd? <MILESTONE N="1436"/></L>
<L>þe saules þ<HI REND="italic">a</HI>t vs war sent</L>
<L>Has þou won hethen oway,</L>
<L>Þou has vs schamely schent <MILESTONE UNIT="lf." N="213, bk."/></L>
<L>And pryued vs of our pray.' <MILESTONE N="1440"/></L>
</LG>
<LG N="121">
<HEAD>(121)</HEAD>
<L>Þan Ih<HI REND="italic">esu</HI>s sone toke Sathanas,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t are was lord &amp; syre,</L>
<L>And him in thraldom bonden has</L>
<L>To bryn in endeles fyre. <MILESTONE N="1444"/></L>
<L><PB N="114" REF="115"/>
þan said þe fendes þat w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> him was</L>
<L>ffull of angre &amp; of Ire:</L>
<L>'Sathan, þou has vs lorn, allas,</L>
<L>þou dyd noght oure desyre; <MILESTONE N="1448"/></L>
<L>we bad þe latt him ga</L>
<L>And noght to com herein,</L>
<L>Or he feches vs fra,</L>
<L>Our court waxes full thyn; <MILESTONE N="1452"/></L>
</LG>
<LG N="122">
<HEAD>(122)</HEAD>
<L>Þou duke of ded, leder fro lyue,</L>
<L>Hethyng of godes aungels,</L>
<L>Ogayns þ<HI REND="italic">a</HI>t strang how durst þou stryue</L>
<L>þou vs þus frekly felles?</L>
<L>þou hyght to bynd him here bilyue,</L>
<L>It es noght als þou telles;</L>
<L>Till endeles ded he will þe dryue</L>
<L>And all þ<HI REND="italic">a</HI>t with þe dwelles; <MILESTONE N="1460"/></L>
<L>when þou þe Iewes gan styr</L>
<L>þat þai suld ger him dy,</L>
<L>þou suld enquere &amp; spyr</L>
<L>ffirst if he war worthy; <MILESTONE N="1464"/></L>
</LG>
<LG N="123">
<HEAD>(123)</HEAD>
<L>And if þat he had done none ill,</L>
<L>þou suld haue gert þam blyn;</L>
<L>why suld þou bryng a man vs tyll</L>
<L>In whame was sene no syn? <MILESTONE N="1468"/></L>
<L>All has þou lost now by þis skyll</L>
<L>þe wightes þ<HI REND="italic">a</HI>t war herein,</L>
<L>And þou þair payns sall all fullfyll</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wo neu<HI REND="italic">er</HI> out to wyn; <MILESTONE N="1472"/></L>
<L>þat we wan thurgh þe tre</L>
<L>when Eue þe fruit had eten,</L>
<L>Ilk dele ogayn has he</L>
<L>Now w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þe rode-tre geten.' <MILESTONE N="1476"/></L>
</LG>
<LG N="124">
<PB N="116" REF="117"/>
<HEAD>(124)</HEAD>
<L>Ihesus þan spak w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> voyce full clere</L>
<L>To þe sayntes þ<HI REND="italic">a</HI>t he has soght:</L>
<L>'Comes vnto me, my childer dere,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t my lyknes war wroght; <MILESTONE N="1480"/></L>
<L>yhe þ<HI REND="italic">a</HI>t for syn war p<HI REND="italic">re</HI>sond here,</L>
<L>To blys yhe sall be broght.'</L>
<L>þan all þa saintes drogh to him nere</L>
<L>And thanked him in þair thoght;</L>
<L>On Adam his hand he layd, <MILESTONE N="1485"/></L>
<L>And he on knese gan fall,</L>
<L>'Pese be to þe,' he said,</L>
<L>'And to þi childer all.' <MILESTONE N="1488"/></L>
</LG>
<LG N="125">
<HEAD>(125)</HEAD>
<L>Adam said þan &amp; for ioy gret:</L>
<L>'Lord, I sall wirschip þe,</L>
<L>ffro my famen þou has me fett</L>
<L>In blys to byde and be, <MILESTONE N="1492"/></L>
<L>In sorows sere whare I was sett</L>
<L>To my sare wold þou se;</L>
<L>Me will þou lede w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen lett</L>
<L>ffro pyne thurgh þi pete; <MILESTONE N="1496"/></L>
<L>þat fendes vs þ<HI REND="italic">a</HI>t we ne fall</L>
<L>Till pyne þ<HI REND="italic">a</HI>t es pereles;</L>
<L>Makes ioy, yhe saintes all,</L>
<L>And thankes his gret gudenes.'</L>
</LG>
<LG N="126">
<HEAD>(126)</HEAD>
<L>All patryarkes and ilk p<HI REND="italic">ro</HI>phete</L>
<L>And other saintes all</L>
<L>ffell doune on knese bifor his fete</L>
<L>Smertly both gret &amp; small: <MILESTONE N="1504"/></L>
<L>'Lord, þou es comen our bales to bete,</L>
<L>Eu<HI REND="italic">er</HI>more serue þe we will,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þou thurgh p<HI REND="italic">ro</HI>phecy gan hete</L>
<L>we se it now bifall, <MILESTONE N="1508"/></L>
<L><PB N="118" REF="119"/>
Ded thurgh ded es destroit;</L>
<L>Lord, loueyng be vnto þe,</L>
<L>All es noght þ<HI REND="italic">a</HI>t vs noyed,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t war thralles er made fre.' <MILESTONE N="1512"/></L>
</LG>
<LG N="127">
<HEAD>(127)</HEAD>
<L>By þe ryght hand gan he Adam take</L>
<L>And blyssed him ryght þare,</L>
<L>He led him fro þat lathely lake</L>
<L>And all þ<HI REND="italic">a</HI>t with him ware. <MILESTONE N="1516"/></L>
<L>Saint Dauid þan full baldly spake,</L>
<L>Als þai fro hell gan fare:</L>
<L>'A new sang tyll our lord yhe make,</L>
<L>Als I myself said are; <MILESTONE N="1520"/></L>
<L>He þat has bene wirkand</L>
<L>Meruayles omang vs here,</L>
<L>He has safe his ryght hand</L>
<L>To him and his powere; <MILESTONE N="1524"/></L>
</LG>
<LG N="128">
<HEAD>(128)</HEAD>
<L>ffull mekely has he schewed his myght</L>
<L>Omang all cristen men,</L>
<L>He has teched ilka werldly wight</L>
<L>His ryghtwisnes to ken.' <MILESTONE N="1528"/></L>
<L>þus all þa saintes þanked him ryght</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t slyke lane wald þam len:</L>
<L>'Blyssed be he þ<HI REND="italic">a</HI>t comes als he hyght</L>
<L>In þe name of god, Amen.' <MILESTONE N="1532"/></L>
<L>Ilk p<HI REND="italic">ro</HI>phete þus gan tell</L>
<L>Of þair awen prophecy</L>
<L>How he suld hery hell, <MILESTONE UNIT="leaf" N="214."/></L>
<L>How he suld for þam dy. <MILESTONE N="1536"/></L>
</LG>
<LG N="129">
<HEAD>(129)</HEAD>
<L>Þus als þai vnto welthes went</L>
<L>þat war won out of wa,</L>
<L><PB N="120" REF="121"/>
A sang þai said w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> ane assent</L>
<L>þat was þis, 'Alleluya.' <MILESTONE N="1540"/></L>
<L>By þe hand our lord has Adam hent,</L>
<L>with Michael he bad him ga;</L>
<L>þai toke þe way w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> gud entent</L>
<L>vntyll Paradyse full thra. <MILESTONE N="1544"/></L>
<L>Michael resayued þam sone</L>
<L>þat war to him bikend,</L>
<L>In blys he has þam done</L>
<L>þat lastes w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen end. <MILESTONE N="1548"/></L>
</LG>
<LG N="130">
<HEAD>(130)</HEAD>
<L>In paradyse w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> ioyes sere</L>
<L>When all þir saintes war sett,</L>
<L>Two grayhared men w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> facefull clere</L>
<L>Myldely þare with þam mett; <MILESTONE N="1552"/></L>
<L>þir saintes asked all what þai were,</L>
<L>How þai fro hell war fett,</L>
<L>In body &amp; saule: 'how come yhe here?</L>
<L>ffand yhe none yhow to lett?' <MILESTONE N="1556"/></L>
<L>'Our names er,' þai answerd,</L>
<L>'Ennoc &amp; als Ely,</L>
<L>we er broght fro mydelerd</L>
<L>To be wytnes worthy; <MILESTONE N="1560"/></L>
</LG>
<LG N="131">
<HEAD>(131)</HEAD>
<L>We dyed noght yhit, bot er olyue</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> anticrist forto fyght,</L>
<L>In Ier<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m þan sall we stryue</L>
<L>And we to ded be dyght; <MILESTONE N="1564"/></L>
<L>Bot ryght fro ded god sall vs dryue</L>
<L>On þe thryd day thurgh his myght,</L>
<L>At þe dome þan sall we rede full ryue</L>
<L>who dose ill &amp; who ryght.' <MILESTONE N="1568"/></L>
<L>Aneother come þan þare,</L>
<L>Als þai so spak togyder;</L>
<L>þe saintes awondred ware</L>
<L>How þat þai so come þider; <MILESTONE N="1572"/></L>
</LG>
<LG N="132">
<PB N="122" REF="123"/>
<HEAD>(132)</HEAD>
<L>Meruail þai had omang þam all</L>
<L>And said: 'what man es þis?'</L>
<L>He said: 'þe soth say yhow I sall,</L>
<L>All my lyfe lyfed I mys, <MILESTONE N="1576"/></L>
<L>On þe cross cristes m<HI REND="italic">er</HI>cy gan I call,</L>
<L>He said þir wordes Iwys:</L>
<L>"þis same day, sun, be þou sall</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> me in paradys." <MILESTONE N="1580"/></L>
<L>His taken he made on me</L>
<L>And þir wordes gan he say:</L>
<L>"When Michael sall þe se,</L>
<L>He sall noght say þe nay." <MILESTONE N="1584"/></L>
</LG>
<LG N="133">
<HEAD>(133)</HEAD>
<L>Aneother word of him I had,</L>
<L>He said: "Sun, I þe rede,</L>
<L>If þ<HI REND="italic">a</HI>t þe aungell be noght glad</L>
<L>þat þou comes in þat stede, <MILESTONE N="1588"/></L>
<L>þou sall say þ<HI REND="italic">a</HI>t Ih<HI REND="italic">esu</HI>s þe bad,</L>
<L>þat now was done to ded,</L>
<L>þat þou suld in þ<HI REND="italic">a</HI>t stede be stad,</L>
<L>Till he come in godhede." <MILESTONE N="1592"/></L>
<L>Tyll þe aungell said I þus,</L>
<L>He opend þe yhates ful yhare.'</L>
<L>And all þai thank Ih<HI REND="italic">esu</HI>s</L>
<L>Halely both less &amp; mare: <MILESTONE N="1596"/></L>
</LG>
<LG N="134">
<HEAD>(134)</HEAD>
<L>'God of gudenes, gyfer of grace,</L>
<L>Blyssed be þou euer &amp; ay,</L>
<L>þat gyfes lyfe in so lytell space</L>
<L>To cristen saules;' þai say, <MILESTONE N="1600"/></L>
<L>'þai þ<HI REND="italic">a</HI>t will trewly tak þi trace</L>
<L>And mend þam whils þai may,</L>
<L>In lastand lykyng þou þam lace,</L>
<L>þai wend no wilsom way; <MILESTONE N="1604"/></L>
<L><PB N="124" REF="125"/>
þou þ<HI REND="italic">a</HI>t has broght vs all</L>
<L>ffro payn in lyght to lend,</L>
<L>Luf þe lely we sall</L>
<L>Euer wit<HI REND="italic">h</HI>outen end.'" <MILESTONE N="1608"/></L>
</LG>
<LG N="135">
<HEAD>(135)</HEAD>
<L>Þir childer said: "all þis saw we,</L>
<L>wonand w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> saintes in hell,</L>
<L>It es anely godes p<HI REND="italic">re</HI>uete</L>
<L>þat in þis tyme bifell; <MILESTONE N="1612"/></L>
<L>And mykell more yhit gan we se</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t we may no man tell,</L>
<L>we war byden it suld layned be</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> michael, godes aungell; <MILESTONE N="1616"/></L>
<L>He bad vs tell no thing</L>
<L>Bot þis þ<HI REND="italic">a</HI>t here wryten es;</L>
<L>We rase of his ryseyng</L>
<L>þus forto bere witnes. <MILESTONE N="1620"/></L>
</LG>
<LG N="136">
<HEAD>(136)</HEAD>
<L>And w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> vs er rysen many ane</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t ded &amp; doluen lay;</L>
<L>þai dwell beyhond þe flum Iordane</L>
<L>In prayers nyght &amp; day; <MILESTONE N="1624"/></L>
<L>Bot vntyll þir thre dayes be gane</L>
<L>No langer lyfe we may,</L>
<L>To blys þan sall we all be tane</L>
<L>And won in welthes ay; <MILESTONE N="1628"/></L>
<L>On þis wyse er we sent</L>
<L>To schew yhow in þis stede</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="214, bk."/> Þat yhe may yhow repent</L>
<L>þat did Ih<HI REND="italic">esu</HI>s to ded."</L>
</LG>
<LG N="137">
<HEAD>(137)</HEAD>
<L>Þat Caryn wrate he it bitoke</L>
<L>Till Nichodeme a<HI REND="italic">n</HI>d Annas,</L>
<L>And Lentyn allso gaf his boke</L>
<L>Tyll Ioseph and tyll Cayphas; <MILESTONE N="1636"/></L>
<L><PB N="126" REF="127"/>
Togyder þan þai gan þam luke</L>
<L>þat serely wryten was,</L>
<L>A<HI REND="italic">n</HI>d þat one wrate noght a lett<HI REND="italic">er</HI> note,</L>
<L>Bot euen als þat other has. <MILESTONE N="1640"/></L>
<L>when þe Iewes had of þam tane</L>
<L>þa rolles þ<HI REND="italic">a</HI>t wryten ware,</L>
<L>þai vanyst oway onane,</L>
<L>Of þam þai saw no mare. <MILESTONE N="1644"/></L>
</LG>
<LG N="138">
<HEAD>(138)</HEAD>
<L>When þai had red þa rolles, alssone</L>
<L>þe Iewes halely gan say:</L>
<L>"Of gret god þat syttes in trone</L>
<L>Es þis werk wroght þis day, <MILESTONE N="1648"/></L>
<L>And ilka dele þ<HI REND="italic">a</HI>t here es done</L>
<L>Aledies ogayn our lay; <NOTE PLACE="foot">1650. <HI REND="italic">lay: law</HI> has been erased in MS.</NOTE></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t þis ilk Ih<HI REND="italic">esu</HI>s was godes sone</L>
<L>ffull sare dred vs we may." <MILESTONE N="1652"/></L>
<L>Godes forbod þare þai fend</L>
<L>þat euer it suld be swa;</L>
<L>A<HI REND="italic">n</HI>d so þair wayes þai wend, <NOTE PLACE="foot">1655. <HI REND="italic">wayes: s</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Ilk one partes other fra. <MILESTONE N="1656"/></L>
</LG>
<LG N="139">
<HEAD>(139)</HEAD>
<L>When þis was tald vnto Pilate,</L>
<L>He dred him þan full sare;</L>
<L>Als a dome haly he it wrate</L>
<L>fforto last euermare; <MILESTONE N="1660"/></L>
<L>Vntyll þe temple he toke þe gate</L>
<L>And gert send eft<HI REND="italic">er</HI> þare</L>
<L>Bysschopes &amp; all þ<HI REND="italic">a</HI>t he wate</L>
<L>war best lered on þair lare. <MILESTONE N="1664"/></L>
<L>Omang þam sett was he</L>
<L>And said tyll all at anes:</L>
<L>"yho<HI REND="italic">ur</HI> bybell lattes me se</L>
<L>þat es w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>in þir wanes." <MILESTONE N="166"/></L>
</LG>
<LG N="140">
<PB N="128" REF="129"/>
<HEAD>(140)</HEAD>
<L>ffour p<HI REND="italic">re</HI>stes forth þe bybell broght,</L>
<L>A boke of gret bounte;</L>
<L>Annas &amp; Cayphas sone war soght,</L>
<L>And Pilate says: "lat se, <MILESTONE N="1672"/></L>
<L>All þat es wryten here wate yhe noght?" <NOTE PLACE="foot">1673. <HI REND="italic">noght: o</HI> above line.</NOTE></L>
<L>þai say: "sir, yhis parde."</L>
<L>"A thing," he said, "es in my thoght</L>
<L>þat I will clered be." <MILESTONE N="1676"/></L>
<L>þan by þat boke swere þai,</L>
<L>þai sall leue for no dred,</L>
<L>Bot þe soth sall þai say</L>
<L>Of þis note als es nede. <MILESTONE N="1680"/></L>
</LG>
<LG N="141">
<HEAD>(141)</HEAD>
<L>He sais: "be þe fayth tyll god yhe aw,</L>
<L>Of þis thing yhow avyse,</L>
<L>If yhe fynd oght wryten in yho<HI REND="italic">ur</HI> law</L>
<L>Omang yho<HI REND="italic">ur</HI> p<HI REND="italic">ro</HI>phecyse, <MILESTONE N="1684"/></L>
<L>Or kan yhe any witnes draw</L>
<L>By castyng of clergyse,</L>
<L>If Ih<HI REND="italic">esu</HI>s war als was his saw,</L>
<L>God son be any wyse; <MILESTONE N="1688"/></L>
<L>Allso if yhe oght ken,</L>
<L>Hereof tell vs yhe sall</L>
<L>In whilk yheres &amp; when</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t cristes comyng suld fall." <MILESTONE N="1692"/></L>
</LG>
<LG N="142">
<HEAD>(142)</HEAD>
<L>Þus when þat þai charged were,</L>
<L>þai said to sir Pilate:</L>
<L>"Sir, we will noght þ<HI REND="italic">a</HI>t all men here</L>
<L>Of þis thing þat we wate." <MILESTONE N="1696"/></L>
<L>He gert haue out þe folk in fere,</L>
<L>And to þam sperd þe yhate;</L>
<L><PB N="130" REF="131"/>
þai say: "sir, we war athed full nere</L>
<L>And we answer þusgate: <MILESTONE N="1700"/></L>
<L>we wate w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen wene</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t godes son was he ryght;</L>
<L>we wend wychecraft had bene <MILESTONE N="1703"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t he dyd thurgh his myght;</L>
</LG>
<LG N="143">
<HEAD>(143)</HEAD>
<L>Allso we wate by sere witnes</L>
<L>Here of our awen kynred,</L>
<L>þat he ogayne eft lyfand es</L>
<L>Sen he was done to ded. <MILESTONE N="1708"/></L>
<L>Two þ<HI REND="italic">a</HI>t he raysed gret halynes</L>
<L>Haues schewed vs in þis stede,</L>
<L>whilk we wele wote both more &amp; les</L>
<L>Es done thurgh his godhede; <MILESTONE N="1712"/></L>
<L>Ilk yhere a tyme we bryng</L>
<L>þis haly boke in hand</L>
<L>To luke of his comyng,</L>
<L>And þus þareof we fand: <MILESTONE N="1716"/></L>
</LG>
<LG N="144">
<HEAD>(144)</HEAD>
<L>In þe first boke of sexty and ten</L>
<L>þat er all contened here,</L>
<L>Till Adam son seth, telles it þen,</L>
<L>Was spoken on þis manere: <MILESTONE N="1720"/></L>
<L>'þi fader &amp; all other men,</L>
<L>Sall crist gyf gret powere</L>
<L>Eft<HI REND="italic">er</HI> fyue thowsand, we ken, <MILESTONE N="1723"/></L>
<L>And als fyue hundreth yhere.'</L>
<L>þan reken we þus ourselue:</L>
<L>Twa thowsand yheres suld be</L>
<L>And twa hundreth a<HI REND="italic">n</HI>d twelue <MILESTONE N="1727"/></L>
<L>ffro Adam tyll Noe; <MILESTONE UNIT="leaf" N="215"/></L>
</LG>
<LG N="145">
<PB N="132" REF="133"/>
<HEAD>(145)</HEAD>
<L>And fro Noe flude tyll Abraham es</L>
<L>Neghen hundreth &amp; twelue yhere;</L>
<L>ffro Abraham þan vntyll Moyses</L>
<L>ffour hundreth &amp; thretty were;</L>
<L>ffro Moyses vntyll god Dauid chese</L>
<L>Kyng of gret powere,</L>
<L>ffyue hundreth &amp; ten w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen lese,</L>
<L>þus telles our bybell here; <MILESTONE N="1736"/></L>
<L>vntyll þe t<HI REND="italic">ra</HI>nsmygracione,</L>
<L>ffyue hundreth yhere fro þethen,</L>
<L>And tyll cristes incarnacione <MILESTONE N="1739"/></L>
<L>ffour hundreth yhere was sethen.</L>
</LG>
<LG N="146">
<HEAD>(146)</HEAD>
<L>Þus our law if we lely luke,</L>
<L>þis p<HI REND="italic">ro</HI>ues our p<HI REND="italic">ro</HI>phecy,</L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t Ih<HI REND="italic">esu</HI>s flesch &amp; blode both toke</L>
<L>Of his moder Mary <MILESTONE N="1744"/></L>
<L>ffyue thowsand yhere, als says þis boke,</L>
<L>And fyue hundreth þareby,</L>
<L>Sen þis world was wroght ilka noke.</L>
<L>And ouer says ysai: <MILESTONE N="1748"/> <NOTE PLACE="foot">1748. Horst. <HI REND="italic">euer.</HI></NOTE></L>
<L>'Of þe rotes of Iesse,'</L>
<L>He sais, 'a wand sall spryng</L>
<L>And a floure fayre &amp; fre</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t sall gouern all thing;' <MILESTONE N="1752"/></L>
</LG>
<LG N="147">
<HEAD>(147)</HEAD>
<L>'And on þ<HI REND="italic">a</HI>t flo<HI REND="italic">ur,</HI>' he sais, 'sall rest</L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> all gudenes þe haly gast.'</L>
<L>þan may we se, sir, þusgates est,</L>
<L>He was godes son of myghtes mast."</L>
<L>þan said sir Pil[at]e: "what es best?</L>
<L>Our werk, I wene, be all in wast."</L>
<L><PB N="134" REF="135"/>
þan langer þare wald þai noght rest,</L>
<L>Bot ilk one hame sone gan him hast.</L>
<L>þus beres þair bokes witnes <MILESTONE N="1761"/></L>
<L>To þam þe soth will ken.</L>
<L>To won whare welth eu<HI REND="italic">er</HI> es,</L>
<L>God g<HI REND="italic">ra</HI>unt vs grace, Amen. <MILESTONE N="1764"/></L>
</LG>
<CLOSER>A—M—E—N.</CLOSER>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="version">
<PB N="23" REF="24"/>
<HEAD><HI REND="italic">Sion MS.</HI> TEXT S.</HEAD>
<HEAD>Of þe passioun of Crist, als wittenes Nichodeme.</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>(1)</HEAD>
<L>BItid<HI REND="italic">e</HI> þe tyme þat Tiberius <MILESTONE UNIT="leaf" N="13"/></L>
<L>Reweled rome with realte,</L>
<L>þe same tyme theodosius</L>
<L>was halden prynce in Galile, <MILESTONE N="4"/></L>
<L>Þis stori wrate Nechodem<HI REND="italic">us</HI></L>
<L>In Ebru for grette daynte;</L>
<L>Sythen þe emp<HI REND="italic">er</HI>oure theodosius</L>
<L>gert itte al translated bee; <MILESTONE N="8"/></L>
<L>and sithen fra hand<HI REND="italic">e</HI> to hand<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">9. <HI REND="italic">and:</HI> as no instance of <HI REND="italic">ande</HI> occurs in the MS., it may be considered very doubtful whether the scribe intended the flourish at the end of the <HI REND="italic">d</HI> to be an abbreviation for <HI REND="italic">e;</HI> Horst's <HI REND="italic">e</HI> is accordingly always omitted.</NOTE></L>
<L>ffor þere vnletterd<HI REND="italic">e</HI> ledes</L>
<L>A clerk of Ingland<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>In his rymaly þus redes: <MILESTONE N="12"/></L>
</LG>
<LG N="2">
<PB N="25" REF="26" MS="y"/>
<HEAD>(2)</HEAD>
<L>Symeon, zairus and cayphas,</L>
<L>Datan and Gamaliel<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Neptalym, leuy, Iudas,</L>
<L>with þaire accusynges felle, <MILESTONE N="16"/></L>
<L>Alexander and annas,</L>
<L>Ogayne Ih<HI REND="italic">es</HI>u gun spelle;</L>
<L>Byfore sire Pylate gun þai pas,</L>
<L>Þaire tales þus forto telle: <MILESTONE N="20"/></L>
<L>"Þis moppe þat merres þe men,</L>
<L>Calles hym Goddes sonne of heuen,</L>
<L>Hijs sire, hijs dame we wele ken,</L>
<L>By name we kan þayme neuen; <MILESTONE N="24"/></L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>(3)</HEAD>
<L>Welle wate we Ioseph was a wight<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Sothely he was hijs sire,</L>
<L>Hijs modir vs menes mary hight<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">27. <HI REND="italic">vs:</HI> above <HI REND="italic">we,</HI> which is marked for erasure; <HI REND="italic">menes: s</HI> above line.</NOTE></L>
<L>We, whakyns goddes er þere? <MILESTONE N="28"/></L>
<L>Mare sary er we for a sight<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Þat egges vs alle tille Ire;</L>
<L>Oure lawes he brekes at alle hys myght<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Þat egges vs alle tille Ire." <MILESTONE UNIT="leaf" N="13 bk"/></L>
<L>Pilate says til þam þan: <MILESTONE N="33"/></L>
<L>"Say me what er his saghe,</L>
<L>On what manere þat man</L>
<L>Alleges ogayne yhoure lawes." <MILESTONE N="36"/></L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>(4)</HEAD>
<L>"Oure lawes vs Iuges," quod<HI REND="italic">e</HI> a Iowe,</L>
<L>"Þe sabbott<HI REND="italic">e</HI>day to do na thyng<HI REND="italic">e;</HI> <NOTE PLACE="foot">38. Horst. <HI REND="italic">sabbot-day.</HI></NOTE></L>
<L>Þan wirkes he wonder werkes Inoghe,</L>
<L>Heles alle þat askes helyng<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Of criples and cruked þat we knowe,</L>
<L>It es to here a grette wonderyng<HI REND="italic">e;</HI> <NOTE PLACE="foot">42. MS. <HI REND="italic">to he here.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="27" REF="28"/>
Wilde and wode to his bydyng<HI REND="italic">e</HI> gun bowe,</L>
<L>And alle thurgh his fals charmyng<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L>Pilate sayde tille þayme alle:</L>
<L>"how may yhe blame his dedes?"</L>
<L>"With craft<HI REND="italic">e</HI> he wirkes withalle,</L>
<L>With fendes crafte he hym fedes." <MILESTONE N="48"/></L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>(5)</HEAD>
<L>Þan sayd pilate: "yhe haue na right<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>To blame hym by nanekyn way,</L>
<L>His miracles mustres his myght<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">51. MS. <HI REND="italic">my myght.</HI></NOTE></L>
<L>It es noght als ye say; <MILESTONE N="52"/></L>
<L>Sythen he þus þe blynde has sent þe sight</L>
<L>And raysed þat byried<HI REND="italic">e</HI> lay,</L>
<L>Wa suld deme hym to deede be dight<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Þat mendes men als he may?" <MILESTONE N="56"/> <NOTE PLACE="foot">56. <HI REND="italic">kan</HI> between <HI REND="italic">he may</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>"Sire pilate, we þe praye,"</L>
<L>Quod alle þere Iewes þan,</L>
<L>"Bryng<HI REND="italic">e</HI> hym till barre þis day</L>
<L>To coupe hym þare if we kan." <MILESTONE N="60"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>(6)</HEAD>
<L>A bedel he bad buske hym to bidde,</L>
<L>Romayne he highte, we rede, <NOTE PLACE="foot">62. <HI REND="italic">we:</HI> before <HI REND="italic">he</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>And he, als curtayse þat was kidde,</L>
<L>þat erand did in dede; <MILESTONE N="64"/></L>
<L>Of wonden wrethes his heued vnhid,</L>
<L>In space he gun it sprede: <MILESTONE UNIT="leaf" N="14."/></L>
<L>"Louerd, þe to kalle þe domesman me didde,</L>
<L>Botte walk yn on þis wede."</L>
<L>Þire Iewes þare þai satte <MILESTONE N="69"/></L>
<L>ffor gram wex gulle and grene</L>
<L>And sayde to sire Pilate:</L>
<L>"Ey dieux, what may þis mene? <MILESTONE N="72"/></L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>(7)</HEAD>
<L>Bedels suld tille þi bidyng<HI REND="italic">e</HI> bowe</L>
<L>And cry þi comandment;</L>
<L><PB N="29" REF="30"/>
On knese he kneled<HI REND="italic">e</HI> to Ih<HI REND="italic">es</HI>u</L>
<L>Right<HI REND="italic">e</HI> in þine awen present; <MILESTONE N="76"/></L>
<L>Nedelynges us noyes þire notes newe,</L>
<L>We toke þareto fulle gude tente,</L>
<L>Swilk<HI REND="italic">e</HI> curtasy neuer yit we knewe,</L>
<L>Vppon his wrethe he went<HI REND="italic">e.</HI>" <MILESTONE N="80"/></L>
<L>Pilate asked why he kidde</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u swilk<HI REND="italic">e</HI> curtasy;</L>
<L>And he sayd: "þat þat I didde</L>
<L>I had<HI REND="italic">e</HI> enchesoun why; <MILESTONE N="84"/></L>
</LG>
<LG N="8">
<HEAD>(8)</HEAD>
<L>Tille Alexander, wele ye wate,</L>
<L>Messagere was I made,</L>
<L>Bott<HI REND="italic">e</HI> to Ier<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m come I late,</L>
<L>vnto þe morn I habade; <MILESTONE N="88"/></L>
<L>þisse Ih<HI REND="italic">es</HI>u on ane asse satte</L>
<L>And thurgh þe toun he rade;</L>
<L>Childer byfor his fete algate</L>
<L>Spredde þaire clathes on brade, <MILESTONE N="92"/></L>
<L>Swilke wirchippe þare had he;</L>
<L>'Osanna,' was þaire sange,</L>
<L>'Þat comes blissed mot he be</L>
<L>In goddes name vs omang.'" <MILESTONE N="96"/></L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>(9)</HEAD>
<L>Þire Iewes sayde þan: "traytour<HI REND="italic">e</HI> vn∣trwe, <NOTE PLACE="foot">97. First <HI REND="italic">e</HI> in <HI REND="italic">Iewes</HI> above line; Horst. þ<HI REND="italic">ir.</HI></NOTE></L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="14, bk."/> With leghes þou haues vs ledde,</L>
<L>þayr carpyng þar<HI REND="italic">e</HI> nathyng þou knewe,</L>
<L>We welle lay our lyfe to wedde;</L>
<L>Ier<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m langage es Ebru, <MILESTONE N="101"/></L>
<L>ffulle ferre þethen was þou fedde." <NOTE PLACE="foot">102. <HI REND="italic">fendde</HI> with <HI REND="italic">n</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>He sayde: "I spird at men Inowe</L>
<L>Þat in þat burgh was bredde." <MILESTONE N="104"/></L>
<L>"Osanna," quod Pilate,</L>
<L>"What es it forto say?"</L>
<L>Quod þe Iewes: "it menes þusgate,</L>
<L>'Lord, saue vs, we þe pray.'" <MILESTONE N="108"/></L>
</LG>
<LG N="10">
<PB N="31" REF="32"/>
<HEAD>(10)</HEAD>
<L>"Me thynk," quod pilat, "in my thoght,</L>
<L>With wrange þe bedel yhe blame;</L>
<L>Yhour childersaghes forsak yhe noght,</L>
<L>Yhourseluen says þe same; <MILESTONE N="112"/></L>
<L>Bot, bedel, tille barre sithen þou hy<HI REND="italic">m</HI> broght</L>
<L>At scheld þiself fra schame,</L>
<L>Led hym forthe þat þou worschepe wroght,</L>
<L>Calle hym eft in by name." <MILESTONE N="116"/></L>
<L>Oute of þat route Romayne</L>
<L>Our lorde Ih<HI REND="italic">es</HI>u he ledes,</L>
<L>And calles hym ogayne,</L>
<L>Als he þat domesman dredes. <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>(11)</HEAD>
<L>Of emp<HI REND="italic">er</HI>ours þat þar had bene</L>
<L>Þis was þe lawe in lande,</L>
<L>ffor men suld of þair menskes mene,</L>
<L>Men suld hald itte in þair hande</L>
<L>Men heuedes sette on schaftes schene,</L>
<L>Graythed of golde gliterande; <MILESTONE N="126"/></L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="15"/> Saunz doute swadid<HI REND="italic">e</HI> þai alle bydene,</L>
<L>Stille stably gun þai stande; <MILESTONE N="128"/></L>
<L>When he þat alle salle welde</L>
<L>Was had intil þat halle, <NOTE PLACE="foot">130. <HI REND="italic">halden</HI> has been marked for erasure before <HI REND="italic">had.</HI></NOTE></L>
<L>Þhe heuedes haaly gun helde</L>
<L>At wirchipe hym withalle. <MILESTONE N="132"/></L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>(12)</HEAD>
<L>Þan saide þere Iewes steren and stoute:</L>
<L>"Þis hald we hard hethyng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Þire Iewes lete þaire schaftes loute <NOTE PLACE="foot">135. <HI REND="italic">lele</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">lete.</HI></NOTE></L>
<L>At wirk hym worschipyng." <MILESTONE N="136"/></L>
<L><PB N="33" REF="34"/>
And pilate asked þam alle aboute:</L>
<L>"Why did yhe swylk a thyng?"</L>
<L>Þai sayde: "we do yhow oute of doute,</L>
<L>It was noght oure wittyng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>We toke na tent þareto, <MILESTONE N="141"/></L>
<L>Þe baners gun hym bowe;</L>
<L>What had we forto do</L>
<L>To make reuerence to Ih<HI REND="italic">es</HI>u?" <MILESTONE N="144"/></L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>(13)</HEAD>
<L>"Lowte hym we sawe þam sykerly,"</L>
<L>Þe Iewes swore to pilate.</L>
<L>Quod pilate: "þai say oppenly</L>
<L>It was noght swa nenegate; <MILESTONE N="148"/></L>
<L>Bot take vs men mare myghty,</L>
<L>Strang and stabil of state,</L>
<L>To hald yhour schaftes tentifly,</L>
<L>Þis barete alle to habate." <MILESTONE N="152"/> <NOTE PLACE="foot">152. <HI REND="italic">barete</HI> corrected from <HI REND="italic">basete</HI> (?)</NOTE></L>
<L>Thurghout alle þe Iewery</L>
<L>Sykyr men haf þai soght</L>
<L>At stere þam strenghefully,</L>
<L>þe best þan haf þai broght. <MILESTONE N="156"/></L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>(14)</HEAD>
<L>Syr Pilate tille þa Iewes sware</L>
<L>Þat suld halde þa heuedes in hande:</L>
<L>"And louted Ih<HI REND="italic">es</HI>u any mar, <MILESTONE UNIT="leaf" N="15, bk."/> <NOTE PLACE="foot">159. Horst. <HI REND="italic">and</HI> (þ<HI REND="italic">ai).</HI></NOTE></L>
<L>yhe sal loose bathe lyfe and lande."</L>
<L>And þai þat wight and willy ware <MILESTONE N="161"/></L>
<L>Sayd: "to þi dome wille we stande;</L>
<L>What heued helded þe bred of anne hare,</L>
<L>hardly hagge of his hand."</L>
<L>"Late haue hym out of halle," <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Quod pilate þe bedel tille,</L>
<L>"and eft in þou hym calle,</L>
<L>On what wyse swa þou wylle." <MILESTONE N="168"/></L>
</LG>
<LG N="15">
<PB N="35" REF="36"/>
<HEAD>(15)</HEAD>
<L>His heued vnhild on knese he kneled,</L>
<L>His clathes byfor hym sprede,</L>
<L>With alle þe worschepe þat he couthe welde</L>
<L>In eft our lourd he ledde;</L>
<L>Þair heuedes on heghe haalely gun helde,</L>
<L>Bowyng tille Ih<HI REND="italic">es</HI>u þai bedde; <MILESTONE N="174"/></L>
<L>þere Iewes þat þam in handes helde</L>
<L>Ware drowpand and fordredde.</L>
<L>When Pilate sawe þat sighte, <MILESTONE N="177"/></L>
<L>How þa baners gun bowe,</L>
<L>ffor drede he ras vpryght</L>
<L>Ogayne our<HI REND="italic">e</HI> lorde Ih<HI REND="italic">es</HI>u. <MILESTONE N="180"/></L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>(17)</HEAD>
<L>Sir<HI REND="italic">e</HI> Pilate wyfe, dam p<HI REND="italic">ro</HI>cula,</L>
<L>Sent hir<HI REND="italic">e</HI> lorde forto say:</L>
<L>"Deme nouther Ih<HI REND="italic">es</HI>u til na fra,</L>
<L>Bot menske hym þat yhe may, <MILESTONE N="196"/></L>
<L>I haue bene dreched with dremes swa</L>
<L>Þis ilk nyght als I lay;</L>
<L>If he thurgh dome tille deede ga,</L>
<L>Our welthe sal wende oway." <MILESTONE N="200"/></L>
<L><PB N="37" REF="38"/>
Pilate als man amayed. <MILESTONE UNIT="leaf" N="16"/></L>
<L>Stude in a greete study,</L>
<L>He sayde: "I am noght payde,</L>
<L>Yhe wreghe hym wrangwisly; <MILESTONE N="204"/></L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>(18)</HEAD>
<L>My wyf, yhe wate wele, es na Iewe,</L>
<L>Scho es a sarzine;</L>
<L>Many mynsters has scho made yhow</L>
<L>And done in gode dedis bydene; <NOTE PLACE="foot">208. Horst. omits <HI REND="italic">in.</HI></NOTE></L>
<L>Þai say Ih<HI REND="italic">es</HI>u of trouthe es trewe, <MILESTONE N="209"/></L>
<L>Slepand þus has scho sene;</L>
<L>If we hym reyne, it sal vs rewe</L>
<L>Euer þareof to mene." <MILESTONE N="212"/></L>
<L>Þai sayde: "þis sayde we are,</L>
<L>Yhe may see suthe es þis,</L>
<L>he fares with fendes fare,</L>
<L>he has witched þi wif, Iwyse." <MILESTONE N="216"/></L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>(19)</HEAD>
<L>Þan sayd pilate: "me thynk selcouthe</L>
<L>Þat þou standes so stille;</L>
<L>Tille þair<HI REND="italic">e</HI> accusyngs aswer þou couthe <NOTE N="1" PLACE="foot">Horst. says <HI REND="italic">(Archiv</HI> 68, 209): <HI REND="italic">Nach</HI> 218 <HI REND="italic">fehlt ein Verspaar,</HI> whereas there is only one line missing.</NOTE> <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u sayde: "ilk man has a mouthe</L>
<L>At weld it at his wille;</L>
<L>þair sawes mon be knawen and couthe</L>
<L>Whethir þai be gode or ille." <MILESTONE N="224"/></L>
<L>"Ih<HI REND="italic">es</HI>u, lat be þi dyn!"</L>
<L>Sayde alle þere Iewes on rawe,</L>
<L>"Ane horcop born in synne</L>
<L>ffulle couthely we þe knawe; <MILESTONE N="228"/></L>
</LG>
<LG N="20">
<HEAD>(20)</HEAD>
<L>We wate wele for þi sake was slayne</L>
<L>Alle þe barnes in betheleem born;</L>
<L>At fle with þe þi frendes ware fayne,</L>
<L><NOTE N="2" PLACE="foot">[lf. 16, bk.</NOTE>Elles had þi lyfe bene lorne; <MILESTONE N="232"/></L>
<L><PB N="39" REF="40"/>
Aftir herodes, es noght to layne,</L>
<L>Þat had þi deede sworne,</L>
<L>Tille yhoure contre yhe come agayne</L>
<L>Þat ye fore fra beforne." <MILESTONE N="236"/></L>
<L>Sayde Pilate: "es þis he</L>
<L>Þat herode p<HI REND="italic">ur</HI>sued swa?"</L>
<L>Þai sayde: "syre, ya, p<HI REND="italic">ar</HI>de,</L>
<L>Bott<HI REND="italic">e</HI> yite he schape hym fra." <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>(21)</HEAD>
<L>When Pilate hard þat it was he,</L>
<L>He dred hym mykil mare;</L>
<L>He chees a queste on hym to pas</L>
<L>Of Iewes þat suthefast<HI REND="italic">e</HI> ware, <MILESTONE N="244"/></L>
<L>Þai saide tille pilate and cayfas:</L>
<L>"Þe suthe botte we wille spare,</L>
<L>Mary with Ioseph weddyd<HI REND="italic">e</HI> was,</L>
<L>And at þaire weddyng<HI REND="italic">e</HI> we ware."</L>
<L>Pilate sayde to þayme þan <MILESTONE N="249"/></L>
<L>Þat couped hym byforne:</L>
<L>"yhe putte wrange on þis man,</L>
<L>In wedlayk<HI REND="italic">e</HI> was he borne." <MILESTONE N="252"/></L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>(22)</HEAD>
<L>Vppe stirte a Iewe bittir and bald<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>And sayd to sire Pilate:</L>
<L>"Þe tales þat we haue on hym talde</L>
<L>we wille avowe algate; <MILESTONE N="256"/> <NOTE PLACE="foot">256. <HI REND="italic">we</HI> marked for erasure between <HI REND="italic">a</HI> and <HI REND="italic">vowe.</HI></NOTE></L>
<L>At þayme es littille helpe or hald<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Sire, þai say als þai wa, <NOTE PLACE="foot">258. Horst. <HI REND="italic">wa(te).</HI></NOTE></L>
<L>Þai comlyngs of cu<HI REND="italic">n</HI>nyng<HI REND="italic">e</HI> cald<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Comen tille oure lawe nowe late."</L>
<L>þis queste stedfast als stele <MILESTONE N="261"/></L>
<L>Sayde tille þe othir twelf<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>"we er Iewes, witte yhe wele,</L>
<L>Borne frely als yhoureseluen." <MILESTONE N="264"/> <NOTE PLACE="foot">264. <HI REND="italic">h</HI> above line.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="23">
<PB N="41" REF="42"/>
<HEAD>(23)</HEAD>
<L>Pilate tille barre a buke had broght<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Þe twa questes to twynne;</L>
<L>withe sweryng<HI REND="italic">e</HI> sal þe suthe by soght<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>He bydes þe trewe bygynne; <MILESTONE N="268"/></L>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[leaf 17</NOTE>And þai say þan: "þat falles vs noght<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>We sai sweryng<HI REND="italic">e</HI> es synne;</L>
<L>Latte þaime swere þat þis wrangh has wroght<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Alle knawe þai Ih<HI REND="italic">es</HI>u kyn; <MILESTONE N="272"/></L>
<L>Yff we be funden gilty</L>
<L>Yn þis thyng<HI REND="italic">e</HI> þat we say, <NOTE PLACE="foot">274. <HI REND="italic">Yn:</HI> Horst. <HI REND="italic">in.</HI></NOTE></L>
<L>We oblesse vs forto dye</L>
<L>Byfore domesman to-day." <MILESTONE N="276"/></L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>(24)</HEAD>
<L>Þan spacke Annas and Cayphas</L>
<L>And sayd to sire Pilate:</L>
<L>"We trowe wele mary weddid<HI REND="italic">e</HI> was</L>
<L>Tille Ioseph þat hym gatte; <MILESTONE N="280"/></L>
<L>Botte tille anothir poynte we pas</L>
<L>Þat hym halde ful hate: <NOTE PLACE="foot">282. Horst. þ<HI REND="italic">at(sall).</HI></NOTE></L>
<L>We say spirite inclosed he has, <NOTE PLACE="foot">283. Horst. <HI REND="italic">(a) spirite.</HI></NOTE></L>
<L>Wharethurgh<HI REND="italic">e</HI> alle thynges he watte." <NOTE PLACE="foot">284. MS. <HI REND="italic">thynges</HI> with <HI REND="italic">es</HI> marked for erasure. Horst. <HI REND="italic">thyng.</HI></NOTE></L>
<L>Pilate gartte haf oute alle</L>
<L>Þat was within þat house,</L>
<L>And þat queste gertte he calle <NOTE PLACE="foot">287. <HI REND="italic">gan</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">gertte.</HI></NOTE></L>
<L>Þat proued hym borne in spouse; <MILESTONE N="288"/></L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>(25)</HEAD>
<L>He sayde: "I fande yhow trowe lan∣gare,</L>
<L>Say me qwate es yhowre rede,</L>
<L>Whi hates þire Iewes Ih<HI REND="italic">es</HI>u swa sare,</L>
<L>Whi wille þai haue hym deede?" <MILESTONE N="292"/></L>
<L><PB N="43" REF="44"/>
Þai say: "hys leryng<HI REND="italic">e</HI> passes þaire lare,</L>
<L>Þat gers þaime haue hattrede;</L>
<L>His myrecles merres þaime mare,</L>
<L>Þat standes mykel in stedde." <MILESTONE N="296"/></L>
<L>Wrathe es Pilate þan,</L>
<L>He says: "þis es envy;</L>
<L>Wille þai þus deme a man</L>
<L>ffor his godde dedes to dye?" <MILESTONE N="300"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>(26)</HEAD>
<L>Pilate hym hyed oute of þe halle <NOTE PLACE="foot">301. MS. <HI REND="italic">hym hym;</HI> Horst. <HI REND="italic">hyld</HI> for <HI REND="italic">hyed.</HI></NOTE></L>
<L>And sayde þe Iewes vntille:</L>
<L>"Loo here wittnes byfore yhowe alle,</L>
<L>In hym es funden nane ille." <MILESTONE N="304"/></L>
<L>Þan þai answerd<HI REND="italic">e</HI> bathe grette and smalle:</L>
<L>"Sire, if it be þi wille,</L>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[leaf 17, bk.</NOTE>We gert hym noght come to þi calle</L>
<L>To coupe hym withouten skylle."</L>
<L>Pilate sayd: "hym byhoues dye,</L>
<L>I see wele be yhoure saghes;</L>
<L>Take hym tille yhow alle forþi <MILESTONE N="311"/></L>
<L>And deme hym be yowre laghes." <NOTE PLACE="foot">312. <HI REND="italic">law</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">laghes.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>(27)</HEAD>
<L>Þan said þire Iewes: "wele þou wate,</L>
<L>God biddes vs sla na man."</L>
<L>Vntil þire Iewes answerd Pilate:</L>
<L>"Biddes god me slaa men þan? <MILESTONE N="316"/></L>
<L>I haue wele hard whi yhe hym hate</L>
<L>And how yhoure hatred bygan;</L>
<L>With my wille he bes deede nanagate <NOTE PLACE="foot">319. Horst. <HI REND="italic">nanegate.</HI></NOTE></L>
<L>ffor na craft þat yhe can; <MILESTONE N="320"/></L>
<L>It es noght botte hatred<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þat ware ful lyttell resoune <NOTE PLACE="foot">322. Horst. <HI REND="italic">lyttelle.</HI></NOTE></L>
<L>fforto deme a man to deede, <MILESTONE N="323"/></L>
<L>Botte þare ware mare enchesoun."</L>
</LG>
<LG N="28">
<PB N="45" REF="46"/>
<HEAD>(28)</HEAD>
<L>Pilate ledde Ih<HI REND="italic">es</HI>u þe Iewes fra</L>
<L>þat stode byfore hym by</L>
<L>And saydetil hym bytwyx þaime twa:</L>
<L>"Þou ert kyng<HI REND="italic">e</HI> of Iewery?" <MILESTONE N="328"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u sayde: "outhir it was sayd<HI REND="italic">e</HI> þe swa,</L>
<L>Or þou redde righwisly?" <NOTE PLACE="foot">330. Horst. <HI REND="italic">righ(t)wisly.</HI></NOTE></L>
<L>And Pilate sayde: "me ware full wa</L>
<L>Þi folk<HI REND="italic">e</HI> suld gar þe dye; <MILESTONE N="332"/></L>
<L>Þi folk<HI REND="italic">e</HI> haues taght þe me</L>
<L>fforto be damned to-day;</L>
<L>Kyng<HI REND="italic">e</HI> of Iewes if þou be</L>
<L>Answer to þat, I say." <MILESTONE N="336"/></L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>(29)</HEAD>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u answard tille hym agayne:</L>
<L>"My kyngdome es noght her<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>If my kyndome, sothely to sayne,</L>
<L>Within þaire grethe were,</L>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[leaf 18</NOTE>Are I omang<HI REND="italic">e</HI> þire Iewes ware here tane,</L>
<L>My men þat ware me dere</L>
<L>Wald sta<HI REND="italic">n</HI>de and stryfe fulle faste agayne <MILESTONE N="344"/></L>
<L>With fulle grette powere."</L>
<L>"Þan ert þou kyng<HI REND="italic">e</HI> algate,"</L>
<L>Quod Pilate, "sykerly?"</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u sayde tille Pilate:</L>
<L>"þou says for kyng<HI REND="italic">e</HI> am I; <MILESTONE N="348"/></L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>(30)</HEAD>
<L>And I am comen to þis contre</L>
<L>And þarto was I borne,</L>
<L>Witnes of sothefastnes to be</L>
<L>Þat was noght sene byforne; <MILESTONE N="352"/></L>
<L>Alle þat es sothefast lys in me,</L>
<L>Leely bathe euen and morne;</L>
<L>In erthe suthefastnes dampned by∣houes be</L>
<L>Of þam þat has it lorne."</L>
<L><PB N="47" REF="48"/>
Pilate asked hym eft:</L>
<L>"What es suthefastnes?"</L>
<L>With þat Ih<HI REND="italic">es</HI>u he left</L>
<L>Als man þan stonayd es. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<HEAD>(31)</HEAD>
<L>Pilate sayde tille þire Iewes þus:</L>
<L>"Syrs, if it be yhour<HI REND="italic">e</HI> wille,</L>
<L>I haf enquered mare of Ihesus,</L>
<L>In hym es funden nane ille." <MILESTONE N="364"/></L>
<L>Þai sayde: "we wald noght coup hym þus</L>
<L>Nanegates withouten skille."</L>
<L>Quod pilate: "algate dye him byhoues,</L>
<L>I consent noght þar<HI REND="italic">e</HI>tille, <MILESTONE N="368"/></L>
<L>I am withouten gilt,</L>
<L>Clene als anne Innocent;</L>
<L>His blode sal neuer<HI REND="italic">e</HI> be spilt</L>
<L>Nanegates thurgh myne assent."</L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>(32)</HEAD>
<L>And þan answerd þire Iewes alle</L>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[lf. 18, bk.</NOTE>And made þam wondir wrathe,</L>
<L>þai sayde: "hys blode mot vs falle <NOTE PLACE="foot">375. Horst. <HI REND="italic">(on) vs.</HI></NOTE></L>
<L>And on our childer bathe."</L>
<L>And pilate sayde: "p<HI REND="italic">er</HI>chaunce it salle, <MILESTONE N="377"/></L>
<L>And þat es mekel wathe;</L>
<L>þarefore lat haf hym oute of halle</L>
<L>And late hym haf na scathe." <MILESTONE N="380"/></L>
<L>þai sayde: "syre, wele þou wate,</L>
<L>We say bot lawefully;</L>
<L>Whaso blemysshe þe kyng state</L>
<L>Es worthy forto dye; <MILESTONE N="384"/></L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>(33)</HEAD>
<L>And whaswa sclaunders þe godhede</L>
<L>Es mare syn þan swylk seuen;</L>
<L><PB N="49" REF="50"/>
He þat es made of pure manhed</L>
<L>Goddes son he wille hym neuen,</L>
<L>He says he has his sittyng<HI REND="italic">e</HI>stede <MILESTONE N="389"/></L>
<L>On goddes right hand in heuen,</L>
<L>And says he sal deme bath quyk and deede</L>
<L>After oure dedes fulle euen."</L>
<L>Out of þat company <MILESTONE N="393"/></L>
<L>Pilate yhede Ih<HI REND="italic">es</HI>u vnto</L>
<L>And sayde: "sire, sykerly,</L>
<L>I ne wate what I sal do." <MILESTONE N="396"/></L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>(34)</HEAD>
<L>"Als it es gyfen tille þe and me,"</L>
<L>Quod Ih<HI REND="italic">es</HI>u, "bes done allewyse."</L>
<L>Pilate askes: "how?" and þan says he:</L>
<L>"Als telles þe p<HI REND="italic">ro</HI>phecyse,</L>
<L>Moyses, Dauid and Iosue, <MILESTONE N="401"/></L>
<L>And othir many þan þise;</L>
<L>þat þai say byhoues be fulfild in me</L>
<L>T[o] suffir deede and ryse." <MILESTONE N="404"/></L>
<L>Pilate went oute of halle</L>
<L>Als man þat was amayed</L>
<L>And talde þire Iewes alle <MILESTONE UNIT="leaf" N="19"/></L>
<L>How þat Ihesu had sayde. <MILESTONE N="408"/></L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>(35)</HEAD>
<L>þire Iewes sayde alle tille syre Pilate: "loo</L>
<L>In what erroure he dwelles,</L>
<L>With mare wittenes what suld yhe do</L>
<L>Bot als hymseluen telles?" <MILESTONE N="412"/></L>
<L>Pilate sayde: "tak yhow vnto, <NOTE PLACE="foot">413. Horst. <HI REND="italic">tak (him); yhow, o</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Sithe ilk man þus hym melles,</L>
<L>Deme forthe als yhe bygan þis bro,</L>
<L>ffor I will say noght elles." <MILESTONE N="416"/></L>
<L>Þai say: "whaswa mellyng<HI REND="italic">e</HI> makes</L>
<L>Tille man, þis fynde we written,</L>
<L>'Ane wane of fourty strakes</L>
<L>With yherde falles hym be smyten;'</L>
</LG>
<LG N="36">
<PB N="51" REF="52"/>
<HEAD>(36)</HEAD>
<L>And he þat trespas god, alsone</L>
<L>Hym falles be staned to deede;</L>
<L>Sithen he says he es goddes sone,</L>
<L>And we knawe hys kynrede, <MILESTONE N="424"/></L>
<L>And says þat he salle sitte in trone,</L>
<L>Þarefore gyf we þis rede:</L>
<L>We wille þat he on cros be done</L>
<L>Are we passe of þis stede; <MILESTONE N="428"/></L>
<L>ffor if he regne sykerly,</L>
<L>Alle sal trowe on his lare;</L>
<L>Better it es þat a man dye</L>
<L>Þan alle þe folke forfare." <MILESTONE N="432"/></L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>(37)</HEAD>
<L>In come sire Nichodeme be þan,</L>
<L>þat was Prince of þe Iewery,</L>
<L>He sayd: "I rede yhow do þis man <NOTE PLACE="foot">435. <HI REND="italic">yo</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">rede.</HI></NOTE></L>
<L>Na mare of vilany; <MILESTONE N="436"/></L>
<L>Swilke takyngs als he do kan</L>
<L>And has schewed vs oppenly <NOTE PLACE="foot">438. <HI REND="italic">swe</HI> marked for erasure after <HI REND="italic">has.</HI></NOTE></L>
<L>Was neuer sene sithen þis warld<HI REND="italic">e</HI> bygan</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="19, bk."/> In alle our p<HI REND="italic">ro</HI>phecy;</L>
<L>And if þat he be fals,</L>
<L>It sal be knawen fulle sone;</L>
<L>His saghes, his takens als</L>
<L>Salle dye and be fordone. <MILESTONE N="444"/></L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>(38)</HEAD>
<L>When syngnes ware schewed thurgh Moyses</L>
<L>Tille Faraon þe kyng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Twa witches, Ia<HI REND="italic">m</HI>nes and Mambres,</L>
<L>Did hym ful grett<HI REND="italic">e</HI> hethyng<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="448"/></L>
<L>Syngnes þat he schewed þai mad<HI REND="italic">e</HI> þam les</L>
<L>With þaire enchauntisyng,</L>
<L>Als goddes þam helde alle haythenes;</L>
<L>Bot lithe þe laste endyng; <MILESTONE N="452"/></L>
<L><PB N="53" REF="54"/>
ffor his dedes ware suthefaste <NOTE PLACE="foot">453. <HI REND="italic">Sorcery</HI> marked for erasure after <HI REND="italic">ware.</HI></NOTE></L>
<L>And þairs ware sorcery;</L>
<L>his dedes sall euermare last,</L>
<L>And þairs byhoued nedelyngs dye.</L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>(39)</HEAD>
<L>And p<HI REND="italic">er</HI>chaunce he may be sent</L>
<L>A p<HI REND="italic">ro</HI>phete vs to lere;</L>
<L>I ne wate by wham þat moyses ment,</L>
<L>He telles on þis manere: <MILESTONE N="460"/></L>
<L>'A p<HI REND="italic">ro</HI>phete till yhoure laghe be sent <NOTE PLACE="foot">461. <HI REND="italic">be:</HI> Horst. <HI REND="italic">be(s); s</HI> in <HI REND="italic">sent</HI> corrected from <HI REND="italic">l;</HI> Horst. <HI REND="italic">lent.</HI></NOTE></L>
<L>þat bes born omang yow here;'</L>
<L>He says alle þase bes schamely schent</L>
<L>Of hym þat wille noght lere." <MILESTONE N="464"/> <NOTE PLACE="foot">464. Horst. <HI REND="italic">here.</HI></NOTE></L>
<L>þire Iewes byfore Pilate</L>
<L>Sayde vntille Nichodeme:</L>
<L>"his strenghe be þin allegate, <MILESTONE N="467"/></L>
<L>And his pees mote þe yheme."</L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>(40)</HEAD>
<L>And Nichodeme aswered "amen," <NOTE PLACE="foot">469. Horst. <HI REND="italic">a(n)swerd.</HI></NOTE></L>
<L>And helde vppe bathe his hende,</L>
<L>"Vnto his strenghe I me byken,</L>
<L>his pees mote on me lende." <MILESTONE N="472"/></L>
<L>Byfor Pilate þan come þar ten</L>
<L>þat ware for lazars kende:</L>
<L>"We ware lazars," þai sayde, "we ken,</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="20"/> Hale thurgh his word we wende."</L>
<L>In come anothir and sayde:</L>
<L>"loured, blynde born was I, <MILESTONE N="478"/> <NOTE PLACE="foot">478. MS. <HI REND="italic">bore blynde born.</HI> Horst. <HI REND="italic">blynde-bore.</HI></NOTE></L>
<L>Handes on myn eghen he layde,</L>
<L>and sone saghe I þus sykerly."</L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>(41)</HEAD>
<L>Ane sayde: "Pilate, bedred I lay</L>
<L>ffourty yhere alle bot twa;</L>
<L><PB N="55" REF="56"/>
I asked mercy, and he gun say:</L>
<L>'Tite ta þi bedde and ga!' <MILESTONE N="484"/></L>
<L>þare was I heled and went my way."</L>
<L>þus come ay ma and ma,</L>
<L>þai sayde: "it ware ful mekel at say</L>
<L>How many he had heled swa." <MILESTONE N="488"/></L>
<L>Alle halely sayde þai þus:</L>
<L>"A greete p<HI REND="italic">ro</HI>phete es he,</L>
<L>Our saueor Ihesus,</L>
<L>Euer blissed mot he be." <MILESTONE N="492"/></L>
</LG>
<LG N="42">
<HEAD>(42)</HEAD>
<L>"yhour prestes, yhoure bisschope,</L>
<L>þusgate why heele þai noght?"</L>
<L>And aswerd: "sire, we wate, <NOTE PLACE="foot">495. Horst. þ<HI REND="italic">ai a(n)swerd; we (ne).</HI></NOTE></L>
<L>Bot þis werk Ih<HI REND="italic">es</HI>u wroght; <MILESTONE N="496"/></L>
<L>Ane lazare þat was deede nowe late</L>
<L>And tille his berying broght,</L>
<L>He leues ogayne in ful gude state,</L>
<L>Hereof wonder vs thoght." <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Hereof had pilate drede</L>
<L>And sayde: "whi wille þai spille</L>
<L>þe man þat helpes in nede</L>
<L>Alle þat calle to hym wille?" <MILESTONE N="504"/></L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>(43)</HEAD>
<L>He called Nichodeme and þe quest</L>
<L>Þat he fand trewe algate,</L>
<L>He sayd: "lordyng, qwhat hald ye best? <NOTE PLACE="foot">507. Horst. <HI REND="italic">qwat.</HI></NOTE></L>
<L>Þise folk falles in debate." <MILESTONE N="508"/></L>
<L>And þai of a<HI REND="italic">n</HI>swere ware ful prest</L>
<L>And sayd: "syre, we ne wate;</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="20, bk."/> Tille þaire counsayle, als haue we rest,</L>
<L>We wille assent nanega; <NOTE PLACE="foot">512. Horst. <HI REND="italic">ga(te).</HI></NOTE></L>
<L>We pray god þat he sende</L>
<L>Ryghtwis dome þaime omang<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>On þaire saules mot it lende <MILESTONE N="515"/></L>
<L>Whethir þai do right or wrang<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
</LG>
<LG N="44">
<PB N="57" REF="58" MS="y"/>
<HEAD>(44)</HEAD>
<L>Þire Iewes at Paches euer wont was</L>
<L>Anne oute of prisoun take</L>
<L>And withouten dome quyte lat<HI REND="italic">e</HI> hym pas</L>
<L>ffor þaire grette feste sake. <MILESTONE N="520"/></L>
<L>Ane was prisound hight Barabas</L>
<L>ffor murthers þat he gun make;</L>
<L>Whethir hym or Ih<HI REND="italic">es</HI>u, Pilate asked has,</L>
<L>Þai sall of prisoun take,</L>
<L>And þai sayd all: "Baraban!" <MILESTONE N="525"/></L>
<L>And Pilate asked þayme alle:</L>
<L>"Of Ih<HI REND="italic">es</HI>u what sal be þan?"</L>
<L>Þai sayd<HI REND="italic">e:</HI> "croyse hym þou salle;</L>
</LG>
<LG N="45">
<HEAD>(45)</HEAD>
<L>And botte þou do, it es wele sene</L>
<L>þou ert noght Cesar frende;</L>
<L>ffor whaso makes þayme kyng<HI REND="italic">e,</HI> we wene,</L>
<L>Ogayne Cesar þai wend<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L>And Pilate saide right in a tene: <MILESTONE N="533"/></L>
<L>"Yhe folk<HI REND="italic">e</HI> fulle of þe fende,</L>
<L>Tille yhoure ay haue ye bene</L>
<L>Grotchant and ay schrewes at þe ende."</L>
<L>ffore wrethe þai wex nere wode <MILESTONE N="537"/></L>
<L>And sayde: "why say þou swa?</L>
<L>Wha dide vs euer any gode, <MILESTONE N="539"/></L>
<L>Botte we did þaime swilk<HI REND="italic">e</HI> twa?"</L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>(46)</HEAD>
<L>He sayde: "fra egipte when ware ledde <NOTE PLACE="foot">541. Horst. <HI REND="italic">when (ye).</HI></NOTE></L>
<L>Thurgh Moyses þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete,</L>
<L>Euen thurgh þe se euen yhe fledde</L>
<L>And wette noght<HI REND="italic">e</HI> anes youre fette;</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="21"/> In þe wildernes god yhow fedde <MILESTONE N="545"/></L>
<L>With aungel meete fulle swete,</L>
<L>ffogheles til yhoure fode þat neuer was bredde,</L>
<L>Rayne fra þe heuen he lete; <MILESTONE N="548"/></L>
<L><PB N="59" REF="60"/>
Oute of þe stane he sent</L>
<L>yhow water witerly;</L>
<L>And yhe brak hys comandement</L>
<L>And lyfed on mawmettry; <MILESTONE N="552"/></L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>(47)</HEAD>
<L>Bot moyses gun for yhow pray,</L>
<L>he had elles fordone yhow þare;</L>
<L>And here es a man þat ilk day <MILESTONE N="555"/> <NOTE PLACE="foot">555. Horst. <HI REND="italic">ilk(a).</HI></NOTE></L>
<L>heles yhoure seke and yhoure sare,</L>
<L>ffor I deme hym noght tille yhoure paye</L>
<L>Bot wald þe giltles spare; <NOTE PLACE="foot">558. þ<HI REND="italic">e: e</HI> above.</NOTE></L>
<L>I am noght cesar frend, yhe say,</L>
<L>þis es vnryghtwise fare." <MILESTONE N="560"/></L>
<L>Þai sayd: "we haf na kyng</L>
<L>Bot e<HI REND="italic">m</HI>p<HI REND="italic">er</HI>oure of rome;</L>
<L>To hald hym for hys Iangelyng</L>
<L>ware na ryghtwyse dome. <MILESTONE N="564"/></L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>(48)</HEAD>
<L>Bot for thre kynges of peers byforn</L>
<L>ffra peers tille bethelem soght,</L>
<L>Sayde: 'kynge of Iewes whare es he born?'</L>
<L>And til hym offrandes broght; <MILESTONE N="568"/> <NOTE PLACE="foot">568. Horst. <HI REND="italic">till.</HI></NOTE></L>
<L>When herod wiste sone on þe morn</L>
<L>What wyrschipe þai hym wroght, <NOTE PLACE="foot">570. Horst. <HI REND="italic">wyrshipe.</HI></NOTE></L>
<L>Omang othyr he suld haf bene lorn,</L>
<L>þis was in herodes thoght; <MILESTONE N="572"/></L>
<L>ffor he neuer rome suld welde,</L>
<L>Betheelem barnes gert he slaa,</L>
<L>Alle withein twa yhere elde,</L>
<L>Bot he eschapyd hym fra." <MILESTONE N="576"/></L>
</LG>
<LG N="49">
<HEAD>(49)</HEAD>
<L>when pilate hard, he had pite</L>
<L>And gert alle men be stille,</L>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[lf. 21, bk.</NOTE>He sayde: "whethir þis þat Ih<HI REND="italic">es</HI>u be</L>
<L>Þat Horode pursued with ille?" <MILESTONE N="580"/></L>
<L><PB N="61" REF="62" MS="y"/>
Þai sayd: "ya." Water þan asked he</L>
<L>And wesshe his hende by þat skille,</L>
<L>He sayd: "I am giltles, ye se, <NOTE PLACE="foot">583. Horst. <HI REND="italic">giltes.</HI></NOTE></L>
<L>þis rightwis man to spille." <MILESTONE N="584"/></L>
<L>þan cryed þire Iewes alle:</L>
<L>"þareof haue þou na doute,</L>
<L>þe gilte mot<HI REND="italic">e</HI> on vs falle,</L>
<L>Putte vs In and þe oute." <MILESTONE N="588"/></L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>(50)</HEAD>
<L>Þan gart Pilate til bar bryng<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Kynghtes ful grette plente,</L>
<L>He says: "his folk<HI REND="italic">e</HI> vnp<HI REND="italic">ro</HI>ues hym kynge,</L>
<L>ffor kyngdome claymes he; <MILESTONE N="592"/></L>
<L>Þarefore with scourges yhe him dyng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þus wille þe laghe it be,</L>
<L>Sithen on croys yhe sal hym hyng<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Heghe þat alle men may see; <MILESTONE N="596"/></L>
<L>A thef<HI REND="italic">e</HI> on ayther syde</L>
<L>yhe hyng<HI REND="italic">e</HI> hym at my bedyng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Als kyng<HI REND="italic">e</HI> of mykel pride</L>
<L>Imyddes heghe sal he hyng<HI REND="italic">e."</HI> <MILESTONE N="600"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>(51)</HEAD>
<L>þe kynghtes þan his clathes of hent<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>And ba<HI REND="italic">n</HI>d hym tille a piler fast<HI REND="italic">e</HI> <NOTE PLACE="foot">602. Horst. <HI REND="italic">bad.</HI></NOTE></L>
<L>And with scharpe scourges aboute hym went <NOTE PLACE="foot">603. <HI REND="italic">scharpe:</HI> above.</NOTE> <NOTE PLACE="foot">603. <HI REND="italic">fast</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">went.</HI></NOTE></L>
<L>And dange hym alto þe hyde brast<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>A corked mantil þai hym þan lent</L>
<L>And aboute hym lapped it at þe last<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>Bott when it cleued<HI REND="italic">e</HI> to þai it of rent,</L>
<L>þusgate to pyne hym was þaire cast<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="608"/></L>
<L><PB N="63" REF="64" MS="y"/>
Sone ogayne þai hym cledde,</L>
<L>And a croun of thornes thrested on his heued<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>And forthe þan þai hym ledde <MILESTONE N="611"/></L>
<L>Whare he suld<HI REND="italic">e</HI> be demed to deede;</L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>(52)</HEAD>
<L>To raise hym on rode þai gun þaime sped <NOTE PLACE="foot">613. MS. þ<HI REND="italic">ai hym</HI> þ<HI REND="italic">ai gun,</HI> with <HI REND="italic">hym</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>And hynged<HI REND="italic">e</HI> a thef<HI REND="italic">e</HI> on ayther syde;</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="22."/> Ayssel and galle raysed on a rede</L>
<L>withIn a spounge þai gun hyde</L>
<L>And tille his mouthe þat drynk gun bede,</L>
<L>And Ih<HI REND="italic">es</HI>u sayde þat tyde:</L>
<L>"ffader, forgyf þam þis mysdede</L>
<L>Þat I of þam habide." <MILESTONE N="620"/></L>
<L>þe Iewes þat þare stode</L>
<L>Sayde: "goddes sone if þou be,</L>
<L>Come now doun fra þe rode,</L>
<L>And we sall trow on þe." <MILESTONE N="624"/></L>
</LG>
<LG N="53">
<HEAD>(53)</HEAD>
<L>þai gert longys a spere take,</L>
<L>A blynd knyght of þat route;</L>
<L>And euen tille his hert he strake, <MILESTONE N="627"/></L>
<L>And water and blode þan come oute.</L>
<L>Pilate, of dome wittenes to make,</L>
<L>A titel gert write to doute</L>
<L>þat euen obouen his heued stake,</L>
<L>þat alle myght rede aboute, <MILESTONE N="632"/></L>
<L>Latyn, Gru and Ebru;</L>
<L>his titel was þusgate:</L>
<L>"he þis, þis ilk es Ih<HI REND="italic">es</HI>u,</L>
<L>kyng of Iewes," þus he wrate. <MILESTONE N="636"/></L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>(54)</HEAD>
<L>On goddes left hand hynges Iesmas</L>
<L>þat sayd to Ih<HI REND="italic">es</HI>u by name:</L>
<L>"If þou be goddes sone, lat vs pas,</L>
<L>saue þe and vs fra schame!" <MILESTONE N="640"/></L>
<L><PB N="65" REF="66"/>
Opon his ryght hand hynges dismas,</L>
<L>þat fast his felaghe gun blame:</L>
<L>"Als þou has serued als þou has,</L>
<L>And I may say þe same; <MILESTONE N="644"/></L>
<L>ffulle litel god þou dredes,</L>
<L>We suffir for oure gilt<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE UNIT="leaf" N="22, bk."/></L>
<L>And he for his gode dedes</L>
<L>fful wrangwisly es spilt<HI REND="italic">e.</HI>" <MILESTONE N="648"/></L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>(55)</HEAD>
<L>And Dismas gun to Ih<HI REND="italic">es</HI>u pray:</L>
<L>"Als þou ert heghe Iustys,</L>
<L>In þi regne when þou comes for ay,</L>
<L>Thyngk<HI REND="italic">e</HI> on me, kyng<HI REND="italic">e</HI> rightwys."</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u agayne tille hym gun say <MILESTONE N="653"/></L>
<L>And answerd<HI REND="italic">e</HI> on þis wise:</L>
<L>"Sothefastly þou sal be to-day</L>
<L>With me In Paradise." <MILESTONE N="656"/></L>
<L>At vndren þis was done,</L>
<L>þe son nyght wex myrk<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Quyte insonder alsone</L>
<L>þe vayle raue in þe kirk<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="660"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>(56)</HEAD>
<L>And in þe stori als we rede,</L>
<L>Wha wille it vndirstande,</L>
<L>Anne aungel was sene done þ<HI REND="italic">a</HI>t dede</L>
<L>With a swerd brynnand<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="664"/></L>
<L>And sayde þere wordes ar he yhede:</L>
<L>"Here als wittnes I stand<HI REND="italic">e</HI> <NOTE PLACE="foot">666. Horst. <HI REND="italic">stand.</HI></NOTE></L>
<L>Of Ih<HI REND="italic">es</HI>u deede þat I see blede</L>
<L>And nayled thurght fote and hande."</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u sayd: "in þi hende, <MILESTONE N="669"/></L>
<L>ffadir of myght mast<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>My saule to þe mot<HI REND="italic">e</HI> be bygend."</L>
<L>With þat he gaf þe gast<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="672"/></L>
</LG>
<LG N="57">
<PB N="67" REF="68"/>
<HEAD>(57)</HEAD>
<L>Centurio sayde, when he sulde dye</L>
<L>And þe sone wex myrke als nyght:</L>
<L>"He þis was goddes sone sykirly,</L>
<L>þat þus to dede was dyght<HI REND="italic">e.</HI>" <MILESTONE N="676"/></L>
<L>And many other þat stode hym by,</L>
<L>þat sawe þat selly sight<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Knocked<HI REND="italic">e</HI> on þaire brestes and cryed<HI REND="italic">e</HI> mercy</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="23"/> And amended þaime at þaire myght<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Of þis wondirfulle deede</L>
<L>When sir Pilate hard say,</L>
<L>ffor sorowe and for dreede</L>
<L>He eete na mete þat day. <MILESTONE N="684"/></L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>(58)</HEAD>
<L>Pilate yhede til þire Iewes alle</L>
<L>And sayd: "what es yhoure rede?</L>
<L>Swilk<HI REND="italic">e</HI> selcouthes wist we neuer by∣falle</L>
<L>Als now at Ih<HI REND="italic">es</HI>u deede."</L>
<L>Þai sayde: "þire clerkes þe clippes calle</L>
<L>þat þe sone made dym and rede."</L>
<L>Quod Pilate: "what brak your<HI REND="italic">e</HI> stanes swa smalle</L>
<L>Þat nane myght stire of stede? <MILESTONE N="692"/></L>
<L>What raue intw yhoure wayle <NOTE PLACE="foot">693. Horst. <HI REND="italic">intw(a).</HI></NOTE></L>
<L>Þat in yhour<HI REND="italic">e</HI> temple hang<HI REND="italic">e</HI>?</L>
<L>Vs alle till illerhayle</L>
<L>I doute we haf done wrange." <MILESTONE N="696"/></L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>(59)</HEAD>
<L>Centurio come forthe by þan</L>
<L>And alle þat with hym ware;</L>
<L>Tille alle þire Iewes þai bygan</L>
<L>To telle of þis wondir fare: <MILESTONE N="700"/></L>
<L>"Of coupyng<HI REND="italic">e</HI> of þis rightwisman</L>
<L>yhe may yhow drede full<HI REND="italic">e</HI> sare;</L>
<L>þe sone at his deede wex dym and wan</L>
<L>Wele thre myle way and mare, <MILESTONE N="704"/></L>
<L><PB N="69" REF="70"/>
þe stannes in sundir brak<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þe erthe tremeld<HI REND="italic">e</HI> and qwakede</L>
<L>And made noys als man it spak<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Swilk<HI REND="italic">e</HI> mane of hym it maked<HI REND="italic">e;</HI></L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>(60)</HEAD>
<L>Deede men er rysen oute of graue</L>
<L>Here in oure aller sight;</L>
<L>Wharefore we trowe and hoope we haue</L>
<L>He was goddes son full right<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="23, bk."/> And als þai þus togyder straue, <MILESTONE N="713"/> <NOTE PLACE="foot">713. This line is repeated at top of next page (lf. 23 bk.), with <HI REND="italic">gydir</HI> instead of <HI REND="italic">gyder.</HI></NOTE></L>
<L>Tille Pilate come a knyght<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">714. <HI REND="italic">kynge</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">knyghte.</HI></NOTE></L>
<L>And Ih<HI REND="italic">es</HI>u body gun he craue</L>
<L>þat þus tille deede was dight; <MILESTONE N="716"/></L>
<L>And Pilate graunted þat bone</L>
<L>Tille Ioseph of Aramathi;</L>
<L>And he fra croyce alson</L>
<L>Tuke doun þat blyssed body. <MILESTONE N="720"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>(61)</HEAD>
<L>Sythen he wand hym withe gode en∣ten <NOTE PLACE="foot">721. Horst. <HI REND="italic">enten(t).</HI></NOTE></L>
<L>In sendel newe and clene</L>
<L>And layd hym in his newe moniment</L>
<L>þare nane byfor<HI REND="italic">e</HI> had bene. <MILESTONE N="724"/></L>
<L>Þe Iewes sayde þan withe alle assent<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>"Als ille we sall hym tene."</L>
<L>And hym to seke men had þai sent,</L>
<L>Bot he durst noght be sene. <MILESTONE N="728"/></L>
<L>Þe quest þat gun hym deme</L>
<L>Trewe in sposage born,</L>
<L>And ryghtwyse Nichodeme,</L>
<L>at slaa alle had þai sworn; <MILESTONE N="732"/></L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>(62)</HEAD>
<L>And slaa alle þas had þai thoght</L>
<L>þat helede thurgh Ih<HI REND="italic">es</HI>u ware;</L>
<L>Þai hidde þam þat þai fand þam noght,</L>
<L>Þareat þaime tened sare. <MILESTONE N="736"/></L>
<L><PB N="71" REF="72"/>
And when þai ware togeder broght,</L>
<L>þe maysters of þaire lare,</L>
<L>at þe temple Nichodeme þam soght,</L>
<L>To speke wald noght spare, <MILESTONE N="740"/> <NOTE PLACE="foot">740. Horst. <HI REND="italic">(he) wald.</HI></NOTE></L>
<L>He sayde: "yhe wors and wode,</L>
<L>How dar<HI REND="italic">e</HI> yhe negh þis stede</L>
<L>and yhoure handes fulle of blode</L>
<L>Of rightwise Ih<HI REND="italic">es</HI>u deed?" <MILESTONE UNIT="leaf" N="24"/></L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>(63)</HEAD>
<L>Þe Iewes hym answerd<HI REND="italic">e</HI> alle in fere:</L>
<L>"Þa outecaste of alle men, <NOTE PLACE="foot">746. Horst. þ<HI REND="italic">ou.</HI></NOTE></L>
<L>How dare þa neghe þis temple nere, <NOTE PLACE="foot">747. Horst. þ<HI REND="italic">ou</HI> for þ<HI REND="italic">a.</HI></NOTE></L>
<L>His frende sithen we þe ken? <MILESTONE N="748"/></L>
<L>His pees mott<HI REND="italic">e</HI> light þe here."</L>
<L>And he answard<HI REND="italic">e:</HI> "Amen,"</L>
<L>And sayd<HI REND="italic">e</HI> "alswa;" and þai gun answer:</L>
<L>"His pees we þe byken."</L>
<L>And when þai had þus sayd<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="753"/></L>
<L>Ioseph of Armathy</L>
<L>þan hym in graue had layde</L>
<L>Come forthe þan appertly; <MILESTONE N="756"/></L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>(64)</HEAD>
<L>He sayd: "lordynges, als god yhow saue,</L>
<L>Why er yhe wrathe with me?</L>
<L>ffor I layde Ih<HI REND="italic">es</HI>u in my graue</L>
<L>þat yhe hynged<HI REND="italic">e</HI> on rode-tre? <MILESTONE N="760"/></L>
<L>with fulle grette wra<HI REND="italic">n</HI>ge slayne hym ye haue,</L>
<L>And that hereaftir sal men see; <NOTE PLACE="foot">762. Horst. <HI REND="italic">after.</HI></NOTE></L>
<L>When yhe for hym with Pilate straue,</L>
<L>Als yhe sayd mot it be; <MILESTONE N="764"/></L>
<L>When Pilate wesshe his hende</L>
<L>Hym giltles forto make,</L>
<L>Yhe sayd on yhow dessende</L>
<L>His blode, vengaunce and wrake."</L>
</LG>
<LG N="65">
<PB N="73" REF="74"/>
<HEAD>(65)</HEAD>
<L>Omang<HI REND="italic">e</HI> þire Iewes Ioseph was tane,</L>
<L>In prisoun þai hym kast,</L>
<L>Þat wyndowles was and dore bot ane,</L>
<L>And þat þai sperd ful faste; <MILESTONE N="772"/></L>
<L>Hard þai hym thrette he suld be slaane</L>
<L>ffra þaire sabbaut ware past;</L>
<L>Þe dor<HI REND="italic">e</HI> to kepe knyghtes ware gane, <NOTE PLACE="foot">775. <HI REND="italic">knyghtes: n</HI> above line.</NOTE> <NOTE PLACE="foot">775. <HI REND="italic">gare</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">gane.</HI></NOTE></L>
<L>Meeteles þai gert hym fast. <MILESTONE UNIT="lf." N="24, bk."/></L>
<L>"ffor he gun Ih<HI REND="italic">es</HI>u craue," <MILESTONE N="777"/></L>
<L>þai sayde alle, "in þe felde</L>
<L>Na beryels sal he haue,</L>
<L>Wilde bestes his banes sald weld."</L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>(66)</HEAD>
<L>When þair sabbaut was comen and gane,</L>
<L>Ioseph foregat þai noght;</L>
<L>Alle þai hym demed forto be slayne</L>
<L>for þat werk þat he wroght. <MILESTONE N="784"/></L>
<L>Vntil þe presoun þai yhed onane</L>
<L>And wende hym forthe haue broght;</L>
<L>þai oppend þe dore, bot þare was nane,</L>
<L>þai fand noght þat þai soght. <MILESTONE N="788"/></L>
<L>Ilk an til other gun say:</L>
<L>"þis es a wondir thyng,</L>
<L>how myght he wynne away</L>
<L>þus in owre awune kepyng?" <MILESTONE N="792"/> <NOTE PLACE="foot">792. Horst. <HI REND="italic">awine.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>(67)</HEAD>
<L>þan sayde a knyght of þam þat woke</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u in þe monument: <NOTE PLACE="foot">794. Horst, <HI REND="italic">moniment.</HI></NOTE></L>
<L>"þe body to kepe þat yhe vs tuke,</L>
<L>he ras and fra vs went; <MILESTONE N="796"/></L>
<L>þe erthe trembled and al toschoke,</L>
<L>Ane aungel doun was sent,</L>
<L><PB N="75" REF="76"/>
We durked for drede, durst noght luke,</L>
<L>Ne take tille hym na tent; <MILESTONE N="800"/></L>
<L>þe mekel stane þat lay</L>
<L>his rysyng for to lette</L>
<L>lyghtly he put oway</L>
<L>And þaroppon hym sette. <MILESTONE N="804"/></L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>(68)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="25"/> <NOTE N="2" PLACE="foot">On this page (as in page 1 of the piece) the initial letters of lines are touched with red.</NOTE> Wemen þare was to þaime he sayd<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat ware of his meynyhe, <NOTE PLACE="foot">806. <HI REND="italic">his</HI> above line.</NOTE></L>
<L>He bad þaime be noght for hym afrayde:</L>
<L>"He es rysen, come nere and see!</L>
<L>þis es þe place þare þai hym laud<HI REND="italic">e,</HI> <NOTE PLACE="foot">809. Horst. <HI REND="italic">layde.</HI></NOTE></L>
<L>Ga byd hys appostels blithe be,</L>
<L>He sal be sene als he þaime sayd<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þis day in Galile." <MILESTONE N="812"/></L>
<L>þise Iewes grette wonder thoght<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>"Lyues Ih<HI REND="italic">es</HI>u?" gun þai say,</L>
<L>"Traytours, we trow yhow noght<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>He es deed<HI REND="italic">e</HI> for euer and ay." <MILESTONE N="816"/></L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>(69)</HEAD>
<L>Þhire knyghtes gaf answare als swythe</L>
<L>Tille alle þe company:</L>
<L>"what wondir warkes gun he kythe</L>
<L>whils he was here yhow by, <MILESTONE N="820"/></L>
<L>And mustred miracles many sithe</L>
<L>Tille alle þe Iewery;</L>
<L>How suld yhe trowe or tille vs lithe</L>
<L>þat left hym lightly? <MILESTONE N="824"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u was layd in graue,</L>
<L>we kepyd hym, als yhe wate;</L>
<L>Scortly lost hym we haue, <NOTE PLACE="foot">827. <HI REND="italic">als</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">we.</HI></NOTE></L>
<L>He es noght þare nanegate. <MILESTONE N="828"/></L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>(70)</HEAD>
<L>And als wele wate we yhistirday</L>
<L>How Ioseph prisound<HI REND="italic">e</HI> was,</L>
<L><PB N="77" REF="78"/>
And how yhe kepyd hym vndir kay</L>
<L>ffor he ne suld<HI REND="italic">e</HI> fra yow þas; <MILESTONE N="832"/></L>
<L>we ne wate how he es wonden oway,</L>
<L>Botte a thyng<HI REND="italic">e</HI> we yhow as:</L>
<L>Latte þaime bryng<HI REND="italic">e</HI> Ioseph if þai may,</L>
<L>þat hym in kepyng<HI REND="italic">e</HI> has, <MILESTONE N="836"/></L>
<L>And we salle bryng<HI REND="italic">e</HI> Ihesus."</L>
<L>And hereon gun þai threpe:</L>
<L>"And we graunt, bryng<HI REND="italic">e</HI> hym tille vs,</L>
<L>And we wille bryng<HI REND="italic">e</HI> Ioseph." <MILESTONE N="840"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>(71)</HEAD>
<L>Þise knyghtes sayde: "warand wille we</L>
<L>Byfore alle þe Iewery, <MILESTONE UNIT="lf." N="25, bk."/></L>
<L>Ioseph es in his Cete</L>
<L>At hame in Aramathy, <MILESTONE N="844"/></L>
<L>And Ih<HI REND="italic">es</HI>u es in Galile,</L>
<L>þis wate we witterly."</L>
<L>When þe Iewes herd it þus suld<HI REND="italic">e</HI> b<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þai dredde þaime grettly; <MILESTONE N="848"/></L>
<L>Ilk an tille othir gun say:</L>
<L>"Botte if þire wordes falle,</L>
<L>þis folk<HI REND="italic">e</HI> sal leue oure lay</L>
<L>And trow on Ih<HI REND="italic">es</HI>u alle." <MILESTONE N="852"/></L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>(72)</HEAD>
<L>þe Iewes had grette tresoure tane</L>
<L>To þe knyghtes forto pay,</L>
<L>And examynd þe knyghtes ane be ane</L>
<L>And bad þaime algate say <MILESTONE N="856"/></L>
<L>How, when þai ware to slepe gane</L>
<L>And in þaire beddes lay, <NOTE PLACE="foot">858. <HI REND="italic">layde</HI> erased before <HI REND="italic">lay.</HI></NOTE></L>
<L>His apostels putte oway þe stane</L>
<L>And stale þe body oway; <MILESTONE N="860"/></L>
<L>Of þe mone ware þai fayne</L>
<L>And toke it ilk<HI REND="italic">e</HI> a dele,</L>
<L>And aquytte þaime be þis trayne,</L>
<L>And alle men trowed þaime wele.</L>
</LG>
<LG N="73">
<PB N="79" REF="80"/>
<HEAD>(73)</HEAD>
<L>To Ier<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m come on a day</L>
<L>Thre prestes of þe Iewery,</L>
<L>Tille þe temple held þai strek<HI REND="italic">e</HI> þe way</L>
<L>And salued<HI REND="italic">e</HI> þe clergy, <MILESTONE N="868"/></L>
<L>þai sayd<HI REND="italic">e:</HI> "Ihesu, schorly to say,</L>
<L>þat yhe split wragwisly, <NOTE PLACE="foot">870. <HI REND="italic">wragwisly:</HI> Horst. <HI REND="italic">wra(n)g.</HI></NOTE></L>
<L>On þe mounte Olyuete satte þis day</L>
<L>And his appostels hym by; <MILESTONE N="872"/></L>
<L>we saghe alle in a route</L>
<L>þat he was wonte to teche,</L>
<L>þai satte alle hym aboute <MILESTONE N="875"/></L>
<L>And þere wordes gun þai preche: <NOTE PLACE="foot">876. þ<HI REND="italic">ai:</HI> Horst. <HI REND="italic">he.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>(74)</HEAD>
<L>'Alle thurght þis werd so wide yhe wende <NOTE PLACE="foot">877. <HI REND="italic">thurght:</HI> Horst. <HI REND="italic">thurgh.</HI></NOTE></L>
<L>My message forto make</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="26"/> And baptize men with yhour<HI REND="italic">e</HI> hend<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat trowely trouthe wille take;</L>
<L>whaso trowes and es for cristen kend</L>
<L>saued I sal hym make;</L>
<L>And alle bes dampned withouten end</L>
<L>þat þe trouthe sal forsake.' <MILESTONE N="884"/></L>
<L>Als he stode þaime omang</L>
<L>He steye til heuen vpryght,</L>
<L>And we loked aftir lang <MILESTONE N="887"/></L>
<L>Tille þe cloudes reft vs þe sight."</L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>(75)</HEAD>
<L>Hereof þe Iewes forwonderd ware,</L>
<L>þai sayde: "þis sall noght blynne,</L>
<L>If it be þus alle sall yhe swere."</L>
<L>þe haly buke broght þai Inne, <MILESTONE N="892"/></L>
<L>And þai sayde: "þat may vs noght dere,</L>
<L>Gladly wille we begynne;</L>
<L>If we ne wald hereof wittenes bere,</L>
<L>Suthely we had greete synne." <MILESTONE N="896"/></L>
<L><PB N="81" REF="82"/>
Handes on þat buke þai layde</L>
<L>And sware alle withe a voyce:</L>
<L>"Alle es sothe þat we sayde</L>
<L>Of Ih<HI REND="italic">es</HI>u þat dyed on croyce." <MILESTONE N="900"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>(76)</HEAD>
<L>þe Iewes a buke in handes hent</L>
<L>And gert þaime swere eft þat day:</L>
<L>"þat yhe haue sayde in oure present</L>
<L>yhe sal layne euer and ay." <MILESTONE N="904"/></L>
<L>And fra þe cite þai had þam sent,</L>
<L>ffor þai þe suthe suld say,</L>
<L>And other men withe þaime was went</L>
<L>fforto lede þaime oway. <MILESTONE N="908"/></L>
<L>In dred þire Iewes gun duelle</L>
<L>And sayde: "what may þis mene?</L>
<L>In þe land of Israelle</L>
<L>Slyk selcouthe signes er sene." <MILESTONE N="912"/></L>
</LG>
<LG N="77">
<HEAD>(77)</HEAD>
<L>þan spak Annas and cayphas:</L>
<L>"we sall noght trow," þai sayde,</L>
<L>"þe knyghtes þat hym keped has</L>
<L>when he in graue was layde; <MILESTONE UNIT="leaf" N="26, bk."/></L>
<L>How he vp rase þe worde was, <MILESTONE N="917"/></L>
<L>And made þaime all afrayde;</L>
<L>Bott<HI REND="italic">e</HI> how sone gunde þat worde ouer∣pas</L>
<L>ffra yhe þaime siluer payde.</L>
<L>His disciples als may be <MILESTONE N="921"/></L>
<L>His body oway gun stele,</L>
<L>And þire knyghtes gree,</L>
<L>Als we did, forto hele." <MILESTONE N="924"/></L>
</LG>
<LG N="78">
<HEAD>(78)</HEAD>
<L>þan alle þe Iewes þat þare ware</L>
<L>Answard<HI REND="italic">e</HI> ogayn þus:</L>
<L>"whethir wille oure knyghtes hald<HI REND="italic">e</HI> mare</L>
<L>with his men or with vs?"</L>
<L>þan spak a Iewe, was wise of lare,</L>
<L>þat hight Nicodem<HI REND="italic">us:</HI> <MILESTONE N="930"/></L>
<L><PB N="83" REF="84"/>
"wele sayd<HI REND="italic">e</HI> þai saghe þaime neuer are</L>
<L>And þai er funden of vs; <NOTE PLACE="foot">932. This line was omitted by Horst∣mann.</NOTE></L>
<L>And þa thre men þat sware</L>
<L>þai saghe Ih<HI REND="italic">es</HI>u lyfand<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="934"/></L>
<L>And steye tille heuen right þare</L>
<L>with wrang<HI REND="italic">e</HI> er flemed of land<HI REND="italic">e.</HI></L>
</LG>
<LG N="79">
<HEAD>(79)</HEAD>
<L>We rede when þe p<HI REND="italic">ro</HI>phete elyas</L>
<L>Vntil heuen vp was tane,</L>
<L>Helysyus þat his disciple was <MILESTONE N="939"/></L>
<L>was asked<HI REND="italic">e</HI> whare he was gane;</L>
<L>He sayd<HI REND="italic">e:</HI> 'tille heuen I saght hym pas,'</L>
<L>Men for hym made grette mane</L>
<L>And sayd: 'sum spirite hym rauyst has</L>
<L>Vnto þe mountayns alane.'</L>
<L>þai gertt<HI REND="italic">e</HI> seke north<HI REND="italic">e</HI> and southe <MILESTONE N="945"/></L>
<L>þe mountayns of Iraell<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þai fand na man þat couthe</L>
<L>Na tale of Ely telle. <MILESTONE N="948"/></L>
</LG>
<LG N="80">
<HEAD>(80)</HEAD>
<L>Now, Iraell<HI REND="italic">e</HI> childer, listens me,</L>
<L>þat haues þis saule slane,</L>
<L>In cas þat Ih<HI REND="italic">es</HI>u rauest be <MILESTONE N="951"/></L>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="27"/> By spirit tille some mountayne,</L>
<L>Chese we vs men grett<HI REND="italic">e</HI> plente</L>
<L>And seke with al þaire mayne;</L>
<L>He sal forgif and haue pete,</L>
<L>when he es funden ogayne." <MILESTONE N="956"/></L>
<L>þe Iewes with ane assent,</L>
<L>Als Nichodeme gun telle, <NOTE PLACE="foot">958. <HI REND="italic">say</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">telle.</HI></NOTE></L>
<L>At seke men haue þai sent</L>
<L>þe mountes of Israell<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="960"/></L>
</LG>
<LG N="81">
<HEAD>(81)</HEAD>
<L>Thurgh alle Israell haue þai soght</L>
<L>Mountayns bathes farre and nere;</L>
<L><PB N="85" REF="86"/>
And come hame and fand<HI REND="italic">e</HI> hym noght,</L>
<L>Ne noure myght of hym here; <MILESTONE N="964"/></L>
<L>"Of Ioseph bodeworde haue we broght</L>
<L>þat yhe prisond<HI REND="italic">e</HI> to yhere, <NOTE PLACE="foot">966. <HI REND="italic">yhe: h</HI> above line.</NOTE></L>
<L>In Armathy es his wonyng<HI REND="italic">e</HI> wroght</L>
<L>Als lord of grette powere." <MILESTONE N="968"/></L>
<L>When alle þe Iewery</L>
<L>wist Ioseph was in qwerte,</L>
<L>þai thanked god forþi</L>
<L>and ware Ioyfull in hart<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="972"/></L>
</LG>
<LG N="82">
<HEAD>(82)</HEAD>
<L>And þan þai made a greete gaderyng<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>And counsayled þaime bytwene</L>
<L>How þai myght Ioseph to þaime bryng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Als he byfore had bene.</L>
<L>A letter þai did to writyng<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="977"/></L>
<L>þat sayd þusgate I wene:</L>
<L>"Pees, frendschepe and goddes gret∣ynge</L>
<L>On þe, sire, mot be sene;</L>
<L>Sire, we knawe bathe and wate <NOTE PLACE="foot">981. On margin these words: <HI REND="italic">littera missa ad Ioseph a iudeis.</HI></NOTE></L>
<L>Oure trespas and oure gilte</L>
<L>In god onence þi state,</L>
<L>þat we þe wild<HI REND="italic">e</HI> haue spilte; <MILESTONE N="984"/></L>
</LG>
<LG N="83">
<HEAD>(83)</HEAD>
<L>þarefore wouchesaue come vntille, <NOTE PLACE="foot">985. Horst. <HI REND="italic">come (vs).</HI></NOTE></L>
<L>Sir<HI REND="italic">e</HI> Ioseph, we þe pray,</L>
<L>And largely make amendes we wille,</L>
<L>whatso þiself wille say; <MILESTONE N="988"/></L>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="27, bk."/> Oftsythes we muse alle of þat skylle</L>
<L>how þat þou wan oway,</L>
<L>Bot god wald þat þou had nane ille,</L>
<L>his dedes ware to þi pay; <MILESTONE N="992"/></L>
<L>Pees haue with worschipyng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Ioseph of armathy."</L>
<L>þan þai it closed and gun hyng<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þair<HI REND="italic">e</HI> aller seles þareby. <MILESTONE N="996"/></L>
</LG>
<LG N="84">
<PB N="87" REF="88"/>
<HEAD>(84)</HEAD>
<L>Of Ioseph frendes seuen had þai tane</L>
<L>þe message forto make;</L>
<L>fforth on þe message ware þai gane, <NOTE PLACE="foot">999. <HI REND="italic">fforth; th</HI> above line.</NOTE></L>
<L>þai wald it noght forsake; <MILESTONE N="1000"/></L>
<L>Tille armathy þai come onane,</L>
<L>Ioyfulle for Ioseph sake;</L>
<L>Mekely þai halyst hym onane,</L>
<L>þe letter þai gun hym take. <MILESTONE N="1004"/></L>
<L>When Ioseph had it redde,</L>
<L>he thanked god of heuen;</L>
<L>he kyssed þam a<HI REND="italic">n</HI>d sythen þam ledde</L>
<L>Vntille hys house alle seuen. <MILESTONE N="1008"/></L>
</LG>
<LG N="85">
<HEAD>(85)</HEAD>
<L>Arely on morne when it was day,</L>
<L>Ioseph was dyght fulle tite</L>
<L>And with þe messagers went forthe hys way,</L>
<L>Tuke he na langer respite. <MILESTONE N="1012"/></L>
<L>Of hys come when þe Iewes hard say,</L>
<L>Na langer wald þai lette,</L>
<L>with alle worschepe þan wen þai <NOTE PLACE="foot">1015. Horst. <HI REND="italic">wen(t).</HI></NOTE></L>
<L>Ogayne hys come als tite, <MILESTONE N="1016"/></L>
<L>Þai sayde at hys comyng<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>"Ioseph, to þe be pees and grethe."</L>
<L>And he sayde: "goddes blyssyng<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Be alle þis pople withe." <MILESTONE N="1020"/></L>
</LG>
<LG N="86">
<HEAD>(86)</HEAD>
<L>Nichodeme þat we are of spake</L>
<L>At hys house gart hym ly,</L>
<L>And made greete festyng<HI REND="italic">e</HI> for hys sak<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Tille alle þe Iewery; <MILESTONE UNIT="leaf" N="28"/> <MILESTONE N="1024"/></L>
<L>On þe morne greette gederyng<HI REND="italic">e</HI> gun þai mak<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>In þe temple openly;</L>
<L>A buke Ioseph þai gun take <MILESTONE N="1027"/></L>
<L>In hande, and he swore þareby</L>
<L><PB N="89" REF="90"/>
þat he þe suthe suld<HI REND="italic">e</HI> say;</L>
<L>ffulle deply þai gun hym charge</L>
<L>How þat he wan oway</L>
<L>ffra prisoun tille his large. <MILESTONE N="1032"/></L>
</LG>
<LG N="87">
<HEAD>(87)</HEAD>
<L>He: "on gude friday at nyght <NOTE PLACE="foot">1033. Horst. <HI REND="italic">He (said).</HI></NOTE></L>
<L>when I tille prisoun yhode,</L>
<L>Tille þe settirday obout mydnyght</L>
<L>In my prayers I stode; <MILESTONE N="1036"/></L>
<L>In þe ayer þe prison was hynged<HI REND="italic">e</HI> on hight,</L>
<L>þat merred mykel my mode;</L>
<L>I luked<HI REND="italic">e,</HI> þan saghe I by sight<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u þat dyed on rode; <MILESTONE N="1040"/></L>
<L>Tille hym gude tent<HI REND="italic">e</HI> I tuke,</L>
<L>His wisage schane so bright,</L>
<L>I moght no langar luke, <MILESTONE N="1043"/></L>
<L>Bott for drede felle doun right.</L>
</LG>
<LG N="88">
<HEAD>(88)</HEAD>
<L>Vp he me raysed<HI REND="italic">e</HI> smertly</L>
<L>And toke me be þe hand<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>My mouthe he kissed<HI REND="italic">e</HI> curtoysly,</L>
<L>And dredefulle gun I stand<HI REND="italic">e,</HI> <MILESTONE N="1048"/></L>
<L>And I sayde: 'my lorde hely,</L>
<L>whethir þou be here lifand<HI REND="italic">e?</HI>' <NOTE PLACE="foot">1050. Horst. <HI REND="italic">lyfande.</HI></NOTE></L>
<L>And he sayd: 'nay, but it am I,</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u, be noght dredand<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="1052"/></L>
<L>Of me na drede þou haue,</L>
<L>Ioseph, I am þat ilk<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat þou layde in þi graue <MILESTONE N="1055"/></L>
<L>wonden in sendell<HI REND="italic">e</HI> and silk<HI REND="italic">e.</HI>'</L>
</LG>
<LG N="89">
<HEAD>(89)</HEAD>
<L>And I sayde: 'sire, if þou be he,</L>
<L>Of a thyng<HI REND="italic">e</HI> I þe pray,</L>
<L>þe monument þou lat me see</L>
<L>þare þi body in lay.' <MILESTONE UNIT="lf." N="28, bk."/> <MILESTONE N="1060"/></L>
<L><PB N="91" REF="92"/>
Oute of þe prison bathe went we, <NOTE PLACE="foot">1061. Second <HI REND="italic">went</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>Botte how kan I noght say,</L>
<L>þe sepulcre schewede he me,</L>
<L>Botte þe body was oway; <MILESTONE N="1064"/></L>
<L>þan trowed I stedfastly</L>
<L>when I had sene þat sight<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>And cryed hym oft mercy <MILESTONE N="1067"/></L>
<L>And thanked hym at my myght.</L>
</LG>
<LG N="90">
<HEAD>(90)</HEAD>
<L>In armathie he sette me sithen,</L>
<L>And þare sawe I hym laste;</L>
<L>he bad nagates I suld ga þethen</L>
<L>Tylle fourty days ware past; <MILESTONE N="1072"/></L>
<L>he sayde þat yhe suld yhow noght feyne</L>
<L>To pursu þe cristen fast;</L>
<L>Othergates was I noght had hethen,</L>
<L>Suthely ryght þusgates wast."</L>
<L>þire Iewes sayd haly: <MILESTONE N="1077"/></L>
<L>"þis es a wonder fayre,</L>
<L>In alle þe Iewery</L>
<L>Swylk selcouthe felle neuer are."</L>
</LG>
<LG N="91">
<HEAD>(91)</HEAD>
<L>þay sayde: "saynt Hely, wele we wate,</L>
<L>Alle qwyk tille heuen yhede,</L>
<L>And enoke yhede þe same gate,</L>
<L>Of hys deed noure we rede; <MILESTONE N="1084"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u was done to deed now late,</L>
<L>Dampned for hys mysdede,</L>
<L>he may noght leue ogayne nagate,</L>
<L>And þareof es na drede." <MILESTONE N="1088"/></L>
<L>Quod Ioseph þan: "meruayle yhe</L>
<L>þat he ras fra deed tille lyue?</L>
<L>Othire ras thurgh hys pouste, <MILESTONE N="1091"/></L>
<L>þis aght yhe meruayle swylk fyue.</L>
</LG>
<LG N="92">
<PB N="93" REF="94"/>
<HEAD>(92)</HEAD>
<L>Of saynt symeon alle may yhow mene,</L>
<L>þat kepyd oure lawes fulle ryght;</L>
<L>His twa sones alle haue yhe sene, <MILESTONE UNIT="lf." N="29"/></L>
<L>þat Caryn and Lenten hyght; <MILESTONE N="1096"/></L>
<L>Alle wate we þare ware deed bydene <NOTE PLACE="foot">1097. þ<HI REND="italic">are:</HI> Horst. þ<HI REND="italic">ai.</HI> 1105. Second <HI REND="italic">wende</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">we.</HI></NOTE></L>
<L>And grauen in oure aller syght;</L>
<L>þare bodyse er noght þare I wene,</L>
<L>þai ras thurgh goddes myght;</L>
<L>In my cite þai ere <MILESTONE N="1101"/></L>
<L>Lyfand in armathy,</L>
<L>kneland euer in prayer,</L>
<L>þai speke na worde leely; <MILESTONE N="1104"/></L>
</LG>
<LG N="93">
<HEAD>(93)</HEAD>
<L>Bott<HI REND="italic">e</HI> wende we to þaime, if yhe rede,</L>
<L>And pray þaime, if þai wille,</L>
<L>Schewe vs how þai ware dreuen fra dede</L>
<L>And eft putte lyfe vntille;</L>
<L>P<HI REND="italic">er</HI>chaunce þai sal schewe yhow in þis steede</L>
<L>Some resonabel skille,</L>
<L>If þai war raysed thurgh his godehede, <NOTE PLACE="foot">1111. MS. <HI REND="italic">goddehede,</HI> with second <HI REND="italic">d</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>And qwat thyng<HI REND="italic">e</HI> to fulfille."</L>
<L>Vnto þe graues yhede þai, <MILESTONE N="1113"/></L>
<L>þare þe bodys was layde,</L>
<L>And fand þaime bathe oway,</L>
<L>Als Ioseph had þaime sayd<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="1116"/> <NOTE PLACE="foot">1116. Horst. <HI REND="italic">sayd.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="94">
<HEAD>(94)</HEAD>
<L>Ioseph, Annas and Cayphas,</L>
<L>And Necodeme alsswa, <NOTE PLACE="foot">1118. Second <HI REND="italic">als</HI> marked for erasure be∣fore <HI REND="italic">swa.</HI></NOTE></L>
<L>Halely þaire counsayle taken has</L>
<L>Tille Aramathy to ga, <MILESTONE N="1120"/></L>
<L>þat fra þaime sexti myle was,</L>
<L>And nouthir myn na ma;</L>
<L>Sone on þe morne forthe gun þai pas</L>
<L>þaire Iourne forto ta; <MILESTONE N="1124"/></L>
<L><PB N="95" REF="96"/>
When þai come tille þe toun,</L>
<L>þai fand<HI REND="italic">e</HI> þaime at þe laste</L>
<L>On þe erthe bathe kneland<HI REND="italic">e</HI> doun,</L>
<L>Prayand to godde fulle fast<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="1128"/></L>
</LG>
<LG N="95">
<HEAD>(95)</HEAD>
<L>þai kissed<HI REND="italic">e</HI> þaime als men þat þai kend<HI REND="italic">e</HI></L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="29, bk."/> And of þaime was fulle fayne,</L>
<L>To Ierusalem þai gert þaime wende</L>
<L>with þaime smerltly ogayne; <MILESTONE N="1132"/> <NOTE PLACE="foot">1132. Horst. <HI REND="italic">smertly.</HI></NOTE></L>
<L>In þe temple domini þai lend<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>At þam þus bygan þai frayne,</L>
<L>And putted þaime a buke In hende <NOTE PLACE="foot">1135. <HI REND="italic">hende:</HI> first <HI REND="italic">e</HI> above and corrected from <HI REND="italic">a.</HI></NOTE></L>
<L>And swere þe sothe to sayne: <MILESTONE N="1136"/></L>
<L>"By god of Irael</L>
<L>And by god of adonay,</L>
<L>þe suthe þat yhe vs telle</L>
<L>þat we ask<HI REND="italic">e,</HI> if yhe may; <MILESTONE N="1140"/></L>
</LG>
<LG N="96">
<HEAD>(96)</HEAD>
<L>And by grette god we yow athe,</L>
<L>. . . . . . . . . .</L>
<L>. . . . . . . . . .</L>
<L>Certayne ye vs make;</L>
<L>How yhe ware raised<HI REND="italic">e</HI> schewe vs rathe,</L>
<L>þat we þe trouthe may take." <MILESTONE N="1146"/></L>
<L>And for þa wordes þai wex alle wrathe,</L>
<L>Bathe gun tremble and qwake;</L>
<L>Tille heuen vp gun þai stare,</L>
<L>Sythen þe taken of þe croyce</L>
<L>On þaire tunges made þai þare</L>
<L>And spak with simple voyce; <MILESTONE N="1152"/></L>
</LG>
<LG N="97">
<HEAD>(97)</HEAD>
<L>þai said<HI REND="italic">e:</HI> "lordyngs, withouten lyte</L>
<L>Graunte vs parchemen and penne,</L>
<L><PB N="97" REF="98"/>
þat we þire pryuetes may writte</L>
<L>þat we for suthefast ken." <MILESTONE N="1156"/></L>
<L>And þai þaime gaf withouthen respite</L>
<L>þare omang<HI REND="italic">e</HI> alle þa men,</L>
<L>And þusgate þai bygan als tite:</L>
<L>"In þe name of god, amen! <MILESTONE N="1160"/></L>
<L>Lord<HI REND="italic">e</HI> Ih<HI REND="italic">es</HI>u, we þe pray,</L>
<L>Rayser to lyfe fra deede,</L>
<L>Latte vs writte ryght þis day</L>
<L>þe myght of þi godhede; <MILESTONE N="1164"/></L>
</LG>
<LG N="98">
<HEAD>(98)</HEAD>
<L>For we er coniurd<HI REND="italic">e</HI> forto telle</L>
<L>Thurgh þi mykel myght<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE UNIT="leaf" N="30"/> <NOTE PLACE="foot">1166. <HI REND="italic">Thong</HI> erased before <HI REND="italic">Thurgh.</HI></NOTE></L>
<L>þe selcouthes þat of þe byfelle</L>
<L>Sithen þou tille deede was dight<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Alle Adams kyn we ware in helle,</L>
<L>Many a wafulle wight<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Tille on a tyme þat it byfelle</L>
<L>Of þe son we had a sight<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="1172"/></L>
<L>A lightyng<HI REND="italic">e</HI> schewed<HI REND="italic">e</HI> þare</L>
<L>Als it ware a sons beme;</L>
<L>when we in mirknes ware,</L>
<L>A light gun on vs leme. <MILESTONE N="1176"/></L>
</LG>
<LG N="99">
<HEAD>(99)</HEAD>
<L>Oure forme fadir þat was In wa,</L>
<L>Adam and Eue his wife,</L>
<L>Patriarkes and p<HI REND="italic">ro</HI>phetes many ma,</L>
<L>Spake alle at anes bylyue: <MILESTONE N="1180"/></L>
<L>'þis light es comen oure sorow to slaa,</L>
<L>Oure dirknes doun to dryue,</L>
<L>God hymself schewed to vs swa'</L>
<L>. . . . . . . . . . <MILESTONE N="1184"/></L>
<L>'þis light,' sayde Isay,</L>
<L>'Es þe son of þe fadir of heue, <NOTE PLACE="foot">1186. Horst. <HI REND="italic">fader</HI> . . . . <HI REND="italic">heue(n).</HI></NOTE></L>
<L>lyfand<HI REND="italic">e</HI> yhow þus sayd<HI REND="italic">e</HI> I <NOTE PLACE="foot">1187. þ<HI REND="italic">us</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">yhow.</HI></NOTE></L>
<L>In my bokes fulle euen; <MILESTONE N="1188"/></L>
</LG>
<LG N="100">
<PB N="99" REF="100"/>
<HEAD>(100)</HEAD>
<L>I p<HI REND="italic">ro</HI>pheted<HI REND="italic">e:</HI> "neptalym land<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>And Zabulon withalle,</L>
<L>þat es als mykill at vndirstand<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Als fre become thralle, <MILESTONE N="1192"/></L>
<L>Men of þaire folk<HI REND="italic">e</HI> in myrk<HI REND="italic">e</HI> walkand<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Tille þaime light schyne sal."</L>
<L>þat I sayd wils I was lyfand<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>I see it now byfalle; <MILESTONE N="1196"/></L>
<L>Right now fulfild<HI REND="italic">e</HI> it es</L>
<L>In vs, þat p<HI REND="italic">ro</HI>phecy:</L>
<L>"Lyght<HI REND="italic">e</HI> schynes In oure myrknes</L>
<L>Oure thraldome forto by."' <MILESTONE UNIT="lf." N="30, bk."/></L>
</LG>
<LG N="101">
<HEAD>(101)</HEAD>
<L>And we made alle grett<HI REND="italic">e</HI> myrite</L>
<L>Of þat light schewyng<HI REND="italic">e.</HI></L>
<L>Oure fadir Symeon þan come he,</L>
<L>Broght vs in a newe tithyng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>He sayd: 'makes al gamen and gle,</L>
<L>Gude tythandes I yhow bryng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>He es comen þat sal oure byer be</L>
<L>ffra þis laythe wony<HI REND="italic">n</HI>g<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="1208"/></L>
<L>In þe temple I hym tuke,</L>
<L>A barne borne in my handes,</L>
<L>My eghen gun on hym luke</L>
<L>þat sal vs bryng<HI REND="italic">e</HI> of bandes; <MILESTONE N="1212"/></L>
</LG>
<LG N="102">
<HEAD>(102)</HEAD>
<L>þus gert þe haly gast<HI REND="italic">e</HI> me say:</L>
<L>"Leue now þi seruaunt leele</L>
<L>In pees to reste, lord<HI REND="italic">e,</HI> I þe pray,</L>
<L>ffor myn eghen saghe þi hele <MILESTONE N="1216"/></L>
<L>þat þou ordaynd<HI REND="italic">e</HI> for euer and ay</L>
<L>Omang<HI REND="italic">e</HI> mankynde to dele</L>
<L>Light<HI REND="italic">e</HI> to schewyng<HI REND="italic">e</HI> of folk<HI REND="italic">e</HI> to-day</L>
<L>and Ioye tille Israell."' <MILESTONE N="1220"/></L>
<L><PB N="101" REF="102"/>
þe sayntes þat war in handes</L>
<L>Made greete solempnite</L>
<L>ffor Ioy of þire tithandes,</L>
<L>Ilk ane in hys degree. <MILESTONE N="1224"/></L>
</LG>
<LG N="103">
<HEAD>(103)</HEAD>
<L>Ane come þare þan þat semed<HI REND="italic">e</HI> by liknes</L>
<L>Ane heremete pure of state,</L>
<L>what he was spired<HI REND="italic">e</HI> we mare and les,</L>
<L>and he answard<HI REND="italic">e</HI> þusgate: <MILESTONE N="1228"/></L>
<L>'I voice criand<HI REND="italic">e</HI> in wildirnes, <NOTE PLACE="foot">1229. MS. <HI REND="italic">ind,</HI> with <HI REND="italic">d</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>And Iohan Baptist I hate,</L>
<L>Of synnes I preched<HI REND="italic">e</HI> forgifnes</L>
<L>Thurgh baptyme gyuen now late;</L>
<L>I saghe h . . . <NOTE N="1" PLACE="foot">Here a leaf (31) has been torn out from the Sion College MS. containing 69 lines,—a small strip of leaf with the begin∣ning of a few lines remaining.</NOTE></L>
<L>þat vs fr . . .</L>
<L>þis es g . . .</L>
<L>þat dus . . .</L>
</LG>
<LG N="104">
<HEAD>(104)</HEAD>
<L>And I hy . . .</L>
<L>In þe . . .</L>
<L>þe haly . . .</L>
<L>In a d . . .</L>
<L>þe fadr . . .</L>
<L>And þar . . .</L>
<L>þis es . . .</L>
<L>Lithes . . .</L>
<L>In wh . . .</L>
<L>þus a . . .</L>
<L>At sch . . .</L>
<L>Bes . . .</L>
</LG>
<LG N="105">
<HEAD>(105)</HEAD>
<L>Whe . . .</L>
<L>Of þ . . .</L>
<L>He . . .</L>
<L>T . . . <MILESTONE UNIT="leaf" N="32"/></L>
</LG>
<LG>
<PB N="105" REF="106"/>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="32"/> He has me tened<HI REND="italic">e</HI> and trauerst<HI REND="italic">e</HI> ay</L>
<L>Alle werkes þat I haue wroght<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Saules fra vs haues he had oway</L>
<L>þat I haue tille vs broght<HI REND="italic">e.</HI>' <MILESTONE N="1304"/></L>
<L>He asked whethir þat be he</L>
<L>þat cald<HI REND="italic">e</HI> Lazar vs fra,</L>
<L>þat was in oure pouste,</L>
<L>And satanas sayde hym, 'yha.' <MILESTONE N="1308"/></L>
</LG>
<LG N="110">
<HEAD>(110)</HEAD>
<L>He sayd: 'satan, I þe forbede</L>
<L>On alle thynghes þat I may,</L>
<L>Bryng<HI REND="italic">e</HI> hym tille vs for nakyn nede,</L>
<L>Botte haue hym forthe oway; <MILESTONE N="1312"/> <NOTE PLACE="foot">1312. MS. <HI REND="italic">forthe hym,</HI> but the change of order is indicated.</NOTE></L>
<L>ffor come he here, I haue greete drede</L>
<L>we sal say waloway!</L>
<L><PB N="107" REF="108" MS="y"/>
Alle þat here er hethen sal he lede</L>
<L>and we be pryned<HI REND="italic">e</HI> for ay; <MILESTONE N="1316"/></L>
<L>He es a myghty swayne,</L>
<L>whe we twa myght noght hald<HI REND="italic">e</HI> <NOTE PLACE="foot">1318. Horst. <HI REND="italic">whe(n).</HI></NOTE></L>
<L>A caytif saule ogayne,</L>
<L>when he did noght bot cald<HI REND="italic">e.</HI> <MILESTONE N="1320"/></L>
</LG>
<LG N="111">
<HEAD>(111)</HEAD>
<L>Sithen he was swilk<HI REND="italic">e</HI> þat was bot man,</L>
<L>þou, satanas, I say,</L>
<L>with myght<HI REND="italic">e</HI> wenes þou to mayster þan</L>
<L>Bathe god and man verray? <MILESTONE N="1324"/></L>
<L>wenes þou þat lord<HI REND="italic">e</HI> enclose þou kan</L>
<L>þat he ne sal wyn oway,</L>
<L>Sithen his poure seruaunt he fra þe wan</L>
<L>þat was dampned for ay?' <MILESTONE N="1328"/></L>
<L>And þan sayd<HI REND="italic">e</HI> satanas:</L>
<L>'Of hym haue þou na drede,</L>
<L>I knawe wele what he was</L>
<L>And what lyfe he gun lede; <MILESTONE N="1332"/></L>
</LG>
<LG N="112">
<HEAD>(112)</HEAD>
<L>his fourty days whe he gun fast<HI REND="italic">e</HI> <NOTE PLACE="foot">1333. <HI REND="italic">he</HI> above line; <HI REND="italic">whe:</HI> Horst. <HI REND="italic">whe(n).</HI></NOTE></L>
<L>I tempte him sykerly;</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="32, bk."/> I p<HI REND="italic">ro</HI>curde alle þe Iewes fulle fast<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat þai suld<HI REND="italic">e</HI> ger hym dye; <MILESTONE N="1336"/></L>
<L>when Pilate walde þat he had paste,</L>
<L>I eged<HI REND="italic">e</HI> ay egerly,</L>
<L>Tille he ware hynged at þe last<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>On a rode rewefully; <MILESTONE N="1340"/></L>
<L>And þarefore I þe say,</L>
<L>Ordayne fore hym a stede,</L>
<L>He comes tille vs þis day,</L>
<L>By þis I hald<HI REND="italic">e</HI> hym dede.' <MILESTONE N="1344"/></L>
</LG>
<LG N="113">
<HEAD>(113)</HEAD>
<L>And whils þe fendes straue þusgats, <NOTE PLACE="foot">1345. Horst. þ<HI REND="italic">usgate.</HI></NOTE></L>
<L>A voice spake loude and clere:</L>
<L><PB N="109" REF="110"/>
'I bid yow, prynces, vndo yhoure yhates,</L>
<L>Endles yhates remous here, <NOTE PLACE="foot">1348. <HI REND="italic">remous,</HI> scribal error for <HI REND="italic">remouf</HI> (?).</NOTE></L>
<L>ffor þe kyng<HI REND="italic">e</HI> of glorie þat al ille abats</L>
<L>Comes;' and þan spake lucifere:</L>
<L>'Ryse, satan, ger hym gang<HI REND="italic">e</HI> his gats,</L>
<L>Als þou ert me leeue and dere.' <MILESTONE N="1352"/></L>
<L>þire prynces þa yhates sperd<HI REND="italic">e</HI> at þe last<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>And alle his feres he called<HI REND="italic">e:</HI> <NOTE PLACE="foot">1354. <HI REND="italic">calde</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>'ffende þire yhates and bare þam fast<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Or we for euer be thralled<HI REND="italic">e.</HI>' <MILESTONE N="1356"/></L>
</LG>
<LG N="114">
<HEAD>(114)</HEAD>
<L>And þan sayd dauid þare he lay</L>
<L>Vntille þire sayntes alle:</L>
<L>'In erthe lyfand<HI REND="italic">e</HI> þus gun I say, <NOTE PLACE="foot">1359. <HI REND="italic">lyfande</HI>: <HI REND="italic">f</HI> above line.</NOTE></L>
<L>I see it now befalle; <MILESTONE N="1360"/></L>
<L>þat god has made, þis es þe day,</L>
<L>Make myrthe and Ioye we salle;</L>
<L>ffor brasen yhates god brak<HI REND="italic">e</HI> for ay</L>
<L>And iren barres withalle; <MILESTONE N="1364"/></L>
<L>ffra wayes of wilsomnes,</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="33"/> I sayd, he haues þaime taken;</L>
<L>I see now sothe it es,</L>
<L>He haues vs noght forsaken.' <MILESTONE N="1368"/></L>
</LG>
<LG N="115">
<HEAD>(115)</HEAD>
<L>And þan sayd saynt Isay:</L>
<L>'þus whils I lyfed<HI REND="italic">e</HI> in land<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Right on þis wise p<HI REND="italic">ro</HI>pheted<HI REND="italic">e</HI> I,</L>
<L>whaso cuthe vndirstand<HI REND="italic">e:</HI> <MILESTONE N="1372"/></L>
<L>"Deede men þat in þaire graues ly</L>
<L>Salle ryse vppe and be lifand<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Alle salle make Ioye and melody</L>
<L>þat erthe haues in hys hand<HI REND="italic">e.</HI>"</L>
<L>Eftsones I sayd alsswa <MILESTONE N="1377"/></L>
<L>Tille deede: "whare es þi myght<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Deede sen he fotched<HI REND="italic">e</HI> vs fra <MILESTONE N="1379"/></L>
<L>Tille life?" sayd<HI REND="italic">e</HI> I noght ryght<HI REND="italic">e</HI>?'</L>
</LG>
<LG N="116">
<PB N="111" REF="112"/>
<HEAD>(116)</HEAD>
<L>A voice spak þan ful hydusly,</L>
<L>Als it ware a thunner blast<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>'Vndo yhoure yhates,' it sayd, 'smertly,</L>
<L>þai may na langer laste,</L>
<L>Kyng<HI REND="italic">e</HI> of glori byhoues cum In þareby.'</L>
<L>And helle a voyce þan gan vpcast<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>'what es he, þat kyng<HI REND="italic">e</HI> of glory?</L>
<L>He sal be sette fulle fast<HI REND="italic">e.</HI>' <MILESTONE N="1388"/></L>
<L>Dauyd<HI REND="italic">e</HI> sayde: 'whethir þou ne wate,</L>
<L>Als I p<HI REND="italic">ro</HI>pheted<HI REND="italic">e</HI> right<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>"A lorde of ful greete state,</L>
<L>In batel mykel of fight<HI REND="italic">e;</HI>" <MILESTONE N="1392"/></L>
</LG>
<LG N="117">
<HEAD>(117)</HEAD>
<L>He es kyng<HI REND="italic">e</HI> of glory, þat I telle,</L>
<L>þat at þe yhates standes,</L>
<L>And he beheld<HI REND="italic">e</HI> fra heuen tille helle</L>
<L>þe sorow of his seruau<HI REND="italic">n</HI>des. <MILESTONE N="1396"/></L>
<L>Vndo þarefore, þou fende felle,</L>
<L>þe yhates withe þi handes, <MILESTONE UNIT="leaf" N="33, bk."/></L>
<L>for kyng of glory comes fulle snelle <NOTE PLACE="foot">1399. Second <HI REND="italic">fulle</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>To bryng vs oute of bandes <MILESTONE N="1400"/></L>
<L>Thurgh myght of hys godhede.'</L>
<L>Ih<HI REND="italic">e</HI>su þan strak so fast</L>
<L>þat þe yhates insonder yhede</L>
<L>And þe Iryn barres al to brast. <MILESTONE N="1404"/></L>
</LG>
<LG N="118">
<HEAD>(118)</HEAD>
<L>he mustered he was mekel of myght,</L>
<L>þe fendes pouste he fellyd,</L>
<L>Alle lemed þat lathely lak of lyght</L>
<L>þat was with myrknes melled. <MILESTONE N="1408"/></L>
<L>When alle þe sayntes saghe þat syght</L>
<L>þat in þat dongeoun duelled, <NOTE PLACE="foot">1410. Second þ<HI REND="italic">at</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Nane durst a worde speke heghe on hight,</L>
<L>Bot ilk an softly telled:</L>
<L><PB N="113" REF="114"/>
'Welcom, lorde, vnto vs,</L>
<L>fful lang þan has vs thoght;</L>
<L>Blyssed be þou, swete Ihesus,</L>
<L>fful dere þou haues vs boght.' <MILESTONE N="1416"/></L>
</LG>
<LG N="119">
<HEAD>(119)</HEAD>
<L>And he vndyd þaire bandes alle</L>
<L>þat þai with bunden had bene,</L>
<L>And made þaime fre þat are was thralle, <MILESTONE N="1419"/></L>
<L>And of care clensed þaime clene;</L>
<L>þe fendes þat sawe swilk light byfalle</L>
<L>þar<HI REND="italic">e</HI> nan byfor was sene</L>
<L>Sayde: 'we er ouercomen greete and smalle</L>
<L>with yhon warloghe, we wene.'</L>
<L>Ane spyrres and mekyl he dredes:</L>
<L>'What art þou þat schewes swilk myght,</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="34"/> þat es swa mykel in þi dedes</L>
<L>And schewes swa littel to sight<HI REND="italic">e</HI>?</L>
</LG>
<LG N="120">
<HEAD>(120)</HEAD>
<L>Þou þat was man, on what manere</L>
<L>was godhede in þe hidde? <NOTE PLACE="foot">1430. MS. <HI REND="italic">goddhede,</HI> with second <HI REND="italic">d</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>was þou noght<HI REND="italic">e</HI> deede? what dus þou here?</L>
<L>was neuer swylk<HI REND="italic">e</HI> maystrys kydde;</L>
<L>We fendes alle ware we fayne in fere</L>
<L>when þe Iewes tille deede þe didde;</L>
<L>How ert þou putte to swilk powere,</L>
<L>And slike tene vs betydde? <MILESTONE N="1436"/></L>
<L>was neuer na saule vs sent<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat he ne wiste of oure play,</L>
<L>þou haues vs schamely schent<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>And pryued vs oure pray.' <MILESTONE N="1440"/> <NOTE PLACE="foot">1440. Second <HI REND="italic">pray</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="121">
<HEAD>(121)</HEAD>
<L>þan Ih<HI REND="italic">es</HI>u Crist<HI REND="italic">e</HI> toke Satanas,</L>
<L>þat are was lord<HI REND="italic">e</HI> and sire,</L>
<L>And hym in thraldom bunden has</L>
<L>At brynne in endles fire. <MILESTONE N="1444"/></L>
<L><PB N="115" REF="116"/>
þan spak<HI REND="italic">e</HI> þa fendes þat with hym was</L>
<L>þat ware fulle of angre and Ire:</L>
<L>'Traytour<HI REND="italic">e,</HI> what haues þou done? allas,</L>
<L>þou dide noght oure desire; <MILESTONE N="1448"/></L>
<L>we bad þe latte hym ga,</L>
<L>Latt<HI REND="italic">e</HI> hym noght come hereIn;</L>
<L>Alle haues he foched<HI REND="italic">e</HI> vs fra,</L>
<L>Our<HI REND="italic">e</HI> court waxes fulle thyn; <MILESTONE N="1452"/></L>
</LG>
<LG N="122">
<HEAD>(122)</HEAD>
<L>þou duke of deede, leder fra lyue, <NOTE PLACE="foot">1453. <HI REND="italic">syn</HI> erased before <HI REND="italic">lyue.</HI></NOTE></L>
<L>Heghyng<HI REND="italic">e</HI> of goddes aungels, <MILESTONE N="1454"/> <NOTE PLACE="foot">1454. <HI REND="italic">aungels: e</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Ogayns þat strang<HI REND="italic">e</HI> how durst þou stryue</L>
<L>þat vs þus frekely felles?</L>
<L>þou hyght bryng<HI REND="italic">e</HI> vs a pray bylyue,</L>
<L>It es noght<HI REND="italic">e</HI> als þou telles; <MILESTONE UNIT="leaf" N="34, bk."/></L>
<L>ffor euer tille deede he wille þe dryue</L>
<L>And alle þat with þe duelles; <MILESTONE N="1460"/></L>
<L>when þou þe Iewes gun stir <NOTE PLACE="foot">1461. Horst. <HI REND="italic">whan.</HI></NOTE></L>
<L>þat þai suld<HI REND="italic">e</HI> ger hym dye,</L>
<L>þou suld<HI REND="italic">e</HI> þan haue done spire</L>
<L>ffirst if he ware worthy; <MILESTONE N="1464"/></L>
</LG>
<LG N="123">
<HEAD>(123)</HEAD>
<L>And if in hym ware funden na ille,</L>
<L>þou suld<HI REND="italic">e</HI> haue gert<HI REND="italic">e</HI> þaime blyn;</L>
<L>Traytoure, whi has þou broght vs tille</L>
<L>In wham es funden na syn? <MILESTONE N="1468"/> <NOTE PLACE="foot">1468. <HI REND="italic">ille</HI> erased before <HI REND="italic">syn.</HI></NOTE></L>
<L>Alle has þou losed by þis skylle</L>
<L>þe wightes þat ware he In, <NOTE PLACE="foot">1470. Horst. <HI REND="italic">he(r) in.</HI></NOTE></L>
<L>And þou þaire paynes sal fulfille</L>
<L>In wa neuer oute to wyn; <MILESTONE N="1472"/></L>
<L>þat we wan thurgh þe tree</L>
<L>when Eue þe fruyte had<HI REND="italic">e</HI> eeten,</L>
<L>Ilk<HI REND="italic">e</HI> a dele es now, als we see, <MILESTONE N="1475"/></L>
<L>with þe rode-tree fra vs geten.'</L>
</LG>
<LG N="124">
<PB N="117" REF="118"/>
<HEAD>(124)</HEAD>
<L>þan spak<HI REND="italic">e</HI> Ih<HI REND="italic">es</HI>u with voice clere</L>
<L>Tille þe say<HI REND="italic">n</HI>tes mare and les:</L>
<L>'Come to me, my childir dere,</L>
<L>þat er made my lyknes; <MILESTONE N="1480"/></L>
<L>yhe þat for syn er prisound<HI REND="italic">e</HI> here,</L>
<L>yhe sal haue forgifnes.'</L>
<L>And alle þa sayntes þai droght<HI REND="italic">e</HI> hym nere</L>
<L>And thanked hym of hys godenes;</L>
<L>Hande on adam he layde, <MILESTONE N="1485"/></L>
<L>and he on knes gun falle,</L>
<L>'Pees be to þe,' he sayd<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>'And to þi childir alle.' <MILESTONE N="1488"/></L>
</LG>
<LG N="125">
<HEAD>(125)</HEAD>
<L>Adam sayd<HI REND="italic">e</HI> and for ioy he greete:</L>
<L>'Lorde, I sal worchippe þe,</L>
<L>ffor fra my faas þou haue me fette</L>
<L>þat here war greete plente; <MILESTONE UNIT="leaf" N="35"/></L>
<L>I cryed when I sorow was sette, <NOTE PLACE="foot">1493. <HI REND="italic">sorow:</HI> Horst. <HI REND="italic">(in) sorow.</HI></NOTE></L>
<L>And þou haues now heled me;</L>
<L>My saule þou ledde withouten lette</L>
<L>ffra helle thurgh þi pite; <MILESTONE N="1496"/></L>
<L>þou kepes þat we ne falle <NOTE PLACE="foot">1497. <HI REND="italic">kepes:</HI> Horst. <HI REND="italic">kepes (vs).</HI></NOTE></L>
<L>Tille þe pitte of myrknes;</L>
<L>Make Ioye, yhe sayntes alles, <NOTE PLACE="foot">1499. <HI REND="italic">alles:</HI> Horst. <HI REND="italic">all</HI>e.</NOTE></L>
<L>And thank<HI REND="italic">e</HI> his halynes.' <MILESTONE N="1500"/></L>
</LG>
<LG N="126">
<HEAD>(126)</HEAD>
<L>þan Patriarks and p<HI REND="italic">ro</HI>phete,</L>
<L>Alle other sayntes alle</L>
<L>ffelle doun on knes byfore his fete</L>
<L>Ilk ane, bathe grette and smalle,</L>
<L>And sayd<HI REND="italic">e:</HI> 'þou ert<HI REND="italic">e</HI> comen oure bales to bete, <MILESTONE N="1505"/></L>
<L>Euermare lo<HI REND="italic">o</HI>ue þe we sal,</L>
<L>Þat þou in p<HI REND="italic">ro</HI>phecy gun hete</L>
<L>we see it now befalle, <MILESTONE N="1508"/></L>
<L><PB N="119" REF="120"/>
Deede thurgh deede es destroed<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>Lorde, louyng<HI REND="italic">e</HI> be to þe,</L>
<L>Nane has nede þat was noyed<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Thraldom es made free.' <MILESTONE N="1512"/></L>
</LG>
<LG N="127">
<HEAD>(127)</HEAD>
<L>By þe ryght<HI REND="italic">e</HI> hand<HI REND="italic">e</HI> he gun adam tak<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>And blissed hym right<HI REND="italic">e</HI> þare,</L>
<L>And ledde hym fra þe laythly lake</L>
<L>And alle þat with hym ware. <MILESTONE N="1516"/></L>
<L>And dauyd ful baldly spak<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Als þai fra helle gun fare:</L>
<L>'A nowe sang<HI REND="italic">e</HI> till oure lorde yhe make,</L>
<L>Als I haue p<HI REND="italic">ro</HI>pheted are; <MILESTONE N="1520"/></L>
<L>ffor he haue bene wirkand<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Meruayles til vs her<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>He has saued<HI REND="italic">e</HI> his right<HI REND="italic">e</HI> hand<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="1523"/></L>
<L>Tille hym and his powere; <MILESTONE UNIT="lf." N="35, bk."/></L>
</LG>
<LG N="128">
<HEAD>(128)</HEAD>
<L>Mekely he haues musterd<HI REND="italic">e</HI> his myght<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Vntille alle cristen men, <MILESTONE N="1526"/></L>
<L>He haues schewed<HI REND="italic">e</HI> a warldes wyght<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>His rightwisnes to ken.'</L>
<L>And alle þa sayntes thanked<HI REND="italic">e</HI> hym right<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Þat swilk<HI REND="italic">e</HI> grace wald þaime len,</L>
<L>And sayde: 'blyssed be he þ<HI REND="italic">a</HI>t comes als he hight</L>
<L>In þe name of god, Amen.' <MILESTONE N="1532"/></L>
<L>Ilk<HI REND="italic">e</HI> a p<HI REND="italic">ro</HI>phete þan gun telle</L>
<L>In hys aghen p<HI REND="italic">ro</HI>phecy</L>
<L>How he suld<HI REND="italic">e</HI> heright helle, <MILESTONE N="1535"/> <NOTE PLACE="foot">1535. <HI REND="italic">How</HI> repeated.</NOTE></L>
<L>How he byhoued<HI REND="italic">e</HI> for þaime dy.</L>
</LG>
<LG N="129">
<HEAD>(129)</HEAD>
<L>And als þai ware tille blis wendand<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þere sayntes þat ware in wa,</L>
<L><PB N="121" REF="122"/>
A sang<HI REND="italic">e</HI> of blys þai yhede syngand<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat hat 'Alleluya.' <MILESTONE N="1540"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u adam be þe hand<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>With Michael gert þam ga;</L>
<L>And alle þe sayntes yhede folowand<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Tille Paradys fulle thra. <MILESTONE N="1544"/></L>
<L>Michael receyued<HI REND="italic">e</HI> þam sone,</L>
<L>Alle þat ware hym bykend<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>In blis he haues þam done</L>
<L>þat lastes withouten ende. <MILESTONE N="1548"/></L>
</LG>
<LG N="130">
<HEAD>(130)</HEAD>
<L>In endles blys þat haues na pere</L>
<L>when alle þire sayntes ware sette,</L>
<L>Twa grayhared men of faytheful chere</L>
<L>In Paradys þai mette; <MILESTONE N="1552"/></L>
<L>And alle þe sayntes asked what þai ware,</L>
<L>ffra helle how ware þai fette,</L>
<L>Bathe body and saule: 'what do yhe here? <MILESTONE N="1555"/></L>
<L>ffand<HI REND="italic">e</HI> yhe nane wild yhow lette?'</L>
<L>And þai ogayne answerd: <MILESTONE UNIT="leaf" N="36"/></L>
<L>'we er Ennok and Ely,</L>
<L>We er broght fra myddelerd</L>
<L>Als wittenes witterly; <MILESTONE N="1560"/></L>
</LG>
<LG N="131">
<HEAD>(131)</HEAD>
<L>We dyed noght yhite, we er left on lyue</L>
<L>With anticrist forto fight;</L>
<L>In Ierusalem sal we stryue,</L>
<L>Bot we sal tille deede be dight;</L>
<L>Thre days we sal belyue</L>
<L>Ryse vp thurgh goddes myght,</L>
<L>Stande als wittenes when þe dome sal dryue</L>
<L>Wha haues wrang or ryght.' <MILESTONE N="1568"/></L>
<L>A pure man come þare,</L>
<L>Als þai stude spekand best;</L>
<L>A cros on hys bak he bare,</L>
<L>A thefe hym semed lykest. <MILESTONE N="1572"/></L>
</LG>
<LG N="132">
<PB N="123" REF="124"/>
<HEAD>(132)</HEAD>
<L>'leue frende, what ert þou?' quod þai alle,</L>
<L>'A thef semes þou like.'</L>
<L>He sayde: 'þe suthe say if I salle,</L>
<L>Alle my lyfe was I slyke; <MILESTONE N="1576"/></L>
<L>Bot Ih<HI REND="italic">es</HI>u mercy gun I calle,</L>
<L>And he sayde sykerlyke:</L>
<L>"withe me þis ilk day be þou sall,</L>
<L>with me in heuenryke." <MILESTONE N="1580"/></L>
<L>þis croyce bytuke he me</L>
<L>And sette me in þe way,</L>
<L>He sayde: "and Michael þe see,</L>
<L>He says noght withe þe nay." <MILESTONE N="1584"/></L>
</LG>
<LG N="133">
<HEAD>(133)</HEAD>
<L>Another worde of hym I hadde,</L>
<L>he sayde: "I þe rede,</L>
<L>If þat þe aungel be noght glade <NOTE PLACE="foot">1587. Second <HI REND="italic">glade</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>Þou sall come to þat steede, <MILESTONE N="1588"/></L>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="36, bk."/> Say Ih<HI REND="italic">es</HI>u crist<HI REND="italic">e</HI> goddes son bad<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þat now was done to deede,</L>
<L>þat þou sulde in þat stede be stad<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Tille he come in godhede." <MILESTONE N="1592"/></L>
<L>Tille þe aungel sayd I þus,</L>
<L>And he opend fulle yhare.'</L>
<L>And alle þai thanke Ihesus</L>
<L>Hereof bathe les and mare; <MILESTONE N="1596"/></L>
</LG>
<LG N="134">
<HEAD>(134)</HEAD>
<L>þai sayd: 'of gudenes grettes of grace,</L>
<L>Blissed be þou euer and ay,</L>
<L>þat gyues ly in wa littel space <NOTE PLACE="foot">1599. <HI REND="italic">ly:</HI> Horst. <HI REND="italic">ly(fc). wa:</HI> Horst. <HI REND="italic">(s)wa.</HI></NOTE></L>
<L>Tille synfull<HI REND="italic">e</HI> saules;' þai say,</L>
<L>'ffolk<HI REND="italic">e</HI> þat wele folow trewely þi trace</L>
<L>And amend þam whils þai may,</L>
<L>In leele lykyng<HI REND="italic">e</HI> þou wille þam lace,</L>
<L>witte þai in na wilsom way; <MILESTONE N="1604"/></L>
<L><PB N="125" REF="126"/>
þou þat haue broght vs alle</L>
<L>ffra payne in light to lende,</L>
<L>Euermare looue þe sal <NOTE PLACE="foot">1607. þ<HI REND="italic">e:</HI> Horst. <HI REND="italic">(we)</HI> þ<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>In blys withouten end<HI REND="italic">e.</HI>'" <MILESTONE N="1608"/></L>
</LG>
<LG N="135">
<HEAD>(135)</HEAD>
<L>þai sayd: "þis es goddes p<HI REND="italic">ri</HI>uete</L>
<L>þat at þis tyme byfelle,</L>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">The word Caþin beginning line, erased. The page thus has one line less than usual.</NOTE> Caryn and lentyn, þis sawe we, <NOTE PLACE="foot">1611. <HI REND="italic">sawe: a</HI> above line.</NOTE></L>
<L>þat with sayntes in helle; <MILESTONE N="1612"/> <NOTE PLACE="foot">1612. MS. <HI REND="italic">wist</HI> before <HI REND="italic">with</HI> marked for erasure; Horst. þ<HI REND="italic">at (woned).</HI></NOTE></L>
<L>And mykel mare þan gun we see</L>
<L>þat we may na man telle,</L>
<L>whe ware beden layned it suld<HI REND="italic">e</HI> be</L>
<L>Of Michel, goddes angel; <MILESTONE N="1616"/> <NOTE PLACE="foot">1616. Horst. <HI REND="italic">aungel.</HI></NOTE></L>
<L>He bad<HI REND="italic">e</HI> vs telle na thyng<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>Bot<HI REND="italic">e</HI> þat here writen es;</L>
<L>we rase of hys risyng<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þus forto bere wittenes. <MILESTONE N="1620"/></L>
</LG>
<LG N="136">
<HEAD>(136)</HEAD>
<L>And with vs many ane <MILESTONE UNIT="leaf" N="37"/></L>
<L>Er rysen þat deede lay;</L>
<L>þai er byyhonde þe flome Iordane</L>
<L>In paradys nyght and day; <MILESTONE N="1624"/></L>
<L>Botte when þire thre days er gane,</L>
<L>Na lenger lyue we may,</L>
<L>With þaime tille blis we sal be tane</L>
<L>þat lastes euer and ay; <MILESTONE N="1628"/></L>
<L>þus er we tille yhow sent<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>At schewe yhow in þis steede</L>
<L>þat ye may yhow repent<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="1631"/></L>
<L>þat haues hym done to deede."</L>
</LG>
<LG N="137">
<HEAD>(137)</HEAD>
<L>þat Caryn wrate he it bytuke</L>
<L>Tille Necodeme and Annas,</L>
<L>And lentyn alswa gaf<HI REND="italic">e</HI> his buke</L>
<L>Tille Ioseph and Cayphays; <MILESTONE N="1636"/> <NOTE PLACE="foot">1636. Horst. <HI REND="italic">Cayphas.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="127" REF="128"/>
Togydirly þam þai gun luke</L>
<L>þat sonderly wryten was;</L>
<L>Þe tane wrate noght<HI REND="italic">e</HI> a lettre nuke,</L>
<L>Bot als þe tother has. <MILESTONE N="1640"/></L>
<L>When þai þe Iewes had bytane</L>
<L>þa rolles þat writen ware,</L>
<L>þai wanyst oway onane, <NOTE PLACE="foot">1643. <HI REND="italic">onay</HI> marked for erasure before <HI REND="italic">oway.</HI></NOTE></L>
<L>Of þaime had þai na mare. <MILESTONE N="1644"/></L>
</LG>
<LG N="138">
<HEAD>(138)</HEAD>
<L>When þai had<HI REND="italic">e</HI> redde þa rolles, alsone</L>
<L>þire Iewes haly gun say:</L>
<L>"Of greete god þat syttes in trone</L>
<L>þis werk<HI REND="italic">e</HI> es wroght þis day, <MILESTONE N="1648"/></L>
<L>Bot ilk<HI REND="italic">e</HI> a dele þe here es done</L>
<L>Alleges ogaynne oure lay;</L>
<L>þa Ih<HI REND="italic">e</HI>su crist<HI REND="italic">e</HI> es goddes sone <NOTE PLACE="foot">1651. Horst. þ<HI REND="italic">a(t).</HI></NOTE></L>
<L>fful sare drede vs we may." <MILESTONE N="1652"/></L>
<L>Goddes forbot þat þai fend<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>þat euer it suld be swa; <MILESTONE UNIT="leaf" N="37, bk."/></L>
<L>And þus þaire wayes þai went,</L>
<L>And ilk ane parted other fra. <MILESTONE N="1656"/></L>
</LG>
<LG N="139">
<HEAD>(139)</HEAD>
<L>And when þis note was tald pilate,</L>
<L>he hym dredde full sare;</L>
<L>als dome halely alle he it wrate</L>
<L>fforto last euermare; <MILESTONE N="1660"/></L>
<L>Tille þe temple he yhede on a gate</L>
<L>And gert send aftir þare</L>
<L>Bisshops, prestes and other of greete state</L>
<L>þat ware oght lere on þaire lare.</L>
<L>þe yhates þan sperd he <MILESTONE N="1665"/></L>
<L>And sayde tille alle at anes:</L>
<L>"yhour<HI REND="italic">e</HI> yhe lat me see <NOTE PLACE="foot">1667. Horst. <HI REND="italic">yhoure (bible).</HI></NOTE></L>
<L>þat es within þire wanes." <MILESTONE N="1668"/></L>
</LG>
<LG N="140">
<PB N="129" REF="130"/>
<HEAD>(140)</HEAD>
<L>ffoure prestes has forthe þat bible broght,</L>
<L>A buke of greete bounte;</L>
<L>Annas and Cayphas sone ware soght,</L>
<L>Pilate sayde: "now lat see, <MILESTONE N="1672"/></L>
<L>And þat es writen here wate yhe noght?"</L>
<L>þai sayde: "sire yhis p<HI REND="italic">ar</HI>de!"</L>
<L>Quod Pilat: "a thyng es in my thoght</L>
<L>þat I wille clered be."</L>
<L>By þat boke bathe swore þai, <MILESTONE N="1677"/></L>
<L>þai suld leue for na drede</L>
<L>þat þai ne þe sothe suld say</L>
<L>Ne yhete for luf na mede. <MILESTONE N="1680"/></L>
</LG>
<LG N="141">
<HEAD>(141)</HEAD>
<L>he sayde: "by þe faythe þat yhe til godde aghe,</L>
<L>hereof yhe yhow auyse;</L>
<L>fynd yhe our<HI REND="italic">e</HI> wryten in yhour<HI REND="italic">e</HI> laghe</L>
<L>Omang yhour prophecyse, <MILESTONE N="1684"/></L>
<L>Or may yhe any wittnes draghe <MILESTONE UNIT="lf." N="38"/></L>
<L>By castyng<HI REND="italic">e</HI> of clergy,</L>
<L>þat Ih<HI REND="italic">e</HI>su was als was his saghe,</L>
<L>Goddes son on any wise? <MILESTONE N="1688"/></L>
<L>Hereof oght<HI REND="italic">e</HI> if ye ken,</L>
<L>Alswa telle vs yhe sall</L>
<L>In what yheres and when</L>
<L>His comyng<HI REND="italic">e</HI> suld byfalle." <MILESTONE N="1692"/></L>
</LG>
<LG N="142">
<HEAD>(142)</HEAD>
<L>when þay ware charged on þis manere,</L>
<L>þai sayd to sire Pilate:</L>
<L>"we wille nanegates þat alle men here</L>
<L>Of þis thyngh þat we wate." <MILESTONE N="1696"/></L>
<L>Pilate gert haue oute þat þare were, <NOTE PLACE="foot">1697. <HI REND="italic">were: e</HI> above line and corrected from <HI REND="italic">a.</HI></NOTE></L>
<L>And to þaime spered þe yhate;</L>
<L><PB N="131" REF="132"/>
þai sayd: "we er charged ful nere</L>
<L>And we answere þusgate: <MILESTONE N="1700"/></L>
<L>we wate withouten wene</L>
<L>Now goddes son was he right<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>we wen wichecraft<HI REND="italic">e</HI> had bene <NOTE PLACE="foot">1703. <HI REND="italic">wen:</HI> Horst. <HI REND="italic">wen(d).</HI></NOTE></L>
<L>Alle þat he did by myght<HI REND="italic">e;</HI> <MILESTONE N="1704"/></L>
</LG>
<LG N="143">
<HEAD>(143)</HEAD>
<L>Sithen haue we witten of sere wittnes</L>
<L>Here of oure aghen kynred<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>þat he ogayne eft lyfand<HI REND="italic">e</HI> es <MILESTONE N="1707"/></L>
<L>Sithen he was done tille deede.</L>
<L>Twa þat he raysed thurg<HI REND="italic">e</HI> halynes</L>
<L>Has tald vs in þis steede</L>
<L>þat we wele wate bathe mare and les,</L>
<L>þat was done thurght<HI REND="italic">e</HI> goddehede;</L>
<L>Ilk<HI REND="italic">e</HI> yhere a tyme we bryng<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="1713"/></L>
<L>þis haly buke in hadde <NOTE PLACE="foot">1714. <HI REND="italic">hadde:</HI> Horst. <HI REND="italic">hande.</HI></NOTE></L>
<L>At luke of his comyng<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>And þis of hym we fande: <MILESTONE N="1716"/></L>
</LG>
<LG N="144">
<HEAD>(144)</HEAD>
<L>In þe first buke of sexty and ten</L>
<L>þat er contend<HI REND="italic">e</HI> here,</L>
<L>Tille thridde of adam sons when</L>
<L>was spoken in þis manere: <MILESTONE N="1720"/></L>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="38, bk."/> 'Goddes son þi fadir and alle men</L>
<L>Salle putte to þaire power</L>
<L>Aftir fyue thousand<HI REND="italic">e</HI> yheres, we ken, <NOTE PLACE="foot">1723. Horst. <HI REND="italic">after.</HI></NOTE></L>
<L>Alswa fyue hundrethe yhere.' <MILESTONE N="1724"/></L>
<L>we reken þus vs oureself<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>Twa thousand<HI REND="italic">e</HI> suld<HI REND="italic">e</HI> be</L>
<L>And twa hundrethe and twelf<HI REND="italic">e</HI> <MILESTONE N="1727"/></L>
<L>And fourty fra Adam tille Noe;</L>
</LG>
<LG N="145">
<PB N="133" REF="134"/>
<HEAD>(145)</HEAD>
<L>ffra Noe flode tille abram es</L>
<L>Neghen hundrethe and (XII) yhere; <NOTE PLACE="foot">1730. <HI REND="italic">A thousand</HI> written above line and <HI REND="italic">neghen hundrethe</HI> marked for erasure. Over an erasure VIII is written in later hand.</NOTE></L>
<L>ffra Abraham tille Moyses <MILESTONE N="1731"/></L>
<L>ffoure hundrethe and thretty were; <NOTE PLACE="foot">1732. <HI REND="italic">thretty: yere</HI> erased.</NOTE></L>
<L>ffra Moysen god Dauid chees</L>
<L>Tille kyng<HI REND="italic">e</HI> of grete powere,</L>
<L>ffyue hundrethe and ten withouten lees,</L>
<L>þus telle oure bible here; <MILESTONE N="1736"/></L>
<L>Tille þe transmygracyon,</L>
<L>ffyue hundrethe yhere fra þethen;</L>
<L>Tille þe incarnacion of crist<HI REND="italic">e</HI> <NOTE PLACE="foot">1739. <HI REND="italic">foure score</HI> after <HI REND="italic">criste,</HI> possibly in a different hand.</NOTE></L>
<L>ffyue hundrethe sithen. <MILESTONE N="1740"/> <NOTE PLACE="foot">1740. <HI REND="italic">ffyue</HI> possibly corrected from <HI REND="italic">ffour; and ten</HI> added at end of line.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="146">
<HEAD>(146)</HEAD>
<L>In oure lawe leely þus if we luke,</L>
<L>we say on þis manere,</L>
<L>þat Ih<HI REND="italic">es</HI>u flesshe and blude tuke</L>
<L>Of Mary his modir dere <MILESTONE N="1744"/></L>
<L>ffyue thousand yhere aftir buke,</L>
<L>Afftir fyue hundrethe yhere."</L>
<L><PB N="135" REF="136"/>
"Þan es it he þat we foresuke,"</L>
<L>Quod Pilate tille alle in fere. <MILESTONE N="1748"/></L>
<L>þus beres þaire bukes witnes</L>
<L>Of þaime þe suthe wille ken,</L>
<L>And þus oure endyng<HI REND="italic">e</HI> es, <MILESTONE N="1751"/></L>
<L>God Graunte Vs Grace,</L>
</LG>
<CLOSER>Amen.</CLOSER>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="version">
<PB N="23" REF="24"/>
<HEAD><HI REND="italic">Additional MS.</HI> TEXT A.</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>(1)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[leaf 116, bk</NOTE>It betide þat tyme þat tyb<HI REND="italic">er</HI>yus</L>
<L>Ruled all Rome w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> ryalte,</L>
<L>And also theodosius</L>
<L>Was p<HI REND="italic">ri</HI>nce in þe lande of galilee,</L>
<L>þis story wrot nycodem<HI REND="italic">us</HI> <MILESTONE N="5"/></L>
<L>In ebrewe for gret daynte;</L>
<L>Sithen þe Emp<HI REND="italic">er</HI>our<HI REND="italic">e</HI> teodocius</L>
<L>Gart it t<HI REND="italic">ra</HI>nslated be; <MILESTONE N="8"/></L>
<L>And sithen fro land to lande,</L>
<L>For þes vnlettred ledes,</L>
<L>To make þai<HI REND="italic">m</HI>e vndr<HI REND="italic">e</HI>stande,</L>
<L>In Englische þus he redis: <MILESTONE N="12"/></L>
</LG>
<LG N="2">
<PB N="25" REF="26" MS="y"/>
<HEAD>(2)</HEAD>
<L>Symeon, Cesar &amp; Kayfas,</L>
<L>Dathan &amp; gamaliell,</L>
<L>Neptalem, Leui and Iudas,</L>
<L>þat were halden fals &amp; felle, <MILESTONE N="16"/></L>
<L>Alexandir<HI REND="italic">e</HI> and Annas,</L>
<L>Agayne ih<HI REND="italic">es</HI>u gan þai spelle;</L>
<L>Befor sir pilat gan þai passe <MILESTONE N="19"/></L>
<L>And on þis wyse þai gan hym telle:</L>
<L>"Ih<HI REND="italic">es</HI>u þat marres alle oure mene,</L>
<L>Calles hym gods sone of heuene,</L>
<L>His syre, his dame ryght wele we kene,</L>
<L>þair<HI REND="italic">e</HI> ryght names wele gan we neuene;</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>(3)</HEAD>
<L>We wot wele Iosep was a wryght,</L>
<L>And for sothe he was his sire, <MILESTONE N="26"/></L>
<L>And Mary was his modir<HI REND="italic">e</HI> ryght,</L>
<L>And what man<HI REND="italic">er</HI>e of goddes ar<HI REND="italic">e</HI> þer<HI REND="italic">e</HI>?</L>
<L>We are full sory of his syght, <MILESTONE N="29"/></L>
<L>ffor it egges vs ay till ire;</L>
<L>Oure lawes he brekys w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> all his myght</L>
<L>And þat is his most desyre." <MILESTONE N="32"/></L>
<L>Pilat sayde to þai<HI REND="italic">m</HI>e þan:</L>
<L>"Say me what ar<HI REND="italic">e</HI> ȝowr<HI REND="italic">e</HI> sawes,</L>
<L>In what wyse at þ<HI REND="italic">a</HI>t man</L>
<L>Allegges agayne ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawes." <MILESTONE N="36"/></L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>(4)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="117"/>"Vs oghe noȝt be our<HI REND="italic">e</HI> lawe," q<HI REND="italic">u</HI>od a Iuwe,</L>
<L>"On our<HI REND="italic">e</HI> sabot to do no thynge; <NOTE PLACE="foot">38. <HI REND="italic">to:</HI> above line in MS.</NOTE></L>
<L>þen wyrkes he warkes wondr<HI REND="italic">e</HI> newe,</L>
<L>Helys alle þat aske helynge, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Bothe blynde &amp; lame þ<HI REND="italic">a</HI>t we wele knewe,</L>
<L>And þat vs thynk a wondr<HI REND="italic">e</HI> thynge;</L>
<L><PB N="27" REF="28"/>
Wylde &amp; wode till his biddynge bowe</L>
<L>All thurgh his fals charmynge."</L>
<L>Pilat sayde to þai<HI REND="italic">m</HI>e alle: <MILESTONE N="45"/></L>
<L>"Howe may ȝhe blame his dedys?"</L>
<L>þai answerd gret &amp; smalle:</L>
<L>"W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wychecrafte he þai<HI REND="italic">m</HI>e ledes."</L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>(5)</HEAD>
<L>"Nay," sayde Pilat, "ȝhe haue no ryght</L>
<L>To blame hym be no man<HI REND="italic">er</HI>e of way;</L>
<L>þos myracles he dos by myght,</L>
<L>It is no thynge als ȝhe say; <MILESTONE N="52"/></L>
<L>Sen he to þe blynd has sent his sight</L>
<L>And puttyd to lyfe þat ded lay,</L>
<L>Who suld hym deme to ded be dyght</L>
<L>þat dos þe gud all þat he may?"</L>
<L>"Sire Pilat, we þe pray," <MILESTONE N="57"/></L>
<L>Sayd alle þe Iuwes þan,</L>
<L>"Brynge hym to barre þis day,</L>
<L>Accuse hym gif we kan." <MILESTONE N="60"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>(6)</HEAD>
<L>A Messager<HI REND="italic">e</HI> he gart go bidde</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u come vnto þat place;</L>
<L>Romayne he hyght þat wele was kydde,</L>
<L>And aft<HI REND="italic">er</HI> ih<HI REND="italic">es</HI>u forthe he gace <MILESTONE N="64"/> <NOTE PLACE="foot">64. <HI REND="italic">gace: s</HI> written above <HI REND="italic">c</HI> in later hand.</NOTE></L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outyn malice, w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> heued vn∣hidde,</L>
<L>his speche he gan to sprede:</L>
<L>"Lorde, þe to calle pilat me didde,</L>
<L>I durst not ellis for drede." <MILESTONE N="68"/></L>
<L>þe Iuwes þ<HI REND="italic">er</HI>e þai satte</L>
<L>ffor angr<HI REND="italic">e</HI> wex all grene</L>
<L>And sayd to sir pilat:</L>
<L>"O, what may þis mene? <MILESTONE N="72"/></L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>(7)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="117 bk."/> Bedels sulde to þi biddynge bowe</L>
<L>And smertly do þi com<HI REND="italic">m</HI>andme<HI REND="italic">n</HI>t;</L>
<L><PB N="29" REF="30"/>
And he nowe knelis to ih<HI REND="italic">es</HI>u</L>
<L>Whiles þ<HI REND="italic">o</HI>u þiselue es in p<HI REND="italic">re</HI>sent;</L>
<L>Bot eu<HI REND="italic">er</HI>e vs newes noyes newe, <MILESTONE N="77"/></L>
<L>We toke þ<HI REND="italic">er</HI>eto full gud entent,</L>
<L>Siche curtaysye neu<HI REND="italic">er</HI>e er<HI REND="italic">e</HI> we knewe,</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> reu<HI REND="italic">er</HI>ence he to ih<HI REND="italic">es</HI>u went."</L>
<L>Pilat sayde: "whi did þ<HI REND="italic">o</HI>u soo <MILESTONE N="81"/></L>
<L>Vnto ih<HI REND="italic">es</HI>u siche curtaysy?"</L>
<L>Romayne sayde: "þat I haue doo</L>
<L>I hade gud encheson<HI REND="italic">es</HI> whi; <MILESTONE N="84"/></L>
</LG>
<LG N="8">
<HEAD>(8)</HEAD>
<L>To alexandr<HI REND="italic">e,</HI> wele ȝhe wate,</L>
<L>A messager<HI REND="italic">e</HI> þen was I made,</L>
<L>Vnto I<HI REND="italic">e</HI>r<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m come I late <MILESTONE N="87"/></L>
<L>And to þe morne þ<HI REND="italic">er</HI>ein I bade;</L>
<L>And thurghe þe toune als ih<HI REND="italic">es</HI>u rode,</L>
<L>ffolke before his fete all þe gate</L>
<L>Riche clothes spradde on brode,</L>
<L>Siche reu<HI REND="italic">er</HI>ence þ<HI REND="italic">er</HI>e he hade, <MILESTONE N="92"/></L>
<L>Siche reu<HI REND="italic">er</HI>ence þ<HI REND="italic">er</HI>e hade he;</L>
<L>'Osanna,' was þair<HI REND="italic">e</HI> songe,</L>
<L>'þat nowe comes blessed mot be</L>
<L>In gods name vs amonge.'" <MILESTONE N="96"/></L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>(9)</HEAD>
<L>þe Iuwes sayde: "Trayto<HI REND="italic">ur</HI> vntrewe,</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> lesynges here has þ<HI REND="italic">ou</HI> vs ledde,</L>
<L>þair<HI REND="italic">e</HI> langage neu<HI REND="italic">er</HI>e ȝit þ<HI REND="italic">o</HI>u knewe,</L>
<L>þat durst we lay our<HI REND="italic">e</HI> life in wedde;</L>
<L>I<HI REND="italic">e</HI>r<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m langage is Ebrewe, <MILESTONE N="101"/></L>
<L>And þ<HI REND="italic">o</HI>u farr<HI REND="italic">e</HI> þethen was fedde."</L>
<L>He sayde: "I spyrde at men ynewe</L>
<L>þat in þis same Cyte was bredde."</L>
<L>"Osanna," quod pilatt, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>"What is þat forto say?"</L>
<L>"We construe it þusgate:</L>
<L>'Lorde, saue vs, we þe p<HI REND="italic">ra</HI>y.'" <MILESTONE N="108"/></L>
</LG>
<LG N="10">
<PB N="31" REF="32"/>
<HEAD>(10)</HEAD>
<L>"Me thynke," q<HI REND="italic">uo</HI>d pilat, "in my thoght,</L>
<L>þat ȝhe w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wrange þe bedel blame;</L>
<L>Sen he sawe þ<HI REND="italic">er</HI>e siche wyrschippes wroght,</L>
<L>I wote hym thynke he suld do þe same;</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="118"/> Bot, bedell, to barr<HI REND="italic">e</HI> sen þ<HI REND="italic">o</HI>u hym broght</L>
<L>þiselue forto schilde fro schame,</L>
<L>ffott forthe hym þat þ<HI REND="italic">o</HI>u wyrschipp wroght,</L>
<L>And loke þ<HI REND="italic">o</HI>u calle hym in be name."</L>
<L>Out of þat route Romayne <MILESTONE N="117"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u, our<HI REND="italic">e</HI> lorde, he ledes,</L>
<L>And calles hym agayne,</L>
<L>als man þat pilat dredes. <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>(11)</HEAD>
<L>Of Emp<HI REND="italic">er</HI>ours þ<HI REND="italic">a</HI>t before had bene</L>
<L>þis was eu<HI REND="italic">er</HI>emore þe lawȝ i<HI REND="italic">n</HI> landes:</L>
<L>þat four<HI REND="italic">e</HI> men at siche a Iugeme<HI REND="italic">n</HI>t kene</L>
<L>Suld at þe barr<HI REND="italic">e</HI> halde in þair<HI REND="italic">e</HI> handes</L>
<L>Mens heuedes sett on stakes schene,</L>
<L>All of fyne golde blasand as brande; <NOTE PLACE="foot">126. <HI REND="italic">as:</HI> possibly <HI REND="italic">es</HI> in MS.</NOTE></L>
<L>And so þe Iuwes did þen, I wene,</L>
<L>ffour<HI REND="italic">e</HI> men w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> siche iiij heuedes gan stande; <MILESTONE N="128"/></L>
<L>Bot when he þat all sall welde</L>
<L>Was broght into þe halle,</L>
<L>þos heuedes of gold gan helde</L>
<L>To wyrschippe c<HI REND="italic">ri</HI>st w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>alle. <MILESTONE N="132"/></L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>(12)</HEAD>
<L>þen sayde þe Iuwes sturne &amp; stoute:</L>
<L>"þis is a skorne till our<HI REND="italic">e</HI> semynge,</L>
<L>þes boyes lat þair<HI REND="italic">e</HI> schaftes lowte</L>
<L>To do till ih<HI REND="italic">es</HI>u wyrschippynge."</L>
<L><PB N="33" REF="34"/>
And pilat asked þai<HI REND="italic">m</HI>e alle abowte</L>
<L>Whi þe schaftes made siche stoup∣ynge, <MILESTONE N="138"/></L>
<L>þai saide: "we dou ȝowe out of dowte,</L>
<L>þai lowtyd noȝt at our<HI REND="italic">e</HI> wyttynge,</L>
<L>We toke no hede þ<HI REND="italic">er</HI>eto,</L>
<L>þat þes baners gan stoupe;</L>
<L>What haue we forto do</L>
<L>vnto ih<HI REND="italic">es</HI>u to lowte?" <MILESTONE N="144"/></L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>(13)</HEAD>
<L>"We sawe þes baners stoupe wyt<HI REND="italic">er</HI>ly,"</L>
<L>þe Iuwes sware to pilate.</L>
<L>Q<HI REND="italic">uo</HI>d pilat: "þai say apertely</L>
<L>It was noȝt so nogate; <MILESTONE N="148"/></L>
<L>Bot take vs men more myghty,</L>
<L>Stronge &amp; stable of estate,</L>
<L>To hlade þes baners sikirly,</L>
<L>þis stryfe þus sall we bate." <MILESTONE N="152"/></L>
<L>And þen thurgh all Iury <MILESTONE UNIT="leaf" N="118, bk."/></L>
<L>Stronge men haue þai soght</L>
<L>To halde þai<HI REND="italic">m</HI>e myghtily,</L>
<L>ffour<HI REND="italic">e</HI> me<HI REND="italic">n</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>eto þai broght, <MILESTONE N="156"/></L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>(14)</HEAD>
<L>þen saide pilat vnto þai<HI REND="italic">m</HI>e þore</L>
<L>þat þe baners suld halde in hande:</L>
<L>"If þai lowte ih<HI REND="italic">es</HI>u any more, <MILESTONE N="159"/></L>
<L>ȝhe sall þ<HI REND="italic">er</HI>efore lose life &amp; lande."</L>
<L>And þai þat stronge &amp; myghty wore</L>
<L>Sayde: "To þi dome, sir, will we stande;</L>
<L>Whas baner<HI REND="italic">e</HI> bowes for gods hore,</L>
<L>Lat sle hym sone w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> hyngman hande." <MILESTONE N="164"/></L>
<L>"Lat haue hym out of þe halle,"</L>
<L>Sayde pilat for þis skille,</L>
<L>"And eftesones in hym calle,</L>
<L>On what wyse so ȝhe wille." <MILESTONE N="168"/></L>
</LG>
<LG N="15">
<PB N="35" REF="36"/>
<HEAD>(15)</HEAD>
<L>Þis messager<HI REND="italic">e</HI> to ih<HI REND="italic">es</HI>u knelid</L>
<L>And clothes before his fete he spradde</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> alle þe wyrschippes þat he couth welde,</L>
<L>And ih<HI REND="italic">es</HI>u efte to pilat ladde; <MILESTONE N="172"/></L>
<L>þes baners sone gan helde</L>
<L>And bowed to ih<HI REND="italic">es</HI>u vnbedde;</L>
<L>þe Iuwes þat þai<HI REND="italic">m</HI>e behelde</L>
<L>ffor þat sight were all dredde. <MILESTONE N="176"/></L>
<L>When pilat sawe þis sight,</L>
<L>howe þos baners gan bowe,</L>
<L>ffor drede he ros vpryght</L>
<L>Agayne our<HI REND="italic">e</HI> lorde ih<HI REND="italic">es</HI>u. <MILESTONE N="180"/></L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>(17)</HEAD>
<L>Sir pilat wife, so mot I go,</L>
<L>Sent to pilat þus to say: <MILESTONE N="194"/></L>
<L>"Deme ih<HI REND="italic">es</HI>u nouthir<HI REND="italic">e</HI> to ne fro,</L>
<L>Bot wyrschip hym all þat þ<HI REND="italic">o</HI>u may,</L>
<L>I haue ben dreched w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> dremes so</L>
<L>all þis nyght, þe sothe to say; <MILESTONE N="198"/></L>
<L>If þ<HI REND="italic">o</HI>u hym deme to ded to go,</L>
<L>Our<HI REND="italic">e</HI> wele I wot sall wast away."</L>
<L><PB N="37" REF="38"/>
Pilat was all amayde</L>
<L>And saide to þe Iuwes in hye:</L>
<L>"I am noȝt wele apayde,</L>
<L>Ȝhe blame hym wrangwisly; <MILESTONE N="204"/></L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>(18)</HEAD>
<L><NOTE N="3" PLACE="foot">[lf. 119</NOTE>My wife, ȝhe wote, scho is no Iuwe,</L>
<L>Ȝhe knawe sho is a sarasyne;</L>
<L>Scho biddis þat I no bargayne brewe</L>
<L>To put ih<HI REND="italic">es</HI>u to ded, ne pyne; <MILESTONE N="208"/></L>
<L>Sho says ih<HI REND="italic">es</HI>u of treuth is trewe,</L>
<L>Slepand scho sawe þis w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> hy<HI REND="italic">re</HI>yne;</L>
<L>If we hym deme, it sall vs rewe,</L>
<L>ffor he of fayth is gud &amp; fyne."</L>
<L>þen sayde þe Iuwes belyue: <MILESTONE N="213"/></L>
<L>"þe sothe þ<HI REND="italic">o</HI>u may wele see,</L>
<L>he has bewyched þi wyfe,</L>
<L>It may non outhi<HI REND="italic">re</HI> be." <MILESTONE N="216"/></L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>(19)</HEAD>
<L>Pilat saide: "me thynk selcouthe,</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u, whi þ<HI REND="italic">o</HI>u standes so stille;</L>
<L>To þis accusynge answer<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u couthe</L>
<L>þat þe Iuwes put þe vntille." <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u saide: "ilke man has mouthe</L>
<L>fforto welde it at his wille;</L>
<L>þai<HI REND="italic">re</HI> sawes to þe are knawen &amp; kouthe</L>
<L>Whethir<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">a</HI>t þai speke gud or ille."</L>
<L>"Ih<HI REND="italic">es</HI>u, lat be þi dynne!" <MILESTONE N="225"/></L>
<L>Saide alle þe Iuwes on rawe,</L>
<L>"A horcoppe borne in sy<HI REND="italic">n</HI>ne</L>
<L>ffor sothe alle we þe knawe; <MILESTONE N="228"/></L>
</LG>
<LG N="20">
<HEAD>(20)</HEAD>
<L>We wot wele for þi sake was slayne</L>
<L>Alle þe childr<HI REND="italic">e</HI> in bedlem borne;</L>
<L>To fle w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þe þi frendes wer<HI REND="italic">e</HI> fayne,</L>
<L>And ellis þi life had bene forlorne;</L>
<L><PB N="39" REF="40"/>
When herode was ded, is noȝt to layne,</L>
<L>þat bitt<HI REND="italic">er</HI>ly þi ded had sworne,</L>
<L>Into þi contre þ<HI REND="italic">o</HI>u come agayne,</L>
<L>ffro þen as þ<HI REND="italic">o</HI>u was fled beforne."</L>
<L>Pilate saide: "is þis he <MILESTONE N="237"/></L>
<L>þat herode pursewed soo?"</L>
<L>"Ȝha," þai saide, "p<HI REND="italic">ar</HI>dye,</L>
<L>and ȝit he skappid hym fro." <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>(21)</HEAD>
<L>When pilat wist þat he it was,</L>
<L>Hit deryd hym þen mykill þe more;</L>
<L>he chese a quest on hym to passe</L>
<L>Of men þat trewe &amp; sothfast wore,</L>
<L>þai saide to pilat &amp; cayphas: <MILESTONE UNIT="lf." N="119, bk."/></L>
<L>"þe c<HI REND="italic">er</HI>tayne sothe we will noȝt spare,</L>
<L>Mary to Ioseph weddid was,</L>
<L>ffor at þai<HI REND="italic">re</HI> weddynge for sothe we ware."</L>
<L>Pilat saide to þai<HI REND="italic">me</HI> þanne <MILESTONE N="249"/></L>
<L>þat blamed hade hym beforne:</L>
<L>"To wrange ȝe put þis man,</L>
<L>In wedloyke was he borne." <MILESTONE N="252"/></L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>(22)</HEAD>
<L>Vp styrte a Iuwe bitt<HI REND="italic">er</HI> &amp; bolde</L>
<L>And þus he sayde to sir<HI REND="italic">e</HI> pilat:</L>
<L>"þe tales þat we of hym haue tolde</L>
<L>We will avowe erly &amp; late; <MILESTONE N="256"/></L>
<L>By þis enquest no prisse I holde,</L>
<L>þos caytifes sayne bot as þi wate,</L>
<L>þai are comylnges, &amp; fayne þai wolde</L>
<L>Mayntene ih<HI REND="italic">es</HI>u &amp; his estate." <MILESTONE N="260"/></L>
<L>þis quest was trewe als stele</L>
<L>And sayde: "takes outhir<HI REND="italic">e</HI> twelue,</L>
<L>We are Iuwes, wit hit wele,</L>
<L>Als trewe als ȝowreselue." <MILESTONE N="264"/></L>
</LG>
<LG N="23">
<PB N="41" REF="42"/>
<HEAD>(23)</HEAD>
<L>Pilat a boke to barre has broght</L>
<L>þos two enquest<HI REND="italic">es</HI> forto twynne:</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> swerynge sall þe sothe be soght,</L>
<L>And badde þe trewe quest suld be∣gyn<HI REND="italic">n</HI>e; <MILESTONE N="268"/></L>
<L>And þai saide þan: "it falles vs noȝt <NOTE PLACE="foot">269. <HI REND="italic">it</HI> above line, <HI REND="italic">vs</HI> erased beneath <HI REND="italic">it.</HI></NOTE></L>
<L>To swere, for swerynge is a syn<HI REND="italic">n</HI>e;</L>
<L>Lat þai<HI REND="italic">m</HI>e swere þat wrange has wroght,</L>
<L>ffor alle þai knewe wele ih<HI REND="italic">es</HI>u kyn<HI REND="italic">n</HI>e;</L>
<L>Gif we be fonden gilty <MILESTONE N="273"/></L>
<L>In þes sawes þat we say,</L>
<L>We obblische vs to dye</L>
<L>Befor ȝowe here þis day." <MILESTONE N="276"/></L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>(24)</HEAD>
<L>þen spak annas &amp; cayphas</L>
<L>And þus þai saide to sir<HI REND="italic">e</HI> pilate:</L>
<L>"We trowe wele mary weddid wase</L>
<L>Vnto Ioseph þat so hym gate; <MILESTONE N="280"/></L>
<L>Bot to anothir<HI REND="italic">e</HI> poynt we passe:</L>
<L>Mawgr<HI REND="italic">e</HI> alle þat mayntens his state</L>
<L>We say a spirit inclose he hase, <MILESTONE UNIT="leaf" N="120"/></L>
<L>þat tellis hym all thynge erly &amp; late."</L>
<L>Pilat gart voyde þame alle <MILESTONE N="285"/></L>
<L>þat were w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>in þat house,</L>
<L>And þat quest gart in calle</L>
<L>Sayde ih<HI REND="italic">es</HI>u was borne i<HI REND="italic">n</HI> spouse;</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>(25)</HEAD>
<L>he saide: "I fonde ȝowe trewe lange∣ore,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI>efore telle me nowe ȝour<HI REND="italic">e</HI> rede,</L>
<L>Whi hate þes Iuwes ih<HI REND="italic">es</HI>u so sore,</L>
<L>Be what skille walde þai haue hym dede?" <MILESTONE N="292"/></L>
<L><PB N="43" REF="44"/>
þai saide: "his wittes passes þaire lore,</L>
<L>fforþi to hym þai haue hatrede,</L>
<L>And his myracles greues þai<HI REND="italic">m</HI>e sore,</L>
<L>And ȝit þai stande þai<HI REND="italic">m</HI>e ofte in stede."</L>
<L>"ffor sothe," saide pilat þan,</L>
<L>"Me thynke þis is envye;</L>
<L>Walde þai þus deme a man</L>
<L>ffor his gude dedys to dye?" <MILESTONE N="300"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>(26)</HEAD>
<L>Pilat hym hyede oute of þe halle</L>
<L>And sadly saide þe Iuwes vntille:</L>
<L>"Lo here wytnes befor ȝowe alle</L>
<L>þat in hym can I fynde non ille."</L>
<L>And þai answerde bothe gret &amp; smalle</L>
<L>And saide: "sir pilat, be þi wille,</L>
<L>We gart hym noȝt come to þi calle,</L>
<L>Wyt it wele wythoutyn skille." <MILESTONE N="308"/></L>
<L>Pilat saide: "he mon dye,</L>
<L>I seȝ wele be ȝour<HI REND="italic">e</HI> sawes;</L>
<L>Takes hym to ȝowe forþi <MILESTONE N="311"/></L>
<L>And deme hym be ȝour<HI REND="italic">e</HI> lawes."</L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>(27)</HEAD>
<L>Þen saide þes Iuwes: "sir, wele ȝhe wate</L>
<L>þat god biddes vs we sle no man."</L>
<L>To þai<HI REND="italic">m</HI>e agayne saide sir pilate:</L>
<L>"Biddes god þat I suld sle men þan?</L>
<L>I wote full wele whi ȝhe hym hate</L>
<L>And howe ȝour<HI REND="italic">e</HI> wrathe till hym began;</L>
<L>Be my wille sall he dye nogate</L>
<L>ffor no crafte þ<HI REND="italic">a</HI>t ȝhe alle cane; <MILESTONE N="320"/></L>
<L>It is alle for hatrede, <MILESTONE UNIT="leaf" N="120, back"/></L>
<L>And þis were litill resone</L>
<L>To deme a man to þe ded,</L>
<L>Bot þ<HI REND="italic">er</HI>e were more encheson." <MILESTONE N="324"/></L>
</LG>
<LG N="28">
<PB N="45" REF="46"/>
<HEAD>(28)</HEAD>
<L>Pilat ladde ih<HI REND="italic">es</HI>u þe Iewes fro</L>
<L>þat to hym had grete envye</L>
<L>And saide till hym betwyx þai<HI REND="italic">m</HI>e two:</L>
<L>"Ih<HI REND="italic">es</HI>u, þ<HI REND="italic">o</HI>u art kynge of Iury?" <MILESTONE N="328"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u saide: "whethir<HI REND="italic">e</HI> was it saide þe soo,</L>
<L>Or of þin awen outorytye?"</L>
<L>Pilat said: "me were full wo</L>
<L>þi folke suld þus deme þe to dye;</L>
<L>þi folke has taght þe to me <MILESTONE N="333"/></L>
<L>fforto be dampned þis day;</L>
<L>Kynge of Iuwes if þ<HI REND="italic">o</HI>u be</L>
<L>Answere to þis, I þe say." <MILESTONE N="336"/></L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>(29)</HEAD>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u answerd mekly agayne:</L>
<L>"Iwisse, my kyngdome is noȝt here;</L>
<L>ffor if my kyngdome, sothe to sayne,</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>in þis wankill worlde nowe were, <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Or I amonge þes Iuwes were slayne,</L>
<L>My men þat ar<HI REND="italic">e</HI> me leef &amp; dere</L>
<L>Wald stand &amp; fyght w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> mode &amp; mayne</L>
<L>And brynge w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þai<HI REND="italic">m</HI>e full grete powere."</L>
<L>"Þen art þ<HI REND="italic">o</HI>u kynge allgate?" <MILESTONE N="345"/></L>
<L>Pilat saide sikirly.</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u sayde to pilate:</L>
<L>"Þowe says þat kynge am I; <MILESTONE N="348"/></L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>(30)</HEAD>
<L>I am come to þis contre</L>
<L>And for þis skill þen was I borne,</L>
<L>witnes of sothefastnes to be</L>
<L>þat has bene saide full lange beforne,</L>
<L>And forto make þe peple fre <MILESTONE N="353"/></L>
<L>þat suld haue bene w<HI REND="italic">i</HI>th syne for∣lorne;</L>
<L>All þat is sothfaste likes me</L>
<L>And pleses me both euene &amp; morne."</L>
<L><PB N="47" REF="48"/>
And pilat asked efte:</L>
<L>"Say, what is sothefastnes?"</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þat ih<HI REND="italic">es</HI>u he lefte</L>
<L>Als man þat stonyed wasse. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<HEAD>(31)</HEAD>
<L>Pilat saide to þe Iuwes yfere: <MILESTONE UNIT="leaf" N="121"/></L>
<L>"Lordynges, if it be ȝour<HI REND="italic">e</HI> wille,</L>
<L>I haue enquerd of ih<HI REND="italic">es</HI>u her<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>And in hym can I fynde no ille."</L>
<L>And þai answerde w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> herdy chere:</L>
<L>"we blame hym noȝt w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outyn skille."</L>
<L>Pilat saide w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outyn were:</L>
<L>"Ȝhe will hym sle w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> paynes grille,</L>
<L>Bot I am oute of gilte,</L>
<L>Als clene as Innocent;</L>
<L>His bloude sall noȝt be spilte,</L>
<L>Noȝt als be myn assent." <MILESTONE N="372"/></L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>(32)</HEAD>
<L>Þen answerd þe Iuwes alle</L>
<L>and made þai<HI REND="italic">m</HI>e wondr<HI REND="italic">e</HI> kene &amp; wrothe,</L>
<L>þai saide: "is bloude mot on vs falle</L>
<L>and on alle our<HI REND="italic">e</HI> chyldr<HI REND="italic">e</HI> bothe." <MILESTONE N="376"/></L>
<L>And pilat saide: "p<HI REND="italic">er</HI>chaunche it schalle,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">a</HI>t me walde ȝit thynk full lothe;</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>efore haue hym out of þe halle</L>
<L>And do hym nouthir<HI REND="italic">e</HI> harme ne brothe." <MILESTONE N="380"/></L>
<L>Þe Iuwes saide: "wele ȝhe wate,</L>
<L>we say bot skilfully;</L>
<L>who p<HI REND="italic">re</HI>sent<HI REND="italic">es</HI> þe kynges estate,</L>
<L>he is worthy to dye; <MILESTONE N="384"/></L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>(33)</HEAD>
<L>And he þat sklaundres þe godhede</L>
<L>More syne it is þen siche seuene</L>
<L><PB N="49" REF="50"/>
He þat is made of pure manhede,</L>
<L>þat he gods sone so walde hym neuene, <MILESTONE N="388"/></L>
<L>Says he sall haue his sittyngstede</L>
<L>On gods ryght hand þat is in heuene,</L>
<L>fforto deme both quike &amp; dede</L>
<L>Aft<HI REND="italic">er</HI> þat þai<HI REND="italic">re</HI> dedes are euene." <MILESTONE N="392"/></L>
<L>Out of þat company</L>
<L>Pilat ȝhede ih<HI REND="italic">es</HI>u to</L>
<L>And saide: "sir, sikirly,</L>
<L>I ne wote what I sall do." <MILESTONE N="396"/></L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>(34)</HEAD>
<L>"Als it is gyfen to þe &amp; me,"</L>
<L>Q<HI REND="italic">uo</HI>d ih<HI REND="italic">es</HI>u, "be it on alle wise."</L>
<L>Pilat saide: "what?" &amp; þe<HI REND="italic">n</HI> saide he:</L>
<L>"Als trewely tellen þe p<HI REND="italic">ro</HI>phecyes,</L>
<L>Moyses, dauid &amp; Iosue, <MILESTONE UNIT="leaf" N="121, bk."/></L>
<L>and mony outhir<HI REND="italic">e</HI> mo þen þes;</L>
<L>þat þai saide most fulfilled be</L>
<L>In me, for I sall dye &amp; Ryse." <MILESTONE N="404"/></L>
<L>Pilat went out of þe halle</L>
<L>Als man þat was amayde</L>
<L>And tolde þe Iuwes alle</L>
<L>how þat ih<HI REND="italic">es</HI>u hade sayde. <MILESTONE N="408"/></L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>(35)</HEAD>
<L>þe Iuwes saide to pilat: "loo,</L>
<L>Siche an errore þat he in dwelles,</L>
<L>what suld we w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> more w<HI REND="italic">i</HI>tness doo</L>
<L>Bot ryghtals his awen tonge telles?"</L>
<L>Pilat sayde: "take hym ȝowe too,</L>
<L>Sen it is so iche man hym mellis,</L>
<L>Deme forth als ȝhe began þis broo,</L>
<L>ffor I can say to ȝowe noȝt elles."</L>
<L>þai sayde: "who mellynge makys</L>
<L>To man, þis fynde we wryten,</L>
<L>'No lesse þen fourty strakys</L>
<L>Hym falles forto be strikyn;' <MILESTONE N="420"/></L>
</LG>
<LG N="36">
<PB N="51" REF="52"/>
<HEAD>(36)</HEAD>
<L>And he þat calles hym gods son,</L>
<L>hym falles to be stoned to dede;</L>
<L>He says hys fadr<HI REND="italic">e</HI> made sone &amp; mone,</L>
<L>Bot we knawe wele all his kynrede;</L>
<L>He says þat he sall sitt in trone, <MILESTONE N="425"/></L>
<L>And for thi holy gif we þis rede: <NOTE PLACE="foot">426. <HI REND="italic">holy: y</HI> above line. <HI REND="italic">rede: jugemēt</HI> has been erased before <HI REND="italic">rede.</HI></NOTE></L>
<L>þat he sall on a crosse be done</L>
<L>Or þat he passe out of þis stede; <MILESTONE N="428"/></L>
<L>ffor if he regne þus sikirly,</L>
<L>All sall leue vpon his lare;</L>
<L>And bet<HI REND="italic">er</HI> is þat on man dye</L>
<L>þen alle folke sulde þus mysfare."</L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>(37)</HEAD>
<L>In come sir<HI REND="italic">e</HI> nichodem<HI REND="italic">us</HI> þan,</L>
<L>þat was p<HI REND="italic">ri</HI>nce of all Iuwery</L>
<L>And sayde: "I rede ȝowe do þis man</L>
<L>No more harme ne vilany; <MILESTONE N="436"/></L>
<L>ffor siche tokenes als he do kan</L>
<L>And shewes till vs here opynly</L>
<L>Was neu<HI REND="italic">er</HI> sithen þis worlde began</L>
<L>ffonden here be p<HI REND="italic">ro</HI>phecye; <MILESTONE N="440"/></L>
<L>If he be fals or faynte, <MILESTONE UNIT="leaf" N="122"/></L>
<L>It sall be knawen full sone;</L>
<L>His sawes, his tokenes quaynt</L>
<L>Sall dye &amp; be fordone. <MILESTONE N="444"/></L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>(38)</HEAD>
<L>When tokenes were shewed thurgh moyses</L>
<L>Vnto pharaho þe kynge,</L>
<L>Two wycches, Iames &amp; Membres,</L>
<L>Did to moyses gret lettynge;</L>
<L>Disprufed his signes &amp; made þai<HI REND="italic">m</HI>e leese</L>
<L>All thurgh þair<HI REND="italic">e</HI> fals enchauntynge, <NOTE PLACE="foot">450. <HI REND="italic">fals: s</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Als gods þai<HI REND="italic">m</HI>e helde all hethenes;</L>
<L>Bot harkenes nowe þe last endynge;</L>
<L><PB N="53" REF="54"/>
ffor moyses dedes were sothfast</L>
<L>And þair<HI REND="italic">e</HI> bot sorcery; <NOTE PLACE="foot">454. <HI REND="italic">sorcery: r</HI> is blotted.</NOTE></L>
<L>Moyses signes gan last,</L>
<L>And þaires gan falle &amp; dye. <MILESTONE N="456"/></L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>(39)</HEAD>
<L>And so may be þis man is sent</L>
<L>Als p<HI REND="italic">ro</HI>phete trewe vs alle to lere;</L>
<L>I not be wham þat moyses ment,</L>
<L>Bot moyses sayde on þis maner<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>'A p<HI REND="italic">ro</HI>phete sall be to ȝowe sent</L>
<L>þat sall be borne amonge ȝowe here;'</L>
<L>And sayd þat alle þos sall be shent</L>
<L>þat will noȝt of his techynge lere.</L>
<L>þe Iuwes befor pilat</L>
<L>Sayde vnto Nychodeme:</L>
<L>"His trone be þin allgate,</L>
<L>And his pece mot þe ȝheme." <MILESTONE N="468"/></L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>(40)</HEAD>
<L>And Nichodem<HI REND="italic">us</HI> sayde "Ame<HI REND="italic">n,</HI>"</L>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI>ew<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> helde vp both his hende,</L>
<L>"Vnto his trone I me bekenne,</L>
<L>I p<HI REND="italic">ra</HI>y his pece myght w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> me lende." <MILESTONE N="472"/></L>
<L>Before pilat þ<HI REND="italic">er</HI>e come forth tene</L>
<L>þat su<HI REND="italic">m</HI>tyme wer<HI REND="italic">e</HI> for lazares kende:</L>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="122, bk."/>"We wer<HI REND="italic">e</HI> Lazares, als ȝhe wele kenne,</L>
<L>And þus has ih<HI REND="italic">es</HI>u vs amende." <MILESTONE N="476"/></L>
<L>In come anothir<HI REND="italic">e</HI> &amp; sayde:</L>
<L>"Lorde, blynde borne was I,</L>
<L>His handes on me he layde,</L>
<L>And I sawe sikirly." <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>(41)</HEAD>
<L>Anothir<HI REND="italic">e</HI> saide: "bedrede I lay</L>
<L>ffourty ȝher<HI REND="italic">e</HI> fully sawe two;</L>
<L><PB N="55" REF="56"/>
I asked m<HI REND="italic">er</HI>cy, &amp; he gan say:</L>
<L>'Anon take vp þi bedde &amp; go!' <MILESTONE N="484"/></L>
<L>þus was I helde &amp; went my way."</L>
<L>And on þis wyse come mo &amp; mo,</L>
<L>þai saide: "it wer<HI REND="italic">e</HI> to mych at say</L>
<L>Howe mony þat ih<HI REND="italic">es</HI>u helid so."</L>
<L>All holy sayde þai þus: <MILESTONE N="489"/></L>
<L>"A gret p<HI REND="italic">ro</HI>phet is he,</L>
<L>Our<HI REND="italic">e</HI> sauyour<HI REND="italic">e</HI> ih<HI REND="italic">es</HI>us,</L>
<L>Eu<HI REND="italic">er</HI>e blessed mot he be." <MILESTONE N="492"/></L>
</LG>
<LG N="42">
<HEAD>(42)</HEAD>
<L>"To ȝour<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">re</HI>stes," q<HI REND="italic">u</HI>od pilate,</L>
<L>"þes wordes whi shewe ȝhe noȝt?"</L>
<L>And þai answerde: "sir, we ne wate,</L>
<L>Bot all thus ih<HI REND="italic">es</HI>u has wroght;</L>
<L>A lazar<HI REND="italic">e</HI> þat was ded nowe late <MILESTONE N="497"/></L>
<L>And forth vnto his beryinge broght,</L>
<L>He liffes agayne in full gud state,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI>eof gret wondr<HI REND="italic">e</HI> vs thoght."</L>
<L>Pilat her<HI REND="italic">e</HI>of hade drede <MILESTONE N="501"/></L>
<L>And saide: "whi will ȝhe spille</L>
<L>þat man þat helpes at nede</L>
<L>Alle þat calles hym vntille?" <MILESTONE N="504"/></L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>(43)</HEAD>
<L>He called Nychodeme &amp; þe quest</L>
<L>þat he before fonde trewe allgate</L>
<L>And saide; "lordyng<HI REND="italic">e</HI>s, what hald ȝhe best?</L>
<L>Alle þes folke are in gret bate." <MILESTONE N="508"/></L>
<L>And þai of answer<HI REND="italic">e</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> full p<HI REND="italic">re</HI>ste</L>
<L>And sayde ilk one; "sir<HI REND="italic">e,</HI> we ne wate;</L>
<L>To þair<HI REND="italic">e</HI> consayle, so haue we rest,</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="123"/> We will noȝt sent for drede ne hate;</L>
<L>We pray god þat he sende</L>
<L>Rightwis dome þai<HI REND="italic">m</HI>e amange,</L>
<L>On þair<HI REND="italic">e</HI> sawes mot it lende <MILESTONE N="515"/></L>
<L>Whethir<HI REND="italic">e</HI> þai do ryght or wrange."</L>
</LG>
<LG N="44">
<PB N="57" REF="58" MS="y"/>
<HEAD>(44)</HEAD>
<L>Þe Iuwes were wont eu<HI REND="italic">er</HI>e at þe pace</L>
<L>A man out of þair<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">r</HI>isone take,</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outyn dome to lat hym passe</L>
<L>And gif hym lyfe for þat fest sake.</L>
<L>On was in p<HI REND="italic">ri</HI>son hight Barabas <MILESTONE N="521"/></L>
<L>ffor manslaght<HI REND="italic">er</HI> þat he did make;</L>
<L>Pilat þe Iuwes asked in þat place</L>
<L>whethir<HI REND="italic">e</HI> ih<HI REND="italic">es</HI>u or hym þai wolde lat skape,</L>
<L>And þai saide: "Baraban!"</L>
<L>And pilat asked þai<HI REND="italic">m</HI>e alle:</L>
<L>"What sall ih<HI REND="italic">es</HI>u do þan?"</L>
<L>þai saide: "on crosse he salle; <MILESTONE N="528"/></L>
</LG>
<LG N="45">
<HEAD>(45)</HEAD>
<L>And bot he be þat it be sene,</L>
<L>We say þ<HI REND="italic">o</HI>u art noȝt Cesar<HI REND="italic">e</HI> frende;</L>
<L>ffor whoso makis hym kynge, I wene,</L>
<L>Agaynes Cesar<HI REND="italic">e</HI> lordschippe þai wende." <MILESTONE N="532"/></L>
<L>And pilat saide right þan for tene:</L>
<L>"ȝhe fals felons full of þe fende,</L>
<L>To ȝour<HI REND="italic">e</HI> helpers eu<HI REND="italic">er</HI>e haue ȝhe bene</L>
<L>Grucchande &amp; shrewes at ilk ane ende."</L>
<L>þe Iuwes þen wex alle woude</L>
<L>And saide: "whi says þ<HI REND="italic">o</HI>u so?</L>
<L>who did vs eu<HI REND="italic">er</HI>e ȝhit gude,</L>
<L>Bot we did hym siche two?" <MILESTONE N="540"/></L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>(46)</HEAD>
<L>"When þat god ȝowe fro egipte ledde</L>
<L>Thurgh moyses þat was his p<HI REND="italic">ro</HI>phete,</L>
<L>ffro pharaho thurgh þe see ȝhe fledde <NOTE PLACE="foot">543. ȝ<HI REND="italic">e</HI> crased after <HI REND="italic">ȝhe.</HI></NOTE></L>
<L>þat on of ȝowe wett noȝt ȝowr<HI REND="italic">e</HI> fete;</L>
<L>In þe wildrenes he ȝowe fedde <MILESTONE N="545"/></L>
<L>w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> angeles foude gostly &amp; swete,</L>
<L>fflour<HI REND="italic">e</HI> to ȝour<HI REND="italic">e</HI> foude þat neu<HI REND="italic">er</HI> was bredde</L>
<L>And rayne fro heuene þat lorde ȝowe lete;</L>
<L><PB N="59" REF="60"/>
Oute of þe stone he sent <MILESTONE UNIT="leaf" N="123, bk."/></L>
<L>ȝhowe watr<HI REND="italic">e</HI> wondrely;</L>
<L>Ȝhe brake his comaundeme<HI REND="italic">n</HI>t</L>
<L>And leuyd in maumetry; <MILESTONE N="552"/></L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>(47)</HEAD>
<L>Bot at moyses gan for ȝowe pray, <NOTE PLACE="foot">553. MS. <HI REND="italic">at</HI> for þ<HI REND="italic">at.</HI></NOTE></L>
<L>God had dredles fordone ȝowe þar<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>And nowe þis man þ<HI REND="italic">a</HI>t ilka day</L>
<L>Helis ȝowe alle bothe seke &amp; sare,</L>
<L>ffor I hym deme noȝt to ȝowr<HI REND="italic">e</HI> pay</L>
<L>Bot wolde hym þat is gilteles spar<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>I am noȝt Cesar frende, ȝhe say,</L>
<L>And þis me thynke a wondr<HI REND="italic">e</HI> fare."</L>
<L>Þai saide: "We haue no kynge <MILESTONE N="561"/></L>
<L>Bot þe Emp<HI REND="italic">er</HI>o<HI REND="italic">ur</HI> of Rome;</L>
<L>Holde hym for his saynge</L>
<L>Kynge Right Wise in dome. <MILESTONE N="564"/></L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>(48)</HEAD>
<L>Bot thre kynges her<HI REND="italic">e</HI> beforne</L>
<L>ffro colayne vnto bethelem soght</L>
<L>And sayde þe kynge of Iuwes was borne</L>
<L>And gret offrynge to hym þai broght;</L>
<L>When herode wist sone on þe morne</L>
<L>what wyrschip þat þe kynges hym wroght, <MILESTONE N="570"/></L>
<L>Amonges outhir<HI REND="italic">e</HI> he sulde be lorne,</L>
<L>And þus cast herode in his thoght;</L>
<L>ffor ih<HI REND="italic">es</HI>u sulde noȝt Bethelem welde,</L>
<L>Alle childre gart he sloo</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>in two ȝhere of Elde,</L>
<L>And ȝit he skappid þai<HI REND="italic">m</HI>e fro." <MILESTONE N="576"/></L>
</LG>
<LG N="49">
<HEAD>(49)</HEAD>
<L>When pilat herde, he hade pyte</L>
<L>And bad ilke man he sulde be stille,</L>
<L>and askid gif þis ih<HI REND="italic">es</HI>u be <MILESTONE N="579"/></L>
<L>þ<HI REND="italic">a</HI>t herode hade so soght w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> ille.</L>
<L><PB N="61" REF="62" MS="y"/>
þai saide: "ȝhae." þen watr<HI REND="italic">e</HI> asked he <NOTE PLACE="foot">581. <HI REND="italic">water: was</HI> before <HI REND="italic">watre</HI> erased.</NOTE></L>
<L>To wasche his handes by þis skille,</L>
<L>And saide: "giltles I am, ȝhe se,</L>
<L>þis ryghtwise man þus forto spille."</L>
<L>þen saide þes Iuwes alle: <MILESTONE UNIT="leaf" N="124."/> <NOTE PLACE="foot">585. This line written in lower margin of leaf 123, and repeated at top of follow∣ing page; but first three words of second line almost faded out.</NOTE></L>
<L>"þ<HI REND="italic">er</HI>eof haue þ<HI REND="italic">o</HI>u no dowte,</L>
<L>þe gilte on vs mot falle,</L>
<L>Put vs in &amp; þe oute." <MILESTONE N="588"/></L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>(50)</HEAD>
<L>Þen gart pilat to barre brynge</L>
<L>Armed knyghtes gret plente,</L>
<L>And sayde: "þes folke disprufes hi<HI REND="italic">m</HI> kynge,</L>
<L>And ȝit þis kyngedome claymes he;</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> skourges first ȝe sall hym swynge,</L>
<L>þus þe lawȝ will þ<HI REND="italic">a</HI>t it be,</L>
<L>And þen on crosse ȝe sall hym hynge</L>
<L>So heeȝ þat alle men may hym se;</L>
<L>A thefe on aythir syde <MILESTONE N="597"/></L>
<L>ȝhe hange at my biddynge,</L>
<L>As kynge of mykill pride</L>
<L>Betwix þaim sall he hynge." <MILESTONE N="600"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>(51)</HEAD>
<L>Þes knyghtes on ih<HI REND="italic">es</HI>u layde þair<HI REND="italic">e</HI> handes</L>
<L>And hym þai led whar<HI REND="italic">e</HI> he sulde dye;</L>
<L>þai bonde hym þar<HI REND="italic">e</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> bitt<HI REND="italic">er</HI>e bandes</L>
<L>And bobbed hym dispitusely; <MILESTONE N="604"/> <NOTE PLACE="foot">604. MS. possibly <HI REND="italic">bebbed.</HI></NOTE></L>
<L>A purpull mantill þat þai fonde</L>
<L>Vpon ih<HI REND="italic">es</HI>u þai cast in hye;</L>
<L>Hym to wem<HI REND="italic">m</HI>e þai walde noȝt wonde,</L>
<L>Bot gaue hym buffetes full felly;</L>
<L><PB N="63" REF="64" MS="y"/>
A corone of thorne full sore</L>
<L>Þai cast vpon his heued,</L>
<L>Þat felle &amp; flesshe and hore</L>
<L>Was all w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> blode beweued; <MILESTONE N="612"/></L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>(52)</HEAD>
<L>On rode þai raysed hym, as we rede,</L>
<L>A theue þai honge on aythir<HI REND="italic">e</HI> side;</L>
<L>Aysell &amp; galle vpon a rede</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>in a sponge þai gan it hyde,</L>
<L>Put to his mouthe, drynke þai hi<HI REND="italic">m</HI> bede, <MILESTONE N="617"/></L>
<L>And þen sayde ih<HI REND="italic">es</HI>u þus þat tyde:</L>
<L>"ffadr<HI REND="italic">e,</HI> forgife þai<HI REND="italic">m</HI> þis myssedede</L>
<L>Þat þai to me do in þair<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">ri</HI>de."</L>
<L>Þe Iuwes þ<HI REND="italic">er</HI>e þai stode <MILESTONE N="621"/></L>
<L>Sayde: "gods son if þ<HI REND="italic">o</HI>u be,</L>
<L>Come done nowe of þis rode,</L>
<L>And we sall trowe on þe." <MILESTONE N="624"/></L>
</LG>
<LG N="53">
<HEAD>(53)</HEAD>
<L>To longeus on betoke a spere, <MILESTONE UNIT="lf." N="124, bk."/></L>
<L>A blynde knyght was in þat rowte;</L>
<L>To ih<HI REND="italic">es</HI>u herte he gon it bere, <MILESTONE N="627"/></L>
<L>And watr<HI REND="italic">e</HI> &amp; blode anon went oute</L>
<L>And sprent on longeus eghen þ<HI REND="italic">er</HI>e,</L>
<L>And sone he sawe w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen doute.</L>
<L>Pilat a title w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen fere <MILESTONE N="631"/></L>
<L>Gart write þat men myght aboute,</L>
<L>Latyn, grewe and ebrewe,</L>
<L>Abouen gods hede he wrot:</L>
<L>"Of nazaret þis is ih<HI REND="italic">es</HI>u</L>
<L>And kynge of Iuwes I wot." <MILESTONE N="636"/></L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>(54)</HEAD>
<L>On gods lefte hande honge Iesmas,</L>
<L>To ih<HI REND="italic">es</HI>u þus he saide be name:</L>
<L>"If þ<HI REND="italic">o</HI>u be gods son, lat vs passe,</L>
<L>And also shilde þiselue fro shame!"</L>
<L><PB N="65" REF="66"/>
<NOTE N="1" PLACE="foot">On the right-hand margin of this page, the words "Francis Gris Francis" are scribbled in a much later hand.</NOTE>And on his right hande hange Dismas,</L>
<L>And fast his felawȝ gon he blame:</L>
<L>"As þ<HI REND="italic">o</HI>u erte worthy so þ<HI REND="italic">o</HI>u has,</L>
<L>And I also may say þe same; <MILESTONE N="644"/></L>
<L>ffull litill god þ<HI REND="italic">o</HI>u dredes,</L>
<L>ffull falsely was he spilte,</L>
<L>He dyes for his gud dedes,</L>
<L>And we dye for our<HI REND="italic">e</HI> gilte." <MILESTONE N="648"/></L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>(55)</HEAD>
<L>Dismas gon to ih<HI REND="italic">es</HI>u pray:</L>
<L>"As þ<HI REND="italic">o</HI>u arte kynge &amp; hye iustice,</L>
<L>In þi blisse when þou comest for ay,</L>
<L>On me haue mynde, þ<HI REND="italic">o</HI>u kynge ryghtwise." <MILESTONE N="652"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u agayne to hym gon say</L>
<L>And mekely answerde on þis wise:</L>
<L>"Þ<HI REND="italic">o</HI>u sall surely be þis ilke day</L>
<L>In ioyfull place in paradise." <MILESTONE N="656"/></L>
<L>At vndr<HI REND="italic">e</HI> þis was done,</L>
<L>Þe day as nyght wex darke,</L>
<L>Siche erthe-dynne was þ<HI REND="italic">er</HI>e sene,</L>
<L>Þat it brake house &amp; kirke. <MILESTONE N="660"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>(56)</HEAD>
<L>And in þis story as we rede,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e befelle a wondr<HI REND="italic">e</HI> thynge,</L>
<L>An aungelle come vnto þis dede <MILESTONE UNIT="lf." N="125"/></L>
<L>And in his hande a swerde bren∣ynge;</L>
<L>And ih<HI REND="italic">es</HI>u saide in his manhede</L>
<L>Vnto his fadr<HI REND="italic">e,</HI> heuene kynge:</L>
<L>"ffadr<HI REND="italic">e</HI> þat all wrought in godhede,</L>
<L>Her<HI REND="italic">e</HI> nowe at þis ilke endynge <MILESTONE N="668"/></L>
<L>Into þi handes I beteche,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">o</HI>u fadr<HI REND="italic">e</HI> of myghtes most,</L>
<L>Mi saule." &amp; w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þat speche</L>
<L>Anon he ȝelde þe gost. <MILESTONE N="672"/></L>
</LG>
<LG N="57">
<PB N="67" REF="68"/>
<HEAD>(57)</HEAD>
<L>Centurio saide, whan he sulde dye</L>
<L>And sawe þe son wex darke as nyght:</L>
<L>"Þis man was gods son sikirly, <MILESTONE N="676"/></L>
<L>Þat on þis wise to dede is dight."</L>
<L>And mony outhi<HI REND="italic">re</HI> þat stude hym bye</L>
<L>Of Iuwes þat sawe þat sely syght</L>
<L>ffell don to grounde &amp; ast mercy</L>
<L>And mened c<HI REND="italic">ri</HI>st all þ<HI REND="italic">a</HI>t þai myght.</L>
<L>Of þis wondrefull dede <MILESTONE N="681"/></L>
<L>When pilat herde þus say</L>
<L>ffor sorowe &amp; for grete drede</L>
<L>He ete no mete þat day. <MILESTONE N="684"/></L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>(58)</HEAD>
<L>Pilat ȝede to þe Iuwes alle</L>
<L>And saide: "sires, what is ȝour<HI REND="italic">e</HI> rede?</L>
<L>Siche m<HI REND="italic">ar</HI>uayles wiste we neu<HI REND="italic">er</HI>e falle</L>
<L>As dos nowe her<HI REND="italic">e</HI> for ih<HI REND="italic">es</HI>u dede."</L>
<L>Þai saide: "þes clerkes þe clippes it calle <MILESTONE N="689"/></L>
<L>Þat makes þe son so blody rede."</L>
<L>"Whi cleue þes stones þus of þis walle?</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e may no stone stande in his</L>
<L>All shakes bothe heeȝ &amp; lowe stede,</L>
<L>Þat in þe temple honge;</L>
<L>It is vengaunce I trowe,</L>
<L>I drede I haue done wronge." <MILESTONE N="696"/></L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>(59)</HEAD>
<L>Centurio þar<HI REND="italic">e</HI> come forthe þan</L>
<L>And alle þe folke þat w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> hym were;</L>
<L>Till alle þe Iuwes þus he byganne</L>
<L>To telle þe sight þ<HI REND="italic">a</HI>t he sawe þ<HI REND="italic">er</HI>e:</L>
<L>" <NOTE N="1" PLACE="foot">[leaf 125, bk.</NOTE> ffor sleynge of þis ryghtwise man</L>
<L>I leue ȝhe shalle forthynke it sore;</L>
<L>Þe son<HI REND="italic">n</HI>e at his dede wex alle wanne</L>
<L>And lasted a myle way so &amp; more,</L>
<L><PB N="69" REF="70"/>
Ȝo<HI REND="italic">ur</HI> walles asondre cleued,</L>
<L>Þe erthe trembled &amp; quaked,</L>
<L>Many one salle be greuyd</L>
<L>ffor þis fare þat is maked; <MILESTONE N="708"/></L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>(60)</HEAD>
<L>Ded men ar<HI REND="italic">e</HI> rysen oute of þair<HI REND="italic">e</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ue</L>
<L>ffull openly here in ȝo<HI REND="italic">ur</HI> sight;</L>
<L>Whar<HI REND="italic">e</HI>fore we hope &amp; trouthe we haue</L>
<L>Certys þat he was gods son right."</L>
<L>And as þai þus togidre straue, <MILESTONE N="713"/></L>
<L>Vnto pilat þ<HI REND="italic">ere</HI> come a knyght,</L>
<L>And ih<HI REND="italic">es</HI>u body gan he craue</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t þus be dome to dethe was dight;</L>
<L>Pilat g<HI REND="italic">ra</HI>unt hym his bone, <MILESTONE N="717"/></L>
<L>Ioseph of aramathy;</L>
<L>And fro crosse did sone</L>
<L>Take of þat blissed body. <MILESTONE N="720"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>(61)</HEAD>
<L>Sithen he hym wonde w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> gude en∣tent</L>
<L>In clothes þ<HI REND="italic">a</HI>t were fayr<HI REND="italic">e</HI> &amp; clene</L>
<L>And layde hym in a monume<HI REND="italic">n</HI>t</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e neu<HI REND="italic">er</HI>e man before hade bene.</L>
<L>Þe Iuwes ȝede by one assent <MILESTONE N="725"/></L>
<L>Þat in þair<HI REND="italic">e</HI> folyes were full kene;</L>
<L>A newe bargayne ȝit haue þai me<HI REND="italic">n</HI>t</L>
<L>Þat sulde turne þai<HI REND="italic">m</HI> to trye &amp; tene.</L>
<L>Þe quest þat ih<HI REND="italic">es</HI>u gan deme</L>
<L>As man in wedloke borne, <MILESTONE N="730"/></L>
<L>And also Nichodeme,</L>
<L>Þair<HI REND="italic">e</HI> ded þe Iuwes haue sworne;</L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>(62)</HEAD>
<L>And forto sle þai<HI REND="italic">m</HI> alle þai thought <NOTE PLACE="foot">733. þ<HI REND="italic">ai</HI> above <HI REND="italic">bydene</HI> which has been erased.</NOTE></L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t thurgh ih<HI REND="italic">es</HI>u helede wore;</L>
<L>Bot þai were hidde, þai fonde þai<HI REND="italic">m</HI> noȝt,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>efore þe Iuwes forthought full sore.</L>
<L><PB N="71" REF="72"/>
Ȝit when þai were alle samen brought,</L>
<L>Þe gret maistr<HI REND="italic">e</HI>s of þe lore,</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="126."/> To þe temple Nychodeme þai sought,</L>
<L>And þus he saide &amp; nolde noȝt spare:</L>
<L>"Ȝhe felons wars þen wode,</L>
<L>Howe dare ȝhe negh þis stede</L>
<L>And ȝo<HI REND="italic">ur</HI> handes full of blode</L>
<L>Of rightwise ih<HI REND="italic">es</HI>u dede?" <MILESTONE N="744"/></L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>(63)</HEAD>
<L>Þe Iuwes hym answerde alle yfere:</L>
<L>"ffor ih<HI REND="italic">es</HI>u þ<HI REND="italic">o</HI>u myssays alle men,</L>
<L>Howe dar<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u come vnto vs here?</L>
<L>Þ<HI REND="italic">o</HI>u art his man, full wele we ken,</L>
<L>His pees myght light on þe so dere."</L>
<L>And Nichodeme answerde: "A∣men." <MILESTONE N="750"/></L>
<L>And þai for skorne sayd alle yfere:</L>
<L>"Till hym platly we þe bekenne."</L>
<L>And whan þai þus hade saide, <MILESTONE N="753"/></L>
<L>Ioseph of Aramathy</L>
<L>Þat ih<HI REND="italic">es</HI>u in graue hade layde</L>
<L>Come forth apertly; <MILESTONE N="756"/></L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>(64)</HEAD>
<L>He saide: "sires, so god ȝowe saue,</L>
<L>By what skille are ȝe wrothe w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> me?</L>
<L>ffor I haue laide ih<HI REND="italic">es</HI>u in g<HI REND="italic">ra</HI>ue</L>
<L>Þat ȝe so hanged on a tre? <MILESTONE N="760"/></L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> gret wronge slayne hym ȝe haue,</L>
<L>And þat her<HI REND="italic">e</HI>aft<HI REND="italic">er</HI> sall men se;</L>
<L>When ȝhe w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> pilat so gan raue,</L>
<L>Ryght as ȝowe liste right so did ȝe;</L>
<L>Whan pilat wasshe his hende</L>
<L>Hymselue giltles to make,</L>
<L>ȝhe saide on ȝowe descende <MILESTONE N="767"/></L>
<L>His blode, vengaunce &amp; wrake."</L>
</LG>
<LG N="65">
<PB N="73" REF="74"/>
<HEAD>(65)</HEAD>
<L>Þe Iuwes to Ioseph ran anon</L>
<L>And in a depe p<HI REND="italic">ri</HI>son hym cast,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e nas wyndowe ne dore bot one,</L>
<L>And þat þai speryd full wondr<HI REND="italic">e</HI> fast;</L>
<L>ffast þai thrette Ioseph to slon <MILESTONE N="773"/></L>
<L>ffro tyme þat þair<HI REND="italic">e</HI> sobot were past;</L>
<L>To kepe þe dore þe knyghtes are gon,</L>
<L>Metles þ<HI REND="italic">er</HI>e gart þai Ioseph fast.</L>
<L>ffor he ih<HI REND="italic">es</HI>u gan graue, <MILESTONE UNIT="leaf" N="126, bk."/></L>
<L>Þai saide þat in þe felde</L>
<L>No beriynge suld he haue,</L>
<L>Bestes his bones sulde welde. <MILESTONE N="780"/></L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>(66)</HEAD>
<L>When þair<HI REND="italic">e</HI> sabot was comen &amp; gone,</L>
<L>Ioseph to brynge forth þan þai thought;</L>
<L>Deth þai demyd Ioseph apon</L>
<L>ffor þe warke þat he hade wrought</L>
<L>To þair<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">ri</HI>son þai went anon <MILESTONE N="785"/></L>
<L>And wend forthe Ioseph till haue brought; <NOTE PLACE="foot">786. <HI REND="italic">brought</HI> above <HI REND="italic">tane</HI> which has been erased.</NOTE></L>
<L>Þai opned þe dore &amp; made gret mone,</L>
<L>Þai fonde noȝt Ioseph þat þai sought.</L>
<L>Ilk on till outhir<HI REND="italic">e</HI> gan say: <MILESTONE N="789"/></L>
<L>"Þis is a wondre thynge,</L>
<L>Howe he myght wyn away</L>
<L>Þus in our<HI REND="italic">e</HI> awen kepynge." <MILESTONE N="792"/></L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>(67)</HEAD>
<L>Þen come a knyght þ<HI REND="italic">a</HI>t ih<HI REND="italic">es</HI>u wooke</L>
<L>When he was layde in monume<HI REND="italic">n</HI>t:</L>
<L>"Þe body," he saide, "þat ȝhe vs toke</L>
<L>To kepe is resen &amp; fro vs went;</L>
<L>Þe erthe trembled &amp; al toshouke,</L>
<L>An aungell bright doune was þ<HI REND="italic">er</HI>e sent, <MILESTONE N="798"/></L>
<L><PB N="75" REF="76"/>
We dared for drede, we durst noȝt loke,</L>
<L>We wende ilk one till haue bene shent;</L>
<L>Þat ilke gret stone þat lay</L>
<L>His rysynge forto lette</L>
<L>Lyghtly he put away</L>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI>evpon hym sette. <MILESTONE N="804"/></L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>(68)</HEAD>
<L>Þis angell vnto wym<HI REND="italic">m</HI>e saide</L>
<L>Þat þidr<HI REND="italic">e</HI> were comen of ih<HI REND="italic">es</HI>u meyne:</L>
<L>"Loke þat ȝe be noȝt amayde; <NOTE PLACE="foot">807. An erasure before ȝ<HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u is risen, come narre &amp; see!</L>
<L>Þis is þe place þ<HI REND="italic">er</HI>e þai hym laide,</L>
<L>Goo biddys his postles redy be,</L>
<L>He sall be sene as he þai<HI REND="italic">m</HI> saide</L>
<L>Þis ilke same day in Galile." <MILESTONE N="812"/></L>
<L>Þes Iuwes gret wondr<HI REND="italic">e</HI> thought,</L>
<L>"Lyues ih<HI REND="italic">es</HI>u?" gon þai say,</L>
<L>"Trayto<HI REND="italic">ur,</HI> we trowe þe noȝt,</L>
<L>ffor he is ded for ay." <MILESTONE N="816"/></L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>(69)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="127"/> Þes knyghtes answerd þen full swythe</L>
<L>And saide vnto þat company:</L>
<L>"Siche wondr<HI REND="italic">e</HI> warkes gon he kythe</L>
<L>Whil þ<HI REND="italic">a</HI>t he was ȝow her<HI REND="italic">e</HI> fast by,</L>
<L>And shiwed myracles mony sithe</L>
<L>Vnto þe peple of Iuwery; <MILESTONE N="822"/></L>
<L>Howe sulde ȝe trowe or till vs lithe</L>
<L>Þat mystrowed hym so pure lightly,</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u þat was in graue?</L>
<L>Make ȝhe it neu<HI REND="italic">er</HI>e so hote,</L>
<L>Shortly lost hym we haue,</L>
<L>Wher<HI REND="italic">e</HI> he is we ne wote. <MILESTONE N="828"/></L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>(70)</HEAD>
<L>Also we wote þat ȝistirday</L>
<L>Howe þat Ioseph here p<HI REND="italic">ri</HI>soned was,</L>
<L><PB N="77" REF="78"/>
And howe ȝe kepid hym vndr<HI REND="italic">e</HI> kay</L>
<L>Because he sulde noȝt fro ȝowe passe; <MILESTONE N="832"/></L>
<L>We wote not whethir<HI REND="italic">e</HI> he be away, <NOTE PLACE="foot">833. <HI REND="italic">wh</HI> erased after <HI REND="italic">we.</HI></NOTE></L>
<L>Bot one thynge aske we in þis case:</L>
<L>Lat brynge forth Ioseph if ȝe may,</L>
<L>He þat of Ioseph kepynge has, <MILESTONE N="836"/></L>
<L>And we sall brynge Iesus."</L>
<L>And þai agayne gan threpe:</L>
<L>"We g<HI REND="italic">ra</HI>unt, brynge hym till vs,</L>
<L>And we sall brynge Ioseph." <MILESTONE N="840"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>(71)</HEAD>
<L>Þe knyghtes saide: "þis p<HI REND="italic">ro</HI>ue will we</L>
<L>Here byfor all þis Iuwery</L>
<L>Þat Ioseph is in his Cyte</L>
<L>At home in pees in Aramathi, <MILESTONE N="844"/></L>
<L>And ih<HI REND="italic">es</HI>us is in Galiley,</L>
<L>Þis wote we wele alle witirly."</L>
<L>When þe Iuwes wist it sulde so bee,</L>
<L>Sore þai þam dred þai sulde abye;</L>
<L>Ilk on till outhir<HI REND="italic">e</HI> gan say: <MILESTONE N="849"/></L>
<L>"Lat þes wordes done falle,</L>
<L>Þis folke sall lefe our<HI REND="italic">e</HI> lay</L>
<L>And leue on ih<HI REND="italic">es</HI>u alle." <MILESTONE N="852"/></L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>(72)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="127 bk."/> Þe Iuwes toke tresour<HI REND="italic">e</HI> full gude wone</L>
<L>Vnto þos knyghtes forto pay,</L>
<L>And gart examyn one by one</L>
<L>And þus þai bad þai<HI REND="italic">m</HI> forto say:</L>
<L>Þat when þai were to slepynge gon</L>
<L>And whiles þai in þair<HI REND="italic">e</HI> slepynge lay,</L>
<L>His postles put away þe stone</L>
<L>And stale þe body so away; <MILESTONE N="860"/></L>
<L>Of þe money were þai fayne</L>
<L>And tolde it ilka dele,</L>
<L>And quit þai<HI REND="italic">m</HI> by þis trayne, <MILESTONE N="863"/></L>
<L>And alle men trowed þai<HI REND="italic">m</HI> wele.</L>
</LG>
<LG N="73">
<PB N="79" REF="80"/>
<HEAD>(73)</HEAD>
<L>To ierusalem come on a day</L>
<L>Two p<HI REND="italic">re</HI>stes of þat ilke Iury,</L>
<L>To þe temple þai toke þair<HI REND="italic">e</HI> way</L>
<L>And gedred alle þe folke in hye,</L>
<L>Þai saide: "ih<HI REND="italic">es</HI>u, shortly at say,</L>
<L>Þat ȝhe to dede did wrongefully,</L>
<L>On þe monte olyuete he sat þis day</L>
<L>And his apostles ilk on hym by;</L>
<L>We sawe alle in on route <MILESTONE N="873"/></L>
<L>Þat he was wont to teche,</L>
<L>Þai satt hym alle aboute</L>
<L>And þes wordes gan he p<HI REND="italic">re</HI>che: <MILESTONE N="876"/></L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>(74)</HEAD>
<L>'Thurgh alle þe worlde I bid ȝowe wende</L>
<L>Ou<HI REND="italic">er</HI>eall my message forto make</L>
<L>And baptise þat are gude &amp; hende</L>
<L>And truly trouthe of ȝowe will take;</L>
<L>Whoso is trewe of cristen kynde <MILESTONE N="881"/></L>
<L>Saue &amp; sure I sall hym make;</L>
<L>And dampne alle þos w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen ende</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t no trouthe of ȝowe will take.'</L>
<L>As he stoude þai<HI REND="italic">m</HI> amange <MILESTONE N="885"/></L>
<L>he steghe to heuene vpright,</L>
<L>And we loked aft<HI REND="italic">er</HI> lange,</L>
<L>Two cloudes refte vs þe sight." <MILESTONE N="888"/></L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>(75)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="128"/> Þes Iuwes alle forwondred were</L>
<L>And saide to þai<HI REND="italic">m:</HI> "ȝhe shall noȝt blyn,</L>
<L>If it be þus ȝhe sall it swere,</L>
<L>Þe halydome be charged in." <MILESTONE N="892"/></L>
<L>Þai saide: "it may vs nothynge dere,</L>
<L>Gladly ynowȝ we wille bygynne</L>
<L>To say þe sothe w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outyn were <MILESTONE N="895"/></L>
<L>Of ih<HI REND="italic">es</HI>u þat dyed for mans syn<HI REND="italic">n</HI>e."</L>
<L><PB N="81" REF="82"/>
Handes on boke þai layde</L>
<L>And sware alle w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> on voyce:</L>
<L>"All is southe þat we sayde</L>
<L>Of hym þat died on crose." <MILESTONE N="900"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>(76)</HEAD>
<L>Þe Iuwes a boke in hande þai hent</L>
<L>And þes men gart swere efte þisday:</L>
<L>"Þat ȝhe haue saide in our<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">re</HI>sent</L>
<L>ȝhe shall it heele &amp; layne for ay."</L>
<L>And fro þe Cyte þai þam sent, <MILESTONE N="905"/></L>
<L>ffor þai in toune suld no thynge say,</L>
<L>And c<HI REND="italic">e</HI>rtayne men w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þai<HI REND="italic">m</HI> forthe went</L>
<L>To teche þai<HI REND="italic">m</HI> sikirly þe way.</L>
<L>In drede þes Iuwes nowe duelle <MILESTONE N="909"/></L>
<L>And saide: "what may þis mene?</L>
<L>In þe lande of israell <MILESTONE N="911"/></L>
<L>Siche sightes neu<HI REND="italic">er</HI>e wer<HI REND="italic">e</HI> sene."</L>
</LG>
<LG N="77">
<HEAD>(77)</HEAD>
<L>Þen spake Annas and cayphas:</L>
<L>"We will noȝt trowe for sothe," þai saide,</L>
<L>"Þe knyghtes þat hym kepid has,</L>
<L>I trowe þai haue vs alle betrayde;</L>
<L>Þai saide howe þat he rysen was, <MILESTONE N="917"/></L>
<L>And þus þai made vs alle affrayde;</L>
<L>Bot howe sone gan þai lat it passe</L>
<L>ffro tyme þat we þai<HI REND="italic">m</HI> silue<HI REND="italic">r</HI> payde.</L>
<L>His postles, wele may be, <MILESTONE N="921"/></L>
<L>His body away gan steele</L>
<L>And made þe knyghtes gre</L>
<L>And gaue þai<HI REND="italic">m</HI> golde to hele." <MILESTONE N="924"/></L>
</LG>
<LG N="78">
<HEAD>(78)</HEAD>
<L>Alle þe Iuwes þat þer<HI REND="italic">e</HI> wore <MILESTONE UNIT="lf." N="128, bk."/></L>
<L>Anon right þai answerd þus:</L>
<L>"Whethir<HI REND="italic">e</HI> were our<HI REND="italic">e</HI> knyghtes holden more</L>
<L>Till ih<HI REND="italic">es</HI>u meyne or till vs?" <NOTE PLACE="foot">928. <HI REND="italic">or</HI> erased before <HI REND="italic">meyne.</HI></NOTE></L>
<L>Þen spake a Iuwe, was wise of lore,</L>
<L>Þat called was Nichodem<HI REND="italic">us:</HI> <MILESTONE N="930"/></L>
<L><PB N="83" REF="84"/>
Þe apostles sawe our<HI REND="italic">e</HI> men neu<HI REND="italic">er</HI>e ore</L>
<L>And also our<HI REND="italic">e</HI> men loued noȝt ih<HI REND="italic">esu</HI>s;</L>
<L>And þos two men þat swore</L>
<L>Þai sawe ih<HI REND="italic">es</HI>u on lyue stande <MILESTONE N="934"/></L>
<L>And steghȝ to heuene þore</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wronge are flemed of lande.</L>
</LG>
<LG N="79">
<HEAD>(79)</HEAD>
<L>We rede when þe p<HI REND="italic">ro</HI>phet Elyas</L>
<L>Vp onto heuene was tane,</L>
<L>Eliseus þat his dissiple was <MILESTONE N="939"/></L>
<L>Men asked whidre he was gane;</L>
<L>He saide: 'to heuene I sawe hym passe,'</L>
<L>And men for hym þai made gret mone</L>
<L>And saide: 'sum spirit ladde hym has</L>
<L>Into þe montaynes, hym allone.'</L>
<L>Þai gart seke northe &amp; southe <MILESTONE N="945"/></L>
<L>Þe montans of Israell,</L>
<L>Þai fonde no man þat couthe</L>
<L>No tale of Ely telle. <MILESTONE N="948"/></L>
</LG>
<LG N="80">
<HEAD>(80)</HEAD>
<L>Nowe, childr<HI REND="italic">e</HI> of Israell, listenes to me:</L>
<L>Sen ȝhe ih<HI REND="italic">es</HI>u sakelesse haue slayne,</L>
<L>It may so happen þat he be,</L>
<L>His spirit rauysshed to su<HI REND="italic">m</HI> mon∣tan<HI REND="italic">e;</HI></L>
<L>fforþi I rede þat gret plente <MILESTONE N="953"/></L>
<L>Of men seke ih<HI REND="italic">es</HI>u w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þair<HI REND="italic">e</HI>mayne;</L>
<L>He will forgyffe &amp; haue pite</L>
<L>Of ȝowe, if ȝhe hym fynde agayne."</L>
<L>Þe Iuwes w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> on assent, <MILESTONE N="957"/></L>
<L>As Nychodeme gan telle,</L>
<L>To seke ih<HI REND="italic">es</HI>u þai sent</L>
<L>Þe mont<HI REND="italic">es</HI> of Israell. <MILESTONE N="960"/></L>
</LG>
<LG N="81">
<HEAD>(81)</HEAD>
<L>Thurgh israell haue þai sought</L>
<L>þe montayns both farr<HI REND="italic">e</HI> &amp; nere;</L>
<L><PB N="85" REF="86"/>
Þai come agayne &amp; fonde hym noȝt</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="129"/> And sayd þai myght noȝt of hym here;</L>
<L>"Botworde of Ioseph haue we brought</L>
<L>Þat here was p<HI REND="italic">ri</HI>soned ar<HI REND="italic">e</HI> to ȝere,</L>
<L>In aramathy is wonynge is wrought</L>
<L>Ryght as a lorde of gret powere."</L>
<L>When þai wiste eu<HI REND="italic">er</HI>eilk one <MILESTONE N="969"/></L>
<L>Þat Ioseph was in querte,</L>
<L>Þai thanked god in trone</L>
<L>And were ioyfull in herte. <MILESTONE N="972"/></L>
</LG>
<LG N="82">
<HEAD>(82)</HEAD>
<L>And þen þai made a gret gadrynge</L>
<L>And helde a consayle þai<HI REND="italic">m</HI> bytwene</L>
<L>Howe þai myght hym to þai<HI REND="italic">m</HI> brynge,</L>
<L>Ryght as he before hade bene. <MILESTONE N="976"/></L>
<L>A l<HI REND="italic">et</HI>tre þai wrote all of plesynge,</L>
<L>And þusgat<HI REND="italic">es</HI> was it wryten I wene:</L>
<L>"Pees, frensshippe &amp; gud gretynge,</L>
<L>Sir, on þe it mot be sene; <MILESTONE N="980"/></L>
<L>We wote wele &amp; confesse</L>
<L>Our<HI REND="italic">e</HI> trespasse &amp; our<HI REND="italic">e</HI> gilte</L>
<L>Þat we thurgh wykednesse <MILESTONE N="983"/></L>
<L>Walde fayne haue hade þe spilte;</L>
</LG>
<LG N="83">
<HEAD>(83)</HEAD>
<L>Bot nowe, Ioseph, þ<HI REND="italic">o</HI>u com<HI REND="italic">m</HI>e vs tille,</L>
<L>And ȝe vouchesaue, sir, we ȝowe p<HI REND="italic">ra</HI>y, <MILESTONE N="986"/></L>
<L>And largely make amendys we will,</L>
<L>Whatso ȝour<HI REND="italic">e</HI>selue will deme or say;</L>
<L>ffor mykill we m<HI REND="italic">ar</HI>uayle by what skille</L>
<L>And on what wise ȝhe went away,</L>
<L>Bot god wolde þat ȝhe had non ille,</L>
<L>ffor allē ȝo<HI REND="italic">ur</HI> dedis we<HI REND="italic">re</HI> till his pay;</L>
<L>Pees be to ȝowe w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wirsshippynge,</L>
<L>Ioseph of Aramathy." <MILESTONE N="994"/></L>
<L>Þai it enclosed &amp; sithen gart hynge</L>
<L>Þair<HI REND="italic">e</HI> sealles full fast þ<HI REND="italic">er</HI>eby. <MILESTONE N="996"/></L>
</LG>
<LG N="84">
<PB N="87" REF="88"/>
<HEAD>(84)</HEAD>
<L>Ioseph frendes eu<HI REND="italic">er</HI>eilk one</L>
<L>Were ordayned þis message to make;</L>
<L>fforthe on þair<HI REND="italic">e</HI> message are þai gon,</L>
<L>Þai thought noȝt forto lat it slake;</L>
<L>To aramathy þai come anon, <MILESTONE UNIT="lf." N="129, bk."/></L>
<L>Ioyful ynoghe for Ioseph sake;</L>
<L>Mekely þai haylsed hym eu<HI REND="italic">er</HI>eilk on</L>
<L>And sone þis l<HI REND="italic">ett</HI>r<HI REND="italic">e</HI> gan hym take.</L>
<L>When Ioseph had it redde, <MILESTONE N="1005"/></L>
<L>He thanked crist of heuene,</L>
<L>And kissed þai<HI REND="italic">m</HI> &amp; ledde</L>
<L>Vnto his house full euene. <MILESTONE N="1008"/></L>
</LG>
<LG N="85">
<HEAD>(85)</HEAD>
<L>Erly at morne when it was day,</L>
<L>Ioseph to dight hym hade delite,</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þes men he went his way,</L>
<L>No langer<HI REND="italic">e</HI> made he þ<HI REND="italic">er</HI>e respite.</L>
<L>Of his come when þe Iuwes herde say,</L>
<L>Þai made þai<HI REND="italic">m</HI> redy more &amp; lasse, <NOTE PLACE="foot">1014. <HI REND="italic">lasse:</HI> effort to correct <HI REND="italic">a</HI> to <HI REND="italic">e.</HI></NOTE></L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> all þe wirsshippe þat þai may,</L>
<L>To welcome hym as worthy wasse;</L>
<L>Þai saide at his comynge: <MILESTONE N="1017"/></L>
<L>"Ioseph, haue pees &amp; grithe."</L>
<L>And he saide: "c<HI REND="italic">ri</HI>stes blissynge</L>
<L>Be all þis peple wythe." <MILESTONE N="1020"/></L>
</LG>
<LG N="86">
<HEAD>(86)</HEAD>
<L>Nichodeme þat we ere of spake</L>
<L>At his house gart Ioseph lye,</L>
<L>And made gret festynge for his sake</L>
<L>To c<HI REND="italic">er</HI>tayne men of þat Iuwery;</L>
<L>At morne a semble did þai make</L>
<L>In myddes þair<HI REND="italic">e</HI> temple oponly;</L>
<L>A boke in hande Ioseph gan take</L>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI>e, I wote, he sware þ<HI REND="italic">ere</HI>by</L>
<L><PB N="89" REF="90"/>
Þat he þe sothe sulde say;</L>
<L>Depely þai gon hym charge</L>
<L>Howe þat he wan away</L>
<L>ffro p<HI REND="italic">ri</HI>soune to þe large. <MILESTONE N="1032"/></L>
</LG>
<LG N="87">
<HEAD>(87)</HEAD>
<L>He saide: "at gud fryday at nyght</L>
<L>When þat I to p<HI REND="italic">ri</HI>soune ȝode,</L>
<L>To þe satreday aboute mydnyght</L>
<L>In my prayers eu<HI REND="italic">er</HI>e I stoude;</L>
<L>I lokid vp &amp; sawe a sight, <MILESTONE N="1037"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u þat dyed her<HI REND="italic">e</HI> on þe rode;</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="130"/> Þe p<HI REND="italic">ri</HI>sone depe in þe erthe was dight,</L>
<L>Þat made me marred in my mode;</L>
<L>To ih<HI REND="italic">es</HI>u gud tent I toke,</L>
<L>His visage shone so bright,</L>
<L>I myght no lenger<HI REND="italic">e</HI> loke,</L>
<L>ffor dred I fell don right. <MILESTONE N="1044"/></L>
</LG>
<LG N="88">
<HEAD>(88)</HEAD>
<L>Bot vp he raysed me full smertly</L>
<L>And streght he toke me by þe hande,</L>
<L>Mi mouthe he kissed curtesly,</L>
<L>And I sore adred gan stande, <MILESTONE N="1048"/></L>
<L>And I saide: 'my lorde haly,</L>
<L>Whethir<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">o</HI>u be noȝt ȝit lyfande?'</L>
<L>And he said: 'nay, bot I am I,</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u, forþi be noȝt dredand; <MILESTONE N="1052"/></L>
<L>Of me no dred þ<HI REND="italic">o</HI>u haue,</L>
<L>Ioseph, I am þe same</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">o</HI>u laide in a graue <MILESTONE N="1055"/></L>
<L>And sithin for me bare blame.'</L>
</LG>
<LG N="89">
<HEAD>(89)</HEAD>
<L>And I said: 'if þ<HI REND="italic">o</HI>u be he,</L>
<L>Of one thynge þen I will þe p<HI REND="italic">ra</HI>y,</L>
<L>Þat monyme<HI REND="italic">n</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u lat me se</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">a</HI>t þi body in w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> lay.'</L>
<L><PB N="91" REF="92"/>
Out of þat p<HI REND="italic">ri</HI>soune both went we,</L>
<L>Bot on what wise can I noȝt say,</L>
<L>Þe sepulcr<HI REND="italic">e</HI> þen shewed he me,</L>
<L>Bot þe body was clene away; <MILESTONE N="1064"/></L>
<L>Þen trowed I stedfastly</L>
<L>When I hade sene þis sight,</L>
<L>And cryed of m<HI REND="italic">er</HI>cy <MILESTONE N="1067"/></L>
<L>And thanked hym þat I myght.</L>
</LG>
<LG N="90">
<HEAD>(90)</HEAD>
<L>In Aramathy he set me þo,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI>e for sothe I sawe hym last;</L>
<L>He bade I suld noȝt þethen go</L>
<L>Till fourty dayes were come &amp; past;</L>
<L>He saide no man suld do me wo,</L>
<L>Þowȝ þai p<HI REND="italic">ri</HI>sounde me neu<HI REND="italic">er</HI>e so fast;</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="130, bk."/> And þus ȝour<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">ri</HI>soune skapped I fro,</L>
<L>Loke what ȝe her<HI REND="italic">e</HI>of can cast."</L>
<L>Þe Iuwes alle holy <MILESTONE N="1077"/></L>
<L>Gretly forwondred were</L>
<L>And saide: "in þis Iury</L>
<L>Siche thynge fell neu<HI REND="italic">er</HI>e ere."</L>
</LG>
<LG N="91">
<HEAD>(91)</HEAD>
<L>Þe Iuwes saide: "holly, wele we wate,</L>
<L>All quike to heuene for sothe he ȝede,</L>
<L>And moyses went þe same gate,</L>
<L>Of his ded can we fully rede; <MILESTONE N="1084"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u was don to ded nowe late</L>
<L>And dampned her<HI REND="italic">e</HI> for his mysse∣dede,</L>
<L>He may noȝt lyffe in ryghtfull state,</L>
<L>Cert<HI REND="italic">es</HI> þ<HI REND="italic">ere</HI>of vs thare noȝt drede."</L>
<L>Quod Ioseph" "m<HI REND="italic">ar</HI>uayle ȝhe, <MILESTONE N="1089"/></L>
<L>He rosse fro ded to lyue?</L>
<L>He raysed men by pouste,</L>
<L>Mor wondr<HI REND="italic">e</HI>ly þen siche fyue. <MILESTONE N="1092"/></L>
</LG>
<LG N="92">
<PB N="93" REF="94"/>
<HEAD>(92)</HEAD>
<L>Of saynt symeon ȝhe alle may mene,</L>
<L>Þat keppid here ȝo<HI REND="italic">ur</HI> lawes right;</L>
<L>His two son<HI REND="italic">n</HI>es bothe haue ȝe sene,</L>
<L>Þat Caryn &amp; Letyn hyght; <MILESTONE N="1096"/></L>
<L>Alle wote ȝe wele þai dyed bedene</L>
<L>And also grauen in ȝo<HI REND="italic">ur</HI> sight;</L>
<L>Þair<HI REND="italic">e</HI> bodys arne noȝt þare I wene,</L>
<L>Rysyn þai are by gods myght;</L>
<L>þai are bothe holle &amp; fere <MILESTONE N="1101"/></L>
<L>Lyfand in Aramathy,</L>
<L>Kneland in þair<HI REND="italic">e</HI> prayer<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>Þai speke noȝt sikerly; <MILESTONE N="1104"/></L>
</LG>
<LG N="93">
<HEAD>(93)</HEAD>
<L>Go we to þai<HI REND="italic">m,</HI> if þat ȝhe rede,</L>
<L>And pray þai<HI REND="italic">m,</HI> if it be þair<HI REND="italic">e</HI> wille,</L>
<L>To shewe howe þai are risen fro ded</L>
<L>And eftesones put þe life vntille;</L>
<L>Perchaunse þai sall shewe in þat stede</L>
<L>Sum sikir<HI REND="italic">e</HI> resonable skille, <MILESTONE N="1110"/></L>
<L>If þai were raised thurgh his godhede,</L>
<L>And what thynge þat þai sall full∣fille."</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="131"/> Vnto þair<HI REND="italic">e</HI> graues ȝhede þai,</L>
<L>Whare þair<HI REND="italic">e</HI> bodys ware layde,</L>
<L>And fonde þai<HI REND="italic">m</HI> bothe away,</L>
<L>As Ioseph hade þai<HI REND="italic">m</HI> sayde. <MILESTONE N="1116"/></L>
</LG>
<LG N="94">
<HEAD>(94)</HEAD>
<L>Ioseph, Annas and cayphas,</L>
<L>And Nichodem<HI REND="italic">us</HI> eke also,</L>
<L>Holly þair<HI REND="italic">e</HI> consaile taken has</L>
<L>To Aramathy ryght forto go, <MILESTONE N="1120"/></L>
<L>Þat þethen sexty myle was,</L>
<L>And nouthir<HI REND="italic">e</HI> myle lesse ne mo;</L>
<L>Sone on þe morne forthe gan þai passe</L>
<L>On þair<HI REND="italic">e</HI> iourney w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen hoo;</L>
<L><PB N="95" REF="96"/>
And when þai come to toune,</L>
<L>Þai fonde þai<HI REND="italic">m</HI> at þe laste</L>
<L>On þe erthe kneland doune,</L>
<L>Prayand to god full fast; <MILESTONE N="1128"/></L>
</LG>
<LG N="95">
<HEAD>(95)</HEAD>
<L>Þai kiste þai<HI REND="italic">m</HI> as men þ<HI REND="italic">a</HI>t þai wele kende</L>
<L>And of þair<HI REND="italic">e</HI> lyues were full fayne,</L>
<L>To Ierusalem þai praide þai<HI REND="italic">m</HI> wende</L>
<L>To þair<HI REND="italic">e</HI> owen contrey agayne;</L>
<L>In templu<HI REND="italic">m</HI> domini gon þai lende</L>
<L>And þ<HI REND="italic">ere</HI> þai gan þes two men frayne,</L>
<L>A boke þai put vnto þaire hende</L>
<L>To swere þe southe &amp; noȝt to layne:</L>
<L>"By god of Israelle <MILESTONE N="1137"/></L>
<L>And by god adonay,</L>
<L>Þe sothe þat ȝhe vs telle</L>
<L>Þat we aske, if ȝhe may; <MILESTONE N="1140"/></L>
</LG>
<LG N="96">
<HEAD>(96)</HEAD>
<L>By gret god swere sall ȝe nowe,</L>
<L>þat su<HI REND="italic">m</HI>tyme to ȝour<HI REND="italic">e</HI> fadr<HI REND="italic">e</HI> spake,</L>
<L>If it were ih<HI REND="italic">es</HI>u þat raysed ȝowe;</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>eof c<HI REND="italic">er</HI>tayne ȝhe sall vs make,</L>
<L>On what wise ȝhe wer<HI REND="italic">e</HI> raysed &amp; howe,</L>
<L>Þat ȝe þe sadde truthe till vs take."</L>
<L>Þes wordes made þai<HI REND="italic">m</HI> forto bowe</L>
<L>And bothe for drede tremble &amp; quake;</L>
<L>To heuene vp gan þai stare,</L>
<L>And tokenynge of þe crosse <MILESTONE N="1150"/></L>
<L>Made on þaire tonges bare <MILESTONE UNIT="leaf" N="131, bk."/></L>
<L>And spake w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> symple voysse;</L>
</LG>
<LG N="97">
<HEAD>(97)</HEAD>
<L>Þai saide: "lordyng<HI REND="italic">es,</HI> vnto þis plitte</L>
<L>We p<HI REND="italic">ra</HI>y ȝow for p<HI REND="italic">ar</HI>chemyn &amp; penne, <MILESTONE N="1154"/></L>
<L><PB N="97" REF="98"/>
Þat we þes p<HI REND="italic">ri</HI>uaytise may write</L>
<L>Þat we trowe &amp; sothefast kenne."</L>
<L>And þai þai<HI REND="italic">m</HI> gaue w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>oute respite</L>
<L>Openly amonge alle men,</L>
<L>And right þus þai gan endyte:</L>
<L>"In þe name of god, Amen! <MILESTONE N="1160"/></L>
<L>Lorde ih<HI REND="italic">es</HI>u, we þe p<HI REND="italic">ra</HI>y,</L>
<L>Rayser to lyfe fro dede,</L>
<L>So late vs write þis day</L>
<L>Þe myght of þi godhede; <MILESTONE N="1164"/></L>
</LG>
<LG N="98">
<HEAD>(98)</HEAD>
<L>Gif vs g<HI REND="italic">ra</HI>ce nowe forto telle,</L>
<L>As þ<HI REND="italic">o</HI>u art lorde so mykill of myght,</L>
<L>Þe m<HI REND="italic">ar</HI>uayles þat on þe befelle</L>
<L>Sen þat þe Iuwes to dethe þe dight.</L>
<L>All Ad<HI REND="italic">a</HI>m kyn we were in helle,</L>
<L>many a drery sorowefull wyght,</L>
<L>Till on a tyme þat it befelle <MILESTONE N="1171"/></L>
<L>Þat of þe son we hade a sight;</L>
<L>A lyghtnes shyned þere</L>
<L>Ryght as a son<HI REND="italic">n</HI>es beme;</L>
<L>When we in m<HI REND="italic">er</HI>kenes were,</L>
<L>A light gan on vs leme. <MILESTONE N="1176"/></L>
</LG>
<LG N="99">
<HEAD>(99)</HEAD>
<L>Oure forme fadr<HI REND="italic">e</HI> þat was in wo</L>
<L>And Eue also þat was his wife,</L>
<L>Pat<HI REND="italic">ri</HI>arkes, p<HI REND="italic">ro</HI>phetes many moo,</L>
<L>Alle at ones þai spake belyue:</L>
<L>'Þis son is comen our<HI REND="italic">e</HI> sorowe to slo</L>
<L>And done þis darknes forto dryfe,</L>
<L>Als god hymselue shewed vs vnto</L>
<L>Whill þ<HI REND="italic">a</HI>t we were alle on lyue.'</L>
<L>'þis lyght,' sayd ysay, <MILESTONE N="1185"/></L>
<L>'Is þe fadr<HI REND="italic">e</HI> son of heuene,</L>
<L>Lyueand þis tolde I</L>
<L>In my bokes full euene; <MILESTONE N="1188"/></L>
</LG>
<LG N="100">
<PB N="99" REF="100"/>
<HEAD>(100)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="132, bk."/> I p<HI REND="italic">ro</HI>phecyed by Neptalym lande</L>
<L>And by zabulon alegged w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>all;</L>
<L>And is þus myche to vndrestande,</L>
<L>Þat on fre man sall bye alle thralle;</L>
<L>Vnto folke in m<HI REND="italic">er</HI>kenes dwellande,</L>
<L>To þai<HI REND="italic">m</HI> þis lyght shyne ȝit it shalle;</L>
<L>þat I saide whils I was lyfande, <MILESTONE N="1195"/></L>
<L>Nowe se I wele þat it sall falle;</L>
<L>Right nowe fullfilled is</L>
<L>In vs þe prophecye:</L>
<L>"Lyght shynes in merkenes</L>
<L>Our<HI REND="italic">e</HI> thraldome forto bye."' <MILESTONE N="1200"/></L>
</LG>
<LG N="101">
<HEAD>(101)</HEAD>
<L>And we made gret sole<HI REND="italic">m</HI>pnyte,</L>
<L>When we sawe þat lyght shynynge.</L>
<L>Our<HI REND="italic">e</HI> fadr<HI REND="italic">e</HI> symeon þen come he</L>
<L>And w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> hym brought a newe tithynge, <MILESTONE N="1204"/></L>
<L>He saide: 'loke ȝe make gam &amp; gle,</L>
<L>fful gude tithynges nowe I brynge,</L>
<L>He is comen þat sall our<HI REND="italic">e</HI> byer<HI REND="italic">e</HI> be</L>
<L>To fetche vs fro þis foule wonynge;</L>
<L>In þe temple ih<HI REND="italic">es</HI>u I toke <MILESTONE N="1209"/></L>
<L>And helde hym in my handes,</L>
<L>Myn eyne on hym gan loke <NOTE PLACE="foot">1211. <HI REND="italic">Men on h</HI> erased at beginning of line.</NOTE></L>
<L>Þat salle lawse alle oure bandes;</L>
</LG>
<LG N="102">
<HEAD>(102)</HEAD>
<L>Þe holy gost þus gart me say: <MILESTONE N="1213"/></L>
<L>"Leue now here þi s<HI REND="italic">er</HI>uante lealle</L>
<L>In pees &amp; rest, lorde, I þe pray,</L>
<L>ffor myn eyen haue sene þi hele</L>
<L>Þat þowe ordand for eu<HI REND="italic">er</HI>e &amp; ay,</L>
<L>And amonges mankynd gan dele</L>
<L>Lyght to þe shewynge of þi folke, I say,</L>
<L>And ioy to men of yraelle."'</L>
<L><PB N="101" REF="102"/>
Þe saynt<HI REND="italic">es</HI> þat were in bandes</L>
<L>Made gret sole<HI REND="italic">m</HI>pnite</L>
<L>ffor solace of þes sondes,</L>
<L>Ilk one in þair<HI REND="italic">e</HI> degre <MILESTONE N="1224"/></L>
</LG>
<LG N="103">
<HEAD>(103)</HEAD>
<L>Þen come on forth þat beliknes <MILESTONE UNIT="lf." N="132, bk."/></L>
<L>Semed an hermyte of pore estate,</L>
<L>What he was asked more &amp; lesse,</L>
<L>And he agayne answerd þusgate:</L>
<L>'A voysse cryand in wildrenes,</L>
<L>Iohn Baptiste for sothe I hate,</L>
<L>Of syn<HI REND="italic">n</HI>es I p<HI REND="italic">re</HI>ched forgifnes <MILESTONE N="1231"/></L>
<L>Thurgh baptym þat is gyfen late;</L>
<L>I sawe hym come me by</L>
<L>Þat vs fro wo sall wynne,</L>
<L>"Þis is gods lombe," saide I,</L>
<L>"Þat dos away worldes syn<HI REND="italic">n</HI>e;"</L>
</LG>
<LG N="104">
<HEAD>(104)</HEAD>
<L>And I, Iohn, baptist hym w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> my hende</L>
<L>In þe watr<HI REND="italic">e</HI> of flom iordane,</L>
<L>Þe holy gost on hym gan lende</L>
<L>In likenes of a doue anon, <MILESTONE N="1240"/></L>
<L>Þe fadres voysse done gan descende</L>
<L>And þes wordes sayde he ilk one:</L>
<L>"Þis is my dere son w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen ende,</L>
<L>ffor whom sall made be mykill mone,</L>
<L>In whome me likes best,</L>
<L>No thynge is to me darre; <MILESTONE N="1246"/></L>
<L>I brynge bode of ȝo<HI REND="italic">ur</HI> rest,</L>
<L>Bes glad, he is noȝt farre."' <MILESTONE N="1248"/></L>
</LG>
<LG N="105">
<HEAD>(105)</HEAD>
<L>When Adam herde Iohn bap<HI REND="italic">tis</HI>te say</L>
<L>And speke of þe flom baptisynge,</L>
<L>He sayde: 'son, swithe I þe pray,</L>
<L>Telle vs here a litille thynge; <MILESTONE N="1252"/></L>
<L><PB N="103" REF="104"/>
In erthe lyueand seke I lay,</L>
<L>To dye I had full gret longynge;</L>
<L>My son to paradise went his way</L>
<L>þe ole of m<HI REND="italic">er</HI>cy forto brynge; <MILESTONE N="1256"/></L>
<L>Come forthe my son so dere,</L>
<L>Sum dele nowe þ<HI REND="italic">o</HI>u vs telle</L>
<L>Of saynt Michel answere,</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">er</HI>e was gods angelle.' <MILESTONE N="1260"/></L>
</LG>
<LG N="106">
<HEAD>(106)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="133"/> Seth sayd: 'longe stoude I in p<HI REND="italic">ra</HI>yer<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>At þe ȝates of paradise;</L>
<L>At þe last an Angell come me nere</L>
<L>And said: "childe, þ<HI REND="italic">o</HI>u art noȝt</L>
<L>wise, <MILESTONE N="1264"/></L>
<L>Trauayle þe noȝt in þis manere,</L>
<L>Þar<HI REND="italic">e</HI> may no helpe þ<HI REND="italic">er</HI>eof arise, <NOTE PLACE="foot">1266. <HI REND="italic">of</HI> above line.</NOTE></L>
<L>Þe oleo of þe tre of m<HI REND="italic">er</HI>cy here</L>
<L>Þou getis it noȝt in nonkyns wise;</L>
<L>Bot it sall be at þe last, <MILESTONE N="1269"/></L>
<L>When þis nombr<HI REND="italic">e</HI> is filled,</L>
<L>ffyue thousand ȝeres sall be past</L>
<L>And fyue hondret ȝere þ<HI REND="italic">er</HI>etille,</L>
</LG>
<LG N="107">
<HEAD>(107)</HEAD>
<L>Þen sall gods son to þe erthe come</L>
<L>Ryght forto bye þi fadres myssse</L>
<L>And be baptist in þe flome <MILESTONE N="1275"/></L>
<L>To brynge þi fadres bale to blisse</L>
<L>Of þe ole of m<HI REND="italic">er</HI>cy þ<HI REND="italic">o</HI>u sall haue som</L>
<L>And alle þat ben holden as his,</L>
<L>Alle þat her<HI REND="italic">e</HI> are in þis dongoune</L>
<L>He sall þai<HI REND="italic">m</HI> brynge to welthe I∣wisse."'</L>
<L>Patriarke and prophete</L>
<L>Alle thanked god at ones</L>
<L>Þat comes, als he gan hete, <MILESTONE N="1283"/></L>
<L>To brynge þai<HI REND="italic">m</HI> of þes wones.</L>
</LG>
<LG N="108">
<PB N="105" REF="106"/>
<HEAD>(108)</HEAD>
<L>Þan anon spak sathanas,</L>
<L>Þat was mayst<HI REND="italic">re</HI> of alle helle,</L>
<L>And saide to hym þat porter<HI REND="italic">e</HI> was</L>
<L>þ<HI REND="italic">er</HI>e as þe p<HI REND="italic">r</HI>isons wer<HI REND="italic">e</HI> dressed to</L>
<L>dwelle: <MILESTONE N="1288"/></L>
<L>'Open þe ȝhates &amp; lat in passe</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u crist of israelle!</L>
<L>He þ<HI REND="italic">a</HI>t gods son hym maked has,</L>
<L>Hidr<HI REND="italic">e</HI> sall he com full snelle; <MILESTONE N="1292"/></L>
<L>He is man in pure manhede</L>
<L>ffor all his frankishe fare;</L>
<L>"Mi saule of þe dethe has drede," <NOTE PLACE="foot">1295. <HI REND="italic">ha</HI> erased after <HI REND="italic">saule.</HI></NOTE></L>
<L>þus sayde ih<HI REND="italic">es</HI>u full ȝhare; <MILESTONE N="1296"/></L>
</LG>
<LG N="109">
<HEAD>(109)</HEAD>
<L><NOTE N="1" PLACE="foot">[leaf 133, bk.</NOTE> Ofte has he refte fro me my p<HI REND="italic">ra</HI>y,</L>
<L>And nowe full dere it sall be</L>
<L>bought,</L>
<L>Þos þat I turned till oure lay,</L>
<L>Anon he gart þai<HI REND="italic">m</HI> turne þair<HI REND="italic">e</HI> thought,</L>
<L>He has me tened &amp; trauyst ay</L>
<L>In alle þe workes þat I haue wrought,</L>
<L>Saules fro vs he had away</L>
<L>Þat I hade vnto vs brought.' <MILESTONE N="1304"/> <NOTE PLACE="foot">1304. <HI REND="italic">bought</HI> erased before <HI REND="italic">brought.</HI></NOTE></L>
<L>Þat outhir<HI REND="italic">e</HI> deuyl sayd: 'is þis he</L>
<L>þat called lazar<HI REND="italic">e</HI> vs fra,</L>
<L>Þat was put in our<HI REND="italic">e</HI> pouste?'</L>
<L>And sathanas sayde, 'ȝhay.' <MILESTONE N="1308"/></L>
</LG>
<LG N="110">
<HEAD>(110)</HEAD>
<L>'Lat be, sathan, I þe forbede</L>
<L>In als mykill as I may,</L>
<L>Brynge hym noȝt hidr<HI REND="italic">e</HI> for no nede,</L>
<L>Bot fast þat he wer<HI REND="italic">e</HI> hethen away;</L>
<L>ffor come he hidr<HI REND="italic">e,</HI> I haue gret drede</L>
<L>Þat we mon synge alle wele</L>
<L>away!</L>
<L><PB N="107" REF="108" MS="y"/>
Alle þes soules will he w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> hym lede,</L>
<L>And þan sall we be pyned for ay;</L>
<L>He is a myghty swayne,</L>
<L>When we two myght noȝt halde</L>
<L>Lazar<HI REND="italic">e</HI> saule agayne,</L>
<L>And he did noȝt bot called. <MILESTONE N="1320"/></L>
</LG>
<LG N="111">
<HEAD>(111)</HEAD>
<L>Sen he did so þat was bot man,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">o</HI>u wreched wyght, to þe I say,</L>
<L>Who myght maistr<HI REND="italic">e</HI> hym nowe þan</L>
<L>Þat is bothe man &amp; god v<HI REND="italic">e</HI>ray?</L>
<L>Sen he his s<HI REND="italic">er</HI>uau<HI REND="italic">n</HI>te fro vs wan <MILESTONE N="1325"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t was dampned hidr<HI REND="italic">e</HI> for ay,</L>
<L>Wenes þ<HI REND="italic">o</HI>u, wreche, þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">o</HI>u nowe can</L>
<L>Holde hym he suld noȝt wynaway?'</L>
<L>Þen sayde sir sathanas: <MILESTONE N="1329"/></L>
<L>'ffelawe, haue þ<HI REND="italic">o</HI>u no drede,</L>
<L>I knowe wele what he was</L>
<L>And what lyue he gan lede; <MILESTONE N="1332"/></L>
</LG>
<LG N="112">
<HEAD>(112)</HEAD>
<L>His fourty dayes þat he fast <MILESTONE UNIT="leaf" N="134"/></L>
<L>I hym temped sikirly;</L>
<L>I p<HI REND="italic">ro</HI>curde alle þe Iuwes full fast</L>
<L>Þat þai suld dresse hym forto dye;</L>
<L>When Pilat wolde þat he had past,</L>
<L>I stirde þe Iuwes full egrely,</L>
<L>Till he was hanged at þe last</L>
<L>Vpon þe rode full rufully; <MILESTONE N="1340"/></L>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI>efore I þe say,</L>
<L>Ordayne for hym a stede,</L>
<L>He comes till vs þis day,</L>
<L>Be þis I holde hym dede.' <MILESTONE N="1344"/></L>
</LG>
<LG N="113">
<HEAD>(113)</HEAD>
<L>And whille þe fendys made all þis dray,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e spake a voysse bothe loude &amp; clere:</L>
<L><PB N="109" REF="110"/>
'Þ<HI REND="italic">o</HI>u, p<HI REND="italic">ri</HI>nce, I bidde w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen nay,</L>
<L>Vndo þes ȝates anon right here,</L>
<L>Þe kynge of blisse comes in þis day.'</L>
<L>And þen anon spake lucifere:</L>
<L>'Sathanas, sparr<HI REND="italic">e</HI> þe ȝates, I þe pr<HI REND="italic">a</HI>y,</L>
<L>Lat hym noȝt in be no manere.'</L>
<L>Þe p<HI REND="italic">ri</HI>nce of helle þe ȝates he sparde</L>
<L>And his felowes gan calle: <NOTE PLACE="foot">1354. <HI REND="italic">Alle</HI> errased after <HI REND="italic">And</HI>; <HI REND="italic">gan</HI> above line.</NOTE></L>
<L>'Bot þes ȝates be wele bared,</L>
<L>fforeu<HI REND="italic">er</HI>e we mon be thralle.' <MILESTONE N="1356"/></L>
</LG>
<LG N="114">
<HEAD>(114)</HEAD>
<L>Þan said Dauid þ<HI REND="italic">er</HI>e he lay</L>
<L>To þes sayntes gret &amp; smalle:</L>
<L>'In erthe lyueand þen gan I say,</L>
<L>Þat I saide þen nowe is befalle,</L>
<L>It is befallen þis day; <MILESTONE N="1361"/></L>
<L>Makys myrthe noȝt one bot alle;</L>
<L>ffor brasyn ȝhates god brake for ay</L>
<L>And yrenen bandes brast w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>alle;</L>
<L>ffro ways of wildrenes <MILESTONE N="1365"/></L>
<L>His s<HI REND="italic">er</HI>uantes has he taken;</L>
<L>I see nowe sothe it is,</L>
<L>He has vs noȝt forsaken.' <MILESTONE N="1368"/></L>
</LG>
<LG N="115">
<HEAD>(115)</HEAD>
<L>And aft<HI REND="italic">er</HI> þis sayde ysay: <MILESTONE UNIT="leaf" N="134, bk."/></L>
<L>'Whiles I lyueand was in land,</L>
<L>Ryght on þis wyse p<HI REND="italic">ro</HI>phecyde I,</L>
<L>Whaso it kan vndrestand: <MILESTONE N="1372"/></L>
<L>"Dede men þ<HI REND="italic">a</HI>t in þair<HI REND="italic">e</HI> g<HI REND="italic">ra</HI>ues lye</L>
<L>Rise þai sall &amp; be lyueand,</L>
<L>Alle shall make ioy &amp; melody</L>
<L>þat erthe thurgh ded þus has in hand."</L>
<L>And ȝhitte I sayde also:</L>
<L>"Ded, wher<HI REND="italic">e</HI> is þi myght <MILESTONE N="1378"/></L>
<L>Sen þ<HI REND="italic">o</HI>u lyue takes vs fro?</L>
<L>To lyue þ<HI REND="italic">o</HI>u ledes vs ryght."'</L>
</LG>
<LG N="116">
<PB N="111" REF="112"/>
<HEAD>(116)</HEAD>
<L>Þan spake a voysse full hydousely,</L>
<L>Ryght as it were a thonor blast:</L>
<L>'Vndo ȝour<HI REND="italic">e</HI> ȝates delyuerly, <MILESTONE N="1383"/></L>
<L>ffor c<HI REND="italic">er</HI>tes no langr<HI REND="italic">e</HI> sall þai last,</L>
<L>Þe kynge of blisse here comes in hye.'</L>
<L>And helle a voysse agayne gan cast,</L>
<L>'What is þat kynge?' alle gan þai crye,</L>
<L>'Her<HI REND="italic">e</HI> he sall be sette full fast.'</L>
<L>Dauid sayde w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen were: <MILESTONE N="1389"/></L>
<L>'As I prophecyde ryght,</L>
<L>"A lorde of gret powere,</L>
<L>In batell mykill of myght;" <MILESTONE N="1392"/></L>
</LG>
<LG N="117">
<HEAD>(117)</HEAD>
<L>He is þat kynge þat I of telle,</L>
<L>And at þes ȝhates nowe standes her<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>He behelde fro heuene till helle</L>
<L>Þe sorowe of his s<HI REND="italic">er</HI>uantes dere.</L>
<L>Vndo þes ȝates, þowe fende so felle,</L>
<L>Go &amp; vnbarre þe ȝates sere, <MILESTONE N="1398"/></L>
<L>Þe sorowe of blisse comes full snelle</L>
<L>To lyuer<HI REND="italic">e</HI> vs thurgh his gret power<HI REND="italic">e,</HI></L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þe myght of his godhede.'</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u þaim helped so fast,</L>
<L>Þe ȝates asondr<HI REND="italic">e</HI> ȝede</L>
<L>And alle þe barres tobrast. <MILESTONE N="1404"/></L>
</LG>
<LG N="118">
<HEAD>(118)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="135"/> He showed þat he was mykill of myght,</L>
<L>Þe fendes pousty<HI REND="italic">e</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>e he felled,</L>
<L>All lightened þat before laked light</L>
<L>Þat w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> m<HI REND="italic">er</HI>kenesse before had melled.</L>
<L>When alle þe sayntes sawe þat sight</L>
<L>Þat in þat depe dongon duelled,</L>
<L>Non durst speke on worde on hyght,</L>
<L>Bot p<HI REND="italic">ri</HI>uely þus ilk one þai spelled:</L>
<L><PB N="113" REF="114"/>
'Lorde, welcome till vs,</L>
<L>ffull lange vs has þe thought;</L>
<L>Blessed be þ<HI REND="italic">o</HI>u, iesus,</L>
<L>ffull dere þowe has vs bought.' <MILESTONE N="1416"/></L>
</LG>
<LG N="119">
<HEAD>(119)</HEAD>
<L>And he vndide þair<HI REND="italic">e</HI> handes alle</L>
<L>Þat þai bonden by hade bene,</L>
<L>He made þai<HI REND="italic">m</HI> fre þat er<HI REND="italic">e</HI> wer<HI REND="italic">e</HI> thralle,</L>
<L>And of þair<HI REND="italic">e</HI> kare þai<HI REND="italic">m</HI> clensed clene;</L>
<L>Þe fendes þat sawe hes workes alle</L>
<L>Þat neu<HI REND="italic">er</HI>e byfore non siche had sene</L>
<L>Sayde: 'we are venkesht gret &amp; smalle</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> ȝond warlowȝ, as we wene.'</L>
<L>Þen sayde þe fende þus nedys: <MILESTONE N="1425"/></L>
<L>'What artowe shewes siche myght,</L>
<L>Þat is so gret in dedes</L>
<L>And comes so small in sight? <MILESTONE N="1428"/></L>
</LG>
<LG N="120">
<HEAD>(120)</HEAD>
<L>Þowe þ<HI REND="italic">a</HI>t was man, in what man<HI REND="italic">er</HI>e</L>
<L>Was godhede in þe hydde?</L>
<L>Wastowe noght ded? what dos þ<HI REND="italic">o</HI>u her<HI REND="italic">e</HI>?</L>
<L>Neu<HI REND="italic">er</HI>e her<HI REND="italic">e</HI> siche maistry was kidde;</L>
<L>We fendes were fayne alle yfere</L>
<L>When þat þe Iuwes to dethe þe did;</L>
<L>Howe artowe put to siche powere,</L>
<L>And siche tene has to vs betidde?</L>
<L>Was neu<HI REND="italic">er</HI>e saule till vs sent <MILESTONE N="1437"/></L>
<L>Þat þou ne hast fette away,</L>
<L>Þou has vs shamely shent</L>
<L>And p<HI REND="italic">ri</HI>ued vs of our<HI REND="italic">e</HI> pray; <MILESTONE N="1440"/></L>
</LG>
<LG N="121">
<HEAD>(121)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="lf." N="135, bk."/> And taken her<HI REND="italic">e</HI> sir<HI REND="italic">e</HI> sathanas,</L>
<L>Þat er<HI REND="italic">e</HI> þis tyme was lorde &amp; sire,</L>
<L>And in thraldame thrist hym þ<HI REND="italic">o</HI>u has</L>
<L>fforto brenne in endelesse fire.'</L>
<L><PB N="115" REF="116"/>
Þan spake fendes þ<HI REND="italic">a</HI>t w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> hym was</L>
<L>ffull of angir<HI REND="italic">e</HI> &amp; full of ire:</L>
<L>Sathan, whi didest þ<HI REND="italic">o</HI>u þus? allas,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">o</HI>u did right noȝt at oure desire;</L>
<L>We bad þe lat hym go <MILESTONE N="1449"/></L>
<L>And noȝt to lat hym in;</L>
<L>Alle has he fette vs fro,</L>
<L>Þis courte waxes full thynne; <MILESTONE N="1452"/></L>
</LG>
<LG N="122">
<HEAD>(122)</HEAD>
<L>þowe duke of dethe, leder<HI REND="italic">e</HI> fro lyue,</L>
<L>Outcastynge of alle Angelles,</L>
<L>Agaynes þat stronge whi woldestowe stryfe</L>
<L>Þat w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> his myght vs alle þus felles?</L>
<L>Þ<HI REND="italic">o</HI>u saide he was þi p<HI REND="italic">ra</HI>y full ryfe,</L>
<L>It is no thynge as þ<HI REND="italic">o</HI>u vs telles;</L>
<L>ffor eu<HI REND="italic">er</HI>e to dole he wille vs dryue</L>
<L>And eu<HI REND="italic">er</HI>eilk one þat w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> þe dwelles;</L>
<L>When þ<HI REND="italic">o</HI>u þe Iuwes gan stirre <MILESTONE N="1461"/></L>
<L>Þat þai suld gar<HI REND="italic">e</HI> hym dye,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">o</HI>u suldest enquire and spirr<HI REND="italic">e</HI></L>
<L>If he had bene worthy; <MILESTONE N="1464"/></L>
</LG>
<LG N="123">
<HEAD>(123)</HEAD>
<L>And ȝif in hym were fonden non ille,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">o</HI>u suldest a gart þai<HI REND="italic">m</HI> to blynne;</L>
<L>Trayto<HI REND="italic">ur,</HI> whi hastowe brought vs tille</L>
<L>Hym þ<HI REND="italic">a</HI>t neu<HI REND="italic">er</HI>e was fonden in syn<HI REND="italic">n</HI>e?</L>
<L>Alle hastowe lost nowe by þis skille</L>
<L>Þe saules þ<HI REND="italic">a</HI>t were su<HI REND="italic">m</HI>tyme her<HI REND="italic">e</HI>in,</L>
<L>And nowe sall þ<HI REND="italic">o</HI>u þair<HI REND="italic">e</HI> paynes full∣fille <MILESTONE N="1471"/></L>
<L>In wo &amp; neu<HI REND="italic">er</HI>e more oute to wynne;</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t we wan thurgh þe tre</L>
<L>When Eue þe frute had eten,</L>
<L>Eu<HI REND="italic">er</HI>eilk a dele has he <MILESTONE N="1475"/></L>
<L>Thurgh þe rode-tre fro vs geten.'</L>
</LG>
<LG N="124">
<PB N="117" REF="118"/>
<HEAD>(124)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="136"/> And þen said ih<HI REND="italic">es</HI>u w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> voysse full clere</L>
<L>To alle þe sayntes more and lesse:</L>
<L>'Comes to me, my children dere,</L>
<L>Þat are made to my likenes; <MILESTONE N="1480"/></L>
<L>ȝhe þ<HI REND="italic">a</HI>t for synne are p<HI REND="italic">ri</HI>soned here,</L>
<L>Alle ȝhe sall haue nowe forgyfnes.'</L>
<L>Alle þe sayntes þen drowȝ hym nere</L>
<L>And thanked hym of his gudnes;</L>
<L>On ad<HI REND="italic">a</HI>m handes he layde,</L>
<L>And he on knees gan falle,</L>
<L>'Pees be to þe,' he sayde,</L>
<L>'And to þin children alle.' <MILESTONE N="1488"/></L>
</LG>
<LG N="125">
<HEAD>(125)</HEAD>
<L>Ad<HI REND="italic">a</HI>m sayde &amp; for ioy gret:</L>
<L>'Lorde, gif me g<HI REND="italic">ra</HI>ce to worsshippe þe,</L>
<L>ffro my foos þ<HI REND="italic">o</HI>u has me fette <MILESTONE N="1491"/></L>
<L>Þat were aboute me gret plente;</L>
<L>I cryed when I in payne was sette,</L>
<L>And nowe lorde þ<HI REND="italic">o</HI>u hast herde me;</L>
<L>My saule þ<HI REND="italic">o</HI>u lede w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outyn lette</L>
<L>ffro þis dongon for þi pite; <MILESTONE N="1496"/></L>
<L>Kepe me þat I ne falle</L>
<L>No more into þis place;</L>
<L>Makes ioy, ȝhe sayntes alle,</L>
<L>And thankes god of his g<HI REND="italic">ra</HI>ce.'</L>
</LG>
<LG N="126">
<HEAD>(126)</HEAD>
<L>Þen many a pat<HI REND="italic">ri</HI>ake &amp; p<HI REND="italic">ro</HI>phete <NOTE PLACE="foot">1501. MS. <HI REND="italic">prophetes,</HI> with <HI REND="italic">s</HI> marked for erasure.</NOTE></L>
<L>And also outhir<HI REND="italic">e</HI> sayntes alle <MILESTONE N="1502"/></L>
<L>ffelle don on knees befor his fete,</L>
<L>Alle þ<HI REND="italic">a</HI>t þ<HI REND="italic">er</HI>e were bothe gret &amp; smalle:</L>
<L>'And, lorde, our<HI REND="italic">e</HI> bales to bete</L>
<L>Þou art comen; nowe lyue we shalle,</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">o</HI>u in þ<HI REND="italic">ro</HI>phecye gan hete,</L>
<L>We thanke þe, lorde, nowe is it falle, <MILESTONE N="1508"/></L>
<L><PB N="119" REF="120"/>
Dede w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> ded is distroyed; <MILESTONE N="1509"/></L>
<L>Lorde, louynge be to þe,</L>
<L>Alle arne eysed þat were noyed,</L>
<L>Thraldome is maked fre.' <MILESTONE N="1512"/></L>
</LG>
<LG N="127">
<HEAD>(127)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="136, bk."/> By þe ryght hand god gan Ad<HI REND="italic">a</HI>m take</L>
<L>And blissed hym w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen more,</L>
<L>He ladde hym fro þat lothely lake</L>
<L>And alle þat eu<HI REND="italic">er</HI>e þ<HI REND="italic">er</HI>e w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> hym wore.</L>
<L>And þan dauyd full baldely spake,</L>
<L>Als he fro hellewarde gan fare: <NOTE N="2" PLACE="foot">On margin to right in red: Cantate D<HI REND="italic">omi</HI>no ca<HI REND="italic">n</HI>ticu<HI REND="italic">m</HI> nouu<HI REND="italic">m</HI> q<HI REND="italic">ui</HI>a mirabilia fecit.</NOTE></L>
<L>'A newe songe nowe sall we make</L>
<L>To ih<HI REND="italic">es</HI>u, as I p<HI REND="italic">ro</HI>phecyd are; <MILESTONE N="1520"/></L>
<L>ffor he has ben wirkande</L>
<L>Maruayles vnto vs here,</L>
<L>He has saued his right hande <NOTE PLACE="foot">1523. <HI REND="italic">saued: u</HI> corrected from <HI REND="italic">y.</HI></NOTE></L>
<L>To hym and his powere; <MILESTONE N="1524"/></L>
</LG>
<LG N="128">
<HEAD>(128)</HEAD>
<L>Mekely has he shewed his myght</L>
<L>Her<HI REND="italic">e</HI> vnto alle lyueand men,</L>
<L>He has shewed to eu<HI REND="italic">er</HI>e wyght</L>
<L>Þat þai his ryghtwysenes suld ken.'</L>
<L>Alle þe sayntes þanked hym right</L>
<L>Þat siche a g<HI REND="italic">ra</HI>ce walde to pai<HI REND="italic">m</HI> lene: <MILESTONE N="1530"/></L>
<L>'Blissed be he þat comes as he hight</L>
<L>Nowe here in þe name of god, ame<HI REND="italic">n.'</HI></L>
<L>Ilke p<HI REND="italic">ro</HI>phete þan gon telle</L>
<L>In his awen p<HI REND="italic">ro</HI>phecye</L>
<L>Howe he suld herye helle</L>
<L>And for mankynde to dye. <MILESTONE N="1536"/></L>
</LG>
<LG N="129">
<HEAD>(129)</HEAD>
<L>And as þai were to blisse wendand</L>
<L>ffro þe foule fende, þair<HI REND="italic">e</HI> faa,</L>
<L><PB N="121" REF="122"/>
Alle þe sayntes ȝede syngand <MILESTONE N="1539"/></L>
<L>A songe þat hyght 'Alleluya.'</L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u toke Ad<HI REND="italic">a</HI>m by þe hand</L>
<L>And w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> saynt Michel gart him gay;</L>
<L>And alle þe sayntes went folowand</L>
<L>To paradise, for sothe to say. <MILESTONE N="1544"/></L>
<L>Michell receyued sone</L>
<L>Alle þat were hym bekend,</L>
<L>In blisse he has þai<HI REND="italic">m</HI> done</L>
<L>Þat lastes withouten ende. <MILESTONE N="1548"/></L>
</LG>
<LG N="130">
<HEAD>(130)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="137"/> In endeles blisse þat has no fere</L>
<L>When alle þes sayntes þ<HI REND="italic">er</HI>e sette,</L>
<L>Two grayhored men of face full clere</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>in paradise þai mette; <MILESTONE N="1552"/></L>
<L>Þes sayntes asked what þai were,</L>
<L>Howe þat þai fro helle ware fette,</L>
<L>Bothe body and saule: 'what don ȝe her<HI REND="italic">e</HI>? <MILESTONE N="1555"/></L>
<L>ffonde ȝe no thynge þ<HI REND="italic">a</HI>t myght ȝow lette?'</L>
<L>And þai agayne answerd:</L>
<L>'We are Enoc and Ely,</L>
<L>We come fro mydillerthe</L>
<L>As witnes wytirly; <MILESTONE N="1560"/></L>
</LG>
<LG N="131">
<HEAD>(131)</HEAD>
<L>Neu<HI REND="italic">er</HI>e dyed we ȝit, we ben alyue,</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> ancrist ȝitt shall we fyght,</L>
<L>In i<HI REND="italic">e</HI>r<HI REND="italic">usa</HI>l<HI REND="italic">e</HI>m þ<HI REND="italic">er</HI>e mon we stryue,</L>
<L>And þ<HI REND="italic">er</HI>e to ded we sall be dyght;</L>
<L>And thre days aft<HI REND="italic">er</HI> agayne to lyue</L>
<L>We sall be raysed by gods myght,</L>
<L>And stand as witnes when dome sall dryue</L>
<L>Who þat has don wrange or ryght.'</L>
<L>A pore man þan come þare, <MILESTONE N="1569"/></L>
<L>Whiles þai were spekand best;</L>
<L>A crosse on his bake bare,</L>
<L>A theffe he was likest. <MILESTONE N="1572"/></L>
</LG>
<LG N="132">
<PB N="123" REF="124"/>
<HEAD>(132)</HEAD>
<L>'Leue frend, what may þ<HI REND="italic">o</HI>u be?'</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> on voysse þai gan say.</L>
<L>And he þaim answerd: 'I am he,</L>
<L>A theffe, as ȝe se may; <MILESTONE N="1576"/></L>
<L>I dyed w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> crist vpon a tre,</L>
<L>And þen of helpe I gan hym p<HI REND="italic">ra</HI>y;</L>
<L>He saide sothely þat I suld be</L>
<L>In paradise þis same day; <MILESTONE N="1580"/></L>
<L>Þis crosse he gan me bede</L>
<L>And in þis way me sette</L>
<L>And sayd: "haue þ<HI REND="italic">o</HI>u no dred,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e sall no thynge þe lette." <MILESTONE N="1584"/></L>
</LG>
<LG N="133">
<HEAD>(133)</HEAD>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="137, bk."/> Anoþ<HI REND="italic">er</HI> worde of hym I hadde,</L>
<L>He bad me haue no man<HI REND="italic">er</HI>e drede;</L>
<L>"Michel," he said, "sall be full glad</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">o</HI>u sall come into þat stede,</L>
<L>ffor þ<HI REND="italic">o</HI>u sall say gods son þe badde,</L>
<L>Þat ryght nowe was done to dede,</L>
<L>Þat þ<HI REND="italic">o</HI>u suld in þat stede be stad,</L>
<L>To tyme hymselue come in god∣hede.</L>
<L>To michel say þ<HI REND="italic">o</HI>u þus,</L>
<L>Þat he lette þe in fare."'</L>
<L>And þai thanked ih<HI REND="italic">es</HI>us</L>
<L>Her<HI REND="italic">e</HI>of bothe lesse &amp; mare: <MILESTONE N="1596"/></L>
</LG>
<LG N="134">
<HEAD>(134)</HEAD>
<L>'God of godnes, grattest of g<HI REND="italic">ra</HI>ce,</L>
<L>Blissed be þ<HI REND="italic">o</HI>u eu<HI REND="italic">er</HI>e and ay,</L>
<L>Þat gyffes lyue in so litel a space <NOTE PLACE="foot">1599. Two or three letters effaced after <HI REND="italic">litel.</HI></NOTE></L>
<L>To synfull saules nyght and day;</L>
<L>ffolke þat will filowe þi trace <MILESTONE N="1601"/></L>
<L>And will amende þem whill þai may,</L>
<L>In gud likynge þ<HI REND="italic">o</HI>u will enlace</L>
<L>And lede þai<HI REND="italic">m</HI> in no wilsome way;</L>
<L><PB N="125" REF="126"/>
Þowe þat has brought vs alle. <MILESTONE N="1605"/></L>
<L>ffro pyne in ioy to lende,</L>
<L>Wirsshippe þe ou<HI REND="italic">er</HI>e we shalle <NOTE PLACE="foot">1607. ou<HI REND="italic">er</HI>e: <HI REND="italic">o</HI> for <HI REND="italic">e</HI> in MS.</NOTE></L>
<L>In worlde w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI>outen ende.'" <MILESTONE N="1608"/></L>
</LG>
<LG N="135">
<HEAD>(135)</HEAD>
<L>"Caryn &amp; letyn, þis sawe we,</L>
<L>Whill þ<HI REND="italic">a</HI>t we were w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> saynt<HI REND="italic">es</HI> in helle,</L>
<L>And mykill more ȝit gan we se <MILESTONE N="1611"/></L>
<L>Þat we darre to no mann telle;</L>
<L>ffor it is bidden consayle to be</L>
<L>Of Michel gods dere angelle;</L>
<L>Þai saide þis is gods p<HI REND="italic">ri</HI>uyte <MILESTONE N="1615"/></L>
<L>þat at þis tyme nowe þus befelle;</L>
<L>Þe angell bad vs telle no thynge</L>
<L>Bot þis þat wryten is;</L>
<L>We rose for we of c<HI REND="italic">ri</HI>stys rysynge</L>
<L>Sulde þus bere wyttenes. <MILESTONE N="1620"/></L>
</LG>
<LG N="136">
<HEAD>(136)</HEAD>
<L>And ouþ<HI REND="italic">er</HI> w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> vs many ane</L>
<L>Are rysen þat in erthe ded lay,</L>
<L>And are beȝonde þe flom Iordane</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="138"/> In þair<HI REND="italic">e</HI> p<HI REND="italic">ra</HI>yers nyght and day;</L>
<L>And when þes þre days ar<HI REND="italic">e</HI> gon <MILESTONE N="1625"/></L>
<L>No langer<HI REND="italic">e</HI> duelle here we ne may,</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> hym to blisse we sall ilk one,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e whar<HI REND="italic">e</HI> ioy is lastand ay; <MILESTONE N="1628"/></L>
<L>Þus are we to ȝowe sent</L>
<L>To shewe ȝowe in þis stede</L>
<L>Þat ȝhe may ȝowe repent</L>
<L>Þat diden ih<HI REND="italic">es</HI>u to dede." <MILESTONE N="1632"/></L>
</LG>
<LG N="137">
<HEAD>(137)</HEAD>
<L>Þat Caryn wrot he hit betoke</L>
<L>To Nychodem<HI REND="italic">us</HI> and Annas,</L>
<L>And Letyn also gaue his boke</L>
<L>Vnto Ioseph and Cayphas; <MILESTONE N="1636"/></L>
<L><PB N="127" REF="128"/>
Þen togedr<HI REND="italic">e</HI> gan þai loke</L>
<L>Þat sondrely so wryten was;</L>
<L>Þat one wrot noȝt a l<HI REND="italic">et</HI>re noke <MILESTONE N="1639"/></L>
<L>More sc<HI REND="italic">ri</HI>pture þen þat outhir<HI REND="italic">e</HI> has.</L>
<L>Whan þai þe Iuwes had tane in hye</L>
<L>Þe bokes þat wryten ware,</L>
<L>Þai vanysshed sodanly,</L>
<L>Of pai<HI REND="italic">m</HI> sawe þai ne mare. <MILESTONE N="1644"/></L>
</LG>
<LG N="138">
<HEAD>(138)</HEAD>
<L>When þai had redde þes rolles, sone</L>
<L>Holly alle þes Iuwes gan say:</L>
<L>"Of gret god þat sittes in trone</L>
<L>Þis wondr<HI REND="italic">e</HI> warke is wrought to∣day,</L>
<L>Bot eue<HI REND="italic">r</HI>e dele þat here is done</L>
<L>Expressely is agaynes our<HI REND="italic">e</HI> lay;</L>
<L>þat ih<HI REND="italic">es</HI>u criste is gods son</L>
<L>ffull sore drede vs nowe we may."</L>
<L>Gods forbode þen þai fende <MILESTONE N="1653"/></L>
<L>Þat eu<HI REND="italic">er</HI>e it suld be so;</L>
<L>And þus þair<HI REND="italic">e</HI> ways þai wend,</L>
<L>Ilk one p<HI REND="italic">ar</HI>ted outhir<HI REND="italic">e</HI> fro. <MILESTONE N="1656"/></L>
</LG>
<LG N="139">
<HEAD>(139)</HEAD>
<L>And when all þis was tolde pilat,</L>
<L>Þan he drad hym wondr<HI REND="italic">e</HI> sore;</L>
<L>And alle þes wordes þen he wrate</L>
<L>fforto be witenes eu<HI REND="italic">er</HI>emore;</L>
<L>To þe temple he toke his gate <MILESTONE UNIT="lf." N="138, bk."/></L>
<L>And gart anon brynge to hym þore</L>
<L>Bisshoppes and p<HI REND="italic">re</HI>stes, alle þat he wate <MILESTONE N="1663"/></L>
<L>Þat any thynge had witte of lore.</L>
<L>Þe ȝates þen sparde he</L>
<L>And sayd to alle at ones:</L>
<L>"Þe bible lat me see</L>
<L>Þat ȝhe haue in ȝour<HI REND="italic">e</HI> wones." <MILESTONE N="1668"/></L>
</LG>
<LG N="140">
<PB N="129" REF="130"/>
<HEAD>(140)</HEAD>
<L>ffoure p<HI REND="italic">re</HI>stes forthe þe bible brought, <NOTE PLACE="foot">1669. <HI REND="italic">Sc.</HI> erased before <HI REND="italic">prestes.</HI></NOTE></L>
<L>Þat was a boke of gret bonte;</L>
<L>Annas &amp; Cayphas sone þai sought,</L>
<L>And pilat said to þai<HI REND="italic">m:</HI> "lat se,</L>
<L>All þat is wryten her<HI REND="italic">e</HI> wote ȝe noȝt?"</L>
<L>And þai answered: "sir, ȝys p<HI REND="italic">ar</HI>de."</L>
<L>He saide: "a thynge is in my thought</L>
<L>Þat I wolde of declared be." <MILESTONE N="1676"/></L>
<L>By þat boke þai sware þat day,</L>
<L>Þai sulde noȝt layne for no drede</L>
<L>Þaten þai þe sothe sulde say</L>
<L>Outhir<HI REND="italic">e</HI> for loue or mede. <MILESTONE N="1680"/></L>
</LG>
<LG N="141">
<HEAD>(141)</HEAD>
<L>He saide: "by þe fayth to god ȝe awe,</L>
<L>Hereof ȝhe most ȝowe wele avise;</L>
<L>ffynde ȝhe ought wryten in ȝo<HI REND="italic">ur</HI> lawe</L>
<L>Anwhere amonge ȝo<HI REND="italic">ur</HI> p<HI REND="italic">ro</HI>phecyes,</L>
<L>Or may ȝhe any witnes drawe <MILESTONE N="1685"/></L>
<L>By any castynge of clergys,</L>
<L>Þat ih<HI REND="italic">es</HI>u was as is þe sawe,</L>
<L>Gods son in any wise? <MILESTONE N="1688"/></L>
<L>Her<HI REND="italic">e</HI>of gif ȝhe ought ken,</L>
<L>Also telle vs ȝe shalle,</L>
<L>And in what ȝeres &amp; when</L>
<L>His comynge shulde befalle." <MILESTONE N="1692"/></L>
</LG>
<LG N="142">
<HEAD>(142)</HEAD>
<L>When þai were charged on þis man∣<HI REND="italic">er</HI>e,</L>
<L>Þan þai saide to sir pilat:</L>
<L>"We will noȝt þat alle men here</L>
<L>Of þis thynge, ne of þe state."</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="139"/> Þai gart voide alle þat þ<HI REND="italic">er</HI>e were,</L>
<L>And when þai had spard fast þe ȝate, </L>
<L><PB N="131" REF="132"/>
Þes foure prestes alle yfere</L>
<L>Sayde to pilat ryght þusgate: <MILESTONE N="1700"/></L>
<L>"We wote withouten wene</L>
<L>Þat gods son was here dyght;</L>
<L>We wende wychecrafte hade bene</L>
<L>All þat he did be myght; <MILESTONE N="1704"/></L>
</LG>
<LG N="143">
<HEAD>(143)</HEAD>
<L>Bot nowe we wote by sere witnes</L>
<L>Of men þ<HI REND="italic">a</HI>t come of oure kynrede,</L>
<L>Þat he agayne nowe lyueand es</L>
<L>And rysen sen tyme þat he was ded.</L>
<L>Two þat he raysed siche holynes</L>
<L>Of hym haue tolde vs in þis stede,</L>
<L>All þat ih<HI REND="italic">es</HI>u did more &amp; lesse <MILESTONE N="1711"/></L>
<L>Was don by pure myght of þe god∣hede;</L>
<L>fforþi shortely to say,</L>
<L>In oure bokes haue we fonde</L>
<L>He was gods son verray</L>
<L>Þat we gaffe dedys wounde." <MILESTONE N="1716"/></L>
</LG>
<LG N="144">
<HEAD>(144)</HEAD>
<L>When pilat herde þe sothe declared,</L>
<L>Þat fell of ih<HI REND="italic">es</HI>u more &amp; lesse,</L>
<L>ffor gret drede full lowe he dared</L>
<L>Þat he put ih<HI REND="italic">es</HI>u to siche stres;</L>
<L>And þen no langer<HI REND="italic">e</HI> he ne spared,</L>
<L>Bot þen his awen erro<HI REND="italic">ur</HI> confesse;</L>
<L>Hym thought his witte was full ille wared, <MILESTONE N="1723"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>e he had gret heuynes;</L>
<L>And of his wrongfull dome</L>
<L>Belyue hym gan repent, <NOTE PLACE="foot">1726. Two letters erased after <HI REND="italic">gan.</HI></NOTE></L>
<L>And hastily to Rome</L>
<L>His l<HI REND="italic">ett</HI>res þan he sent; <MILESTONE N="1728"/></L>
</LG>
<LG N="145">
<PB N="133" REF="134"/>
<HEAD>(145)</HEAD>
<L>And in his l<HI REND="italic">ett</HI>re þus he sayde:</L>
<L>"To claudy, was emp<HI REND="italic">er</HI>o<HI REND="italic">ur</HI> þat tyde, <NOTE PLACE="foot">1730. <HI REND="italic">tyme</HI> erased before <HI REND="italic">tyde.</HI></NOTE></L>
<L>Nowe late fell vs a wondre brayde;</L>
<L>Amonge vs Iuwes full of pride</L>
<L><MILESTONE UNIT="leaf" N="139, bk."/> Ih<HI REND="italic">es</HI>u þat borne was of a mayde</L>
<L>Was sent amonges vs forto bide;</L>
<L>A lichir<HI REND="italic">e</HI> loose on hym we layde,</L>
<L>And all for he wrought wondres wyde; <MILESTONE N="1736"/></L>
<L>ffor he went vs amonge</L>
<L>And helpe bothe blynd &amp; lame,</L>
<L>We Iuwes all w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> wronge</L>
<L>Diden hym dispite &amp; shame; <MILESTONE N="1740"/></L>
</LG>
<LG N="146">
<HEAD>(146)</HEAD>
<L>ffro ded to lyffe folke raysed he</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> gret miracle sothe to say;</L>
<L>And on þe wawes of the see <MILESTONE N="1743"/></L>
<L>Drye fote walde he walke &amp; play;</L>
<L>He chased fendes &amp; gart þai<HI REND="italic">m</HI> fle</L>
<L>ffro diu<HI REND="italic">er</HI>se bodyes þ<HI REND="italic">er</HI>e þai lay;</L>
<L>Thurgh his witte &amp; his pouste</L>
<L>Siche myracles did he nyght &amp; day,</L>
<L>Þe Iuwes sone þai<HI REND="italic">m</HI> bethought</L>
<L>And plened þai<HI REND="italic">m</HI> for envye,</L>
<L>And said all þat he wrought</L>
<L>Was done by sorcery; <MILESTONE N="1752"/></L>
</LG>
<LG N="147">
<HEAD>(147)</HEAD>
<L>And I toke þair<HI REND="italic">e</HI> tales for gude,</L>
<L>I hade no g<HI REND="italic">ra</HI>ce ih<HI REND="italic">es</HI>u to saue,</L>
<L>Bot demed hym to be don on rode,</L>
<L>Iwisse, þis gart I ih<HI REND="italic">es</HI>u haue; <MILESTONE N="1756"/></L>
<L>Sithen when he shad his hert blode,</L>
<L>His body bloudy was layd in g<HI REND="italic">ra</HI>ue;</L>
<L><PB N="135" REF="136"/>
Knyghtes aboute his tombe þai stode</L>
<L>To kepe his body w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> swerde &amp; staue;</L>
<L>Knyghtes þ<HI REND="italic">er</HI>e he lay</L>
<L>Hym kepid w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> armour bryght,</L>
<L>Bot ȝit on þe thirde day <MILESTONE N="1763"/></L>
<L>He rosse vp thurgh his myght;</L>
</LG>
<LG N="148">
<HEAD>(148)</HEAD>
<L>He rose vp þe thirde day</L>
<L>Whill alle þe knyghtes lay &amp; woke,</L>
<L>As mased mysse my men þai lay,</L>
<L>Was non of þai<HI REND="italic">m</HI> durst speke ne</L>
<L>loke; <MILESTONE N="1768"/></L>
<L>Ih<HI REND="italic">es</HI>u rose and went his way, <MILESTONE UNIT="leaf" N="140"/></L>
<L>All þis we fynde wele in ou<HI REND="italic">re</HI> boke.</L>
<L>On my knyghtes felle siche a dray,</L>
<L>As espyn leues þai lay &amp; quoke;</L>
<L>Bot whan þis was asspied <MILESTONE N="1773"/></L>
<L>Þat iesu rysen was,</L>
<L>Þe Iuwes fast þidr<HI REND="italic">e</HI> hyed</L>
<L>To wit þis wondr<HI REND="italic">e</HI> casse; <MILESTONE N="1776"/></L>
</LG>
<LG N="149">
<HEAD>(149)</HEAD>
<L>And gaue siluer to ilka knyght</L>
<L>And bad þai<HI REND="italic">m</HI> say in þis maner<HI REND="italic">e:</HI></L>
<L>Þat his dissiples come by myght</L>
<L>Mawgr<HI REND="italic">e</HI> alle þat eu<HI REND="italic">er</HI> þ<HI REND="italic">er</HI>e were</L>
<L>And toke his body so by nyght <MILESTONE N="1781"/></L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> armed men of gret powere;</L>
<L>Mi knyghtes assented anon right</L>
<L>And toke þe money alle yfere;</L>
<L>Bot noȝt myght it availe, <MILESTONE N="1785"/></L>
<L>Þaire mede, as I suppose,</L>
<L>Þai kept it noȝt consaile,</L>
<L>Bot tolde ryght howe he rose.</L>
</LG>
<LG N="150">
<HEAD>(150)</HEAD>
<L>Þai hade no myght for all þair<HI REND="italic">e</HI> mede,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t nede my knyghtes þe truthe</L>
<L>most telle <MILESTONE N="1790"/></L>
<L><PB N="136" REF="137"/>
Ryght as it was sothely in dede;</L>
<L>Þai sette on ende &amp; gan to spelle</L>
<L>Howe þ<HI REND="italic">a</HI>t ih<HI REND="italic">es</HI>u thurgh his godhede</L>
<L>Þe thirde day ros in flesshe &amp; felle,</L>
<L>And howe þai lay in droupand drede</L>
<L>And non so ȝhepe a worde to ȝelle;</L>
<L>Mi knyghtes myght noȝt layne, <MILESTONE N="1797"/></L>
<L>Bot tolde bothe man &amp; wife</L>
<L>Þat c<HI REND="italic">ri</HI>st w<HI REND="italic">i</HI>t<HI REND="italic">h</HI> myght and mayne</L>
<L>Þus rose fro ded to lyue. <MILESTONE N="1800"/></L>
</LG>
<LG N="151">
<HEAD>(151)</HEAD>
<L>Sir Emp<HI REND="italic">er</HI>our<HI REND="italic">e</HI> to ȝowe þ<HI REND="italic">er</HI>efore</L>
<L>Þe sothe I sall nowe c<HI REND="italic">er</HI>tifye,</L>
<L>Þat ȝe leue in non Iuwes lore <MILESTONE N="1803"/></L>
<L>Þat in þis mater<HI REND="italic">e</HI> loude will lye; <NOTE N="1" PLACE="foot">At bottom of page words <HI REND="italic">an̄o dn̄i</HI> 1650 (?), <HI REND="italic">Elizabeth,</HI> appear in different hand.</NOTE></L>
<L>Bot fro <NOTE N="2" PLACE="foot"><HI REND="italic">Bot fro:</HI> these two words are almost illegible in MS.</NOTE> nowe forthe leue eu<HI REND="italic">er</HI>emore</L>
<L>And trowe it wele &amp; stedfastly,</L>
<L>Þat gods son sufferd full sore</L>
<L>Vpon þe rode on caluery; <MILESTONE N="1808"/></L>
<L>He dyed &amp; rose agayne, <MILESTONE UNIT="leaf" N="140, back"/></L>
<L>Of þis bere I witenes;</L>
<L>Þus fell it in c<HI REND="italic">er</HI>tayne</L>
<L>Of ih<HI REND="italic">es</HI>u more and lesse." <MILESTONE N="1812"/></L>
</LG>
<TRAILER>Explicit Nichodem<HI REND="italic">us</HI> de passione Xri</TRAILER>
</DIV2>
</DIV1>
</BODY>
</TEXT>
</EEBO>
</ETS>
