<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/css" href="http://www.textpartnership.net/docs/code/pfs.css"?>
<!DOCTYPE ETS SYSTEM "http://www.textpartnership.net/docs/code/eebo2prf.xml.dtd">
<ETS>
<!-- TEMPHEAD>
<REVDESCR>
<CHANGE><DATE>7-6-16</DATE><RESPSTMT><NAME>lattaj</NAME><RESP>MURP</RESP></RESPSTMT><ITEM>Added TEMPHEAD, checked ID, and added TYPEs to DIVs in order to validate. Checked for N=""s. Checked for GROUP tags. Proofed title page. Checked <SUP>s</SUP>; removed <SUP>s</SUP> from MILESTONE N attributes. Reviewed structure; changed "FOOT"s to "foot"s in NOTEs; changed TRAILER to L; inserted "Amen" into L and removed TRAILER; changed some TRAILERs to CLOSERs; removed incomplete "Anmerkungen."s (PB REF=5, PB REF=17, and PB REF=42); removed imcomplete introduction (PB REF=23); removed several wrongly distributed NOTES (PB REF=23); removed incomplete "Anhang." (PB REF=32); removed incomplete introduction (PB REF=33); added HEADs and LGs for Latin interlineated lines (PB REF=39 and 40); supplied some HEADs with text; removed lengthy introduction (PB REF=43-52). Checked placement and completeness of PBs. Checked for damage GAPs, #s, @s, dashes, and UNCLEARs. Corrected [dollar]s. Checked for &amp;cs with incorrect spacing. Checked for LBs. Checked for startqs and endqs, abq's, oes, qs, Ae's, and Qs. Checked proofsheets and made corrections. Checked italic I / J and U / V. Checked for missing page GAPs. Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTS. Checked CLOSERs, OPENERs, SIGNEDs, SALUTEs, TRAILERs, BYLINEs. Checked decorated initials. Checked FIGUREs. Sample: 2 minutes. Proofing: 0 minutes. Tag review and corrections: 50 minutes. DONE.</ITEM></CHANGE>
</REVDESCR>
</TEMPHEAD -->

<HEADER><FILEDESC><TITLESTMT>
         <TITLE>Kleine publicationen aus der Auchinleck-Hs. 1. Lob der frauen. 2. A peniworth of witte. 3. Zwei fragmente von King Richard. 4. Die Assumptio Mariae in der schweifreimstrophe. 5. Ueber die sieben todsunden. 6. Das Vater unser. 7. Psalm L. 8. Die feinde des menschen. 9. The king of Tars. [Englische Studien 7-11 (1884-1889)]</TITLE>
         <AUTHOR/>
         <AUTHOR TYPE="add">Kölbing, Eugen</AUTHOR>
      </TITLESTMT><EXTENT>81 pages, ca. 369 kb</EXTENT><PUBLICATIONSTMT>
         <PUBLISHER>University of Michigan Library</PUBLISHER>
         <PUBPLACE>Ann Arbor, Michigan</PUBPLACE>
         <DATE>2018</DATE>
         <IDNO TYPE="dlps">CME00004</IDNO>
         <IDNO TYPE="aleph">10002175</IDNO>
         <AVAILABILITY><P>The University of Michigan Library provides access to these materials in furtherance of its educational and research mission. This work has been identified as being in the public domain, free of known restrictions under copyright law, including all related and neighboring rights. You may copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. If you have questions about the collection, please contact Digital Content and Collections (mec-info@umich.edu). If you have concerns about the inclusion of an item in this collection, please contact Library Information Technology (LibraryIT-info@umich.edu).</P></AVAILABILITY>
      </PUBLICATIONSTMT><SOURCEDESC>
         <BIBLFULL>
            <TITLESTMT>
               <TITLE TYPE="245" I2="0">Englische studien. Zeitschrift für englische Philologie.</TITLE>
            </TITLESTMT>
            <PUBLICATIONSTMT>
               <PUBPLACE>unknown</PUBPLACE>
               <PUBLISHER>unknown</PUBLISHER>
               <DATE>unknown</DATE>
            </PUBLICATIONSTMT>
         </BIBLFULL>
      </SOURCEDESC></FILEDESC><ENCODINGDESC><PROJECTDESC>
         <P>Header created with script paul2teiheader.xsl on 2018-06-14.</P>
         <P>Header expanded with script MARC2Paulmap.xsl on 2018-07-31.</P>
      </PROJECTDESC><EDITORIALDECL N="4">
         <P>Encoding has been done using the recommendations for Level 4 of the TEI in Libraries Guidelines.</P>
      </EDITORIALDECL></ENCODINGDESC><PROFILEDESC><LANGUSAGE>
         <LANGUAGE ID="enm">English, Middle (1100-1500) </LANGUAGE>
      </LANGUSAGE></PROFILEDESC><REVISIONDESC>
<CHANGE><DATE>7-6-16</DATE><RESPSTMT><NAME>lattaj</NAME><RESP>MURP</RESP></RESPSTMT><ITEM>Added TEMPHEAD, checked ID, and added TYPEs to DIVs in order to validate. Checked for N=""s. Checked for GROUP tags. Proofed title page. Checked <HI REND="sup">s</HI>; removed <HI REND="sup">s</HI> from MILESTONE N attributes. Reviewed structure; changed "FOOT"s to "foot"s in NOTEs; changed TRAILER to L; inserted "Amen" into L and removed TRAILER; changed some TRAILERs to CLOSERs; removed incomplete "Anmerkungen."s (PB REF=5, PB REF=17, and PB REF=42); removed imcomplete introduction (PB REF=23); removed several wrongly distributed NOTES (PB REF=23); removed incomplete "Anhang." (PB REF=32); removed incomplete introduction (PB REF=33); added HEADs and LGs for Latin interlineated lines (PB REF=39 and 40); supplied some HEADs with text; removed lengthy introduction (PB REF=43-52). Checked placement and completeness of PBs. Checked for damage GAPs, #s, @s, --s, and UNCLEARs. Corrected [dollar]s. Checked for &amp;cs with incorrect spacing. Checked for LBs. Checked for startqs and endqs, abq's, oes, qs, Ae's, and Qs. Checked proofsheets and made corrections. Checked italic I / J and U / V. Checked for missing page GAPs. Checked for EPIGRAPHs and ARGUMENTS. Checked CLOSERs, OPENERs, SIGNEDs, SALUTEs, TRAILERs, BYLINEs. Checked decorated initials. Checked FIGUREs. Sample: 2 minutes. Proofing: 0 minutes. Tag review and corrections: 50 minutes. DONE.</ITEM></CHANGE>
</REVISIONDESC></HEADER>

<EEBO>
<IDG S="marc" R="UM" ID="CME00004">
<STC T="M">4</STC>
<BIBNO T="mec">CME00004</BIBNO>
<VID>CME00004</VID>
</IDG>
<TEXT LANG="enm">
<BODY>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="103" REF="1"/>
<HEAD>Lob der frauen.</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>I.</HEAD>
<L>. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . <MILESTONE N="5"/></L>
<L>. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>Bot fals men make her fingres feld <MILESTONE N="324a."/></L>
<L>&amp; doþ hem wepe wel sore, to rewe Her res:</L>
<L>Þurch wreches, þat er vntrewe, <MILESTONE N="10"/> <NOTE PLACE="foot">10 <HI REND="italic">MS.</HI> wroches.</NOTE></L>
<L>Wimen ben holden les.</L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>II.</HEAD>
<L>Chosen þai be to ma<HI REND="italic">n</HI>nes fere,</L>
<L>O niȝt in armes for to wende:</L>
<L>Ȝif ani man may it here</L>
<L>Of a schrewe, þ<HI REND="italic">at</HI> wil wimen <MILESTONE N="15"/> <NOTE PLACE="foot">15 <HI REND="italic">MS.</HI> scherewe, e <HI REND="italic">unterpunktet.</HI></NOTE> schende,</L>
<L>Y speke for hem, &amp; make hem skere,</L>
<L>&amp; say, þat þai er gode &amp; hende.</L>
<L>When þou art ded &amp; leid on bere,</L>
<L>In to blis þi soule schal wende &amp; bide: <MILESTONE N="20"/></L>
<L>He was born of woman kinde,</L>
<L>For ous bare blody side.</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>III.</HEAD>
<L>Derworþer drouri wot y non,</L>
<L>Þan woman is, &amp; wise of rede.</L>
<L>Gold no siluer no riche ston <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Is non so douhti in dede. <NOTE PLACE="foot">26 Is] <HI REND="italic">MS.</HI> I is.</NOTE></L>
<L>Þai make Willam, Roberd &amp; Jon</L>
<L>In ioie &amp; blis her liif to lede, <NOTE PLACE="foot">28 her] <HI REND="italic">MS.</HI> he.</NOTE></L>
<L>Þat elles schuld spille, flesche &amp; bon,</L>
<L>&amp; ly &amp; dwine hem selue to dede <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Þurch pine:</L>
<L>Birddes, blisced mot ȝe be</L>
<L>For loue of o virgine. <NOTE PLACE="foot">33 o] <HI REND="italic">om. Laing.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>IV.</HEAD>
<L>Eiȝen gray &amp; browes bent <NOTE PLACE="foot">34 gray] <HI REND="italic">Laing</HI> grew. bent] <HI REND="italic">MS.</HI> brent, r <HI REND="italic">jedoch unterpunktet, was Laing übersehen hat.</HI></NOTE></L>
<L>Þat bere þis birddes briȝt on ble; <MILESTONE N="35"/></L>
<L>In eueri lond, þer þai be lent, <NOTE PLACE="foot">36 þer] <HI REND="italic">danach</HI> þer, <HI REND="italic">durch∣gestrichen.</HI></NOTE></L>
<L>Is ful of mirþe &amp; iolifte.</L>
<L>It is a sond, þat god haþ sent,</L>
<L>In erþe to gladi man wiþ gle.</L>
<L>Were wimen out of lond ywent, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Al our blis were brouȝt on kne</L>
<L>Wel lawe:</L>
<L>Hou schuld men ani corn repe,</L>
<L>Þer no sede is souwe?</L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>V.</HEAD>
<L>Feir &amp; swete is wima<HI REND="italic">n</HI>nes viis, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þe man, þat wil hem wele bihold,</L>
<L>White &amp; rede so rose on riis,</L>
<L>Louely liþe her here yfold;</L>
<L>Wiþ eiȝe, forheued &amp; nose tretis, <NOTE PLACE="foot">49 <HI REND="italic">MS.</HI> tretus.</NOTE></L>
<L>Al beutes þai han in wold. <MILESTONE N="50"/> <NOTE PLACE="foot">50 <HI REND="italic">Laing</HI> bemes.</NOTE></L>
<L>For loue of on, þat berþ þe priis, <MILESTONE N="324b."/></L>
<L>Y prais hem, boþe ȝong &amp; old Bidene:</L>
<L>Who so lackeþ hem in lore,</L>
<L>He wretþes heuen quene. <MILESTONE N="55"/> <NOTE PLACE="foot">55 wretþes] s <HI REND="italic">ü. d. z. geschr.; das ganze wort auf rasur.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>VI.</HEAD>
<L>Gentelri is plaunt, as y ȝou telle, <NOTE PLACE="foot">56 <HI REND="italic">Auffallender weise beginnt diese strophe nicht mit einer grossen initiale.</HI></NOTE></L>
<L>In wiman it springeþ in ich a liȝþ;</L>
<L>Þai er meke &amp; noþing felle,</L>
<L>Hende in halle as hauke i<HI REND="italic">n</HI> friȝþ. <NOTE PLACE="foot">59 in friȝt] <HI REND="italic">Laing</HI> i-friȝth.</NOTE></L>
<L>He schal be curssed wiþ boke &amp; belle, <MILESTONE N="60"/> <NOTE PLACE="foot">60 <HI REND="italic">Laing</HI> shall.</NOTE></L>
<L>Þat ani vilaini mengeþ he<HI REND="italic">m</HI> wiþ,</L>
<L>To rest him in þe pine of helle, <NOTE PLACE="foot">62 him] <HI REND="italic">MS.</HI> hem.</NOTE></L>
<L>Þer neuer more schal be no g<HI REND="italic">r</HI>iþ</L>
<L>No bote.</L>
<L>Y wold rede no cursed wreche, <MILESTONE N="65"/> <NOTE PLACE="foot">65 <HI REND="italic">MS.</HI> wroche.</NOTE></L>
<L>Oȝain our leuedi to mote.</L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>VII.</HEAD>
<L>Harpe no fiþel no sautri,</L>
<L>Noiþer wiþ eld no wiþ ȝong,</L>
<L>Is non so swete to sitten by</L>
<L>As wiman, þer þai speke wiþ tong. <MILESTONE N="70"/> <NOTE PLACE="foot">70 As] s <HI REND="italic">schwer lesbar.</HI></NOTE></L>
<L>Her speche resteþ a man wel ney</L>
<L>Bitvene his liuer &amp; his long,</L>
<L><PB N="104" REF="2"/>
Þat doþ his hert rise on hey,</L>
<L>So clot, þat liþ in clay yclong</L>
<L>So sore: <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Who þat lackeþ wiman in lore,</L>
<L>Y rede, he do no more.</L>
</LG>
<LG N="8">
<HEAD>VIII.</HEAD>
<L>In al þis world was neu<HI REND="italic">er</HI> no clerk,</L>
<L>Seþthorn;en Adam was fourmed &amp; Eue,</L>
<L>No man, þat wered breche no serk, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>Þat wimannes vertu couþe screue. <NOTE PLACE="foot">81 wimannes] es <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Þan were it to me ful derk,</L>
<L>A þing, þat schuld min hert greue, <NOTE PLACE="foot">83 schuld] <HI REND="italic">danach</HI> sc, <HI REND="italic">unterpunktet; Laing</HI> schuldest.</NOTE></L>
<L>For to ginne swiche a werk,</L>
<L>Þat neuer man no miȝt acheue <MILESTONE N="85"/> <NOTE PLACE="foot">85 acheue] <HI REND="italic">MS.</HI> in <HI REND="italic">(oder</HI> ni) cheue.</NOTE></L>
<L>To þende:</L>
<L>Y take wittnes at our leuedi,</L>
<L>Þat wimen er gode &amp; hende.</L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>IX.</HEAD>
<L>King &amp; emp<HI REND="italic">er</HI>our &amp; kniȝt,</L>
<L>Alle þai were of wiman bore, <MILESTONE N="90"/> <NOTE PLACE="foot">90 <HI REND="italic">Nach</HI> of <HI REND="italic">sind drei buchstaben ausgestrichen; dann folgt</HI> bore wiman <HI REND="italic">mit den bekannten, die umstellung der worte andeutenden zeichen.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; god was in a woman liȝt,</L>
<L>&amp; elles were alle þis world forlore.</L>
<L>For it is a þing, þat bereþ riȝt</L>
<L>Atvix þe crop &amp; þe more.</L>
<L>Amid þe tre þe frout was piȝt, <MILESTONE N="324c."/> <MILESTONE N="95"/> <NOTE PLACE="foot">95 frout] <HI REND="italic">Laing</HI> front.</NOTE></L>
<L>Þat Je<HI REND="italic">s</HI>u was don on rode fore,</L>
<L>To winne</L>
<L>Our soules out of helle,</L>
<L>Þat were bounden in sinne.</L>
</LG>
<LG N="10">
<HEAD>X.</HEAD>
<L>Liif is alle in woman laft <MILESTONE N="100"/></L>
<L>&amp; chosen þai be for trister in tour.</L>
<L>Þennes þarf hem neuer be raft,</L>
<L>Þai may þer liue wiþ gret honour.</L>
<L>In a chaumber of louely craft <NOTE PLACE="foot">104 louely] <HI REND="italic">HS.</HI> leuely.</NOTE></L>
<L>No þarf hem dout of no schour: <MILESTONE N="105"/></L>
<L>Oȝain al þing wiman schaft</L>
<L>Of alle londes þai bere þe flour</L>
<L>And priis,</L>
<L>As ouer alle oþer floures</L>
<L>Rose yrailed on riis. <MILESTONE N="110"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>XI.</HEAD>
<L>Mari, þat bar god almiȝt,</L>
<L>Help now, ich haue nede, <NOTE PLACE="foot">112 now] <HI REND="italic">Laing</HI> nou.</NOTE></L>
<L>For wima<HI REND="italic">n</HI>nes honour to fiȝt,</L>
<L>Hou þai er hende in ich a dede.</L>
<L>Of hem it springeþ day &amp; niȝt <MILESTONE N="115"/></L>
<L>Swete morseles, þis lond to fede,</L>
<L>Frout þat is so michel o miȝt <NOTE PLACE="foot">117 frout] <HI REND="italic">Laing</HI> front.</NOTE></L>
<L>Men yarmed stef on stede</L>
<L>&amp; strong;</L>
<L>God ȝiue hem ioie &amp; blis <MILESTONE N="120"/></L>
<L>&amp; liif to last long!</L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>XII.</HEAD>
<L>Note of þe niȝtingale</L>
<L>Ysett at nouȝt in time of May,</L>
<L>No oþer foules gret &amp; smale,</L>
<L>Þat sit &amp; singen her lay, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Oȝaines a foule, þat sit i<HI REND="italic">n</HI> sale,</L>
<L>Wiþ outen cage yclad i<HI REND="italic">n</HI> say: <NOTE PLACE="foot">127 <HI REND="italic">Nach</HI> cage <HI REND="italic">lese ich</HI> cū, <HI REND="italic">oder</HI> oi, <HI REND="italic">was ich nicht verstehe; ich setze dafür</HI> y <HI REND="italic">ein.</HI></NOTE></L>
<L>Hir note abateþ ma<HI REND="italic">n</HI>nes bale,</L>
<L>Þer nis no wiȝt, pat can say nay</L>
<L>Wiþ mouþe: <MILESTONE N="130"/></L>
<L>We auȝt for our leuedi loue</L>
<L>Honour wiman, ȝif we couþe.</L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>XIII.</HEAD>
<L>Of al vertus wiman is rote;</L>
<L>Say noman nay, for it is so!</L>
<L>Of al bales þai be bote, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>To help a man of vncouþe wo;</L>
<L>Þai beren salues, þat ben swote,</L>
<L>To hele me &amp; oþer mo,</L>
<L>To make a man to lepe wiþ fot, <MILESTONE N="324d."/></L>
<L>Þat ere was sike &amp; miȝt nouȝt go <MILESTONE N="140"/></L>
<L>No stonde.</L>
<L>Wiman is comfort to man,</L>
<L>To bring him out of bond.</L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>XIV.</HEAD>
<L>Perlis priis &amp; paruink <NOTE PLACE="foot">144 <HI REND="italic">MS.</HI> Perl is.</NOTE></L>
<L>Is woman viis in eu<HI REND="italic">er</HI>i plas. <MILESTONE N="145"/></L>
<L>No may no clerk write wiþ ink</L>
<L>Þe swetnesse, þat þai han in face,</L>
<L><PB N="105" REF="3"/>
No in his hert him biþink,</L>
<L>Alle his wittes þei he chace,</L>
<L>Wimen, þer þai sit on benk, <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Hou miȝti þai ere &amp; ful of grace</L>
<L>Fulfilt;</L>
<L>For god for ous in a wiman</L>
<L>His bigging haþ ybilt.</L>
</LG>
<LG N="15">
<HEAD>XV.</HEAD>
<L>Quen of heuen, ich am þi man, <MILESTONE N="155"/></L>
<L>In erþe to speke for þine ost;</L>
<L>Helpe me, leuedi, for y no can,</L>
<L>For to abate þe wreche bost,</L>
<L>Hem, þat schende gode wiman,</L>
<L>Þat ioie of hem in erþe is most. <MILESTONE N="160"/></L>
<L>Al our blis of wimen gan, <NOTE PLACE="foot">161 blis] l <HI REND="italic">aus</HI> i <HI REND="italic">corrigirt.</HI></NOTE></L>
<L>Swete leuedy, þou it wost,</L>
<L>Ywis,</L>
<L>For þou bar þat ich bern,</L>
<L>Þat brouȝt ous alle to blis. <MILESTONE N="165"/></L>
</LG>
<LG N="16">
<HEAD>XVI.</HEAD>
<L>Rose no no lili flour</L>
<L>No woderof, þat springeþ on heþ,</L>
<L>Is non so swete in his odour,</L>
<L>For soþe, so is wima<HI REND="italic">n</HI>nes breþ.</L>
<L>Piment, clare no no licour, <MILESTONE N="170"/></L>
<L>Milke, perre no no meþ;</L>
<L>&amp; who so loueþ he<HI REND="italic">m</HI> wiþ honour,</L>
<L>No dye he neuer schamely deþ</L>
<L>Þurch gilt!</L>
<L>God lat neuer her soules <MILESTONE N="175"/></L>
<L>For non sinnes be spilt!</L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>XVII.</HEAD>
<L>Spice wiþ schip, i<HI REND="italic">n</HI> time of pes</L>
<L>Þat com sailand out of þe souþe,</L>
<L>Rapeli raikand on a res</L>
<L>Ouer þe se, þat ebbeþ &amp; flouþ, <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Is non so swete in his reles,</L>
<L>So is a cosse of woma<HI REND="italic">n</HI>nes mouþe;</L>
<L>For priis of spices ichir ches, <MILESTONE N="325a."/> <NOTE PLACE="foot">183 ichir] <HI REND="italic">Laing</HI> ithir.</NOTE></L>
<L>Most of vertu &amp; namcouþe.</L>
<L>For why? <MILESTONE N="185"/></L>
<L>It is euer aliche newe</L>
<L>Boþe lat &amp; arly. <NOTE PLACE="foot">187 Boþe] <HI REND="italic">Laing</HI> Both.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>XVIII.</HEAD>
<L>Trewe as treacle er þai to fond,</L>
<L>Clere of colour, so is þe wine; <NOTE PLACE="foot">189 wine] <HI REND="italic">MS.</HI> winne.</NOTE></L>
<L>Þai ben birddes of godes sond, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>Loueliche to leggen vnder line.</L>
<L>Mani &amp; fele þer ben in lond;</L>
<L>For soþe y say, þat on is min;</L>
<L>Where so þat y wake or stonde,</L>
<L>Ywis, ichaue a mele fin <MILESTONE N="195"/></L>
<L>In hord,</L>
<L>Lufsum, fair &amp; hende,</L>
<L>Trewe &amp; trusti in word.</L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>XIX.</HEAD>
<L>Bontable is woma<HI REND="italic">n</HI>nes þouȝt, <NOTE PLACE="foot">199 Bontable] <HI REND="italic">Für</HI> B <HI REND="italic">(keine grosse initiale!) könnte auch</HI> V <HI REND="italic">gelesen werden.</HI></NOTE></L>
<L>It stikeþ þer þai han it sett. <MILESTONE N="200"/></L>
<L>Þei anoþer hir haþ bisouȝt,</L>
<L>Sche wil held þat sche haþ hett,</L>
<L>&amp; say, for soþe, hem helpeþ nouȝt,</L>
<L>No schal hem neuer be þe bett;</L>
<L>Bot fals werkes, þat men han wrouȝt, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>Maken oft her leres wet</L>
<L>Wel wete.</L>
<L>Þer a woman loue is sett,</L>
<L>Loþ hir is to lete.</L>
</LG>
<LG N="20">
<HEAD>XX.</HEAD>
<L>Christ is king &amp; god in tron: <MILESTONE N="210"/> <NOTE PLACE="foot">210 Christ] Ch <HI REND="italic">ist durch</HI> X <HI REND="italic">wiedergegeben.</HI></NOTE></L>
<L>Þay þat woman schende, ȝif he<HI REND="italic">m</HI> schame! <NOTE PLACE="foot">211 þay] y <HI REND="italic">aus</HI> t <HI REND="italic">corrigirt.</HI></NOTE></L>
<L>Lord, þou graunt me mi bon,</L>
<L>Y schal grete þe wiþ game,</L>
<L>Þine heued, þi fete, þi bodi bidon;</L>
<L>Wel oft þai swer<HI REND="italic">e</HI> idel þi name: <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Þou, þat made sonne &amp; mone,</L>
<L>Swiche wreches, in erþe hem to tame</L>
<L>To schond,</L>
<L>For we auȝt for our leuedi loue</L>
<L>Wiman honour to fond. <MILESTONE N="220"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>XXI.</HEAD>
<L>Þei a schrewe on woman lyȝe,</L>
<L><PB N="106" REF="4"/>
Hir godenis is neuer þe las;</L>
<L>Ȝete he may happen, ar he dye,</L>
<L>Þurch tvelue monþes for to pas,</L>
<L>Heiȝe on galwes his mete to fi, <MILESTONE N="225"/></L>
<L>&amp; vnder him grese boþe ox &amp; asse,</L>
<L>&amp; as a dogge in feld to ly, <MILESTONE N="325b."/></L>
<L>Wolues &amp; houndes to don his masse</L>
<L>Bi niȝt;</L>
<L>For we auȝt for our leuedi loue <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Hold wiman to riȝt.</L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>XXII.</HEAD>
<L>Zabulon is a land of lede, <NOTE PLACE="foot">232 Zabulon] <HI REND="italic">Laing</HI> Xabulon; <HI REND="italic">Leyden</HI> Babulon. <HI REND="italic">Die lesung als</HI> Z <HI REND="italic">steht ganz sicher.</HI></NOTE></L>
<L>Þat mani man haþ ben inne;</L>
<L>Nouȝt al þe minstrels, þat ben kidde,</L>
<L>Out of þat lond in to Linne, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>Wiþ harpe no fiþel, sautri þ<HI REND="italic">er</HI> midde,</L>
<L>Orgens þat er ioined wiþ ginne, <NOTE PLACE="foot">237 Orgens] g <HI REND="italic">aus</HI> l <HI REND="italic">corrigirt,</HI> ioined] <HI REND="italic">MS.</HI> ioned.</NOTE></L>
<L>No miȝt nouȝt telle half þe gode,</L>
<L>Þat a gode woman is wiþ inne, <NOTE PLACE="foot">239 inne] e <HI REND="italic">nur halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>To þende; <MILESTONE N="240"/></L>
<L>Who þat seit wiman schame,</L>
<L>Ywis, he is vnkende.</L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>XXIII.</HEAD>
<L>Þ<HI REND="italic">ei</HI> y were as douhti a swai[n] <NOTE PLACE="foot">243 þ <HI REND="italic">(gr. initiale)</HI> y; ei <HI REND="italic">von mir eingetragen.</HI> swain] <HI REND="italic">nur</HI> swai (i <HI REND="italic">halb) erh.</HI></NOTE></L>
<L>As was Samson er he w . . . <NOTE PLACE="foot">244 hew] w <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>Or al so wiȝt so was Waw[ain] <MILESTONE N="245"/> <NOTE PLACE="foot">245 so was] <HI REND="italic">Laing</HI> as was. Wawain] <HI REND="italic">nur</HI> waw (w <HI REND="italic">halb) erh.</HI></NOTE></L>
<L>Or Salamon, þat was . . . . <NOTE PLACE="foot">246 was] <HI REND="italic">danach ist noch ein stück von dem anfangsbuchstaben des folgenden wortes zu sehen.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝete wald me nouȝt . . . . .</L>
<L>Þat wiman schuld . . . . . . <NOTE PLACE="foot">248 schuld] <HI REND="italic">der erste strich von dem nächsten worte ist erhalten.</HI></NOTE></L>
<L>To go on feld in snow <NOTE PLACE="foot">249 snow] w <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>To help on erþe to s . . . <MILESTONE N="250"/> <NOTE PLACE="foot">250 help] <HI REND="italic">Laing</HI> helpe.</NOTE></L>
<L>To growe:</L>
<L>Of wimen springe . . . <NOTE PLACE="foot">252 springe] e <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>Joie &amp; vertus yt . . . <NOTE PLACE="foot">253 yt] <HI REND="italic">Für</HI> t <HI REND="italic">könnte auch</HI> l <HI REND="italic">gelesen werden.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>XXIV.</HEAD>
<L>Est &amp; west when . . . .</L>
<L>Swete birdes . . . . . . . . . <MILESTONE N="255"/> <NOTE PLACE="foot">255 birdes] <HI REND="italic">vom fol∣genden worte ist ein schwung erh.</HI></NOTE></L>
<L>Is no þing, may . . . . . .</L>
<L>Swiche a sond þa . . . . . <NOTE PLACE="foot">257 þa] a <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>In alle þe tales . . . . . . <NOTE PLACE="foot">258 tales] s <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>Euer be sely wi . . . . . . . . <NOTE PLACE="foot">259 be] <HI REND="italic">corrigirt aus?</HI> wi] i <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>He þat alle þin . . . . . . . . <MILESTONE N="260"/></L>
<L>He was in a wo . . . . . . .</L>
<L>For loue:</L>
<L>Þurch þe bern þ . . . . . . . . <NOTE PLACE="foot">263 þ] <HI REND="italic">nur halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>Brouȝt we ben . . . . . . . . . <NOTE PLACE="foot">264 ben] <HI REND="italic">der an∣fangsbuchstabe des folgenden wortes</HI> (e?) <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>XXV.</HEAD>
<L>Amen say we . . . . . . . . . <MILESTONE N="265"/></L>
<L>Blisced be þat . . . . . . . . . .</L>
<L>Þat god wiþ o . . . . . . . . .</L>
<L>In a woman w . . . . . . . . . <NOTE PLACE="foot">268 w] <HI REND="italic">Auch der anfang des folgenden buchstaben ist erh.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; seþthorn;en lent h . . . . . . . .</L>
<L>To bigge ous o . . . . . . . . <MILESTONE N="270"/></L>
<L>His owhen bodi wiþ flesche &amp; bon <MILESTONE N="325c."/></L>
<L>Þoled ded wiþ grimly wounde <NOTE PLACE="foot">272 þoled] <HI REND="italic">MS.</HI> þoþeld; <HI REND="italic">Laing</HI> þoled.</NOTE></L>
<L>On rode:</L>
<L>Lord, blisced be þi name,</L>
<L>It was for our gode! <MILESTONE N="275"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>XXVI.</HEAD>
<L>Place is fair, þer wimen be sett,</L>
<L>Þai er louesum &amp; fair of siȝt</L>
<L>In euerich lond, þer þai be mett,</L>
<L>In ich a toun, þer þai be diȝt.</L>
<L>Y wil held þat y haue hett, <MILESTONE N="280"/> <NOTE PLACE="foot">280 Y] <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>[O]uer al þis world bicom her kniȝt:</L>
<L>[W]el oft for ous her leres be wett <NOTE PLACE="foot">282 el] e <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>. . re gronnis þai gron o niȝt</L>
<L>. . . . dde.</L>
<L>. . Þai siken &amp; sorwe for ous, <MILESTONE N="285"/></L>
<L>. . . e be forsterd &amp; fedde. <NOTE PLACE="foot">286 forsterd] <HI REND="italic">Laing</HI> forstered.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="27">
<PB N="107" REF="5"/>
<HEAD>XXVII.</HEAD>
<L>. . . . . . . . . rekned in lond</L>
<L>. . . . . oul of al is on, <NOTE PLACE="foot">288 oul] <HI REND="italic">Diese lesung ist nicht ganz gesichert.</HI></NOTE></L>
<L>. . . . . ou<HI REND="italic">n</HI>de in godes bond, <NOTE PLACE="foot">289 ou<HI REND="italic">n</HI>de] <HI REND="italic">Laing</HI> onde.</NOTE></L>
<L>. . . . . filt of ma<HI REND="italic">n</HI>nes mon, <MILESTONE N="290"/> <NOTE PLACE="foot">290 filt] <HI REND="italic">Laing</HI> felt.</NOTE></L>
<L>. . . . . urch godes sond</L>
<L>. . . . . ned flesche &amp; bon,</L>
<L>. . . . . em we auȝt to fond,</L>
<L>. . . . . ng no wot y non,</L>
<L>. . . . . . <MILESTONE N="295"/></L>
<L>. . . . . t to worþschip hem</L>
<L>. . . . . þat he can.</L>
</LG>
<LG N="28">
<HEAD>XXVIII.</HEAD>
<L>. . . . . þai gon i<HI REND="italic">n</HI> bou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>. . . . . es ber ous about,</L>
<L>. . . . . in a stounde, <MILESTONE N="300"/></L>
<L>. . . . . ben in dout.</L>
<L>. . . . . ken &amp; gon on grou<HI REND="italic">n</HI>de, <NOTE PLACE="foot">302 ken] k <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>. . . . . hem to lout.</L>
<L>. . . . . grimli wou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>. . . . . s wete wiþ out <MILESTONE N="305"/></L>
<L>. . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>. . . . . . . . . s oft.</L>
<L>. . . . . . . . rille.</L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>XXIX.</HEAD>
<L>. . . . . . . . en we be brouȝt,</L>
<L>. . . . . a<HI REND="italic">n</HI>nes barm, <MILESTONE N="310"/> <NOTE PLACE="foot">310 a<HI REND="italic">n</HI>nes] ā <HI REND="italic">fraglich.</HI></NOTE></L>
<L>. . . . . i i<HI REND="italic">n</HI> þouȝt,</L>
<L>. . . . . ram harm. <NOTE PLACE="foot">312 ram] r <HI REND="italic">halb erh.</HI></NOTE></L>
<L>. . . . . e ous nouȝt,</L>
<L>. . . . . ous warm.</L>
<L>Þai sing ous mani a song for nouȝt, <MILESTONE N="325d."/> <MILESTONE N="315"/></L>
<L>&amp; swetely lolous in her harm,</L>
<L>Wel oft.</L>
<L>Wele auȝt we þan to loue wiman,</L>
<L>Þat kepen ous so soft.</L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>XXX.</HEAD>
<L>Leuedi, þat ert flour of al þing, <MILESTONE N="320"/></L>
<L>Þat al godenes haþ in wold,</L>
<L>For þe loue of þat tiding,</L>
<L>Þat Gabriel wiþ mouþe þe told,</L>
<L>Þat Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat is heuen king,</L>
<L>In þi bodi liȝten he wold, <MILESTONE N="325"/></L>
<L>Ȝif hem al gode ending,</L>
<L>Þat honour wiman ȝing &amp; old</L>
<L>In word &amp; dede:</L>
<L>Þe child, þat our leuedi bare,</L>
<L>Grau<HI REND="italic">n</HI>t hem heuen to mede! Amen. <MILESTONE N="330"/> <NOTE PLACE="foot">330 Grau<HI REND="italic">n</HI>t] <HI REND="italic">Laing</HI> Grant.</NOTE></L>
</LG>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="113" REF="6"/>
<HEAD>[A peniw]orþ [of wi]tte. <MILESTONE N="256d."/></HEAD>
<LG>
<L>. . . . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>Of a chaunce ichil ȝou telle, <MILESTONE N="257a."/></L>
<L>Þat whilom in þis lond bifelle.</L>
<L>Ones it was a marchaunde riche,</L>
<L>No whar nas non his liche</L>
<L>Of gold &amp; of warldes winne. <MILESTONE N="5"/></L>
<L>In þe cite, þat he wond inne,</L>
<L>A gode woman he gan spouse</L>
<L>&amp; brouȝt hir to his house.</L>
<L>Bleþeliche sche dede al þat he sede</L>
<L>&amp; alle her loue on him sche leyde. <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Þe godeman was stoute &amp; gay</L>
<L>&amp; bi anoþer wenche he lay.</L>
<L>He gan to louen hir als his liif</L>
<L>&amp; told litel of his owhen wiif;</L>
<L>To his leman anouȝ he fond <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Of alle þe riches of þe lond,</L>
<L>Kercheues of silke &amp; robes of priis,</L>
<L>Yfurroud wiþ vair &amp; griis, <NOTE PLACE="foot">18 wiþ] <HI REND="italic">Danach</HI> mene, <HI REND="italic">ausgestrichen. Laing druckt das wort ab und ahm t sogar den dasselbe annullirenden strich im drucke nach!</HI></NOTE></L>
<L>Gerlondes of gold &amp; perles briȝt;</L>
<L>Al so a leuedi sche was diȝt. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Of his wiif toke he non hede,</L>
<L>Hou simpleliche þat sche ȝede <NOTE PLACE="foot">22 simpleliche] le <HI REND="italic">corri∣girt aus?</HI></NOTE></L>
<L>Euerich day clad him bifore;</L>
<L>Þat hye spent, him þouȝt forlore. <NOTE PLACE="foot">24 þouȝt] o <HI REND="italic">corrigirt aus?</HI></NOTE></L>
<L>Þe marchaunde ouer þe se is went, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Bot first to his leman he sent,</L>
<L>For to wite of hir answere,</L>
<L>What cloþes sche wald were</L>
<L>&amp; what iuwels sche wold haue bouȝt,</L>
<L>Bot to his wiif no seyd he nouȝt. <MILESTONE N="30"/></L>
<L>So it bitidde, as it be schold,</L>
<L>Þe marchaunde ouer þe se wold;</L>
<L>His wiif to scorn he bigan</L>
<L>&amp; dede as a nice man:</L>
<L>»Icham diȝt &amp; made ȝare, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Ouer þe se now to fare.</L>
<L>Dame, hastow þe biþouȝt,</L>
<L>What juwels þou wilt haue bouȝt?</L>
<L>Ȝif þou wilt haue ani for me,</L>
<L>Þou most me reche gode mone!« <MILESTONE N="40"/></L>
<L>»Sir,« sche seyd, »bi sein Jon,</L>
<L>Plente of siluer no haue y non,</L>
<L>Þat y miȝt wele spare;</L>
<L>Bot sone, sir, so ȝe com þare,</L>
<L>Haue a fair pani here, <MILESTONE N="257b."/> <MILESTONE N="45"/></L>
<L>&amp; as ȝe be mi trewe fere,</L>
<L>Bi þer wiþ a peniworþ witt</L>
<L>&amp; in þine hert fast it knitt!</L>
<L>When þou comest hom, so god me spede,</L>
<L>Wele y wil quite þe þi mede!« <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Þe marchaunde wende, his wiif wer<HI REND="italic">e</HI> madde, <NOTE PLACE="foot">51 wer<HI REND="italic">e</HI>] <HI REND="italic">Laing</HI> weren.</NOTE></L>
<L>For þe pani þat sche hi<HI REND="italic">m</HI> badde.</L>
<L>Loþ him was, þat siluer forgon,</L>
<L>In his hond he tok it anon,</L>
<L>&amp; al on scorn atte last <MILESTONE N="55"/> <NOTE PLACE="foot">55 on] n <HI REND="italic">corrigirt aus</HI> ff. <HI REND="italic">Laing</HI> off.</NOTE></L>
<L>Þe peni in his purs he cast. <NOTE PLACE="foot">56 p. h. c.] <HI REND="italic">auf rasur geschricben.</HI></NOTE></L>
<L>At schort wordes, wiþ oute<HI REND="italic">n</HI> mo,</L>
<L>He lepe on hors &amp; went hir fro.</L>
<L>Þe marchaunde hadde winde ful gode</L>
<L>&amp; passed þe salt flode. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Biȝond se when he was come,</L>
<L>Anon he haþ his <HI REND="italic">con</HI>seil nome,</L>
<L>To bigge of þe fairest ware,</L>
<L>For no siluer nold he spare;</L>
<L>Er þan he hadde rest, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>He bouȝt his leman of þe best,</L>
<L>Noble juwels &amp; atire,</L>
<L>As ani leuedy wald desire;</L>
<L>Bot his wiif, þat was gode &amp; trewe,</L>
<L>He no bouȝt noiþer eld no newe. <MILESTONE N="70"/></L>
<L>When he hadde alle þis ware ybouȝt,</L>
<L>After soper he sat &amp; þouȝt;</L>
<L>Anon he seyd to his knaue:</L>
<L>»O þing forȝeten now we haue:</L>
<L>We moten biþinken ous bett, <MILESTONE N="75"/></L>
<L><PB N="114" REF="7"/>
Our dames peni is vnbisett;</L>
<L>What an ernest &amp; a game,</L>
<L>Þer of we ben boþe to blame!</L>
<L>An eld man þer in sat,</L>
<L>His wordes wele vnderȝat, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>&amp; in his hert he þouȝt anon,</L>
<L>Þat sum þing þer was misgon.</L>
<L>Þe eld man was wise of lore</L>
<L>&amp; þouȝt forto wite more.</L>
<L>As þai dronken win &amp; ale, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>He gan reherse better her tale. <NOTE PLACE="foot">86 reherse] <HI REND="italic">Laing</HI> rehers.</NOTE></L>
<L>»Marchau<HI REND="italic">n</HI>de«, seyd þe old man, »par charite,</L>
<L>Telle þat ich aske now þe:</L>
<L>What wald þi wiif an ybouȝt, <MILESTONE N="257c."/></L>
<L>Say me soþe &amp; gabbe nouȝt, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; y schal selle þe worþ a pani,</L>
<L>Ȝif þat þou wilt bigge ani!«</L>
<L>Sayd þe marchaunde: »Sikerliche,</L>
<L>Here schal rise a fair beuerege!«</L>
<L>Quaþ þe marchaunde: »Bi godes boke, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Mi wiif a pani me bitoke,</L>
<L>To bigge þer wiþ a paniworþ witt</L>
<L>&amp; in min hert fast it knitt;</L>
<L>Sche swore, al so god hir spede, <NOTE PLACE="foot">99 hir] r <HI REND="italic">corrigirt aus</HI> e.</NOTE></L>
<L>Sche wald quite me mi mede!« <MILESTONE N="100"/></L>
<L>»Marchaunde«, quaþ þe old man, »bi þi liif,</L>
<L>Hastow ani leman bot þi wiif?«</L>
<L>Þe marchaunde answerd hi<HI REND="italic">m</HI> aloude,</L>
<L>For of his leman he was proude:</L>
<L>»Ȝe«, he seyd, »so mot y þriue, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>On, þat is worþ swiche fiue!«</L>
<L>»O!« quaþ þe old man &amp; louȝ, <NOTE PLACE="foot">107 O] <HI REND="italic">Danach hat auch die hs. ein interpunktionszeichen. Laing</HI> Oe.</NOTE></L>
<L>»þat ich ouer-trowed wele anouȝ;</L>
<L>Bot riȝt for soþe nist ich it nouȝt,</L>
<L>Er þi seluen it hadde out ybrouȝt, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Bot now ich wot, hou it is, <NOTE PLACE="foot">111 hou] <HI REND="italic">Laing</HI> how.</NOTE></L>
<L>Y schal selle to þe ywis</L>
<L>A peniworþ of wisdome,</L>
<L>Þat schal bere wittnesse of þi grome,</L>
<L>Wele better þan þi pani be, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>Ȝif þou wilt don after me.«</L>
<L>»Ȝis!« seyd þe marchaunde, »bi þe rode,</L>
<L>Ȝif ich finde þi <HI REND="italic">con</HI>seyl gode!«</L>
<L>»When þou hast don in schippe þi ware <NOTE PLACE="foot">119 schippe] <HI REND="italic">Laing</HI> schip.</NOTE></L>
<L>&amp; þou art redi ouer to fare, <MILESTONE N="120"/></L>
<L>&amp; tow be in ȝour hauen ybrouȝt, <NOTE PLACE="foot">121 tow] <HI REND="italic">Laing</HI> thow.</NOTE></L>
<L>Loke þat þou forȝete it nouȝt:</L>
<L>A pouer wede do þe opon,</L>
<L>Al so þou no haddest oþ<HI REND="italic">er</HI> non,</L>
<L>&amp; wende to þi lema<HI REND="italic">n</HI>nes inne, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>&amp; sore sike þou biginne,</L>
<L>&amp; dreri chere make hir bifore,</L>
<L>&amp; say, þou hast þi gode forlore,</L>
<L>&amp; say, þou hast a man yslawe,</L>
<L>Þou no darst abide londes lawe; <MILESTONE N="130"/> <NOTE PLACE="foot">130 abide] i <HI REND="italic">ü. d. z. geschr.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; aske þi leman, ȝif sche miȝt</L>
<L>Herberwe þe þis ich niȝt,</L>
<L>&amp; elles þou most fle out of lond, <MILESTONE N="257d."/></L>
<L>&amp; riȝt þus þou schalt hir fond.</L>
<L>When þou wost þi lema<HI REND="italic">n</HI>nes wille, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>Hom to þi wiif wende ful stille,</L>
<L>&amp; al so to þine owen spouse</L>
<L>Telle of þi chaunce meruailouse,</L>
<L>&amp; avise þe wele &amp; take gode hede,</L>
<L>Wheþer þou findest better at nede, <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Oþer þi leman oþer þi wiue,</L>
<L>&amp; to hir held þou al þi liue; <NOTE PLACE="foot">142 held] <HI REND="italic">Laing</HI> hold.]</NOTE></L>
<L>For tvay wil cost swiþe miche</L>
<L>Forto atire richeliche,</L>
<L>&amp; on wil finde anouȝ &amp; more <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Of þe gamen vnder þe gore!«</L>
<L>Þe marchaunde seiȝe &amp; vnderstode,</L>
<L>Þat his <HI REND="italic">con</HI>seile was wise &amp; gode:</L>
<L>»Eld man, wele mot þou fare,</L>
<L>Haue here þi peni, ichaue mi ware!« <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Þe marchaunde bouȝt vp þat he wold,</L>
<L>Silke &amp; cendel &amp; cloþes of gold.</L>
<L>Sone after gode winde god hi<HI REND="italic">m</HI> sent,</L>
<L>Hom to his cuntre he went.</L>
<L>Þe marchaunde forȝat hi<HI REND="italic">m</HI> nouȝt, <MILESTONE N="155"/></L>
<L>When he was in hauen ybrouȝt,</L>
<L><PB N="115" REF="8"/>
To don so þeldman him badde</L>
<L>&amp; so bifore haþ him radde.</L>
<L>He dede on him a pouer wede,</L>
<L>To his lema<HI REND="italic">n</HI>nes in he ȝede; <MILESTONE N="160"/></L>
<L>At þe gate he knocked anon,</L>
<L>His leman bad hir maiden gon,</L>
<L>To wite, who was atte ȝate</L>
<L>&amp; knocked so þer ate.</L>
<L>Þe marchaunde bete so hard &amp; fast, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Þat in he come atte last.</L>
<L>On iuel deþ mot sche dye:</L>
<L>His leman loked out wiþ hir eiȝe;</L>
<L>For sche seiȝe him so iuel diȝt,</L>
<L>In to hir chaumber hye stirt an hiȝt <MILESTONE N="170"/> <NOTE PLACE="foot">170 hye] y <HI REND="italic">aus</HI> e <HI REND="italic">corr.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; schette þe dore wiþ þe pinne,</L>
<L>For he no schuld nouȝt com þ<HI REND="italic">er</HI> inne.</L>
<L>»Maiden«, quaþ þe marchaund anon,</L>
<L>»To mi leman þou most gon;</L>
<L>Prayer, ȝif hir wille be, <MILESTONE N="175"/></L>
<L>Þat sche com &amp; speke wiþ me</L>
<L>For al þe loue, þat haþ ybe <MILESTONE N="258a."/></L>
<L>Bitvix mi leman &amp; me!«</L>
<L>Þe maiden in to chaumber ranne,</L>
<L>To hir leuedi sche seyd þanne: <MILESTONE N="180"/> <NOTE PLACE="foot">180 leuedi] <HI REND="italic">u auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>»Madame, þi leman gent &amp; fre</L>
<L>Is comen hom fro biȝond þe se</L>
<L>&amp; stont in halle iuel diȝt, <NOTE PLACE="foot">183 halle] <HI REND="italic">Laing</HI> hall.</NOTE></L>
<L>&amp; þat me reweþ, bi god almiȝt!</L>
<L>&amp; praieþ þe, hastow art hende, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Com speke wiþ hi<HI REND="italic">m,</HI> er þan he wende.«</L>
<L>Cristes curs com on her mold:</L>
<L>Sche answerd as a schrewe schold:</L>
<L>»Go þou,« sche seyd, »to him wel stille</L>
<L>&amp; bidde him telle þe his wille, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>&amp; say to hi<HI REND="italic">m,</HI> wiþ outen mis,</L>
<L>Þat icham iuel at ese ywis,</L>
<L>Þat y ne may, þei he were mi broþer,</L>
<L>Speke wiþ hi<HI REND="italic">m,</HI> no wiþ no noþer!«</L>
<L>Þe maiden in to halle trade <MILESTONE N="195"/></L>
<L>&amp; teld so þe leuedi badde: <NOTE PLACE="foot">196 teld] <HI REND="italic">danach</HI> him <HI REND="italic">von jüngerer hand ü. d. z. nachgetr.</HI></NOTE></L>
<L>»Sir, mi leuedi seyt, wiþ outen les,</L>
<L>Þat sche is so iuel at ese,</L>
<L>&amp; bad, þou schust me þi wille sayn.«</L>
<L>»Sweteing, to þi leuedi wende oȝain! <MILESTONE N="200"/> <NOTE PLACE="foot">200 þi] <HI REND="italic">Laing</HI> the.</NOTE></L>
<L>Say hir, mi gode is al agon,</L>
<L>&amp; y no haue spending non,</L>
<L>For y no hadde neuer er nede;</L>
<L>Ichaue ydon a sorweful dede</L>
<L>In a cuntek &amp; a striif, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>For reft a gentil men his liif!</L>
<L>Say hir, ichaue a man yslawe,</L>
<L>Y no dar abide no londes lawe!</L>
<L>Pray mi leman, ȝif sche miȝt,</L>
<L>Herberwe me þis ich niȝt <MILESTONE N="210"/></L>
<L>In a chaumber priue &amp; derne, <NOTE PLACE="foot">211 chaumber] er <HI REND="italic">verkratzt.</HI></NOTE></L>
<L>Oþer ich must fle now al so ȝerne!« <NOTE PLACE="foot">212 must] us <HI REND="italic">verkratzt.</HI></NOTE></L>
<L>Þo þat his leman þis wordes herd, <NOTE PLACE="foot">213 leman] le <HI REND="italic">verkratzt.</HI></NOTE></L>
<L>Wel schrewelich sche answerd:</L>
<L>»Ȝif he haue lorn his catelle, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Þat he schuld wiþ bie &amp; selle,</L>
<L>Daþet, who þer fore wepe!</L>
<L>Of him no more y no kepe.</L>
<L>Say, y me self schal, bot he fle,</L>
<L>Swiþe gon in to þe cite <MILESTONE N="220"/></L>
<L>&amp; do þe kinges bailifes come, <MILESTONE N="258b."/></L>
<L>&amp; hastiliche he schal be nome</L>
<L>&amp; in a strong prisoun be cast</L>
<L>&amp; be anhonged atte last!«</L>
<L>Forþ went þat maiden smal <MILESTONE N="225"/></L>
<L>&amp; teld hi<HI REND="italic">m</HI> þis wordes alle:</L>
<L>»Fle, ȝif þou wilt þi liif haue,</L>
<L>For þi leman nil þe nouȝt haue,</L>
<L>For þi leman nil þe nouȝt saue!</L>
<L>Mi leuedi haþ her oþ ysworn</L>
<L>Bi him þat was in Bedelem born, <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Þat sche nil do þe no socour,</L>
<L>Noiþer in soler no in bour,</L>
<L>No ben yfounde wiþ swiche tresou<HI REND="italic">n,</HI></L>
<L>For to sustene þe kinges feloun!«</L>
<L>Stille he stode, answerd he nouȝt, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>As man, þat is in gret þouȝt;</L>
<L>He þouȝt ferþer for to gon,</L>
<L>For help no fond he þer riȝt non,</L>
<L>Sum better solauce forto finde,</L>
<L>For þer was comfort al bihinde. <MILESTONE N="240"/></L>
<L>Þe marchaunde duelled no wiȝt,</L>
<L>Hom to his hous he went riȝt;</L>
<L><PB N="116" REF="9"/>
He went him forþ in to his halle</L>
<L>In a pouer atire wiþ alle.</L>
<L>His gode wiif snode &amp; hi<HI REND="italic">m</HI> biheld <MILESTONE N="245"/></L>
<L>&amp; in hir armes sche him feld.</L>
<L>For sche seiȝe hi<HI REND="italic">m</HI> cloþed so þinne,</L>
<L>Scheladde him þe chau<HI REND="italic">m</HI>ber wiþ inne, <NOTE PLACE="foot">248 inne] <HI REND="italic">Laing</HI> inn.</NOTE></L>
<L>&amp; wiþ gode hert sone anon</L>
<L>A newe robe sche dede him on <MILESTONE N="250"/></L>
<L>&amp; seyd: »Sir, welcome ȝe be!</L>
<L>Hou haue ȝe farn biȝond se?«</L>
<L>Þe marchaunde to his wif spak:</L>
<L>»Dame, in foule storm our schippe bark;</L>
<L>Þer was mi gode al binome; <MILESTONE N="255"/> <NOTE PLACE="foot">255 mi] m <HI REND="italic">corrigirt aus?</HI></NOTE></L>
<L>Þus pouer icham to þe come;</L>
<L>Helpe me, dame, ȝif þat þou wilt:</L>
<L>A gentil man ichaue yspilt;</L>
<L>Y dar no londes lawe abide;</L>
<L>Y pray þe, dame, þatow me hide <MILESTONE N="260"/></L>
<L>In a chaumber priue &amp; derne,</L>
<L>Or ich mot fle now al so ȝerne!«</L>
<L>»Nay,« sche said, »mi leman hende,</L>
<L>Ȝete schaltow nouȝt fro me wende!«</L>
<L>Sche wepe wel sore anon riȝt <MILESTONE N="258c."/> <MILESTONE N="265"/></L>
<L>&amp; comfort him wiþ al hir miȝt:</L>
<L>»þei þou haue lorn þis warldes wele,</L>
<L>þerfore murn þou nouȝt to fele,</L>
<L>No noþing wepe þou to sore:</L>
<L>He, þat sent þat, may sende more. <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Sir, ȝete ichaue sexti pounde</L>
<L>Of ȝours &amp; mine of pans rounde,</L>
<L>And ar þis day a fourtenniȝt</L>
<L>þe siluer schal be wide ydiȝt,</L>
<L>&amp; y me self, wiþ outen duelling, <MILESTONE N="275"/></L>
<L>Fare y wil to þe king,</L>
<L>Biforn hi<HI REND="italic">m</HI> &amp; ek his quen</L>
<L>Falle opon mi bare knen,</L>
<L>&amp; y no schal neuer ses,</L>
<L>Til ichaue pirchaced þi pes; <MILESTONE N="280"/> <NOTE PLACE="foot">280 <HI REND="italic">Laing</HI> purchaced.</NOTE></L>
<L>&amp; when ichaue þi pes ymaked,</L>
<L>Þei we ben boþe modernaked,</L>
<L>Y &amp; mi maiden schal swete &amp; swinke</L>
<L>&amp; win þe cloþes, mete &amp; drink,</L>
<L>Wiþ brewing, bakeing &amp; oþ<HI REND="italic">er</HI> chaffare; <MILESTONE N="285"/></L>
<L>Þer fore, sir, þarf þe nouȝt care.</L>
<L>Ar to day seuen ȝer &amp; god to fore</L>
<L>We schul be richer þan we were ore!«</L>
<L>Þe marchaunde seiȝe &amp; vnderstode,</L>
<L>His wiues <HI REND="italic">con</HI>seil was trewe &amp; gode, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>&amp; for þe solas, þat hye him made,</L>
<L>He þouȝt hir hert for to glade:</L>
<L>»No þing, dame, wex þine hert cheld,</L>
<L>It nis nouȝt so as y þe teld!</L>
<L>Bi him, þat þis warld wan, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Ȝete no slouȝ y neuer man;</L>
<L>Nis nouȝt mi catel al agon,</L>
<L>Ȝete ichaue wel gode won</L>
<L>Ybrouȝt i<HI REND="italic">n</HI> to hauen hole &amp; sounde,</L>
<L>Þat is better þan a þousand pou<HI REND="italic">n</HI>de. <MILESTONE N="300"/></L>
<L>Naþ noman part þer in now, <NOTE PLACE="foot">301 Naþ] Hs. No haþ, <HI REND="italic">aber</HI> o h <HI REND="italic">sind von ganz junger hand hinzugejügt.</HI></NOTE></L>
<L>Bot god of heuen &amp; ich &amp; tow!«</L>
<L>Of þis kepe y no more ȝedde,</L>
<L>Bot clept &amp; kist &amp; ȝede to bedde.</L>
<L>Þe marchaunde aros, þo it was day, <MILESTONE N="305"/></L>
<L>&amp; dede on hi<HI REND="italic">m</HI> a robe of say;</L>
<L>A gode palfray he bistrode</L>
<L>&amp; to his lema<HI REND="italic">n</HI>nes in he rode.</L>
<L>His leman out at a windowe biheld <MILESTONE N="258d."/></L>
<L>&amp; seiȝe him com ouer þe feld, <MILESTONE N="310"/></L>
<L>&amp; bi þe prikeing sche hi<HI REND="italic">m</HI> knewe;</L>
<L>Sche dede on hir a robe newe</L>
<L>&amp; diȝt her richeliche wiþ alle <NOTE PLACE="foot">313 her] <HI REND="italic">Danach ein buchst. ausradirt.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; com oȝain him in to þe halle.</L>
<L>Sone þe marchaunde was doun yliȝt, <MILESTONE N="315"/></L>
<L>To him sche strit anon riȝt, <NOTE PLACE="foot">316 strit] <HI REND="italic">Laing</HI> stirt.</NOTE></L>
<L>&amp; bi þe swere sche haþ hi<HI REND="italic">m</HI> nome <NOTE PLACE="foot">317 sche] <HI REND="italic">Laing</HI> she.</NOTE></L>
<L>&amp; seyd: »Swete leman, wel come!«</L>
<L>Er þan euer þe marchaunde wist,</L>
<L>Tvies or þries sche hi<HI REND="italic">m</HI> kist. <MILESTONE N="320"/></L>
<L>»Þei we be kist,« sche seyd anon,</L>
<L>»Ȝete no be we nouȝt al at on;</L>
<L>Icham wroþ wiþ þe, &amp; wele y may:</L>
<L>What nede was it, me to asay?</L>
<L>No wostow wele in þine entent, <MILESTONE N="325"/></L>
<L>Icham to þi comandment?</L>
<L><PB N="117" REF="10"/>
Bodi &amp; chatel, al is þine,</L>
<L>Has noman elles part þ<HI REND="italic">er</HI> inne!«</L>
<L>Þus sche stroked his here &amp; made it touȝ</L>
<L>&amp; conraid fauuel wele ynouȝ. <MILESTONE N="330"/></L>
<L>»No!« quaþ þe marchaunde, »bi seyn Jon!</L>
<L>Ȝete no be we nouȝt al at on.</L>
<L>Yt was me told biȝonde þe se,</L>
<L>Alle þe gode, þat y brouȝt to þe,</L>
<L>Anoþer marchaunde þou hast yȝoue, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>&amp; hast fro me turned þi loue!«</L>
<L>»Leman,« hye seyd, »now schaltow se,</L>
<L>Þat swiche wordes les be,</L>
<L>&amp; so schal þi grome als,</L>
<L>Þat swiche tales ben fals. <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Þis teld þe þin old crate:</L>
<L>Sche spekeþ me qued arliche &amp; late.</L>
<L>Þis was a lesing of dame crate, þi wiif,</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>us Crist so schort hir liif!</L>
<L>For were þe crate leyd in mold, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>Þan wist ich wele, þat y schold <NOTE PLACE="foot">346 þan] <HI REND="italic">Laing</HI> þai.</NOTE></L>
<L>Of þe euer han mi wille,</L>
<L>Arliche &amp; late, loude &amp; stille!«</L>
<L>Sche sprad a caneuas on þe flore,</L>
<L>Þat was boþe gret &amp; store, <MILESTONE N="350"/> <NOTE PLACE="foot">350 &amp;] <HI REND="italic">om. MS.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; brouȝt forþ her riche þinges,</L>
<L>Broches of god &amp; riche ringes,</L>
<L>Sextene schetes milk white, <MILESTONE N="259a."/></L>
<L>VIII chalouns &amp; V couerlite,</L>
<L>Oþer juwels mani on teld, <MILESTONE N="355"/> <NOTE PLACE="foot">355 teld] <HI REND="italic">Laing</HI> told.</NOTE></L>
<L>Masers riche, coupes of gold: <NOTE PLACE="foot">356 Masers] asers <HI REND="italic">auf rasur geschr.</HI></NOTE></L>
<L>»Now miȝt tow leue &amp; wite &amp; se</L>
<L>Dame old crate, þi wiif, oþer me!«</L>
<L>Þe marchaunde al þis gode biheld</L>
<L>&amp; in þe caneuas to gider it feld <MILESTONE N="360"/></L>
<L>&amp; dede it in a wide sak <NOTE PLACE="foot">361 sak] <HI REND="italic">danach ein buchst. ausradirt.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; slonge at his gromes bak: <NOTE PLACE="foot">362 slonge] <HI REND="italic">danach</HI> it, <HI REND="italic">von junger hand ü. d. z. hinzugefügt.</HI></NOTE></L>
<L>»Heiȝe þe, biliue, mi gode grome,</L>
<L>To mi wiif bere þis home!</L>
<L>Bid hir, þat sche kepe it wele, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>For ich it bouȝt euerich dele!«</L>
<L>His leman stode &amp; loked on hi<HI REND="italic">m</HI> þo,</L>
<L>&amp; at hir hert hir was ful wo. <NOTE PLACE="foot">368 hir] <HI REND="italic">danach</HI> her, <HI REND="italic">von junger hand durchgestrichen und unterpunktet.</HI></NOTE></L>
<L>»Leman,« sche seyd, »artow wroþ?</L>
<L>To greue þe, it war me loþ: <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Ȝif ich haue ani þing misseyde, <NOTE PLACE="foot">371 misseyde] y <HI REND="italic">von junger hand ü. d. z. hinzugef.</HI></NOTE></L>
<L>For loue it be doun yleyde,</L>
<L>&amp; lete þis gode duelle here stille,</L>
<L>No miȝt þou it feche at þi wille!«</L>
<L>Þe marchaunde oȝain to hir sayd, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>Of hir falshed gan hir abrayd:</L>
<L>»Y was ytauȝt, me þe to asaye,</L>
<L>No schaltow neuer eft me bitraye,</L>
<L>Ne after me, bi godes ore, <NOTE PLACE="foot">379 me] <HI REND="italic">danach</HI> self, <HI REND="italic">von junger hand durchgestrichen und unterpunktet.</HI></NOTE></L>
<L>No þarf þe loke neuer more!« <MILESTONE N="380"/></L>
<L>He lepe on hors at wordes fewe</L>
<L>&amp; priked fro þat fals schrewe.</L>
<L>He rode hi<HI REND="italic">m</HI> hom to his house</L>
<L>&amp; cleped forþ his leue spouse</L>
<L>&amp; laid þe sak on þe flore, <MILESTONE N="385"/> <NOTE PLACE="foot">385 sak] <HI REND="italic">Danach</HI> e, <HI REND="italic">ausradirt.</HI></NOTE></L>
<L>Þat was michel riche &amp; store:</L>
<L>»Lo, dame!« he seyd, »bi mi chaffare</L>
<L>Ichaue ybrouȝt þi peniworþ ware,</L>
<L>Bot þe þink it wele bisett,</L>
<L>Go, biware anoþer bett!« <MILESTONE N="390"/></L>
<L>þe gode wiif seiȝe al þat riche þing</L>
<L>&amp; þonked Je<HI REND="italic">s</HI>u, heuen kinge,</L>
<L>Þat he haþ þe gode hom brouȝt,</L>
<L>&amp; he haþ turned his þouȝt,</L>
<L>To liue wiþ hir in godes lay. <MILESTONE N="395"/></L>
<L>Bliþe &amp; glad sche was þat day.</L>
<L>Ynouȝ þai hadde of warldes wele,</L>
<L>To gider þai liued ȝeres fele.</L>
<L>Þai ferd miri, &amp; so mot we.</L>
<L>Amen, amen, par charite! <MILESTONE N="400"/> <NOTE PLACE="foot">400 <HI REND="italic">Diese zeile ist halb verklebt.</HI></NOTE></L>
</LG>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="118" REF="11"/>
<HEAD>Here foloweþ how a mercha<HI REND="italic">n</HI>de dyd hys <MILESTONE N="57c."/> wyfe betray <NOTE N="1)" PLACE="foot"><HI REND="italic">Statt dieses titels bietet H.:</HI> A Penyworth of wytt, <HI REND="italic">von späterer hand und mit dunklerer tinte geschr.</HI></NOTE></HEAD>
<LG>
<L>Lystenyþ, lordyng<HI REND="italic">ys,</HI> y yow p<HI REND="italic">ra</HI>y, <NOTE PLACE="foot">1 Lystyns <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>How a m<HI REND="italic">er</HI>cha<HI REND="italic">n</HI>d dyd hys wyfe bet<HI REND="italic">ra</HI>y <NOTE PLACE="foot">2 a m. dyd] many man can <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Bothe be day and be nyght,</L>
<L>Yf ye wyll herkyn aryght! <NOTE PLACE="foot">4 Yf ȝe well lystyn a lytyll wyȝt <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Thys songe ys of a m<HI REND="italic">er</HI>chand of þys cu<HI REND="italic">n</HI>tre, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>That had a wyfe feyre and free. <NOTE PLACE="foot">6 That] <HI REND="italic">om. H.</HI> wyfe] was <HI REND="italic">add. H.</HI></NOTE></L>
<L>The marchand had a full gode wyfe,</L>
<L>Sche louyd hym trewly as hur lyfe; <NOTE PLACE="foot">8 Ho leuyd <HI REND="italic">H.</HI> lely <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>What þat euyr he to hur sayde, <NOTE PLACE="foot">9 to] tyl <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Euyr sche helde hur wele apayde. <MILESTONE N="10"/> <NOTE PLACE="foot">10 payde <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Þe marchand, þ<HI REND="italic">at</HI> was so gay, <NOTE PLACE="foot">11 so] stout &amp; <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>By a nother woman he lay; <NOTE PLACE="foot">12 wench <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>He boght hur gownys of grete pryce,</L>
<L>Furryd w<HI REND="italic">ith</HI> menyvere &amp; w<HI REND="italic">ith</HI> gryse, <MILESTONE N="57d."/></L>
<L>To hur hedd ryall atyre, <MILESTONE N="15"/> <NOTE PLACE="foot">15 Tyl <HI REND="italic">H.</HI> hede <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>As any lady myght desyre.</L>
<L>Hys wyfe, þ<HI REND="italic">at</HI> was so trewe as ston, <NOTE PLACE="foot">17 so] <HI REND="italic">danach</HI> st, <HI REND="italic">ausgestr. C.</HI></NOTE></L>
<L>He wolde, ware no thyng vpon.</L>
<L>That was foly, be my fay,</L>
<L>That fayrenes schulde tru loue bet<HI REND="italic">ra</HI>y! <MILESTONE N="20"/> <NOTE PLACE="foot">20 fayred <HI REND="italic">H.</HI> tru luf <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>So hyt happenyd, as he wolde, <NOTE PLACE="foot">21 hyt] <HI REND="italic">om. H.</HI></NOTE></L>
<L>The marchand, ou<HI REND="italic">er</HI> þe see he schulde; <NOTE PLACE="foot">22 ouer] on <HI REND="italic">H.</HI> he] <HI REND="italic">om. H.</HI></NOTE></L>
<L>To hys le<HI REND="italic">m</HI>man ys he gon, <NOTE PLACE="foot">23 Tyl <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Leue at hur for to tane <NOTE PLACE="foot">24 for to] þen has he <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>W<HI REND="italic">ith</HI> clyppyng &amp; w<HI REND="italic">ith</HI> kyssyng swete; <MILESTONE N="25"/></L>
<L>When þey schulde p<HI REND="italic">ar</HI>te, boþe dyd þey wepe. <NOTE PLACE="foot">26 dyd] kowthe <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Tyll hys wyfe ys he gon,</L>
<L>Leue at hur then hath he tan:</L>
<L>»Dame,« he seyde, »be goddys are,</L>
<L>Haste any money, þ<HI REND="italic">ou</HI> woldyst ware, <MILESTONE N="30"/> <NOTE PLACE="foot">30 Has þou any syluyr <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Whan y come beȝonde the see,</L>
<L>That y myȝt þe bye some ryche drewre?« <NOTE PLACE="foot">32 drure <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>»Syr,« sche seyde, »as Cryst me saue,</L>
<L>Ye haue all that euyr y haue;</L>
<L>Ye schall haue a peny here: <MILESTONE N="35"/> <NOTE PLACE="foot">35 Ye sch. h.] Haue now <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>As ye ar my trewe fere, <NOTE PLACE="foot">36 ye—trewe] þou art myn own tru weddyd <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="119" REF="12"/>
Bye ye me a penyworth of wytt <NOTE PLACE="foot">37 ye] þou <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>And in youre hert kepe wele hyt!« <NOTE PLACE="foot">38 youre] þi <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Styll stode þe m<HI REND="italic">er</HI>chand tho,</L>
<L>Lothe he was, þe peny to forgoo; <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Certen sothe, as y yow say,</L>
<L>He put hyt in hys purce &amp; yede hys way. <NOTE PLACE="foot">42 put] kest <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>A full gode wynde god hath hym sende,</L>
<L>Yn to Fraunce hyt can hym brynge. <NOTE PLACE="foot">44 can <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>A full gode schypp arrayed he <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Wyth marchaundyce and spycere.</L>
<L>Certen sothe, or he wolde reste,</L>
<L>He boght hys lemman of the beste;</L>
<L>He boght hur bedys, brochys &amp; ryngys,</L>
<L>Nowchys of golde &amp; many feyre thyng<HI REND="italic">ys;</HI> <MILESTONE N="50"/></L>
<L>He boght hur perry to hur hedd <NOTE PLACE="foot">51 to] tyl (yl <HI REND="italic">auf rasur) H.</HI></NOTE></L>
<L>Of safurs and of rubyes redd. <NOTE PLACE="foot">52 saphers <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Hys wyfe, þ<HI REND="italic">at</HI> was so trewe as ston,</L>
<L>He wolde, ware nothyng vpon. <MILESTONE N="58a."/></L>
<L>That was foly, be my fay, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>That fayrenes schulde trew loue betray! <NOTE PLACE="foot">56 fayred <HI REND="italic">H.</HI> tru luf <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>When he had boght all þ<HI REND="italic">at</HI> he wolde,</L>
<L>The marchand, ouyr the see he schulde;</L>
<L>The marchandys man to hys mayst<HI REND="italic">er</HI> dyd speke: <NOTE PLACE="foot">59 mayster dyd] master kon <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>»Oure dame ys peny let vs not forgete!« <MILESTONE N="60"/> <NOTE PLACE="foot">60 damys (peny <HI REND="italic">(ü. d. z. mit späterer hd. nachgetr.) H.</HI> late us neuyr <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>The marchaund swore be seynt Anne, <NOTE PLACE="foot">61 sayn <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝyt was that a leude bargan, <NOTE PLACE="foot">62 ys <HI REND="italic">H.</HI> bargyn <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>To bye owre dame a penyworth of wytt:</L>
<L>In all Fraunce y can not fynde hyt.</L>
<L>An olde ma<HI REND="italic">n</HI> in þe halle stode, <MILESTONE N="65"/> <NOTE PLACE="foot">65 And (!) <HI REND="italic">H.</HI> þe] <HI REND="italic">om. H.</HI></NOTE></L>
<L>The marchandys speche he vndurȝode. <NOTE PLACE="foot">66 marchand <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>The olde man to þe marchand can say:</L>
<L>»A worde of counsell y yow pray, <NOTE PLACE="foot">68 yow] þe <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>And y schall selle yow a penyworþ of wyt, <NOTE PLACE="foot">69 yow] þye (?) <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Yf ye take gode hede to hyt. <MILESTONE N="70"/> <NOTE PLACE="foot">70 ye t. g.] þou wyl take <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Telle me, marchand, be thy lyfe,</L>
<L>Whethyr haste þou a le<HI REND="italic">m</HI>man or a wyfe?« <NOTE PLACE="foot">72 Where þou has <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>»Syr, y haue bothe, as haue y reste, <NOTE PLACE="foot">73 Syr] <HI REND="italic">om. H.</HI> bothe] syr <HI REND="italic">add. H.</HI></NOTE></L>
<L>But my paramour loue y beste!« <NOTE PLACE="foot">74 lofe, o <HI REND="italic">aus</HI> u <HI REND="italic">corr. H.</HI></NOTE></L>
<L>Then seyde þe olde ma<HI REND="italic">n,</HI> w<HI REND="italic">ith</HI> owten were: <MILESTONE N="75"/> <NOTE PLACE="foot">75 seyde] sad (!) þo <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>»Do now, as y teche the here:</L>
<L>When þ<HI REND="italic">ou</HI> comyst ouyr þe salte fome,</L>
<L><PB N="120" REF="13"/>
Olde clothys then do the vpon,</L>
<L>To thy lemman that thou goo</L>
<L>And telle hur of all thy woo! <MILESTONE N="80"/> <NOTE PLACE="foot">80 And—all] Say <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Syke sore, do as y the say, <NOTE PLACE="foot">81 f. <HI REND="italic">sind irrthüm∣lich hinter</HI></NOTE></L>
<L>And telle hur, all þy gode ys loste away;</L>
<L>Thy schyp ys drownyd in the fom, <NOTE PLACE="foot">83 þe <HI REND="italic">H.</HI> þo <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>And all thy god ys loste the from. <NOTE PLACE="foot">84 slost <HI REND="italic">H.</HI></NOTE> <NOTE PLACE="foot">84 <HI REND="italic">gestellt CH.</HI></NOTE></L>
<L>When thou haste tolde hur soo, <MILESTONE N="85"/> <NOTE PLACE="foot">85 When] þat <HI REND="italic">add. H.</HI></NOTE></L>
<L>Then to þy weddyd wyfe thou go:</L>
<L>Whedyr helpyth þe bettur yn thy nede, <NOTE PLACE="foot">87 buttur (!) <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Dwelle w<HI REND="italic">ith</HI> hur, as Cryste the spede!«</L>
<L>The marchand seyde: »Wele must þ<HI REND="italic">ou</HI> fare!</L>
<L>Haue here thy peny, y haue my ware!« <MILESTONE N="90"/> <NOTE PLACE="foot">90 thy] þe <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>When he come ou<HI REND="italic">er</HI> the salte fome,</L>
<L>Olde clothys he dyd hym vpon.</L>
<L>Hys lemman lokyd forþe &amp; on hym see</L>
<L>And seyde to hur maydyn: »How lykyþ þe? <NOTE PLACE="foot">94 And] <HI REND="italic">om. H.</HI> to] tyl, 1 <HI REND="italic">aus</HI> h <HI REND="italic">corr. H.</HI> payes <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>My loue ys comyn fro beyonde the see, <MILESTONE N="95"/> <MILESTONE N="58b."/> <NOTE PLACE="foot">95 lefe <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Come hedur and see hym wyth þyn eye!« <NOTE PLACE="foot">96 Gon <HI REND="italic">od.</HI> Con <HI REND="italic">H.</HI> eye] ue <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>The maydyn seyde: »Be my fay,</L>
<L>He ys yn a febull array!«</L>
<L>»Go down, maydyn, in to the halle, <NOTE PLACE="foot">99 Go] Wend þe <HI REND="italic">H.</HI> doun, <HI REND="italic">darüber mit schwärserer tinte</HI> done <HI REND="italic">geschr. H.</HI> in] &amp; <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Yf thou mete the marchand w<HI REND="italic">ith</HI> alle, <MILESTONE N="100"/></L>
<L>And yf he spyrre aftyr me, <NOTE PLACE="foot">101 yf] <HI REND="italic">om. H.</HI> spyroȝt (!) <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Say, þou sawe me wyth non eye! <NOTE PLACE="foot">102 segh <HI REND="italic">H.</HI> ue <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Yf he wyll algatys wytt, <NOTE PLACE="foot">103 Yf] þat <HI REND="italic">add. H.</HI></NOTE></L>
<L>Say, in my chaumbyr y lye sore syke; <NOTE PLACE="foot">104 sor seke <HI REND="italic">schwarz aufgefrischt H.</HI></NOTE></L>
<L>Owt of hyt y may not wynne, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>To speke with none ende of my kynne,</L>
<L>Noþer w<HI REND="italic">ith</HI> hym nor w<HI REND="italic">ith</HI> none other,</L>
<L>Thowe he were myn own brother.« <NOTE PLACE="foot">108 Thowe] All yf <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>»Allas,« seyde the maydyn, »why sey ye soo? <NOTE PLACE="foot">109 quoth <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Thynke, how he helpyd yow owt of moche wo! <MILESTONE N="110"/> <NOTE PLACE="foot">110 how] on <HI REND="italic">H.</HI> helpyd þe <HI REND="italic">H.</HI> moche] þi <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Fyrste, when ye mett, wyth owt lesynge,</L>
<L>Youre gode was not worthe XX s<HI REND="italic">hillinge;</HI> <NOTE PLACE="foot">112 þy <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Now hyt ys worthe CCCC pownde, <NOTE PLACE="foot">113 CCCC] IX C <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Of golde and syluyr, that ys rounde.</L>
<L>Gode ys but a lante lone, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>Some tyme men haue hyt &amp; some tyme none. <NOTE PLACE="foot">116 þay han yt, <HI REND="italic">durchgestr. H.</HI></NOTE></L>
<L>Thogh all hys gode be gon hym froo, <NOTE PLACE="foot">117 þof <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Neuyr forsake hym in hys woo!«</L>
<L><PB N="121" REF="14"/>
»Go downe, maydyn, as y bydd thee, <NOTE PLACE="foot">119 Go] Wynd þe <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Thou schalt no lenger ellys dwelle w<HI REND="italic">ith</HI> me!« <MILESTONE N="120"/> <NOTE PLACE="foot">120 ell <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>The maydyn wente in to the halle,</L>
<L>There sche mett the marchand w<HI REND="italic">ith</HI> all: <NOTE PLACE="foot">122 sche] <HI REND="italic">om. H.</HI></NOTE></L>
<L>»Where ys my lemman, where ys sche?</L>
<L>Why wyll sche not come speke w<HI REND="italic">ith</HI> me?«</L>
<L>»Syr, y do the wele to wytt, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Yn hyr chaumbyr sche lyeth full syke; <NOTE PLACE="foot">126 lyges seke <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Out of hyt sche may not wynne, <NOTE PLACE="foot">127 not] mot (!) <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>To speke w<HI REND="italic">ith</HI> non ende of hur kynne, <NOTE PLACE="foot">128 sepeke, peke <HI REND="italic">ausgestr. H.</HI> no <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Nother w<HI REND="italic">ith</HI> yow nor w<HI REND="italic">ith</HI> non other, <NOTE PLACE="foot">129 yow] þe <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Thowe ye were hur owne brother!« <MILESTONE N="130"/> <NOTE PLACE="foot">130 ye] þou <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>»Maydyn, to my lemman that þou go <NOTE PLACE="foot">131 Mayd.] <HI REND="italic">om. H.</HI></NOTE></L>
<L>And telle hur, my gode ys loste me fro, <NOTE PLACE="foot">132 telle hur] say <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>My schyp ys drownyd in the fom</L>
<L>And all my gode ys loste me from. <NOTE PLACE="foot">134 And] <HI REND="italic">om. H.</HI></NOTE></L>
<L>A gentylman haue y slawe, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>Y dar not abyde the londys lawe. <NOTE PLACE="foot">136 dar] may <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Pray hur, as sche louyth me dere, <MILESTONE N="58c."/></L>
<L>As y haue ben to hur a trewe fere, <NOTE PLACE="foot">138 a] <HI REND="italic">danach</HI> þe maden, <HI REND="italic">ausgestr. H.</HI></NOTE></L>
<L>To kepe me preuy in hur chaumbyr,</L>
<L>That þe kyng<HI REND="italic">ys</HI> baylyes take me neuyr!« <MILESTONE N="140"/> <NOTE PLACE="foot">140 That þe] Thys <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>In to þe chaumbyr þe maydyn ys goon,</L>
<L>Thys tale sche tolde hur dame anone. <NOTE PLACE="foot">142 sche] he (!) <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>»In to þe halle, maydyn, wynde þ<HI REND="italic">ou</HI> downe <NOTE PLACE="foot">143 maden wend <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>And bydd hym, owt of my halle to goon, <NOTE PLACE="foot">144 And] <HI REND="italic">om. H.</HI> halle] redly <HI REND="italic">add. H.</HI></NOTE></L>
<L>Or y schall sende in to the towne <MILESTONE N="145"/> <NOTE PLACE="foot">145 wende <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>And make þe kyngys baylyes to come: <NOTE PLACE="foot">146 make] gar <HI REND="italic">H.</HI> 146 swore <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Y swere be god of grete renown,</L>
<L>Y wyll neuyr harbur þe kyngys felou<HI REND="italic">n</HI>!«</L>
<L>The maydyn wente in to the halle</L>
<L>Ant thus sche tolde the m<HI REND="italic">er</HI>chand alle. <MILESTONE N="150"/></L>
<L>The marchand sawe none oþer spede,</L>
<L>He toke hys leue and forthe he yede. <NOTE PLACE="foot">152 He] <HI REND="italic">om. H.</HI> and] <HI REND="italic">om. H.</HI> yede] <HI REND="italic">danach</HI> My chyp ys drounyd in þe fome, All my gode ys lost me frome, A jentyl man I haue sclawe, I may not abyde þe londys lawe, <HI REND="italic">kreuzweise durchgestr. H.</HI></NOTE></L>
<L>Lystenyth, lordyngys, curtes and hende, <NOTE PLACE="foot">153 Lystyns <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>For ȝyt ys the better fytt behynde!</L>
<L>Lystenyth, lordyngys, grete &amp; small! <MILESTONE N="155"/></L>
<L>The marchand ys now to hys own halle,</L>
<L>Of hys comyng hys wyfe was fayne, <NOTE PLACE="foot">157 hys] <HI REND="italic">mit schwächerer tinte ü. d. z. nachgetr. H.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="122" REF="15"/>
Anone sche come hym agayne. <NOTE PLACE="foot">158 Anone sche] Take doon hur hode. <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>»Husbonde«, sche seyde, »welcome ye be! <NOTE PLACE="foot">159 she, s <HI REND="italic">mit schwächerer tinte nachgetr.;</HI> e <HI REND="italic">mit derselben tinte aus</HI> o <HI REND="italic">corr. H.</HI></NOTE></L>
<L>How haue ye farde beyonde the see?« <MILESTONE N="160"/> <NOTE PLACE="foot">160 faryn, r <HI REND="italic">später nachgetr. H.</HI></NOTE></L>
<L>»Dame,« he seyde, »be goddys are,</L>
<L>All full febyll hath be my fare, <NOTE PLACE="foot">162 ben <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>All þe gode, þat eu<HI REND="italic">er</HI> was thyn &amp; myn,</L>
<L>Hyt ys loste, be seynt Martyn! <NOTE PLACE="foot">164 Martyn] dryghtyn, g <HI REND="italic">corr. aus? H.</HI></NOTE></L>
<L>In a storme y was bestadde, <MILESTONE N="165"/> <NOTE PLACE="foot">165 in stad <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>Was y neuyr halfe so sore adrad.</L>
<L>Y thanke hyt god, for so y may,</L>
<L>That euyr y skapyd on lyue away. <NOTE PLACE="foot">168 schepe <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>My schypp ys drownyd in the fom, <NOTE PLACE="foot">169 dyovnyd (!) <HI REND="italic">H.</HI></NOTE></L>
<L>And all my gode ys loste me from. <MILESTONE N="170"/> <NOTE PLACE="foot">170 And] <HI REND="italic">om. H.</HI></NOTE></L>
<L>A gentylman haue y slawe, <NOTE PLACE="foot">171 I haue <HI REND="italic">H. Mit</HI></NOTE></L>
<L>Y may not abyde the londys lawe. <NOTE PLACE="foot">172 <HI REND="italic">schliesst H.</HI></NOTE></L>
<L>I pray the, as thou louest me dere,</L>
<L>As thou art my trewe weddyd fere,</L>
<L>In thy chaumber þ<HI REND="italic">ou</HI> woldest kepe me dern!« <MILESTONE N="175"/></L>
<L>»Syr,« sche seyde, »no man schall me warne.</L>
<L>Be stylle, husbonde, sygh not so sore!</L>
<L>He þat haþe thy gode, may sende þe more.</L>
<L>Thowe all thy gode be fro the goo, <MILESTONE N="58d."/></L>
<L>I wyll neuyr forsake the in thy woo; <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Y schall go to the kyng &amp; to the quene</L>
<L>And knele before them on my kneen,</L>
<L>There to knele and neuyr to cese,</L>
<L>Tyl of the kyng y haue getyn þy pees.</L>
<L>I can bake, brewe, carde and spynne, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>My maydenys &amp; y can syluyr wynne,</L>
<L>Euyr, whyll y am thy wyfe,</L>
<L>To maynten the a trewe mannys lyfe!«</L>
<L>Certen sothe, as y yow say,</L>
<L>All nyght be hys wyfe he lay. <MILESTONE N="190"/></L>
<L>On the morne, or he forthe yede,</L>
<L>He kaste on hym a ryall wede,</L>
<L>He bestrode a full gode stede,</L>
<L>And to hys lemmans hows he yede.</L>
<L>Hys lemman lokyd forthe &amp; on hym see, <MILESTONE N="195"/></L>
<L>As he come rydyng ouyr the lee;</L>
<L>Sche put on hur a garment of palle</L>
<L>And mett the marchand in the halle;</L>
<L>Twyes or thryes, or euyr he wyste,</L>
<L><PB N="123" REF="16"/>
Trewly sche had hym kyste. <MILESTONE N="200"/></L>
<L>»Syr,« sche seyde, »be seynt John,</L>
<L>Ye were neuyr halfe so welcome home!«</L>
<L>Sche was a schrewe, as haue y hele,</L>
<L>There sche currayed fauell well.</L>
<L>»Dame,« he seyde, »be seynt John, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>Ȝyt ar not we at oon:</L>
<L>Hyt was tolde me beyonde the see,</L>
<L>Thou haste another leman þen me;</L>
<L>All þe gode, þ<HI REND="italic">at</HI> was thyn &amp; myne,</L>
<L>Thou haste geuyn hym, be seynt Martyn!« <MILESTONE N="210"/></L>
<L>»Syr, as Cryste bryng me fro bale,</L>
<L>Sche lyeth falsely, that tolde þe þ<HI REND="italic">at</HI> tale!</L>
<L>Hyt was thy wyse, that olde crate,</L>
<L>That neuyr gode worde by me spake!</L>
<L>Were sche dedd, god lene hyt wolde! <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Of the haue all my wylle y schulde;</L>
<L>Erly, late, lowde and stylle</L>
<L>Of the schulde y haue all my wylle!</L>
<L>Ye schall see, so muste y the,</L>
<L>That sche lyeth falsely on me!« <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Sche leyde a canvas on the flore,</L>
<L>Longe and large, styffe and store; <MILESTONE N="59a."/></L>
<L>Sche leyde ther on, w<HI REND="italic">ith</HI> owten lyte,</L>
<L>Fyfty schetys waschen whyte,</L>
<L>Pecys of syluyr, masers of golde; <MILESTONE N="225"/></L>
<L>The marchand stode, hyt to beholde;</L>
<L>He put hyt in a wyde sakk</L>
<L>And leyde hyt on the hors bakk;</L>
<L>He bad hys chylde: »Go be lyue</L>
<L>And lede thys home to my wyue!« <MILESTONE N="230"/></L>
<L>The chylde on hys way ys gon,</L>
<L>The marchande come aftyr anon,</L>
<L>He caste the pakk downe in the flore,</L>
<L>Longe and large, styf and store.</L>
<L>As hyt lay on the grounde, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>Hyt was wele worthe CCCC pownde.</L>
<L>They ondedyn the mouth aryght,</L>
<L>There they sawe a ryall syght.</L>
<L>»Syr,« sayde hys wyfe, »be the rode,</L>
<L>Where had ye all thys ryall gode?« <MILESTONE N="240"/></L>
<L>»Dame,« he seyde, »be goddys are,</L>
<L>Here ys thy penyworth of ware;</L>
<L>Yf thou thynke hyt not wele besett,</L>
<L>Gyf hyt a nother, can beware hyt bett!</L>
<L>All thys w<HI REND="italic">ith</HI> thy peny boght y, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>And therfore y gyf hyt the frely:</L>
<L>Do wyth all what so euyr ye lyste,</L>
<L><PB N="124" REF="17"/>
I wyll neuyr aske yow acowntys, be Cryste!«</L>
<L>The marchandys wyfe to hym can say:</L>
<L>»Why come ye home in so febull array?« <MILESTONE N="250"/></L>
<L>Then seyde the marchand sone ageyn:</L>
<L>»Wyfe, for to assay the, in certeyn:</L>
<L>For at my lemman was y before,</L>
<L>And sche by me sett lytyll store,</L>
<L>And sche louyd bettyr my gode þen me, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>And so, wyfe, dydd neuyr ye!«</L>
<L>To telle hys wyfe then he began,</L>
<L>All that gode he had takyn fro hys le<HI REND="italic">m</HI>man:</L>
<L>»And all was be cawse of thy peny;</L>
<L>Therfore y gyf hyt the frely, <MILESTONE N="260"/></L>
<L>And y gyf god a vowe thys howre,</L>
<L>Y wyll neuyr more haue paramowre, <MILESTONE N="59b."/></L>
<L>But the, myn own derlyng &amp; wyfe,</L>
<L>Wyth the wyll y lede my lyfe!«</L>
<L>Thus the marchandys care began to kele, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>He lefte hys folye euery dele</L>
<L>And leuyd in clennesse and honeste:</L>
<L>Y pray god, that so do we.</L>
<L>God, that ys of grete renowne,</L>
<L>Saue all the gode folke of þys towne! <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, as thou art heuyn kynge,</L>
<L>To the blys of heuyn owre soules brynge!</L>
</LG>
<CLOSER>Amen! Amen!</CLOSER>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="verse fragments">
<PB N="115" REF="18"/>
<HEAD>KLEINE PUBLICATIONEN AUS DER AUCHINLECK-HS.</HEAD>
<HEAD>III <NOTE N="1)" PLACE="foot">Vgl. bd. VII p. 101 ff. Ich benutze diese gelegenheit, um nachzutragen, dass zu II, C v. 105 f. fast wörtlich stimmt Athelston (Rel. ant. II p. 85 ff.) p. 90, v. 5 f.:
<LG>
<L>Sche may nowȝt out off chaumbyr wyn,</L>
<L>To speke with non ende of here kyn.</L>
</LG></NOTE>. Zwei fragmente von King Richard.</HEAD>
<HEADNOTE><P>Diese stücke stehen auf den beiden letzten blättern der Bd. VII p. 178 und 190 erwähnten Laing'schen fragmente der Auchinleck-hs. <NOTE N="2)" PLACE="foot">Wenn ich bd. VII p. 190 gesagt habe, es existirten nur zwei facsimiles aus der Auchinleck-hs., so übersah ich das in Michel's Horn et Rimenhild vor p. 341 stehende, welches den anfang von Horn Childe bietet.</NOTE>, welche sich jetzt im besitze der universitätsbibliothek in Edinburg befinden und mir durch die güte des herrn oberbibliothekar Small zugänglich waren. Sie sind noch ungedruckt und als bruchstücke der ältesten hs. des gedichtes für eine kritische ausgabe unentbehrlich. Die blätter sind theilweise sehr abgerieben und in folge dessen die lesung vielfach unsicher. Wer an einem hellen tage meinen abdruck mit der hs. collationirt, wird hie und da gewiss noch zu befriedigerenden resultaten gelangen.</P></HEADNOTE>
<DIV2 N="1" TYPE="verse fragment">
<HEAD>1) v. 1745-1918.</HEAD>
<LG>
<L>Þe kynge hi<HI REND="italic">m</HI> helde wel stille <MILESTONE N="1a"/> <NOTE PLACE="foot">1 kynge] k <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>. . . . . . . . . freyns kinge<HI REND="italic">s</HI> iuel wille <NOTE PLACE="foot">2 kinges] s <HI REND="italic">ü. d. z. nachgetr.</HI></NOTE></L>
<L>He . . dede of his tresore</L>
<L>&amp; bouȝt bestes to astore</L>
<L>He lete boþe salt &amp; slen <MILESTONE N="5"/></L>
<L>Þre þousend oxen &amp; of ken <NOTE PLACE="foot">6 &amp;] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>Schepe &amp; swine fele also</L>
<L>No . . . no couþe telle þo</L>
<L>Wiþ (?) . . . seuen to þousinde</L>
<L>He bouȝt also y finde <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Of fysches of foules of venisoun</L>
<L>Y ne can nouȝt telle þe resoun</L>
<L>Þe king of frau<HI REND="italic">n</HI>ce wiþ oute<HI REND="italic">n</HI> wene</L>
<L>Lay in þe cite of messene</L>
<L>&amp; þe king richard wiþ outen þe wal <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Vnder þe hous of þe ospital</L>
<L>Þe inglisch folk went i<HI REND="italic">n</HI> to þe chepeinge <NOTE PLACE="foot">17 inglisch] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; oft hent hard knokinges <NOTE PLACE="foot">18 herd] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>Þe . . . . . &amp; griffouns doun riȝtes</L>
<L>Slouȝ our Inglische kniȝtes <MILESTONE N="20"/></L>
<L>King richard herd of þis destau<HI REND="italic">n</HI>ce</L>
<L>&amp; pleyned hi<HI REND="italic">m</HI> to þe king of frau<HI REND="italic">n</HI>ce</L>
<L>&amp; he seyd he held no wardes</L>
<L>Of þe Inglysche teylardes <NOTE PLACE="foot">24 Inglysche] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>Chase þe griffouns ȝyf þou miȝt <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Of . . men getes tow no riȝt <NOTE PLACE="foot">26 Of] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>Quoþ king richard seþthorn;e it is so <NOTE PLACE="foot">27 Quod] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>Y wot wel what ichaue to do</L>
<L>Y schal me of hem so awreke</L>
<L>Þat men schal þ<HI REND="italic">er</HI> of wide speke <MILESTONE N="30"/></L>
<L><PB N="116" REF="19"/>
Cristemes is atime onest</L>
<L>Richard omovrd (?) wiþ riche fest</L>
<L>Wiþ . . ng (?) erl &amp; clerke (?) &amp; barouns <NOTE PLACE="foot">33 Wiþ] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>Was sett in his pauilouns <NOTE PLACE="foot">34 Was] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; were yserued wiþ plente <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Of mani a riche deynte</L>
<L>Þan com ern akniȝt on hast</L>
<L>Vnneþe he miȝt drawe his fnast</L>
<L>He fel on knes &amp; þus he seyd</L>
<L>Merci king richard for mari mayde <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Of freyns men &amp; of griffouns <NOTE PLACE="foot">41 griffouns] s <HI REND="italic">fragl.</HI></NOTE></L>
<L>Mi broþer liþ sleyn in þe toun</L>
<L>&amp; wiþ him liþ sleyn sexten</L>
<L>Of þine kniȝtes gode &amp; ken</L>
<L>To day &amp; . . stay ytold on rawe <MILESTONE N="1b"/> <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat six &amp; þritti þai han y slawe <NOTE PLACE="foot">46 six] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>Ful hastili teleþ ȝour Inglisch hep</L>
<L>Leue sire takeþ þer of kepe</L>
<L>Awreke ous sir manliche</L>
<L>Or we schal riȝt hastiliche <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Fle p<HI REND="italic">er</HI>iil ich vnder stonde</L>
<L>&amp; turn oȝan til Inglonde</L>
<L>Richard was wroþ &amp; peched mod</L>
<L>&amp; loked as he wer wode</L>
<L>Þe (?) table (?) wiþ his fot he smot <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Þat it fel on þe flore fot hot</L>
<L>&amp; seyd he wald be awreke in hest</L>
<L>He nold nouȝt wondy for cristes fest</L>
<L>Þe heyȝe day of cristenmesse</L>
<L>Þo gun hem armi more &amp; lesse <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Biforn went þe king richard</L>
<L>Þerl of salesbirie after ward</L>
<L>Þat was y cleped bi þat day</L>
<L>Sir willam þe long spay</L>
<L>Þerl of leicester &amp; of herford <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Swetelich suwed her lord</L>
<L>Erls barouns &amp; squiers</L>
<L>Bowe men . . eremen alblasters</L>
<L>Wiþ þe king þai gun reke</L>
<L>Of freyns &amp; griffouns to ben awreke <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Þe folk of þe cite aspied raþe</L>
<L>Þat þe Inglische com to don hem scaþe</L>
<L>&amp; schet hastiliche þe gate</L>
<L>Wiþ barres þat þai founde þ<HI REND="italic">er</HI> ate</L>
<L>&amp; (?) vrn on hast to þe wal <MILESTONE N="75"/></L>
<L>&amp; schoten wiþ speres &amp; wiþ springal <NOTE PLACE="foot">76 scheten] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; crid to our folk sau<HI REND="italic">n</HI>feyl</L>
<L>Goþ (?) hom dogges wiþ ȝour tayl <NOTE PLACE="foot">78 dogges] <HI REND="italic">über</HI> g <HI REND="italic">ein punkt.</HI></NOTE></L>
<L>For ȝour bost &amp; ȝour orgoyl</L>
<L>Man schal þrest in ȝour coyl <MILESTONE N="80"/></L>
<L>Þus þai misdeden &amp; mis seyd</L>
<L>&amp; king richard sore atreyd</L>
<L>Our king þat day for no nede</L>
<L>In batail no miȝt nouȝt spede</L>
<L>Aniȝt þe king &amp; his barouns <MILESTONE N="85"/> <NOTE PLACE="foot">85 Aniȝt] <HI REND="italic">sehr uns.; ich las erst</HI> Alaȝt.</NOTE></L>
<L>Went to her pauilouns</L>
<L>Who þat slept oþ<HI REND="italic">er</HI> woke</L>
<L>King richard no rest no toke</L>
<L>A morwen he of sent his . . aners <MILESTONE N="1c"/></L>
<L>&amp; of þe pors þe mariners <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Lordinges he seyd ȝe be wiþ me <NOTE PLACE="foot">91 be] <HI REND="italic">ü. d. z. geschrieben.</HI></NOTE></L>
<L>Our <HI REND="italic">con</HI>seyl owe to be priue</L>
<L>Alle we schul ous venge fonde</L>
<L>Wiþ queyntise &amp; wiþ strengþe of hond</L>
<L>Of þe freyns &amp; of þe griffouns <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Þat haue despised our naciouns</L>
<L>Ich haue a castel ich vnder stond</L>
<L>Of timber made of Inglond</L>
<L>Wiþ sex stages ful of turels</L>
<L>Wele y florist wiþ kirnels <MILESTONE N="100"/></L>
<L>Þer in ich &amp; mani akniȝt</L>
<L>Oȝeyn þe freyns wil held fiȝt</L>
<L>Mi castel schal haue a sornoun</L>
<L>It schal be hoten þe mate griffoun</L>
<L>Now mariners armi wele ȝour schippes <MILESTONE N="105"/></L>
<L>&amp; holdeþ vp our (!) manschippes</L>
<L>&amp; bi þe water half ȝe hem aseyl</L>
<L>&amp; we in þe lond half wil wiþ oute<HI REND="italic">n</HI> feyl</L>
<L>Joie ne comeþ þer neuer to me</L>
<L>Til ich of hem awreken be <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Þo men miȝt here y crie</L>
<L>A help god &amp; seynt marie</L>
<L>Þe mariners hem gun heyȝe</L>
<L>Boþe wiþ schippes &amp; wiþ galeyȝe</L>
<L>Wiþ ore &amp; seyl &amp; spere also <MILESTONE N="115"/></L>
<L>To ward þe cite þai gun go</L>
<L>Þe kniȝtes framed þat trecastel</L>
<L>Bifor þe cite on an hel</L>
<L>Þis yseyȝe þe king of frau<HI REND="italic">n</HI>ce</L>
<L>&amp; seyd no haue ȝe no dotau<HI REND="italic">n</HI>ce <MILESTONE N="120"/></L>
<L><PB N="117" REF="20"/>
Of þe Inglische cowardes</L>
<L>For þai no be bot mossardes</L>
<L>Drisses now ȝour mangunel</L>
<L>&amp; kestes to her tre castel</L>
<L>&amp; scheteþ to hem wiþ alblast <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Þe teyled doggen to agast</L>
<L>Now herkneþ of richard our king <NOTE PLACE="foot">127 N <HI REND="italic">verwischt.</HI></NOTE></L>
<L>. . hadde do born (!) in þe daweing</L>
<L>Targes &amp; hurdis his folk alle</L>
<L>Riȝt bifore þe cite walle <MILESTONE N="130"/></L>
<L>His ost he dede at ones crie</L>
<L>Men miȝt it here in to þe skie</L>
<L>Now lassee (!) cum freyns musardes <MILESTONE N="1d"/></L>
<L>&amp; ȝif bateyl to þe teylardes</L>
<L>Þe freyns folk hem armed alle <MILESTONE N="135"/></L>
<L>&amp; vrn anon vn to þe walle</L>
<L>Þai gun defendi &amp; þe Inglische aseyl</L>
<L>Þer bi gan astrong bateyl</L>
<L>Þe Inglische drouȝ wiþ alblast &amp; bowe</L>
<L>Þe freyns &amp; þe griffouns fast þai slowe <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Wiþ þat þe galeyes com to þe cite</L>
<L>&amp; hadde neyȝe won entre</L>
<L>Þai hadde so mined vnder þe walle</L>
<L>Þat mani a griffoun gan doun falle</L>
<L>Wiþ hoked aruwes &amp; quarels <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Fele fel out of þe turels</L>
<L>&amp; broken boþe legges &amp; arm</L>
<L>&amp; her neckes þat was non harm</L>
<L>Þe freyns com to her sour (!)</L>
<L>&amp; cast wild fir out of þe tour <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Y wot for soþe þer wiþ y wis</L>
<L>Þai brent &amp; slouȝ mani Inglische</L>
<L>Ac þe Inglische hem defended wele</L>
<L>Wiþ gode swerde of broun stiel</L>
<L>&amp; slouȝen of hem so gret chepes <MILESTONE N="155"/> <NOTE PLACE="foot">155 chepes] <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Þat þer lay michel folk to hepes</L>
<L>&amp; at þe lond gate þe kyng richard</L>
<L>Held his saut y liche hard</L>
<L>&amp; so manliche he tok on</L>
<L>Þat he no les of his men non <MILESTONE N="160"/></L>
<L>He loked biside him &amp; s . . . . . .</L>
<L>A kniȝt þat weued hi<HI REND="italic">m</HI> wiþ a glove</L>
<L>King richard com &amp; he him told</L>
<L>Tales on Inglis stout &amp; bold</L>
<L>A richard ich aspied now . . . . . <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Þing þat makeþ min hert liȝt</L>
<L>Her vp ich fond gate on</L>
<L>Þat no haue ward non</L>
<L>Þe folk is vrn to þe wat<HI REND="italic">er</HI> tour</L>
<L>For to don hem þer socour <MILESTONE N="170"/></L>
<L>Þer we may wiþ outen dent</L>
<L>Entri in verrament</L>
<L>Bliþe þe<HI REND="italic">r</HI> of was king richard <NOTE PLACE="foot">173 þe<HI REND="italic">r</HI>] r <HI REND="italic">ü. d. z. nachgetr.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; stouteliche priked þider ward</L>
<L>Wel mani kniȝt duhti of dede <MILESTONE N="175"/></L>
<L>After him priked on her stede</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 N="2" TYPE="verse fragment">
<HEAD>2) v. 2579-2762.</HEAD>
<LG>
<L>&amp; of whete grete plente <MILESTONE N="2a"/></L>
<L>Gold &amp; siluer &amp; oþer deynte</L>
<L>Of tresour no hade half þe mou<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>Þat in þat dromond was y founde</L>
<L>For it adreynt al in þe flod <MILESTONE N="5"/></L>
<L>Ar vncharged was half þe gode</L>
<L>Avau<HI REND="italic">n</HI>ced was al cristiante</L>
<L>For hadde þe dromond wiþ swiche plente <NOTE PLACE="foot">8 dromond] r <HI REND="italic">ü. d. s. geschr.</HI></NOTE></L>
<L>Y passed to acres fram king richard</L>
<L>An hundred winter after ward <MILESTONE N="10"/></L>
<L>For alle þe cristen vnder sonne</L>
<L>No hadde acres ben ywonne</L>
<L>Þus king richard wan þe dromond</L>
<L>Þurch godes help &amp; seynt edmond</L>
<L>King richard wiþ al his miȝt <MILESTONE N="15"/></L>
<L>To ward acres gan him diȝt</L>
<L>&amp; þouȝt wiþ queyntise &amp; ginne <NOTE PLACE="foot">17 wiþ] <HI REND="italic">schr uns., mit verweisungszcichen am rande nachgetr.</HI></NOTE></L>
<L>Þe holy lond for to winne</L>
<L>&amp; as he seyled to ward surrie</L>
<L>Our king was warned bi a spie <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Hou þat þe folk of heþen lawe</L>
<L>A wel gret cheyn þai had don drawe</L>
<L>Ouer þe hauen of acres fers</L>
<L>&amp; was y fastned in to pilers</L>
<L>Þat no schip schuld in winne <MILESTONE N="25"/></L>
<L>No þai nouȝt out þat were wiþ inne <NOTE PLACE="foot">26 No] o <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="118" REF="21"/>
&amp; þer fore seuen ȝer &amp; more</L>
<L>Al cristen kinges layen þore</L>
<L>&amp; wiþ gret hunger suffred peyine (!)</L>
<L>For letting of þat ich cheyme <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Þo richard herd þis tiding</L>
<L>For ioie his hert bigan to spring</L>
<L>&amp; swore &amp; seyd in his þouȝt</L>
<L>A cheyn schuld hem help nouȝt <NOTE PLACE="foot">34 cheyn] <HI REND="italic">sehr uns.</HI></NOTE></L>
<L>A swiþe strong galay he tok <MILESTONE N="35"/></L>
<L>&amp; trenchemer so seyt þe bok</L>
<L>Stered his galaye riȝt euen</L>
<L>Al amidward þe hauen</L>
<L>Were þe mariners sauȝt or wroþe</L>
<L>He dede hem rowe &amp; sayly boþe <MILESTONE N="40"/></L>
<L>&amp; seyd who so feynteþ at þis nede</L>
<L>On iuel deþ be he dede <NOTE PLACE="foot">42 On iuel] n iu <HI REND="italic">uns.</HI> amour?</NOTE></L>
<L>Þ . . . . ye ȝede also swift</L>
<L>As . . . ale doþ bi þe lift</L>
<L>&amp; king richard þat was so gode <MILESTONE N="2b"/> <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Wiþ his ax afor schippe stode</L>
<L>&amp; whan he com ouer þe cheyne</L>
<L>He smot astrok wiþ miȝt &amp; mayn</L>
<L>Þe cheyne he smot on peces þre</L>
<L>&amp; boþe endes fel doun in þe se <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Þo alle his mariners v<HI REND="italic">er</HI>rament</L>
<L>Seyd þer (!) was anoble dent</L>
<L>&amp; for þe ioie of þis dede</L>
<L>Wel fast þe coppes about ȝede</L>
<L>Of gode winne piment &amp; clare <MILESTONE N="55"/></L>
<L>&amp; seyld to ward acre cite</L>
<L>Þo king richard out of his galye</L>
<L>Kast wilde fire in to þe sky</L>
<L>&amp; fer gregeys i<HI REND="italic">n</HI> to þe see</L>
<L>As al ofer weren he <MILESTONE N="60"/></L>
<L>His trumpes ȝede in his galye</L>
<L>Men miȝt it here i<HI REND="italic">n</HI> to þe skye</L>
<L>Tabours &amp; hornes sarzinays</L>
<L>Þe se brent al ofer gregeys</L>
<L>Þe sarrazins þat were i<HI REND="italic">n</HI> acres toun <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Run to þe walles gret . rau<HI REND="italic">n</HI>doun <NOTE PLACE="foot">66 .] <HI REND="italic">vielleicht</HI> i <HI REND="italic">ausradirt.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; of þat fare hadde gret wonder</L>
<L>For wilde fer brent aboue &amp; vnder</L>
<L>Þe cristen kinges princes &amp; pages</L>
<L>Erls barouns &amp; bondage <MILESTONE N="70"/></L>
<L>For þe coming of king richard</L>
<L>To þe see þai vrn aforward</L>
<L>To see richardes galaye seyl</L>
<L>His minstrels &amp; his riche parayl</L>
<L>For þai seye neuer swiche coming <MILESTONE N="75"/></L>
<L>To acres of no cristen king</L>
<L>King richard after þis m<HI REND="italic">er</HI>uayl</L>
<L>Went quic o lond sau<HI REND="italic">n</HI>feyl</L>
<L>Þe king ofarau<HI REND="italic">n</HI>ce (!) oȝain. hi<HI REND="italic">m</HI> cam</L>
<L>&amp; bi þe hond he hi<HI REND="italic">m</HI> nam <MILESTONE N="80"/></L>
<L>&amp; kist him wiþ gret anour</L>
<L>So dede mani an emp<HI REND="italic">er</HI>our</L>
<L>Alle þe kinges of cristiante</L>
<L>Þat þere hadde long y be</L>
<L>&amp; lay þer seuen ȝer in dolour <MILESTONE N="85"/> <NOTE PLACE="foot">85 dolour] d <HI REND="italic">corr. aus</HI> t.</NOTE></L>
<L>Him vnder feng wiþ gret honour</L>
<L>Þe erchebischop þat was of Pise</L>
<L>Dede king Richard his seruise</L>
<L>&amp; . . . . . . . . . . . . . . . . <MILESTONE N="2c"/></L>
<L>Into a pauiloun in priuete <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; teld him þer a reweful tale</L>
<L>O schrewed auentours mani &amp; fale</L>
<L>He seyd king richard now y her</L>
<L>Þis sege haþ last þis seuen ȝer</L>
<L>No may it be fro þe yheld <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Miche sorwe we han y þold</L>
<L>For we ne hadde no castel</L>
<L>Abouten ous no tour no wal</L>
<L>Bot a wide diche &amp; depe</L>
<L>We made ous wiþ in to kepe <MILESTONE N="100"/></L>
<L>Wiþ barbicans for þe nones</L>
<L>Heyȝe wrouȝt of hard stones</L>
<L>&amp; þo our diche was ymade</L>
<L>Salidoin þer of was glad</L>
<L>&amp; com to ous wiþ gret rout <MILESTONE N="105"/></L>
<L>&amp; bi sett ous al about</L>
<L>&amp; wiþ (!) markes þe monferau<HI REND="italic">n</HI>t</L>
<L>Þai leueþ in mahoun &amp; t<HI REND="italic">er</HI>uagau<HI REND="italic">n</HI>t</L>
<L>He was acristen king sum while</L>
<L>He doþ ous schame &amp; more gile <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Þan þe soudan &amp; alle his ost</L>
<L>Fader &amp; sone &amp; holy gost</L>
<L>Grau<HI REND="italic">n</HI>t hi<HI REND="italic">m</HI> grace of warld (!) schame</L>
<L>Markes feraunt bi his name</L>
<L>Our first bateyl sikerliche <MILESTONE N="115"/></L>
<L>Was swiþe strong &amp; dedliche</L>
<L>Wele fouȝten our cristen · kniȝtes</L>
<L>&amp; slouȝ mani of hem doun riȝtes</L>
<L><PB N="119" REF="22"/>
Our cristen hadde þe meystrie</L>
<L>Þe sarrains flowe wiþ wo &amp; crie <MILESTONE N="120"/></L>
<L>We slouȝ in þe fleing fel of hem þo</L>
<L>&amp; þai of ous fel al so</L>
<L>&amp; yschal tel ȝou bi what cas</L>
<L>To mani man it fel allas</L>
<L>As we dede þe sarrazins to dede <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Bifel so þat anoble stede</L>
<L>Outreyd fram a peynim</L>
<L>Þe cristen fast folwed him</L>
<L>Þe sarrazins seiȝe þai com</L>
<L>&amp; flowen oside alle &amp; som <MILESTONE N="130"/></L>
<L>&amp; com on ous wiþ strong fiȝt</L>
<L>&amp; slouȝ mani acristen kniȝt</L>
<L>Þat þer were lorn er we it . . . . <MILESTONE N="2d"/></L>
<L>Þe beste bodis . . . . . . . . . .</L>
<L>Þe erl of ferres of Ingland <MILESTONE N="135"/></L>
<L>No was non so douhti of hond</L>
<L>&amp; þemp<HI REND="italic">er</HI>our of almayn</L>
<L>&amp; Janine of pleynspeyne</L>
<L>Elleuen þousend of our meyne</L>
<L>Þus wer<HI REND="italic">e</HI> þer sleyn wiþ oute<HI REND="italic">n</HI> pite <MILESTONE N="140"/> <NOTE PLACE="foot">140 oute<HI REND="italic">n</HI>] <HI REND="italic">uns.</HI></NOTE></L>
<L>Þer of þe soudan was wel glade</L>
<L>A morwe a newe saut he made</L>
<L>He lete take alle cors</L>
<L>Boþe of man &amp; of hors</L>
<L>&amp; cast in water of our wel <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Ous to apoisen and to quel <NOTE PLACE="foot">146 and] <HI REND="italic">sehr uns.</HI></NOTE></L>
<L>No dede he neuer a wers dede</L>
<L>To cristen men for no nede</L>
<L>For þurch þat poisoun &amp; þ<HI REND="italic">e</HI> breþ <NOTE PLACE="foot">149 þ<HI REND="italic">e</HI>] þ<SUP>e</SUP> <HI REND="italic">hs.</HI></NOTE></L>
<L>Fourti þousend token her deþ <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Son after neweȝers tide</L>
<L>Anoþer cas ous gan bi tide</L>
<L>A schip com seyland bi þe see</L>
<L>Charged wiþ whete gret plente</L>
<L>Wiþ wild fer &amp; armour briȝt <MILESTONE N="155"/></L>
<L>To help þe sarrazins to fiȝt</L>
<L>Our folk tok to rede saunfayl</L>
<L>Þai wald wende þe schip to aseyl</L>
<L>&amp; so þai dede to our damage</L>
<L>Þe winde blewe wiþ gret rage <MILESTONE N="160"/></L>
<L>Þe sarrazins drouȝ vp her seyl</L>
<L>&amp; ouer seyled our folk sau<HI REND="italic">n</HI>feyl</L>
<L>Þat þer we lore sexti score</L>
<L>Þe best bodis þat wer ybore</L>
<L>Þat was þe gining of our care <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Þat we han hadde þis seuen ȝare</L>
<L>Ȝete þou schalt here wele more</L>
<L>Þat ous haþ agreued sore <NOTE PLACE="foot">168 agreued] agreu <HI REND="italic">sehr uns.</HI></NOTE></L>
<L>On seyn James day verrament</L>
<L>Þe sarrazins out of acres went <MILESTONE N="170"/></L>
<L>Wele a mile ous biside</L>
<L>&amp; sett pauilouns roume &amp; wide</L>
<L>&amp; soiournd þer wel long while</L>
<L>&amp; alle it was ous to bigile</L>
<L>Our cristen men þat wer<HI REND="italic">e</HI> wiȝt <MILESTONE N="175"/></L>
<L>Erl baroun squier &amp; kniȝt</L>
</LG>
<CLOSER><DATELINE>BRESLAU, <DATE>mai 1884.</DATE></DATELINE>
<SIGNED>E. Kölbing.</SIGNED></CLOSER>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="afterword">
<P>Nachwort. Nachdem in neuester zeit diese blätter durch herrn oberbiblio∣thekar Small auf chemischem wege gereinigt worden, hat mein freund, cand. med. Karl Marx in Edinburg die grosse güte gehabt, eine correctur meines abdruckes mit der hs. zur seite zu lesen, und hat dabei an einer anzahl stellen mehr ent∣ziffert, als mir seiner zeit gelingen wollte. Wenn trotzdem der künftige heraus∣geber des gedichtes auch seinerseits noch eine collation vornähme, so könnte diese mühwaltung für die feststellung des textes nur förderlich sein.</P>
<CLOSER><SIGNED>E. K.</SIGNED></CLOSER>
</DIV2>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="448" REF="23"/>
<HEAD>Die Assumptio Mariae in der schweifreimstrophe.</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>1.</HEAD>
<L>Who so bereȝ palm, þe tokne is þis, <MILESTONE N="73a."/></L>
<L>Þat in clene lif he is;</L>
<L>Þat is to vnderstonde:</L>
<L>Hit is tokning of loue,</L>
<L>Þat god hi<HI REND="italic">m</HI> haueȝ wraththe forȝoue, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>Þat bereȝ palm on honde.</L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>2.</HEAD>
<L>Þis is þe þridde þing,</L>
<L>Þat palm bitokneȝ wiȝouten lesing:</L>
<L>Whan man had palm inome,</L>
<L>Þat man haueȝ in his riȝt <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Þourgh þe vertu of godes miȝt</L>
<L>Hise enemis ouercome.</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>3.</HEAD>
<L>Þe ferthe þing is to wite,</L>
<L>Ase godes clerkes findeȝ iwrite,</L>
<L>No lesing hit ne is: <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Þe man, þat bereȝ palm aboute,</L>
<L>Alle hise enemis hi<HI REND="italic">m</HI> sschulle doute,</L>
<L>Godes baner hit is.</L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>4.</HEAD>
<L>Þat bitokneȝ, wiȝouten nay,</L>
<L>Þe palm on palmes sonenday, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Þat man is al aboue;</L>
<L>Ȝif a man is clene ischriue</L>
<L>And halt penaunce, hi<HI REND="italic">m</HI> is iȝiue,</L>
<L>Þan haueȝ he godes loue.</L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>5.</HEAD>
<L>Ȝif þi palm is riȝt inome, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Þan hauest þou ouercome</L>
<L>Þe fend Þourgh flessches fiȝt;</L>
<L>Þanne beȝ þin enemis ouercome,</L>
<L>And here miȝt hem is binome,</L>
<L>And þou bere palm ariȝt. <MILESTONE N="30"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>6.</HEAD>
<L>Forsothe, we here clerkes telle:</L>
<L>Alle þe fendes, þat beȝ in helle,</L>
<L>Beȝ in we<HI REND="italic">rr</HI>e and wrake, <NOTE PLACE="foot">v. 33 werre] wesse <HI REND="italic">ms.</HI></NOTE></L>
<L>Whan a cristeneman in londe</L>
<L>Bereȝ trewliche palm on honde <MILESTONE N="35"/></L>
<L>And haueȝ hise sinnes forsake.</L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>7.</HEAD>
<L>And Je<HI REND="italic">s</HI>u and his moder Marie</L>
<L>And alle here swete compaignie, <MILESTONE N="73b."/></L>
<L>Þat beȝ in heuene iset,</L>
<L>Beȝ glade whan we beȝ idiȝt, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>For to beren oure palm ariȝt,</L>
<L>And habben oure sennes bet.</L>
</LG>
<LG N="8">
<PB N="449" REF="24"/>
<HEAD>8.</HEAD>
<L>For palm of alle flour is p<HI REND="italic">ri</HI>s,</L>
<L>Of rose rode, of flour delis,</L>
<L>Þat to oure leuedi was sent; <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat oure leuedi was clene of lif,</L>
<L>Clene maiden and clene wif,</L>
<L>Bitokneȝ verraiment.</L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>9.</HEAD>
<L>And clene virgine ȝhe was also:</L>
<L>Þat is heiere þan þe two, <MILESTONE N="50"/></L>
<L>Wif oþer maidenhede.</L>
<L>For wo<HI REND="italic">m</HI>man mai lese virginite</L>
<L>Wiȝ wille and þout, so mot i<HI REND="italic">c</HI> þe!</L>
<L>Wiȝouten flesschlich dede.</L>
</LG>
<LG N="10">
<HEAD>10.</HEAD>
<L>But maidenhod mai nought bi lorn <MILESTONE N="55"/> <NOTE PLACE="foot">v. 55 nought] non <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Of no wo<HI REND="italic">m</HI>man, þat is iborn,</L>
<L>Wiȝouten mannes mone,</L>
<L>Ne no maiden wiȝ childe gon,</L>
<L>Ne neuer ȝite ne dede non,</L>
<L>Saue oure leuedi al one. <MILESTONE N="60"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>11.</HEAD>
<L>Ȝe was maiden and virgine</L>
<L>And bar a child wiȝouten pine,</L>
<L>Þat men clepeȝ Je<HI REND="italic">s</HI>us,</L>
<L>Þat in erthe man bicam</L>
<L>And bataille vndernam <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Aȝen þe fend for ous.</L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>12.</HEAD>
<L>Þise beȝ þe toknes, wiȝouten lesi<HI REND="italic">n</HI>g,</L>
<L>Whi Je<HI REND="italic">s</HI>u, heuene king,</L>
<L>Sente here palm into erthe;</L>
<L>For þere nas neuere wo<HI REND="italic">m</HI>man bore, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Neiþer after ne bifore,</L>
<L>Þat was so mochel wurthe.</L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>13.</HEAD>
<L>Oure swete leuedi milde and fre</L>
<L>—Ihered and heghed mote ȝhe be!—</L>
<L>Ȝhe make ȝoure blisses newe; <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Ȝhe tok þe palm, þat god here sente,</L>
<L>And into here chaumbre anon ȝhe we<HI REND="italic">n</HI>te</L>
<L>And dede on cloþes newe.</L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>14.</HEAD>
<L>Oure swete leuedi, maiden briȝt,</L>
<L>Knelede adoun anon riȝt <MILESTONE N="80"/></L>
<L>And seide here bileue,</L>
<L>And bad a bone to god in heuene,</L>
<L>For hise dereworhte names seuene</L>
<L>Þat no fend sscholde hire greue.</L>
</LG>
<LG N="15">
<HEAD>15.</HEAD>
<L>Wel owghte þanne al mankenne, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Þat habben ilein in dedli senne</L>
<L>Boþe dai and nyȝt,</L>
<L>Of þe fend to ben adrad,</L>
<L>Whan ȝhe swich a bone bad,</L>
<L>Þat bar þe king of miȝt. <MILESTONE N="90"/></L>
</LG>
<LG N="16">
<HEAD>16.</HEAD>
<L>Þo ȝhe hadde bede þat bede,</L>
<L>Ȝhe wente anon in þe stede</L>
<L>To sibbe and fremde ek,</L>
<L>And made hem come to gedere anon,</L>
<L>And to hem alle made here mon, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>And doelfulliche ȝhe spek;</L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>17.</HEAD>
<L>Ȝhe saide: »Je<HI REND="italic">s</HI>u, mi swete sone,</L>
<L>Nelle no lengere, ich here wone,</L>
<L>Swich sonde he haueȝ me sent</L>
<L>Bi an aungel, þat cam fram heuene <MILESTONE N="100"/></L>
<L>Wiȝ a ful milde steuene</L>
<L>And aȝen is went.</L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>18.</HEAD>
<L>And ich biseche ȝou p<HI REND="italic">ar</HI> charite</L>
<L>Alle, þat hider beȝ comen to me,</L>
<L>Boþe heghe and lowe, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>Ȝif ich habbe don vnriȝt,</L>
<L>Let me amenden be mi miȝt</L>
<L>And be mi geltes aknowe!«</L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>19.</HEAD>
<L>Alle, þat stouden here bi,</L>
<L>Of þo wordes were sori, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>For ȝhe was so hende,</L>
<L>And seide: »Leuedi, what is þi þowt?</L>
<L>Haue merci on vs and leue vs nowt!</L>
<L>Whi wiltou fram vs wende?</L>
</LG>
<LG N="20">
<HEAD>20.</HEAD>
<L>In muchel sorewe and muchel wo <MILESTONE N="115"/></L>
<L>Sschulle we liue, whan þou art go,</L>
<L>Boþe dai and niȝt.</L>
<L>Iblessed be þou, swete leuedi,</L>
<L>To vs þou hauest be ful redi,</L>
<L>To seruen vs day and niȝt!« <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>21.</HEAD>
<L>Þous þai saiden alle wiȝ tonge,</L>
<L>Þai wepen sore and honden wronge,</L>
<L>In herte hem was ful wo.</L>
<L>Þe poure þinges, þat seke weren,</L>
<L>Þo þai herden wiȝ here heren, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Þat ȝhe wolde go!</L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>22.</HEAD>
<L>Þanne saide oure swete leuedi</L>
<L>To alle þe þat stoden hire bi,</L>
<L>Þat wopen and wrongen:</L>
<L>»Ne wepeȝ nowt, holde ȝou stille! <MILESTONE N="130"/></L>
<L><PB N="450" REF="25"/>
Ich mot do mi sones wille,</L>
<L>I ne mai hit nowt wiȝstonde.«</L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>23.</HEAD>
<L>Hire herte armede oure leuedi briȝt</L>
<L>And gan to wepe anon riȝt</L>
<L>For pite, þat ȝe seghȝ. <MILESTONE N="135"/></L>
<L>Þo made þai alle reuliche mone</L>
<L>And bigonne to wepe ech one,</L>
<L>Alle þat stoden hire neghȝ.</L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>24.</HEAD>
<L>Þo kam sone seint Jon</L>
<L>And seghȝ oure leuedi make hire mon <MILESTONE N="140"/></L>
<L>And seide: »Mi leuedi dere,</L>
<L>Tel me, leuedi milde of mod:</L>
<L>Who haueȝ seid þe ouwt bote god?</L>
<L>Whi makest þou swuche chere?«</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>25.</HEAD>
<L>Marie answerede wiȝ milde steuene: <MILESTONE N="145"/></L>
<L>»John, me kam a sonde fram heuene</L>
<L>Bi an aungel briȝt;</L>
<L>Mi sone, þat bowghte man so dere,</L>
<L>Nelle no lengere. þat ich be here:</L>
<L>Iblessed be his miȝt! <MILESTONE N="150"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>26.</HEAD>
<L>Þerfore ich wepe and mai nowt bli<HI REND="italic">n</HI>ne,</L>
<L>For we sschullen parten atwinne,</L>
<L>Min herte armeȝ sore;</L>
<L>And wel fawe ich wolde see</L>
<L>Mi sone,—iblessed mote he be!— <MILESTONE N="155"/></L>
<L>I ne saughȝ him nowt wel ȝore!«</L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>27.</HEAD>
<L>Þo John herde, hou hit was,</L>
<L>He siȝte sore and saide: »Allas,</L>
<L>Hou goȝ þis worldes winne!</L>
<L>Leuedi, what sschal be mi red? <MILESTONE N="160"/></L>
<L>Certes, nou ich wolde bi ded,</L>
<L>Nou we sschulle p<HI REND="italic">ar</HI>ten atwinne!</L>
</LG>
<LG N="28">
<HEAD>28.</HEAD>
<L>Mi louerd, þat deide on rode tre,</L>
<L>In to heuene is went fram me,</L>
<L>Þat i ne mai wiȝ hi<HI REND="italic">m</HI> speke, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>And þou wult, leuedi, wende me fro?</L>
<L>Allas, allas, what me is wo,</L>
<L>Whi nelle myn herte breke!«</L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>29.</HEAD>
<L>»John,« quad oure leuedi þo,</L>
<L>»Þerfore be þou no þing wo! <MILESTONE N="170"/></L>
<L>To heuene ȝif ich am nome,</L>
<L>Ich wille biseche mi sone dere,</L>
<L>Þat þou ne sschalt nowt lo<HI REND="italic">n</HI>ge dwelle<HI REND="italic">n</HI> here,</L>
<L>To me þou sschalt come!«</L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>30.</HEAD>
<L>Þous our leuedi and saint John <MILESTONE N="175"/></L>
<L>Either to oþer maden here mon,</L>
<L>Als ȝhe stonden ifere:</L>
<L>Hou aiþer vpon oþer wep,</L>
<L>Who so tok þer of kep,</L>
<L>Pite hit was to here. <MILESTONE N="180"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<HEAD>31.</HEAD>
<L>Alle þe apostles weren went to p<HI REND="italic">re</HI>che,</L>
<L>In diuerse stedes, þe poeple to teche,</L>
<L>In bok als ȝhe moun here;</L>
<L>And alle he<HI REND="italic">m</HI> cam toknyng</L>
<L>Fram swete Je<HI REND="italic">s</HI>u, heuene kyng, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Þat þere þai comen ifere.</L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>32.</HEAD>
<L>Als god hit wolde for þe nones,</L>
<L>Alle þai comen þider at ones,</L>
<L>Ase manie als þere were,</L>
<L>Sauue seint Thomas of Ynde: <MILESTONE N="190"/></L>
<L>Wo was him! he was bihinde,</L>
<L>He ne was nowt þere.</L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>33.</HEAD>
<L>Anon ase þe apostles seghen,</L>
<L>Seint John wep wiȝ his eghen,</L>
<L>Þai weren amaid alle. <MILESTONE N="195"/></L>
<L>»John,« quad Peter, »leue fere,</L>
<L>Whi makst þous foule chere,</L>
<L>What is þe bifalle?«</L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>34.</HEAD>
<L>»Peter,« quad John, »iwis</L>
<L>Formest þou sschalt telle me þis: <MILESTONE N="200"/></L>
<L>Hou be ȝhe hider ilad?</L>
<L>Hou was ȝoure counseil inome,</L>
<L>Þat ȝhe beȝ alle hider icome,</L>
<L>Þat were so wide isprad?«</L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>35.</HEAD>
<L>Pet<HI REND="italic">er</HI> and hise felawes echon <MILESTONE N="205"/></L>
<L>Answereden seint John,</L>
<L>Ase manie ase þere were,</L>
<L>Þai saiden, þai hadde wonder alle</L>
<L>Of þe kas, þat was bifalle,</L>
<L>Hou þei comen þere. <MILESTONE N="210"/></L>
</LG>
<LG N="36">
<HEAD>36.</HEAD>
<L>»Nou wolle ich telle,« quad seint John,</L>
<L>»Wharfore ich make mi mon</L>
<L>And whi ich wepe so sore:</L>
<L>An aungel cam fram swete Je<HI REND="italic">s</HI>us</L>
<L>And to oure leuedi seide þous: <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Ȝhe ne sschal ben here na<HI REND="italic">m</HI>more.</L>
</LG>
<LG N="37">
<PB N="451" REF="26"/>
<HEAD>37.</HEAD>
<L>For no þing, þat mai bitide,</L>
<L>Ȝhe ne mot here no lengere abide</L>
<L>Ne libbe but daies þre.</L>
<L>Swich tiding haueȝ þe aungel brout <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Fram him, þat al þe werld had wrout:</L>
<L>Iblessed mote he be!</L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>38.</HEAD>
<L>Þerfore ȝhe beȝ hider isent,</L>
<L>To ben at here enterement,</L>
<L>Mi leuedi milde and fre. <MILESTONE N="225"/></L>
<L>Nou mowe ȝhe counforte me i<HI REND="italic">n</HI> þis kare,</L>
<L>Whan mi leuedi is fram me fare;</L>
<L>Welcome mote ȝe be!«</L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>39.</HEAD>
<L>Þo wiste þai, Je<HI REND="italic">s</HI>u sente hem þider,</L>
<L>And wenten forht alle to gider <MILESTONE N="230"/></L>
<L>To oure leuedi, and seiden þous:</L>
<L>»We beȝ at þi comaundement,</L>
<L>Hider to þe ous haueȝ isent</L>
<L>Þi sone swete Je<HI REND="italic">s</HI>us.«</L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>40.</HEAD>
<L>Þanne seide maiden Marie <MILESTONE N="235"/></L>
<L>To Pet<HI REND="italic">er</HI> and to his co<HI REND="italic">m</HI>paignie:</L>
<L>»Welcome mote ȝe be!</L>
<L>Iblessed wurht he dai and niȝt,</L>
<L>Mi sone Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝt,</L>
<L>Þat sente ȝhou hider to me! <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>41.</HEAD>
<L>And ich biseche ȝhou for his loue,</L>
<L>Mi sone, þat sit vs alle aboue,</L>
<L>Þat hider ȝou had isent,</L>
<L>Ne leteȝ no Iwes ful of enuye</L>
<L>Do mi bodi no vilainye, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>Whan þe soule is went!«</L>
</LG>
<LG N="42">
<HEAD>42.</HEAD>
<L>Þo oure leuedi þous hadde iseid,</L>
<L>In a bed ȝhe was ileid</L>
<L>And held hire þere ful stille;</L>
<L>Alle þe apostles seten hire bi <MILESTONE N="250"/></L>
<L>And lokeden oure swete leuedi,</L>
<L>To abide godes wille.</L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>43.</HEAD>
<L>Alle fillen aslepe echone,</L>
<L>Sauue oure swete leuedi alone;</L>
<L>No slep wiȝ here þ<HI REND="italic">er</HI> nas; <MILESTONE N="255"/></L>
<L>Drede of deȝ was in here þout,</L>
<L>Þerfore ȝhe ne slep nowt,</L>
<L>And no wonder his nas.</L>
</LG>
<LG N="44">
<HEAD>44.</HEAD>
<L>Of deȝ ȝhe moste ben adrad:</L>
<L>God, þat on þe rode was sprad, <MILESTONE N="74d."/> <MILESTONE N="260"/></L>
<L>Als telleȝ þe p<HI REND="italic">ro</HI>fecie,</L>
<L>Aȝens deȝ, þat was to come,</L>
<L>Er he was wiȝ Jues nome,</L>
<L>He was afered to die.</L>
</LG>
<LG N="45">
<HEAD>45.</HEAD>
<L>Holi writ telleȝ þous, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>Þat oure louerd, swete Je<HI REND="italic">s</HI>us,</L>
<L>Þat is so milde of mod,</L>
<L>For al his power and his miȝt</L>
<L>Of deȝ he was so sore afriȝt,</L>
<L>Þat he swatte blod. <MILESTONE N="270"/></L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>46.</HEAD>
<L>Þerfore Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝt</L>
<L>Sente adoun an aungel briȝt</L>
<L>To his moder, þer ȝe lai;</L>
<L>For ȝhe wiste wel þourgh his miȝt,</L>
<L>Þat ȝhe wolde ben afriȝt <MILESTONE N="275"/></L>
<L>Aȝen here deȝdai.</L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>47.</HEAD>
<L>Þe aungle liȝt doun bi here bed</L>
<L>And saide: »Marie, be nowt adred</L>
<L>Of deht, þat is neghȝ,</L>
<L>For nowt, þat þou sschalt here se! <MILESTONE N="280"/></L>
<L>Þous sente þi sone word bi me,</L>
<L>In heuene þat sit on heghȝ.«</L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>48.</HEAD>
<L>Quad oure leuedi milde and fre:</L>
<L>»Iblessed mote mi sone be,</L>
<L>Þat me þat sonde sente!« <MILESTONE N="285"/></L>
<L>And þe aungel, þat was so briȝt,</L>
<L>Tok his leue anon ariȝt</L>
<L>And in to heuene wente.</L>
</LG>
<LG N="49">
<HEAD>49.</HEAD>
<L>Aȝhens oure leuedi sscholde bi ded,</L>
<L>Al þe erthe quok for dred, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>And aft<HI REND="italic">er</HI> cam a þonder;</L>
<L>But oure leuedi dradde nowt,</L>
<L>For tiding, þat þe aungel had browt</L>
<L>Of al þat grete wonder.</L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>50.</HEAD>
<L>Sone after þat anon <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Þe apostles woken euerichon;</L>
<L>Þanne seide oure leuedi briȝt:</L>
<L>»Mi time comeȝ, þat i sschal fare</L>
<L>In to blisse out of þis kare:</L>
<L>Wakeȝ a litel whiȝt! <MILESTONE N="300"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>51.</HEAD>
<L>Bi toknes, þat ich habbe iherd and sein,</L>
<L>On slepe while ȝhe habben lein,</L>
<L>Ich wot, mi deȝ is neghȝ. <NOTE PLACE="foot">v. 303 I ich <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Iheried and heighed mot he worthe!</L>
<L>Swich tokne mi sone sente nouþe <MILESTONE N="305"/></L>
<L>Out of heuene on hegh.«</L>
</LG>
<LG N="52">
<PB N="452" REF="27"/>
<HEAD>52.</HEAD>
<L>Boþe niȝt and eke dai</L>
<L>Oure leuedi in here chaumbre lai,</L>
<L>To bide here sones wille;</L>
<L>And þe apostles were ful hende, <MILESTONE N="310"/></L>
<L>Nolde neuer on fram here wende,</L>
<L>But helden hem þere al stille.</L>
</LG>
<LG N="53">
<HEAD>53.</HEAD>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat þolede deȝ on tre,</L>
<L>For to maken vs alle fre,</L>
<L>Vpon gode fridai, <MILESTONE N="315"/></L>
<L>A compaignie wiȝ hi<HI REND="italic">m</HI> he nam,</L>
<L>And to his swete moder he cam</L>
<L>In chaumbre, þer ȝe lai.</L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>54.</HEAD>
<L>Þo swete Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝte</L>
<L>Was comen wiȝ his angles briȝte, <MILESTONE N="320"/></L>
<L>Þanne seide oure leuedi fre:</L>
<L>«Sone, blessed be þat stounde,</L>
<L>Þat ich ȝede wiȝ þe ibounde,</L>
<L>And welcome mote þou be!«</L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>55.</HEAD>
<L>»Moder«, quad swete Je<HI REND="italic">s</HI>u þo, <MILESTONE N="325"/></L>
<L>»Wiȝ me to heuene þou most go</L>
<L>Wiȝ al þis compaignie,</L>
<L>And wone þere wiȝouten ende</L>
<L>In þe blisse, þat haueȝ no<HI REND="italic">n</HI> ende,</L>
<L>But formest þou most die!« <MILESTONE N="330"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>56.</HEAD>
<L>Þanne seide oure leuedi Marie:</L>
<L>»Leue sone, let me nowt die,</L>
<L>Ich beseche þe!</L>
<L>Leue sone, for mi loue</L>
<L>Let mi deȝ be forȝoue, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>Ȝif hit mai so be!«</L>
</LG>
<LG N="57">
<HEAD>57.</HEAD>
<L>»Leue moder«, quad swete Je<HI REND="italic">s</HI>us,</L>
<L>»For sothe, hit mot nede be þous,</L>
<L>Þi deȝ maist þou nowt fle,</L>
<L>For al, þat liueȝ, al sschal die, <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Oþer elles, moder, ich moste lie,</L>
<L>And þat ne mai nowt be!«</L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>58.</HEAD>
<L>»Sone«, quad oure leuedi þo,</L>
<L>»Ase þou wult, ich wille al so;</L>
<L>But ich biseche þe, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>Let me neuere be so afriȝt,</L>
<L>Of þe fend to habbe no siȝt,</L>
<L>For þe loue of me!«</L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>59.</HEAD>
<L>»Moder«, quad Je<HI REND="italic">s</HI>u, «ne doute þe nowt,</L>
<L>Hit ne cam neuer in mi þowt, <MILESTONE N="350"/></L>
<L>Þat þou sscholdest habben a siȝt</L>
<L>Of no fend, ȝif ich mai,</L>
<L>But ioie and murthe, þat lesteȝ ay,</L>
<L>Boþe dai and niȝt!«</L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>60.</HEAD>
<L>Oure swete leuedi was glad þerfore <MILESTONE N="355"/></L>
<L>And blessed þe time, þat he was bore</L>
<L>And in hire bodi liȝte;</L>
<L>And mildeliche, wiȝouten pine,</L>
<L>Anon ȝe deide, þat swete virgine,</L>
<L>Þat bar þe king of miȝt. <MILESTONE N="360"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>61.</HEAD>
<L>And as hit telleȝ in þe bok,</L>
<L>Þe soule out of here bodi he tok,</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝte;</L>
<L>And wiȝ murthe of aungeles steuene</L>
<L>Hit was ibore to þe blisse of heuene, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>Þere alle murthes be diȝte.</L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>62.</HEAD>
<L>Þo þe soule of maide Marie</L>
<L>Wiȝ al þat faire compaignie</L>
<L>To heuene was iwent,</L>
<L>Alle þe apostles, þat þere were, <MILESTONE N="370"/></L>
<L>Leiden þe bodi vppon a bere</L>
<L>Þourgh godes comaundement.</L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>63.</HEAD>
<L>Þanne seide Je<HI REND="italic">s</HI>u anon:</L>
<L>»Pet<HI REND="italic">er,</HI> tak þine felawes echon,</L>
<L>And nimeȝ vp þe bere, <MILESTONE N="375"/></L>
<L>And ȝe sschulle finde a redi pahtȝ</L>
<L>Into þe val of Josephahtȝ,</L>
<L>And burieȝ mi moder þere!</L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>64.</HEAD>
<L>And a palm, þat ich here sente</L>
<L>Bi an aungel, þat to here wente, <MILESTONE N="380"/></L>
<L>To warn here, ȝe sscholde die,</L>
<L>John, þat palm þou sschalt bere,</L>
<L>Mi moderes bodi for to were</L>
<L>Fram Iwes ful of enuye!«</L>
</LG>
<LG N="65">
<HEAD>65.</HEAD>
<L>Þo Je<HI REND="italic">s</HI>u þous hadde iseid, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>Þe bodi, þat on þe bere was leid,</L>
<L>Þere hit lai al stille;</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u ȝaf hit his blessing</L>
<L>And steghȝ to heuene, þ<HI REND="italic">er</HI> he was ki<HI REND="italic">n</HI>g,</L>
<L>As hit was his wille. <MILESTONE N="390"/></L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>66.</HEAD>
<L>Wel oughte we, þat ben in erthe,</L>
<L>Were þai neuere so litel wurthe,</L>
<L>For to worsschipen louerd oure,</L>
<L>Whan swete Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of ruiȝt</L>
<L>Cam into erthe fram heuene liȝt, <MILESTONE N="395"/></L>
<L>His moder for to onoure.</L>
</LG>
<LG N="67">
<PB N="453" REF="28"/>
<HEAD>67.</HEAD>
<L>And who so nelle nowt be war,</L>
<L>To honoure þe moder, þat hi<HI REND="italic">m</HI> bar,</L>
<L>And his fader at nede,</L>
<L>Swete Je<HI REND="italic">s</HI>u, heuene kyng, <MILESTONE N="400"/></L>
<L>Haueȝ graunted hem luther ending</L>
<L>And sshort life to mede.</L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>68.</HEAD>
<L>And who so honureȝ be his miȝt</L>
<L>His fader and his moder ariȝt,</L>
<L>Als he sscholde do, <MILESTONE N="405"/></L>
<L>He sschal habbe ate byginning</L>
<L>Long lif and god endyng</L>
<L>And heuene blisse þer to.</L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>69.</HEAD>
<L>Þo Je<HI REND="italic">s</HI>u was to heuene went</L>
<L>And þe soule þider was sent, <MILESTONE N="410"/></L>
<L>Þanne seide seint John:</L>
<L>»Ga we don, as god vs het,</L>
<L>Ga we forhtȝ vpon oure fet</L>
<L>Wiȝ þis cors anon!«</L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>70.</HEAD>
<L>Foure apostles, þat þar were, <MILESTONE N="415"/></L>
<L>Token vp anon þe bere,</L>
<L>þei nolde no lengere dwelle;</L>
<L>Þei wenten þourghhout þe toun</L>
<L>Wiȝ a fair p<HI REND="italic">ro</HI>cessioun</L>
<L>Amang þo Iwes felle. <MILESTONE N="420"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>71.</HEAD>
<L>Þe Iwes, þ<HI REND="italic">a</HI>t weren godes fon,</L>
<L>Herden þe apostles singen echon</L>
<L>And senten for to enquere</L>
<L>Of þe noise, þat þai herde,</L>
<L>Wuche manere hit ferde, <MILESTONE N="425"/></L>
<L>And what noise hit were.</L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>72.</HEAD>
<L>Men tolde þe Iwes ful of enuie,</L>
<L>Þat hit was houre leuedi Marie,</L>
<L>Þat was boren þourgh þe toun</L>
<L>To buriing, richeliche idiȝt <MILESTONE N="430"/></L>
<L>And wiȝ mani torches liȝt,</L>
<L>Wiȝ fair p<HI REND="italic">ro</HI>cessioun.</L>
</LG>
<LG N="73">
<HEAD>73.</HEAD>
<L>Þan seide þe Iwes: »Ful mote he<HI REND="italic">m</HI> falle!</L>
<L>Þis is a gret despit wiht alle,</L>
<L>Þat ani man sschal here: <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Marie, þat bar þat foule traitour,</L>
<L>Sschal be bore wiȝ swich honur</L>
<L>Among us alle here!</L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>74.</HEAD>
<L>Ga we don hem sschame inow</L>
<L>And caste þe bere amiddes þe slow!« <MILESTONE N="440"/></L>
<L>And anon riȝt</L>
<L>A Iw laide hond vpon þe bare,</L>
<L>And al fast he cleuede þare</L>
<L>Þourgh vertu of godes miȝt.</L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>75.</HEAD>
<L>Oþer, þat comen, to don hire <MILESTONE N="445"/> sschame,</L>
<L>Wexen boþe blinde und lame:</L>
<L>Foule mote hem falle!</L>
<L>Blessed be þe king of miȝt,</L>
<L>Þat so sauede his moder riȝt</L>
<L>Amang þe Iwes alle! <MILESTONE N="450"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>76.</HEAD>
<L>Þe apostles hadde god game,</L>
<L>Þat þai ȝede so to sschame,</L>
<L>Al was here plei. <NOTE PLACE="foot">v. 453 <HI REND="italic">l.</HI> al ouer was h. p.?</NOTE></L>
<L>Þei were no þing agaste,</L>
<L>But songen euere iliche faste <MILESTONE N="455"/></L>
<L>And wenten forht here way.</L>
</LG>
<LG N="77">
<HEAD>77.</HEAD>
<L>Þe Iw, þat cleuede vpon þe bere,</L>
<L>Knew Pet<HI REND="italic">er,</HI> þat was þere,</L>
<L>And seide wiȝinne a stonde: <NOTE PLACE="foot">v. 459 An <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>»Bid þi lord, þat is so hende, <MILESTONE N="460"/></L>
<L>Deliure me vt of þis bende,</L>
<L>Þat ich am inne ibounde!«</L>
</LG>
<LG N="78">
<HEAD>78.</HEAD>
<L>Pet<HI REND="italic">er</HI> answerede þo</L>
<L>To hi<HI REND="italic">m,</HI> þat was ibounden so</L>
<L>And in sorewe browt: <MILESTONE N="465"/></L>
<L>»Þ<HI REND="italic">a</HI>t Je<HI REND="italic">s</HI>u, mi louerd, is ful of miȝt,</L>
<L>Nou þou miȝt se bi siȝt,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t þi bileue nis nowt!</L>
</LG>
<LG N="79">
<HEAD>79.</HEAD>
<L>Ȝif þou wilt bileue þis,</L>
<L>Þat Je<HI REND="italic">s</HI>u almiȝti is, <MILESTONE N="470"/></L>
<L>Þat deide vpon þe tre,</L>
<L>Is Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat our leuedi bar,</L>
<L>Ich wille bidden hi<HI REND="italic">m,</HI> als i dar, <NOTE PLACE="foot">v. 473 I ich <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Habbe mercy on þe.«</L>
</LG>
<LG N="80">
<HEAD>80.</HEAD>
<L>Þe Iw, þat hangede on þe bere <MILESTONE N="475"/></L>
<L>Amang alle, þat þere were,</L>
<L>Turnede anon his þought</L>
<L>And seide: »Ich bileue þis,</L>
<L>Þat Je<HI REND="italic">s</HI>u almiȝti is</L>
<L>And al þe werld made of nowt, <MILESTONE N="480"/></L>
</LG>
<LG N="81">
<PB N="454" REF="29"/>
<HEAD>81.</HEAD>
<L>And was boren of Marie,</L>
<L>And for þe poeple wolde die,</L>
<L>For me and oþer mo;</L>
<L>And bidde hi<HI REND="italic">m,</HI> ȝif his wille be,</L>
<L>Þat he habbe pite of me <MILESTONE N="485"/></L>
<L>And bringe me vt of wo!«</L>
</LG>
<LG N="82">
<HEAD>82.</HEAD>
<L>Anon rit in þat stede</L>
<L>Swete Je<HI REND="italic">s</HI>us herde his bede</L>
<L>And liured hi<HI REND="italic">m</HI> of bondes;</L>
<L>And he held hise hondes vprit <MILESTONE N="490"/></L>
<L>And þonked Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝt</L>
<L>Alle hise swete sondes.</L>
</LG>
<LG N="83">
<HEAD>83.</HEAD>
<L>Alle þe Iwes, þat þere were,</L>
<L>On hi<HI REND="italic">m</HI> þat hangede on þe bere,</L>
<L>In weie þer ȝe ȝede, <MILESTONE N="495"/></L>
<L>Spatten on hi<HI REND="italic">m</HI> anon riȝt,</L>
<L>For he leuede on godes miȝt,</L>
<L>And he ne tok non hede.</L>
</LG>
<LG N="84">
<HEAD>84.</HEAD>
<L>Pet<HI REND="italic">er</HI> bad hi<HI REND="italic">m</HI> gon and p<HI REND="italic">re</HI>che,</L>
<L>And þat he sscholde þe Iwes teche, <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Which was godes miȝt;</L>
<L>And he wente and was ful glad</L>
<L>To do, þat seinte Pet<HI REND="italic">er</HI> bad,</L>
<L>And bileued ariȝt.</L>
</LG>
<LG N="85">
<HEAD>85.</HEAD>
<L>His bileue was trist and god, <MILESTONE N="505"/></L>
<L>And ful wel he vnderstod,</L>
<L>Who browte hi<HI REND="italic">m</HI> out of wo,</L>
<L>And p<HI REND="italic">re</HI>chede, þat er þe þridde dai</L>
<L>He made leuen on godes lay</L>
<L>An hondred Iwes and mo. <MILESTONE N="510"/></L>
</LG>
<LG N="86">
<HEAD>86.</HEAD>
<L>Lete we nou þis miracle be</L>
<L>And of oure leuedi telle we</L>
<L>And of þe apostles echon,</L>
<L>Hou þai wenten bi a pahtȝ</L>
<L>Into þe val of Josephahtȝ <MILESTONE N="515"/></L>
<L>And buriede oure leuedi anon. <NOTE PLACE="foot">v. 516 An <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="87">
<HEAD>87.</HEAD>
<L>Þo oure leuedi was buried þere,</L>
<L>Alle þe apostles, þat þere were,</L>
<L>To þe cite þai ȝede;</L>
<L>And in þai wenten anon, <MILESTONE N="520"/> <NOTE PLACE="foot">v. 520 <HI REND="italic">l.</HI> And in þe temple?</NOTE></L>
<L>And were ful sori euerichon,</L>
<L>To murthe ȝhe toke non hede.</L>
</LG>
<LG N="88">
<HEAD>88.</HEAD>
<L>For er ȝhe passeden fram þe ston, <NOTE PLACE="foot">v. 523 passenden <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þer cam to hem an aungel anon</L>
<L>In þilke selue stede <MILESTONE N="525"/></L>
<L>And bad hem wende forht, to p<HI REND="italic">re</HI>che</L>
<L>And þe poeple for to teche,</L>
<L>Als ȝhe ere dede.</L>
</LG>
<LG N="89">
<HEAD>89.</HEAD>
<L>Litel mete þat dai ȝhe eten,</L>
<L>But at þe mete longe þai seten <MILESTONE N="530"/></L>
<L>And maden mourninde chere;</L>
<L>Euerich to oþer made his mone,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t oure leuedi was fram hem gone,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t was hem lef and dere.</L>
</LG>
<LG N="90">
<HEAD>90.</HEAD>
<L>While ȝhe seten in þat place, <MILESTONE N="535"/></L>
<L>Swete Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of g<HI REND="italic">ra</HI>ce</L>
<L>Kam þilke selue dai</L>
<L>Wiȝ cu<HI REND="italic">m</HI>paignie of aungeles briȝte,</L>
<L>And into Josephahtȝ he liȝte,</L>
<L>Þere oure leuedi lai. <MILESTONE N="540"/></L>
</LG>
<LG N="91">
<HEAD>91.</HEAD>
<L>Iblessed be hise names seuene!</L>
<L>He browte here soule vt of heuene</L>
<L>Into erthe amang mankenne;</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, as hit was his wille,</L>
<L>Wente to þe bodi al stille <MILESTONE N="545"/></L>
<L>And putte þe soule þer inne.</L>
</LG>
<LG N="92">
<HEAD>92.</HEAD>
<L>Þous swete Je<HI REND="italic">s</HI>us wis of red</L>
<L>Suffred his moder to be ded,</L>
<L>To fulfulle þe p<HI REND="italic">ro</HI>fecie,</L>
<L>For in þe bok hit is told, <MILESTONE N="550"/></L>
<L>Þat al þe world, ȝong and hold,</L>
<L>Al, þat liueȝ, sschal die.</L>
</LG>
<LG N="93">
<HEAD>93.</HEAD>
<L>Þerfore Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝt</L>
<L>Brouwte here soule fram heue liȝt</L>
<L>Whiȝ murthe of aungles steuene; <MILESTONE N="555"/></L>
<L>And soule and bodi and flessch and bon</L>
<L>Ȝhe was boren vp anon</L>
<L>In to þe blisse of heuene.</L>
</LG>
<LG N="94">
<HEAD>94.</HEAD>
<L>Þough a man miȝte dwelle,</L>
<L>Þer nis no man, þat mai telle <MILESTONE N="560"/></L>
<L>Þe ioie, in heuene was diȝt</L>
<L>Aȝenes oure leuedi briȝt and sschene,</L>
<L>And þere ȝhe was corouned qwene</L>
<L>Wiȝ Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝt.</L>
</LG>
<LG N="95">
<PB N="455" REF="30"/>
<HEAD>95.</HEAD>
<L>On of þe apostles þer was, <MILESTONE N="565"/></L>
<L>Þat was ihoten seint Thomas</L>
<L>And was boren in Hynde,</L>
<L>Kam to þe buriing ward</L>
<L>And brak his felawes foreward,</L>
<L>He was to longe bihinde. <MILESTONE N="570"/></L>
</LG>
<LG N="96">
<HEAD>96.</HEAD>
<L>And bi þe weie als he ȝhede</L>
<L>To Josephahtȝ, Thomas tok hede,</L>
<L>And wiȝ is eghen he seghȝ</L>
<L>Oure swete leuedi, seinte Marie,</L>
<L>Wiȝ Je<HI REND="italic">s</HI>u and his compaignie <MILESTONE N="575"/></L>
<L>To heuene where ȝhe steghȝ.</L>
</LG>
<LG N="97">
<HEAD>97.</HEAD>
<L>Seint Thomas was agast anon</L>
<L>Of hise felawes echon,</L>
<L>For he nas nowt þare;</L>
<L>He was asshamed, seint Thomas, <MILESTONE N="580"/></L>
<L>And ful sori þerfore he was</L>
<L>And in muchele care.</L>
</LG>
<LG N="98">
<HEAD>98.</HEAD>
<L>»Swete leuedi,« quad seint Thomas,</L>
<L>»At þi buriing nowt i nas,</L>
<L>As ich sscholde habbe be; <MILESTONE N="585"/></L>
<L>Þat ich bodiliche telle mai,</L>
<L>Þat ich saugh þe here to dai,</L>
<L>Som tokne send þou me!</L>
</LG>
<LG N="99">
<HEAD>99.</HEAD>
<L>But þou sende me som tokning,</L>
<L>Mine felawes wille leue no þing, <MILESTONE N="590"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t ich saugh þe here.</L>
<L>Help me, leuedi, leue lif,</L>
<L>Leste þer wexe bitwene vs strif,</L>
<L>Whan we comen ifere!«</L>
</LG>
<LG N="100">
<HEAD>100.</HEAD>
<L>Oure leuedi—blessed mote ȝhe be! <MILESTONE N="595"/></L>
<L>Of Thomas hadde gret pite,</L>
<L>In kare þat was ibounde;</L>
<L>Þe gerdel of hire middel smal,</L>
<L>Nowt a gobet þ<HI REND="italic">er</HI>of, but al,</L>
<L>Ȝhe let falle to grounde. <MILESTONE N="600"/></L>
</LG>
<LG N="101">
<HEAD>101.</HEAD>
<L>And Thomas was war of þat,</L>
<L>Vpon knowes þere he sat,</L>
<L>And þe gurdel he tok;</L>
<L>And oure leuedi steghȝ,</L>
<L>And nammore of hire he ne seghȝ, <MILESTONE N="605"/></L>
<L>As witnesseȝ holi bok.</L>
</LG>
<LG N="102">
<HEAD>102.</HEAD>
<L>Seint Thomas ne reste neuere on gronde,</L>
<L>Her he hadde hise felawes founden,</L>
<L>Þer þei seten on rowe;</L>
<L>And anon as ȝhe were mette, <MILESTONE N="610"/></L>
<L>Wiȝ feire wordes he hem grette</L>
<L>And mekede hi<HI REND="italic">m</HI> to he<HI REND="italic">m</HI> lowe.</L>
</LG>
<LG N="103">
<HEAD>103.</HEAD>
<L>Þe god apostel, seint John,</L>
<L>He spak to Thomas anon,</L>
<L>Þo he tok of hi<HI REND="italic">m</HI> hede, <MILESTONE N="615"/></L>
<L>And seide to hi<HI REND="italic">m:</HI> »Thomas of Hi<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>Euere more þou art bihi<HI REND="italic">n</HI>de:</L>
<L>Where were þou at þis nede?«</L>
</LG>
<LG N="104">
<HEAD>104.</HEAD>
<L>Þous þe apostel, seint John,</L>
<L>Blamede seint Thomas anon, <MILESTONE N="620"/></L>
<L>For he nas nowt þere.</L>
<L>And echon, þat euer þer was,</L>
<L>Alle blamede seint Thomas,</L>
<L>Ase manie als þer were.</L>
</LG>
<LG N="105">
<HEAD>105.</HEAD>
<L>Thomas of Hi<HI REND="italic">n</HI>de stod al stille <MILESTONE N="625"/></L>
<L>And let he<HI REND="italic">m</HI> habben al here wille</L>
<L>And seggen al here þout;</L>
<L>»Felawes,« quad Thomas, »so mot ich þe!</L>
<L>I saugh oure <HI REND="italic">leuedi</HI> latter, þan ȝhe, <NOTE PLACE="foot">v. 629 leuedi] <HI REND="italic">om. Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þerfore ne chideȝ me nowt!« <MILESTONE N="630"/></L>
</LG>
<LG N="106">
<HEAD>106.</HEAD>
<L>»Thomas, Thomas,« quad seint John,</L>
<L>»We laiden hire in a þrough of ston,</L>
<L>And þere we here lete:</L>
<L>Which manere miȝt hit be,</L>
<L>Þat þou here seghe latter þan we? <MILESTONE N="635"/> <NOTE PLACE="foot">v. 635 latter] tt <HI REND="italic">ausgekratzt.</HI></NOTE></L>
<L>We ne dede seththen but ete.«</L>
</LG>
<LG N="107">
<HEAD>107.</HEAD>
<L>»Felawes,« quad Thomas þo,</L>
<L>»Forsothe, ȝhe is þenne igo</L>
<L>And went ellesware!</L>
<L>Ich warne ȝhe wel, so mot ich þriue! <MILESTONE N="640"/> <NOTE PLACE="foot">v. 640 I ich <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þough ȝhe highen neuere so bliue,</L>
<L>Ȝhe ne sschulle nowt finde hire þare!«</L>
</LG>
<LG N="108">
<HEAD>108.</HEAD>
<L>»Þous þou ferdest,« quad Pet<HI REND="italic">er</HI> þo,</L>
<L>»Þo swete Je<HI REND="italic">s</HI>us was ago</L>
<L>And risen þourgh his miȝt: <MILESTONE N="645"/></L>
<L>Er þou haddest þiself ifounde</L>
<L>Wiȝ þin hond his bitter wonde,</L>
<L>Þou noldest nowt leuen hit riȝt.«</L>
</LG>
<LG N="109">
<PB N="456" REF="31"/>
<HEAD>109.</HEAD>
<L>»Pet<HI REND="italic">er,</HI>« quad Thomas, »so mot ich þe!</L>
<L>Ich leue miself bet þan þe, <MILESTONE N="650"/></L>
<L>Ich knowe oure leuedi ful wel;</L>
<L>Wiȝ boþe myn eghen ich hit seghȝ,</L>
<L>In to heuene where ȝhe steghȝ,</L>
<L>Boþe flesch and fel. <NOTE PLACE="foot">v. 654 flech <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="110">
<HEAD>110.</HEAD>
<L>And ich or trowede in mi þought, <MILESTONE N="655"/></L>
<L>Þat ȝe nolden leue me nowt,</L>
<L>And ich bad hire a bone:</L>
<L>Ȝhe sscholde sende me som toknyngh,</L>
<L>Þat ich was toward here burying,</L>
<L>And ȝhe graunted me sone. <MILESTONE N="660"/></L>
</LG>
<LG N="111">
<HEAD>111.</HEAD>
<L>Þer i sat vpon mi kne,</L>
<L>Leuedi, blessed mote ȝhe be,</L>
<L>Flour of wommen alle!</L>
<L>Þe gerdel, þat ȝhe werede in herthe—</L>
<L>Ihered and heghed mote ȝhe werthe!— <MILESTONE N="665"/></L>
<L>Bifore me ȝhe let falle.</L>
</LG>
<LG N="112">
<HEAD>112.</HEAD>
<L>And ȝif ȝhe nelleȝ nowt leue me,</L>
<L>Here ȝhe sschulleȝ sone ise,</L>
<L>I ne segge nowt amis.</L>
<L>Þe gerdel, þat ȝhe werede hereselue, <MILESTONE N="670"/></L>
<L>ȝhe sente tokne to ȝou twelue,</L>
<L>And, lo, here hit is!«</L>
</LG>
<LG N="113">
<HEAD>113.</HEAD>
<L>Þo seint John þe gerdel seghȝ,</L>
<L>He held vp boþe honden on heghȝ</L>
<L>And knelede adoun ful lowe, <MILESTONE N="675"/></L>
<L>And kuste þe gerdel anon riȝt,</L>
<L>Þo he hadde þeroffe a siȝt,</L>
<L>And seide: »þis gerdel ich knowe!</L>
</LG>
<LG N="114">
<HEAD>114.</HEAD>
<L>Mi god felawes,« quad seint John,</L>
<L>»In Josephaht, in þe ston, <MILESTONE N="680"/></L>
<L>Boþe were buried ifere;</L>
<L>Þo þe þrough was ischut,</L>
<L>Þe gerdel was aboute here knut:</L>
<L>Hou hit euere kam here?</L>
</LG>
<LG N="115">
<HEAD>115.</HEAD>
<L>I rede, we wenden and enquere, <MILESTONE N="685"/></L>
<L>Wheþer þe swete bodi be þere, <NOTE PLACE="foot">v. 686 þe] he <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þat bar swete Je<HI REND="italic">s</HI>us,</L>
<L>Oþer ȝhe is out of monument</L>
<L>Irisen and to heuene went,</L>
<L>Als Thomas telleȝ us! <MILESTONE N="690"/></L>
</LG>
<LG N="116">
<HEAD>116.</HEAD>
<L>Wende we þider alle twelue</L>
<L>And se we þe sothe oure selue,</L>
<L>Þanne mowe <HI REND="italic">we</HI> be ful bold; <NOTE PLACE="foot">v. 693 we] <HI REND="italic">om. Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝif ȝhe nis nowt in þe ston,</L>
<L>Þanne hit is lesing non, <MILESTONE N="695"/></L>
<L>Þat Thomas haueȝ vs told!«</L>
</LG>
<LG N="117">
<HEAD>117.</HEAD>
<L>Alle twelue were at on</L>
<L>And wenten to þe þrough of ston,</L>
<L>Þere oure leuedi was leid.</L>
<L>No þing in þe ston þer nas: <MILESTONE N="700"/></L>
<L>Þo wiste þai wel, þat soht hit was,</L>
<L>Þat Thomas hadde iseid.</L>
</LG>
<LG N="118">
<HEAD>118.</HEAD>
<L>»Lo! felawes,« quad Thomas þo,</L>
<L>»þe swete bodi is ago,</L>
<L>Þat hider was ibrowt; <MILESTONE N="705"/></L>
<L>For ȝe nolde nowt leue me,</L>
<L>Nou ȝe mowen ȝoureseluen se,</L>
<L>Þat ich ne gabbed nowt!«</L>
</LG>
<LG N="119">
<HEAD>119.</HEAD>
<L>Þo wenten alle þe apostles anon,</L>
<L>Alle abouten þe ston <MILESTONE N="710"/></L>
<L>And knouledyn adoun,</L>
<L>To honoure, þer þe bodi lai;</L>
<L>Al an houre of a dai</L>
<L>Þei leien in oreisoun.</L>
</LG>
<LG N="120">
<HEAD>120.</HEAD>
<L>And anon Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist <MILESTONE N="715"/></L>
<L>Sente a swithe gret mist <NOTE PLACE="foot">v. 716 gret] grest <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Aboute þe apostles twelue,</L>
<L>And echon in diuerse stede,</L>
<L>To p<HI REND="italic">re</HI>chen, ase þai here deden,</L>
<L>Was boren bi hi<HI REND="italic">m</HI>selue. <MILESTONE N="720"/></L>
</LG>
<LG N="121">
<HEAD>121.</HEAD>
<L>Alle were awondred in here þowt,</L>
<L>Hou sone ȝhe were atwinne ibrowt,</L>
<L>And no wonder hit nas;</L>
<L>But swete Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝt,</L>
<L>Þat made boþe dai and niȝt, <MILESTONE N="725"/></L>
<L>Ase he wolde, al so hit was.</L>
</LG>
<LG N="122">
<HEAD>122.</HEAD>
<L>Iblessed be he, swete Je<HI REND="italic">s</HI>us,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">a</HI>t swich a loue had kud vs <NOTE PLACE="foot">v. 728 þour <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þour<HI REND="italic">gh</HI> his mochel miȝt,</L>
<L>To crownen a womman of oure ki<HI REND="italic">n</HI>de! <MILESTONE N="730"/></L>
<L>Qwene in heuene: habbeȝ hit i<HI REND="italic">n</HI> mi<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>And serueȝ god ariȝt!</L>
</LG>
<LG N="123">
<PB N="457" REF="32"/>
<HEAD>123.</HEAD>
<L>A gret loue he kudde vs anoþer:</L>
<L>He bicam in erthe oure broþer,</L>
<L>And oure fader he is <MILESTONE N="735"/></L>
<L>And bowte vs out of seruage</L>
<L>And ȝaf ous to oure heritage</L>
<L>Heueneriches blis.</L>
</LG>
<LG N="124">
<HEAD>124.</HEAD>
<L>Wel owte we be blithe of mod:</L>
<L>Heuene is oure þourgh ki<HI REND="italic">n</HI>de of blod, <MILESTONE N="740"/></L>
<L>Oure and oure childre;</L>
<L>Swete Je<HI REND="italic">s</HI>u deide þerfore</L>
<L>And bowte hit, þo hit was lore <NOTE PLACE="foot">v. 743 þo] to <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þourgh trespas of oure eldre.</L>
</LG>
<LG N="125">
<HEAD>125.</HEAD>
<L>He were a fol, þat miȝte chese <MILESTONE N="745"/></L>
<L>And wolde þat heritage lese</L>
<L>For loue of worldes winne!</L>
<L>Ech man, ase forht as he mai,</L>
<L>Þenk vpon domes dai</L>
<L>And sschome dedli sinne! <MILESTONE N="750"/></L>
</LG>
<LG N="126">
<HEAD>126.</HEAD>
<L>Nou habbe ȝe herd þe resoun</L>
<L>Of þe swete assu<HI REND="italic">m</HI>psioun</L>
<L>Of oure leuedi hende.</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat is here swete sone,</L>
<L>Ȝiue ous g<HI REND="italic">ra</HI>ce, forto wone <MILESTONE N="755"/></L>
<L>In ioie, þat neuere schal ende!</L>
</LG>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="43" REF="33"/>
<HEAD>[On þe seuen dedly] sinnes. <MILESTONE N="70a" UNIT="f."/> <NOTE PLACE="foot">On—dedly <HI REND="italic">mit dem abgeschnittenen oberen rande des blattes verloren.</HI></NOTE></HEAD>
<LG>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat for vs wolde die</L>
<L>And was boren of maiden Marie,</L>
<L>Forȝiue vs, louerd, oure misdede</L>
<L>And help vs ate oure moste nede!</L>
<L>To þo, þat habben laiser to dwelle, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>Of holi writ ich wole ȝou telle,</L>
<L>And alle, þat taken þer to hede,</L>
<L>God wille quiten al here mede!</L>
<L>Þer beȝ dedli sinnes seuene,</L>
<L>Þat letteȝ man to come to heuene, <MILESTONE N="10"/></L>
<L>And Je<HI REND="italic">s</HI>u Cristes hestes ten,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> children and wimmen and men <NOTE PLACE="foot">v. 12 wimmen <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Of twelue winter elde and more</L>
<L>After holi cherche lore</L>
<L>Euerichone þai sscholden knowe, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>—But to lerne þai beȝ to slowe—</L>
<L>And þe Pat<HI REND="italic">er</HI> n<HI REND="italic">oste</HI>r and þe Crede,</L>
<L>Þer offe ȝe sscholden taken hede,</L>
<L>On Englissch to segge, what hit were,</L>
<L>Als holi cherche ȝou wolde lere; <MILESTONE N="20"/></L>
<L>For hit is to þe soules biheue,</L>
<L>Ech man to knowen his bileue,</L>
<L>And also ȝe sscholden habben i<HI REND="italic">n</HI> minde,</L>
<L>Cristene men, þat were kynde,</L>
<L>Godes passion, biter als galle, <MILESTONE N="25"/> <NOTE PLACE="foot">v. 25 biter biter <HI REND="italic">L[aing].</HI></NOTE></L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> he þolede for vs alle,</L>
<L>To sturen out of dedli sinne;</L>
<L>Of þise þinges ich wille begi<HI REND="italic">n</HI>ne;</L>
<L>Þat ich habbe here isaid,</L>
<L>Let hit in ȝoure hertes be leid, <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Poure and riche, ȝonge and old,</L>
<L>And ȝe sscholle here hit itold! <NOTE PLACE="foot">v. 32 it <HI REND="italic">L.</HI> itold] it <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>We sschulle be knowe to Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist</L>
<L>And to his moder Marie</L>
<L>And to alle halewen <MILESTONE N="35"/></L>
<L>And merci hem crie, <NOTE PLACE="foot">v. 36 crie] cr <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Þat we habbeȝ hi<HI REND="italic">m</HI> agult,</L>
<L>In flessches luste oure lif ipult;</L>
<L>In pride we habben lad oure lif <MILESTONE N="70b" UNIT="f."/></L>
<L>And þourgh hete imaked strif, <MILESTONE N="40"/> <NOTE PLACE="foot">v. 40 here <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>In glotonie oure lif ilad</L>
<L>And oþer men þar to irad</L>
<L>Þourgh pride and þourgh glotonie,</L>
<L>We habben iliued in lecherie,</L>
<L>Boþe wiȝ dede and wiȝ þought <MILESTONE N="45"/> <NOTE PLACE="foot">v. 45 Boþe] Sothe <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Vnkyndeliche wiȝ mi bodi wrought; <NOTE PLACE="foot">v. 46 <HI REND="italic">l.</HI> our bodis.</NOTE></L>
<L>In nithe and onde we habben lein <NOTE PLACE="foot">v. 47 niche <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>And wiȝ oure tonges men islein, <NOTE PLACE="foot">v. 48 our <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>To coueitise oure hertes ȝiuen, <NOTE PLACE="foot">v. 49 coueteise <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>In pride of richesse for to liuen; <MILESTONE N="50"/></L>
<L>In sleuthe we habben founden ofte</L>
<L>And loked þe foule bodi softe.</L>
<L>Þise beȝ dedli sennes seuene, <NOTE PLACE="foot">v. 53 sinnes <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Þat letteȝ man to come to heuene.</L>
<L><PB N="44" REF="34"/>
Herkneȝ nou, wi<HI REND="italic">m</HI>men and men, <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Jesu Cristes hestes ten,</L>
<L>Þat we habben broken ofte</L>
<L>And loked þe foule bodi ful softe,</L>
<L>Nowt worsschiped god, as we sscholde,</L>
<L>In coueitise lad oure lif on molde, <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Euele iloked oure haliday,</L>
<L>Litel don, þat þer to lay, <NOTE PLACE="foot">v. 62 laye <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>In mo godes leued, þan in on,</L>
<L>In tales, in fantomes mani on,</L>
<L>On þe bok falsli sworen <MILESTONE N="65"/></L>
<L>And ofte fals witnesse boren;</L>
<L>Þefliche we habben þing istole <NOTE PLACE="foot">v. 67 habben] <HI REND="italic">mit verweisungszeichen am rande nachgetr.</HI></NOTE></L>
<L>And oþer mannes þefte ihole,</L>
<L>Boþe in ernest and in game</L>
<L>In ydel nemned godes name; <MILESTONE N="70"/> <NOTE PLACE="foot">v. 70 nemmed <HI REND="italic">L.</HI> godes n <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Houre emcristene we habben islawe <NOTE PLACE="foot">v. 71 eni cr. <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>And wiȝ oure tounge al to-drawe;</L>
<L>We habben in hoker and scorning</L>
<L>Oure emcristene driuen to heying. <NOTE PLACE="foot">v. 74 eni cr. <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Þese beȝ godes hestes ten: <MILESTONE N="75"/> <NOTE PLACE="foot">v. 75 Þise <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Herkneȝ, men and wi<HI REND="italic">m</HI>men, <NOTE PLACE="foot">v. 76 Herketh <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>And ȝe sschulle here on englissch iwis, <MILESTONE N="70c" UNIT="f."/></L>
<L>What ȝoure Pat<HI REND="italic">er</HI> n<HI REND="italic">oste</HI>r is:</L>
<L>Oure fader in heuene-riche,</L>
<L>Þi name be blessed euere iliche! <MILESTONE N="80"/></L>
<L>In þi kyngdom, louerd,</L>
<L>Þat milde art and stille,</L>
<L>Boþe in heuene and in erthe <NOTE PLACE="foot">v. 83 Boþe] Sothe <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Fulfeld be þi wille!</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, ful of grace, <MILESTONE N="85"/> <NOTE PLACE="foot">v. 85 <HI REND="italic">f. im Ms. als eine zeile geschr.</HI></NOTE></L>
<L>Louerd, þat al do mai,</L>
<L>Oure eueriches daies bred</L>
<L>Graunte vs, louerd, to dai,</L>
<L>And forȝiue vs, louerd,</L>
<L>Þat we habbeȝ agult, <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Als we forȝiueȝ oþer men,</L>
<L>In oure grace þ<HI REND="italic">at</HI> beȝ pult! <NOTE PLACE="foot">v. 92 our <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>In þe fendes fonding, louerd,</L>
<L>Ne let vs neuere dwelle!</L>
<L>Deliuere vs þourgh þi grace <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Fram þe pine of helle! AMEN.</L>
<L>On englissch þis is</L>
<L>Ȝoure Pat<HI REND="italic">er</HI> n<HI REND="italic">oste</HI>r, iwis;</L>
<L>Lestneȝ nou and taked hede,</L>
<L>And ich wille tellen ȝou ȝour Crede! <MILESTONE N="100"/> <NOTE PLACE="foot">v. 100 ȝour] r <HI REND="italic">von anderer hand später hinzugef.</HI></NOTE></L>
<L>We sschulle bileue on Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist,</L>
<L>Fader al-weldinge, <NOTE PLACE="foot">v. 102 weldinde <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Sscheppere of heuene and of erthe</L>
<L>And of alle þinge,</L>
<L>And in Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist, fader and sone, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>And oure louerd icoren,</L>
<L>Ikenned of þe holi gost</L>
<L>And of a maiden iboren;</L>
<L>Vnder Pounce Pilate</L>
<L>He þolede pines stronge, <MILESTONE N="110"/> <NOTE PLACE="foot">v. 110 pinis <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Vpon þe rode he was idon</L>
<L>And þolede deȝ wiȝ wronge;</L>
<L>His bodi was iburied</L>
<L>Amang þo Jues felle;</L>
<L>Als his swete wille was, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>He liȝte in to helle; <MILESTONE N="70d" UNIT="f."/></L>
<L>Þe soules, þat were hise,</L>
<L>He browghte hem out of sorewe,</L>
<L>And ros fram deþe to liue</L>
<L>Vpon þe þridde morewe. <MILESTONE N="120"/></L>
<L>To heuene he steyghȝ, þer he sit,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> al þe werld sschal diȝte,</L>
<L>Vpon his fader riȝt hond,</L>
<L>Oure louerd ful of miȝte.</L>
<L>At þe dai of jugement <MILESTONE N="125"/></L>
<L>He sschal comen to deme</L>
<L>Boþe þe quike and þe dede:</L>
<L>Ech man take ȝeme!</L>
<L>We sschulle bileue on þe holi gost,</L>
<L>And holi churche bileue, <MILESTONE N="130"/></L>
<L>And on alle halewen,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> no þing mai greue,</L>
<L>In remissioun of oure sinnes,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> we sschulle vprise</L>
<L>And come bifore Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> sschal be riȝt justice.</L>
<L>We sschulle come biforen him</L>
<L>Alle on domes dai,</L>
<L>And after habbe þe lif,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> sschal lasten ai. <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Gode men, so god me spede,</L>
<L>Þis is on englissch ȝoure Crede,</L>
<L><PB N="45" REF="35"/>
And a while ȝif ȝe wulle dwelle,</L>
<L>Þe Aue Marie ich wille ȝou telle:</L>
<L>Heil be þou, Marie, <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Leuedi ful of grace!</L>
<L>God is wiȝ þe, leuedi,</L>
<L>In heuene þou hauest a place! <NOTE PLACE="foot">v. 148 hanest <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Iblessed mote þou be,</L>
<L>Leuedi, of alle wi<HI REND="italic">m</HI>men, <MILESTONE N="150"/></L>
<L>And þe frut of þi wombe,</L>
<L>Iblessed be hit! Amen.</L>
<L>Amen is to seggen:</L>
<L>So mote hit be! <MILESTONE N="71a" UNIT="f."/></L>
<L>Þis is Pat<HI REND="italic">er</HI> n<HI REND="italic">oste</HI>r and Crede <MILESTONE N="155"/> <NOTE PLACE="foot">v. 155 is] <HI REND="italic">om. Ms.</HI></NOTE></L>
<L>And Marie Aue.</L>
<L>Nou habbe ȝe herd ȝoure bileue, <NOTE PLACE="foot">v. 157 Nou] Þou (þ <HI REND="italic">initiale) Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þat is maked to soule biheue;</L>
<L>Herkneȝ a while, ȝe, þat mowen,</L>
<L>And herkneȝ godes passioun, <MILESTONE N="160"/></L>
<L>Þat he þolede for man-kynde:</L>
<L>For godes loue, holdeȝ hit i<HI REND="italic">n</HI> minde!</L>
<L>In holi writ hit is told:</L>
<L>Þo Judas hadde Je<HI REND="italic">s</HI>u sold,</L>
<L>Þe Jeues token alle o red, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Þat swete Je<HI REND="italic">s</HI>u sscholde be ded,</L>
<L>And comen armed wiȝ lanterne liȝt</L>
<L>And nomen Je<HI REND="italic">s</HI>u al be niȝt</L>
<L>And ladden hi<HI REND="italic">m</HI> forht amang alle</L>
<L>In to Cayfases halle, <MILESTONE N="170"/></L>
<L>And þere he was wel euel idiȝt,</L>
<L>Til on þe morewe al þat niȝt.</L>
<L>On morewe, þo þat þe dai sprong,</L>
<L>Þei deden Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist wrong,</L>
<L>Bounden hise eȝghen and buffated hi<HI REND="italic">m</HI> <MILESTONE N="175"/> sore;</L>
<L>And ȝit he þolede mochele more:</L>
<L>Iwes, ful of pride and hete,</L>
<L>In his visage gonne spete.</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, for þat foule despit,</L>
<L>Þat hente þi bodi, þat was so whit, <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Ȝiue vs grace, þis dai to ende</L>
<L>In his seruise, þe fend to sschende!</L>
<L>In holi writ hit is ifounde:</L>
<L>Þere Je<HI REND="italic">s</HI>u stod vpon þe grounde,</L>
<L>Þo hit cam to p<HI REND="italic">ri</HI>me of dai, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Iwes dedin hi<HI REND="italic">m</HI> gret derai:</L>
<L>Bifore þe maistres of þe lawe</L>
<L>As a þef he was idrawe;</L>
<L>Here and þere he was ipult,</L>
<L>And swete Je<HI REND="italic">s</HI>u, he ne hadde no gult, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>But al þe sorewe, þat he was i<HI REND="italic">n</HI>ne,</L>
<L>Al to gidere was for oure si<HI REND="italic">n</HI>ne! <MILESTONE N="71b" UNIT="f."/> <NOTE PLACE="foot">v. 192 our <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, for þat foule derai,</L>
<L>Þat þou hentest at p<HI REND="italic">ri</HI>me of dai,</L>
<L>Ȝiue vs g<HI REND="italic">ra</HI>ce, of si<HI REND="italic">n</HI>ne arise <MILESTONE N="195"/></L>
<L>And enden in þi swete seruise! <NOTE PLACE="foot">v. 196 þi] his <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þous telleȝ þise wise men of lore,</L>
<L>Þat Je<HI REND="italic">s</HI>u þolede for vs more:</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u þolede for to binde</L>
<L>At vndren hise honden hi<HI REND="italic">m</HI> bihinde <MILESTONE N="200"/></L>
<L>To a piler, and beten faste,</L>
<L>While þe scourges wolden laste.</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u for þat mochele sorewe,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> he tholede, oure soules to borewe, <NOTE PLACE="foot">v. 204 our <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Brenge vs out of dedli si<HI REND="italic">n</HI>ne <MILESTONE N="205"/></L>
<L>And alle, þat liggen ibounden þer i<HI REND="italic">n</HI>ne!</L>
<L>In holi writ hit telleȝ þous:</L>
<L>Wel more þolede swete Je<HI REND="italic">s</HI>us;</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u þolede at middai,</L>
<L>And nowt ones saide nai, <MILESTONE N="210"/></L>
<L>Iwes nailen him on þe rode</L>
<L>For oure gult and for oure gode, <NOTE PLACE="foot">v. 212 our <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>And wel mildliche he let <NOTE PLACE="foot">v. 213 midliche <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þurle his hondes and his fet.</L>
<L>His heued was crouned, þat was sene, <MILESTONE N="215"/></L>
<L>Wiȝ sscharpe thornes and wiȝ kene,</L>
<L>Þat euerich þorn made a wonde; <NOTE PLACE="foot">v. 217 made] hadde <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þe stremes ronnen doun to grounde. <NOTE PLACE="foot">v. 218 our <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, for þo harde stoundes,</L>
<L>Þat þou þoledest, and bitter wondes, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Forȝiue vs, þat we habbeȝ agult, <NOTE PLACE="foot">v. 221 vs] <HI REND="italic">om. L.</HI></NOTE></L>
<L>And lete vs neuere in helle be pult!</L>
<L>Als telleȝ þe p<HI REND="italic">ro</HI>fecye,</L>
<L>A litel, er he sscholde dye,</L>
<L>Swete Je<HI REND="italic">s</HI>u, þo hit was non, <MILESTONE N="225"/></L>
<L>To his fader he bad a bon, <NOTE PLACE="foot">v. 226 had abon <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>He sscholde forȝiuen he<HI REND="italic">m</HI> þe gult,</L>
<L>þat hi<HI REND="italic">m</HI> hadden on rode ipult.</L>
<L>A bitter drinkke hi<HI REND="italic">m</HI> was iȝoue</L>
<L>Vpon þe rode for oure loue, <MILESTONE N="71c" UNIT="f."/> <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Þourgh counseil of þe Iwes alle,</L>
<L><PB N="46" REF="36"/>
Aisil and galle menged wiȝ-alle; <NOTE PLACE="foot">v. 232 galle] swot <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat was wonded sore,</L>
<L>Tasted þer of and nolde na<HI REND="italic">m</HI>more.</L>
<L>At þat time, wiȝ outen bost, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>Swete Je<HI REND="italic">s</HI>u ȝald þe gost. <NOTE PLACE="foot">v. 236 goste <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>His swete bodi, þat was so whit,</L>
<L>Ȝit þai deden hit more despit:</L>
<L>Þe Iwes token hem to red,</L>
<L>Þo swete Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist was ded, <MILESTONE N="240"/></L>
<L>At his herte þai maden a wounde</L>
<L>Wiȝ a spere sscharpe igrounde;</L>
<L>In at his side þe spere rof,</L>
<L>Blod and water out þer drof;</L>
<L>Moste no þing leue wiȝ inne, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>And al to gidere for oure sinne.</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat hanged vpon þe rode</L>
<L>And deide þer on for oure gode,</L>
<L>Nowt for his gult, but for oure sinne,</L>
<L>Sende pees amang mankenne! <MILESTONE N="250"/></L>
<L>Þise clerkes, þat counne of letture, <NOTE PLACE="foot">v. 251 connue <HI REND="italic">L.</HI> lec∣ture <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Finden in holi script<HI REND="italic">ur</HI>e,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">at</HI> Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat al þe werld had wrought,</L>
<L>Heuene and erthe made of nowt,</L>
<L>Þo euensongtime was icome, <MILESTONE N="255"/></L>
<L>Doun of þe rode he was inome <NOTE PLACE="foot">v. 256 af <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Wiȝ Joseph and wiȝ oþer mo</L>
<L>Of hise desiples, þat were þo.</L>
<L>Þo oure swete leuedi seghȝ <NOTE PLACE="foot">v. 259 seighth <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>His bodi hangen on rode heghȝ, <MILESTONE N="260"/></L>
<L>His honden þurled and his fet,</L>
<L>Bittere teres and blodi he let.</L>
<L>For þo bittere teres and smerte,</L>
<L>Þat comen fram his moder herte, <NOTE PLACE="foot">v. 264 moder] mo <HI REND="italic">durch ein loch im perg. verletzt.</HI></NOTE></L>
<L>Biseche we hi<HI REND="italic">m,</HI> ȝif his wille be, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>He ȝiue vs grace, helle to fle <MILESTONE N="71d" UNIT="f."/></L>
<L>And in heuene to habben a place,</L>
<L>Þat we moten sen his face!</L>
<L>In holi writ hit is irad,</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat on þe rode was sprad, <MILESTONE N="270"/></L>
<L>Þo he hadde þoled his wo</L>
<L>And þe dai was al ago,</L>
<L>In holi writ hit is iseid,</L>
<L>In sepulcre he was ileid,</L>
<L>And, als we here þise clerkes telle, <MILESTONE N="275"/></L>
<L>He liȝte adoun and herewede helle,</L>
<L>And tok out Adam and Eue</L>
<L>And alle þo, þat hi<HI REND="italic">m</HI> were leue.</L>
<L>Þo he hadde browt he<HI REND="italic">m</HI> out of sorewe,</L>
<L>He ros fram deþe þe þridde morewe, <MILESTONE N="280"/></L>
<L>To heuene he steighȝ þourgh his miȝt,</L>
<L>Þat al þe werld sschal deme and diȝt,</L>
<L>Euere more þere to wone,</L>
<L>Sohtfast god, fader and sone.</L>
<L>Biseche we þanne god in heuene, <MILESTONE N="285"/></L>
<L>For hise blessed names seuene,</L>
<L>Þat made boþe mone and sterre,</L>
<L>Sende pees, þere is werre,</L>
<L>And ȝiue cristenemen grace,</L>
<L>In to þe holi lond to pace <MILESTONE N="290"/></L>
<L>And sle Sarazins, þat beȝ so riue, <NOTE PLACE="foot">v. 291 saraxins <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>And lete be cristenemen on liue</L>
<L>And saue þe pes of holi cherche</L>
<L>And ȝiue vs g<HI REND="italic">ra</HI>ce so to werche,</L>
<L>Þat we mowen gode acountes make <MILESTONE N="295"/> <NOTE PLACE="foot">v. 295 acomttes <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Of þat god vs haueȝ itake, <NOTE PLACE="foot">v. 296 hanez <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>At þe dom whan he sschal stonden</L>
<L>Wiȝ blodi sides, fet and honden,</L>
<L>And parten al þe werld a two,</L>
<L>Þat on to wele, þat oþer to wo; <MILESTONE N="300"/></L>
<L>For, als we here clerkes telle,</L>
<L>Þat o part, iwis, sschal to helle, <MILESTONE N="72a" UNIT="f."/></L>
<L>And, forsothe, ȝif þai lie,</L>
<L>Þanne lieȝ þe p<HI REND="italic">ro</HI>fecie;</L>
<L>And þat oþer part sschal wende <MILESTONE N="305"/></L>
<L>In to blisse, þat haueȝ non ende; <NOTE PLACE="foot">v. 306 hanez <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>To þat blisse bringe vs he,</L>
<L>Þat is and was and euer sschal be!</L>
</LG>
<CLOSER>Amen.</CLOSER>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="47" REF="37"/>
<HEAD>VI. Das Vater unser.</HEAD>
<HEADNOTE><P>Dies gedicht findet sich bei Laing, a. a. o. p. 92 ff. abgedruckt, der jedoch die nur fragmentarisch erhaltenen verse, über die meine beschreibung der hs., bd. VII, p. 185 zu vergleichen ist, ganz mit stillschweigen übergeht. Der schluss fehlt. Diese paraphrase des Vater unser diente sicherlich demselben zwecke wie das vorher edirte denkmal. Dass sie in der hs. als no. XXII bezeichnet ist (vgl. bd. VII a. a. o.), erklärt sich sehr einfach daraus, dass die einzelnen abschnitte von no. XIX einzeln gezählt sind.</P></HEADNOTE>
<HEAD>Þe Pater noster vndo on englissh. <MILESTONE N="72a" UNIT="f."/> <NOTE PLACE="foot"><HI REND="italic">Die überschrift roth.</HI></NOTE></HEAD>
<LG>
<L>Alle, þat euer gon and riden,</L>
<L>Þat willeȝ godes merci abiden,</L>
<L>Lewede men, þat ne beȝ no clerkes,</L>
<L>Þo þat leuen on godes werkes,</L>
<L>Lesteȝ, and ȝe sschollen here, iwis, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>What ȝoure Pat<HI REND="italic">er</HI> n<HI REND="italic">oste</HI>r is!</L>
<L>Ech man here of take hede:</L>
<L>Godiliche while Je<HI REND="italic">s</HI>u ȝede</L>
<L>In erthe wiȝ his apostles twelue,</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist made hit hi<HI REND="italic">m</HI> selue, <MILESTONE N="10"/></L>
<L>And, als hit telleȝ in þe bok,</L>
<L>Hise Apostles he hit bitok,</L>
<L>For þai sscholden habben hit in minde</L>
<L>And techen hit to al man-kynde.</L>
<L>Of alle þe clerkes vnder sonne, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Þer nis non of hem, þat conne</L>
<L>A beter oreisoun, iwis,</L>
<L>Þanne þe Pat<HI REND="italic">er</HI> n<HI REND="italic">oste</HI>r is.</L>
<L>Þous seggeȝ þise clerkes wise, <NOTE PLACE="foot">v. 19 this <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Þat mochel connen of clergise. <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Seuen oreisouns þer beȝ inne,</L>
<L>Þat helpeȝ men out of dedli sinne,</L>
<L>And ȝif ȝe willeȝ a while dwelle,</L>
<L>Al on englissch ich wille ȝou telle <NOTE PLACE="foot">v. 24 englissche <HI REND="italic">L.</HI> ich] <HI REND="italic">om. L.</HI></NOTE></L>
<L>Þe skile of hem alle seuene, <MILESTONE N="25"/> <NOTE PLACE="foot">v. 25 seuen <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Wiȝ help of godes miȝt of heuene!</L>
<L>Pater n<HI REND="italic">oste</HI>r, qui es in celis, <MILESTONE N="72b" UNIT="f."/></L>
<L>Þat is to segge þis:</L>
<L>Oure fader in heuene-riche,</L>
<L>Þi name be blessed euere iliche! <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Þis is þe ferste oreisoun of seuene:</L>
<L>We clepen oure fader þe kyng of heuene,</L>
<L>And ȝif he houre fader is,</L>
<L>Þanne be we hise children, iwis,</L>
<L>And Je<HI REND="italic">s</HI>u is ful of alle godnesse, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Wiȝ hi<HI REND="italic">m</HI> nis no wikkednesse.</L>
<L>Þanne mote we, so mote ich þe, <NOTE PLACE="foot">v. 37 mot <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝif we willen hise children be,</L>
<L>Fonden to liuen in god lif,</L>
<L>Wiȝ outen contek, wiȝ outen strif, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Wiȝ outen pride and enuye,</L>
<L>Coueitise and glotonye, <NOTE PLACE="foot">v. 42 couetyse <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Þanne mowe we seggen, iwis, <NOTE PLACE="foot">v. 43 we] <HI REND="italic">om. Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Þat Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist oure fader is; <NOTE PLACE="foot">v. 44 our <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝif we wile be clene isschriue <MILESTONE N="45"/></L>
<L>And in clene lif liue,</L>
<L>Þanne mowe we, whan we beȝ of age, <NOTE PLACE="foot">v. 47 Than <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Claymen oure fader heritage, <NOTE PLACE="foot">v. 48 our <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Þe blisse, þat lasteȝ wiȝ outen ende.</L>
<L>. . . . . . . . . . . . . . . . <MILESTONE N="50"/> <NOTE PLACE="foot">v. 50 <HI REND="italic">om. MS.</HI></NOTE></L>
<L>Sannctificet<HI REND="italic">ur</HI> nomen tuu<HI REND="italic">m</HI>!</L>
<L>Þat is to segge al and su<HI REND="italic">m:</HI></L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, god in t<HI REND="italic">ri</HI>nite,</L>
<L>Þi name, iblessed mot hit be!</L>
<L>Þat is to vnderstonde þis: <MILESTONE N="55"/></L>
<L>Whan we blessen his name, iwis,</L>
<L><PB N="48" REF="38"/>
We bisechen swete Je<HI REND="italic">s</HI>us,</L>
<L>Þat his name mote be wiȝ ous</L>
<L>And we ben clene isschriue</L>
<L>And out of sinne þenken to liue. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>His name nel nowt wiȝ ous be,</L>
<L>To holden hit, we ne habbeȝ no poste,</L>
<L>But ȝif we liuen in god lif,</L>
<L>In loue and charite wiȝ outen strif, <MILESTONE N="72c" UNIT="f."/></L>
<L>Þanne wille his name wiȝ ous dwelle <MILESTONE N="65"/></L>
<L>And sauuen vs fram þe fend of helle!</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat boughte lewede and clerkes,</L>
<L>Schilde vs fram þe fendes werkes!</L>
<L>Adueniat regnu<HI REND="italic">m</HI> tuu<HI REND="italic">m</HI>! Iwis,</L>
<L>Þat is to segge þis: <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Louerd, to þi kyneriche</L>
<L>Lat ous comen al iliche! <NOTE PLACE="foot">v. 72 Let <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Here we bisechen þe heuene-kyng,</L>
<L>Þat we moten comen to his wonyng <NOTE PLACE="foot">v. 74 wonnyng <HI REND="italic">L;</HI> womyng <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>And we be in gode liue inome; <MILESTONE N="75"/></L>
<L>To his wonyng mowe we nowt come,</L>
<L>Þanne is oure bidding for nowt,</L>
<L>But ȝif we ben in god lif kaut;</L>
<L>Þerfore ech man amende hi<HI REND="italic">m</HI> here,</L>
<L>Þat we moten wenden al ifere <MILESTONE N="80"/></L>
<L>In to blisse, þat ne haueȝ no<HI REND="italic">n</HI> ende</L>
<L>To þilke blisse god vs sende,</L>
<L>Þer noman comeȝ, maiden ne wif,</L>
<L>But he be nomen in god lif!</L>
<L>Fiat volu<HI REND="italic">n</HI>tas tua <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Sicut in celo &amp; in terra!</L>
<L>Þat is to segge þous:</L>
<L>We biddeȝ to swete Je<HI REND="italic">s</HI>us,</L>
<L>Þat his wille be ido</L>
<L>In heuene and in erthe also; <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Þat is to vnderstonden þous,</L>
<L>Þat we sscholden seruen swete Je<HI REND="italic">s</HI>us</L>
<L>To his paie and to his wille,</L>
<L>Oure bidding to fulfille.</L>
<L>And ȝif we ne serue hi<HI REND="italic">m</HI> nowt ariȝt, <MILESTONE N="95"/> <NOTE PLACE="foot">v. 95 And—nowt] <HI REND="italic">auf rasur geschr.</HI></NOTE></L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist, bi houre miȝt,</L>
<L>Þanne do we in þat bidding</L>
<L>Nowt bote scornen oure heuene-kyng.</L>
<L>Þerfore ech man, ȝif he mai,</L>
<L>Fonde boþe niȝt and dai, <MILESTONE N="100"/> <NOTE PLACE="foot">v. 100 Fonde] F <HI REND="italic">sehr verkratzt.</HI></NOTE></L>
<L>To serue Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist to wille, <MILESTONE N="72d" UNIT="f."/></L>
<L>Oure biseching to fulfille;</L>
<L>For, forsothe, godes wille is,</L>
<L>Þat we ne sscholden nowt don amis.</L>
<L>Panem nostru<HI REND="italic">m</HI> cotidianu<HI REND="italic">m</HI> da nob<HI REND="italic">is</HI> hodie! <MILESTONE N="105"/> <NOTE PLACE="foot">v. 105 nostram (!) <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Is to segge, so mot ich þe:</L>
<L>Oure bred ordeined for eche dai,</L>
<L>Louerd, ȝiuet vs to dai!</L>
<L>Þat is to segge þous:</L>
<L>We bisechen swete Je<HI REND="italic">s</HI>us, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Þat he graunte vs alle þinges two:</L>
<L>Soules fode and lif also. <NOTE PLACE="foot">v. 112 lif] <HI REND="italic">l.</HI> bodies?</NOTE></L>
<L>Na<HI REND="italic">m</HI>more mai þe soule liue, <NOTE PLACE="foot">v. 113 þe] thi <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>But þe bodi hit mete ȝiue, <NOTE PLACE="foot">v. 114 þe]thi <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Na<HI REND="italic">m</HI>more, þan þe bodi lif mai <MILESTONE N="115"/> <NOTE PLACE="foot">v. 115 bodi] <HI REND="italic">om. Ms.</HI></NOTE></L>
<L>Wiȝ outen erthliche mete a dai;</L>
<L>Þan is þis þe soule fode:</L>
<L>Almes-dede and bedes gode,</L>
<L>Loue and charite wiȝ outen strif,</L>
<L>Þis mai holde þe soules lif, <MILESTONE N="120"/></L>
<L>Als þe bodi liueȝ wiȝ bred, <NOTE PLACE="foot">v. 121 bodi] lif <HI REND="italic">Ms.</HI></NOTE></L>
<L>For honger þat hit nis nowt ded.</L>
<L>Þe sixte bede is þis:</L>
<L>Et dimitte nobis debita nostra, sicut &amp; nos dimittim<HI REND="italic">us</HI> debitorib<HI REND="italic">us</HI> n<HI REND="italic">ost</HI>ris!</L>
<L>Þis is þe sixte bidding, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>Þat we bidden oure heuene-kyng:</L>
<L>Forȝiue vs, þat we habbeȝ misdo,</L>
<L>Als we forȝiuen oþer also,</L>
<L>Þat vs habben here agult,</L>
<L>Þat in oure mercy ben ipult! <MILESTONE N="130"/></L>
<L>Ȝif ani man, þat is in londe,</L>
<L>Liueȝ in nyht oþer in onde</L>
<L>Þourgh counseil of þe fendes red,</L>
<L>He biddeȝ aȝenes his owene hed</L>
<L>And makeȝ hi<HI REND="italic">m</HI> heiere in erthe, <MILESTONE N="135"/></L>
<L>Þan Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist, þat more is werthe.</L>
<L>Þat w . . . . . . . . . . . . <MILESTONE N="73a"/></L>
<L>And w . . . . . . . . . . .</L>
<L>Þat <HI REND="italic">w</HI> . . . . . . . . . . . . . <NOTE PLACE="foot">v. 139 w <HI REND="italic">unvollst.</HI></NOTE></L>
<L>Þous . . . . . . . . . . . . . <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Þerfore . . . . . . . . . . . .</L>
<L>To liue . . . . . . . . . . . .</L>
<L><PB N="49" REF="39"/>
And liu . . . . . . . . . .</L>
<L>God gra . . . . . . . . . .</L>
<L>Þe se . . . . . . . . . . . <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Et . . . . . . . . . .</L>
<L>Set lib<HI REND="italic">er</HI> . . . . . . . . . .</L>
<L>Here w . . . . . . . . . . . .</L>
<L>Sschilde . . . . . . . . . .</L>
<L>And del . . . . . . . . . . <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Fram þ . . . . . . . . . .</L>
<L>Þat is s . . . . . . . . . .</L>
<L>To cache . . . . . . . . . .</L>
<L>For to br . . . . . . . . . . .</L>
<L>Euere m . . . . . . . . . . <MILESTONE N="155"/></L>
<L>Þise beȝ . . . . . . . . . .</L>
<L>Þe beste . . . . . . . . . .</L>
<L>Wiȝ help . . . . . . . . . . .</L>
<L>To helpe . . . . . . . . . .</L>
<L>Ech ma . . . . . . . . . . <MILESTONE N="160"/></L>
<L>Who so . . . . . . . . . . .</L>
<L>Ȝif þ . . . . . . . . . .</L>
<L>Þanne . . . . . . . . . .</L>
<L>Þerfor . . . . . . . . . .</L>
<L>Ȝonge . . . . . . . . . . <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Ȝif <HI REND="italic">w</HI> . . . . . . . . . .</L>
<L>Ani . . . . . . . . . . .</L>
<L>And . . . . . . . . . . .</L>
<L>Niȝt . . . . . . . . . .</L>
<L>Þan . . . . . . . . . . <MILESTONE N="170"/></L>
<L>Þer . . . . . . . . . .</L>
<L>At þ . . . . . . . . . .</L>
<L>Þer r . . . . . . . . . .</L>
</LG>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="poem">
<HEAD>VII. Psalm L.</HEAD>
<HEADNOTE><P>Diese paraphrase des 50. Psalms (nach der zählung der Vul∣gata) ist bei Laing a. a. o. p. 76-80 abgedruckt. Die gesperrt gedruckten anfänge der verse des originals sind, ebenso wie die über∣schrift, roth geschrieben. Noch bemerke ich, dass mit abdruck dieses stückes alle in Laing's seltenem und unzuverlässigem buche edirten dichtungen allgemein zugänglich gemacht sind.</P></HEADNOTE>
<HEAD>Dauid þe King. <MILESTONE N="280b" UNIT="f."/> <NOTE PLACE="foot">Þe] <HI REND="italic">in der überschrift zerkratzt und unsicher. Unter der überschrift ist eine illustration weggeschnitten, auf deren rückseite</HI></NOTE></HEAD>
<LG>
<HEAD>Miserere mei deus &amp;c.</HEAD>
<L>Lord god, to þe we calle,</L>
<L>Þat þou haue m<HI REND="italic">er</HI>ci on ous alle,</L>
<L>&amp; for þi michel mekenisse</L>
<L>Þat we mot comen to þi blisse.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Et secundu<HI REND="italic">m</HI> multitudine<HI REND="italic">m</HI> &amp;c.</HEAD>
<L>Astow art lord of mest pouste, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>Ful of merci &amp; of pite,</L>
<L>Do oway our wickednisse</L>
<L>&amp; of our sinnes forȝiuenisse.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Ampliu<HI REND="italic">s</HI> laua me d<HI REND="italic">omi</HI>ne &amp;c.</HEAD>
<L>An kepe ous alle fram dedli sinne, <NOTE PLACE="foot">v. 9 And <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Þat non of ous no dye þ<HI REND="italic">er</HI>inne; <MILESTONE N="10"/> <NOTE PLACE="foot">v. 10 dye] dre <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Our sinnes wele we knowe<HI REND="italic">n</HI> alle,</L>
<L>Þat maken ous oft oȝain þe falle,</L>
<L>Þat we no quem þe nouȝt ariȝt,</L>
<L>As we auȝten wiþ al our miȝt.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Q<HI REND="italic">uonia</HI>m iniquitatem mea<HI REND="italic">m</HI> &amp;c.</HEAD>
<L>Lord, mi wickednisse y knowe wel, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Fram ende to ende eueridel,</L>
<L>&amp; euer is mi sinne oȝaines me:</L>
<L>Lord, on me haue pite!</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Tibi soli peccaui &amp; malu<HI REND="italic">m</HI> &amp;c.</HEAD>
<L>Oȝaines þe, lord, we han misdone,</L>
<L>Niȝt &amp; day, oft &amp; ylome. <MILESTONE N="20"/> <NOTE PLACE="foot">v. 20 oft] t <HI REND="italic">mit dunklerer tinte später hinzugefügt.</HI></NOTE></L>
<L>Þou chast ous, lord, wiþ wordes þine</L>
<L>&amp; scheld ous alle from helle pine.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Ecceenim [in] iniquita[ti]<HI REND="italic">bus</HI> &amp;c.</HEAD>
<L>Lord god, to þe we calle,</L>
<L>Our sinnes þou knowest alle;</L>
<L><PB N="50" REF="40"/>
In sinne we wer<HI REND="italic">e</HI> biȝeten &amp; born, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>No were þi grace, we were forlorn.</L>
<L>E . . . . . . . . . . . <MILESTONE N="280c"/></L>
<L>Þ . . . . . . . . . .</L>
<L>. . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>W . . . . . . . . . . .</L>
<L>&amp; . . . . . . . . . . . <MILESTONE N="30"/></L>
<L>Þ . . . . . . . . . .</L>
<L>&amp; . . . . . . . . . .</L>
<L>A . . . . . . . . . .</L>
<L>Þ . . . . . . . . . .</L>
<L>. . . . . . . . . . . . . .</L>
<L>Þ . . . . . . . . . . <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Þ . . . . . . . . . au <NOTE PLACE="foot">v. 27-36 <HI REND="italic">standen.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Auditui meo dabis &amp;c.</HEAD>
<L>In heriing þou hast ȝouen ous blis, <NOTE PLACE="foot">v. 38 confort <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Gret comfort &amp; ioie ywis;</L>
<L>Þerfore we schulden ioie make,</L>
<L>Milde &amp; boxsom for þi sake. <MILESTONE N="40"/></L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Auerte faciem tuam &amp;c.</HEAD>
<L>Fram our sinnes, lord, turn þi face,</L>
<L>Ous to amenden þou ȝeue ous grace,</L>
<L>&amp; al our sinnes þou do oway, <NOTE PLACE="foot">v. 44 daye <HI REND="italic">L.</HI></NOTE></L>
<L>Þat we han don bi niȝt &amp; day.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Cor mundum crea &amp;c.</HEAD>
<L>A clene hert þou do ous inne, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat we no more do no sinne:</L>
<L>Þe holy gost be ous among,</L>
<L>Oȝain our enemy þat we may stond.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Ne proicias me &amp;c.</HEAD>
<L>Lord, ne alome nouȝt þi face</L>
<L>Fram ous nowhare in non place <MILESTONE N="50"/></L>
<L>No þi swete holy gost,</L>
<L>King Je<HI REND="italic">s</HI>u, as þou al wost.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Redde michi leticiam &amp;c.</HEAD>
<L>Ȝeld ous þe ioie of þi greting</L>
<L>Wiþ þe holy gost <HI REND="italic">com</HI>forting,</L>
<L>&amp; we wil teche þe riȝt way <MILESTONE N="55"/></L>
<L>To hem, þat ben in sinne bi lay,</L>
<L>Þat þai hem turn to þi blis:</L>
<L>Lord Je<HI REND="italic">s</HI>u, to heuen ous wis!</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Docebo iniquos vias t<HI REND="italic">uas</HI> &amp;c.</HEAD>
<L>Ich hem wil þe way teche:</L>
<L>Lord Je<HI REND="italic">s</HI>u, þou be our leche! <MILESTONE N="60"/></L>
<L>Of pi merci þai schul ioie make</L>
<L>Euer more for þi sake.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Libera me de sanguinib<HI REND="italic">us</HI> &amp;c. <MILESTONE N="280d"/></HEAD>
<L>Lord Je<HI REND="italic">s</HI>u, heuen king,</L>
<L>Ous alle schilde fram wicked fonding,</L>
<L>&amp; mi tonge schal speken &amp; say <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Godenisse of þe eueri day.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>D<HI REND="italic">omi</HI>ne, labia mea ap<HI REND="italic">er</HI>ies &amp;c</HEAD>
<L>Lord, mi lippes þou vndo!</L>
<L>Graunt me, lord, þat it be so!</L>
<L>Wiþ praiers ichil ho nour þe,</L>
<L>Þi godhed &amp; ek þi dignete. <MILESTONE N="70"/></L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Q<HI REND="italic">uon</HI>iam si uoluisses &amp;c.</HEAD>
<L>Lord, ȝif it þi wille hadde be,</L>
<L>Sacrifise ich wold haue ȝeuen þe;</L>
<L>Bot þat þing no wostow nouȝt,</L>
<L>Þou wost haue þat þou hast bouȝt:</L>
<L>Mannes soule þou wost haue, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Oþer ne woldestow nouȝt craue.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Sacrificium deo sp<HI REND="italic">iritu</HI>s &amp;c.</HEAD>
<L>Man, ȝif þou art meke &amp; milde,</L>
<L>God þe wil fram schame schilde.</L>
<L>Þine euen cristene þou nouȝt despise,</L>
<L>For Je<HI REND="italic">s</HI>us Crist is heiȝe Justise. <MILESTONE N="80"/></L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Benigne fac d<HI REND="italic">omi</HI>ne &amp;c.</HEAD>
<L>Lord, debonoure of al þing,</L>
<L>Astow art miȝtful heuen king;</L>
<L>Wiþ gode wille þou ous wisse &amp; rade,</L>
<L>Þat holy chirche were vp ymade.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Tunc acceptabis &amp;c.</HEAD>
<L>Þan artow riȝt justise <MILESTONE N="85"/></L>
<L>&amp; reseiuest þe sacrifise,</L>
<L>Þe offring alle opon þe auter,</L>
<L>Ma<HI REND="italic">n</HI>nes soule, þat is þe leue &amp; dere.</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Gl<HI REND="italic">or</HI>ia patri &amp; filio etc.</HEAD>
<L>Joie &amp; blis, as we mone,</L>
<L>Be wiþ þe fader &amp; sone <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; ek wiþ þe holy gost,</L>
<L>Lord Je<HI REND="italic">s</HI>u, as þou wele wost!</L>
</LG>
<LG>
<HEAD>Sicut erat in principio &amp;c.</HEAD>
<L>As it was &amp; euer schal be</L>
<L>Wiþ þe holy gost in trinite,</L>
<L>Fram þe first bigininge, <MILESTONE N="95"/></L>
<L>Þat neuer no schal haue endinge.</L>
</LG>
<CLOSER>Am<HI REND="italic">en.</HI></CLOSER>
<CLOSER><DATELINE>BRESLAU, <DATE>juni 1885.</DATE></DATELINE>
<SIGNED>E. Kölbing.</SIGNED></CLOSER>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="poem">
<PB N="441" REF="41"/>
<HEAD>Die feinde des menschen.</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>I.</HEAD>
<L>Þe siker soþe who so seys, <MILESTONE N="303b" UNIT="f."/></L>
<L>Wiþ diol dreye we our days <NOTE PLACE="foot">v. 2 diol] dwl <HI REND="italic">T(urnbull).</HI></NOTE></L>
<L>&amp; walk mani wil ways</L>
<L>As wandrand wiȝtes.</L>
<L>Al our games ous agas, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>So mani tenes on tas</L>
<L>Þurch fonding of fele fas,</L>
<L>Þat fast wiþ ous fiȝtes.</L>
<L>Our flesche is fouled wiþ þe fende;</L>
<L>Þer we finde a fals frende: <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Þei þai heuen vp her hende,</L>
<L>Þai no hold nouȝt her hiȝtes.</L>
<L>Þis er þre, þat er þra,</L>
<L>Ȝete þe ferþ is our fa,</L>
<L>Deþ, þat derieþ ous swa <MILESTONE N="15"/></L>
<L>&amp; diolely ous diȝtes. <NOTE PLACE="foot">v. 16 dwlely <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>II.</HEAD>
<L>Þis world wileþ þus, y wat,</L>
<L>Þurch falsschip of fair hat; <NOTE PLACE="foot">v. 18 falschip <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Where we go bi ani gat,</L>
<L>Wiþ bale he ous bites. <MILESTONE N="20"/> <NOTE PLACE="foot">v. 20 he] <HI REND="italic">om. T.</HI></NOTE></L>
<L>Now kirt, now care,</L>
<L>Now min, now mare,</L>
<L>Now sounde, now sare,</L>
<L>Now song, now sites,</L>
<L>Now nouȝt, now ynouȝ, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>Now wele, now wouȝ,</L>
<L>Now is in longing, þat louȝ,</L>
<L>Þat o þis liif lites;</L>
<L>Now geten, now gan— <NOTE PLACE="foot">v. 29 gentē, n <HI REND="italic">unterpunktet, ms.,</HI> gete <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Y tel it bot a lent lan, <MILESTONE N="30"/></L>
<L>When al þe welþ of our wan</L>
<L>Þus oway wites.</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>III.</HEAD>
<L>Now vnder, now ouer,</L>
<L>Now cast, now couer,</L>
<L>Now plente, now pouer, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Now pine, now plawe,</L>
<L>Now heþen, now here,</L>
<L>Now feble, now fere,</L>
<L>Now swift, now swere,</L>
<L>Now snelle, now slawe, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Now nouȝt, now ynouȝ,</L>
<L>Now fals, now frouȝ,</L>
<L>Þe warld tirneþ ous touȝ <NOTE PLACE="foot">v. 43 tirueþ <HI REND="italic">ms.</HI></NOTE></L>
<L>Fram wawe to wawe,</L>
<L>Til we be broyden in a brayd, <MILESTONE N="303c" UNIT="f."/> <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Þat our lickham is layd</L>
<L>In a graue, þat is grayd <NOTE PLACE="foot">v. 47 <HI REND="italic">zwischen der vorhergehenden und folgenden zeile nachgetr.</HI></NOTE></L>
<L>Vnder lame lawe.</L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>IV.</HEAD>
<L>When derne deþ ous haþ ydiȝt, <NOTE PLACE="foot">v. 49 ydiȝt] <HI REND="italic">auf rasur geschrieben;</HI> dight <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Is non so war no so wiȝt, <MILESTONE N="50"/> <NOTE PLACE="foot">v. 50 no] non <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Þat he no felles him in fiȝt,</L>
<L>As fire doþ in tunder.</L>
<L>Þer nis no letting at lite,</L>
<L>Þat he no ti<HI REND="italic">ll</HI>es til him tite; <NOTE PLACE="foot">v. 54 tittes <HI REND="italic">ms.</HI> til] al <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Þat he haþ sa<HI REND="italic">m</HI>mned in site, <MILESTONE N="55"/> <NOTE PLACE="foot">v. 55 samned <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Sone wil he sunder. <NOTE PLACE="foot">v. 56 wel <HI REND="italic">ms.?</HI></NOTE></L>
<L>Noiþer he stintes ne stokes, <NOTE PLACE="foot">v. 57 he] be <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Bot ay prickes &amp; prokes,</L>
<L>Til he vnclustri al þe lokes,</L>
<L>Þat liif ligges vnder. <MILESTONE N="60"/></L>
<L>When y tent til him take,</L>
<L>Hou schuld ich ani mirþe make</L>
<L>Or wele in þis warld wake?</L>
<L>Ywis, it were wonder!</L>
</LG>
<LG N="5">
<PB N="442" REF="42"/>
<HEAD>V.</HEAD>
<L>Deþ, þat deries ous ȝete <MILESTONE N="65"/></L>
<L>&amp; makes mani wonges wete,</L>
<L>Þer nis no liif, þat he wil lete,</L>
<L>To lache, when him list.</L>
<L>When he is lopen, out of les,</L>
<L>No pray noman after pes; <MILESTONE N="70"/></L>
<L>For non giftes, þat ges,</L>
<L>Mai no man til him trist.</L>
<L>Our gode frendes haþ he fot</L>
<L>Our put þe pouer to þe pot</L>
<L>&amp; ouer hi<HI REND="italic">m</HI> yknett his knott <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Vnder his clay kist.</L>
<L>Derne deþ opon þe ȝong,</L>
<L>Wiþ þe to striue, it is strong:</L>
<L>Y wold be wreken of mi wrong, <NOTE PLACE="foot">v. 79 mi] vn <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝif y way wist! <MILESTONE N="80"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>VI.</HEAD>
<L>When þou has gaderd &amp; yglened, <NOTE PLACE="foot">v. 81 ygleued <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Long ly opon &amp; lened, <NOTE PLACE="foot">v. 82 lened <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Sparely þi gode spened</L>
<L>&amp; loþ for to lete:</L>
<L>Þe war leuer swelt vnd<HI REND="italic">er</HI> sword, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Þan parti of þi peni hord;</L>
<L>Þou wringest mani wrang word</L>
<L>Wiþ wanges ful wete,</L>
<L>&amp; deþ dinges o þi dore,</L>
<L>Þat nedes schal be þi neiȝebore <MILESTONE N="303d"/> <MILESTONE N="90"/></L>
<L>&amp; fett þe to fen fore</L>
<L>Foule vnder fete,</L>
<L>For al þe craft, þat þou can,</L>
<L>&amp; al þe wele, þatow wan,</L>
<L>Þe mock &amp; þe mad man <MILESTONE N="95"/></L>
<L>No schul þai neuer mete.</L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>VII.</HEAD>
<L>Seþthorn;en font ous fra filþ wesche, <NOTE PLACE="foot">v. 97 ous] s <HI REND="italic">ü. d. z. geschr.</HI> wesche] wasche, a <HI REND="italic">unterpunktet und</HI> e <HI REND="italic">übergeschr.</HI></NOTE></L>
<L>Our fa haue fou<HI REND="italic">n</HI>de we our flesche <NOTE PLACE="foot">v. 98 fonde <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Wiþ mani fondinges &amp; fresche,</L>
<L>&amp; four sum of fendes. <MILESTONE N="100"/> <NOTE PLACE="foot">v. 100 sum] <HI REND="italic">danach ein buchst. ausradirt.</HI></NOTE></L>
<L>Is nan so þra of hem þre,</L>
<L>Þat ma merres þan <HI REND="italic">h</HI>e, <NOTE PLACE="foot">v. 102 <HI REND="italic">h</HI>e] me <HI REND="italic">ms.</HI></NOTE></L>
<L>Bisier mai nan be,</L>
<L>To bring ous out bendes. <NOTE PLACE="foot">v. 104 out] t <HI REND="italic">ü. d. z. geschr.</HI></NOTE></L>
<L>Man, mene þou þi mis, <MILESTONE N="105"/></L>
<L>Trowe trustly on þis,</L>
<L>Þou no wat neuer, ywis,</L>
<L>In world whare þou wendes,</L>
<L>No wat gat þatow gas!</L>
<L>Þis four er redi on þi pas.— <MILESTONE N="110"/> <NOTE PLACE="foot">v. 110 er] ar <HI REND="italic">T.</HI></NOTE></L>
<L>Now haue y founden þi fas:</L>
<L>Finde tow þi frendes!</L>
</LG>
</DIV1>
<DIV1 TYPE="versions of poem">
<PB N="33" REF="52"/>
<DIV2 TYPE="version">
<HEAD>Auchinleck-hs.</HEAD>
<HEAD>Þe king of Tars. <MILESTONE N="7a." UNIT="f."/></HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>1.</HEAD>
<L>Herkneþ to me, boþe eld &amp; ȝing,</L>
<L>For Maries loue, þat swete þing,</L>
<L>Al hou a wer bigan</L>
<L>Bitvene a trewe cristen king</L>
<L>&amp; an heþen heye lording, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>Of Dames þe soudan!</L>
<L>Þe king of Tars hadde a wiue,</L>
<L>Feirer miȝt non ben oliue,</L>
<L>Þat ani wiȝt telle can;</L>
<L>A douhter þai hadde hem bitven, <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Non feirer woman miȝt ben,</L>
<L>As white as feþer of swan.</L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>2.</HEAD>
<L>Þe meiden was schast &amp; bliþe of chere,</L>
<L>Wiþ rode red so blosme on brere</L>
<L>&amp; eyȝen stepe &amp; gray, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Wiþ lowe scholders &amp; white swere;</L>
<L>Hir for to sen was gret preier</L>
<L>Of princes proud <HI REND="italic">in</HI> play. <NOTE PLACE="foot">18 in] &amp; MS.</NOTE></L>
<L>Þe los of hir gan spring wide</L>
<L>In oþer londes bi ich a side, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>So þe soudan hert it say.</L>
<L>Him þouȝt, his hert, it brast ofiue</L>
<L><PB N="34" REF="53"/>
Bot ȝif he miȝt haue hir to wiue,</L>
<L>Þat was so feir a may.</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>3.</HEAD>
<L>His messangers he gan calle <MILESTONE N="25"/></L>
<L>&amp; bad hem wiȝtly wenden alle</L>
<L>To hir fader þe king,</L>
<L>&amp; seyd, he wald, hou so it bifalle,</L>
<L>His douhter cloþe in riche palle</L>
<L>&amp; spouse hir wiþ his ring, <MILESTONE N="30"/></L>
<L>&amp; ȝif he nold, wiþ outen feyl,</L>
<L>He wald hir win in batayl</L>
<L>Wiþ mani an heye lording.</L>
<L>Þe messangers, forþ þai went,</L>
<L>To don þe soudans comandment, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>Wiþ outen ani duelling.</L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>4.</HEAD>
<L>Þan þe king of Tars þis vnderstode,</L>
<L>Almest for wretþe he wex ner wode</L>
<L>&amp; seyd þus in sawe:</L>
<L>»Bi him þat dyed on þe rode, <MILESTONE N="7b." UNIT="f."/> <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Ich wald arst spille min hertblode,</L>
<L>In bateyl to ben yslawe;</L>
<L>Y nold hir ȝiue a Sarazin</L>
<L>For alle þe lond þat is mine,</L>
<L>Þe deuel him arst to-drawe, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>Bot sche wil wiþ hir gode wille</L>
<L>Be wedded to him, hir selue to spille;</L>
<L>Hir þouȝtes nouȝt y no knawe;</L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>5.</HEAD>
<L>Ac y schal wite, ar þan ȝe pas.«</L>
<L>His douhter anon was brouȝt i<HI REND="italic">n</HI> plas, <MILESTONE N="50"/></L>
<L>&amp; he axed hir biliue:</L>
<L>»Douhter, þe soudan of Damas</L>
<L>Ȝernes for to se þi fas</L>
<L>&amp; wald þe haue to wiue;</L>
<L>Waldestow, douhter, for tresour <MILESTONE N="55"/></L>
<L>For-sake Je<HI REND="italic">s</HI>us, our saueour,</L>
<L>Þat suffred woundes fiue?«</L>
<L>Þe maiden answerd wiþ mild mod,</L>
<L>Biforn hir fader þer sche stode:</L>
<L>»Nay, lord, so mot y þriue! <MILESTONE N="60"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>6.</HEAD>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u, mi lord in trinite,</L>
<L>Lat me neuer þat day yse,</L>
<L>A tirant for to take:</L>
<L>O god &amp; p<HI REND="italic">er</HI>sones þre,</L>
<L><PB N="35" REF="54"/>
For Marie loue, þi moder fre, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Ȝif him arst tene &amp; wrake!«</L>
<L>Þe king seyd: »Douhter, be stille:</L>
<L>Þou schalt neuer be wedded him tille,</L>
<L>For no bost, he can make;</L>
<L>Y schal him sende word oȝein, <MILESTONE N="70"/></L>
<L>Þat alle his þouȝtes ben in vein,</L>
<L>For þou hast him for-sake.«</L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>7.</HEAD>
<L>Riȝt be þe self messangers,</L>
<L>Þat com fro þe soudan fers,</L>
<L>Þis wordes he him sent, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Þat sche leued nouȝt on his maners,</L>
<L>Sche nold nouȝt leten hir preiers</L>
<L>To god omnipotent;</L>
<L>He bad him take anoþ<HI REND="italic">er</HI> þouȝt,</L>
<L>For of his douhter no tit him nouȝt, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>For tresore no for rent.</L>
<L>Þe messangers herd him þus seyn,</L>
<L>Wiþ þat word þai turned oȝain</L>
<L>&amp; to þe soudan þai went. <MILESTONE N="7c." UNIT="f."/></L>
</LG>
<LG N="8">
<HEAD>8.</HEAD>
<L>As þe soudan sat at his des, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Yserued of þe first mes,</L>
<L>Þai com in to þe halle</L>
<L>Bi for þo princes prout i<HI REND="italic">n</HI> pres,</L>
<L>Her tale to telle, wiþ outen les,</L>
<L>On knes þai gun doun falle. <MILESTONE N="90"/></L>
<L>Þai seyd: »Sir, þe king of Tars</L>
<L>Of wicked wordes is nouȝt scars,</L>
<L>Heþen hounde he gan þe calle;</L>
<L>&amp; ar he ȝiue his douhter þe t<HI REND="italic">i</HI>lle, <NOTE PLACE="foot">94 hi<SUP>s</SUP> MS.—tlle (!) MS.</NOTE></L>
<L>Þine hert blod he will spille <MILESTONE N="95"/></L>
<L>&amp; þine barouns alle.«</L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>9.</HEAD>
<L>When þe soudan þis wordes herd,</L>
<L>Also a wilde bore he ferd,</L>
<L>His robe he rent adoun;</L>
<L>His here he rent of heued &amp; berd, <MILESTONE N="100"/></L>
<L>He schuld venge hi<HI REND="italic">m</HI> wiþ his swerd,</L>
<L>He swore bi seyn Mahoun.</L>
<L>Þe table so heteliche he smot,</L>
<L>It fel in to þe flore fot hot,</L>
<L>&amp; loked as a lyoun; <MILESTONE N="105"/></L>
<L>Al þat he rauȝt, he smot doun riȝt,</L>
<L><PB N="36" REF="55"/>
Seriau<HI REND="italic">n</HI>t, squier, clerk &amp; kniȝt,</L>
<L>Boþe erl &amp; baroun.</L>
</LG>
<LG N="10">
<HEAD>10.</HEAD>
<L>Al þus þe soudan ferd, y pliȝt,</L>
<L>Al þat day &amp; alle þat niȝt, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Noman miȝt him schast;</L>
<L>A morwe, when it was liȝt,</L>
<L>His messangers he sent ful riȝt <NOTE PLACE="foot">113 <HI REND="italic">auf rasur geschr</HI></NOTE></L>
<L>For his barouns wel fast,</L>
<L>Þat þai com to his parlement, <MILESTONE N="115"/></L>
<L>For to heren his iugement,</L>
<L>Boþe lest &amp; mast;</L>
<L>When þe p<HI REND="italic">ar</HI>lement was pleyner,</L>
<L>Þo bi-spak þe soudan fer</L>
<L>&amp; seyd to hem in hast: <MILESTONE N="120"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>11.</HEAD>
<L>»Lordinges«, he seyd, »what to red?</L>
<L>Me haþ ben don a gret misdede:</L>
<L>Of Tars þe cristen king,</L>
<L>Y bede him boþe lond &amp; lede</L>
<L>For his douhter worþliche i<HI REND="italic">n</HI> wede, <MILESTONE N="125"/></L>
<L>To han wed hir wiþ ring,</L>
<L>&amp; he me sent word ogain,</L>
<L>In bateyl y schuld arst be sleyn <MILESTONE N="7d." UNIT="f."/></L>
<L>&amp; mani an heye lording;</L>
<L>&amp;, certes, he schal be for-sworn, <MILESTONE N="130"/></L>
<L>Wroþ<HI REND="italic">er</HI> hele þan was he born,</L>
<L>Bot y þer to it bring.</L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>12.</HEAD>
<L>&amp; þer fore ich haue after ȝou sent</L>
<L>&amp; asembled her<HI REND="italic">e</HI> þis p<HI REND="italic">ar</HI>lement,</L>
<L>To wite ȝour <HI REND="italic">con</HI>seyle.« <MILESTONE N="135"/></L>
<L>&amp; alle þai seyd wiþ gode entent,</L>
<L>Þai were at his comandment,</L>
<L>Certeyn, wiþ outen feile.</L>
<L>Riȝt bi þat day a fourtenniȝt</L>
<L>Þai schul ben alle redi diȝt <MILESTONE N="140"/></L>
<L>Wiþ helme, &amp; hauberk of meile. <NOTE PLACE="foot">141 <HI REND="italic">In</HI> hau∣berk <HI REND="italic">stehen die buchstaben</HI> ber <HI REND="italic">auf rasur,</HI> &amp; <HI REND="italic">om.</HI> MS.</NOTE></L>
<L>&amp; whan þai were so at his hest,</L>
<L>Þe soudan made a riche fest</L>
<L>For loue of his bateyle.</L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>13.</HEAD>
<L>Þe soudan gaderd a rout vnride <MILESTONE N="145"/></L>
<L>Of Sarrazins of michel pride,</L>
<L>Opon þe king to wende. <NOTE PLACE="foot">147 to to wende MS.</NOTE></L>
<L>Þe king of Tars herd sey þat tide,</L>
<L>He gadred his ost bi ich a side,</L>
<L><PB N="37" REF="56"/>
Al þat he miȝt of-sende; <MILESTONE N="150"/></L>
<L>Þan bi-gan wretþe to wake,</L>
<L>For þat mariage miȝt nouȝt take</L>
<L>Of þat maiden hende.</L>
<L>Of bateyl þai gun sett a day,</L>
<L>Of seynt Eline, þe þridde in May, <MILESTONE N="155"/> <NOTE PLACE="foot">155 <HI REND="italic">Der dritte mai ist der tag der kreuzesfindung, also der tag der heil. Helena.</HI></NOTE></L>
<L>No lenger no wald þai lende.</L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>14.</HEAD>
<L>Þe soudan com wiþ his pouwer,</L>
<L>Wiþ briȝt armour &amp; brod baner,</L>
<L>In to þe feld to fiȝt,</L>
<L>Wiþ sexti þousend Sarrazins fer, <MILESTONE N="160"/></L>
<L>Þat alle þe feldes fer &amp; ner</L>
<L>Wiþ helmes lemed liȝt.</L>
<L>Þe king of Tars com wiþ his ost,</L>
<L>Wiþ gret pride &amp; michel bost,</L>
<L>Wiþ mani an hardi kniȝt, <MILESTONE N="165"/></L>
<L>&amp; aiþer ost gan oþer aseyle;</L>
<L>Þer miȝt men se a strong bateyle,</L>
<L>Þat grimli was of siȝt.</L>
</LG>
<LG N="15">
<HEAD>15.</HEAD>
<L>Þer hewe houndes on cristen men</L>
<L>&amp; feld hem doun bi niȝen &amp; ten; <MILESTONE N="170"/></L>
<L>So wilde þai were &amp; wode,</L>
<L>Þat men miȝt sen alle þe fen <MILESTONE N="8a." UNIT="f."/></L>
<L>Of cristen boþe fremd &amp; ken,</L>
<L>Þe valays ren on blod.</L>
<L>Þe soudan &amp; his folk þat stounde <MILESTONE N="175"/></L>
<L>Hewe adoun wiþ grimli wounde</L>
<L>Mani a frely fode.</L>
<L>Allas, to wele sped Mahoun,</L>
<L>Þe cristen men ȝede al adoun,</L>
<L>Was nouȝt, þat hem wiþ-stode. <MILESTONE N="180"/></L>
</LG>
<LG N="16">
<HEAD>16.</HEAD>
<L>Þe king of Tars seye þat siȝt,</L>
<L>For wretþe he was neye wode, apliȝt,</L>
<L>He hent in hond a spere,</L>
<L>&amp; to þe soudan he rode ful riȝt,</L>
<L>Wiþ a stroke o michel miȝt <MILESTONE N="185"/></L>
<L>To grounde he gan him bere.</L>
<L>Þer he hadde þe soudan slawe,</L>
<L>Ac ten þousend of heþen lawe</L>
<L><PB N="38" REF="57"/>
Saued him in þat were;</L>
<L>Þai sett him on a ful gode stede, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>Þat was so gode at eueri nede,</L>
<L>Þat noman miȝt him dere.</L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>17.</HEAD>
<L>&amp; when he was opon his stede,</L>
<L>Him þouȝt, he brend so spark on glede</L>
<L>For ire &amp; for envie; <MILESTONE N="195"/></L>
<L>He fauȝt so he wald wede,</L>
<L>Alle þat he hit, he maked blede;</L>
<L>»Help, Mahoun!« he gan crie.</L>
<L>Mani helme þer was of-weued</L>
<L>&amp; mani bacinet to-cleued <MILESTONE N="200"/></L>
<L>&amp; sadles fel emtye;</L>
<L>Mani swerd &amp; mani scheld</L>
<L>&amp; mani kniȝt lay in þe feld</L>
<L>Of cristen <HI REND="italic">com</HI>peynie.</L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>18.</HEAD>
<L>Þe king of Tars seye him so ride, <MILESTONE N="205"/></L>
<L>He fleye, &amp; durst nouȝt abide,</L>
<L>Homward to his cite;</L>
<L>Þe Sarrazins folwed in þat tide</L>
<L>&amp; slouȝ adoun bi ich a side <NOTE PLACE="foot">209 slouȝ adoun <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Þat cristen folk so fre. <MILESTONE N="210"/></L>
<L>Þritti þousend þer were y-slawe</L>
<L>Of kniȝtes of cristen lawe,</L>
<L>&amp; þat was gret pite.</L>
<L>A morwe for her boþ<HI REND="italic">er</HI> sake</L>
<L>Trewes þai gun bi tven hem take <MILESTONE N="215"/></L>
<L>A moneþ &amp; dayes þre. <MILESTONE N="8b" UNIT="f."/></L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>19.</HEAD>
<L>On a day þe king sat in his halle</L>
<L>&amp; made grete diol wiþ alle,</L>
<L>For his folk were for-lore.</L>
<L>His douhter com clad in palle, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Adoun on knes sche gan to falle</L>
<L>&amp; seyd wiþ sikeing sore:</L>
<L>»Sir, lete me be þe soudans wiif</L>
<L>&amp; rere namore cuntek no striif,</L>
<L>As haþ ben here bi fore; <MILESTONE N="225"/></L>
<L>For me haþ mani man ben schent,</L>
<L>Cites nomen &amp; tounes brent,</L>
<L>Allas, þat ich was bore!</L>
</LG>
<LG N="20">
<HEAD>20.</HEAD>
<L>Fader, y wil serue at wille</L>
<L>Þe soudan, boþe loude &amp; stille, <MILESTONE N="230"/></L>
<L><PB N="39" REF="58"/>
&amp; leue on god al-miȝt;</L>
<L>Bot it so be, he schal þe spille</L>
<L>&amp; alle þi lond take him tille</L>
<L>Wiþ bateyle &amp; wiþ fiȝt.</L>
<L>Certes, y nil no lenger dreye, <MILESTONE N="235"/></L>
<L>Þat cristen folk for me dye,</L>
<L>It were a diolful siȝt.«</L>
<L>Þe king of Tars answerd þo,</L>
<L>As man, þat was in sorwe &amp; wo,</L>
<L>Vn-to þat bird briȝt: <MILESTONE N="240"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>21.</HEAD>
<L>»Now, douhter, blisced mot þou be</L>
<L>Of Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist in trinite,</L>
<L>Þe time, þat þou were bore,</L>
<L>For þou wilt saue þi moder &amp; me, <NOTE PLACE="foot">244 &amp; me <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Al þi preier grau<HI REND="italic">n</HI>t y þe, <MILESTONE N="245"/></L>
<L>Astow hast seyd bi fore.«</L>
<L>»F<HI REND="italic">a</HI>der,« sche seyd, »wiþ outen duelling, <NOTE PLACE="foot">247 F der MS.</NOTE></L>
<L>For Je<HI REND="italic">s</HI>us loue, heuen king,</L>
<L>Ȝif it þi wille wore,</L>
<L>Do now swiþe, þat y war þere, <MILESTONE N="250"/></L>
<L>Ar ani more sorwe arere,</L>
<L>Þat ȝe be nouȝt forlore!«</L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>22.</HEAD>
<L>Þe king of Tars, wiþ gode entent,</L>
<L>Hastilich after his wiif he sent,</L>
<L>Þat leuedi, þat was so hende; <MILESTONE N="255"/></L>
<L>When sche was comen i<HI REND="italic">n</HI> present,</L>
<L>He seyd: »Dame, our douhter haþ ment,</L>
<L>To þe soudan to wende:</L>
<L>Do loke, what rede is now at þe,</L>
<L>For now er here bot we þre, <MILESTONE N="8c." UNIT="f."/> <MILESTONE N="260"/></L>
<L>To saue cristen kende!«</L>
<L>Þe quene answerd, wiþ outen feile:</L>
<L>»Y no schal neu<HI REND="italic">er</HI> þer to <HI REND="italic">con</HI>seyle,</L>
<L>Our douhter forto schende.«</L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>23.</HEAD>
<L>Þe maiden was ful of sorwe &amp; wo: <MILESTONE N="265"/></L>
<L>»Merci«, sche crid hir moder þo</L>
<L>Wiþ a wel rewe-ful steuen,</L>
<L>»Moder, it is nouȝt long ago,</L>
<L>For me were slawe kniȝtes þro <NOTE PLACE="foot">269 were <HI REND="italic">ist am ende der zeile mit verweisungszeichen nachgetragen.</HI></NOTE></L>
<L>þritti þousende &amp; seuen; <MILESTONE N="270"/></L>
<L>For þi y wil suffre no lenger þrawe, <NOTE PLACE="foot">271 þi <HI REND="italic">steht über der zeile.</HI></NOTE></L>
<L>Þat cristen folk be for me slawe,</L>
<L>Wiþ þe grace of god in heuen.«</L>
<L><PB N="40" REF="59"/>
Þus þe maiden wiþ wordes stille</L>
<L>Brouȝt hem boþe in better wille <MILESTONE N="275"/></L>
<L>Wiþ resoun riȝt &amp; euen.</L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>24.</HEAD>
<L>&amp; when þai wer<HI REND="italic">e</HI> þus at on,</L>
<L>Messangers þai sent anon</L>
<L>Vn-to þat riche soudan,</L>
<L>To make his frende, þat wer<HI REND="italic">e</HI> his fon, <MILESTONE N="280"/></L>
<L>&amp; for he schuld his men nouȝt slon,</L>
<L>His douhter he graunt him þan.</L>
<L>Þe messangers nold no leng abide,</L>
<L>To þe soudan þai went þat tide</L>
<L>&amp; þus þai tel him gan. <MILESTONE N="285"/></L>
<L>When þo letters weren y-radde,</L>
<L>Þe soudan was boþe bliþe &amp; glad,</L>
<L>&amp; so was mani a man.</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>25.</HEAD>
<L>So glad he was in al maners,</L>
<L>He cleped to him of his pers <MILESTONE N="290"/></L>
<L>Doukes, princes &amp; kinges.</L>
<L>Into a chaumber þai went yfers,</L>
<L>To diȝt vnto þe messangers</L>
<L>Gode stones &amp; riche ringes;</L>
<L>Bi <HI REND="italic">con</HI>seyl of þe lordinges alle <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Þe soudan dede bring in to þe halle</L>
<L>Ȝiftes &amp; riche þinges</L>
<L>&amp; ȝaf to hem gret plente,</L>
<L>To þe messangers wiþ hert fre,</L>
<L>&amp; þonked hem her tidinges <MILESTONE N="300"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>26.</HEAD>
<L>&amp; seyd, he was alle at his wille,</L>
<L>Arliche &amp; late, loude &amp; stille,</L>
<L>To help him at his nede;</L>
<L>No more folk nold he spille. <MILESTONE N="8d." UNIT="f."/></L>
<L>Þe messangers went þe king tille <MILESTONE N="305"/></L>
<L>&amp; told him of þat dede.</L>
<L>Þe king &amp; þe quene al so</L>
<L>Boþen hem was wele &amp; wo,</L>
<L>In rime al so we rede:</L>
<L>Gret ioie þai hadde, wiþ outen les, <MILESTONE N="310"/></L>
<L>For þat þe soudan wald haue pes</L>
<L>On cristen felawerede.</L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>27.</HEAD>
<L>Þe first day of Julij tide,</L>
<L>Þe soudan nold no leng abide,</L>
<L>To þe king of Tars he sent <MILESTONE N="315"/></L>
<L>Kniȝtes fele &amp; michel pride</L>
<L>&amp; riche iewels, is nouȝt to hide,</L>
<L>To ȝif to his present.</L>
<L><PB N="41" REF="60"/>
Þe messangers, wiþ outen duelling,</L>
<L>Com to Tars bi for þe king, <MILESTONE N="320"/></L>
<L>To haue his douhter gent;</L>
<L>Þai welcomed hem wiþ glad chere.</L>
<L>Of gret pite now may ȝe here,</L>
<L>To chaumber when þai went.</L>
</LG>
<LG N="28">
<HEAD>28.</HEAD>
<L>Þai maden cri &amp; michel wo, <MILESTONE N="325"/></L>
<L>For þai schuld her douhter forgo</L>
<L>&amp; to þe soudan hir sende.</L>
<L>Þe maiden preyd hem boþe þo,</L>
<L>Þat þai schuld bi her <HI REND="italic">con</HI>seyl do,</L>
<L>To sauen cristen kende: <MILESTONE N="330"/></L>
<L>» For y wil suffre no lenger þrawe,</L>
<L>Þat cristen folk be for me slawe.«</L>
<L>To halle þai gun wende</L>
<L>&amp; welcomed þo messangers,</L>
<L>Þat com fro þe soudan fers, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>Wiþ wordes fre &amp; hende.</L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>29.</HEAD>
<L>Þan seyd þe quen to hem þan:</L>
<L>»Hou fareþ ȝour lord, þe soudan,</L>
<L>Þat is so noble a kniȝt?«</L>
<L>Þe messangers answer<HI REND="italic">e</HI> gan: <MILESTONE N="340"/></L>
<L>»He farþ as wele as ani man <NOTE PLACE="foot">341 <HI REND="italic">Beide zeilen auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; is ȝour frende, apliȝt.« <NOTE PLACE="foot">342 <HI REND="italic">Beide zeilen auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Þe quen seyd wiþ milde chere:</L>
<L>» Wele better þei mi douhter were,</L>
<L>Bi Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝt, <MILESTONE N="345"/></L>
<L>Mi douhter is nouȝt to hi<HI REND="italic">m</HI> to gode,</L>
<L>Y vouche saue on him mi blode,</L>
<L>Þei sche were ten so briȝt.« <MILESTONE N="9a." UNIT="f."/></L>
</LG>
<LG N="30">
<HEAD>30.</HEAD>
<L>Þe messangers diȝt hem swiþe</L>
<L>Wiþ kniȝtes fele &amp; stedes stiþe <MILESTONE N="350"/></L>
<L>&amp; brouȝt hir in to chare;</L>
<L>Þe king &amp; þe quen wer<HI REND="italic">e</HI> vn-bliþe,</L>
<L>Her sorwe couþe þai noman kiþe,</L>
<L>When þai seye hir forþ fare;</L>
<L>In to chaumber þai went þo; <MILESTONE N="355"/></L>
<L>When þai were to gider boþe to,</L>
<L>Þan wakened alle her care.</L>
<LG N="31">
<PB N="42" REF="61"/>
<HEAD>31.</HEAD>
<L>Þe king was in sorwe bounde,</L>
<L>Þe quen swoned mani a stounde,</L>
<L>For her douhter dere; <MILESTONE N="360"/></L>
<L>Kniȝtes &amp; leuedis þer hem founde</L>
<L>&amp; tok hem vp hole &amp; sounde <NOTE PLACE="foot">362 <HI REND="italic">auf rasur zwischen zwei.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; <HI REND="italic">com</HI>fort hem in fere.</L>
<L>Þus þe quen &amp; þe king</L>
<L>Liued in sorwe &amp; care morning, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>Gret diol it was to here;</L>
<L>Her car<HI REND="italic">e</HI> was euer aliche newe, <NOTE PLACE="foot">367 ar<HI REND="italic">e und</HI> liche <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Hem chaunged boþe hide &amp; hewe</L>
<L>For sorwe &amp; reweli chere.</L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>32.</HEAD>
<L>Nov late we ben alle her morning <MILESTONE N="370"/></L>
<L>&amp; telle we of þat maiden ȝing,</L>
<L>Þat to þe soudan is fare.</L>
<L>He com wiþ mani gret lording,</L>
<L>Forto welcome þat swete þing,</L>
<L>When sche was brouȝt in chare; <MILESTONE N="375"/></L>
<L>He kist hir wel mani a siþe,</L>
<L>His ioie couþe he noman kiþe,</L>
<L>Oway was alle his care.</L>
<L>In to chau<HI REND="italic">m</HI>ber sche was ladde</L>
<L>&amp; richeliche sche was cladde, <MILESTONE N="380"/></L>
<L>As heþthorn;en wiman ware.</L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>33.</HEAD>
<L>Whan sche was cladde in riche palle,</L>
<L>Þe soudan dede his kniȝtes calle</L>
<L>&amp; badde þat maiden forþ fett;</L>
<L>&amp; when sche com in to þe halle <MILESTONE N="385"/></L>
<L>Bifor þe heyȝe lordinges alle,</L>
<L>To forn þe soudan þai hir sett.</L>
<L>Gret diol it was forto se,</L>
<L>Þe bird, þat was so briȝt on ble,</L>
<L>To haue so foule a mett; <MILESTONE N="390"/></L>
<L>Þei þat sche made gret solas,</L>
<L>Þe sorwe, þat at hir hert was,</L>
<L>No miȝt it noman lett. <MILESTONE N="9b." UNIT="f."/></L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>34.</HEAD>
<L>&amp; whan it was comen to niȝt,</L>
<L>Þe leuedi, þat was so feir &amp; briȝt, <MILESTONE N="395"/></L>
<L>To chau<HI REND="italic">m</HI>ber sche gan wende;</L>
<L>&amp; þer in anon, y ȝou pliȝt, <NOTE PLACE="foot">397 <HI REND="italic">Zwei zeilen auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>A riche bed þer was y-diȝt <NOTE PLACE="foot">398 <HI REND="italic">Zwei zeilen auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Vn-to þat leuedi hende.</L>
<L>Þe leuedi was to bed y-brouȝt, <MILESTONE N="400"/></L>
<L>Þe soudan wild com þer in nouȝt,</L>
<L><PB N="43" REF="62"/>
Noiþ<HI REND="italic">er</HI> for fo no frende;</L>
<L>For noþing wold he neyȝe þ<HI REND="italic">a</HI>t may,</L>
<L>Til þat sche leued opon his lay,</L>
<L>Þat was of cristen kende. <MILESTONE N="405"/></L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>35.</HEAD>
<L>Wel loþe was a cristenman, <NOTE PLACE="foot">406 s <HI REND="italic">in</HI> was <HI REND="italic">ist verkratzt.</HI></NOTE></L>
<L>To wedde an heþen woman,</L>
<L>Þat leued on fals lawe;</L>
<L>Als loþ was þat soudan,</L>
<L>To wed a cristen woman, <MILESTONE N="410"/></L>
<L>As y finde in mi sawe.</L>
<L>Þe soudan ȝede to bed al prest,</L>
<L>Kniȝtes &amp; leuedis ȝede to rest,</L>
<L>Þe pople hem gan wiþ-drawe;</L>
<L>Þat miri maiden litel slepe, <MILESTONE N="415"/></L>
<L>Bot al niȝt wel sore sche wepe,</L>
<L>Til þe day gan dawe.</L>
</LG>
<LG N="36">
<HEAD>36.</HEAD>
<L>&amp; als sche fel on slepe þore,</L>
<L>Her þouȝt, þer stode hir bifore</L>
<L>An hundred houndes blake <MILESTONE N="420"/></L>
<L>&amp; bark on hir, lasse &amp; more;</L>
<L>&amp; on þer was, þat greued hir sore,</L>
<L>Oway þat wald hir take;</L>
<L>&amp; sche no durst him nouȝt smite,</L>
<L>For drede, þat he wald hir bite, <MILESTONE N="425"/></L>
<L>Swiche maistri he gan to make;</L>
<L>&amp; as sche wald fram hem fle,</L>
<L>Sche seye, þer stond deuelen þre,</L>
<L>&amp; ich brent as a drake.</L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>37.</HEAD>
<L>So loþliche þai were al y-wrouȝt, <MILESTONE N="430"/> <NOTE PLACE="foot">430 w<SUP>r</SUP>ouȝt MS.</NOTE></L>
<L>&amp; ich in hond a gleiue brouȝt,</L>
<L>Sche was aferd ful sore;</L>
<L>On Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist was alle hir þouȝt,</L>
<L>Þer fore þe fendes derd hir nouȝt,</L>
<L>Noiþer lesse no more. <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Fro þe fendes sche passed sounde,</L>
<L>&amp; afterward þer com an hounde <MILESTONE N="9c." UNIT="f."/></L>
<L>Wiþ browes brod &amp; hore;</L>
<L>Almost he hadde hir drawen adoun,</L>
<L>Ac þurch Je<HI REND="italic">s</HI>us Cristes passioun <MILESTONE N="440"/></L>
<L>Sche was ysaued þore.</L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>38.</HEAD>
<L>Ȝete hir þouȝt, wiþ outen lesing,</L>
<L>Als sche lay in hir sweuening,</L>
<L>Þat selcouþe was to rede,</L>
<L><PB N="44" REF="63"/>
þat blac hounde, hir was folweing, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>þurch miȝt of Je<HI REND="italic">s</HI>u heuen king</L>
<L>Spac to hir in manhede, <NOTE PLACE="foot">447 pac to <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>In white cloþes als a kniȝt,</L>
<L>&amp; seyd to hir: »Mi swete wiȝt,</L>
<L>No þarf þe noþing drede <MILESTONE N="450"/></L>
<L>Of Teruagau<HI REND="italic">n</HI>t no of Mahoun;</L>
<L>þi lord, þat suffred passioun,</L>
<L>Schal help þe at þi nede.«</L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>39.</HEAD>
<L>&amp; when þe maiden was awaked,</L>
<L>For drede of þat wel sore sche quaked <MILESTONE N="455"/></L>
<L>For loue (!) of her sweuening;</L>
<L>On hir bed sche sat al naked,</L>
<L>To Je<HI REND="italic">s</HI>u hir preier sche maked,</L>
<L>Almiȝt-ful heuen king,</L>
<L>As wis as he hir dere bouȝt, <MILESTONE N="460"/></L>
<L>Of þat sweuening, i<HI REND="italic">n</HI> slepe sche þouȝt, <NOTE PLACE="foot">461 of <HI REND="italic">ist zu streichen,</HI></NOTE></L>
<L>Schuld turn to gode ending.</L>
<L>&amp; when þe maiden risen was,</L>
<L>þe riche soudan of Damas,</L>
<L>To his temple he gan hir bring. <MILESTONE N="465"/></L>
</LG>
<LG N="40">
<HEAD>40.</HEAD>
<L>þan seyd þe soudan to þat may:</L>
<L>»þou most bileue opon mi lay</L>
<L>&amp; knele now here adoun</L>
<L>&amp; forsake þi fals lay,</L>
<L>þat þou hast leued on mani a day, <MILESTONE N="470"/></L>
<L>&amp; anour seyn Mahoun;</L>
<L>&amp;, certes, bot þou wilt, anon</L>
<L>þi fader y schal wiþ wer slon:</L>
<L>Bi Jouin &amp; Plotoun</L>
<L>&amp; bi Mahoun &amp; Teruagant, <MILESTONE N="475"/> <NOTE PLACE="foot">475 b<SUP>i</SUP> MS.</NOTE></L>
<L>þer schal no man ben his warau<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>Emp<HI REND="italic">er</HI>our no king wiþ croun! «</L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>41.</HEAD>
<L>þe maiden answerd wiþ mild chere</L>
<L>To þe soudan, as ȝe may here:</L>
<L>« Sir, y nil þe nouȝt greue: <MILESTONE N="480"/></L>
<L>Teche me now &amp; lat me here, <MILESTONE N="9d." UNIT="f."/></L>
<L>Hou y schal make mi preiere,</L>
<L>When ich on hem bileue!</L>
<L>To Mahoun ichil me take</L>
<L>&amp; Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist, mi lord, forsake, <MILESTONE N="485"/></L>
<L>þat made Adam &amp; Eue,</L>
<L>&amp; seþthorn;en serue þe at wille,</L>
<L>Arliche &amp; lat, loude &amp; stille,</L>
<L>Amorwe &amp; aneue.«</L>
</LG>
<LG N="42">
<PB N="45" REF="64"/>
<HEAD>42.</HEAD>
<L>þan was þe soudan glad &amp; bliþe <MILESTONE N="490"/></L>
<L>&amp; þanked Mahoun mani siþe,</L>
<L>þat sche was so biknawe. <NOTE PLACE="foot">492 <HI REND="italic">Hinter</HI> was <HI REND="italic">steht noch einmal</HI> sche, <HI REND="italic">unterpunktet.</HI></NOTE></L>
<L>His ioie couþe he no man kiþe,</L>
<L>He bad hir gon &amp; kis swiþe</L>
<L>»Alle þine godes on rawe!« <MILESTONE N="495"/></L>
<L>Sche kist Mahou<HI REND="italic">n</HI> &amp; Apolin,</L>
<L>Astirot &amp; sir Jouin,</L>
<L>For drede of wordes awe. <NOTE PLACE="foot"><P>498 <HI REND="italic">Die lesart von</HI> A <HI REND="italic">ist vorzuzichen; vgl. ausser der gleich∣lautenden stelle in H. Ch. v. 765; Lib. Disc. v. 182 ff.:</HI></P>
<LG>
<L>Yet was y never aferde</L>
<L>For doute of mannys awe</L>
</LG>
<P>To fighte with spere or swerde <HI REND="italic">und York Plays edit. by L. Toulmin Smith, Oxf. 1885, p. 402 v. 116:</HI></P>
<P>Of all þes wordes we haue none awe.</P></NOTE></L>
<L>&amp; while sche was in þe temple <HI REND="italic">þer,</HI> <NOTE PLACE="foot">499 þer <HI REND="italic">om.</HI> MS.</NOTE></L>
<L>Of Teruagant &amp; Jubiter <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Sche lerd þe heþen lawe.</L>
</LG>
<LG N="43">
<HEAD>43.</HEAD>
<L>&amp; þei sche al þe lawes couþe</L>
<L>&amp; seyd hem openliche wiþ hir mouþe,</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u forȝat sche nouȝt;</L>
<L>Wher þat sche was bi norþe or souþe, <MILESTONE N="505"/></L>
<L>No minstral wiþ harp no crouþe</L>
<L>No miȝt chau<HI REND="italic">n</HI>ge hir þouȝt.</L>
<L>þe soudan wende niȝt &amp; day,</L>
<L>þat sche hadde leued opon his lay,</L>
<L>Bot al he was bicouȝt; <MILESTONE N="510"/></L>
<L>For when sche was bi hir selue on,</L>
<L>To Je<HI REND="italic">s</HI>u sche made hir mon,</L>
<L>þat alle þis world haþ wrouȝt.</L>
</LG>
<LG N="44">
<HEAD>44.</HEAD>
<L>þe soudan dede cri þat tide</L>
<L>Ouer al bi ich a side, <MILESTONE N="515"/></L>
<L>A turnament to take</L>
<L>&amp; duhti men on hors to ride,</L>
<L>&amp; dubbed hem in þat tide</L>
<L>&amp; kniȝtes gan he make.</L>
<L>þe trumpes gun for to blowe, <MILESTONE N="520"/></L>
<L>Kniȝtes priked out o rouwe</L>
<L>On stedes white &amp; blake.</L>
<L>þer miȝt men se sone &amp; swiþe</L>
<L>Strong men her strengþe kiþe</L>
<L>For þat maiden sake. <MILESTONE N="10a." UNIT="f."/> <MILESTONE N="525"/></L>
</LG>
<LG N="45">
<PB N="46" REF="65"/>
<HEAD>45.</HEAD>
<L>Þe cristen maiden &amp; þe soudan</L>
<L>In þe castel leyen þan,</L>
<L>Þe turnament to bihold;</L>
<L>&amp; þo þe turnament bigan,</L>
<L>Þer was samned mani a man <MILESTONE N="530"/></L>
<L>Of Sarrazins stout &amp; bold.</L>
<L>To sen þer was a semly siȝt</L>
<L>Of þritti þousend of helmes briȝt,</L>
<L>In gest as it is told.</L>
<L>Þai leyden on, as þai were wroþe, <MILESTONE N="535"/></L>
<L>Wiþ swerdes &amp; wiþ maces boþe,</L>
<L>Kniȝtes boþe ȝong &amp; old.</L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>46.</HEAD>
<L>Wel mani helme þer was of-weued</L>
<L>&amp; mani bacinet to-cleued,</L>
<L>&amp; kniȝtes driuen to grounde; <MILESTONE N="540"/></L>
<L>Sum þer fel doun on her heued,</L>
<L>&amp; su<HI REND="italic">m</HI> in þe diche lay to-dreued</L>
<L>&amp; siked sore vn-sounde.</L>
<L>Þe turnament last þo, ypliȝt,</L>
<L>Fram þe morwe to þe niȝt, <MILESTONE N="545"/></L>
<L>Of men of michel mounde;</L>
<L>A morwe þe soudan wedded þat may</L>
<L>In þe maner of his lay,</L>
<L>In gest as it is founde.</L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>47.</HEAD>
<L>Atte his bridale was noble fest, <MILESTONE N="550"/></L>
<L>Riche, real &amp; onest, <NOTE PLACE="foot">552 <HI REND="italic">l.</HI> Of doukes and.</NOTE></L>
<L>Doukes, kinges wiþ croun;</L>
<L>For þer was melodi wiþ þe mest <NOTE PLACE="foot">554 <HI REND="italic">Das wort</HI> grest <HI REND="italic">habe ich weder bei Stratmann, noch bei Halliwell oder Mätzner ge∣funden. Die susammenstellung mit</HI> fiþel <HI REND="italic">und</HI> harp <HI REND="italic">lässt auf ein saiteninstrument schliessen.</HI></NOTE></L>
<L>Of harp &amp; fiþel &amp; of grest</L>
<L>To lordinges of renoun. <MILESTONE N="555"/></L>
<L>Þer was ȝeuen to þe menstrels</L>
<L>Robes riche &amp; mani iuweles</L>
<L>Of erl &amp; of baroun.</L>
<L>Þe fest lasted fourteniȝt</L>
<L>Wiþ mete &amp; drink anouȝ, apliȝt, <MILESTONE N="560"/></L>
<L>Plente &amp; gret fousoun.</L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>48.</HEAD>
<L>Þat leuedi so feir &amp; so fre</L>
<L>Was wiþ hir lord bot moneþes þre,</L>
<L>Þan he gat hir wiþ childe;</L>
<L>When it was geten, sche chaunged ble, <MILESTONE N="565"/></L>
<L>Þe soudan him self þat gan se,</L>
<L>Jolif he was &amp; wilde.</L>
</LG>
<L><PB N="47" REF="66"/>
Þer while sche was wiþ child, apliȝt,</L>
<L>Sche bad to Je<HI REND="italic">s</HI>u ful of miȝt, <MILESTONE N="10b." UNIT="f."/></L>
<L>Fram schame he schuld hir schilde. <MILESTONE N="570"/></L>
<L>Atte fourti woukes ende</L>
<L>Þe leuedi was deliuerd o bende,</L>
<L>Þurch help of Mari milde.</L>
</LG>
<LG N="49">
<HEAD>49.</HEAD>
<L>&amp; when þe child was y-bore</L>
<L>Wel sori wimen were þer fore, <MILESTONE N="575"/></L>
<L>For lim no hadde it non;</L>
<L>Bot as a rond of flesche y-schore</L>
<L>In chau<HI REND="italic">m</HI>ber it lay hem bifore,</L>
<L>Wiþ outen blod &amp; bon.</L>
<L>For sorwe þe leuedi wald dye, <MILESTONE N="580"/></L>
<L>For it hadde noiþer nose no eye,</L>
<L>Bot lay ded as þe ston.</L>
<L>Þe soudan com to chau<HI REND="italic">m</HI>ber þat tide</L>
<L>&amp; wiþ his wiif he gan to chide,</L>
<L>Þat wo was hir bi-gon: <MILESTONE N="585"/></L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>50.</HEAD>
<L>»O, dame,« he seyd bi forn,</L>
<L>»Oȝain mi godes þou art forsworn,</L>
<L>Wiþ riȝt resoun y preue:</L>
<L>Þe childe, þat is here of þe born,</L>
<L>Boþe lim &amp; liþ it is for-lorn, <MILESTONE N="590"/></L>
<L>Alle þurch þi fals bileue;</L>
<L>Þou leuest nouȝt wele afine</L>
<L>On Iubiter no on Apoline,</L>
<L>A morwe n<HI REND="italic">o</HI> aneue, <NOTE PLACE="foot">594 no an] ua auene MS.</NOTE></L>
<L>No i<HI REND="italic">n</HI> Mahoun no in Teruagant, <MILESTONE N="595"/></L>
<L>Þer fore is lorn þis litel faunt:</L>
<L>No wonder, þei me greue.«</L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>51.</HEAD>
<L>Þe leuedi answerd &amp; seyd þo,</L>
<L>Þer sche lay in care &amp; wo:</L>
<L>»Leue sir, lat be þat þouȝt; <MILESTONE N="600"/></L>
<L>Þe child, was ȝeten bitven ous to,</L>
<L>For þi bileue it farþ so,</L>
<L>Bi him, þat ous haþ wrouȝt:</L>
<L>Take now þis flesche &amp; ber<HI REND="italic">e</HI> it anon</L>
<L>Bifor þine godes euerichon, <MILESTONE N="605"/></L>
<L>Þat þou no lete it nouȝt;</L>
<L>&amp; pray þine godes al y-fere,</L>
<L>Astow art hem leue &amp; dere,</L>
<L>To liue þat it be brouȝt!</L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>52.</HEAD>
<L>&amp; ȝif Mahoun &amp; Jouin can <MILESTONE N="610"/></L>
<L>Make it fourmed after a man</L>
<L><PB N="48" REF="67"/>
Wiþ liif &amp; limes ariȝt,</L>
<L>Bi Ie<HI REND="italic">s</HI>u Crist, þat þis warld wan, <MILESTONE N="10c." UNIT="f."/></L>
<L>Y schal leue þe better þan,</L>
<L>Þat þai ar ful of miȝt; <MILESTONE N="615"/></L>
<L>&amp; bot þai it to liue bring,</L>
<L>Y nil leuen on hem no þing,</L>
<L>Noiþ<HI REND="italic">er</HI> bi day no niȝt.«</L>
<L>Þe soudan toke þat flesche anon,</L>
<L>In to his temple he gan to gon, <MILESTONE N="620"/></L>
<L>Þer his godes were diȝt.</L>
</LG>
<LG N="53">
<HEAD>53.</HEAD>
<L>Biforn his goddes he gan it leyn</L>
<L>&amp; held vp his honden tvein,</L>
<L>While men miȝt go fiue mile. <NOTE PLACE="foot">625 seyin, i <HI REND="italic">unterpunktet,</HI> MS.</NOTE></L>
<L>»A, miȝtful Mahoun,« he gan to seyn, <MILESTONE N="625"/></L>
<L>»&amp; Teruagau<HI REND="italic">n</HI>t of michel meyn,</L>
<L>In ȝou was neuer no gile;</L>
<L>Seyn Jubiter &amp; Apolin,</L>
<L>Astirot &amp; seyn Jouin,</L>
<L>Help now in þis perile !« <MILESTONE N="630"/></L>
<L>Oft he kneled &amp; oft he ros</L>
<L>&amp; crid so long, til he was hos,</L>
<L>&amp; al he tint his while.</L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>54.</HEAD>
<L>&amp; when he hadde al y-preyd</L>
<L>&amp; alle þat euer he couþe, he seyd, <MILESTONE N="635"/></L>
<L>Þe flesche lay stille as ston;</L>
<L>Anon he stirt vp at a breyd</L>
<L>&amp; in his hert he was atreyd,</L>
<L>For lim no hadde it non.</L>
<L>He biheld on his godes alle <MILESTONE N="640"/></L>
<L>&amp; seye, þer miȝt no bot bifalle,</L>
<L>Wel wo was him bigon.</L>
<L>»O, sir Mahoun,« he gan to grede,</L>
<L>»Wil ȝe nouȝt helpe me at þis nede,</L>
<L>Þe deuel ȝou brenne ichon!« <MILESTONE N="645"/></L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>55.</HEAD>
<L>He hent a staf wiþ grete hete</L>
<L>&amp; stirt anon his godes to bete</L>
<L>&amp; drouȝ hem alle adoun,</L>
<L>&amp; leyd on, til he gan to swete,</L>
<L>&amp; ȝaf hem strokes gode &amp; gret. <MILESTONE N="650"/></L>
<L>Boþe Jouine &amp; Plotoun,</L>
<L>&amp; alder best he bete afin</L>
<L>Jubiter &amp; Apolin</L>
<L>&amp; brac hem arm &amp; croun,</L>
<L>&amp; Teruagau<HI REND="italic">n</HI>t, þat was her broþ<HI REND="italic">er,</HI> <MILESTONE N="655"/></L>
<L><PB N="49" REF="68"/>
He no lete neuer a lime wiþ oþer,</L>
<L>No of his god Mahoun. <MILESTONE N="10d." UNIT="f."/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>56.</HEAD>
<L>&amp; when he hadde beten he<HI REND="italic">m</HI> gode won,</L>
<L>Ȝete lay þe flesche stille so ston</L>
<L>An heye on his auter. <MILESTONE N="660"/></L>
<L>He tok it in his hond anon</L>
<L>&amp; in to chaumber he gan gon</L>
<L>&amp; seyd: »Lo, haue it here:</L>
<L>Ich haue don al þat y can</L>
<L>To make it fourmed after a man <MILESTONE N="665"/></L>
<L>Wiþ kneleing &amp; preier;</L>
<L>&amp; for alle, þat ichaue hem bisouȝt,</L>
<L>Mine godes no may help me nouȝt,</L>
<L>Þe deuel hem sett a fere!«</L>
</LG>
<LG N="57">
<HEAD>57.</HEAD>
<L>&amp; þan answerd þat gode wiman <MILESTONE N="670"/></L>
<L>Wel hendeliche to þat soudan:</L>
<L>»Leue sir, here mi speche:</L>
<L>Þe best rede, þat y can,</L>
<L>Bi Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist, þat made man,</L>
<L>Now ichil ȝou teche. <MILESTONE N="675"/></L>
<L>Now þou hast proued god þine,</L>
<L>Ȝif me leue to asay mine,</L>
<L>Weþer is better leche;</L>
<L>&amp;, leue sir, <HI REND="italic">i</HI> prey þe þis, <NOTE PLACE="foot">679 i <HI REND="italic">om.</HI> MS.</NOTE></L>
<L>Leue on him, þat stronger is, <MILESTONE N="680"/></L>
<L>For doute of more wreche!«</L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>58.</HEAD>
<L>Þe soudan answerd hir þore,</L>
<L>In hert he was agreued sore,</L>
<L>To sen þat selcouþe siȝt:</L>
<L>»Now, dame, ichil do bi þi lore, <MILESTONE N="685"/></L>
<L>Ȝif þat y may se bifore,</L>
<L>Þi god is of swiche miȝt,</L>
<L>Wiþ ani vertu, þat he can,</L>
<L>Make it fourmed after a man</L>
<L>Wiþ liif &amp; limes ariȝt, <MILESTONE N="690"/></L>
<L>Alle mi godes ichil for-sake</L>
<L>&amp; to Je<HI REND="italic">s</HI>u, þi lord, me take,</L>
<L>As icham gentil kniȝt.«</L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>59.</HEAD>
<L>Wel bliþe was þe leuedi þan,</L>
<L>For þat hir lord, þe riche soudan, <MILESTONE N="695"/></L>
<L>Hadde grau<HI REND="italic">n</HI>ted hir preier;</L>
<L>For hope, he schuld be cristen man,</L>
<L>Sche þonked him, þat þis world wan,</L>
<L>&amp; Mari, his moder dere.</L>
<L>Now ginneþ here a miri pas, <MILESTONE N="700"/></L>
<L><PB N="50" REF="69"/>
Hou þat child y-cristned was <MILESTONE N="11a." UNIT="f."/></L>
<L>Wiþ limes al hole &amp; fere,</L>
<L>&amp; hou þe soudan of Damas</L>
<L>Was cristned for þat ich cas,</L>
<L>Now herken &amp; ȝe may here. <MILESTONE N="705"/></L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>60.</HEAD>
<L>Þan seyd þe leuedi in þat stounde:</L>
<L>»Þou hast in þi prisoun bounde</L>
<L>Mani a cristen man;</L>
<L>Do seche ou<HI REND="italic">er</HI> alle bi lofte &amp; grounde,</L>
<L>Ȝif ani cristen prest be founde: <MILESTONE N="710"/></L>
<L>Bring him bi for me þan,</L>
<L>&amp; y schal ar to morwe at none</L>
<L>Wite, what Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist can done <NOTE PLACE="foot">713 what Jesu Crist can <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>More þan þine maumettes can.«</L>
<L>Anon þe prisouns weren y-souȝt, <MILESTONE N="715"/></L>
<L>Þai founden a prest &amp; forþ him brouȝt</L>
<L>Bi hest of þat soudan.</L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>61.</HEAD>
<L>He com bi for þat leuedi fre</L>
<L>&amp; gret hir feir opon his kne</L>
<L>&amp; seyd wiþ sikeing sore: <MILESTONE N="720"/></L>
<L>»Madame, y-blisced mot þou be</L>
<L>Of Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist in trinite,</L>
<L>Þat of Mari was bore!«</L>
<L>Þe leuedi seyd: »Artw a prest, <NOTE PLACE="foot">724 seyd <HI REND="italic">ist hinter der zeile nachge∣tragen.</HI></NOTE></L>
<L>Tel me soþe, ȝif þat tow best, <MILESTONE N="725"/></L>
<L>Canstow of cristen lore?«</L>
<L>»Madame,« seyd þe prest anon,</L>
<L>»In verbo d<HI REND="italic">e</HI>i ich was on</L>
<L>Tventi winter gon &amp; more. <NOTE PLACE="foot">729 <HI REND="italic">die ganze zeile auf rasur.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>62.</HEAD>
<L>Ac, dame,« he seyd, »bi seyn Jon, <MILESTONE N="730"/></L>
<L>Ten winter song y masse non,</L>
<L>&amp; þat me likeþ ille;</L>
<L>For so long it is now gon,</L>
<L>Ichaue ben in þe prisoun of ston</L>
<L>Wiþ wrong &amp; gret vn-skille.« <MILESTONE N="735"/></L>
<L>Þe leuedi seyd: »Lat be þi fare,</L>
<L>Þou schalt be brouȝt out of þi care,</L>
<L>&amp; tow wilt held þe stille,</L>
<L>For þurch þine help i<HI REND="italic">n</HI> þis stounde</L>
<L>We schul make cristenmen of houndes; <MILESTONE N="740"/></L>
<L>God grau<HI REND="italic">n</HI>t it, ȝif it be his wille.«</L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>63.</HEAD>
<L>Þan seyd þe soudans wiif:</L>
<L>»Þou most do stille, wiþ outen striif,</L>
<L><PB N="51" REF="70"/>
A wel gret priuete.</L>
<L>Hali water þou most make <MILESTONE N="11b." UNIT="f."/> <MILESTONE N="745"/></L>
<L>&amp; þis ich flesche þou take</L>
<L>Al for þe loue of me,</L>
<L>&amp; cristen it wiþ outen blame</L>
<L>In þe worþschipe of þe faders name,</L>
<L>Þat sitt in trinite. <MILESTONE N="750"/></L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>64.</HEAD>
<L>For in him is mine hope, apliȝt,</L>
<L>Þe fader, þat is ful of miȝt,</L>
<L>Mi sorwe schal me slake. <NOTE PLACE="foot">753 <HI REND="italic">Vor</HI> slake <HI REND="italic">sind zwei buchstaben ausradirt.</HI></NOTE></L>
<L>Ȝif it were cristned ariȝt,</L>
<L>It schuld haue fourme to se bi siȝt, <MILESTONE N="755"/></L>
<L>Wiþ lim &amp; liif to wake.«</L>
<L>Þat leuedi comand anon</L>
<L>Hir maidens out of chau<HI REND="italic">m</HI>ber gon</L>
<L>For drede of wraying sake.</L>
<L>Þe prest no leng nold abide, <MILESTONE N="760"/></L>
<L>A feir vessel he tok þat tide</L>
<L>&amp; hali water he gan make.</L>
</LG>
<LG N="65">
<HEAD>65.</HEAD>
<L>At missomer tide þat ded was don</L>
<L>Þurch help of god, þat sitt in trone,</L>
<L>As y ȝou tel may. <MILESTONE N="765"/></L>
<L>Þe prest toke þe flesche anon <NOTE PLACE="foot">766 þe <HI REND="italic">vor</HI> flesche <HI REND="italic">im</HI> MS. <HI REND="italic">am ende der zeile nachgetragen.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; cleped it þe name of Jon</L>
<L>In worþschip of þe day;</L>
<L>&amp; when þat it cristned was,</L>
<L>It hadde liif &amp; lim &amp; fas <MILESTONE N="770"/></L>
<L>&amp; crid wiþ gret deray,</L>
<L>&amp; hadde hide &amp; flesche &amp; fel</L>
<L>&amp; alle, þat euer þer to bifel,</L>
<L>In gest as y ȝou say.</L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>66.</HEAD>
<L>Feirer child miȝt non be bore; <MILESTONE N="775"/></L>
<L>It no hadde neu<HI REND="italic">er</HI> a lime forlore,</L>
<L>Wele schapen it was wiþ alle.</L>
<L>Þe prest no lenge duelled þore</L>
<L>&amp; ȝede &amp; teld þe soudan fore,</L>
<L>Þer he was in þe halle. <MILESTONE N="780"/></L>
<L>Þat leuedi, þ<HI REND="italic">er</HI> sche lay in bed,</L>
<L>Þat richeliche was bi-schred</L>
<L>Wiþ gold &amp; purpel palle,</L>
<L>Þe child sche toke to hir bliþe</L>
<L><PB N="52" REF="71"/>
&amp; þonked our leuedi <HI REND="italic">wiþ</HI> ioies fiue <MILESTONE N="785"/> <NOTE PLACE="foot">785 wiþ] <HI REND="italic">om.</HI> MS.</NOTE></L>
<L>Þe feir grace, þer was bifalle,</L>
</LG>
<LG N="67">
<HEAD>67.</HEAD>
<L>&amp; seyd: »Lord, ich pray þe,</L>
<L>Almiȝti god in trinite,</L>
<L>So ȝiue me miȝt &amp; space, <MILESTONE N="11c." UNIT="f."/></L>
<L>Þat y may þat day y-se <MILESTONE N="790"/></L>
<L>Mi lord wald y-cristned be,</L>
<L>Þe soudan of Damas!«</L>
<L>Þan cam þe soudan, þat was blac,</L>
<L><HI REND="italic">Sche</HI> schewed him þe child, &amp; spac, <NOTE PLACE="foot">794 <HI REND="italic">Statt</HI> Sche <HI REND="italic">hat</HI> MS. &amp;.—&amp;] <HI REND="italic">l.</HI> so? <HI REND="italic">vgl.</HI> V.</NOTE></L>
<L>Wiþ liif &amp; limes &amp; face, <MILESTONE N="795"/></L>
<L>Sche seyd: »Mahoun no Apolin</L>
<L>Is nouȝt worþ þe brostle of a swin</L>
<L>Oȝain mi lordes grace.«</L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>68.</HEAD>
<L>Þe soudan seyd: »Leman min,</L>
<L>Ywis, icham glad afin <MILESTONE N="800"/></L>
<L>Of þis child, þat y se.«</L>
<L>»Ȝa, sir, bi seyn Martin,</L>
<L>Ȝif þe haluendel wer þin,</L>
<L>Wel glad miȝt þou be.«</L>
<L>»O, dame,« he seyd, »hou is þat? <MILESTONE N="805"/></L>
<L>Is it nouȝt min, þat y bi-ȝat?«</L>
<L>»No, sir,« þan seyd sche,</L>
<L>»Bot þou were cristned so it is,</L>
<L>Þou no hast no part þ<HI REND="italic">er</HI>on, y-wis,</L>
<L>Noiþ<HI REND="italic">er</HI> of þe child ne of me. <MILESTONE N="810"/></L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>69.</HEAD>
<L>&amp; bot þou wilt Mahoun forsake</L>
<L>&amp; to Je<HI REND="italic">s</HI>u, mi lord, þe take,</L>
<L>Þat þoled woundes fiue,</L>
<L>Anon þou do þe cristen make,</L>
<L>Þou miȝt be ferd for sorwe &amp; wrake, <MILESTONE N="815"/></L>
<L>While þat þou art oliue;</L>
<L>&amp; ȝif þou were a cristen man,</L>
<L>Boþe wer<HI REND="italic">e</HI> þine,« sche seyd þan,</L>
<L>»Þi childe &amp; eke þi wiue;</L>
<L>When þou art dede, þou schalt wende <MILESTONE N="820"/></L>
<L>In to blis wiþ outen ende,</L>
<L>Þi ioie may noman kiþe.«</L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>70.</HEAD>
<L>Þe soudan seye wele bi siȝt,</L>
<L>Þat Je<HI REND="italic">s</HI>u was of more miȝt,</L>
<L>Þan was his fals lawe. <MILESTONE N="825"/></L>
<L>He seyd: »Dame, anon riȝt</L>
<L>Ichil for-sake mi god, apliȝt,</L>
<L>Þai schal be brent &amp; drawe.</L>
<L>Ac telle me now par charite</L>
<L><PB N="53" REF="72"/>
&amp; for þe loue þou has to me, <MILESTONE N="830"/></L>
<L>What schal y seyn in sawe?</L>
<L>Now ichaue forsaken mi lay,</L>
<L>Tel me now, what is ȝour fay, <MILESTONE N="11d." UNIT="f."/></L>
<L>&amp; ichil lere wel fawe!«</L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>71.</HEAD>
<L>Þan seyd þat leuedi hende &amp; fre: <MILESTONE N="835"/></L>
<L>»Vnder-stond, sir, par charite,</L>
<L>On Je<HI REND="italic">s</HI>u Cristes lay,</L>
<L>Hou he was &amp; eu<HI REND="italic">er</HI> schal be</L>
<L>O god &amp; p<HI REND="italic">er</HI>sones þre,</L>
<L>&amp; liȝt in Mari, þat may, <MILESTONE N="840"/></L>
<L>&amp; in hir bodi nam flesche &amp; bl<HI REND="italic">o</HI>d, <NOTE PLACE="foot">841 MS. bld.</NOTE></L>
<L>&amp; hou he bouȝt ous on þe rode</L>
<L>Opon þe gode friday,</L>
<L>&amp; hou his gost went to helle,</L>
<L>Satanas pouste for to felle, <MILESTONE N="845"/></L>
<L>&amp; brouȝt man kin oway.</L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>72.</HEAD>
<L>Þe þridde day in þe morning</L>
<L>To liue he ros, wiþ outen lesing,</L>
<L>As he com of þe rode,</L>
<L>&amp; ȝaf his frendes comforting <MILESTONE N="850"/></L>
<L>&amp; steye to heuen as miȝtful king</L>
<L>Boþe wiþ flesche &amp; blod;</L>
<L>As it is founden in holy writ,</L>
<L>On his fader riȝt hond he sitt,</L>
<L>&amp; is wel mild of mode; <MILESTONE N="855"/> <NOTE PLACE="foot">855 mild <HI REND="italic">schwer lesbar.</HI></NOTE></L>
<L>As it is writen i<HI REND="italic">n</HI> þe Crede,</L>
<L>He demeþ boþe þe quic &amp; ded,</L>
<L>Þe feble &amp; eke þe gode,</L>
</LG>
<LG N="73">
<HEAD>73.</HEAD>
<L>&amp; al þis warld schal to-driue</L>
<L>&amp; man arise fram ded to liue, <MILESTONE N="860"/></L>
<L>Riȝt dome to vnder-stond;</L>
<L>Þan schal Je<HI REND="italic">s</HI>u, wiþ outen striue,</L>
<L>Schewe his blodi wou<HI REND="italic">n</HI>des fiue,</L>
<L>Þat he for ous gan fond,</L>
<L>&amp; þan schal he, wiþ outen mis, <MILESTONE N="865"/></L>
<L>Deme ich man after he is,</L>
<L>Erl, baroun &amp; bond.</L>
<L>Leue her on,« sche seyd þan,</L>
<L>»&amp; do þe make a cristen man,</L>
<L>For noþing þou no wond!« <MILESTONE N="870"/></L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>74.</HEAD>
<L>Þan seyd þe soudan: »Dame, be stille,</L>
<L>Y schal be cristned þurch godes wille</L>
<L><PB N="54" REF="73"/>
Ar þan þe þridde day.</L>
<L>Loþ me wer<HI REND="italic">e,</HI> mi soule to spille;</L>
<L>Preye now þe prest, he com ous tille <MILESTONE N="875"/></L>
<L>&amp; teche me cristenlay</L>
<L>As priueliche as it may be, <MILESTONE N="12a." UNIT="f."/></L>
<L>Þat noman wite bot we þre,</L>
<L>Als forþ as ȝe may.</L>
<L>&amp; ani it wist heye or lowe, <MILESTONE N="880"/></L>
<L>Þou schalt be brent &amp; y to-drawe,</L>
<L>&amp; we for-soke our fay.«</L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>75.</HEAD>
<L>Anon þe prest answerd þan</L>
<L>Hendeliche to þat soudan:</L>
<L>»Sir, icham redi here, <MILESTONE N="885"/></L>
<L>Wiþ alle þe pouwer, þat y can,</L>
<L>For to make þe cristen man</L>
<L>&amp; godes lay to lere.«</L>
<L>His hond opon his brest he leyd;</L>
<L>In verbo d<HI REND="italic">e</HI>i he swore &amp; seyd: <MILESTONE N="890"/></L>
<L>»Vnto ȝou boþe y-fere</L>
<L>Wel trewe &amp; trusti schal y be,</L>
<L>Wiþ alle, þat euer falleþ to me,</L>
<L>To help wiþ mi pouwere.«</L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>76.</HEAD>
<L>A morwe, when þe prest gan wake, <MILESTONE N="895"/></L>
<L>A wel feir fessel he gan take</L>
<L>Wiþ wat<HI REND="italic">er</HI> clere &amp; cold</L>
<L>&amp; halwed it for þe soudan sake,</L>
<L>&amp; his preier he gan make</L>
<L>To Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat Judas sold, <MILESTONE N="900"/></L>
<L>&amp; to Marie, his moder dere,</L>
<L>Þo þat þe soudan cristned were,</L>
<L>Þat was so stout &amp; bold, <NOTE PLACE="foot">903 <HI REND="italic">auf rasur geschrieben.</HI></NOTE></L>
<L>He schuld ȝif him miȝt &amp; space</L>
<L>Þurch his vertu &amp; his grace <MILESTONE N="905"/></L>
<L>His cristendom wele to hold.</L>
</LG>
<LG N="77">
<HEAD>77.</HEAD>
<L>&amp; when it was liȝt of day,</L>
<L>Þe riche soudan, þer he lay,</L>
<L>Vp bi-gan to arise;</L>
<L>To þe prest he went his way <MILESTONE N="910"/></L>
<L>&amp; halp him alle þat he may,</L>
<L>Þat fel to his seruise;</L>
<L>&amp; when þe prest hadde þo</L>
<L>Diȝt redi þat fel þer to</L>
<L><PB N="55" REF="74"/>
In al maner wise, <MILESTONE N="915"/></L>
<L>Þe soudan wiþ gode wille anon</L>
<L>Dede of his cloþes euerichon,</L>
<L>To reseyue his baptize. <NOTE PLACE="foot">918 baptize <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
</LG>
<LG N="78">
<HEAD>78.</HEAD>
<L>Þe cristen prest hiȝt Cleophas,</L>
<L>He cleped þe soudan of Damas <MILESTONE N="920"/></L>
<L>After his owhen name; <MILESTONE N="12b." UNIT="f."/></L>
<L>His hide, þat blac &amp; loþely was,</L>
<L>Al white bicom þurch godes gras <NOTE PLACE="foot">923 þurch] c <HI REND="italic">sieht hier u. ö.</HI> t <HI REND="italic">ähnlich.</HI></NOTE></L>
<L>&amp; clere wiþ outen blame.</L>
<L>&amp; when þe soudan seye þat siȝt, <MILESTONE N="925"/></L>
<L>Þan leued he wele on god almiȝt,</L>
<L>His care went to game.</L>
<L>&amp; when þe prest hadde alle y-seyd</L>
<L>&amp; haly water on him leyd,</L>
<L>To chaumber þai went y-same. <MILESTONE N="930"/></L>
</LG>
<LG N="79">
<HEAD>79.</HEAD>
<L>When he com, þer þe leuedi lay,</L>
<L>»Lo, dame,« he gan to say,</L>
<L>»Certeyne, þi god is trewe.«</L>
<L>Þe leuedi þonked god þat day,</L>
<L>For ioie sche wepe wiþ eyȝen gray, <MILESTONE N="935"/></L>
<L>Vnneþe hir lord sche knewe.</L>
<L>Þan wist sche wele in hir þouȝt,</L>
<L>Þat on Mahoun leued he nouȝt,</L>
<L>For chau<HI REND="italic">n</HI>ged was his hewe.</L>
<L>For þat hir lord was cristned so, <MILESTONE N="940"/></L>
<L>Oway was went al hir wo,</L>
<L>Hir ioie gan wax al newe.</L>
</LG>
<LG N="80">
<HEAD>80.</HEAD>
<L>»Mi lord,« sche seyd wiþ hert fre,</L>
<L>»Sende now þis prest in priuete</L>
<L>To mi fader, þe king, <MILESTONE N="945"/></L>
<L>&amp; pray him, for þe loue of me</L>
<L>Þat he com swiþe hider to þe</L>
<L>Wiþ alle þat he may bring;</L>
<L>&amp; when mi fader is to þe come,</L>
<L>Do cristen þi lond alle &amp; some, <MILESTONE N="950"/></L>
<L>Boþe eld &amp; ȝing,</L>
<L>&amp; he, þat wil be cristned nouȝt,</L>
<L>Loke, to þe deþ þat he be brouȝt,</L>
<L>Wiþ outen ani duelleing!«</L>
</LG>
<LG N="81">
<HEAD>81.</HEAD>
<L>Þe soudan tok þe prest bi hond <MILESTONE N="955"/></L>
<L>&amp; bad him wende &amp; nouȝt no wond,</L>
<L>To þe king of Tars ful ȝare,</L>
<L>&amp; do him al to vnder-stond,</L>
<L><PB N="56" REF="75"/>
Hou Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist þurch his sond</L>
<L>Haþ brouȝt hem out of care; <MILESTONE N="960"/></L>
<L>&amp; bid him bring wiþ him his ost</L>
<L>Priueliche, wiþ outen bost,</L>
<L>For no þing he no spare:</L>
<L>&amp; Cleophas, wiþ gode entent</L>
<L>To do þe soudans comandment, <MILESTONE N="12c." UNIT="f."/> <MILESTONE N="965"/></L>
<L>To Tras he gan fare. <NOTE PLACE="foot">966 <HI REND="italic">Die einzige stelle, welche Ritson, bd. III s. 320 f., hätte zu der annahme verleiten können, dass</HI> Tars <HI REND="italic">Thracien ist; doch schreibt er auch an dieser stelle seiner hs. gemäss</HI> Tars.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="82">
<HEAD>82.</HEAD>
<L>&amp; when þe prest sir Cleophas <NOTE PLACE="foot">967 has <HI REND="italic">und</HI></NOTE></L>
<L>Com to þe court þurch godes grace <NOTE PLACE="foot">968 godes grace <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Wiþ outen ani duelling,</L>
<L>He teld þe king alle þat cas, <MILESTONE N="970"/> <NOTE PLACE="foot">970 þat <HI REND="italic">im</HI> MS. <HI REND="italic">zweimal.</HI></NOTE></L>
<L>Hou þe child ded born was,</L>
<L>A mis-forschapen þing,</L>
<L>&amp; þurch þe preier of his wiif</L>
<L>Hou god hadde sent it leme &amp; liif</L>
<L>In water ate cristening, <MILESTONE N="975"/></L>
<L>&amp; hou þat heþen soudan</L>
<L>Was bi-come a cristen man</L>
<L>Þurch þe miȝt of heuen king.</L>
</LG>
<LG N="83">
<HEAD>83.</HEAD>
<L>He radde þe letter, þat he brouȝt,</L>
<L>&amp; in þe letter he fond y-wrouȝt, <MILESTONE N="980"/></L>
<L>In gest as y ȝou say,</L>
<L>Hou þat þe soudan him bisouȝt,</L>
<L>To com to him, &amp; lat it nouȝt,</L>
<L>Opon a certeyne day,</L>
<L>&amp; bring wiþ him alle his ost, <MILESTONE N="985"/></L>
<L>To take his lond bi euerich cost,</L>
<L>&amp; serche in his cuntray;</L>
<L>Who þat wold nouȝt cristned be,</L>
<L>He schuld be honged opon a tre,</L>
<L>Wiþ outen ani delay. <MILESTONE N="990"/></L>
</LG>
<LG N="84">
<HEAD>84.</HEAD>
<L>Bliþer miȝt noman ben;</L>
<L>He cleped his barouns &amp; þe quen</L>
<L>&amp; told hem þus in sawe,</L>
<L>Hou þe soudan stout &amp; kene</L>
<L>Was cristned, wiþ outen wene, <MILESTONE N="995"/></L>
<L>&amp; leued on Cristes lawe:</L>
<L>»&amp; þer fore haþ don sent me bi sond,</L>
<L>He wil do cristen alle his lond,</L>
<L>Ȝif þat he miȝt, wel fawe,</L>
<L><PB N="57" REF="76"/>
&amp; he, þat wil nouȝt take cristening, <MILESTONE N="1000"/></L>
<L>No be he neuer so heye lording,</L>
<L>He schal hong &amp; drawe.</L>
</LG>
<LG N="85">
<HEAD>85.</HEAD>
<L>&amp; þer fore y pray ȝou now riȝt,</L>
<L>Erl, baroun, douk &amp; kniȝt,</L>
<L>Do alle ȝour folk bede, <MILESTONE N="1005"/> <NOTE PLACE="foot">1005 folk <HI REND="italic">am ende der zeile nachge∣tragen.</HI></NOTE></L>
<L>Wiþ helme on heued &amp; brini briȝt</L>
<L>Þat ȝe ben alle redi diȝt,</L>
<L>To help me at þis nede!«</L>
<L>Þai sent ou<HI REND="italic">er</HI> al bi ich a side <MILESTONE N="12d." UNIT="f."/></L>
<L>For mani cristen men þat tide, <MILESTONE N="1010"/></L>
<L>Þat duhti were of dede.</L>
<L>Þe king him diȝt for to wende</L>
<L>Wiþ sexti þousende kniȝtes hende,</L>
<L>Þat was a feir ferred.</L>
</LG>
<LG N="86">
<HEAD>86.</HEAD>
<L>Þe king com, wiþ outen lett, <MILESTONE N="1015"/></L>
<L>Þe selue day, þat him was sett,</L>
<L>To þe soudan wel ȝare:</L>
<L>&amp; when þai wer<HI REND="italic">e</HI> to gider mett,</L>
<L>A miri greteing þer was gret</L>
<L>Wiþ lordinges lasse &amp; mare. <MILESTONE N="1020"/></L>
<L>Þer was rewþe forto sen,</L>
<L>Hou þe leuedi fel on knen</L>
<L>Biforn hir fader þare;</L>
<L>Þer was ioie &amp; mirþe al so,</L>
<L>To here hem speken of wele &amp; wo, <MILESTONE N="1025"/></L>
<L>Her auentours als þai were.</L>
</LG>
<LG N="87">
<HEAD>87.</HEAD>
<L>Þe soudan dede his barouns calle</L>
<L>&amp; seþthorn;en anon his kniȝtes alle</L>
<L>&amp; after alle his meyne;</L>
<L>&amp; when þai come in to þe halle, <MILESTONE N="1030"/></L>
<L>He seyd: »Hou so it bifalle,</L>
<L>Ȝe mot y-cristned be!</L>
<L>Miseluen ich haue Mahoun forsake,</L>
<L>&amp; cristendom ich haue y-take,</L>
<L>&amp;, certes, so mot ȝe; <MILESTONE N="1035"/></L>
<L>&amp; hye þat wil nouȝt so anon,</L>
<L>Þai schul be heueded euerichon,</L>
<L>Bi him þat dyed on tre!«</L>
</LG>
<LG N="88">
<HEAD>88.</HEAD>
<L>When he hadde þus y-told, <NOTE PLACE="foot">1039 he hadde <HI REND="italic">und</HI></NOTE></L>
<L>Mani Sarrazin stout &amp; bold, <MILESTONE N="1040"/> <NOTE PLACE="foot">1040 Sarrazin <HI REND="italic">auf rasur.</HI></NOTE></L>
<L>Þat in his court were,</L>
<L>Mani seyd, þat þai wold,</L>
<L>&amp; mani seyd, þat þai nold</L>
<L><PB N="58" REF="77"/>
Be cristned in non maner.</L>
<L>Þo þat Mahoun wald forsake, <MILESTONE N="1045"/></L>
<L>Cristenmen he lete hem make,</L>
<L>&amp; were him lef &amp; dere;</L>
<L>&amp; he, þat dede nouȝt bi his rede,</L>
<L>Anon he dede strike of his hed</L>
<L>Riȝt fast bi þe swere. <MILESTONE N="1050"/></L>
</LG>
<LG N="89">
<HEAD>89.</HEAD>
<L>Þe soudan had in prisoun diȝt</L>
<L>Ten þousend cristen men, ypliȝt,</L>
<L>Of many vn-couþe þede; <MILESTONE N="13a." UNIT="f."/></L>
<L>He dede hem liuer anon riȝt,</L>
<L>&amp; þo þat were strong &amp; wiȝt, <MILESTONE N="1055"/></L>
<L>He ȝaf hem armour &amp; stede.</L>
<L>&amp; þo he seye, þat miȝt nouȝt so,</L>
<L>He ȝaf hem mete &amp; drink þ<HI REND="italic">er</HI> to,</L>
<L>&amp; alle þat hem was nede;</L>
<L>Þer miȝt men se wiþ þat soudan <MILESTONE N="1060"/></L>
<L>Mani bliþe cristen man,</L>
<L>In gest as so we rede.</L>
</LG>
<LG N="90">
<HEAD>90.</HEAD>
<L>When he hadde don þus þ<HI REND="italic">a</HI>t tide,</L>
<L>Ouer al his lond bi ich a side</L>
<L>Þe word wel wide sprong. <MILESTONE N="1065"/></L>
<L>Fiue heþen kinges þat tide</L>
<L>&amp; mani heþen douke vnride</L>
<L>Wiþ pople gret &amp; strong,</L>
<L>Þai sent aboute ner &amp; fer</L>
<L>Opon þat soudan for to wer, <MILESTONE N="1070"/></L>
<L>&amp; seyd, for þat wrong,</L>
<L>Bi Mahoun &amp; T<HI REND="italic">er</HI>uagau<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>Þer schuld nouȝt ben his wara<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>Bot ben drawe &amp; hong.</L>
</LG>
<LG N="91">
<HEAD>91.</HEAD>
<L>Þo fif kinges of prout parayle <MILESTONE N="1075"/></L>
<L>Diȝt hem redi to þat bateyle,</L>
<L>Wel stout &amp; strong þai were;</L>
<L>Hou þe soudan gan hem aseyle</L>
<L>&amp; what þai hete, wiþ outen feile,</L>
<L>Now herken, &amp; ȝe may here: <MILESTONE N="1080"/></L>
<L>King Canadok &amp; king Lesias,</L>
<L>King Carmel &amp; king Clamadas,</L>
<L>&amp; king Memarok, her fere,</L>
<L>Opon þe soudan wiþ wer þai went,</L>
<L><PB N="59" REF="78"/>
His men þai slouȝ, his tounes brent, <MILESTONE N="1085"/></L>
<L>Wiþ strengþe &amp; gret pouwer.</L>
</LG>
<LG N="92">
<HEAD>92.</HEAD>
<L>Þe king of Tars &amp; þe soudan</L>
<L>Day of bateyle þai gun tan,</L>
<L>Oȝain þo kinges fiue;</L>
<L>Ac euer oȝein a cristen man <MILESTONE N="1090"/></L>
<L>Ten heþen houndes wer þan,</L>
<L>Of Sarrazins stout &amp; stiþe.</L>
<L>Now herkneþ to me boþe old &amp; ȝing,</L>
<L>Hou þe soudan &amp; þe king</L>
<L>Amonges hem gun drriue, <MILESTONE N="1095"/></L>
<L>&amp; hou þe Sarrazins þat day</L>
<L>Opped heued-les for her pay, <MILESTONE N="13b." UNIT="f."/></L>
<L>Now listen, &amp; ȝe may liþe!</L>
</LG>
<LG N="93">
<HEAD>93.</HEAD>
<L>Þe cristen soudan þat tide</L>
<L>Tok a spere &amp; gan to ride <MILESTONE N="1100"/></L>
<L>To Canadok, þat was kene;</L>
<L>&amp; Canadok wiþ gret pride</L>
<L>Wiþ a spere gan him abide,</L>
<L>To wite &amp; nouȝt at wene.</L>
<L>So hard þai driuen to gider þere, <MILESTONE N="1105"/></L>
<L>Þat her launces boþe y-fere</L>
<L>Brosten hem bitvene;</L>
<L>Þe soudan drouȝ his fauchou<HI REND="italic">n</HI> gode,</L>
<L>Þe kinges heued wiþ alle þe hode</L>
<L>He strok of quite &amp; clene. <MILESTONE N="1110"/></L>
</LG>
<LG N="94">
<HEAD>94.</HEAD>
<L>King Lesias of Tabarie,</L>
<L>To þe soudan he gan heye</L>
<L>For Canadok, his felawe;</L>
<L>Wiþ a spere, þat was trusti,</L>
<L>He rode to þe soudan wel an hey <MILESTONE N="1115"/></L>
<L>&amp; þouȝt him haue y-slawe.</L>
<L>Þe king of Tars bitven hem rod</L>
<L>&amp; Lessias strok he abod,</L>
<L>As y finde in mi sawe,</L>
<L>&amp; smot him so on þe scheld, <MILESTONE N="1120"/></L>
<L>Þat top <HI REND="italic">ouer</HI> teyl in þe feld <NOTE PLACE="foot">1121 ouer teyl] seyl MS.</NOTE></L>
<L>He made him ouer-þrawe.</L>
</LG>
<LG N="95">
<HEAD>95.</HEAD>
<L>He lepe on hors &amp; gan to ride,</L>
<L>&amp; slouȝ adoun bi ich a side</L>
<L>Þat he bi for him founde; <MILESTONE N="1125"/></L>
<L>Wham þat Lesias hit in þ<HI REND="italic">a</HI>t tide,</L>
<L>Were he douk or prince o pride,</L>
<L>He ȝaf him dedly wounde.</L>
<L><PB N="60" REF="79"/>
Þe king of Tars com wiþ a spere</L>
<L>&amp; þurch his sides he gan it bere, <MILESTONE N="1130"/></L>
<L>Þat ded he fel to grounde;</L>
<L>Þan sett þe Sarrazins vp a cri:</L>
<L>»A, Mahoun, ful of meistri,</L>
<L>Help ous in þis stounde!«</L>
</LG>
<LG N="96">
<HEAD>96.</HEAD>
<L>When king Carmel herd, þat hi<HI REND="italic">m</HI> was wo, <MILESTONE N="1135"/></L>
<L>A spere an hond he hent;</L>
<L>He priked his stede &amp; dede him go,</L>
<L>He þouȝt þe king <HI REND="italic">of</HI> Tars to slo, <NOTE PLACE="foot">1138 of <HI REND="italic">om.</HI> MS.</NOTE></L>
<L>Er he þennes went.</L>
<L>He smot þe king of Tars þat tide <MILESTONE N="1140"/></L>
<L>Þurch his hauberk a wounde wide, <MILESTONE N="13c." UNIT="f."/></L>
<L>Þat neiȝe he hadde him schent;</L>
<L>Þe king out of his sadel fel,</L>
<L>Þe blod out of his wounde gan wel,</L>
<L>Þat mani man him bi-ment. <MILESTONE N="1145"/></L>
</LG>
<LG N="97">
<HEAD>97.</HEAD>
<L>For sorwe þe soudan wald wede,</L>
<L>When he seiȝe his woundes blede,</L>
<L>He rode to him wiþ mayn;</L>
<L>He and þe cristen ferred</L>
<L>Brouȝt þe king of Tars his stede <MILESTONE N="1150"/></L>
<L>&amp; sett him vp o-gayn.</L>
<L>&amp; when he was on hors brauȝt,</L>
<L>Alle þat euer he arauȝt,</L>
<L>He clef him to þe brayn.</L>
<L>King Carmel þo to him went <MILESTONE N="1155"/></L>
<L>&amp; ȝaf him swiche anoþ<HI REND="italic">er</HI> dent,</L>
<L>Þat ner he hadde him sleyn.</L>
</LG>
<LG N="98">
<HEAD>98.</HEAD>
<L>&amp; when þe soudan þat y-seiȝe,</L>
<L>Al wode he wex for wreþe neiȝe,</L>
<L>He rode to king Carmele; <MILESTONE N="1160"/></L>
<L>He smot him on þe helme an heiȝe,</L>
<L>Þat þurch þe breyn it fleiȝe, <NOTE PLACE="foot">1162 <HI REND="italic">nach</HI> þurch <HI REND="italic">swei buchstaben ausradirt. Der vers ist verderbt.</HI></NOTE></L>
<L>Þat no leche miȝt him hele.</L>
<L>King Clamadas com rideing þan</L>
<L>Wiþ a glaiue to þe soudan <MILESTONE N="1165"/></L>
<L>&amp; þouȝt wiþ him to dele,</L>
<L>&amp; smot him obouen þe scheld,</L>
<L>Þat neiȝe he feld him i<HI REND="italic">n</HI> þe feld</L>
<L>Among þo houndes fele.</L>
</LG>
<LG N="99">
<HEAD>99.</HEAD>
<L>Þe king of Tars i<HI REND="italic">n</HI> þat stounde <MILESTONE N="1170"/></L>
<L>Hadde spite of þat heþen hounde,</L>
<L><PB N="61" REF="80"/>
Þat was so stout &amp; beld;</L>
<L>He swore bi him, þat þoled wou<HI REND="italic">n</HI>de:</L>
<L>»Þe dogge schal adoun to grounde,</L>
<L>Þat fiȝtes þus in feld.« <MILESTONE N="1175"/></L>
<L>He rode to him anon riȝt</L>
<L>&amp; smot to him a strok of miȝt,</L>
<L>Atvo he clef his scheld,</L>
<L>&amp; þurch his hert þe swerd gan glide,</L>
<L>Þe blod ran out bi ich a side, <MILESTONE N="1180"/></L>
<L>&amp; so he him a-queld.</L>
</LG>
<LG N="100">
<HEAD>100.</HEAD>
<L>Þan was king Memaroc i<HI REND="italic">n</HI> gret peyn,</L>
<L>For his four felawes wer<HI REND="italic">e</HI> sleyn</L>
<L>&amp; in þe feld to-dreued.</L>
<L>He priked his stede opon þe pleyn <MILESTONE N="1185"/> <MILESTONE N="13d." UNIT="f."/></L>
<L>&amp; fleye oway wiþ miȝt &amp; mayn,</L>
<L>For dred to hide his heued.</L>
<L>Þe soudan seyȝe him oway ride,</L>
<L>He priked after him in þat tide,</L>
<L>For no þing he it bileued, <MILESTONE N="1190"/></L>
<L>&amp; smot him so aboue þe scheld,</L>
<L>Þat helme &amp; heued fleyȝe in þe feld, <NOTE PLACE="foot">1192 fleyȝe <HI REND="italic">unterpunktet</HI> MS.</NOTE></L>
<L>Ful wiȝtlike of it weued.</L>
</LG>
<LG N="101">
<PB N="62" REF="81"/>
<HEAD>101.</HEAD>
<L>When þe Sarrazins seyȝen alle,</L>
<L>Þat Memarok was to grou<HI REND="italic">n</HI>de yfalle <MILESTONE N="1195"/></L>
<L>&amp; namore vp arise,</L>
<L>»Allas, Mahoun,« þai gan to calle,</L>
<L>»Whi latestow Cristen hewe ous smale,</L>
<L>Wicke is þi seruise!«</L>
<L>Þai fleyȝe for dred alle y-fere <MILESTONE N="1200"/></L>
<L>&amp; dreynt hem in o riuer,</L>
<L>So sore hem gan agrise.</L>
<L>Þe bateyle last swiþe long,</L>
<L>Til it were time of euensong,</L>
<L>Er þai miȝt win þe prise. <MILESTONE N="1205"/></L>
</LG>
<LG N="102">
<HEAD>102</HEAD>
<L>Þe Sarrazins flowe bi ich a side,</L>
<L>Þe cristen folk after gan ride</L>
<L>&amp; schadde hem breyn &amp; blod.</L>
<L>Þer was non, þat miȝt hi<HI REND="italic">m</HI> hide,</L>
<L>Þat he nas sleyn in þat tide, <MILESTONE N="1210"/> <NOTE PLACE="foot">1210 he, e <HI REND="italic">verklext.</HI>—sleyn, l <HI REND="italic">corri∣girt aus</HI> e.</NOTE></L>
<L>Wiþ fiȝt oȝeyn hem stode;</L>
<L>&amp; þo þat ȝold hem to þe pes,</L>
<L>Þe soudan swore, wiþ oute<HI REND="italic">n</HI> les,</L>
<L>Bi him, þat dyed on rode,</L>
<L>He, þat nold nouȝt forsake his lay, <MILESTONE N="1215"/></L>
<L>He schuld for-lesse þat ich day,</L>
<L>Þe hal (!) vp in þe hode.</L>
</LG>
<LG N="103">
<HEAD>103.</HEAD>
<L>Þritti þousende þer wer take</L>
<L>Of Sarrains, boþe blo &amp; blac,</L>
<L>&amp; don in his prisoun; <MILESTONE N="1220"/></L>
<L>&amp; he þat wald his lay for-sake,</L>
<L>Cristenmen he lete him make <NOTE PLACE="foot">1222 he <HI REND="italic">über der seile nachgetragen.</HI></NOTE></L>
<L>Wiþ gret de-vocioun;</L>
<L>&amp; þai, þat wald be cristned nouȝt,</L>
<L>In to a stede þai werren y-brouȝt <MILESTONE N="1225"/> <NOTE PLACE="foot">1225 werren] <HI REND="italic">das sweite</HI> r <HI REND="italic">corrigirt aus?</HI></NOTE></L>
<L>A mile wiþ outen þe toun;</L>
<L>&amp; cristen men, wiþ outen wene,</L>
<L>Striken of her heuedes al bidene ...</L>
</LG>
</DIV2>
<DIV2 TYPE="version">
<PB N="33" REF="52"/>
<HEAD>Vernon-hs.</HEAD>
<HEAD>
<L>Her bi-genneþ of þe kyng of Tars <MILESTONE N="304b2." UNIT="f."/></L>
<L>And of þe souda<HI REND="italic">n</HI> of Da<HI REND="italic">m</HI>mas,</L>
<L>Hou þe soudan of Dammas</L>
<L>Was I-c<HI REND="italic">ri</HI>stned þoru god<HI REND="italic">us</HI> gras. <NOTE N="1)" PLACE="foot"><HI REND="italic">Diese 4 seilen fehlen in</HI> C.</NOTE></L>
</HEAD>
<LG N="1">
<HEAD>1.</HEAD>
<L>Herkneþ now, boþe olde &amp; ȝyng,</L>
<L>For Marie loue, þ<HI REND="italic">a</HI>t swete þyng,</L>
<L>How a werre bi-gan</L>
<L>Bi twene a god c<HI REND="italic">ri</HI>stene kyng</L>
<L>And an heþene heih lordyng, <MILESTONE N="5"/></L>
<L>Of Damas þe soudan!</L>
<L>Þe kyng of Taars hedde a wyf,</L>
<L>Þe feireste, þat mihte bere lyf,</L>
<L>Þat eny mon telle can; <MILESTONE N="b3."/></L>
<L>A douȝter þei hadde hem bitweon, <MILESTONE N="10"/></L>
<L>Þat heore rihte heir scholde ben,</L>
<L>Whit so feþer of swan.</L>
</LG>
<LG N="2">
<HEAD>2.</HEAD>
<L>Chaast heo was &amp; feir of chere,</L>
<L>Wiþ rode red so blosme on brere,</L>
<L>Eiȝen stepe and gray, <MILESTONE N="15"/></L>
<L>Lowe schuldres &amp; whyt swere;</L>
<L>Hire to seo was gret preyere</L>
<L>Of princes pert in play.</L>
<L>Þe word of hire sprong ful wyde,</L>
<L>Feor and ner bi vche a syde, <MILESTONE N="20"/></L>
<L>Þe soudan herde say:</L>
<L>Hi<HI REND="italic">m</HI> þouȝte, his herte wolde breke on fiue,</L>
<L><PB N="34" REF="53"/>
Bot he mihte haue hire to wyue.</L>
<L>Þat was so feir a may.</L>
</LG>
<LG N="3">
<HEAD>3.</HEAD>
<L>Þe soudan, þer he sat in halle, <MILESTONE N="25"/></L>
<L>He sente his messagers faste w<HI REND="italic">iþ</HI> alle</L>
<L>To hire fader, þe kyng,</L>
<L>And seide, hou so hit euer bi-falle,</L>
<L>Þat maide he wolde cloþe in palle</L>
<L>And spousen hire wiþ his Ry<HI REND="italic">n</HI>g: <MILESTONE N="30"/> <NOTE PLACE="foot">30 V. Ryg (!).</NOTE></L>
<L>»And elles i swere, w<HI REND="italic">iþ</HI> outen fayle,</L>
<L>I chul hire winnen in pleyn batayle</L>
<L>W<HI REND="italic">iþ</HI> mony an heih lordyng.«</L>
<L>Þe messagers ben forþ iwent,</L>
<L>To don heor lordes comaundement, <MILESTONE N="35"/></L>
<L>W<HI REND="italic">iþ</HI> outen eny dwellyng.</L>
</LG>
<LG N="4">
<HEAD>4.</HEAD>
<L>Whon þe kyng þis vnderstood,</L>
<L>For wraþthorn;e neih he waxeþ wood</L>
<L>And seyde al in his sawe:</L>
<L>»Be hym þat dyȝed on þe rod, <MILESTONE N="40"/></L>
<L>Raþer wolde i spille my blod</L>
<L>And in batayle ben slawe</L>
<L>And al þe lond, þat is myn,</L>
<L>Ar heo scholde wedde a Sarazyn,</L>
<L>Þe deuel him er to-drawe, <MILESTONE N="45"/></L>
<L>But heo wolle bi hire goode wille <NOTE PLACE="foot">46 C. <HI REND="italic">w<SUP>t</SUP> statt</HI> bi.</NOTE></L>
<L>Wende to hi<HI REND="italic">m,</HI> hire self to spille; <NOTE PLACE="foot">47 C. wedde <HI REND="italic">statt</HI> wende.</NOTE></L>
<L>Hire þouȝtes nouht i knawe; <NOTE PLACE="foot">48 C. þouht <HI REND="italic">statt</HI> þouȝtes.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="5">
<HEAD>5.</HEAD>
<L>Þat schul ȝe witen, ar ȝe pase.«</L>
<L>His douȝter co<HI REND="italic">m</HI> forþ in þat place <MILESTONE N="50"/></L>
<L>To fore hire fader blyue.</L>
<L>»Douȝter,« he seide, »þe soudan of Damas</L>
<L>Desyreþ for to seo þi fas</L>
<L>And haue þe to wyue:</L>
<L>Douȝter, wost þ<HI REND="italic">o</HI>u for eny tresour <MILESTONE N="55"/></L>
<L>For-sake Crist, vr saueour,</L>
<L>Þat soffrede woundes fyue?«</L>
<L>Þe mayde onswerde wiþ mylde mood</L>
<L>To hire ffader, þer he stod: <NOTE PLACE="foot">59 <HI REND="italic">Die form</HI> he <HI REND="italic">für</HI> heo <HI REND="italic">findet sich auch</HI> v. 469.</NOTE></L>
<L>»Nay, lord, so mot i þryue! <MILESTONE N="60"/></L>
</LG>
<LG N="6">
<HEAD>6.</HEAD>
<L>Je<HI REND="italic">su</HI>s, þat dyȝed on þe treo,</L>
<L>Let me neuere þat day iseo, <NOTE PLACE="foot">62 C. se <HI REND="italic">statt</HI> iseo.</NOTE></L>
<L>A tiraunt for to take.</L>
<L>For Marie loue, þat mayden freo,</L>
<L><PB N="35" REF="54"/>
O god and p<HI REND="italic">er</HI>sones þreo, <MILESTONE N="65"/></L>
<L>Arst ȝif him wan and wrake!«</L>
<L>»Douȝtur«, he seide, »beo now stille,</L>
<L>Þow schalt neu<HI REND="italic">er</HI>e be weddet hi<HI REND="italic">m</HI> tille</L>
<L>For bost, þat he con make;</L>
<L>I schal him seende such wordes to seyn, <MILESTONE N="70"/> <NOTE PLACE="foot">70 C. word <HI REND="italic">statt</HI> wordes.</NOTE></L>
<L>Þat al his þouȝt schal torne to veyn,</L>
<L>For þou hast him forsake.«</L>
</LG>
<LG N="7">
<HEAD>7.</HEAD>
<L>Bi þeos same messagers,</L>
<L>Þat comeþ from þe soudan fers,</L>
<L>Þeos wordes to him he sent, <MILESTONE N="75"/></L>
<L>Heo nolde not leeuen on his maneers, <NOTE PLACE="foot">76 C. wolde <HI REND="italic">statt</HI> nolde.</NOTE></L>
<L>To god heo made hire preyers,</L>
<L>Þat lord omnipotent,</L>
<L>&amp; bad him take anoþer þouȝt,</L>
<L>For hire ne scholde he wedde nouht, <MILESTONE N="80"/></L>
<L>For gold, seluer ne rent.</L>
<L>Whon þe messagers þis herde seyn,</L>
<L>Soone þei tornede hem aȝeyn</L>
<L>And to þe soudan went.</L>
</LG>
<LG N="8">
<HEAD>8.</HEAD>
<L>Þe soudan sat at his des, <MILESTONE N="85"/></L>
<L>Iserued of his furste mes,</L>
<L>Þei comen in to þe halle;</L>
<L>To fore þe p<HI REND="italic">ri</HI>nce proud in pres</L>
<L>Heore tale þei tolden, w<HI REND="italic">iþ</HI> outen lees, <MILESTONE N="305a1." UNIT="f."/></L>
<L>And on heore kneos gunne falle <MILESTONE N="90"/></L>
<L>And seide: »Sire, þe kyng of Tars <NOTE PLACE="foot">91 C. kyn <HI REND="italic">statt</HI> kyng.</NOTE></L>
<L>Of wikked wordes nis not scars,</L>
<L>Heþene hound he doþ þe calle;</L>
<L>And er his douȝter be ȝiue þe tille,</L>
<L>Þyn herte blod he wol spille <MILESTONE N="95"/></L>
<L>And þi barouns alle.«</L>
</LG>
<LG N="9">
<HEAD>9.</HEAD>
<L>Whon þe soudan þis I-herde,</L>
<L>As a wod mon he ferde,</L>
<L>His robe he rente adoun; <NOTE PLACE="foot">99 C. robes <HI REND="italic">statt</HI> robe.</NOTE></L>
<L>He tar þe her of hed and berd <MILESTONE N="100"/></L>
<L>And seide, he wolde hir wi<HI REND="italic">n</HI>ne w<HI REND="italic">iþ</HI> swerd, <NOTE PLACE="foot">101 V. hi<SUP>r</SUP>.</NOTE></L>
<L>Beo his lord, seynt Mahoun.</L>
<L>Þe table adoun riht he smot</L>
<L>In to þe flore foot hot,</L>
<L>He lokede as a wylde lyon; <MILESTONE N="105"/></L>
<L>Al þat he hitte, he smot dou<HI REND="italic">n</HI> riht,</L>
<L><PB N="36" REF="55"/>
Boþe sergaunt and kniht,</L>
<L>Erl and eke baroun.</L>
</LG>
<LG N="10">
<HEAD>10.</HEAD>
<L>So he ferde, forsoþe a-pliht,</L>
<L>Al a day and al a niht, <MILESTONE N="110"/></L>
<L>Þat no mon miht hym chaste; <NOTE PLACE="foot">111 V. mihti.</NOTE></L>
<L>A morwen, whon hit was day liht,</L>
<L>He sent his messagers ful riht</L>
<L>After his barouns in haste,</L>
<L><MILESTONE N="(120)"/></L>
</LG>
<LG N="11">
<HEAD>11.</HEAD>
<L>»Lordynges,« he seiþ, »what to rede? <MILESTONE N="115"/></L>
<L>Me is don a gret misdede:</L>
<L>Of Taars þe cristene kyng,</L>
<L>I bed him boþe lond and lede,</L>
<L>To haue his douhter in worþli wede</L>
<L>And spouse hire wiþ my ryng; <MILESTONE N="120"/></L>
<L>And he seide, wiþ outen fayle,</L>
<L>Arst he wolde me sle in batayle</L>
<L>And mony a gret lordyng;</L>
<L>Ac, sertes, he schal be forswore <MILESTONE N="(130)"/></L>
<L>Or to wroþehele þa<HI REND="italic">n</HI> he was bore, <MILESTONE N="125"/> <NOTE PLACE="foot">125 þan V. <HI REND="italic">und</HI> C. þat.</NOTE></L>
<L>Bote he hit þer to bring.</L>
</LG>
<LG N="12">
<HEAD>12.</HEAD>
<L>Þerfore, lordi<HI REND="italic">n</HI>ges, i haue aft<HI REND="italic">ur</HI> ow sent,</L>
<L>For to come to my p<HI REND="italic">ar</HI>liment,</L>
<L>To wite of ȝow counsayle.«</L>
<L>And alle onswerde wiþ good entent, <MILESTONE N="130"/></L>
<L>Þei wolde be at his comau<HI REND="italic">n</HI>dement,</L>
<L>Wiþ outen eny fayle.</L>
<L>And whon þei were alle at his heste.</L>
<L>Þe soudan made a wel gret feste <MILESTONE N="(140)"/></L>
<L>For loue of his batayle. <MILESTONE N="135"/></L>
<L>Þe soudan gederet an ost vnryde,</L>
<L>Wiþ Sarazins of muchel pryde</L>
<L>Þe kyng of Tars to assayle.</L>
</LG>
<LG N="13">
<HEAD>13.</HEAD>
<L>Whon þe kyng hit herde þat tyde,</L>
<L>He sente aboute on vche a syde, <MILESTONE N="140"/></L>
<L><PB N="37" REF="56"/>
Alle þat he mihte of-seende;</L>
<L>Gret werre þo bigon to wake, <NOTE PLACE="foot">142 wake] <HI REND="italic">so</HI> C.; wrake V.</NOTE></L>
<L>For þe mariage ne moste be take</L>
<L>Of þat mayden heende. <MILESTONE N="(150)"/></L>
<L>Batayle þei sette vppon a day <MILESTONE N="145"/></L>
<L>W<HI REND="italic">iþ</HI> inne þe þridde day of May,</L>
<L>No lengor nolde þei leende.</L>
<L>Þe soudan com wiþ gret power,</L>
<L>Wiþ helm briht and feir baneer,</L>
<L>Vppon þat kyng to wende. <MILESTONE N="150"/></L>
</LG>
<LG N="14">
<HEAD>14.</HEAD>
<L>Þe soudan ladde an huge ost</L>
<L>And com w<HI REND="italic">iþ</HI> muche pruyde &amp; bost</L>
<L>W<HI REND="italic">iþ</HI> þe kyng of Tars to fihte;</L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>þ hym mony a Sarazin feer; <MILESTONE N="(160)"/></L>
<L>Alle þe feldes feor and neer <MILESTONE N="155"/></L>
<L>Of helmes leomede lihte.</L>
<L>Þe kyng of Tars com also,</L>
<L>Þe soudan batayle for to do,</L>
<L>W<HI REND="italic">iþ</HI> mony a cristene kniht.</L>
<L>Eyþer ost gon oþur assayle; <MILESTONE N="160"/></L>
<L>Þer bigon a strong batayle,</L>
<L>Þat grislych was of siht,</L>
</LG>
<LG N="15">
<HEAD>15.</HEAD>
<L>Þreo heþene aȝein twey c<HI REND="italic">ri</HI>stene men,</L>
<L>And falde hem dou<HI REND="italic">n</HI> in þe fen, <MILESTONE N="(170)"/></L>
<L>W<HI REND="italic">i</HI>þ wepnes stif and goode; <MILESTONE N="165"/></L>
<L>Þe steorne Sarazins in þat fiht</L>
<L>Slowe vr cristene men doun riht,</L>
<L>Þei fouhte, as heo weore woode.</L>
<L>Þe soudan ost in þat stounde <MILESTONE N="a2."/></L>
<L>Feolde þe cristene to þe grounde, <MILESTONE N="170"/></L>
<L>Mony a freoly foode.</L>
<L>Þe Sarazins, wiþ outen fayle,</L>
<L>Þe cristene culde in þat batayle,</L>
<L>Nas non, þat hem wiþ-stode. <MILESTONE N="(180)"/></L>
</LG>
<LG N="16">
<HEAD>16.</HEAD>
<L>Whon þe kyng of Tars sauh þ<HI REND="italic">a</HI>t siht, <MILESTONE N="175"/> <NOTE PLACE="foot">175 C. Tar <HI REND="italic">statt</HI> of Tars.</NOTE></L>
<L>Wod he was for wraþthorn;e, apliht,</L>
<L>In hond he hente a spere,</L>
<L>And to þe soudan he rod ful riht:</L>
<L>Wiþ a dunt of muche miht</L>
<L>Adoun he gon him bere. <MILESTONE N="180"/></L>
<L>Þe soudan neiȝ he hedde islawe,</L>
<L>But þritti þousent of heþene lawe</L>
<L><PB N="38" REF="57"/>
Coomen him for to were</L>
<L>And brouȝten hi<HI REND="italic">m</HI> aȝeyn vppon his steede <MILESTONE N="(190)"/></L>
<L>And holpe hi<HI REND="italic">m</HI> wel in þat nede, <MILESTONE N="185"/></L>
<L>Þat no mon mihte him dere.</L>
</LG>
<LG N="17">
<HEAD>17.</HEAD>
<L>Whon he was brouht vppon his stede,</L>
<L>He sprong as sparkle doþ of glede</L>
<L>For wraþthorn;e and for envye;</L>
<L>Alle þ<HI REND="italic">a</HI>t he hutte, he made hem blede, <MILESTONE N="190"/></L>
<L>He ferde, as he wolde a-wede;</L>
<L>»Mahoun, help!« he gan crye.</L>
<L>Mony an helm þ<HI REND="italic">er</HI> was vn-weued</L>
<L>And mony a bacinet to-cleued <MILESTONE N="(200)"/></L>
<L>And sadeles mony emptye; <MILESTONE N="195"/></L>
<L>Men mihte se vppon þe feld</L>
<L>Moni a kniht ded vnder scheld</L>
<L>Of þe cristene cu<HI REND="italic">m</HI>paignye.</L>
</LG>
<LG N="18">
<HEAD>18.</HEAD>
<L>Whon þe kyng of Tars sauȝ he<HI REND="italic">m</HI> so ryde,</L>
<L>No lengor þ<HI REND="italic">er</HI>e he nolde abyde, <MILESTONE N="200"/></L>
<L>Bote fleyh to his oune cite;</L>
<L>Þe Sarazins þat ilke tyde</L>
<L>Slouȝ adoun bi vche a syde</L>
<L>Vr cristene folk so fre. <MILESTONE N="(210)"/></L>
<L>Þe Sarazins Þ<HI REND="italic">a</HI>t tyme, saunz fayle, <MILESTONE N="205"/> <NOTE PLACE="foot">205 C. tyde <HI REND="italic">statt</HI> tyme.</NOTE></L>
<L>Slowe vr cristene in batayle,</L>
<L>Þat reuþe hit was to se,</L>
<L>And on þe morwe for heore sake</L>
<L>Truwes þei gu<HI REND="italic">n</HI>ne to gidere take</L>
<L>A moneþ and dayes þre. <MILESTONE N="210"/></L>
</LG>
<LG N="19">
<HEAD>19.</HEAD>
<L>As þe ki<HI REND="italic">n</HI>g of Tars sat in his halle,</L>
<L>He made ful gret deol wiþ alle</L>
<L>For þe folk, þat he hedde ilore.</L>
<L>His douhter com in riche palle, <MILESTONE N="(220)"/></L>
<L>On kneos heo gon biforen him falle <MILESTONE N="215"/></L>
<L>And seide wiþ syking sore:</L>
<L>»Fader,« heo seide, »let me beo his wyf,</L>
<L>Þat þer be no more strif,</L>
<L>Þen haþ ben her bi fore;</L>
<L>For me haþ be muche folk schent, <MILESTONE N="220"/></L>
<L>Slawen &amp; morþred and to-rent,</L>
<L>Allas, þat i was bore!</L>
</LG>
<LG N="20">
<HEAD>20.</HEAD>
<L>Fader, i chulle hi<HI REND="italic">m</HI> serue at wille,</L>
<L>Erli and late, loude and stille, <MILESTONE N="(230)"/></L>
<L><PB N="39" REF="58"/>
And leeuen on god almiht; <MILESTONE N="225"/></L>
<L>Bote hit be so, he wol þe spille</L>
<L>And al þi londes take hym tille</L>
<L>In batayle and in fiht.</L>
<L>Certes, i nul no lengor drye,</L>
<L>Þat cristene men schul for me dye, <MILESTONE N="230"/></L>
<L>Þorw grace of god almiht.«</L>
<L>Þen was þe kyng of Tars ful wo; <NOTE PLACE="foot">232 C. Tar <HI REND="italic">statt</HI> Tars.</NOTE></L>
<L>Anon he onswerde þo</L>
<L>To his douhter briht: <MILESTONE N="(240)"/></L>
</LG>
<LG N="21">
<HEAD>21.</HEAD>
<L>»Douhter,« he seide, »blessed þou be <MILESTONE N="235"/></L>
<L>Of god, þat sit in trinite,</L>
<L>Þe tyme þat þou were bore,</L>
<L>Þat þou wolt saue þi moder and me;</L>
<L>Þi preyere now i graunte þe,</L>
<L>Of þat þou bede be fore.« <MILESTONE N="240"/></L>
<L>»Fader,« heo seide, »p<HI REND="italic">ar</HI> charite</L>
<L>And for Crist in trinite,</L>
<L>Blyue þat ich weore þore,</L>
<L>Ar eny more serwe arere, <MILESTONE N="(250)"/></L>
<L>Þat ȝe ne my moder dere <MILESTONE N="245"/></L>
<L>For me beo nouȝt for-lore.</L>
</LG>
<LG N="22">
<HEAD>22.</HEAD>
<L>Þe kyng þo, wiþ good entent,</L>
<L>In to his chaumbre haþ isent</L>
<L>Aftur his qween so hende; <MILESTONE N="a3."/></L>
<L>Whon heo was comen in p<HI REND="italic">re</HI>sent, <MILESTONE N="250"/></L>
<L>»Dame,« he seide, »vr douȝter haþ ment, <NOTE PLACE="foot">251 C. munt <HI REND="italic">statt</HI> ment.</NOTE></L>
<L>To þe soudan for to weende:</L>
<L>Dame,« he seide, »counseyle me,</L>
<L>Her beoþ no mo, bote we þre, <MILESTONE N="(260)"/></L>
<L>Icomen of cristene kende.« <MILESTONE N="255"/></L>
<L>Þe qween onswerde, w<HI REND="italic">iþ</HI> outen fayle:</L>
<L>»Þer to schal i neuere counseyle,</L>
<L>Vre douhter for to schende.«</L>
</LG>
<LG N="23">
<HEAD>23.</HEAD>
<L>Þenne was þe douȝter wo,</L>
<L>Merci heo criȝede hire moder þo <MILESTONE N="260"/></L>
<L>W<HI REND="italic">iþ</HI> a reuþful steuene:</L>
<L>»Moder, hit nis not longe a-gon,</L>
<L>Þat þer were for me slon</L>
<L>Þreo þousent men and seuene; <MILESTONE N="(270)"/></L>
<L>And, certes, i nul no lengor drye, <MILESTONE N="265"/></L>
<L>Þat cristen men schul for me dye,</L>
<L>Þorwȝ grace of god in heuene.«</L>
<L><PB N="40" REF="59"/>
Weore þei wel, weore þei wroþe,</L>
<L>Þe douȝter dude ouercome hem boþe</L>
<L>Beo riht reson and euene. <MILESTONE N="270"/></L>
</LG>
<LG N="24">
<HEAD>24.</HEAD>
<L>Whon þei weoren þus a ton,</L>
<L>Messageres he sente a-non</L>
<L>To þe proude soudan,</L>
<L>To make frendes, þat weore fon, <MILESTONE N="(280)"/></L>
<L>No mo folk þei wolde slon, <MILESTONE N="275"/></L>
<L>His douȝter he graunted him þan.</L>
<L>Whon þe messagers þus herde seyn,</L>
<L>Smartliche þei tornede aȝeyn</L>
<L>To þe soudan swart and wan.</L>
<L>Whon he herde heore lettres rad, <MILESTONE N="280"/></L>
<L>Þen was he boþe bliþe and glad</L>
<L>And murie as eny man</L>
</LG>
<LG N="25">
<HEAD>25.</HEAD>
<L>And seide: »I chul ben at his wille,</L>
<L>Erly and late, loude and stille, <MILESTONE N="(290)"/></L>
<L>And help him at his neode; <MILESTONE N="285"/></L>
<L>No mo folk nul i now spille.«</L>
<L>Þe kyng anon he sende tille</L>
<L>And þonkede him of þat dede.</L>
<L>Þe kyng &amp; qwene in chau<HI REND="italic">m</HI>bre were þo</L>
<L>In care and serwe and muche wo, <MILESTONE N="290"/></L>
<L>In stori as we rede.</L>
<L>Wel hem was wiþ oute les, <NOTE PLACE="foot">292 C. hym <HI REND="italic">statt</HI> hem.</NOTE></L>
<L>Þat þe soudan wolde make pes</L>
<L>Wiþ cristen felaurede. <MILESTONE N="(300)"/></L>
</LG>
<LG N="26">
<HEAD>26.</HEAD>
<L>Þis fel in mid-somer tyde, <MILESTONE N="295"/></L>
<L>Þe soudan nolde no lengor byde,</L>
<L>To þe kyng of Tars he sent</L>
<L>Wiþ Sarazins &amp; w<HI REND="italic">iþ</HI> muche pryde</L>
<L>Wiþ mony a juwel, is nouȝt to huyde,</L>
<L>To make hym a present. <MILESTONE N="300"/></L>
<L><PB N="41" REF="60"/>
Forþ þei went þat ilke tyde,</L>
<L>To þe kyng of Tars þei gan ryde,</L>
<L>Þat was boþe freo and gent;</L>
<L>Þei welcomed þe messagere. <MILESTONE N="(310)"/></L>
<L>Of gret reuþe ȝe may here, <MILESTONE N="305"/></L>
<L>Whon þei to chaumbre went.</L>
</LG>
<LG N="27">
<HEAD>27.</HEAD>
<L>In chau<HI REND="italic">m</HI>bre kyng &amp; qwene was þo</L>
<L>In serwe &amp; care &amp; muche wo</L>
<L>For heore douȝter hende.</L>
<L>Heor douȝter com bi fore hem bo <MILESTONE N="310"/> <NOTE PLACE="foot">310 wende V.; <HI REND="italic">in</HI> bo <HI REND="italic">umgeändert</HI> C.</NOTE></L>
<L>And bad hem bi hire cou<HI REND="italic">n</HI>seil do, <NOTE PLACE="foot">311 C. <HI REND="italic">hat</HI> bi <HI REND="italic">ausgelassen.</HI></NOTE></L>
<L>To saue cristene kende.</L>
<L>Þe douȝter þer w<HI REND="italic">iþ</HI> wordes stille</L>
<L>Brouȝt hem boþe in beter wille <MILESTONE N="(320)"/></L>
<L>And in to halle gunne wende <MILESTONE N="315"/></L>
<L>And welcomede þe messagers,</L>
<L>Þat come from þe soudan fers,</L>
<L>Wiþ wordes feire and hende.</L>
</LG>
<LG N="28">
<HEAD>28.</HEAD>
<L>Þen seide þe qwene after þan:</L>
<L>»Hou fareþ ȝor lord, þe soudan, <MILESTONE N="320"/></L>
<L>Þat is so noble a kniht?«</L>
<L>Þe messagers onswere gan:</L>
<L>»He fareþ as wel as eny man</L>
<L>And is ȝor frend, apliht.« <MILESTONE N="(330)"/></L>
<L>Þe qween onswerde w<HI REND="italic">iþ</HI> mylde mod <MILESTONE N="325"/></L>
<L>To þe messagers, þer þei stod,</L>
<L>And swor þenne a-non riht:</L>
<L>»Ich fouche saaf on him my blod,</L>
<L>To him heo nis not to good, <MILESTONE N="b1."/></L>
<L>Þauȝ heo weore ten so briht.« <MILESTONE N="330"/></L>
</LG>
<LG N="29">
<HEAD>29.</HEAD>
<L>Þe messagers weore glad and blyþe,</L>
<L>Wiþ knihtes fele &amp; stedes styþe</L>
<L>Þei brouhte hire to chare; <NOTE PLACE="foot">333 C. to hir <HI REND="italic">statt</HI> hire to.</NOTE></L>
<L>Þe kyng &amp; qwen weoren vnbliþe, <MILESTONE N="(340)"/></L>
<L>Heore serwe couþe no mon kiþe, <MILESTONE N="335"/></L>
<L>To seon hire from hem fare;</L>
<L>Þei seȝe, hit mihte non oþer go;</L>
<L>Þe kyng and þe qwene also,</L>
<L>Þei custe heore douhter þare,</L>
<L>Bi-tauȝten hire god for euer mo; <MILESTONE N="340"/></L>
<L>Hem self aȝeyn þei tornede þo,</L>
<L>Of blisse þei weore al bare.</L>
</LG>
<LG N="30">
<PB N="42" REF="61"/>
<HEAD>30.</HEAD>
<L>Nou lete we of þat mournyng</L>
<L>And speke we of þat maide<HI REND="italic">n</HI> ȝi<HI REND="italic">n</HI>g, <MILESTONE N="(350)"/></L>
<L>To þe soudan heo is i-fare. <MILESTONE N="345"/></L>
<L>He come w<HI REND="italic">iþ</HI> mony an heiȝ lordyng,</L>
<L>For to welcome þat swete þing,</L>
<L>Þer heo com in hire chare;</L>
<L>He custe hire wel mony a siþe,</L>
<L>His joye couþe no mon kiþe, <MILESTONE N="350"/></L>
<L>A wei was al hire care. <NOTE PLACE="foot">351 C. his <HI REND="italic">statt</HI> hire.</NOTE></L>
<L>In to chau<HI REND="italic">m</HI>bre heo was led</L>
<L>Wiþ riche cloþes heo was clede,</L>
<L>Heþene as þauȝ heo ware. <MILESTONE N="(360)"/></L>
</LG>
<LG N="31">
<HEAD>31.</HEAD>
<L>Þe soudan, þer he sat in halle, <MILESTONE N="355"/></L>
<L>He comau<HI REND="italic">n</HI>dede his knihtes alle,</L>
<L>Þat maiden for to fette;</L>
<L>In cloþ of riche p<HI REND="italic">ur</HI>pel palle <NOTE PLACE="foot">358 C. cloþing <HI REND="italic">statt</HI> cloþ.</NOTE></L>
<L>And on hire hed a comeli calle,</L>
<L>Bi þe soudan heo was sette. <MILESTONE N="360"/></L>
<L>Vn-semely was hit for to se,</L>
<L>Heo, þat was so briht of ble,</L>
<L>To habbe so foul a mette; <NOTE PLACE="foot">363 C. haue <HI REND="italic">statt</HI> habbe.</NOTE></L>
<L>Þauȝ heo made merþe and solas, <MILESTONE N="(370)"/></L>
<L>Þe serwe, at hire herte was, <MILESTONE N="365"/></L>
<L>Ne mihte no mon hit lette.</L>
</LG>
<LG N="32">
<HEAD>32.</HEAD>
<L>Whon hit com to þe niht,</L>
<L>Leue heo tok, þat buirde briht,</L>
<L>To chaumbre for to wende;</L>
<L>Wiþ hire wente moni an heþen kniht, <MILESTONE N="370"/></L>
<L>A riche bed þer was idiht</L>
<L>For þat maiden hende.</L>
<L>Whon hit was al redi wrouht,</L>
<L>Þe soudan nolde þ<HI REND="italic">er</HI>in come nouht, <MILESTONE N="(380)"/></L>
<L><PB N="43" REF="62"/>
For fo ne for frende; <MILESTONE N="375"/></L>
<L>But he mihte make þat may</L>
<L>To leeuen vppon his false lay,</L>
<L>Þat com of cristene kende.</L>
</LG>
<LG N="33">
<HEAD>33.</HEAD>
<L>Ful loþ were a cristene mon,</L>
<L>To ligge bi an heþene wo<HI REND="italic">m</HI>mon, <MILESTONE N="380"/></L>
<L>Þat leeuede on false lawe;</L>
<L>And as loþ was þulke soudan,</L>
<L>Þulke maiden for to tan,</L>
<L>As ich fynde in my sawe. <MILESTONE N="(390)"/></L>
<L>Þe soudan went to bedde al prest, <MILESTONE N="385"/></L>
<L>Knihtes &amp; ladyes token heore rest,</L>
<L>Folk heo gonne wiþ-drawe;</L>
<L>Þe mayden no þing ne slepe,</L>
<L>But al niht lay and wepe,</L>
<L>Forte þat day gon dawe. <MILESTONE N="390"/></L>
</LG>
<LG N="34">
<HEAD>34.</HEAD>
<L>And as heo fel a slepe þore, <NOTE PLACE="foot">391 <HI REND="italic">Am rande:</HI> Sompniū.</NOTE></L>
<L>Hir þhouȝte, þ<HI REND="italic">er</HI> stod hire bifore</L>
<L>An hundred hou<HI REND="italic">n</HI>des blake</L>
<L>And borken on hire, lasse and more; <MILESTONE N="(400)"/></L>
<L>On þer was, þat greued hire sore, <MILESTONE N="395"/></L>
<L>Awei he wolde hire take;</L>
<L>Ac heo ne durste him not smyte,</L>
<L>For drede, leste he wolde hire byte,</L>
<L>Such maystries he gon make;</L>
<L>And as heo wolde awei fle, <MILESTONE N="400"/></L>
<L>Hir þhouȝte, þ<HI REND="italic">er</HI> stode deueles þre,</L>
<L>Al bre<HI REND="italic">n</HI>nyng as a drake.</L>
</LG>
<LG N="35">
<HEAD>35.</HEAD>
<L>So gryslich þei were wrought,</L>
<L>Vche of hem a swerd brought <MILESTONE N="(410)"/></L>
<L>And mad hire afert so sore; <MILESTONE N="405"/> <NOTE PLACE="foot">405 C. aferd <HI REND="italic">statt</HI> afert.</NOTE></L>
<L>On Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist was al hire þouht,</L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI>fore þei mihte hire harme nouht,</L>
<L>Nouþer lasse ne more.</L>
<L>Fro þe fendes heo was delyu<HI REND="italic">er</HI>ed sound, <MILESTONE N="b2."/></L>
<L>But atte laste þer com an hound <MILESTONE N="410"/></L>
<L>Wiþ brode brouwes and hore;</L>
<L>Almost he hedde hire adoun,</L>
<L>But þorw Cristes passioun</L>
<L>Heo was isaued þore. <MILESTONE N="(420)"/></L>
</LG>
<LG N="36">
<HEAD>36.</HEAD>
<L>Ȝit þhouȝte hire more, w<HI REND="italic">iþ</HI> oute lesyng, <MILESTONE N="415"/> <NOTE PLACE="foot">415 C. outen <HI REND="italic">statt</HI> oute.</NOTE></L>
<L>As heo lay in hire sweuenyng,</L>
<L>Selcouþ hit is to rede,</L>
<L><PB N="44" REF="63"/>
þe blake hound, þ<HI REND="italic">a</HI>t hire was folewyng,</L>
<L>þorw þe miht of heuene kyng</L>
<L>To hire spac in monhede, <MILESTONE N="420"/></L>
<L>In whit armuyre as a kniht,</L>
<L>And seide to hire: »My swete wiȝt,</L>
<L>Ne dar þe no þing drede</L>
<L>Of Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t ne of Mahoun; <MILESTONE N="(430)"/></L>
<L>þe lord, þat soffrede passioun, <MILESTONE N="425"/></L>
<L>þe schal helpe at nede.«</L>
</LG>
<LG N="37">
<HEAD>37.</HEAD>
<L>Whon þe mayde was awaked,</L>
<L>Hire flesch, i-wis, was al aquaked</L>
<L>For drede of hire sweuenynge;</L>
<L>On hire bed heo sat al naked, <MILESTONE N="430"/></L>
<L>To J<HI REND="italic">es</HI>u Crist hire mone heo maked,</L>
<L>Al-mihtful heuene kynge,</L>
<L>As wis as he hire deore bouhte,</L>
<L>þat hire sweuene, þat heo þouhte, <MILESTONE N="(440)"/></L>
<L>Scholde torne to good endynge. <MILESTONE N="435"/></L>
<L>Whon þe maiden arysen was,</L>
<L>A-non þe soudan of Damas, <NOTE PLACE="foot">437 C. Domas <HI REND="italic">statt</HI> Damas.</NOTE></L>
<L>In to his temple he let hire bringe</L>
</LG>
<LG N="38">
<HEAD>38.</HEAD>
<L>And seide to þat feire may:</L>
<L>»þou most leeuen vppon my lay <MILESTONE N="440"/></L>
<L>And knele her adoun;</L>
<L>Forsake þ<HI REND="italic">o</HI>u most þi false lay,</L>
<L>þat þou hast leued on mony a day,</L>
<L>And leeue<HI REND="italic">n</HI> on sire Mahoun; <MILESTONE N="(450)"/></L>
<L>Certes, but þ<HI REND="italic">o</HI>u wolt to so, <MILESTONE N="445"/></L>
<L>þi fader &amp; moder i chulle slo:</L>
<L>Bi Jouin and Plotoun, <NOTE PLACE="foot">447 C. platoun <HI REND="italic">statt</HI> Plotoun.</NOTE></L>
<L>Bi Mahoun and bi Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>No mon schal be heore warau<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>Emperour ne kyng wiþ croun.« <MILESTONE N="450"/></L>
</LG>
<LG N="39">
<HEAD>39.</HEAD>
<L>þe mayden onswerde wiþ glad chere</L>
<L>To þe soudan, as ȝe may heere:</L>
<L>«Sire, i nul þe no þing greue:</L>
<L>Tel me, whuch is ȝoure maneere, <MILESTONE N="(460)"/></L>
<L>So schal i make my preyere, <MILESTONE N="455"/></L>
<L>And on ȝor goddes leeue!</L>
<L>To Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t i chul me take</L>
<L>And Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist i chul forsake</L>
<L>þat made Adam and Eue,</L>
<L>And serue þe, sire, at þi wille, <MILESTONE N="460"/></L>
<L>Erli and late, loud and stille,</L>
<L>A morwe and eke an eue.«</L>
</LG>
<LG N="40">
<PB N="45" REF="64"/>
<HEAD>40.</HEAD>
<L>þe<HI REND="italic">n</HI>ne was þe soudan glad and bliþe,</L>
<L>Mahoun he þonkede feole siþe, <MILESTONE N="(470)"/></L>
<L>þat heo was so bi-knowe. <MILESTONE N="465"/></L>
<L>His joyes couþe no mon kiþe,</L>
<L>He bad hire go aboute swiþe</L>
<L>And cusse his goddes arowe.</L>
<L>Furst he custe Appolin, <NOTE PLACE="foot">469 C. heo, <HI REND="italic">o nachgetragen, statt</HI> he.</NOTE></L>
<L>Astrot and sire Jouin, <MILESTONE N="470"/></L>
<L>For drede of worldes awe.</L>
<L>In þe temple, whil heo was þer,</L>
<L>Of Mahoun and Jubiter,</L>
<L>þer heo lernde hire lawe. <MILESTONE N="(480)"/></L>
</LG>
<LG N="41">
<HEAD>41.</HEAD>
<L>Whon þat heo hire lawes couþe, <MILESTONE N="475"/></L>
<L>Heo seide hem openly wiþ mouþe,</L>
<L>Ac Crist for-ȝat heo nouht;</L>
<L>Wher heo weore bi norþ or souþe,</L>
<L>Nas munstral non w<HI REND="italic">iþ</HI> harpe ne crouþe,</L>
<L>þat ones mihte chau<HI REND="italic">n</HI>ge hire þouȝt. <MILESTONE N="480"/></L>
<L>Eu<HI REND="italic">er</HI>e we<HI REND="italic">n</HI>de þe soudan niht and day,</L>
<L>Heo hedde ileeued on his lay,</L>
<L>And ȝit he was bi-cauht;</L>
<L>Whon heo was hire self al one, <MILESTONE N="(490)"/></L>
<L>To Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist heo made hire mone, <MILESTONE N="485"/></L>
<L>þat al þis world haþ wrouht.</L>
</LG>
<LG N="42">
<HEAD>42.</HEAD>
<L>Þe soudan for hire loue þat tyde</L>
<L>Let <HI REND="italic">cri</HI>ȝe i<HI REND="italic">n</HI> his lond bi vch a syde, <NOTE PLACE="foot">488 C. in <HI REND="italic">statt</HI> bi.</NOTE></L>
<L>A turnament to take; <MILESTONE N="b3."/></L>
<L>þe strengest, þ<HI REND="italic">a</HI>t mihte on hors ryde, <MILESTONE N="490"/></L>
<L>He dubbede hem w<HI REND="italic">iþ</HI> muche pryde,</L>
<L>And knihtes he let hem make.</L>
<L>Trompors gu<HI REND="italic">n</HI>ne heore bemes blowe,</L>
<L>þe knihtes riden out on a rowe <MILESTONE N="(500)"/></L>
<L>On stedes white and blake. <MILESTONE N="495"/></L>
<L>Anon riht also swiþe</L>
<L>Stronge men gon maystries kiþe</L>
<L>For þat maidenes sake.</L>
</LG>
<LG N="43">
<PB N="46" REF="65"/>
<HEAD>43.</HEAD>
<L>Þe mayden and þe soudan</L>
<L>In a tour þei leȝen þan <MILESTONE N="500"/></L>
<L>Þe turnament to bi-holde;</L>
<L>Whon þe turnament bi-gon,</L>
<L>Þer was semblet mony a mon</L>
<L>Of Sarazins stout and bolde. <MILESTONE N="(510)"/></L>
<L>Heo leyden on, as heo weore wode, <MILESTONE N="505"/> <NOTE PLACE="foot">505 C. a <HI REND="italic">statt</HI> as.</NOTE></L>
<L>Wiþ swerdes and w<HI REND="italic">iþ</HI> maces goode,</L>
<L>Knihtes ȝonge and olde.</L>
<L>So þei fouȝte w<HI REND="italic">iþ</HI> egre mood,</L>
<L>Of heore bodies ran þe blod,</L>
<L>In tale as hit is tolde. <MILESTONE N="510"/></L>
</LG>
<LG N="44">
<HEAD>44.</HEAD>
<L>Mony an helm þ<HI REND="italic">er</HI> was vn-weued</L>
<L>And bacinettes al to-dreued</L>
<L>And knihtes icast to grou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>And su<HI REND="italic">m</HI>me pleyed of þe heued, <MILESTONE N="(520)"/></L>
<L>And su<HI REND="italic">m</HI>me heore scolles icleued, <MILESTONE N="515"/></L>
<L>Wiþ serwe þei weore vn-sounde.</L>
<L>So laste þe turnement, apliht, <NOTE PLACE="foot">517 C. þ<SUP>t</SUP> <HI REND="italic">statt</HI> þe.</NOTE></L>
<L>Fro þe morwe to þe niht,</L>
<L>Þer ȝeuen was moni a wou<HI REND="italic">n</HI>de;</L>
<L>A morwe þe soudan wedded þ<HI REND="italic">a</HI>t may <MILESTONE N="520"/></L>
<L>In þe maner of his lay,</L>
<L>In stori as hit is founde.</L>
</LG>
<LG N="45">
<HEAD>45.</HEAD>
<L>Þe soudan and þat ladi fre,</L>
<L>Þei weore to gedere but moneþ<HI REND="italic">us</HI> þre, <MILESTONE N="(530)"/></L>
<L>Þat heo ne was grete wiþ childe; <MILESTONE N="525"/></L>
<L>Heo gon to chau<HI REND="italic">n</HI>ge al hire bleo,</L>
<L>Þe soudan self hit gon iseo,</L>
<L>Joly he wax and wylde.</L>
<L><PB N="47" REF="66"/>
Þen was þe ladi swiþe wo,</L>
<L>Je<HI REND="italic">s</HI>u heo bi-souȝte þo, <MILESTONE N="530"/></L>
<L>From schome he scholde hire schilde.</L>
<L>And bi þe fourti wikes ende</L>
<L>Heo was delyuered out of beende <NOTE PLACE="foot">533 C. delyuer <HI REND="italic">statt</HI> delyuered.</NOTE></L>
<L>Þorw help of Marie mylde. <MILESTONE N="(540)"/></L>
</LG>
<LG N="46">
<HEAD>46.</HEAD>
<L>And whon þe child was ibore, <MILESTONE N="535"/></L>
<L>Wo was þe midwyf þ<HI REND="italic">er</HI> fore</L>
<L>For lymes hedde hit non,</L>
<L>But as a roonde of flesch icore,</L>
<L>In chau<HI REND="italic">m</HI>bre lay hire bi fore,</L>
<L>Wiþ outen blod or bon. <MILESTONE N="540"/></L>
<L>Þe ladi was wo, as heo wolde dye,</L>
<L>Hit hedde nouþer neose nor eiȝe,</L>
<L>But lay stille as a ston.</L>
<L>Þe soudan com þat ilke tyde <MILESTONE N="(550)"/></L>
<L>And wiþ his wyf he gon to chyde, <MILESTONE N="545"/></L>
<L>Þat wo was hire bi-gon.</L>
</LG>
<LG N="47">
<HEAD>47.</HEAD>
<L>»Sertes, dame, i sei þe bi fore,</L>
<L>Aȝeyn my goddes þou art forswore,</L>
<L>Bi riht reson i preue.</L>
<L>Þerfore þis child, þat is ibore, <MILESTONE N="550"/></L>
<L>Lyf and lyme hit is forlore,</L>
<L>Þorw þi false by-leeue;</L>
<L>Þou leeuest not riht a-fyn</L>
<L>On Astrot ne on Jouyn, <MILESTONE N="(560)"/></L>
<L>On morwe ne on eue, <MILESTONE N="555"/></L>
<L>On Mahoun ne on Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>Þerfore iloren is þis luytel fau<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>No wonder, þauȝ me greue.«</L>
</LG>
<LG N="48">
<HEAD>48.</HEAD>
<L>Þen þe ladi was ful wo,</L>
<L>Anon onswerde þe soudan þo: <MILESTONE N="560"/></L>
<L>»Sire, let be þi þouht;</L>
<L>Þe child, þat we haue to gedere two,</L>
<L>For þi bi-leeue hit fareþ so,</L>
<L>Bi him, þat me haþ wrouht: <MILESTONE N="(570)"/></L>
<L>Tak hit vp wel sone a-non <MILESTONE N="565"/></L>
<L>And to ȝor te<HI REND="italic">m</HI>ple þ<HI REND="italic">er</HI> wiþ ȝe gon,</L>
<L>And loke, ȝe lette hit nouht;</L>
<L>And preye þi goddes alle ifeere,</L>
<L>As þow art hem boþe lef and dere, <MILESTONE N="306a1." UNIT="fol."/></L>
<L>To lyue þat hit beo brouht. <MILESTONE N="570"/></L>
</LG>
<LG N="49">
<HEAD>49.</HEAD>
<L>And ȝif Mahoun and Jouin con</L>
<L>Make hit iformed aftur mon</L>
<L><PB N="48" REF="67"/>
Wiþ lyf and limes ariht,</L>
<L>Be him, þat al þis world wan, <MILESTONE N="(580)"/></L>
<L>I chul bi-leeue vppon hem þan, <MILESTONE N="575"/></L>
<L>Þat þei beoþ of miht;</L>
<L>And but þei hit conne to lyue bri<HI REND="italic">n</HI>ge,</L>
<L>On hem by-leeue i nul no þinge,</L>
<L>Nouþer bi day nor niht.«</L>
<L>Þe child he tok vp a-non, <MILESTONE N="580"/></L>
<L>In to his temple he con gon,</L>
<L>Bi fore his godes hit diht.</L>
</LG>
<LG N="50">
<HEAD>50.</HEAD>
<L>Vppon his auter he con hit leyn</L>
<L>And heold vp his hondes tweyn, <MILESTONE N="(590)"/></L>
<L>Þe mou<HI REND="italic">n</HI>taunce of fyue myle. <MILESTONE N="585"/></L>
<L>»A, mihtful Mahoun,« he gan sayn,</L>
<L>»And Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t so ful of mayn,</L>
<L>In ȝow nas neuer gyle;</L>
<L>Astrot and sire Jouin,</L>
<L>Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t and Appolin, <MILESTONE N="590"/></L>
<L>Now help in þis peryle!«</L>
<L>Ofte he criȝede and ofte he ros</L>
<L>So longe, þat he wox al hos,</L>
<L>And al he loste his while. <MILESTONE N="(600)"/></L>
</LG>
<LG N="51">
<HEAD>51.</HEAD>
<L>Whon he hedde al to gedere ipreyd <MILESTONE N="595"/></L>
<L>And al, þat euere he couþe, iseyd,</L>
<L>Hit lay as stille as ston;</L>
<L>He sturte him vp in a breyd,</L>
<L>In his herte sore atrayȝed,</L>
<L>For boote com þer non. <MILESTONE N="600"/></L>
<L>Vppon his child he gan to calle,</L>
<L>Ne holpe hi<HI REND="italic">m</HI> nouȝt his goddes alle,</L>
<L>Wel wo was him bi-gon.</L>
<L>On Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t he gon to grede: <MILESTONE N="(610)"/></L>
<L>»On ȝow was neu<HI REND="italic">er</HI>e help at nede, <MILESTONE N="605"/></L>
<L>Fy on ow euerichon!«</L>
</LG>
<LG N="52">
<HEAD>52.</HEAD>
<L>He hente a staf w<HI REND="italic">iþ</HI> herte grete</L>
<L>And al his goddes he gan to bete</L>
<L>And drouh hem alle adoun</L>
<L>And leyde on, til þat he con swete, <MILESTONE N="610"/></L>
<L>Wiþ sterne strokes and wiþ grete,</L>
<L>On Jouyn and Plotoun; <NOTE PLACE="foot">612 C. Platoun <HI REND="italic">statt</HI> Plotoun.</NOTE></L>
<L>On Astrot and sire Jouin,</L>
<L>On Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t and Appolin, <MILESTONE N="(620)"/></L>
<L>He brak hem scolle and croun. <MILESTONE N="615"/></L>
<L>On Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t, þat was heore broþer, <NOTE PLACE="foot">616 C. And <HI REND="italic">statt</HI> On.</NOTE></L>
<L><PB N="49" REF="68"/>
He lafte no lyme hole wiþ oþer,</L>
<L>Ne on his lord, seynt Mahoun.</L>
</LG>
<LG N="53">
<HEAD>53.</HEAD>
<L>Whon þei weore bete ful good won,</L>
<L>Þe child lay stille as eny ston <MILESTONE N="620"/></L>
<L>Vppon his auteere.</L>
<L>Þe child he tok vp sone anon</L>
<L>In to his chau<HI REND="italic">m</HI>bre he gan gon</L>
<L>&amp; seide: »Dame, haue hit here; <MILESTONE N="(640)"/></L>
<L>Ichaue i-don al þat i con, <MILESTONE N="625"/></L>
<L>To don hit formen after mon</L>
<L>Wiþ beodes and wiþ preyere;</L>
<L>To alle my goddes ich haue bi-souht,</L>
<L>Non of hem con helpe hit nouht,</L>
<L>Þe deuel set hem on fuyre!« <MILESTONE N="630"/></L>
</LG>
<LG N="54">
<HEAD>54.</HEAD>
<L>Þen onswerde þat gode wo<HI REND="italic">m</HI>man</L>
<L>To hire lord, þe soudan:</L>
<L>»Sire, ich þe bi-seche</L>
<L>Þe beste red, þat ich con, <MILESTONE N="(650)"/></L>
<L>Be hym, þat þis world won, <MILESTONE N="635"/></L>
<L>To don as i þe teche:</L>
<L>Þou hast assayed goddes þyn,</L>
<L>Wolte, þat ich asaye myn,</L>
<L>Wheþer be better leche?</L>
<L>And, leoue sire, trouwe on þis <MILESTONE N="640"/></L>
<L>And leef on hym, þat strengor is,</L>
<L>For doute of more wreche!«</L>
</LG>
<LG N="55">
<HEAD>55.</HEAD>
<L>Þen onswerde þe soudan þor,</L>
<L>In his herte he was ful sor, <MILESTONE N="(660)"/></L>
<L>To seo þat celli siht: <MILESTONE N="645"/></L>
<L>»Dame, i chulle don after þi lore,</L>
<L>Ȝif þat i may seo bi fore,</L>
<L>Þat þi god beo of such miht,</L>
<L>Wiþ eny strengþe, þat i con, <MILESTONE N="a2."/></L>
<L>Ȝif he con forme hit after mon <MILESTONE N="650"/></L>
<L>Wiþ lyf and limes ariht,</L>
<L>Mi false goddes i chul forsake,</L>
<L>To Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist þe<HI REND="italic">n</HI>ne ichul me take,</L>
<L>As ich am a trewe kniht.« <MILESTONE N="(670)"/></L>
</LG>
<LG N="56">
<HEAD>56.</HEAD>
<L>Glad was þe<HI REND="italic">n</HI>Ne þat gode wo<HI REND="italic">m</HI>man, <MILESTONE N="655"/></L>
<L>Þat hire lord, þe soudan,</L>
<L>Haþ grau<HI REND="italic">n</HI>ted hire preiȝere,</L>
<L>And þat he wolde beo cristene man,</L>
<L>Heo þonkeþ hi<HI REND="italic">m,</HI> þat þis world bi-gan,</L>
<L>And Marie, his moder dere. <MILESTONE N="660"/></L>
<L>Nou, lordi<HI REND="italic">n</HI>g<HI REND="italic">us,</HI> herkneþ a muri pas, <NOTE PLACE="foot">661 <HI REND="italic">beginnt unrichtig mit grosser initiale.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="50" REF="69"/>
Hou þis child i-cristned was</L>
<L>And haþ limes hol and feere;</L>
<L>And hou þe soudan of Damas <MILESTONE N="(680)"/></L>
<L>Was i-cristnet in þat cas, <MILESTONE N="665"/></L>
<L>Lustneþ and ȝe schul here.</L>
</LG>
<LG N="57">
<HEAD>57.</HEAD>
<L>Þe ladi seide in þat stounde:</L>
<L>»Sire, ye haue in prisun bounde</L>
<L>Mony a cristene man;</L>
<L>Let seche bi lofte and bi grou<HI REND="italic">n</HI>de, <MILESTONE N="670"/></L>
<L>Ȝif eny c<HI REND="italic">ri</HI>stene p<HI REND="italic">ri</HI>sou<HI REND="italic">n</HI> miȝte be fou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>And bringe bifore me þan;</L>
<L>And ȝe schul seo er to morwe non, <NOTE PLACE="foot">673 C. þan <HI REND="italic">statt</HI> and.</NOTE></L>
<L>What my god hym self con don <MILESTONE N="(690)"/></L>
<L>More þen þi maumetes can.« <MILESTONE N="675"/></L>
<L>Þe p<HI REND="italic">ri</HI>sou<HI REND="italic">n</HI>s were a-non isouht,</L>
<L>A cristene prest þen forþ was brouht</L>
<L>Be heste of þat soudan.</L>
</LG>
<LG N="58">
<HEAD>58.</HEAD>
<L>Adoun he fel vppon his kne</L>
<L>And feire he grette þat ladi fre <MILESTONE N="680"/></L>
<L>And seide wiþ sikynges sore, <NOTE PLACE="foot">681 C. sikyng <HI REND="italic">statt</HI> sikynges.</NOTE></L>
<L>&amp; seide: »Dame, iblesset ȝe be</L>
<L>Of god, þat sit in trinite, <NOTE PLACE="foot">683 C. sitteþ <HI REND="italic">statt</HI> sit.</NOTE></L>
<L>Þe tyme þat ȝe weore bore.« <MILESTONE N="(700)"/></L>
<L>Þe ladi seide: »Art þou a prest, <MILESTONE N="685"/></L>
<L>Be-leeuest þou on Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist,</L>
<L>Const þou of Cristes lore?«</L>
<L>Þe prest onswerde soone anon:</L>
<L>»In verbo dei ich was on</L>
<L>Ten winter seþthorn;e and more. <MILESTONE N="690"/></L>
</LG>
<LG N="59">
<HEAD>59.</HEAD>
<L>Fyue ȝer hit is a-gon,</L>
<L>Þat i ne song masse non,</L>
<L>Hit likeþ me ful ille;</L>
<L>So longe, i-wis, hit is agon, <MILESTONE N="(710)"/></L>
<L>I haue iliued in p<HI REND="italic">ri</HI>son of ston <MILESTONE N="695"/></L>
<L>W<HI REND="italic">iþ</HI> wrong and muchel vnskille.«</L>
<L>Þe ladi seide: »Let beo þi fare,</L>
<L>Þou schalt be brouȝt out of þi care,</L>
<L>Ȝif þou const holde þe stille:</L>
<L>Þorw þin help and myn þis stou<HI REND="italic">n</HI>des <MILESTONE N="700"/></L>
<L>We schul make cristene of heþene hou<HI REND="italic">n</HI>∣d<HI REND="italic">us;</HI></L>
<L>God graunte, ȝif hit be his wille!«</L>
</LG>
<LG N="60">
<HEAD>60.</HEAD>
<L>Heo seide: »Ich am þe soudans wyf,</L>
<L>Þou most do stille, w<HI REND="italic">iþ</HI> outen stryf, <MILESTONE N="(720)"/></L>
<L><PB N="51" REF="70"/>
Al in priuete. <MILESTONE N="705"/></L>
<L>Her is a child selcouþ discrif,</L>
<L>Hit naþ nouþer lyme ne lyf,</L>
<L>Ne eȝen for to se.</L>
<L>Holy water þou most make</L>
<L>And þat wrecche þ<HI REND="italic">o</HI>u most take <MILESTONE N="710"/></L>
<L>For þe loue of me,</L>
<L>And cristne hit, w<HI REND="italic">iþ</HI> outen blame,</L>
<L>And nempne hit in þe fader name, <NOTE PLACE="foot">713 C. in <HI REND="italic">ausgelassen.</HI></NOTE></L>
<L>Þat sitteþ in trinite! <MILESTONE N="(730)"/></L>
</LG>
<LG N="61">
<HEAD>61.</HEAD>
<L>On hi<HI REND="italic">m</HI> is al myn help, apliht, <MILESTONE N="715"/></L>
<L>Þat ilke lord ful of miht,</L>
<L>Of serwe he may me slake.</L>
<L>Ȝif hit were icristnet ariht,</L>
<L>Hit scholde ha forme to seo w<HI REND="italic">iþ</HI> siht, <NOTE PLACE="foot">719 C. haue <HI REND="italic">statt</HI> ha.</NOTE></L>
<L>Wiþ lyf and limes to wake.« <MILESTONE N="720"/></L>
<L>Þe ladi bad hire maydens a-non,</L>
<L>Out of hire chaumbre forte gon</L>
<L>For drede of wriȝying sake.</L>
<L>Þe prest a-non in þat tyde <MILESTONE N="(740)"/></L>
<L>In feir vessel him by syde <MILESTONE N="725"/></L>
<L>Holi water gon make.</L>
</LG>
<LG N="62">
<HEAD>62.</HEAD>
<L>In midsom<HI REND="italic">ur</HI> tyde þis was done</L>
<L>In worschupe of Crist in trone,</L>
<L>As i ow telle may. <MILESTONE N="a3."/></L>
<L>Þe prest tok þe child anon <MILESTONE N="730"/></L>
<L>And ne<HI REND="italic">m</HI>pnet hit to hote Jon <NOTE PLACE="foot">731 nempnet] <HI REND="italic">so</HI> C; nempne A.</NOTE></L>
<L>In worschipe of þat day;</L>
<L>Whon hit was cristned þorw grace,</L>
<L>Hit hedde boþe lymes and face <MILESTONE N="(750)"/></L>
<L>And cryede wiþ gret deray, <MILESTONE N="735"/></L>
<L>Huyde and heuh, bon and fel</L>
<L>And eu<HI REND="italic">er</HI>i lyme, soþ to tel,</L>
<L>In stori as ich ow say.</L>
</LG>
<LG N="63">
<HEAD>63.</HEAD>
<L>Feirore child miht non be bore;</L>
<L>Hit hedde neu<HI REND="italic">er</HI> a lyme ilore, <MILESTONE N="740"/></L>
<L>Wel schapen hit was wiþ alle.</L>
<L>Þe prest no lengor dwelled þore, <NOTE PLACE="foot">742 C. dwellet <HI REND="italic">statt</HI> dwelled.</NOTE></L>
<L>But ȝeode &amp; tolde þe soudan fore,</L>
<L>As he sat in his halle. <MILESTONE N="(760)"/></L>
<L>Þe ladi lay in hire bed <MILESTONE N="745"/></L>
<L>Wiþ riche cloþes be-spred</L>
<L>Of gold and p<HI REND="italic">ur</HI>pre palle,</L>
<L>Þe chyld heo tok vp as blyue</L>
<L><PB N="52" REF="71"/>
And þonked vr ladi w<HI REND="italic">iþ</HI> joyes fyue</L>
<L>Þe miracle, þat þer was falle. <MILESTONE N="750"/></L>
</LG>
<LG N="64">
<HEAD>64.</HEAD>
<L>»Lord,« heo seide, »i preye to þe,</L>
<L>Al-mihti god in trinite,</L>
<L>Nou ȝef me miht and space,</L>
<L>Þat i mote þat day ise, <MILESTONE N="(770)"/> <NOTE PLACE="foot">754 V. <HI REND="italic">steht</HI> þat day <HI REND="italic">sweimal.</HI></NOTE></L>
<L>Þat my lord icristnet be, <MILESTONE N="755"/></L>
<L>Þe soudan of Damace!«</L>
<L>Þe soudan com in, þat was so blak,</L>
<L>Þe child heo schewed hi<HI REND="italic">m</HI> also spak,</L>
<L>W<HI REND="italic">iþ</HI> lyf and limes and face,</L>
<L>Heo seide: »Mahoun ne Appolin <MILESTONE N="760"/></L>
<L>Were not worþ þe brustel of a swyn</L>
<L>Aȝeynes my lordes grace.«</L>
</LG>
<LG N="65">
<HEAD>65.</HEAD>
<L>Þen seide þe soudan: »Le<HI REND="italic">m</HI>mon myn,</L>
<L>Icham nou glad wel a-fyn, <MILESTONE N="(780)"/></L>
<L>Mai no mon bliþur be.« <MILESTONE N="765"/></L>
<L>»Ȝe, sire,« heo seide, »be seint Kat<HI REND="italic">er</HI>in,</L>
<L>Ȝif haluendel þe child were þyn,</L>
<L>Þen miht ȝe gladnes se.«</L>
<L>»Dame,« he seide, »hou is þat?</L>
<L>Nis hit not myn, þat ich biȝat?« <MILESTONE N="770"/></L>
<L>»No, sire, i-wis,« seiþ heo,</L>
<L>»But þou weore cristne, as hit is,</L>
<L>Þou nast no p<HI REND="italic">ar</HI>t þer of, i-wis,</L>
<L>Nouþer of child ne of me. <MILESTONE N="(790)"/></L>
</LG>
<LG N="66">
<HEAD>66.</HEAD>
<L>But ȝif þ<HI REND="italic">o</HI>u cristne wol lete þe make, <MILESTONE N="775"/></L>
<L>More drede and more wrake, <NOTE PLACE="foot">776 <HI REND="italic">Das verbum wird vermisst.</HI></NOTE></L>
<L>Þe while þ<HI REND="italic">o</HI>u art a lyue,</L>
<L>For ȝif þou were a cristene man,</L>
<L>Þen were hit þin þ<HI REND="italic">a</HI>t þou wan,</L>
<L>Þi child and eke þi wyue; <MILESTONE N="780"/></L>
<L>And whon þ<HI REND="italic">o</HI>u art ded, þou schalt we<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L>To joye, þ<HI REND="italic">a</HI>t lasteþ wiþ outen ende,</L>
<L>May no mon hit discryue.«</L>
<L><PB N="53" REF="72"/>
»Dame,« seiþ þe soudan, »beo nou stille, <MILESTONE N="(800)"/> <NOTE PLACE="foot">784 C. be ȝe <HI REND="italic">statt</HI> beo.</NOTE></L>
<L>I chul ben at þin owne wille <MILESTONE N="785"/></L>
<L>And ben icristned blyue.</L>
</LG>
<LG N="67">
<PB N="54" REF="73"/>
<HEAD>67.</HEAD>
<L>Mi maumetrie i chul forsake</L>
<L>And cristendom i chul take</L>
<L>Wiþ inne þis þridde day.</L>
<L>No more folk distruye i nil, <MILESTONE N="790"/></L>
<L>I preye þat prest, to come me til,</L>
<L>To teche me cristene lay,</L>
<L>Priueliche þat hit be,</L>
<L>Þat no mon wite, bote we þre, <MILESTONE N="(810)"/></L>
<L>As ferforþ as ȝe may. <MILESTONE N="795"/></L>
<L>Ȝif eny hit wuste, heiȝ or lowe,</L>
<L>I cholde be brent and don of dawe, <NOTE PLACE="foot">797 C. I scholde <HI REND="italic">statt</HI> I cholde <HI REND="italic">und</HI> dou<HI REND="italic">n statt</HI> and don.</NOTE></L>
<L>Ȝif i forsoke my lay.«</L>
</LG>
<LG N="68">
<HEAD>68.</HEAD>
<L>Þe prest anon com after þan <NOTE PLACE="foot">799 Ȝe <HI REND="italic">statt</HI> þe.</NOTE></L>
<L>And seide to þe soudan: <MILESTONE N="800"/></L>
<L>»Sire, now ich am here,</L>
<L>Wiþ al þe miht, þat i con,</L>
<L>To helpe make þe a cristene mon</L>
<L>And godes lawe to lere.« <MILESTONE N="(820)"/> <NOTE PLACE="foot">804 C. lawes <HI REND="italic">statt</HI> lawe.</NOTE></L>
<L>His hond vppon his breste he leide, <MILESTONE N="805"/></L>
<L>In v<HI REND="italic">er</HI>bo dei he swor and seide:</L>
<L>»To ȝou boþe ifeere</L>
<L>Trewe and trusti ichul be, <NOTE PLACE="foot">808 C. i schal <HI REND="italic">statt</HI> ichul.</NOTE></L>
<L>To al þat euere falleþ for me, <MILESTONE N="b1."/></L>
<L>And helpe at my pouwere.« <MILESTONE N="810"/></L>
</LG>
<LG N="69">
<HEAD>69.</HEAD>
<L>A morwe whon þe prest awekeþ,</L>
<L>A feir vessel to him he takeþ</L>
<L>Wiþ watur cler and colde;</L>
<L>Anon riht for þe soudan sake <MILESTONE N="(830)"/></L>
<L>His preyers he gon to make <MILESTONE N="815"/></L>
<L>To him, þat Judas solde,</L>
<L>And to Marie, his moder dere,</L>
<L>Þat þe soudan cristned were,</L>
<L>Þat was so breme and bolde,</L>
<L>And ȝef him miht and space, <MILESTONE N="820"/></L>
<L>Þorw his v<HI REND="italic">er</HI>tu and his grace</L>
<L>His cristendam wel to holde.</L>
</LG>
<LG N="70">
<HEAD>70.</HEAD>
<L>A morwe as sone as hit was day,</L>
<L>Þe soudan in his bed lay, <MILESTONE N="(840)"/></L>
<L>And vp he gan to rise; <MILESTONE N="825"/></L>
<L>He clepede þe prest and gon to say:</L>
<L>»Dihte þe redi þat þou may,</L>
<L>Þat schal to my seruyse!«</L>
<L>Þe prest onswerde anon þo:</L>
<L>»Ichaue al redi þat schal þer to, <MILESTONE N="830"/> <NOTE PLACE="foot">830 C. <HI REND="italic">hat</HI> al <HI REND="italic">ausgelassen.</HI></NOTE></L>
<L><PB N="55" REF="74"/>
Al redi in alle wyse.«</L>
<L>Þe soudan dihte him naked a-non,</L>
<L>In to þe watur he con gon</L>
<L>And reseyuede þe baptise. <MILESTONE N="(850)"/></L>
</LG>
<LG N="71">
<HEAD>71.</HEAD>
<L>Þe prest hihte sire Cleophas <MILESTONE N="835"/></L>
<L>And ne<HI REND="italic">m</HI>pnede so þe soudan of Damas <NOTE PLACE="foot">836 C. <HI REND="italic">hat</HI> so <HI REND="italic">ausgelassen.</HI></NOTE></L>
<L>After his owne name.</L>
<L>His colour, þat lodlich and blak was,</L>
<L>Hit bi-com feir þorw godes gras</L>
<L>And cler wiþ oute blame. <MILESTONE N="840"/> <NOTE PLACE="foot">840 C. outen <HI REND="italic">statt</HI> oute.</NOTE></L>
<L>Whon þe soudan hedde þer of a siht,</L>
<L>Þat god was of so muche miht,</L>
<L>His care was tornd to game.</L>
<L>Whon þe prest hedde al iseid <MILESTONE N="(860)"/></L>
<L>And holy watur on hym leyd, <MILESTONE N="845"/></L>
<L>To chaumbre þei wenten in same. <NOTE PLACE="foot">846 C. went <HI REND="italic">statt</HI> wenten.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="72">
<HEAD>72.</HEAD>
<L>He com þer þe ladi lay,</L>
<L>»Certes, dame,« he gon to say,</L>
<L>»Þi god is good and trewe.«</L>
<L>Þe ladi þat ilke day <MILESTONE N="850"/></L>
<L>Wepte wiþ hire eȝen gray,</L>
<L>Vnneþe hire lord heo knewe;</L>
<L>But wel heo wuste in hire þouht,</L>
<L>On Mahoun he leeuede nouht, <MILESTONE N="(870)"/></L>
<L>Bi chaungynge of his hewe, <MILESTONE N="855"/></L>
<L>And for þat he was cristnet so,</L>
<L>Al awei was hire wo,</L>
<L>Hire joye wox al newe.</L>
</LG>
<LG N="73">
<HEAD>73.</HEAD>
<L>»Sire,« heo seide, »p<HI REND="italic">ur</HI> charite,</L>
<L>Sent þis prest in priuete <MILESTONE N="860"/></L>
<L>To my fader, þe kyng,</L>
<L>And bide him, for þe loue of me</L>
<L>Þat he come hider to þe</L>
<L>Wiþ al þat he may bring; <MILESTONE N="(890)"/></L>
<L>And whon þat he is hider icome, <MILESTONE N="865"/></L>
<L>He cristene þe lond al and some,</L>
<L>Boþe olde and ȝing,</L>
<L>And hose nil not cristned be,</L>
<L>Hong hem heiȝe vppon a tre,</L>
<L>Wiþ outen eny dwellyng.« <MILESTONE N="870"/></L>
</LG>
<LG N="74">
<HEAD>74.</HEAD>
<L>Þe soudan tok þe prest bi þe honde</L>
<L>And bad him go, and no þing wonde,</L>
<L>To þe kyng of Tars ful ȝare:</L>
<L>»And do him to vnderstonde, <MILESTONE N="(900)"/></L>
<L><PB N="56" REF="75"/>
Þat icham þorw godes sonde <MILESTONE N="875"/></L>
<L>Ibrouht al out of care;</L>
<L>Bid him come hider w<HI REND="italic">iþ</HI> his ost,</L>
<L>Priueliche, wiþ out<HI REND="italic">en</HI> bost,</L>
<L>For no þyng þat he ne spare!«</L>
<L>Forþ þe prest is iwent, <MILESTONE N="880"/></L>
<L>To don þe lordes comau<HI REND="italic">n</HI>deme<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>To Tars þen is he fare.</L>
</LG>
<LG N="75">
<HEAD>75.</HEAD>
<L>Forþ wente sire Cleophas</L>
<L>To þe court þorw godes gras, <MILESTONE N="(910)"/></L>
<L>Wiþ outen eny dwellyng, <MILESTONE N="885"/></L>
<L>And tolde þe kyng al þe cas, <NOTE PLACE="foot">886 And C., <HI REND="italic">fehlt in</HI> V.</NOTE></L>
<L>Hou þe child ded boren was,</L>
<L>A mis-forschapen þing;</L>
<L>And þorw þe preyere of his wyf <MILESTONE N="b2."/> <NOTE PLACE="foot">889 C. preyers <HI REND="italic">statt</HI> preyere.</NOTE></L>
<L>Hit hedde boþe lyme and lyf, <MILESTONE N="890"/></L>
<L>In þe watur of his cristenyng;</L>
<L>And hou þe proude soudan</L>
<L>Was bi-come a cristene man,</L>
<L>Þorw miht of heuene kyng. <MILESTONE N="(920)"/></L>
</LG>
<LG N="76">
<HEAD>76.</HEAD>
<L>He radde þe lettres, þat he brouht, <MILESTONE N="895"/></L>
<L>In þe lettre hit was iwrouht,</L>
<L>As ich ou telle may;</L>
<L>He bad hym come, and lette nouht,</L>
<L>Wiþ al þe pouwer, þat he mouht,</L>
<L>Vppon a serteyn day: <MILESTONE N="900"/></L>
<L>»Priueliche wiþ þin ost</L>
<L>Þou scholdest come wiþ oute bost <NOTE PLACE="foot">902 C. schalt <HI REND="italic">statt</HI> scholdest <HI REND="italic">und</HI> outen <HI REND="italic">statt</HI> oute.</NOTE></L>
<L>And serche vche cuntray;</L>
<L>And hose wol not cristnet be, <MILESTONE N="(930)"/></L>
<L>Scholde be honged on a tre <MILESTONE N="905"/> <NOTE PLACE="foot">905 C. Loke þou honge <HI REND="italic">statt</HI> Scholde be honged.</NOTE></L>
<L>Wiþ outen eny delay.«</L>
</LG>
<LG N="77">
<HEAD>77.</HEAD>
<L>A gladdor mon miȝte not ben; <NOTE PLACE="foot">907 C. non <HI REND="italic">statt</HI> not.</NOTE></L>
<L>He clepte his barou<HI REND="italic">n</HI>s &amp; his qwen</L>
<L>And tolde hem in his sawe,</L>
<L>Þe soudan, þat was stout and kene, <MILESTONE N="910"/></L>
<L>Cristnet was, wiþ outen wene,</L>
<L>And leeuede on Cristes lawe,</L>
<L>»And to me he haþ isent his sonde, <NOTE PLACE="foot">913 C. <HI REND="italic">add.</HI> he <HI REND="italic">ver</HI> haþ.</NOTE></L>
<L>He wol cristene al his londe, <MILESTONE N="(940)"/></L>
<L>Ȝif he mihte, wel fawe, <MILESTONE N="915"/></L>
<L><PB N="57" REF="76"/>
Ho nil not come to cristenyng,</L>
<L>Weore he neuer so heiȝ lordyng, <NOTE PLACE="foot">917 C. gret <HI REND="italic">statt</HI> heiȝ.</NOTE></L>
<L>He scholde be to-drawe.</L>
</LG>
<LG N="78">
<HEAD>78.</HEAD>
<L>Þerfore, lordynges, out riht,</L>
<L>Duik, erl, baroun and kniht, <MILESTONE N="920"/></L>
<L>Let ȝor folk out beode,</L>
<L>And whon þat ȝe beþ redi diht</L>
<L>Wiþ helm on hed and brunye briht,</L>
<L>Help me wel at neode!« <MILESTONE N="(950)"/></L>
<L>Þe kyng of Tars þat ilke tyde <MILESTONE N="925"/></L>
<L>Sente a-boute bi vche a syde</L>
<L>To knihtes douhti in dede. <NOTE PLACE="foot">927 C. kniht <HI REND="italic">statt</HI> knihtes.</NOTE></L>
<L>Þe kyng dihte hi<HI REND="italic">m</HI> for to wende</L>
<L>Wiþ sixti þousend knihtes hende,</L>
<L>Þis was a feir felawrede. <MILESTONE N="930"/></L>
</LG>
<LG N="79">
<HEAD>79.</HEAD>
<L>Forþ he went wiþ outen let,</L>
<L>Þe same day, þat he hedde set,</L>
<L>To þe soudan wel ȝare;</L>
<L>Whon þei were to geder imet, <MILESTONE N="(960)"/></L>
<L>A muri gretyng þer was gret <MILESTONE N="935"/></L>
<L>Of lordes, þat þer ware.</L>
<L>A semely siht hit was to se,</L>
<L>Þe ladi falde doun on kne</L>
<L>Bifore hire fader þare;</L>
<L>Þer was joye, pite also, <MILESTONE N="940"/></L>
<L>Whon heo tolde of weole and wo,</L>
<L>Of auntres, þat weore fare.</L>
</LG>
<LG N="80">
<HEAD>80.</HEAD>
<L>Þe soudan þer he sat in halle,</L>
<L>He cleped his knihtes biforen hi<HI REND="italic">m</HI> alle <MILESTONE N="(970)"/></L>
<L>And al his oune meyne; <MILESTONE N="945"/></L>
<L>Bi heore name he gan hem calle:</L>
<L>»Lordynges, what so euer bi-falle,</L>
<L>Icristened ye schul be,</L>
<L>For ichaue Mahoun forsake,</L>
<L>To Je<HI REND="italic">s</HI>u Crist ich haue me take, <MILESTONE N="950"/></L>
<L>And, sertes, so schul ȝe;</L>
<L>And hose wol not so don,</L>
<L>He schal ben honged swiþe son, <NOTE PLACE="foot">953 C. swyne <HI REND="italic">statt</HI> swiþe?</NOTE></L>
<L>Be him, þat dyȝed on tre!« <MILESTONE N="(980)"/></L>
</LG>
<LG N="81">
<HEAD>81.</HEAD>
<L>Whon þe soudan hedde þus told, <MILESTONE N="955"/></L>
<L>Þ<HI REND="italic">er</HI> was mony a Sarazin bold,</L>
<L>Þat wiþ þe soudan were;</L>
<L>Su<HI REND="italic">m</HI>me seide, þat þei wolde,</L>
<L>And su<HI REND="italic">m</HI>me seide, þat þei nolde</L>
<L><PB N="58" REF="77"/>
Be cristened in none manere. <MILESTONE N="960"/></L>
<L>And hose wolde here maumetes forsake,</L>
<L>Cristene men let hem take,</L>
<L>And weore hem lef and dere;</L>
<L>And ho þat nolde do bi heore red, <MILESTONE N="(990)"/></L>
<L>Cristen men tak of heore hed <MILESTONE N="965"/> <NOTE PLACE="foot">965 C. toke <HI REND="italic">statt</HI> tak.</NOTE></L>
<L>Faste bi þe swere.</L>
</LG>
<LG N="82">
<HEAD>82.</HEAD>
<L>Þe soudan hadde in his p<HI REND="italic">ri</HI>son riht</L>
<L>Þritti þousend p<HI REND="italic">ri</HI>sons, apliht,</L>
<L>Of mony an vncouþ þeode; <MILESTONE N="b3."/></L>
<L>Þei, þat were stronge and wiht, <MILESTONE N="970"/></L>
<L>He dilyuerede hem anon riht</L>
<L>And armed hem vp on stede;</L>
<L>And þei, þat mihte not so do,</L>
<L>He ȝaf hem mete and drynk also, <MILESTONE N="(1000)"/></L>
<L>And al þat hem was nede; <MILESTONE N="975"/></L>
<L>Men mihte seo in þat court þan</L>
<L>Moni a blyþe cristene man,</L>
<L>In stori as we rede.</L>
</LG>
<LG N="83">
<HEAD>83.</HEAD>
<L>Anon riht in þat ille (!) tyde</L>
<L>Þorw out his lond on vche a syde <MILESTONE N="980"/> <NOTE PLACE="foot">980 C. i<HI REND="italic">n statt</HI> on.</NOTE></L>
<L>Þis word wel wyde sprong.</L>
<L>Þei sente aboute fer and nerre,</L>
<L>Vppon þe soudan for to werre,</L>
<L>And seiden: »For þat wrong, <MILESTONE N="(1010)"/></L>
<L>Bi Mahoun and Tirmagau<HI REND="italic">n</HI>t, <MILESTONE N="985"/></L>
<L>No mon schal be heore warau<HI REND="italic">n</HI>t,</L>
<L>Weore þei neu<HI REND="italic">er</HI>e so stronge.</L>
<L>Boþe soudan and kyng</L>
<L>And al þat hem was folewyng,</L>
<L>Þe deþ þei scholde a-fonge.« <MILESTONE N="990"/></L>
</LG>
<LG N="84">
<HEAD>84.</HEAD>
<L>Fyf kynges were of heiȝ parayle,</L>
<L>Vppo<HI REND="italic">n</HI> þe soudan þei beode bataile,</L>
<L>Þat strong and douhti were;</L>
<L>Hou þe soudan hem gon assayle <MILESTONE N="(1020)"/></L>
<L>And what þei hihte, w<HI REND="italic">iþ</HI> oute fayle, <MILESTONE N="995"/></L>
<L>Lustneþ, and ȝe mouwe<HI REND="italic">n</HI> here:</L>
<L>Þe kyng Kenedok and kyng Lesyas, <NOTE PLACE="foot">997 C. <HI REND="italic">add.</HI> &amp; <HI REND="italic">vor</HI> þe kyng.</NOTE></L>
<L>Kyng Merkel and kyng Cleomadas,</L>
<L>Kyng Menbrok was heore fere,</L>
<L>Þeos fyf kynges forþ be-went, <MILESTONE N="1000"/></L>
<L><PB N="59" REF="78"/>
Mony a mon þei slowe and schent</L>
<L>Wiþ strengþe &amp; gret pouwere.</L>
</LG>
<LG N="85">
<HEAD>85.</HEAD>
<L>Vppon a day þe kyng and þe souda<HI REND="italic">n</HI></L>
<L>An hard batayle þei bi-gan <MILESTONE N="(1030)"/></L>
<L>Vppon þis kynges fyue. <MILESTONE N="1005"/></L>
<L>Aȝeynes o cristene man</L>
<L>Ten heþene hou<HI REND="italic">n</HI>des were þ<HI REND="italic">er</HI> þan</L>
<L>Of Sarazins stoute and styþe.</L>
<L>Herkeneþ now boþe olde and ȝing, <NOTE PLACE="foot">1009 Herkeneþ <HI REND="italic">beginnt unrichtig mit grosser initiale.</HI></NOTE></L>
<L>Hou þe soudan and þe kyng <MILESTONE N="1010"/></L>
<L>Among hem gu<HI REND="italic">n</HI>ne to dryue,</L>
<L>And hou þe Sarazins þat day</L>
<L>Hopped hedles for heore pray,</L>
<L>I schal ow telle as blyue. <MILESTONE N="(1040)"/></L>
</LG>
<LG N="86">
<HEAD>86.</HEAD>
<L>Þe cristene soudan þat tyde <MILESTONE N="1015"/></L>
<L>Tok a spere and gon to ryde</L>
<L>Aȝeyn Kenedok so kene;</L>
<L>Þe kyng, þat was so ful of pryde,</L>
<L>His spere he lette to hym glyde,</L>
<L>To wite wiþ outen wene. <MILESTONE N="1020"/></L>
<L>So harde to gidere þei riden þare,</L>
<L>Boþe þe speres, þat þei bare,</L>
<L>Borsten hem bi twene;</L>
<L>Þe soudan drou his swerd ful good, <MILESTONE N="(1050)"/></L>
<L>Þe kynges hed wiþ þe hod <MILESTONE N="1025"/></L>
<L>He strek of quit and clene. <NOTE PLACE="foot">1026 C. strok <HI REND="italic">statt</HI> strek.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="87">
<HEAD>87.</HEAD>
<L>Kyng Lesyas of Taborie</L>
<L>To þe soudan hedde envye,</L>
<L>For Kendok kyng was slawe;</L>
<L>He tok a spere, wiþ oute lye, <MILESTONE N="1030"/></L>
<L>Aȝeyn þe soudan he gan hyȝe</L>
<L>And wolde hym sle ful fawe.</L>
<L>Þe kyng of Tars bi twene hem rod</L>
<L>And Lesyas strok he abod, <MILESTONE N="(1060)"/></L>
<L>As i fynde in my sawe. <MILESTONE N="1035"/></L>
<L>He smot hi<HI REND="italic">m</HI> so on þe scheld,</L>
<L>Þat hit fley in to þe feld <NOTE PLACE="foot">1037 C. clef <HI REND="italic">statt</HI> fley.</NOTE></L>
<L>Adoun he haþ hym drawe. <NOTE PLACE="foot">1038 C. And doun <HI REND="italic">statt</HI> Adoun.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="88">
<HEAD>88.</HEAD>
<L>He leop to horse and gon to ryde</L>
<L>And slouȝ a-dou<HI REND="italic">n</HI> bi vche a syde <MILESTONE N="1040"/></L>
<L>Alle, þat he bi fore hi<HI REND="italic">m</HI> founde;</L>
<L>And alle, þat eu<HI REND="italic">er</HI>e he hutte þat tyde,</L>
<L>Weore he neu<HI REND="italic">er</HI>e so proud in pryde,</L>
<L>He ȝaf hem deþes wounde. <MILESTONE N="(1070)"/></L>
<L><PB N="60" REF="79"/>
Þe kyng of Tars w<HI REND="italic">iþ</HI> his spere <MILESTONE N="1045"/></L>
<L>Þorw þe bodi he gon hym bere <NOTE PLACE="foot">1046 C. con <HI REND="italic">statt</HI> gon.</NOTE></L>
<L>And falde hi<HI REND="italic">m</HI> ded to grounde;</L>
<L>Þe Sarazins nomen vp a cri:</L>
<L>»Now, Mahoun, ful of merci, <MILESTONE N="307a1." UNIT="fol."/></L>
<L>Help now in þis stounde!« <MILESTONE N="1050"/></L>
</LG>
<LG N="89">
<HEAD>89.</HEAD>
<L>Kyng Merkel was ful wo,</L>
<L>To fihten anon he was ful þro,</L>
<L>A spere in honde he hent; <NOTE PLACE="foot">1053 spere <HI REND="italic">auf rasur und mit dunklerer tinte auf∣gefrischt.</HI></NOTE></L>
<L>He priked his stede and let hi<HI REND="italic">m</HI> go, <MILESTONE N="(1080)"/></L>
<L>Þe kyng of Tars he þouȝte to slo, <MILESTONE N="1055"/></L>
<L>Er he þennes went.</L>
<L>He smot þe kyng þat ilke tyde</L>
<L>Þorw his hauberk in þe syde,</L>
<L>Þat neih he hedde be schent;</L>
<L>Þe kyng of Tars out of his sadel fel, <MILESTONE N="1060"/></L>
<L>Þe blod out of his wounde wel,</L>
<L>Mony mon hit bi-ment.</L>
</LG>
<LG N="90">
<HEAD>90.</HEAD>
<L>Whon þe soudan sauȝ his blod,</L>
<L>For wraþthorn;e, he þouȝte, he was neih wod, <MILESTONE N="(1090)"/></L>
<L>And gon to prike wiþ mayn; <MILESTONE N="1065"/></L>
<L>He and al his felawrede</L>
<L>Brouȝt hi<HI REND="italic">m</HI> aȝein vppon his stede</L>
<L>And halp hi<HI REND="italic">m</HI> vp aȝayn.</L>
<L>Whon he was on his stede ibrouht,</L>
<L>Al þat he hutte and a-rauht, <MILESTONE N="1070"/></L>
<L>He clef hem in to brayn.</L>
<L>Kyng Merkel aȝeyn hi<HI REND="italic">m</HI> went</L>
<L>And ȝaf hym such a noþer dunt,</L>
<L>Þat neih he hedde hym slayn. <MILESTONE N="(1100)"/></L>
</LG>
<LG N="91">
<HEAD>91.</HEAD>
<L>Whon þe soudan sauȝ þat siht, <MILESTONE N="1075"/></L>
<L>Wod for wraþthorn;e he was, apliht,</L>
<L>And rod to þe kyng Merkel; <NOTE PLACE="foot">1077 C. <HI REND="italic">hat</HI> þe <HI REND="italic">ausgelassen.</HI></NOTE></L>
<L>And smot hi<HI REND="italic">m</HI> so on þe scheld,</L>
<L>Þat he fel in to þe feld</L>
<L>Among þat houndes fel. <MILESTONE N="1080"/></L>
<L>Þe kyng of Tars in þat stou<HI REND="italic">n</HI>de</L>
<L>Haþ spyt of þat heþene hou<HI REND="italic">n</HI>de,</L>
<L><PB N="61" REF="80"/>
Þat er hedde fouȝte so wel;</L>
<L>He swor be hi<HI REND="italic">m,</HI> þat þolede wou<HI REND="italic">n</HI>de: <MILESTONE N="(1110)"/></L>
<L>»Þat heþene dogge schal to grou<HI REND="italic">n</HI>de, <MILESTONE N="1085"/></L>
<L>Be þe help of seint Mihel.</L>
</LG>
<LG N="92">
<HEAD>92.</HEAD>
<L>I nul not dyȝen in his dette,</L>
<L>A strok on hym i chul bi-sette, <NOTE PLACE="foot">1088 C. I schal <HI REND="italic">statt</HI> i chul.</NOTE></L>
<L>Beo he neuer so bolde.«</L>
<L>Vr ladi wiþ an aue he grette, <MILESTONE N="1090"/></L>
<L>Þat no mon scholde hym lette,</L>
<L>Þe feendes strengþe to folde.</L>
<L>He rod to hym a-non riht</L>
<L>Wiþ a dunt of muche miht, <MILESTONE N="(1120)"/></L>
<L>In stori as hit is tolde; <MILESTONE N="1095"/></L>
<L>He hutte hi<HI REND="italic">m</HI> on þe helm on hiht,</L>
<L>In to þe brayn þorw bacinet briht,</L>
<L>Þus is his seruyse ȝolde.</L>
</LG>
<LG N="93">
<HEAD>93.</HEAD>
<L>Kyng Membrok was in gret payn,</L>
<L>Whon he sauȝ þus his felawes slayn <MILESTONE N="1100"/></L>
<L>And in þe feld to-dreuet;</L>
<L>He priked his hors w<HI REND="italic">iþ</HI> miht and mayn</L>
<L>And fleiȝ a-weiward on þat playn,</L>
<L>For to huyden his heued. <MILESTONE N="(1130)"/></L>
<L>Þe cristene soudan, in þat tyde <MILESTONE N="1105"/></L>
<L>Aftur him he gan to ryde,</L>
<L>For no þing he ne leued,</L>
<L>And smot hi<HI REND="italic">m</HI> so for al his scheld,</L>
<L>As he fleyh in þat feld,</L>
<L>Quitliche of his heued. <MILESTONE N="1110"/> <NOTE PLACE="foot">1110 C. Quyntliche <HI REND="italic">statt</HI> Quitliche.</NOTE></L>
</LG>
<LG N="94">
<HEAD>94.</HEAD>
<L>Þus þe ladi wiþ hire lore</L>
<L>Brouȝte hire frendes out of sore</L>
<L>Þorw Je<HI REND="italic">s</HI>u Cristes grace.</L>
<L>Al þe while, þat þei weore þare, <MILESTONE N="(1140)"/></L>
<L>Þe joye, þat was among he<HI REND="italic">m</HI> ȝare, <MILESTONE N="1115"/></L>
<L>No mon may telle þe space.</L>
<L>Whon þei weore out of world iwent,</L>
<L>Bi fore god omnipotent</L>
<L>Hem was diht a place.</L>
<L>Now Je<HI REND="italic">s</HI>u, þat is ful of miht, <MILESTONE N="1120"/></L>
<L><PB N="62" REF="81"/>
Grau<HI REND="italic">n</HI>t vs alle, in heuene liht</L>
<L>To seo þi swete face!</L>
</LG>
<CLOSER>AMEN. <NOTE PLACE="foot">C. <HI REND="italic">hat am schlusse noch die worte:</HI> Explicit þe kyng of Tars &amp; þe soudan of Damas.</NOTE></CLOSER>
</DIV2>
</DIV1>
</BODY>
</TEXT>
</EEBO>
</ETS>
